Википедиа mnwiki https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D2%AF%D2%AF%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%81 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Медиа Тусгай Хэлэлцүүлэг Хэрэглэгч Хэрэглэгчийн яриа Википедиа Википедиагийн хэлэлцүүлэг Файл Файлын хэлэлцүүлэг МедиаВики МедиаВикигийн хэлэлцүүлэг Загвар Загварын хэлэлцүүлэг Тусламж Тусламжийн хэлэлцүүлэг Ангилал Ангиллын хэлэлцүүлэг TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 3492 853748 843444 2026-04-18T01:28:20Z Avirmed Batsaikhan 53733 853748 wikitext text/x-wiki {{multiple image | width = 200 | footer = | image1 = SecretHistoryMongols1947.jpg | alt1 = 1947 он | caption1 = 1947 онд Цэндийн Дандинсүрэн Нууц Товчоог одоогийн монгол хэл рүү орчуулсан | image2 = SecretHistoryMongols1908.jpg | alt2 = 1908 он | caption2 = 1908 оны Хятад эх (Том ханзаар монгол дуудлагыг, жижиг ханзаар Хятад орчуулгыг оруулжээ) }} '''Монголын Нууц Товчоо''' ([[Файл:Mongghol-un nighuca tobciyan.svg|30px|]]''Mongɣol‑un niɣuca tobciyan'') буюу Юань-чао ми-ши ([[Хятад хэл|хятад]]. 元朝秘史, Yuan chao mi shi) - Өнөө үед мэдэгдэж буй '''Монголын соёлын''' ууганд тооцогдох түүхийн болон уран зохиолын '''[[Монголын уран зохиолын дээжис|бичгийн дурсгал]] юм.''' 13№-р зуунд нэр үл мэдэгдэх зохиолчийн хятад ''«Юань-чао ми-ши»'' нэртэй, монгол хэлээр [[Хятад ханз|хятад ханзаар]] галиглан бичсэн түүхэн бүтээл юм. == Судалгааны түүх == [[Файл:OrdonMNT.png|thumb|Профессор Б. Сумъяабаатар, Монгол Улсын Төрийн ордонд залсан цорын ганц хувь "Монголын Нууц Товчоо"-ны дэргэд]] [[Тогоонтөмөр хаан]] [[1368 он|1368]] онд [[Бээжин|Бээжингээс]] зугтан гарч [[Юань гүрэн|Юань]] улс мөхөх хүртэл 140 гаруй жил Нууц товчоо нь маш нууц нандин шүтээн болoн хадгалагдаж байжээ. [[Мин улс|Мин улсын]] [[Хунъү]] хааны үед ([[1380]]-[[1390]]) нууцыг нь задалж галиглах, орчуулах, барлах ажлыг эхэлжээ. Тэр үед [[Монгол хэл|монгол хэлийг]] сурч судлах нь улс төр, цэрэг эдийн засгийн үүднээс зайлшгүй шаардлагатай байсан тул Нууц товчоог галиглан орчуулж унших бичиг болгон хэрэглэгддэг болжээ. Мин улсын Хунъү хааны 15 дугаар онд нууц товчоог [[Хуо Юаньжэ]], [[Ма Ша Ихэ]] нар [[ханз|хятад галиг үсгээр]] буулган бичээд товч утгыг хятадаар орчуулж хадмаллан хавсаргаж модон бараар хэвлүүлжээ. Мин улсын Юнлэ хааны үед бичигдсэн [[Юнлэ Дадянь]] хэмээх нэвтэрхий тольд Монголын нууц товчоог 15 бүлэг, 282 зүйлтэйгээр оруулсан. Нууц товчоог судлагчид энэ үеийн анхан барын эхээс юм уу хожим нь хувилсан "[[Гү Гуанчи]]"-гийн дэвтэр, "[[Е Дэхуй]]"-н дэвтэр, "[[Чянь Дашинь]]"-ний дэвтэр зэрэг хэдэн эхийг гол хэрэглэгдэхүүн болгож байна. Монголын талаас [[1917]] онд [[Богд хаан]]т улсын дэд сайд асан [[Барга|Баргын]] [[Бодлогот Баатар Цэнд Гүн]], Монголын нууц товчооны 700 жилийн ойгоор 1940 онд [[Академийн зэрэг|академич]] [[Цэндийн Дамдинсүрэн]] орос хэлнээс монгол хэл рүү уран сайхны аргаар орчуулан цувралаар хэвлүүлж байжээ. Улмаар [[Шанжмятавын Гаадамба]] Монголын нууц товчоог дагнан судалж докторын зэрэг хамгаалжээ.{{Citation needed}} [[1980]]-аад оноос академич [[Далантайн Цэрэнсодном]], профессор [[Түмэнбаярын Дашцэдэн]], профессор [[Балдандоржийн Сумъяабаатар]], [[Гаадамбын Билгүүдэй]] нар судлан дорвитой бүтээлүүд туурвижээ. Нууц товчооны монгол бичгээр бичсэн эх олдоогүй бөгөөд [[ханз]] үсгээр монгол хэлийг тэмдэглэж, хятад орчуулгыг хадсан [[Мин улс]]ын үеийн эх бичиг нь эдүгээгийн нууц товчооны үндэс болсон. Хятад хэлээр Монголын нууц товчооны нэрийг "'''Юань улсын нууц түүх'''" хэмээдэг. Нууц товчоог [[Бодлогот Баатар Цэнд Гүн]] анх Монгол бичгээр сийрүүлэн орчуулсан нь улмаар [[Цэндийн Дамдинсүрэн|Ц.Дамдинсүрэн]]гийн орчин цагийн монгол хэлнээ буулгах нөхцөлийг бүрдүүлжээ. Япон, англи зэрэг дэлхийн олон хэл рүү орчуулагдсан агаад [[Монголын түүх]] хийгээд уран зохиолын хамгийн үнэт дурсгал юм. 1990 онд Нууц товчооны 750 жилийн ойг төрийн хэмжээнд тэмдэглэсэн. “Монголын нууц товчоо”  судлалын нэртэй том эрдэмтдээс дурдвал, Японы Кобаяши Такаширо, [[Озава Шигэо]], Оросын эрдэмтэн [[Сергей Андреевич Козин|Сергей Козин]], “Монголын нууц товчоо”-ны зарим эхийг орос хэл рүү орчуулсан [[Алексей Матвеевич Позднеев|Алексей Позднеев]], [[Борис Панкратов]], Германы Хениш, Хайсег, АНУ-ын нэрт монголч эрдэмтэн, “Монголын нууц товчоо”-г маш нарийн судалсан Ханс Петер Вийце, Австралийн агуу их судлагч [[Игорь де Рацевилтц]] нар байна. ==== Судрыг анхлан олсон түүх==== Бээжинд ажиллаж амьдарч байсан Оросын үнэн алдартны шашны төлөөлөгч, хятад судлаач [[Пётр Кафаров]] гэгч Манжийн хааны номын санд хадгалагдаж байсан нэгэн нууцлаг судрыг санаандгүй олж үзээд хааны ордны хүмүүст авлига өгөн байж тэрхүү судрыг сэм хуулбарлан авчээ. Тэдний хуйвалдаан нь Монголын түүхийн хамгийн гайхамшигт эх сурвалжийг хүн төрөлхтний өмнө дэлгэн тавихад хүргэжээ. Хятад галигаар бичигдсэн боловч монголоор хүүрнэх “Юан Чао Би Ши” гэгдэх “Монголын нууц товчоо” байсан юм. Кафаров тэрхүү гайхамшигт олзоо хятад галигаас нь орос хэлэнд хөрвүүлэн 1866 онд хэвлүүлжээ. Түүний туурвисан дэвтэр нь эдүгээ ОХУ-ын ШУА-ын харьяа Дорно дахины хүрээлэнгийн хэл шинжлэлийн салбарт хадгалагдаж байна. Анх хятад үсгээр бичигдсэн үү, уйгаржин монгол бичгээр бичигдсэн үү гэдэг нь тодорхойгүй хэвээр үлджээ. Өнөөг хүртэл МНТ-ны хуучин монгол үсгээр бичигдсэн эх гарч ирээгүй юм. [[13-р зуун|13-р зууны]] үед монголчууд хятад үсгийг хэрэглэж байсан мэдээ байх тул хятад үсгээр монгол хэлээр зохиосон, эсвэл уйгаржин монгол үсгээр зохиогоод хожим нь хятад үсгээр сийрүүлсэн ч байж болох талтай хэмээн эрдэмтэд үздэг ажээ. Кафаров хятад судлаач эрдэмтэн учраас өөрийн бичиж байсан орчуулга ба хятад эхийн бодит хуулбарыг монголч эрдэмтэн Алексей Позднеевт өгчээ. А.Позднеев шүүмж бичин 1883 онд товхимлоор хэвлэснээс гадна 1897 онд “Монголын утга зохиолын түүх” нэрээр нийтэлжээ. Автономит Засгийн үед Цэнд гүн, хятадын эрдэмтэн Ей Дэ Хуйн хэвлүүлсэн эхийг баримталж монгол үсгээр сийрүүлэн бичсэн ба монгол хэл рүү орчуулжээ. Хожим академич Ц.Дамдинсүрэн ЗХУ-ын ШУА-ын Дорно дахины хүрээлэнд очиж Цэнд гүний эхийг орос эхтэй нь нийлүүлээд орчин цагийн монгол хэлэнд буулгаж хуучин монгол үсгээр 1947 онд хэвлүүлсэн байна. === Галиг === Нууц товчоог орчин үеийн хүмүүст ойлгуулах гэж хялбарчлан орчуулж, олон хэлээр олон зуун удаа хэвлэгдсэн. Харин эрдэм шинжилгээ, судлагаанд зориулан хятад эх дэх ханзны авиаг латин үсгээр галигласан нь цөөн тоотой байдаг. # [[Пётр Кафаров|Петр Иванович Кафаров]]: 1872 онд Бээжингийн хааны ордны номын сангаас [[Юнлэ Дадянь|Юнлэ дадяньд]] хамаарах Монголын нууц товчоог анх олж, орос хэлээр орчуулж, галиглажээ. Монголын нууц товчоо гэдэг сурвалж бичгийг баруун европ дахинд анх танилцуулсан эрдэмтэн. # [[Борис Панкратов|Борис Иванович Панкратов]]: 1921-1929 онд ''«Юань-чао би-ши»'' нэртэй 15 бүлэг хятад эхээс латинаар галиглаж, орчуулсан. # [[Сергей Андреевич Козин]]: 1941 онд "Сокровенное сказание: Юань чао би ши" нэртэй бүтээлд Нууц товчоог галиглаж, орос хэл рүү орчуулсан. # [[Эрик Хениш]]: 1935 онд Монголын нууц товчооны латин галигийг хэвлүүлж, 1943 онд герман хэлээр орчуулж хэвлүүлсэн ч дайнд шатсан тул 1948, 1962 онд дахин шинээр хэвлэсэн. # [[Күракичи Ширатори]]: 1943 онд Е Дэхуй, Гү Гуанчигийн хятад эхийг латин үсгээр галиглаж, япон хэл рүү орчуулсан. # [[Поль Пеллио]]: # [[Лайош Лигети]]: 1962 онд унгар хэл рүү орчуулж, латинаар галиглан "A mongolok titkos törtenete" гэх нэрээр хэвлүүлсэн. # [[Игорь де Рацевилтц|Игорь де Рахевильц]]: 1971-1985 онд The Secret History of the Mongols нэрээр Канберра хотод хэвлүүлсэн. # [[Фрэнсис Вүүдман Кливз]]: # [[Түмэнбаярын Дашцэдэн]]: хятад эхээс латин үсгээр галиглаж 1985, 2009 онд "Монголын нууц товчооны галиг" нэрээр хэвлүүлсэн. # [[Балдандоржийн Сумъяабаатар]]: 1990 онд '''“Монголын Нууц Товчоо”''' Үсгийн галиг нэрээр 960 нүүр бүхий ном хэвлүүлсэн.<ref>{{Cite web |last=superadmin |date=1990-12-30 |title=Монголын Нууц Товчоо, үсгийн галиг |url=https://maral-books.net/the-mongolian-secret-history-vol-1-morphology/ |access-date=2023-12-04 |website=Prof. Dr. Sumiyabaatar B. {{!}} Б. Сумъяабаатар |language=de-DE}}</ref> Хятад эхийн ханз, латин галиг, монгол бичгийн орчуулгыг багтаасан бүтээл. == Бүлэг зүйл == Монголын нууц товчоо нь анх зохиогдохдоо бүлэгт хуваагаагүй байсан ч, [[Мин улс|Мин улсын]] [[Юнлэ Дадянь|Юнлэ дадянь]] хэмээх бүтээлд 15 бүлэгт хувааж байсныг 1908 онд хятадын бичгийн эрдэмтэн [[Е Дэхуй]] дараах арван хоёр бүлэг, 282 зүйлд хуваажээ. Харин Монголын эрдэмтэн Цэндийн Дамдинсүрэн урьд зөвхөн дэс дугаарлаж байсан бүлгийг, 12 бүлэг тус бүрд уг бүлэгт холбоотой гарчиг оноож өгснөөр, бидний мэдэх Монголын нууц товчоо буй болсон. # Тэмүжиний уг гарал ба бага насны үе # Чингисийн идэр нас # Мэргидийг сөнөөсөн ба Тэмүжинд Чингис хаан цол өргөмжилсөн нь # Жамуха ба Тайчуудтай тэмцсэн нь # Татаарыг сөнөөсөн ба Ван хантай эвдэрсэн нь # Хэрэйд улсын мөхсөн нь # Ван хан сөнөсөн нь # Хүчлүгийн дутаасан ба Жамухын дарагдсан нь # Шадар хишигтэн цэргийг байгуулсан нь # Уйгур ба ойн иргэдийг эзэлсэн нь # Хятад, Тангуд, Сартуул, Багдад ба Оросыг эзэлсэн нь # Чингис хаан нас барсан ба Өгэдэй хаан болсон нь Дээрх 12 бүлгийн эхний арван бүлгийг Чингис хааны үед зохиож, дараагийн хоёр бүлгийг сүүлд Өгэдэй хааны үед нэмж зохиожээ. {| class="wikitable mw-collapsible" |+Монголын нууц товчооны бүлэг зүйлийн харьцуулалт<ref>{{Cite book |last=Панкратов |first=Б.И. |title=Юань-Чао Би-Ши (Секретная История Монголов) |year=1962 |location=Москва |pages=17 |language=Орос хэл}}</ref><ref>{{Cite web |title= |url=https://altaica.ru/SECRET/pankratov.pdf}}</ref> ! colspan="2" |12 бүлэг ! colspan="2" |15 бүлэг |- |1 |1-68 |1 |1-68 |- |2 |69-103 |2 |69-96 |- |3 |104-126 |3 |97-118 |- |4 |127-147 |4 |119-140 |- |5 |148-169 |5 |141-153 |- |6 |170-185 |6 |154-169 |- |7 |186-197 |7 |170-185 |- |8 |198-208 |8 |186-197 |- |9 |209-229 |9 |198-207 |- |10 |230-246 |10 |208-224 |- |11 |247-264 |11 |225-238 |- |12 |265-282 |12 |239-246 |- | | |13 |247-264 |- | | |14 |265-276 |- | | |15 |277-282 |} <gallery widths="180px" heights="120px"> MNT2020.jpg|[[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]],"МОНГОЛЫН НУУЦ ТОВЧООH иж судалгаа", ISBN: 978-9919-23-665-6, хуудас 2.262, 2020. Номд “Монголын нууц товчоо”-ны үгийн үндсэн хэлбэр, язгуур санааг шинээр хөрвүүлж, анхны худам үсгийн хэд хэдэн хувилбаруудын эх, галигийг судалж, монгол хөрвүүлгүүдэд буй алдааг түүж гаргахын зэрэгцээ “Монголын нууц товчоо”-ны нэвтэрхий толийг багтаасан байна. SuMNT.jpg|[[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]],"Монголын нууц товчооны хэлбэр судлал", хуудас 3.144, 1997 MNTtoli.jpg|Б. Сумъяабаатар, "Монголын нууц товчооны толь", хуудас 875, 2008, ISBN 978-99929-895-7-2 Otgonbayar Ershuu Nuuts tovchoo.jpg|Зурагт ном: Монголын нууц товчоо, 10,5x15см, 2001 [[Эршүүгийн Отгонбаяр|Э.Отгонбаяр]] Mongolyn_nuuts_tovchoo.jpg|Зурагт ном: Монголын нууц товчоо, 10,5x15см, 2001 [[Эршүүгийн Отгонбаяр|Э.Отгонбаяр]] </gallery> == Хүний нэрс == Монголын нууц товчоонд дурдагдсан хүний нэрсийг хүйс болон бүлгээр нь ангилан ялгаж гаргасан Л.Тамирын ангиллаар дараах байдлаар байна. ===== Эмэгтэй нэрс ===== # I Бүлэг * 1.Гуамарал * 2.Монголжин-Гуа /Боржигидай мэргэний гэргий/ * 3.Борогчин-Гуа /Торголжин баяны гэргий/ * 4.Алунгуа /Добу мэргэний гэргий/ * 5.Баргужин-Гуа /Алунгуагийн эх/ * 6.Намулун /Хачи-Хүлүгийн гэргий/ * 7.Өэлүн-Үжин /Есүхэйн гэргий/ * 8.Сочигэл /Есүхэйн гэргий/ * 9.Тэмүлэн /Есүхэйн охин/ * 10.Цотан /Дэй-Сэцэний гэргий/ * 11.Бөртэ /Тэмүжингийн гэргий/ * II Бүлэг * 12.Орбай /Амбагай хааны гэргий/ * 13.Сохатай /Амбагай хааны гэргий/ * 14.Хадаан /Сорхоншарын охин/ * 15.Хуагчин /Өэлүн-Үжиний зарц эмгэн/ # IV Бүлэг * 16.Эбэхэй /Сача-Бэхийн гэргий/ * 17.Хорижин /Сача-Бэхийн гэргий/ * 18.Хуурчин /Сача-Бэхийн гэргий/ # V Бүлэг * 19.Есүгэн /Чингис хааны гэргий, татар иргэн/ * 20.Есүй /Чингис хааны гэргий, татар иргэн/ * 21.Хутугтай /Тогтоагийн охин/ * 22.Чаалун /Тогтоагийн охин/ * 23.Чаурбэх /Тоорил ханы охин/ * 24.Хожинбэх /Чингисийн хатан/ * 25.Алахчит /Ихчирэнгийн гэргий/ # VI Бүлэг * 26.Ужаур-Үжин /Тогтаогийн охин/ # VII Бүлэг * 27.Ибага /Жаха-Хамбугийн охин/ * 28.Сорхагтан /Жаха-Хамбугийн охин/ * 29.Гүрбэсү /Таян хааны эх/ * 30.Хулан /Дайр-Үсүний охин/ # VIII Бүлэг * 31.Тухай /Худугийн гэргий/ * 32.Дөргэнэ /Худугийн гэргий/ # IX Бүлэг # X Бүлэг * 33.Алалтун /Идүүдийн охин/ * 34.Чэчэйхэн /Чингисийн охин/ * 35.Олуйхан /Зүчийн охин/ * 36.Алагабэх /Чингисийн охин/ ===== Эрэгтэй нэрс ===== # I Бүлэг * 1.Бөртэчино * 2Батцагаан /Бөртэчино Гуамаралын хүү/ * 3.Тамача /Батцагаанны хүү/ * 4.Хоричар /Тамачагийн хүү/ * 5.Уужимбуурал /Хоричар мэргэний хүү/ * 6.Саль-Хачау /Уужимбууралын хүү/ * 7.Ихнүдэн /Саль-Хачаугийн хүү/ * 8.Шинэсочи /Ихнүдэний хүү/ * 9.Харчу /Шинэсочийн хүү/ * 10.Боржигидай /Харчугийн хүү/ * 11.Торголжин /Боржигидай мэргэний хүү/ * 12Боролдайсуялби /Торголжин баяны зарц/ * 13.Добу /Торголжин баяны хүү/ * 14.Дува /Торголжин баяны хүү/ * 15.Хорилардай /Алунгуагийн эцэг/ * 16.Шинч /Бурхан халдуны эзэн бурхан босгосон Урианхай хүн/ * 17.Бүгүнүтэй /Добу мэрэгний хүү/ * 18.Бэлгүнүтэй /Добу мэрэгний хүү/ * 19.Буха /Алунгуагийн хүү/ * 20.Бухату /Алунгуагийн хүү/ * 21.Бодончар /Алунгуагийн хүү/ * 22.Хабич /Бодончарын хүү/ * 23.Жажирадай /Бодончарын хүү/ * 24.Жаурьдай /Бодончарын хүү/ * 25.Тугудай /Жажирадайн хүү/ * 26.Бурьбулчиру /Тугудайн хүү/ * 27.Хар-Хадаан /Бурьбулчирун хүү/ * 28.Жамуха /Хар-Хадааны хүү/ * 29.Баарьдай /Бодончарын хүү/ * 30.Зүтгэлбөх /Баарьдайн хүү/ * 31.Мэнэн /Хабич баатрын хүү/ * 32.Хачи-Хүлүг /Мэнэн тудуны хүү/ * 33.Хачин /Мэнэн тудуны хүү/ * 34.Хачиу /Мэнэн тудуны хүү/ * 35.Хачула /Мэнэн тудуны хүү/ * 36.Харалдай /Мэнэн тудуны хүү/ * 37.Хачиун /Мэнэн тудуны хүү/ * 38.Начинбаатар /Мэнэн тудуны хүү/ * 39.Хайду /Хачи-Хүлүгийн хүү/ * 40.Ноёгидай /Хачины хүү/ * 41.Баруладай /Хачиугийн хүү/ * 42.Барула /Хачулагийн хүү/ * 43.Адархидай /Хачиуны хүү/ * 44.Уруудай /Начинбаатарын хүү/ * 45.Мангудай /Начинбаатарын хүү/ * 46.Шижуудай /Начинбаатарын хүү/ * 47.Доголдай /Начинбаатарын хүү/ * 48.Байшинхор /Хайдугийн хүү/ * 49.Чирхай /Хайдугийн хүү/ * 50.Чаужин /Хайдугийн хүү/ * 51.Тунбинай /Байшинхорын хүү/ * 52.Сэнгүн /Чирхайгийн хүү/ * 53.Бэсүдэй /Чирхайгийн хүү/ * 54.Оронар /Чаужингийн хүү/ * 55.Хонхотан /Чаужингийн хүү/ * 56.Арулад /Чаужингийн хүү/ * 57.Сөнид /Чаужингийн хүү/ * 58.Хабтурхас /Чаужингийн хүү/ * 59.Хэнигис /Чаужингийн хүү/ * 60.Хабул /Тунбинай сэцэний хүү/ * 61.Сэмсэчүлэ /Тунбинай сэцэний хүү/ * 62.Бүлтэчү / Сэмсэчүлийн хүү/ * 63.Охинбархаг /Хабулын хүү/ * 64.Бартанбаатар /Хабулын хүү/ * 65.Хутугту /Хабулын хүү/ * 66.Хутула /Хабулын хүү/ * 67.Хулан /Хабулын хүү/ * 68.Хадаан /Хабулын хүү/ * 69.Торойн отчигон /Хабулын хүү/ * 70.Хутугту /Охинбархагийн хүү/ * 71.Сэчэ-Бэхи /Хутугту Жүрхигийн хүү/ * 72.Тайчу /Хутугту Жүрхигийн хүү/ * 73.Мэнгитү /Бартанбаатарын хүү/ * 74.Нэгүүн /Бартанбаатарын хүү/ * 75.Есүхэй /Бартанбаатарын хүү/ * 76.Даридай /Бартанбаатарын хүү/ * 77.Бүри-Бөхө /Хутугтугийн хүү/ * 78.Зочи /Хутулагийн хүү/ * 79.Хирмау /Хутулагийн хүү/ * 80.Алтан /Хутулагийн хүү/ * 81.Их-Чэрэн /Хулан баатарын хүү/ * 82.Бадай /Их Чэрэнгийн зарц/ * 83.Кишлиг /Их Чэрэнгийн зарц/ * 84.Амбагай /Сэнгүний хүү/ * 85.Балхачи /Бэсүд овогийн элч/ * 86.Чилэдү /Өэлүн-Үжингийн нөхөр болох гэж байсан Мэргэдийн их элч/ * 87.Чилэгэрбөх /Чилэдүгийн дүү/ * 88.Хотонбараг /Татар иргэн/ * 89.Жалибуха /Татар иргэн/ * 90.Тэмүжин-Үгэ /Татар иргэн/ * 91.Хорибуха /Татар иргэн/ * 92.Тэмүжин /Есүхэйн хүү/ * 93.Хасар /Есүхэйн хүү/ * 94.Хачиун /Есүхэйн хүү/ * 95.Тэмүгэ /Есүхэйн хүү/ * 96.Бэгтэр /Есүхэйн хүү/ * 97.Бэлгүтэй /Есүхэйн хүү/ * 98.Дэй-Сэцэн /Хонгирад иргэн/ * 99.Чирха /Хонхотаны иргэн/ * 100.Мэнлиг /Чирха өвгөний хүү/ # II Бүлэг * 101.Таргудай /Тайчууд иргэн/ * 102.Хирилтуг /Тайчууд иргэн/ * 103.Тодойн-Гэрти /Тайчууд иргэн/ * 104.Сорхоншар /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг/ * 105.Чинбай /Сорхоншарын хүү/ * 106.Чулуун /Сорхоншарын хүү/ * 107.Боорчи /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг/ * 108.Наху /Боорчийн эцэг/ * 109.Тоорил буюу Ван хан /Есүхэйн анд/ * 110.Жарчиудай /Урианхай өвгөн/ * 111.Зэлмэ /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг/ * 112.Тогтоа /Чилэдүгийн ах Мэргидийн цэрэг/ * 113.Дайр-Үсүн /Мэргидийн цэрэг/ * 114.Хаатай Дармала /Мэргидийн цэрэг/ # III Бүлэг * 115.Жахахамбу /Тоорилын анд/ * 116.Хүчү /Өэлүн эхэд бэлэг болгосон Мэргид хүү, Чингис хааны 1000ны ноён/ * 117.Хөхөчү /Өэлүн эхэд бэлэг болгосон Тайчууд хүү, Чингис хааны 1000ны ноён/ * 118.Хачиун /Жалайр иргэн/ * 119.Хархай /Жалайр иргэн, Хасарын туслах / * 120.Харалдай /Жалайр иргэн, Чингис хааны агтчин/ * 121.Үнгүр /Мөнхөт хианы хүү, /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 122.Хадаан /Дархад иргэн/ * 123.Далдурхан /Дархад иргэн/ * 124.Хубилай /Барулас иргэн, Хасарын туслах/ * 125.Худус /Барулас иргэн/ * 126.Жатай, /Мангуд иргэн/ * 127.Доголху /Мангуд иргэн, Чингис хааны чэрби түшмэл/ * 128.Үгэлэн /Боорчийн лүү/ * 129.Чаурхан /Зэлмийн дүү, Чингис хааны эдээлэгч/ * 130.Сүбээдэй /Зэлмийн дүү/ * 131.Дэгэй /Бэсүд иргэн, /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 132.Хүчүгүр /Бэсүд иргэн/ * 133.Чилэгүтэн-Тахи /Сүлдүс иргэн/ * 134.Тайчиудай /Сүлдүс иргэн/ * 135.Сэцэ-Домог /Жалайр иргэн/ * 136.Архай Хасар /Жалайр иргэн, Чингис хааны эдээлэгч/ * 137.Сүйхэтү /Хонхотан иргэн/ * 138.Жэгэй /Сүхэгэн иргэн/ * 139.Сүхэхэй-Жаун /Жэгэйн хүү/ * 140.Нэүдэйн Цагаан * 141.Хангиадай /Олхунод иргэн/ * 142.Сэчиүр /Горлос иргэн/ * 143.Мөчи /Дүрвэд иргэн/ * 144.Буту /Ихирэс иргэн/ * 145.Жунсо /Ноёхон иргэн/ * 146.Зургаан /Оронар иргэн/ * 147.Сохо-Сэцэн /Барулас иргэн/ * 148.Харачар /Сохо-Сэцэнгийн хүү/ * 149.Хорчи-Усун /Баарин иргэн/ * 150.Хөхөчөс /Баарин иргэн/ * 151.Мэнэн /Баарин иргэн/ * 152.Хорчи /Бодончарын барьж авсан эмээс гарсан хүү, Чингис хааны 1000ны ноён/ * 153.Хунан /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 154.Даридай * 155.Мулхалху /Жадаран иргэн, Чингис хааны адуучин/ * 156.Сорхату /Охинбархагын хүү/ * 157.Сача-Бэхи /Сорхатугийн хүү/ * 158.Тайчу /Сорхатугийн хүү/ * 159.Хучар /Нэгүүн тайжийн хүү/ * 160.Алтан /Хутула хааны хүү/ * 161.Өнгүр /Чингис хааны тогооч/ * 162.Дэгэй /Чингис хааны хоньчин/ * 163.Гүчүгүр /Чингис хааны тэрэгчин/ * 164.Додай /Гэргий хүүхэд зарц нарыг захирагч/ * 165.Чилгутай /Хасарын туслах/ * 166.Хуту /Чингис хааны адуучин/ * 167.Моричи /Чингис хааны адуучин/ * 168.Тахар, Тахай /Чингис хааны мэдээлэгч/ * 169.Сүхэхэй /Чингис хааны мэдээлэгч/ # IV Бүлэг * 170.Тайчар /Жамухын дүү/ * 171.Мүлхэ-тотаг /Ихирэс иргэн/ * 172.Боролдай /Ихирэс иргэн/ * 173.Жүрчидэй /Урууд иргэн/ * 174.Хуйлдар /Мангуд иргэн/ * 175.Жихүр /Чингис хааны тогооч/ * 176.Бүрибөх /Жүрхин иргэн/ * 177.Мэгүжин /Татар иргэн/ * 178.Шихихутуг /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг, Өэлүн эхэд бэлэг болгосон Татар хүү/ * 179.Тэлэгэтү /Жалайр иргэн/ * 180.Гүнгуа /Тэлэгэтү баяны хүү/ * 181.Чулуунхайч /Тэлэгэтү баяны хүү/ * 182.Зэвгээ /Тэлэгэтү баяны хүү/ * 183.Мухулай буюу Мухули /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг, Гүнгуан хүү/ * 184.Буха /Гүнгуан хүү/ * 185.Түнгэ /Чулуунхайчийн хүү/ * 186.Хаши /Чулуунхайчийн хүү/ * 187.Борохул /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг, Өэлүн эхэд бэлэг болгосон Жүрхин хүү/ * 188.Багу-Чорхи /Хатиган иргэн/ * 189.Чирхитэй /Салжиуд иргэн/ * 190.Алчи /Татар иргэн/ * 191.Жали /Татар иргэн/ * 192.Түгэ-Маха /Ихирэс иргэн/ * 193.Тэрхэг /Хонгирад иргэн/ * 194.Алхуй /Хонгирад иргэн/ * 195.Чоёг Цагаан /Горлос иргэн/ * 196.Гүчүд /Найман иргэн/ * 197.Буйраг /Найман иргэн/ * 198.Ходун /Тайчууд иргэн/ * 199.Аучу /Тайчууд иргэн/ * 200.Хоридай /Горлос иргэн, Чингис хаанд мэдээлэгч/ * 201.Жаха-Хамбу /Ванханы дүү/ * 202.Билгэ * 203Хутуг /Ойрд иргэн/ * 204. Зургаадай буюу Зэв /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг/ # V Бүлэг * 205.Худуудар /Тайчууд иргэн/ * 206.Чуу мэргэн /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг/ * 207.Хархирүгэ /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг/ * 208.Чихарай * 209.Жалман * 210.Ширээт /Нүцгэн баарин иргэн/ * 211.Алаг-Наяа /Ширээт өвгөний хүү/ * 212.Хурчахус /Тоорил хааны хүү/ * 213.Гүр-Хан * 214.Эрххар /Тоорил хааны дүү/ * 215.Инанча /Найманы хаан/ * 216.Дахай /Баатар/ * 217.Сүхэхэй-Жэүн /Баатар/ * 218.Хурчахус /Хаан/ * 219.Ажай /Татарын хаан/ * 220.Элхудур /Тайж/ * 221.Хулбари /Тайж/ * 222.Арин /Тайж/ * 223.Ихчирэн /Татаар иргэн/ * 224.Төгсбэх /Тогтоагийн хүү/ * 225.Хуту /Тогтоагийн хүү/ * 226.Чулуун /Тогтоагийн хүү/ * 227.Буйраг /Найманы хаан/ * 228.Еди-Тоблуг /Найманы ноён/ * 229.Хүгсэү /Найманы баатар/ * 230.Хүрэн /Убчигдайн баатар/ * 231.Сэнгүм /Ванханы хүү/ * 232.Тусах /Сэнгүмийн хүү/ * 233.Таян /Найманы хан/ * 234.Бухатай * 235.Хиратай * 236.Хишилиг /Чингисийн адуучин/ * 237.Нарийн-гэгээн /Ихчирэнгийн хүү/ # VI Бүлэг * 238.Хархалзан * 239.Чихитай /Агтач/ * 240.Ядир /Агтач/ * 241.Хадиги * 242.Ачиг-Чирүн /Баатар/ * 243.Хоришилэмүн /Тайж/ * 244.Ачиг-Ширүн * 245.Жорчидай /Чингис хааны 1000ны ноён, Чингис хааны Уруудын авга/ * 246.Хуйлдар /Мангуд Сэцэн, Чингис хааны 1000ны ноён/ * 247.Өгөдэй /Чингис хааны хүү/ * 248.Жэүн /Чингис хааны элч/ * 249.Тай-Төмөр /Тоорил хааны дүү/ * 250.Буха-Төмөр /Тоорил хааны дүү/ * 251.Гүр-Хан /Тоорил хааны дүү/ * 252.Хунан /Тайчууд баатар/ * 253.Бахажи /Тайчууд баатар/ * 254.Баргужин * 255.Буйраг /Гүчүгүдийн хаан/ * 256.Хубарихури /Чингис хааны элч/ * 257.Итүргэн /Чингис хааны элч/ * 258.Огда /Боол/ * 259.Сүбэхэй /Огданы хүү/ * 260.Хөхөчү-Хирсаан /Сүбэхэйн хүү/ * 261.Ехэй-Хонтагар /Хөхөчү-Хирсааны хүү/ * 262.Хасан /Сартаул иргэн/ * 263.Егү /Хасарын хүү/ * 264.Есүнхэй /Хасарын хүү/ * 265.Туху /Хасарын хүү/ * 266.Халиудар /Жауридайн иргэн/ * 267.Чахурхан /Урианхай иргэн/ * 268.Хадаг /Жүрхин иргэн/ # VII Бүлэг * 269.Толуй /Чингис хааны хүү/ * 270.Зүчи /Чингис хааны хүү/ * 271.Хорисубэчи /Таян ханы дараах их ноён/ * 272.Хүгсэү /Найманы баатар/ * 273.Торбиташ /Таян хааны элч/ * 274.Алахуш-дигитхури /Онгуд иргэн/ * 275.Ю-Хунан /Онгуд элч/ * 276.Отчигин /Ноён/ * 277.Додай /Чингис хааны чэрби түшмэл/ * 278.Өэлэн /Чингис хааны чэрби түшмэл/ * 279.Толун /Чингис хааны чэрби түшмэл/ * 280.Бучаран /Чингис хааны чэрби түшмэл/ * 281.Сүйхэтү /Чингис хааны чэрби түшмэл, Чингис хааны 1000ны ноён/ * 282.Худус-Халчинтай * 283.Хорчин /Чингис хааны хэвтүүлийн захирагч/ * 284.Ханхархан /Найманы харуул/ * 285.Хүчүлүг /Таян ханы хүү/ * 286.Тататунга /Чингис хааны дээд шүүгч/ * 287.Дайр-Үсүн /Увас мэргидын тэргүүлэгч/ * 288.Наяа /Бааридайн ноён/ # VIII Бүлэг * 289.Гал /Тогтоагийн хүү/ * 290.Хорчи /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 291.Илугай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 292.Түгэ /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 293.Толун /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 294.Чүлгэдэй /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 295.Хоргасун /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 296.Усун /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 297.Шилүгэн /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 298.Жидай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 299.Цагаангуа /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 300.Алаг /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 301.Булуган /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 302.Харачар /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 303.Хөхөчос /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 304.Хүчхүр /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 305.Бала /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 306.Оронартай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 307.Дайр /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 308.Мүгэ /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 309.Бужир /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 310.Мүнтүүр /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 311.Долоодой /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 312.Бөгэн /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 313.Худус /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 314.Марал /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 315.Жибгэ /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 316.Юрүхан /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 317.Хөхө /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 318.Удутай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 319.Бала-Чэрби /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 320.Хэтэ /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 321.Мөнх /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 322.Халжа /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 323.Хурчахус /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 324.Хонгиран /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 325.Тогоонтөмөр /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 326.Мэгэтү /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 327.Мороха /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 328.Дорибөхө /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 329.Идухадай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 330.Ширахул /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 331.Даун /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 332.Дамача /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 333.Хауран /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 334.Тодсаха /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 335Тунхуйдай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 336.Тобуха /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 337.Ажинай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 338.Түйдхэр /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 339.Сачуур /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 340.Жидэр /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 341.Олар /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 342.Хингиадай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 343.Ашиг/Чингис хааны 1000ны ноён/ * 344.Хадай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 345.Чигу /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 346.Буту /Чингис хааны 2000ны ноён/ # IX Бүлэг * 347.Гэнигэдэй * 348.Наринтоорил /Цагаангуагийн хүү/ * 349.Гүчүгүр /Чингис хааны дархан, Чингис хааны 1000ны ноён/ * 350.Мулхалху /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 351.Их-Нэүрин /Чингис хааны хэвтүүлийг захирагч ноён/ * 352.Есөнтэй /Зэлмийн хүү/ * 353.Бүхэдэй /Түгэгийн хүү/ * 354.Хорхудаг /Чингис хааны Хорчинг захирагч/ * 355.Лаблах /Чингис хааны Хорчинг захирагч/ # X Бүлэг * 356.Арслан /Харлагийн хан/ * 357.Идүүд /Уйгурын хан/ * 358.Адхираг /Уйгур элч/ * 359.Дарбай /Уйгур элч/ * 360.Эди /Хэргисийн ноён/ * 361.Инал /Хэргисийн ноён/ * 362.Алдиэр /Хэргисийн ноён/ * 363.Өлэбэг /Хэргисийн ноён/ * 364.Иналч /Хутугагийн хүү/ * 365.Төрэлч /Хутугагийн хүү/ * 366.Онгууд * 367.Дөрбэй * 368.Цагаадай /Чингис хааны хүү/ * 369.Алчидай /Чингис хааны хүү/ * 370.Хөхөчү буюу Тэв тэнгэр бөө * 371.Жибэгэ /Жалайрын иргэн/ # XI Бүлэг * 372.Хашин /Тангуд хан/ * 373.Илаху /Тангуд бурхан/ * 374.Жубхан /Чингис хааны элс/ * 375.Ухуна /Чингис хааны элч/ * 376.Аша-хамбу /Сартаул хан/ * 377.Тогочар /Чингис хааны баатар/ * 378.Мэлиг /Султан хан/ * 379.Жалалдин /Султан/ * 380.Хонхай /Хорчин/ * 381.Хонтахар /Хорчин/ * 382.Чормаган /Хорчин/ * 383.Дөрбуй /Дөрвэд баатар/ * 384.Ялавач /Сартаул иргэн/ * 385.Масхуд /Ялавачийн хүү/ # XII Бүлэг * 386.Гилүгэтэй * 387.Бат /Чингис хааны ач/ * 388.Оготор /Чингис хааны хүү/ * 389.Мөнх /Чингис хааны ач/ * 390.Бүри /Чингис хааны хүү/ * 391.Гүюг /Чингис хааны ач/ * 392.Олдхар * 393.Аргасун * 394.Мангай /Өгэдэйн хүү/ * 395.Хонхордой /Өгөдэй хааны хэвтүүлийн захирагч/ * 396.Бужиг * 397.Ширхан /Өгөдэй хааны хэвтүүлийн захирагч/ * 398.Элжгэдэй * 399.Амал /Өгөдэй хааны захирагч/ * 400.Чанар /Өгөдэй хааны захирагч/ * 401.Ялбаг /Өгөдэй хааны захирагч/ * 402.Хараудар /Өгөдэй хааны захирагч/ * 403.Тэмүдэр /Өгөдэй хааны захирагч/ * 404Жэхү /Өгөдэй хааны захирагч/ * 405.Чанай /Өгөдэй хааны захирагч/ * 406.Уйгуртай /Өгөдэй хааны захирагч/ * 407.Арачиан /Өгөдэй хааны захирагч/ 408.Тогучар /Өгөдэй хааны захирагч/ == Судлаачид номын тухай == * Х.Пэрлээ, ''Нууц товчоонд гардаг газар усны зарим нэрийг хайж олсон нь'' Улаанбаатар. 1958.; * Х.Пэрлээ, ''Монголын түүхэн нутгийн зарим уул усыг сурвалжилсан нь'', ''БНМАУ-ын ШУА-ийн мэдээ''. № 3, 1962 * Д. Майдар, Т. Майдар. ''Каменная колонна Ид Аваргын балгас. Монголын эртний түүх соёлын зарим асуудал''. Улаанбаатар. 1972, х.151-156 * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "Монголын Нууц Товчоо, үсгийн галиг", "The secret history of Mongolia, transliteration", Улаанбаатар, 1990 * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "Монголын нууц товчооны хэлбэр судлал", хуудас 3.144, 1997 * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "Чингисийн алтан ургийн угийн бичиг ба гэрийн үеийн бичмэл", хуудас 720, 2002, ISBN 99929-5-552-X * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], Чой Гихо, "Монголын Нууц Товчоон Монгол үсгийн анхны галиг", 2005, ISBN 89-5726-275-X * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], „А. Позднеев. Транскрипция палеографического текста „Юань-чао-ми-ши““, 17-112 pp., 2005. * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "Монголын Нууц Товчооны толь", "Index to the Mongolian secret history", Улаанбаатар, 2008, ISBN 978-99929-895-7-2 * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "Монголын Нууц Товчооны толь, Монгол-Нангиад, Нангиад - Монгол толь, үсэгнүүд А, Б", Улаанбаатар, 2010, ISBN 978-99962-842-1-2 * А.Пунсаг. Монголын нууц товчоон дахь ёс заншлын судалгаа. Редактор Ш.Бира. Улаанбаатар, 2010. * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "Монголын Нууц Товчоо, Xэлбэрсүдлал I", "The Mongolian secret history, Morphology I", Улаанбаатар, 2012, ISBN 978-99962-842-6-7 * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "МОНГОЛЫН НУУЦ ТОВЧООH иж судалгаа", "The Mongolian secret history, research results", Улаанбаатар, 2020, ISBN 978-9919-23-665-6, GCom press * М.Золзаяа. XIII-XIV зууны монголчуудын ёс суртахууны үнэлэмжийн онцлог. Редактор Д.Дашжамц, Р.Дарьхүү. Улаанбаатар, 2016. * Дэлхийд түгсэн монголын нууц товчоо. Улаанбаатар, 2016. == Мөн үзэх == * [[Алтан товч]] * [[Чингис хаан]] * [[Өгэдэй хаан]] * [[Хубилай хаан]] == Цахим холбоос == * [https://web.archive.org/web/20071020091026/http://origo.mn/index.php?z=/0/2/127/141/ Монголын Нууц Товчоо]: Монгол хэл дээрхи бүрэн эх * [https://web.archive.org/web/20150521141308/http://altaica.ru/shengl.htm Монголын нууц товчоо]: бүрэн эх, түүх, орчуулга (Орос, Герман, Франц, Монгол/анхны латин үсэг рүүх хөрвүүлэл/ хэл дээр) * [https://web.archive.org/web/20070223125400/http://www.mongolianculture.com/TheSecretHist.htm Монголын нууц товчоо]: бүрэн бус эх * [http://www.deremilitari.org/REVIEWS/Rachewiltz_Mongols.htm Тимоти Мэй: Rachewiltz-ийн орчуулгын тойм], 2004 оны 9 сар * [https://web.archive.org/web/20090424040145/http://www.linguamongolia.co.uk/index.html Lingua Mongolia] Хятад хэл дээрх эхийн эхний 8 зүйлийн орчуулга] *[https://web.archive.org/web/20151122101825/http://altaica.ru/SECRET/e_tovchoo.php Сокровенное Сказание Монголов] * [https://web.archive.org/web/20161231200615/http://altaica.ru/e_SecretH.php Монголын нууц товчооны франц, англи, орос хэлний орчуулга] *[http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/mongol.html vostlit.info Монголын түүхийн сурвалж бичгүүд - орос хэлээр] *[https://web.archive.org/web/20160314065258/http://forum.freekalmykia.org/index.php?showtopic=141 МНТ эх хувилбараар нь татах] *[[File:Wikisource-logo.svg|20px|link=]][[:ja:s:音訳蒙文元朝秘史/巻一-1|音訳蒙文元朝秘史]] ONYAKU-MÔBUN-GENCHÔ-HISHI (Монгол хэлний галиглал Нууц Товчоо) A ROMANISED REPRESENTATION OF THE YÜAN-CH'AO-PI-SHIH (A SECRET HISTORY OF THE MONGOLS) IN ITS ORIGINAL MONGOLIAN SOUND by [[:w:en:Shiratori_Kurakichi|Shiratori Kurakichi]], [[:w:en:Tōyō_Bunko|Tōyō Bunko]], Jan. 1943. * [http://www.mongolian-art.de/02_mongoliin_urlag/uran_buteel_nuutz_tovchoo/index.htm "Монголын нууц товчоо" Монгол зургийн аргаар, Зураач] [[Эршүүгийн Отгонбаяр|Э. Отгонбаяр]] * [http://panmongolica.blogspot.com "Монголын нууц товчоо"-нд гардаг түүхэн газруудын тухай] *[https://web.archive.org/web/20140702164822/http://forum-eurasica.ru/index.php?/topic/2917-kazakhskii-volnyi-perevod-iz-ssm/] *[http://www.dissercat.com/content/grammaticheskie-kategorii-znamenatelnykh-slov-yazyka-sokrovennogo-skazaniya-mongolov-v-sopos Грамматические категории знаменательных слов языка "Сокровенного сказания монголов" в сопоставлении с бурятским языком] *Б. Сумъяабаатар, „Монголын Нууц Товчоо ба Монгол хэлний дэвсгэрлэх ёс", 2013.03.29, Олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал дээр тависан илтгэл, [http://maral-books.net/wp-content/uploads/2017/04/DebisgerSol-2013-03-29.pdf] *Б. Сумъяабаатар, "Монголын Нууц Товчооны нэг эхэд нэгэн монгол үгийг хэрхэн галигласан нь", Монгол судлалын хүрээлэн, Монголын Их сургуулийн эрдэм шинжилгээний "Acta Mongolica" сэтгүүл, 2007, Vol. 7 (291).[http://maral-books.net/wp-content/uploads/2017/04/MNT-vg-acta-MGL-2007.pdf] *А. Позднеев, "Транскрипцiя палеографического текста Юань-чао-ми-ши", Товчит толтыг Б. Сумъяабаатар, „Монголын Нууц Товчоо юу? Монголчуудын Нууц Товчоо юу?", Монгол Улсын Үндэсний номын сан, 2005, [http://maral-books.net/wp-content/uploads/2013/11/016pub.pdf] *[http://books.google.mn/books?id=to0jS8HJMmAC&dq=%D1%81%D1%81%D0%BC+%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%8B&source=gbs_navlinks_s Монгольское языкознание в России в первой половине XIX в.: проблемы наследия] *[https://www.youtube.com/watch?v=PggtLA90Wq8 "Б. Сумъяабаатар ба Монголын нууц товчоо]", SERGELEN International Expedition == Эшлэл == [[Ангилал:Монголын Нууц Товчоо| ]] [[Ангилал:Их Монгол Улс]] [[Ангилал:Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголын утга зохиол]] [[Ангилал:Утга зохиолын бүтээл]] [[Ангилал:Чингис хааны тухай бүтээл]] [[Ангилал:Түүхийн товчоо]] [[Ангилал:Монголын түүхийн сурвалж бичиг]] [[Ангилал:13-р зууны утга зохиол]] [[Ангилал:Монгол хэлээрх утга зохиол]] pnx17dtdu27y7ll7et6sqm0knpkiesq 853798 853748 2026-04-18T11:48:07Z Avirmed Batsaikhan 53733 853798 wikitext text/x-wiki {{multiple image | width = 200 | footer = | image1 = SecretHistoryMongols1947.jpg | alt1 = 1947 он | caption1 = 1947 онд Цэндийн Дандинсүрэн Нууц Товчоог одоогийн монгол хэл рүү орчуулсан | image2 = SecretHistoryMongols1908.jpg | alt2 = 1908 он | caption2 = 1908 оны Хятад эх (Том ханзаар монгол дуудлагыг, жижиг ханзаар Хятад орчуулгыг оруулжээ) }} '''Монголын Нууц Товчоо''' ([[Файл:Mongghol-un nighuca tobciyan.svg|30px|]]''Mongɣol‑un niɣuca tobciyan'') буюу Юань-чао ми-ши ([[Хятад хэл|хятад]]. 元朝秘史, Yuan chao mi shi) - Өнөө үед мэдэгдэж буй '''Монголын соёлын''' ууганд тооцогдох түүхийн болон уран зохиолын '''[[Монголын уран зохиолын дээжис|бичгийн дурсгал]] юм.''' 13-р зуунд нэр үл мэдэгдэх зохиолчийн хятад ''«Юань-чао ми-ши»'' нэртэй, монгол хэлээр [[Хятад ханз|хятад ханзаар]] галиглан бичсэн түүхэн бүтээл юм. == Судалгааны түүх == [[Файл:OrdonMNT.png|thumb|Профессор Б. Сумъяабаатар, Монгол Улсын Төрийн ордонд залсан цорын ганц хувь "Монголын Нууц Товчоо"-ны дэргэд]] [[Тогоонтөмөр хаан]] [[1368 он|1368]] онд [[Бээжин|Бээжингээс]] зугтан гарч [[Юань гүрэн|Юань]] улс мөхөх хүртэл 140 гаруй жил Нууц товчоо нь маш нууц нандин шүтээн болoн хадгалагдаж байжээ. [[Мин улс|Мин улсын]] [[Хунъү]] хааны үед ([[1380]]-[[1390]]) нууцыг нь задалж галиглах, орчуулах, барлах ажлыг эхэлжээ. Тэр үед [[Монгол хэл|монгол хэлийг]] сурч судлах нь улс төр, цэрэг эдийн засгийн үүднээс зайлшгүй шаардлагатай байсан тул Нууц товчоог галиглан орчуулж унших бичиг болгон хэрэглэгддэг болжээ. Мин улсын Хунъү хааны 15 дугаар онд нууц товчоог [[Хуо Юаньжэ]], [[Ма Ша Ихэ]] нар [[ханз|хятад галиг үсгээр]] буулган бичээд товч утгыг хятадаар орчуулж хадмаллан хавсаргаж модон бараар хэвлүүлжээ. Мин улсын Юнлэ хааны үед бичигдсэн [[Юнлэ Дадянь]] хэмээх нэвтэрхий тольд Монголын нууц товчоог 15 бүлэг, 282 зүйлтэйгээр оруулсан. Нууц товчоог судлагчид энэ үеийн анхан барын эхээс юм уу хожим нь хувилсан "[[Гү Гуанчи]]"-гийн дэвтэр, "[[Е Дэхуй]]"-н дэвтэр, "[[Чянь Дашинь]]"-ний дэвтэр зэрэг хэдэн эхийг гол хэрэглэгдэхүүн болгож байна. Монголын талаас [[1917]] онд [[Богд хаан]]т улсын дэд сайд асан [[Барга|Баргын]] [[Бодлогот Баатар Цэнд Гүн]], Монголын нууц товчооны 700 жилийн ойгоор 1940 онд [[Академийн зэрэг|академич]] [[Цэндийн Дамдинсүрэн]] орос хэлнээс монгол хэл рүү уран сайхны аргаар орчуулан цувралаар хэвлүүлж байжээ. Улмаар [[Шанжмятавын Гаадамба]] Монголын нууц товчоог дагнан судалж докторын зэрэг хамгаалжээ.{{Citation needed}} [[1980]]-аад оноос академич [[Далантайн Цэрэнсодном]], профессор [[Түмэнбаярын Дашцэдэн]], профессор [[Балдандоржийн Сумъяабаатар]], [[Гаадамбын Билгүүдэй]] нар судлан дорвитой бүтээлүүд туурвижээ. Нууц товчооны монгол бичгээр бичсэн эх олдоогүй бөгөөд [[ханз]] үсгээр монгол хэлийг тэмдэглэж, хятад орчуулгыг хадсан [[Мин улс]]ын үеийн эх бичиг нь эдүгээгийн нууц товчооны үндэс болсон. Хятад хэлээр Монголын нууц товчооны нэрийг "'''Юань улсын нууц түүх'''" хэмээдэг. Нууц товчоог [[Бодлогот Баатар Цэнд Гүн]] анх Монгол бичгээр сийрүүлэн орчуулсан нь улмаар [[Цэндийн Дамдинсүрэн|Ц.Дамдинсүрэн]]гийн орчин цагийн монгол хэлнээ буулгах нөхцөлийг бүрдүүлжээ. Япон, англи зэрэг дэлхийн олон хэл рүү орчуулагдсан агаад [[Монголын түүх]] хийгээд уран зохиолын хамгийн үнэт дурсгал юм. 1990 онд Нууц товчооны 750 жилийн ойг төрийн хэмжээнд тэмдэглэсэн. “Монголын нууц товчоо”  судлалын нэртэй том эрдэмтдээс дурдвал, Японы Кобаяши Такаширо, [[Озава Шигэо]], Оросын эрдэмтэн [[Сергей Андреевич Козин|Сергей Козин]], “Монголын нууц товчоо”-ны зарим эхийг орос хэл рүү орчуулсан [[Алексей Матвеевич Позднеев|Алексей Позднеев]], [[Борис Панкратов]], Германы Хениш, Хайсег, АНУ-ын нэрт монголч эрдэмтэн, “Монголын нууц товчоо”-г маш нарийн судалсан Ханс Петер Вийце, Австралийн агуу их судлагч [[Игорь де Рацевилтц]] нар байна. ==== Судрыг анхлан олсон түүх==== Бээжинд ажиллаж амьдарч байсан Оросын үнэн алдартны шашны төлөөлөгч, хятад судлаач [[Пётр Кафаров]] гэгч Манжийн хааны номын санд хадгалагдаж байсан нэгэн нууцлаг судрыг санаандгүй олж үзээд хааны ордны хүмүүст авлига өгөн байж тэрхүү судрыг сэм хуулбарлан авчээ. Тэдний хуйвалдаан нь Монголын түүхийн хамгийн гайхамшигт эх сурвалжийг хүн төрөлхтний өмнө дэлгэн тавихад хүргэжээ. Хятад галигаар бичигдсэн боловч монголоор хүүрнэх “Юан Чао Би Ши” гэгдэх “Монголын нууц товчоо” байсан юм. Кафаров тэрхүү гайхамшигт олзоо хятад галигаас нь орос хэлэнд хөрвүүлэн 1866 онд хэвлүүлжээ. Түүний туурвисан дэвтэр нь эдүгээ ОХУ-ын ШУА-ын харьяа Дорно дахины хүрээлэнгийн хэл шинжлэлийн салбарт хадгалагдаж байна. Анх хятад үсгээр бичигдсэн үү, уйгаржин монгол бичгээр бичигдсэн үү гэдэг нь тодорхойгүй хэвээр үлджээ. Өнөөг хүртэл МНТ-ны хуучин монгол үсгээр бичигдсэн эх гарч ирээгүй юм. [[13-р зуун|13-р зууны]] үед монголчууд хятад үсгийг хэрэглэж байсан мэдээ байх тул хятад үсгээр монгол хэлээр зохиосон, эсвэл уйгаржин монгол үсгээр зохиогоод хожим нь хятад үсгээр сийрүүлсэн ч байж болох талтай хэмээн эрдэмтэд үздэг ажээ. Кафаров хятад судлаач эрдэмтэн учраас өөрийн бичиж байсан орчуулга ба хятад эхийн бодит хуулбарыг монголч эрдэмтэн Алексей Позднеевт өгчээ. А.Позднеев шүүмж бичин 1883 онд товхимлоор хэвлэснээс гадна 1897 онд “Монголын утга зохиолын түүх” нэрээр нийтэлжээ. Автономит Засгийн үед Цэнд гүн, хятадын эрдэмтэн Ей Дэ Хуйн хэвлүүлсэн эхийг баримталж монгол үсгээр сийрүүлэн бичсэн ба монгол хэл рүү орчуулжээ. Хожим академич Ц.Дамдинсүрэн ЗХУ-ын ШУА-ын Дорно дахины хүрээлэнд очиж Цэнд гүний эхийг орос эхтэй нь нийлүүлээд орчин цагийн монгол хэлэнд буулгаж хуучин монгол үсгээр 1947 онд хэвлүүлсэн байна. === Галиг === Нууц товчоог орчин үеийн хүмүүст ойлгуулах гэж хялбарчлан орчуулж, олон хэлээр олон зуун удаа хэвлэгдсэн. Харин эрдэм шинжилгээ, судлагаанд зориулан хятад эх дэх ханзны авиаг латин үсгээр галигласан нь цөөн тоотой байдаг. # [[Пётр Кафаров|Петр Кафаров]]: 1872 онд Бээжингийн хааны ордны номын сангаас [[Юнлэ Дадянь|Юнлэ дадяньд]] хамаарах Монголын нууц товчоог анх олж, орос хэлээр орчуулж, галиглажээ. Монголын нууц товчоо гэдэг сурвалж бичгийг баруун европ дахинд анх танилцуулсан эрдэмтэн. # [[Борис Панкратов]]: 1921-1929 онд ''«Юань-чао би-ши»'' нэртэй 15 бүлэг хятад эхээс латинаар галиглаж, орчуулсан. # [[Сергей Андреевич Козин|Сергей Козин]]: 1941 онд "Сокровенное сказание: Юань чао би ши" нэртэй бүтээлд Нууц товчоог галиглаж, орос хэл рүү орчуулсан. # [[Эрих Хэйниш]]: 1935 онд Монголын нууц товчооны латин галигийг хэвлүүлж, 1943 онд герман хэлээр орчуулж хэвлүүлсэн ч дайнд шатсан тул 1948, 1962 онд дахин шинээр хэвлэсэн. # [[Күракичи Ширатори]]: 1943 онд Е Дэхуй, Гү Гуанчигийн хятад эхийг латин үсгээр галиглаж, япон хэл рүү орчуулсан. # [[Поль Пеллио]]: # [[Лайош Лигети]]: 1962 онд унгар хэл рүү орчуулж, латинаар галиглан "A mongolok titkos törtenete" гэх нэрээр хэвлүүлсэн. # [[Игорь де Рацевилтц|Игорь де Рахевильц]]: 1971-1985 онд The Secret History of the Mongols нэрээр Канберра хотод хэвлүүлсэн. # [[Фрэнсис Вүүдман Кливз]]: # [[Түмэнбаярын Дашцэдэн]]: хятад эхээс латин үсгээр галиглаж 1985, 2009 онд "Монголын нууц товчооны галиг" нэрээр хэвлүүлсэн. # [[Балдандоржийн Сумъяабаатар]]: 1990 онд '''“Монголын Нууц Товчоо”''' Үсгийн галиг нэрээр 960 нүүр бүхий ном хэвлүүлсэн.<ref>{{Cite web |last=superadmin |date=1990-12-30 |title=Монголын Нууц Товчоо, үсгийн галиг |url=https://maral-books.net/the-mongolian-secret-history-vol-1-morphology/ |access-date=2023-12-04 |website=Prof. Dr. Sumiyabaatar B. {{!}} Б. Сумъяабаатар |language=de-DE}}</ref> Хятад эхийн ханз, латин галиг, монгол бичгийн орчуулгыг багтаасан бүтээл. == Бүлэг зүйл == Монголын нууц товчоо нь анх зохиогдохдоо бүлэгт хуваагаагүй байсан ч, [[Мин улс|Мин улсын]] [[Юнлэ Дадянь|Юнлэ дадянь]] хэмээх бүтээлд 15 бүлэгт хувааж байсныг 1908 онд хятадын бичгийн эрдэмтэн [[Е Дэхуй]] дараах арван хоёр бүлэг, 282 зүйлд хуваажээ. Харин Монголын эрдэмтэн Цэндийн Дамдинсүрэн урьд зөвхөн дэс дугаарлаж байсан бүлгийг, 12 бүлэг тус бүрд уг бүлэгт холбоотой гарчиг оноож өгснөөр, бидний мэдэх Монголын нууц товчоо буй болсон. # Тэмүжиний уг гарал ба бага насны үе # Чингисийн идэр нас # Мэргидийг сөнөөсөн ба Тэмүжинд Чингис хаан цол өргөмжилсөн нь # Жамуха ба Тайчуудтай тэмцсэн нь # Татаарыг сөнөөсөн ба Ван хантай эвдэрсэн нь # Хэрэйд улсын мөхсөн нь # Ван хан сөнөсөн нь # Хүчлүгийн дутаасан ба Жамухын дарагдсан нь # Шадар хишигтэн цэргийг байгуулсан нь # Уйгур ба ойн иргэдийг эзэлсэн нь # Хятад, Тангуд, Сартуул, Багдад ба Оросыг эзэлсэн нь # Чингис хаан нас барсан ба Өгэдэй хаан болсон нь Дээрх 12 бүлгийн эхний арван бүлгийг Чингис хааны үед зохиож, дараагийн хоёр бүлгийг сүүлд Өгэдэй хааны үед нэмж зохиожээ. {| class="wikitable mw-collapsible" |+Монголын нууц товчооны бүлэг зүйлийн харьцуулалт<ref>{{Cite book |last=Панкратов |first=Б.И. |title=Юань-Чао Би-Ши (Секретная История Монголов) |year=1962 |location=Москва |pages=17 |language=Орос хэл}}</ref><ref>{{Cite web |title= |url=https://altaica.ru/SECRET/pankratov.pdf}}</ref> ! colspan="2" |12 бүлэг ! colspan="2" |15 бүлэг |- |1 |1-68 |1 |1-68 |- |2 |69-103 |2 |69-96 |- |3 |104-126 |3 |97-118 |- |4 |127-147 |4 |119-140 |- |5 |148-169 |5 |141-153 |- |6 |170-185 |6 |154-169 |- |7 |186-197 |7 |170-185 |- |8 |198-208 |8 |186-197 |- |9 |209-229 |9 |198-207 |- |10 |230-246 |10 |208-224 |- |11 |247-264 |11 |225-238 |- |12 |265-282 |12 |239-246 |- | | |13 |247-264 |- | | |14 |265-276 |- | | |15 |277-282 |} <gallery widths="180px" heights="120px"> MNT2020.jpg|[[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]],"МОНГОЛЫН НУУЦ ТОВЧООH иж судалгаа", ISBN: 978-9919-23-665-6, хуудас 2.262, 2020. Номд “Монголын нууц товчоо”-ны үгийн үндсэн хэлбэр, язгуур санааг шинээр хөрвүүлж, анхны худам үсгийн хэд хэдэн хувилбаруудын эх, галигийг судалж, монгол хөрвүүлгүүдэд буй алдааг түүж гаргахын зэрэгцээ “Монголын нууц товчоо”-ны нэвтэрхий толийг багтаасан байна. SuMNT.jpg|[[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]],"Монголын нууц товчооны хэлбэр судлал", хуудас 3.144, 1997 MNTtoli.jpg|Б. Сумъяабаатар, "Монголын нууц товчооны толь", хуудас 875, 2008, ISBN 978-99929-895-7-2 Otgonbayar Ershuu Nuuts tovchoo.jpg|Зурагт ном: Монголын нууц товчоо, 10,5x15см, 2001 [[Эршүүгийн Отгонбаяр|Э.Отгонбаяр]] Mongolyn_nuuts_tovchoo.jpg|Зурагт ном: Монголын нууц товчоо, 10,5x15см, 2001 [[Эршүүгийн Отгонбаяр|Э.Отгонбаяр]] </gallery> == Хүний нэрс == Монголын нууц товчоонд дурдагдсан хүний нэрсийг хүйс болон бүлгээр нь ангилан ялгаж гаргасан Л.Тамирын ангиллаар дараах байдлаар байна. ===== Эмэгтэй нэрс ===== # I Бүлэг * 1.Гуамарал * 2.Монголжин-Гуа /Боржигидай мэргэний гэргий/ * 3.Борогчин-Гуа /Торголжин баяны гэргий/ * 4.Алунгуа /Добу мэргэний гэргий/ * 5.Баргужин-Гуа /Алунгуагийн эх/ * 6.Намулун /Хачи-Хүлүгийн гэргий/ * 7.Өэлүн-Үжин /Есүхэйн гэргий/ * 8.Сочигэл /Есүхэйн гэргий/ * 9.Тэмүлэн /Есүхэйн охин/ * 10.Цотан /Дэй-Сэцэний гэргий/ * 11.Бөртэ /Тэмүжингийн гэргий/ * II Бүлэг * 12.Орбай /Амбагай хааны гэргий/ * 13.Сохатай /Амбагай хааны гэргий/ * 14.Хадаан /Сорхоншарын охин/ * 15.Хуагчин /Өэлүн-Үжиний зарц эмгэн/ # IV Бүлэг * 16.Эбэхэй /Сача-Бэхийн гэргий/ * 17.Хорижин /Сача-Бэхийн гэргий/ * 18.Хуурчин /Сача-Бэхийн гэргий/ # V Бүлэг * 19.Есүгэн /Чингис хааны гэргий, татар иргэн/ * 20.Есүй /Чингис хааны гэргий, татар иргэн/ * 21.Хутугтай /Тогтоагийн охин/ * 22.Чаалун /Тогтоагийн охин/ * 23.Чаурбэх /Тоорил ханы охин/ * 24.Хожинбэх /Чингисийн хатан/ * 25.Алахчит /Ихчирэнгийн гэргий/ # VI Бүлэг * 26.Ужаур-Үжин /Тогтаогийн охин/ # VII Бүлэг * 27.Ибага /Жаха-Хамбугийн охин/ * 28.Сорхагтан /Жаха-Хамбугийн охин/ * 29.Гүрбэсү /Таян хааны эх/ * 30.Хулан /Дайр-Үсүний охин/ # VIII Бүлэг * 31.Тухай /Худугийн гэргий/ * 32.Дөргэнэ /Худугийн гэргий/ # IX Бүлэг # X Бүлэг * 33.Алалтун /Идүүдийн охин/ * 34.Чэчэйхэн /Чингисийн охин/ * 35.Олуйхан /Зүчийн охин/ * 36.Алагабэх /Чингисийн охин/ ===== Эрэгтэй нэрс ===== # I Бүлэг * 1.Бөртэчино * 2Батцагаан /Бөртэчино Гуамаралын хүү/ * 3.Тамача /Батцагаанны хүү/ * 4.Хоричар /Тамачагийн хүү/ * 5.Уужимбуурал /Хоричар мэргэний хүү/ * 6.Саль-Хачау /Уужимбууралын хүү/ * 7.Ихнүдэн /Саль-Хачаугийн хүү/ * 8.Шинэсочи /Ихнүдэний хүү/ * 9.Харчу /Шинэсочийн хүү/ * 10.Боржигидай /Харчугийн хүү/ * 11.Торголжин /Боржигидай мэргэний хүү/ * 12Боролдайсуялби /Торголжин баяны зарц/ * 13.Добу /Торголжин баяны хүү/ * 14.Дува /Торголжин баяны хүү/ * 15.Хорилардай /Алунгуагийн эцэг/ * 16.Шинч /Бурхан халдуны эзэн бурхан босгосон Урианхай хүн/ * 17.Бүгүнүтэй /Добу мэрэгний хүү/ * 18.Бэлгүнүтэй /Добу мэрэгний хүү/ * 19.Буха /Алунгуагийн хүү/ * 20.Бухату /Алунгуагийн хүү/ * 21.Бодончар /Алунгуагийн хүү/ * 22.Хабич /Бодончарын хүү/ * 23.Жажирадай /Бодончарын хүү/ * 24.Жаурьдай /Бодончарын хүү/ * 25.Тугудай /Жажирадайн хүү/ * 26.Бурьбулчиру /Тугудайн хүү/ * 27.Хар-Хадаан /Бурьбулчирун хүү/ * 28.Жамуха /Хар-Хадааны хүү/ * 29.Баарьдай /Бодончарын хүү/ * 30.Зүтгэлбөх /Баарьдайн хүү/ * 31.Мэнэн /Хабич баатрын хүү/ * 32.Хачи-Хүлүг /Мэнэн тудуны хүү/ * 33.Хачин /Мэнэн тудуны хүү/ * 34.Хачиу /Мэнэн тудуны хүү/ * 35.Хачула /Мэнэн тудуны хүү/ * 36.Харалдай /Мэнэн тудуны хүү/ * 37.Хачиун /Мэнэн тудуны хүү/ * 38.Начинбаатар /Мэнэн тудуны хүү/ * 39.Хайду /Хачи-Хүлүгийн хүү/ * 40.Ноёгидай /Хачины хүү/ * 41.Баруладай /Хачиугийн хүү/ * 42.Барула /Хачулагийн хүү/ * 43.Адархидай /Хачиуны хүү/ * 44.Уруудай /Начинбаатарын хүү/ * 45.Мангудай /Начинбаатарын хүү/ * 46.Шижуудай /Начинбаатарын хүү/ * 47.Доголдай /Начинбаатарын хүү/ * 48.Байшинхор /Хайдугийн хүү/ * 49.Чирхай /Хайдугийн хүү/ * 50.Чаужин /Хайдугийн хүү/ * 51.Тунбинай /Байшинхорын хүү/ * 52.Сэнгүн /Чирхайгийн хүү/ * 53.Бэсүдэй /Чирхайгийн хүү/ * 54.Оронар /Чаужингийн хүү/ * 55.Хонхотан /Чаужингийн хүү/ * 56.Арулад /Чаужингийн хүү/ * 57.Сөнид /Чаужингийн хүү/ * 58.Хабтурхас /Чаужингийн хүү/ * 59.Хэнигис /Чаужингийн хүү/ * 60.Хабул /Тунбинай сэцэний хүү/ * 61.Сэмсэчүлэ /Тунбинай сэцэний хүү/ * 62.Бүлтэчү / Сэмсэчүлийн хүү/ * 63.Охинбархаг /Хабулын хүү/ * 64.Бартанбаатар /Хабулын хүү/ * 65.Хутугту /Хабулын хүү/ * 66.Хутула /Хабулын хүү/ * 67.Хулан /Хабулын хүү/ * 68.Хадаан /Хабулын хүү/ * 69.Торойн отчигон /Хабулын хүү/ * 70.Хутугту /Охинбархагийн хүү/ * 71.Сэчэ-Бэхи /Хутугту Жүрхигийн хүү/ * 72.Тайчу /Хутугту Жүрхигийн хүү/ * 73.Мэнгитү /Бартанбаатарын хүү/ * 74.Нэгүүн /Бартанбаатарын хүү/ * 75.Есүхэй /Бартанбаатарын хүү/ * 76.Даридай /Бартанбаатарын хүү/ * 77.Бүри-Бөхө /Хутугтугийн хүү/ * 78.Зочи /Хутулагийн хүү/ * 79.Хирмау /Хутулагийн хүү/ * 80.Алтан /Хутулагийн хүү/ * 81.Их-Чэрэн /Хулан баатарын хүү/ * 82.Бадай /Их Чэрэнгийн зарц/ * 83.Кишлиг /Их Чэрэнгийн зарц/ * 84.Амбагай /Сэнгүний хүү/ * 85.Балхачи /Бэсүд овогийн элч/ * 86.Чилэдү /Өэлүн-Үжингийн нөхөр болох гэж байсан Мэргэдийн их элч/ * 87.Чилэгэрбөх /Чилэдүгийн дүү/ * 88.Хотонбараг /Татар иргэн/ * 89.Жалибуха /Татар иргэн/ * 90.Тэмүжин-Үгэ /Татар иргэн/ * 91.Хорибуха /Татар иргэн/ * 92.Тэмүжин /Есүхэйн хүү/ * 93.Хасар /Есүхэйн хүү/ * 94.Хачиун /Есүхэйн хүү/ * 95.Тэмүгэ /Есүхэйн хүү/ * 96.Бэгтэр /Есүхэйн хүү/ * 97.Бэлгүтэй /Есүхэйн хүү/ * 98.Дэй-Сэцэн /Хонгирад иргэн/ * 99.Чирха /Хонхотаны иргэн/ * 100.Мэнлиг /Чирха өвгөний хүү/ # II Бүлэг * 101.Таргудай /Тайчууд иргэн/ * 102.Хирилтуг /Тайчууд иргэн/ * 103.Тодойн-Гэрти /Тайчууд иргэн/ * 104.Сорхоншар /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг/ * 105.Чинбай /Сорхоншарын хүү/ * 106.Чулуун /Сорхоншарын хүү/ * 107.Боорчи /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг/ * 108.Наху /Боорчийн эцэг/ * 109.Тоорил буюу Ван хан /Есүхэйн анд/ * 110.Жарчиудай /Урианхай өвгөн/ * 111.Зэлмэ /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг/ * 112.Тогтоа /Чилэдүгийн ах Мэргидийн цэрэг/ * 113.Дайр-Үсүн /Мэргидийн цэрэг/ * 114.Хаатай Дармала /Мэргидийн цэрэг/ # III Бүлэг * 115.Жахахамбу /Тоорилын анд/ * 116.Хүчү /Өэлүн эхэд бэлэг болгосон Мэргид хүү, Чингис хааны 1000ны ноён/ * 117.Хөхөчү /Өэлүн эхэд бэлэг болгосон Тайчууд хүү, Чингис хааны 1000ны ноён/ * 118.Хачиун /Жалайр иргэн/ * 119.Хархай /Жалайр иргэн, Хасарын туслах / * 120.Харалдай /Жалайр иргэн, Чингис хааны агтчин/ * 121.Үнгүр /Мөнхөт хианы хүү, /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 122.Хадаан /Дархад иргэн/ * 123.Далдурхан /Дархад иргэн/ * 124.Хубилай /Барулас иргэн, Хасарын туслах/ * 125.Худус /Барулас иргэн/ * 126.Жатай, /Мангуд иргэн/ * 127.Доголху /Мангуд иргэн, Чингис хааны чэрби түшмэл/ * 128.Үгэлэн /Боорчийн лүү/ * 129.Чаурхан /Зэлмийн дүү, Чингис хааны эдээлэгч/ * 130.Сүбээдэй /Зэлмийн дүү/ * 131.Дэгэй /Бэсүд иргэн, /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 132.Хүчүгүр /Бэсүд иргэн/ * 133.Чилэгүтэн-Тахи /Сүлдүс иргэн/ * 134.Тайчиудай /Сүлдүс иргэн/ * 135.Сэцэ-Домог /Жалайр иргэн/ * 136.Архай Хасар /Жалайр иргэн, Чингис хааны эдээлэгч/ * 137.Сүйхэтү /Хонхотан иргэн/ * 138.Жэгэй /Сүхэгэн иргэн/ * 139.Сүхэхэй-Жаун /Жэгэйн хүү/ * 140.Нэүдэйн Цагаан * 141.Хангиадай /Олхунод иргэн/ * 142.Сэчиүр /Горлос иргэн/ * 143.Мөчи /Дүрвэд иргэн/ * 144.Буту /Ихирэс иргэн/ * 145.Жунсо /Ноёхон иргэн/ * 146.Зургаан /Оронар иргэн/ * 147.Сохо-Сэцэн /Барулас иргэн/ * 148.Харачар /Сохо-Сэцэнгийн хүү/ * 149.Хорчи-Усун /Баарин иргэн/ * 150.Хөхөчөс /Баарин иргэн/ * 151.Мэнэн /Баарин иргэн/ * 152.Хорчи /Бодончарын барьж авсан эмээс гарсан хүү, Чингис хааны 1000ны ноён/ * 153.Хунан /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 154.Даридай * 155.Мулхалху /Жадаран иргэн, Чингис хааны адуучин/ * 156.Сорхату /Охинбархагын хүү/ * 157.Сача-Бэхи /Сорхатугийн хүү/ * 158.Тайчу /Сорхатугийн хүү/ * 159.Хучар /Нэгүүн тайжийн хүү/ * 160.Алтан /Хутула хааны хүү/ * 161.Өнгүр /Чингис хааны тогооч/ * 162.Дэгэй /Чингис хааны хоньчин/ * 163.Гүчүгүр /Чингис хааны тэрэгчин/ * 164.Додай /Гэргий хүүхэд зарц нарыг захирагч/ * 165.Чилгутай /Хасарын туслах/ * 166.Хуту /Чингис хааны адуучин/ * 167.Моричи /Чингис хааны адуучин/ * 168.Тахар, Тахай /Чингис хааны мэдээлэгч/ * 169.Сүхэхэй /Чингис хааны мэдээлэгч/ # IV Бүлэг * 170.Тайчар /Жамухын дүү/ * 171.Мүлхэ-тотаг /Ихирэс иргэн/ * 172.Боролдай /Ихирэс иргэн/ * 173.Жүрчидэй /Урууд иргэн/ * 174.Хуйлдар /Мангуд иргэн/ * 175.Жихүр /Чингис хааны тогооч/ * 176.Бүрибөх /Жүрхин иргэн/ * 177.Мэгүжин /Татар иргэн/ * 178.Шихихутуг /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг, Өэлүн эхэд бэлэг болгосон Татар хүү/ * 179.Тэлэгэтү /Жалайр иргэн/ * 180.Гүнгуа /Тэлэгэтү баяны хүү/ * 181.Чулуунхайч /Тэлэгэтү баяны хүү/ * 182.Зэвгээ /Тэлэгэтү баяны хүү/ * 183.Мухулай буюу Мухули /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг, Гүнгуан хүү/ * 184.Буха /Гүнгуан хүү/ * 185.Түнгэ /Чулуунхайчийн хүү/ * 186.Хаши /Чулуунхайчийн хүү/ * 187.Борохул /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг, Өэлүн эхэд бэлэг болгосон Жүрхин хүү/ * 188.Багу-Чорхи /Хатиган иргэн/ * 189.Чирхитэй /Салжиуд иргэн/ * 190.Алчи /Татар иргэн/ * 191.Жали /Татар иргэн/ * 192.Түгэ-Маха /Ихирэс иргэн/ * 193.Тэрхэг /Хонгирад иргэн/ * 194.Алхуй /Хонгирад иргэн/ * 195.Чоёг Цагаан /Горлос иргэн/ * 196.Гүчүд /Найман иргэн/ * 197.Буйраг /Найман иргэн/ * 198.Ходун /Тайчууд иргэн/ * 199.Аучу /Тайчууд иргэн/ * 200.Хоридай /Горлос иргэн, Чингис хаанд мэдээлэгч/ * 201.Жаха-Хамбу /Ванханы дүү/ * 202.Билгэ * 203Хутуг /Ойрд иргэн/ * 204. Зургаадай буюу Зэв /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг/ # V Бүлэг * 205.Худуудар /Тайчууд иргэн/ * 206.Чуу мэргэн /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг/ * 207.Хархирүгэ /Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг/ * 208.Чихарай * 209.Жалман * 210.Ширээт /Нүцгэн баарин иргэн/ * 211.Алаг-Наяа /Ширээт өвгөний хүү/ * 212.Хурчахус /Тоорил хааны хүү/ * 213.Гүр-Хан * 214.Эрххар /Тоорил хааны дүү/ * 215.Инанча /Найманы хаан/ * 216.Дахай /Баатар/ * 217.Сүхэхэй-Жэүн /Баатар/ * 218.Хурчахус /Хаан/ * 219.Ажай /Татарын хаан/ * 220.Элхудур /Тайж/ * 221.Хулбари /Тайж/ * 222.Арин /Тайж/ * 223.Ихчирэн /Татаар иргэн/ * 224.Төгсбэх /Тогтоагийн хүү/ * 225.Хуту /Тогтоагийн хүү/ * 226.Чулуун /Тогтоагийн хүү/ * 227.Буйраг /Найманы хаан/ * 228.Еди-Тоблуг /Найманы ноён/ * 229.Хүгсэү /Найманы баатар/ * 230.Хүрэн /Убчигдайн баатар/ * 231.Сэнгүм /Ванханы хүү/ * 232.Тусах /Сэнгүмийн хүү/ * 233.Таян /Найманы хан/ * 234.Бухатай * 235.Хиратай * 236.Хишилиг /Чингисийн адуучин/ * 237.Нарийн-гэгээн /Ихчирэнгийн хүү/ # VI Бүлэг * 238.Хархалзан * 239.Чихитай /Агтач/ * 240.Ядир /Агтач/ * 241.Хадиги * 242.Ачиг-Чирүн /Баатар/ * 243.Хоришилэмүн /Тайж/ * 244.Ачиг-Ширүн * 245.Жорчидай /Чингис хааны 1000ны ноён, Чингис хааны Уруудын авга/ * 246.Хуйлдар /Мангуд Сэцэн, Чингис хааны 1000ны ноён/ * 247.Өгөдэй /Чингис хааны хүү/ * 248.Жэүн /Чингис хааны элч/ * 249.Тай-Төмөр /Тоорил хааны дүү/ * 250.Буха-Төмөр /Тоорил хааны дүү/ * 251.Гүр-Хан /Тоорил хааны дүү/ * 252.Хунан /Тайчууд баатар/ * 253.Бахажи /Тайчууд баатар/ * 254.Баргужин * 255.Буйраг /Гүчүгүдийн хаан/ * 256.Хубарихури /Чингис хааны элч/ * 257.Итүргэн /Чингис хааны элч/ * 258.Огда /Боол/ * 259.Сүбэхэй /Огданы хүү/ * 260.Хөхөчү-Хирсаан /Сүбэхэйн хүү/ * 261.Ехэй-Хонтагар /Хөхөчү-Хирсааны хүү/ * 262.Хасан /Сартаул иргэн/ * 263.Егү /Хасарын хүү/ * 264.Есүнхэй /Хасарын хүү/ * 265.Туху /Хасарын хүү/ * 266.Халиудар /Жауридайн иргэн/ * 267.Чахурхан /Урианхай иргэн/ * 268.Хадаг /Жүрхин иргэн/ # VII Бүлэг * 269.Толуй /Чингис хааны хүү/ * 270.Зүчи /Чингис хааны хүү/ * 271.Хорисубэчи /Таян ханы дараах их ноён/ * 272.Хүгсэү /Найманы баатар/ * 273.Торбиташ /Таян хааны элч/ * 274.Алахуш-дигитхури /Онгуд иргэн/ * 275.Ю-Хунан /Онгуд элч/ * 276.Отчигин /Ноён/ * 277.Додай /Чингис хааны чэрби түшмэл/ * 278.Өэлэн /Чингис хааны чэрби түшмэл/ * 279.Толун /Чингис хааны чэрби түшмэл/ * 280.Бучаран /Чингис хааны чэрби түшмэл/ * 281.Сүйхэтү /Чингис хааны чэрби түшмэл, Чингис хааны 1000ны ноён/ * 282.Худус-Халчинтай * 283.Хорчин /Чингис хааны хэвтүүлийн захирагч/ * 284.Ханхархан /Найманы харуул/ * 285.Хүчүлүг /Таян ханы хүү/ * 286.Тататунга /Чингис хааны дээд шүүгч/ * 287.Дайр-Үсүн /Увас мэргидын тэргүүлэгч/ * 288.Наяа /Бааридайн ноён/ # VIII Бүлэг * 289.Гал /Тогтоагийн хүү/ * 290.Хорчи /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 291.Илугай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 292.Түгэ /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 293.Толун /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 294.Чүлгэдэй /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 295.Хоргасун /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 296.Усун /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 297.Шилүгэн /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 298.Жидай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 299.Цагаангуа /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 300.Алаг /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 301.Булуган /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 302.Харачар /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 303.Хөхөчос /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 304.Хүчхүр /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 305.Бала /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 306.Оронартай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 307.Дайр /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 308.Мүгэ /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 309.Бужир /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 310.Мүнтүүр /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 311.Долоодой /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 312.Бөгэн /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 313.Худус /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 314.Марал /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 315.Жибгэ /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 316.Юрүхан /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 317.Хөхө /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 318.Удутай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 319.Бала-Чэрби /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 320.Хэтэ /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 321.Мөнх /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 322.Халжа /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 323.Хурчахус /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 324.Хонгиран /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 325.Тогоонтөмөр /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 326.Мэгэтү /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 327.Мороха /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 328.Дорибөхө /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 329.Идухадай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 330.Ширахул /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 331.Даун /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 332.Дамача /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 333.Хауран /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 334.Тодсаха /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 335Тунхуйдай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 336.Тобуха /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 337.Ажинай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 338.Түйдхэр /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 339.Сачуур /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 340.Жидэр /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 341.Олар /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 342.Хингиадай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 343.Ашиг/Чингис хааны 1000ны ноён/ * 344.Хадай /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 345.Чигу /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 346.Буту /Чингис хааны 2000ны ноён/ # IX Бүлэг * 347.Гэнигэдэй * 348.Наринтоорил /Цагаангуагийн хүү/ * 349.Гүчүгүр /Чингис хааны дархан, Чингис хааны 1000ны ноён/ * 350.Мулхалху /Чингис хааны 1000ны ноён/ * 351.Их-Нэүрин /Чингис хааны хэвтүүлийг захирагч ноён/ * 352.Есөнтэй /Зэлмийн хүү/ * 353.Бүхэдэй /Түгэгийн хүү/ * 354.Хорхудаг /Чингис хааны Хорчинг захирагч/ * 355.Лаблах /Чингис хааны Хорчинг захирагч/ # X Бүлэг * 356.Арслан /Харлагийн хан/ * 357.Идүүд /Уйгурын хан/ * 358.Адхираг /Уйгур элч/ * 359.Дарбай /Уйгур элч/ * 360.Эди /Хэргисийн ноён/ * 361.Инал /Хэргисийн ноён/ * 362.Алдиэр /Хэргисийн ноён/ * 363.Өлэбэг /Хэргисийн ноён/ * 364.Иналч /Хутугагийн хүү/ * 365.Төрэлч /Хутугагийн хүү/ * 366.Онгууд * 367.Дөрбэй * 368.Цагаадай /Чингис хааны хүү/ * 369.Алчидай /Чингис хааны хүү/ * 370.Хөхөчү буюу Тэв тэнгэр бөө * 371.Жибэгэ /Жалайрын иргэн/ # XI Бүлэг * 372.Хашин /Тангуд хан/ * 373.Илаху /Тангуд бурхан/ * 374.Жубхан /Чингис хааны элс/ * 375.Ухуна /Чингис хааны элч/ * 376.Аша-хамбу /Сартаул хан/ * 377.Тогочар /Чингис хааны баатар/ * 378.Мэлиг /Султан хан/ * 379.Жалалдин /Султан/ * 380.Хонхай /Хорчин/ * 381.Хонтахар /Хорчин/ * 382.Чормаган /Хорчин/ * 383.Дөрбуй /Дөрвэд баатар/ * 384.Ялавач /Сартаул иргэн/ * 385.Масхуд /Ялавачийн хүү/ # XII Бүлэг * 386.Гилүгэтэй * 387.Бат /Чингис хааны ач/ * 388.Оготор /Чингис хааны хүү/ * 389.Мөнх /Чингис хааны ач/ * 390.Бүри /Чингис хааны хүү/ * 391.Гүюг /Чингис хааны ач/ * 392.Олдхар * 393.Аргасун * 394.Мангай /Өгэдэйн хүү/ * 395.Хонхордой /Өгөдэй хааны хэвтүүлийн захирагч/ * 396.Бужиг * 397.Ширхан /Өгөдэй хааны хэвтүүлийн захирагч/ * 398.Элжгэдэй * 399.Амал /Өгөдэй хааны захирагч/ * 400.Чанар /Өгөдэй хааны захирагч/ * 401.Ялбаг /Өгөдэй хааны захирагч/ * 402.Хараудар /Өгөдэй хааны захирагч/ * 403.Тэмүдэр /Өгөдэй хааны захирагч/ * 404Жэхү /Өгөдэй хааны захирагч/ * 405.Чанай /Өгөдэй хааны захирагч/ * 406.Уйгуртай /Өгөдэй хааны захирагч/ * 407.Арачиан /Өгөдэй хааны захирагч/ 408.Тогучар /Өгөдэй хааны захирагч/ == Судлаачид номын тухай == * Х.Пэрлээ, ''Нууц товчоонд гардаг газар усны зарим нэрийг хайж олсон нь'' Улаанбаатар. 1958.; * Х.Пэрлээ, ''Монголын түүхэн нутгийн зарим уул усыг сурвалжилсан нь'', ''БНМАУ-ын ШУА-ийн мэдээ''. № 3, 1962 * Д. Майдар, Т. Майдар. ''Каменная колонна Ид Аваргын балгас. Монголын эртний түүх соёлын зарим асуудал''. Улаанбаатар. 1972, х.151-156 * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "Монголын Нууц Товчоо, үсгийн галиг", "The secret history of Mongolia, transliteration", Улаанбаатар, 1990 * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "Монголын нууц товчооны хэлбэр судлал", хуудас 3.144, 1997 * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "Чингисийн алтан ургийн угийн бичиг ба гэрийн үеийн бичмэл", хуудас 720, 2002, ISBN 99929-5-552-X * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], Чой Гихо, "Монголын Нууц Товчоон Монгол үсгийн анхны галиг", 2005, ISBN 89-5726-275-X * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], „А. Позднеев. Транскрипция палеографического текста „Юань-чао-ми-ши““, 17-112 pp., 2005. * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "Монголын Нууц Товчооны толь", "Index to the Mongolian secret history", Улаанбаатар, 2008, ISBN 978-99929-895-7-2 * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "Монголын Нууц Товчооны толь, Монгол-Нангиад, Нангиад - Монгол толь, үсэгнүүд А, Б", Улаанбаатар, 2010, ISBN 978-99962-842-1-2 * А.Пунсаг. Монголын нууц товчоон дахь ёс заншлын судалгаа. Редактор Ш.Бира. Улаанбаатар, 2010. * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "Монголын Нууц Товчоо, Xэлбэрсүдлал I", "The Mongolian secret history, Morphology I", Улаанбаатар, 2012, ISBN 978-99962-842-6-7 * [[Балдандоржийн Сумъяабаатар|Б. Сумъяабаатар]], "МОНГОЛЫН НУУЦ ТОВЧООH иж судалгаа", "The Mongolian secret history, research results", Улаанбаатар, 2020, ISBN 978-9919-23-665-6, GCom press * М.Золзаяа. XIII-XIV зууны монголчуудын ёс суртахууны үнэлэмжийн онцлог. Редактор Д.Дашжамц, Р.Дарьхүү. Улаанбаатар, 2016. * Дэлхийд түгсэн монголын нууц товчоо. Улаанбаатар, 2016. == Мөн үзэх == * [[Алтан товч]] * [[Чингис хаан]] * [[Өгэдэй хаан]] * [[Хубилай хаан]] == Цахим холбоос == * [https://web.archive.org/web/20071020091026/http://origo.mn/index.php?z=/0/2/127/141/ Монголын Нууц Товчоо]: Монгол хэл дээрхи бүрэн эх * [https://web.archive.org/web/20150521141308/http://altaica.ru/shengl.htm Монголын нууц товчоо]: бүрэн эх, түүх, орчуулга (Орос, Герман, Франц, Монгол/анхны латин үсэг рүүх хөрвүүлэл/ хэл дээр) * [https://web.archive.org/web/20070223125400/http://www.mongolianculture.com/TheSecretHist.htm Монголын нууц товчоо]: бүрэн бус эх * [http://www.deremilitari.org/REVIEWS/Rachewiltz_Mongols.htm Тимоти Мэй: Rachewiltz-ийн орчуулгын тойм], 2004 оны 9 сар * [https://web.archive.org/web/20090424040145/http://www.linguamongolia.co.uk/index.html Lingua Mongolia] Хятад хэл дээрх эхийн эхний 8 зүйлийн орчуулга] *[https://web.archive.org/web/20151122101825/http://altaica.ru/SECRET/e_tovchoo.php Сокровенное Сказание Монголов] * [https://web.archive.org/web/20161231200615/http://altaica.ru/e_SecretH.php Монголын нууц товчооны франц, англи, орос хэлний орчуулга] *[http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/mongol.html vostlit.info Монголын түүхийн сурвалж бичгүүд - орос хэлээр] *[https://web.archive.org/web/20160314065258/http://forum.freekalmykia.org/index.php?showtopic=141 МНТ эх хувилбараар нь татах] *[[File:Wikisource-logo.svg|20px|link=]][[:ja:s:音訳蒙文元朝秘史/巻一-1|音訳蒙文元朝秘史]] ONYAKU-MÔBUN-GENCHÔ-HISHI (Монгол хэлний галиглал Нууц Товчоо) A ROMANISED REPRESENTATION OF THE YÜAN-CH'AO-PI-SHIH (A SECRET HISTORY OF THE MONGOLS) IN ITS ORIGINAL MONGOLIAN SOUND by [[:w:en:Shiratori_Kurakichi|Shiratori Kurakichi]], [[:w:en:Tōyō_Bunko|Tōyō Bunko]], Jan. 1943. * [http://www.mongolian-art.de/02_mongoliin_urlag/uran_buteel_nuutz_tovchoo/index.htm "Монголын нууц товчоо" Монгол зургийн аргаар, Зураач] [[Эршүүгийн Отгонбаяр|Э. Отгонбаяр]] * [http://panmongolica.blogspot.com "Монголын нууц товчоо"-нд гардаг түүхэн газруудын тухай] *[https://web.archive.org/web/20140702164822/http://forum-eurasica.ru/index.php?/topic/2917-kazakhskii-volnyi-perevod-iz-ssm/] *[http://www.dissercat.com/content/grammaticheskie-kategorii-znamenatelnykh-slov-yazyka-sokrovennogo-skazaniya-mongolov-v-sopos Грамматические категории знаменательных слов языка "Сокровенного сказания монголов" в сопоставлении с бурятским языком] *Б. Сумъяабаатар, „Монголын Нууц Товчоо ба Монгол хэлний дэвсгэрлэх ёс", 2013.03.29, Олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал дээр тависан илтгэл, [http://maral-books.net/wp-content/uploads/2017/04/DebisgerSol-2013-03-29.pdf] *Б. Сумъяабаатар, "Монголын Нууц Товчооны нэг эхэд нэгэн монгол үгийг хэрхэн галигласан нь", Монгол судлалын хүрээлэн, Монголын Их сургуулийн эрдэм шинжилгээний "Acta Mongolica" сэтгүүл, 2007, Vol. 7 (291).[http://maral-books.net/wp-content/uploads/2017/04/MNT-vg-acta-MGL-2007.pdf] *А. Позднеев, "Транскрипцiя палеографического текста Юань-чао-ми-ши", Товчит толтыг Б. Сумъяабаатар, „Монголын Нууц Товчоо юу? Монголчуудын Нууц Товчоо юу?", Монгол Улсын Үндэсний номын сан, 2005, [http://maral-books.net/wp-content/uploads/2013/11/016pub.pdf] *[http://books.google.mn/books?id=to0jS8HJMmAC&dq=%D1%81%D1%81%D0%BC+%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%8B&source=gbs_navlinks_s Монгольское языкознание в России в первой половине XIX в.: проблемы наследия] *[https://www.youtube.com/watch?v=PggtLA90Wq8 "Б. Сумъяабаатар ба Монголын нууц товчоо]", SERGELEN International Expedition == Эшлэл == [[Ангилал:Монголын Нууц Товчоо| ]] [[Ангилал:Их Монгол Улс]] [[Ангилал:Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголын утга зохиол]] [[Ангилал:Утга зохиолын бүтээл]] [[Ангилал:Чингис хааны тухай бүтээл]] [[Ангилал:Түүхийн товчоо]] [[Ангилал:Монголын түүхийн сурвалж бичиг]] [[Ангилал:13-р зууны утга зохиол]] [[Ангилал:Монгол хэлээрх утга зохиол]] 9kh5m5ceh6ya31dpogzmsvhhfhslp67 0 8279 853794 825139 2026-04-18T11:11:10Z Avirmed Batsaikhan 53733 853794 wikitext text/x-wiki [[Зураг:Crown Prince Naruhito (2018).jpg|thumb|right|200px|Одоогийн эзэн хаан [[Нарүхито]]]] '''[[Япон]] улсын эзэн хаан''' ([[Япон хэл|япон.]] 天皇, тэнно, хуучнаар Микадо гэгддэг байсан, япон ханзнаас орчуулбал "Тэнгэрийн эзэн" гэсэн утгатай) нь Японы ард түмний эв нэгдлийн бэлгэ тэмдэг, Эзэн хааны гэр бүлийн тэргүүн нь юм. Эзэн хааны сэнтий зөвхөн эрэгтэй удмаа дагадаг байна. == Түүх == Домог зүйн үүднээс авч үзвэл Японы анхны эзэн хаан болох Жиммү нь Аматэрасү хэмээх нарны бурхны удам бөгөөд МЭӨ 660 онд хаан сэнтийд заларсан гэж үздэг байна. Түүхийн үүднээс энэ домгийг боломжтой гэж үздэггүй ч, өнөөгийн Японы Эзэн Хааны гэр бүл нь 1500 жилийн турш хаан сэнтийд байсан нэг хааны удам угсааных гэдгийг нийтээрээ хүлээн зөвшөөрдөг байна. Түүхийн ихэнх мөчлөгт Японы эзэн хааны эрх мэдэл хүч нь хэмжээт, мөн цэвэр бэлгэ тэмдгийн чанартай байсан боловч Фүживара, Хоожо, Минамото, Ашикага, Токүгава гэх мэт бүхий л захирагч, [[Шогун|шогунууд]] эзэн хаанаа хүндэлж дээдэлдэг байсан байна. 1868 оны [[Мэйжийн эрин|Мэйжийн эрины шинэчлэлээр]] Токүгавагийн шогүнүүдын эрх мэдлийг авч хаяснаар Эзэн Хаан Мэйжи төрийн өндөрлөг, эрх мэдлийг гартаа авсан ба Мэйжийн үндсэн хуулиар абсолют, хэмжээгүй эрхт хаан болсон юм. Гэвч үнэн хэрэгтээ жинхэнэ хүчийг улс төрийн олигархууд, сүүлд генералууд болон адмиралууд гартаа авсан билээ. [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]ы дараа [[1946]] онд Японы Эзэн Хаан нь цэвэр бэлгэ тэмдгийн чанартай болсон. Эдүгээ тэрээр дипломат уулзалтууд болон ёслолуудад оролцдог ч улс төрийн ямар нэгэн хүч, эрх мэдэл байхгүй билээ. * 1926 оны 12-р сарын 25-наас 1989 оны 1-р сарын 7-ны өдөр хүртэл 124 дахь Эзэн хаан '''[[Эзэн Хаан Шоова|Хирохито]]''' ([[Япон хэл|япон]]. 裕仁; 1901-1989) хаан ширээнд суужээ. * 1989 оны 1-р сарын 7-ноос Эзэн хааны сэнтийд суусан 125 дахь Эзэн Хаан '''[[Акихито]]''' ([[Япон хэл|япон]]. 明仁 '':'' 1933 онд төрсөн) 2019 оны 4-р сарын 30-нд Хаан ширээнээсээ татгалзсан байна. * [[2019]] оны 5-р сарын 1-нээс Эзэн Хаан '''[[Нарүхито]]''' ([[Япон хэл|япон]]. 徳仁 : 1960 онд төрсөн) Японы 126 дахь эзэн хаан болсон ба тэрээр Хатан [[Овада Масако|Овада Масакотой]] 1993 онд гэрлэж, 2001 онд тэдний охин нь Гүнж Айко төрсөн байна. == Цахим холбоос == {{Commonscat|Emperors of Japan|Японы эзэн хаан}} {{Wiktionary|Тэнно}} *[http://www.kunaicho.go.jp/eindex.html Эзэн хааны гэр бүлийн албан ёсны сайт] [[Ангилал:Японы эзэн хаан| ]] [[Ангилал:Японы нийгэм|эзэн хаан]] [[Ангилал:Төрийн тэргүүний цол|эзэн хаан]] [[Ангилал:Шашны цол]] t4fiz86zdxw7z9gks4zxfnu9jyvkg2u 0 10326 853722 849758 2026-04-17T19:02:14Z Enkhsaihan2005 64429 853722 wikitext text/x-wiki [[Image:RajaRaviVarma_MaharanaPratap.jpg|Махарана Пратап (Меварын Рана(захирагч))|thumb|200px|right]] Дундад зууны үед нэр алдар нь цуурайтаж, түүхэнд нэрээ мөнхлүүлсэн жанжин, хаадын бүрэн бус жагсаалт. Нэмэлт мэдээллийг [[Алдарт жанждын жагсаалт]]аас харж болно. === Франк === *[[Кловис I|Кловис]] (Франкийн анхны [[Христийн шашинт]] хаан) *[[Чарльз Мартел]] (Франкийн хааны ордны дарга) *[[Их Карл|Чарльман]] (Чарльз Мартелийн ач хүү, Франкийн хаан бөгөөд [[Ариун Ромын Эзэнт Гүрэн|Ариун Ромын Эзэнт Гүрий]] эзэн хаан. Араб, Хазариудын Европ руу хийсэн аян дайныг зогсоосон цэргийн удирдагч) === Хятад === [[Image:明太祖画像.jpg|thumb|Мин улсын анхны хаан]] *[[Юй Фэй]], Өмнөд Сүн улсын жанжин, "Эх орны төлөө эцсээ хүртэл үнэнч байна" хэмээн биендээ шивээс хийлгэснээрээ алдаршсан. *[[Хан Ши Зон]], Өмнөд [[Сүн улс]]ын жанжин, Ю Фэйтэй хамт Зүрчидийн [[Алтан улс]]ын эсрэг тулалдаж байсан. *[[Чжу Юань Чжан]], [[Мин улс]]ын анхны хаан, Монголчуудын Юань улсын эсрэг бослогын удирдагч === Солонгос === *[[Ван Гон]] ([[Курё улс]]ыг үндэслэгч) *[[Чой Мү Сөн]] *[[И Жа Чун]] *[[И Сон Гэ]] ([[Чусон улс]]ыг үндэслэгч) *[[И Сүн Шин]] (Солонгосын алдарт адмирал, [[Яст мэлхий хөлөг]] хэмээх шинэ байлдааны онгоц бүтээсэн, суу алдарт адмирал) *[[Квон Юл]] (Солонгосын маршал) *[[Им Геон Ёп]] (Солонгос жанжин) === Византи === [[Image:Belisarius_by_Francois-Andre_Vincent.jpg|1776|thumb|Белисариус ардуудад тусалж буй нь.]] *[[Велисариус]], Византийн эзэнт улс, I Юстиниан хаанд үйлчилж байсан хамгийн алдартай жанжин *[[Нарсес]], I Юстиниан хааны өөр нэг алдартай жанжин *[[Мундус]], I Юстиниан хааны өөр нэг алдартай жанжин *[[Никефорус II Фокас]], Византийн эзэн хаан бөгөөд авъяаслаг жанжин *[[Басиль II]], Византийн эзэн хаан *[[Басиль Бойаннес]], Византийн жанжин, [[Итали]]йн катапан *[[Георг Маниакес]], XI зууны үед амьдарч байсан жанжин *[[Никефорус Ботаниатес]], XI зууны үед амьдарч байсан жанжин, сүүлдээ хаан ширээнд суусан *[[Никефорус Бриенниус]], XI зууны үед амьдарч байсан жанжин *[[Татикиус]], XI зууны үед амьдарч байсан жанжин *[[Aлексиус Комненус]], Византийн эзэн хаан, жанжин *[[Иоан Комненус]], Византийн эзэн хаан *[[Рассел де Байллеул]], Византид үйлчлэгч Норман хөлсний жанжин ===Лалын шашинт жанжид=== *[[Мухаммед]], Исламын зөнч *[[Абу Бекр]], Лалын анхны Халиф *[[Умар]] Ибн Аль Хаттаб, Лалын 2 дахь Халиф *[[Усман]], Лалын 3 дахь Халиф *[[Aли Ибн Аби Талиб]], Лалын 4 дахь Халиф *[[Халид ибн аль Валид]], Аллахын илд, [[Муслим]] цэрэг байсан тэрээр [[Рашидун Халифат]]ын жанжин болсон ба Сассанидын Эзэнт улс, Зүүн Ромын эзэнт улс, тэдгээрийн холбоотнуудын эсрэг 100 гаруй тулаан хийж ганц ч ялагдаагүй алдарт жанжин *[[Тарик Ибн Зияд]], [[Бербер]] хүн байсан ч Арабын цэргийн жанжин болсон ба Гуадалетийн тулаанд арабуудыг удирдан ялалт байгуулагч *[[Мухаммед бин Касим]], [[Синдх]] ба [[Пенжаб]]ыг эзлэн түрэмгийлэгч мусульман жанжин) *Захир- ад-дин [[Бабур]], Их Моголын эзэн хаан *[[Акбар]], Их Моголын эзэн хаан *[[Шер Шах Сури]], Умард [[Энэтхэг]]т богинохон хугацаанд оршин тогтсож байсан Сурийн эзэнт улсыг үндэслэгч *[[Maлик Амбар]], [[Этиоп]]ын цэрэг, [[Ахмаднагар]]ын султант улсын төрийн зүтгэлтэн *[[Аль Афдал Шаханшах]], [[Фатими]]йн улсын тэргүүн түшмэл *[[Саладин]], 3агалмайтнуудаас Иерусалимыг буцаан авсан султан *[[Хайр ад Дин]], Барбаросса гэх тэрээр Османы эзэнт улсын адмирал байжээ. *[[Мехмед II]], 1453 онд Константинополийг эзлэн авсан Османы султан *[[Мехмед Паша |Соколлу]], Османы цэргийн удирдагч *[[Доголон Төмөр]], Монгол гаралт байлдан дагуулагч *[[I Селим]], (1470-1520) "Зоригтой, хэрцгий" гэсэн хочоороо алдаршсан Туркийн султан, байлдан дагуулагч, Чалдираны тулаанд Шах Измайлыг бут ниргэж, Марж Дабикийн тулаанд Мамлюк Султаныг сүйрүүлснээрээ ихэд алдаршсан. *[[I Баязид]], [[Османы эзэнт гүрэн]]ий султан *[[Эрхэмсэг Сулейман]], [[Османы эзэнт гүрэн]]ий султан *[[Алп Арслан]], [[Селжүк түрэгүүд]]ийн хаан *[[Аль Мансур Ибн Аби Аамир]], [[Андалуси]] жанжин, төрийн зүтгэлтэн *[[Муса бин Нусайр]], Умаяадын угсааны хаадад үйлчлэгч төрийн зүтгэлтэн *[[Аль Хажжаж бин Юсуф]], Умаяадын халифт үйлчлэгч, [[Ирак]] дахь Арабуудын захирагч *[[Абу Муслим]], [[Хурасан]]ы хувьсгалын удирдагч, [[Аббасид]] жанжин *[[Абдул Рахман Аль Гафики]], Турсийн тулаанд Чарльз Мартелийн эсрэг Андалусын мусульмануудыг удирдан тулалдсан. *[[III Абду Ар Рахман]], Кордобын халиф бөгөөд эмир. [[Испани]] дахь Уммаяадын улсын хамгийн алдартай хунтайж === Норман=== * [[Нэгдүгээр Вильгельм|Английн хаан Виллиам I]] (Байлдан дагуулагч Виллиам) *[[Селбигийн Роберт]] (Сицилид үйлчлэгч Англо-Норман жанжин) *[[Роберт Гуйскард]] ([[Норман]]ы байлдан дагуудагч, [[Наполь]], Сицилийг түрэмгийлэгч) === Загалмайтны аян дайн === [[Image:Friedrich-barbarossa-und-soehne-welfenchronik_1-1000x1540.jpg|Фредерик Барбаросса дунд нь|thumb|200px|right]] *[[Боуиллоны Годфрей]], Анхны загалмайтны аян дайны удирдагчдын нэг *[[Иерусалимын I Болдуйн]], Анхны загалмайтны аян дайны удирдагчдын нэг *[[Антиохын I Бохемонд]], Анхны загалмайтны аян дайны удирдагчдын нэг *[[Танкред]], Анхны загалмайтны аян дайны удирдагчдын нэг *[[Тулузын IV Рэймонд]], Анхны загалмайтны аян дайны удирдагчдын нэг *[[Блойзын Стефен]], Анхны загалмайтны аян дайны удирдагчдын нэг *[[Паейны Хюго]], [[Христийн хөлөг баатрууд]]ыг үндэслэгч *[[I Фридрих Барбаросс|Фредерик Барбаросса]], Ариун Ромын эзэнт улсын хаан, загалмайтны аян дайнд оролцогч *[[Триполигийн III Рэймонд]], Загалмайтны жанжин *[[Шатиллоны Рэйнолд]], Загалмайтан жанжин *[[Жерард де Ридефорт]], Христийн хөлөг баатруудын их ноён *[[Сирийн Жоберт]], [[Мөргөлч рыцариуд]]ын их ноён *[[Рожер де Моулинс]], Мөргөлч рыцариудын их ноён *[[I Ричард]], Английн хаан, Арслан зүрхт Ричард хэмээгч тэрээр Загалмайтны 3 дахь аянд оролцсон *[[II Фредерик, Ариун Ромын эзэнт улсын хаан]], 5 болон 6 дахь загалмайтны аян дайныг удирдагч *[[IX Луи|Францын IX Луи]], (7 болон 8 дахь загалмайтны аян дайныг удирдагч) ===Япон=== [[Image:Tokugawa Ieyasu2.JPG|Шогун Токугава Иэясү|thumb|150px|right]] *[[Минамото но Ёшицүнэ]], Тайра овгийг буулган авсан жанжин *[[Ода Нобүнага]], (1534-1582) [[Сэнгокү үе]]ийн хүчирхэг феодал /[[даймёо]]/ *[[Тоётоми Хидэёши]], Ода Нобүнагагийн үхлийн дараа бүх Японыг хянаж чадсан хүн *[[Токүгава Иэясү]], Бүх [[Япон]]ыг нэгэн туган доор нэгтгэсэн даймёо ба шоогүний эринг эхлүүлэгч бөгөөд түүний удам 250 жилийн турш Японыг захирсан *[[Такэда Шингэн]], Сэнгокү үеийн япон даймёо, Түүний улс төр, цэргийн бодлогыг “Салхи шиг хурдан, ой шиг чимээгүй, гал шиг догшин, уул шиг гуйвшгүй” хэмээн хүндэтгэдэг. *[[Санада Юкимүра]], Сэнгокү үеийн жанжин, Такэда Шингэний зарц. 100 жилд ганц тохиолдох хүн хэмээн түүхэнд магтан дурссан байдаг. *[[Миямото Мүсаши]], Алдартай илдчин ===Монгол=== *[[Чингис хаан]] ([[Их Монгол Улс]]ын хаан, Тэмүүжин) *[[Өгэдэй хаан]] (Их Монгол Улсын хоёр дахь хаан) *[[Мухулай]] (Их Монгол Улсын жанжин. Сартуулын дайны үед өмнөд фронтыг хариуцаж, цөөн цэргээр асар олон хүн бүхий Алтан улсын газар нутгийг байлдан дагуулсан). *[[Сүбээдэй]] баатар (Чингис хааны багын найз, алдарт их жанжин, Зүчи ханы хүү Бат хантай Европ дахиныг байлдан дагуулсан) *[[Зэв|Зэв ноён]] ([[Төв Ази]], [[Кипчак]]ыг морин туурайгаар талхлан өнгөрсөн суу алдарт жанжин) *[[Бат хаан]] ([[Алтан Орд]]ны анхны хаан, зүүн болон төв Европыг байлдан дагуулагч) *Бэрх (Алтан ордны исламын шашинт хан, Ил хаадын улстай хийсэн дайныг гаргасан. Зүүн Европ руу халдсан) *[[Хүлэгү]] ([[Ил Хаант Улс]]ын хаан. Ирак, баруун Иран, Сирийг байлдан дагуулагч) *[[Бурундай]] (Алтан ордны жанжин, Бэрхийн зарлигаар Европ руу цөмөрсөн) *[[Ногай]] (Алтан ордны төр баригч, жанжин. Византи, Серб, Болгар, Унгар, Литваг байлдан дагуулагч) *[[Хубилай хаан]] (Монголын [[Юан улс]]ыг байгуулагч, Хятадыг бүрэн эзлэгч) *[[Мамай]] (Алтан ордны төр баригч, жанжин) *[[Тохтамыш]] (Алтан ордны хаан) *[[Урианхайдай]] (Өмнөд Хятад, Вьетнамыг байлдан дагуулсан Монгол жанжин) *[[Ачу]] буюу Ажу (Сүн улсын эсрэг аян дайны жанжин, Сяньян цайзын урт удаан бүслэлтийг ерөнхийд нь удирдаж амжилттай дуусгасан) *[[Баян жанжин]] (Өмнөд Сүн улсыг эзлэх эзэн хааны армийн ерөнхий командлагч) *[[Доголон Төмөр]] (Дундад азийн байлдан дагуулагч. мамлюкийн Египет, Византи гүрэн, Османы түркүүд, [[Алтан Орд]], төв Ази, Перс бүгд түүний мэдэлд орж байсан) *[[Газан]] хаан (Хүлэгүгээс хойш Сирийг түр эзэлж, мамлюкуудийг анх удаа ялсан томоохон ялалтыг Монголчуудад авчирсан). *[[Чормаган жанжин]] (Өгэдэй хааны гарамгай жанжин кавказыг эзэгнэгч) ===Вьетнам=== *[[Чан Хынг Дао|Тран Хун Дао]] ([[Вьетнам]]ын их жанжин, монголчуудын 2 удаагийн довтолгооныг няцааж чадсан) *[[Ле Лой]] (Ле улсыг үндэслэгч, дундад зууны Вьетнамын хамгийн алдартай хаан, жанжин) === Орос === [[Image:Alexander_Newski.jpg|Невийн Александр|thumb|150px|right]] *[[Донын Дмитрий]] (1350-1389), (Москвагийн их ван, Владимирын ван, Оросын нэрт цэргийн жанжин) *[[Святослав Игоревич|Игорь ван]] (942-972), (Эртний Оросын цэргийн жанжин, Киевийн их ван) * [[Галицын Даниил]] (1201-1264). (Эртний Оросын цэргийн жанжин. Волынь-Галицын их ван, Калка голын тулаанд Монголчуудтай тулалдсан Оросын вангуудын нэг) *[[Невийн Александр]] (Новгород, Владимирын их ван, Оросын гэгээнтэн, үндэсний баатар. Нева мөрний мөсөн дээр Европын загалмайтнуудыг бут цохисноороо Бат хаанд сайшаагдаж байсан) *[[Владимир Мономах]] (1053-1125). (Мэргэн Ярославын ач хүү, Всеволод Ярославичийн хүү, Византийн Константин Мономах хааны зээ хүү, Эртний Оросын цэргийн жанжин, төрийн зүтгэлтэн) *[[III Иван]] (Их Иван. Алтан Ордны 250 жилийн дарлалыг авч хаягч) *[[IV Иван]] (Догшин Иван хаан, Анхны Царь. Астрахань болон Казаний татаруудыг эзэлсэн. Хойд, зүүн Европт Оросын вант улсын давамгайлах байдлыг өндөрт өргөгч. Романовын удмыг үндэслэгч) *[[Царь Николай]] === Англи=== *[[I Эдвард]] (Шотландууд түүнийг алх хэмээн хочилдог байжээ) *[[III Эдвард]] (Зуун жилийн дайны үеийн Английн хаан) *[[Оливер Кромвелл]] (Английн цэрэг, улс төрийн томоохон зүтгэлтэн) === Шотланд === *[[Виллиам Уоллес]] ([[Шотланд]]ын домогт баатар, эрх чөлөөний төлөө тэмцэгч) *[[Роберт Брюс]] (Шотландын хаан, эрх чөлөөний төлөө тэмцэгч) ===Франц=== *[[Жанна д’Арк]], [[Франц]]ын үндэсний баатар, Католик сүмийн нэг шүтээн гэгээнтэн === Испани === [[Image:Spain_Burgos_statue_the_Cid.jpg|Эль Сидийн хөшөө. Бургос, Испани|thumb|150px|right]] *[[Эль Сид]] (Испанийн алдарт хөлөг баатар, мавруудтай хийсэн урт удаан дайны домог) *[[Гонзало Фернандез де Кордоба]] (Испанийн жанжин) *[[Австрийн Дон Жон]] (Испанийн адмирал) ===Бусад=== *[[Соронзон Гомбо]] (Төвөдийн дайнч хаан) *[[Теодорик|Их Теодорик]] (Oстроготын хаан бөгөөд Италийг захирагч) *[[Топилтзин Че Акатл Куэтзалкоатл]] (Тольтекийн удирдагч, байлдан дагуулагч) *[[Махарана Пратап]] ([[Мевар]]ын Рана) *[[Антиохын Георг]] ([[Сицили]]йн Адмирал) *[[III Ян Собиески]] ([[Польш]]ийн хаан) *[[Вольтер Фон Плеттенберг]] ([[Ливоны нийгэмлэг]]ийн ноён) *[[Салзагийн Эрнан]] ([[Тевтоны хөлөг баатрууд]]ын ноён) *[[Рожер де Фло]] ([[Каталан]]ы удирдагч) *[[Владислав Ягелло|II Владислав Ягелло]] (Польш болон Литвын их гүнлэгийн хаан, Тевтонуудыг 1410 онд бут ниргэж чадсан) *[[Скандерберг]] ([[Албани]]йн хун тайж, 1443-1468 онд [[Османы Эзэнт Улс|Османы эзэнт улсын]] [[Европ]] руу хийсэн довтолгоог зогсоосон) *[[Их Стефен]] ([[Молдав]]ын хаан) *[[Ян Жижка]] ([[Бохеми]]йн [[Гусситын дайн]]ы үе дэх [[Taборит]]уудын армийн удирдагч) *[[Жон Хуняди]] (Влак-Унгарын жанжин, [[Унгар]]ын амбан) *[[Николас Зрински]] (Зриный, Хорват-Унгарын нэгдсэн цэргийн удирдагч) *[[Лапу Лапу]] (Филиппиний Мактан арлын уугуул оршин суугчдын удирдагч) *[[Милош Обилич]] (Косовогийн тулаанд Туркийн султан [[I Мурад]]ыг устгаж чадсан [[Серби]]йн хөлөг баатар) [[Ангилал:Зэвсэгт хүчний удирдагчдын жагсаалт]] [[Ангилал:Хүмүүсийн жагсаалт]] c1z24msvblxr0eru15yektuny5gzjno 0 12521 853683 743216 2026-04-17T15:28:07Z Enkhsaihan2005 64429 853683 wikitext text/x-wiki {{short description|Финландын уралдаанч (1968 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Мика Хаккинен | image = Mika Häkkinen Champions for Charity 2016-07-27.jpg | caption = Хаккинен 2016 онд | birth_name = Мика Паули Хаккинен | birth_date = {{birth date and age|1968|9|28}} | birth_place = [[Вантаа]], Уусимаа, Финланд | spouse = {{plainlist| * {{marriage|Эрьа Хонканен|1998|2008|end=салсан}} * {{marriage|Маркета Ремесова|2016}} }} | children = 5 | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|FIN}} | years = {{F1|1991}}–{{F1|2001}} | teams = [[Лотус]], [[Макларен]] | races = 165 (161 гараа) | championships = 2 ({{F1|1998}}, {{F1|1999}}) | wins = 20 | podiums = 51 | poles = 26 | points = 420 | fastest_laps = 25 | first_race = [[1991 оны АНУ-ын гран-при]] | first_win = [[1997 оны Европын гран-при]] | last_win = [[2001 оны АНУ-ын гран-при]] | last_race = [[2001 оны Японы гран-при]] }} }} '''Мика Паули Хаккинен''' ({{lang-fi|Mika Pauli Häkkinen}}, 1968 оны 9 сарын 28-нд төрсөн) нь [[Формула-1]] уралдааны 2 удаагийн аварга, [[Финланд]]ын авто уралдаанч юм. 5 настайгаасаа жолооны ард суусан тэрээр 1991 онд [[Теам Лотус|Лотус баг]]ийн бүрэлдэхүүнд багтсанаар Формула 1 уралдаанд хөл тавьсан бөгөөд 2 улирал уралдсаны дараа [[МкЛарен Расинг|МкЛарен]] багт шилжиж, тэнд байхдаа 1998, 1999 онуудад дэлхийн аварга цол хүртсэн билээ. 2001 онд Формула Нэгийг орхисон Хаккинен 2005 - 2007 онд Германы автомашины мастеруудын уралдаанд 3 улирал оролцож хурд сорьсон бөгөөд 2007 оны 11 сарын 4-нд зодог тайлж буйгаа зарласан<ref>{{Cite web |url=http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=41235 |title=F1 {{!}} ITV Sport |access-date=2009-06-20 |archive-date=2008-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006211900/http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=41235 |url-status=dead }}</ref>. == Эшлэл == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Хаккинен, Мика}} [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)]] [[Ангилал:Финландын Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:ДТМ уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Финландчууд]] [[Ангилал:1968 онд төрсөн]] 561seeh9ji2y66eyltdn9ym41trsi8d 853684 853683 2026-04-17T15:28:19Z Enkhsaihan2005 64429 853684 wikitext text/x-wiki {{short description|Финландын уралдаанч (1968 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Мика Хаккинен | image = Mika Häkkinen Champions for Charity 2016-07-27.jpg | caption = Хаккинен 2016 онд | birth_name = Мика Паули Хаккинен | birth_date = {{birth date and age|1968|9|28}} | birth_place = [[Вантаа]], Уусимаа, Финланд | spouse = {{plainlist| * {{marriage|Эрьа Хонканен|1998|2008|end=салсан}} * {{marriage|Маркета Ремесова|2016}} }} | children = 5 | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Финланд}} | years = {{F1|1991}}–{{F1|2001}} | teams = [[Лотус]], [[Макларен]] | races = 165 (161 гараа) | championships = 2 ({{F1|1998}}, {{F1|1999}}) | wins = 20 | podiums = 51 | poles = 26 | points = 420 | fastest_laps = 25 | first_race = [[1991 оны АНУ-ын гран-при]] | first_win = [[1997 оны Европын гран-при]] | last_win = [[2001 оны АНУ-ын гран-при]] | last_race = [[2001 оны Японы гран-при]] }} }} '''Мика Паули Хаккинен''' ({{lang-fi|Mika Pauli Häkkinen}}, 1968 оны 9 сарын 28-нд төрсөн) нь [[Формула-1]] уралдааны 2 удаагийн аварга, [[Финланд]]ын авто уралдаанч юм. 5 настайгаасаа жолооны ард суусан тэрээр 1991 онд [[Теам Лотус|Лотус баг]]ийн бүрэлдэхүүнд багтсанаар Формула 1 уралдаанд хөл тавьсан бөгөөд 2 улирал уралдсаны дараа [[МкЛарен Расинг|МкЛарен]] багт шилжиж, тэнд байхдаа 1998, 1999 онуудад дэлхийн аварга цол хүртсэн билээ. 2001 онд Формула Нэгийг орхисон Хаккинен 2005 - 2007 онд Германы автомашины мастеруудын уралдаанд 3 улирал оролцож хурд сорьсон бөгөөд 2007 оны 11 сарын 4-нд зодог тайлж буйгаа зарласан<ref>{{Cite web |url=http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=41235 |title=F1 {{!}} ITV Sport |access-date=2009-06-20 |archive-date=2008-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006211900/http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=41235 |url-status=dead }}</ref>. == Эшлэл == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Хаккинен, Мика}} [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)]] [[Ангилал:Финландын Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:ДТМ уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Финландчууд]] [[Ангилал:1968 онд төрсөн]] tlfuyz5a0wuvh7jh25oqg53r4ywc681 853685 853684 2026-04-17T15:28:39Z Enkhsaihan2005 64429 853685 wikitext text/x-wiki {{short description|Финландын уралдаанч (1968 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Мика Хаккинен | native_name = {{nobold|Mika Häkkinen}} | image = Mika Häkkinen Champions for Charity 2016-07-27.jpg | caption = Хаккинен 2016 онд | birth_name = Мика Паули Хаккинен | birth_date = {{birth date and age|1968|9|28}} | birth_place = [[Вантаа]], Уусимаа, Финланд | spouse = {{plainlist| * {{marriage|Эрьа Хонканен|1998|2008|end=салсан}} * {{marriage|Маркета Ремесова|2016}} }} | children = 5 | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Финланд}} | years = {{F1|1991}}–{{F1|2001}} | teams = [[Лотус]], [[Макларен]] | races = 165 (161 гараа) | championships = 2 ({{F1|1998}}, {{F1|1999}}) | wins = 20 | podiums = 51 | poles = 26 | points = 420 | fastest_laps = 25 | first_race = [[1991 оны АНУ-ын гран-при]] | first_win = [[1997 оны Европын гран-при]] | last_win = [[2001 оны АНУ-ын гран-при]] | last_race = [[2001 оны Японы гран-при]] }} }} '''Мика Паули Хаккинен''' ({{lang-fi|Mika Pauli Häkkinen}}, 1968 оны 9 сарын 28-нд төрсөн) нь [[Формула-1]] уралдааны 2 удаагийн аварга, [[Финланд]]ын авто уралдаанч юм. 5 настайгаасаа жолооны ард суусан тэрээр 1991 онд [[Теам Лотус|Лотус баг]]ийн бүрэлдэхүүнд багтсанаар Формула 1 уралдаанд хөл тавьсан бөгөөд 2 улирал уралдсаны дараа [[МкЛарен Расинг|МкЛарен]] багт шилжиж, тэнд байхдаа 1998, 1999 онуудад дэлхийн аварга цол хүртсэн билээ. 2001 онд Формула Нэгийг орхисон Хаккинен 2005 - 2007 онд Германы автомашины мастеруудын уралдаанд 3 улирал оролцож хурд сорьсон бөгөөд 2007 оны 11 сарын 4-нд зодог тайлж буйгаа зарласан<ref>{{Cite web |url=http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=41235 |title=F1 {{!}} ITV Sport |access-date=2009-06-20 |archive-date=2008-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006211900/http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=41235 |url-status=dead }}</ref>. == Эшлэл == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Хаккинен, Мика}} [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)]] [[Ангилал:Финландын Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:ДТМ уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Финландчууд]] [[Ангилал:1968 онд төрсөн]] qgaxqey5z5p45gkba1x44sil5eawyyb 0 15849 853658 853561 2026-04-17T11:59:27Z HorseBro the hemionus 100126 853658 wikitext text/x-wiki {{Short description|Mонгол угсааны сүүлчийн нүүдэлчдийн эзэнт гүрэн}}{{Инфобокс улс | common_name = Зүүнгарын хаант улс | native_name = Зүнһар хаант улс | image_flag = Banner of the Dzungar Khanate.png | flag_caption = Зүүнгарын хаант улсын тугийн Д. Цэрэнпунцагийн сэргээсэн бүтээл. Энэ бол '''Зүүнгарын хаант улсын''' туг бөгөөд Монголын дайны бурхан [[Дайчин Тэнгэр|Дайчин Тэнгэрийг]] дүрсэлсэн байв.{{sfn|Korneev|2022|p=171}} | image_coat = Seal of Galdan Boshugtu Khan.png | alt_coat = Галдан Бошигт хааны тамга | symbol_type = Галдан Бошигт хааны тамга | image_map = Map of the Dzungar Khanate, in 1717.png | map_caption = Зүүнгарын хаант улсын оргил үе, 1717 он. | capital = [[Хулж]] | official_languages = [[Ойрад аялга]] | national_languages = [[Цагадайн хэл]] | religion = [[Төвөдийн Буддын шашин]] ([[Шарын шашин]]) | demonym = Зүүнгар | government_type = [[Хаант засаг]] | leader_title1 = [[Баатар]] [[Хунтайж]] | leader_name1 = [[Эрдэнэбаатар хунтайж|Эрдэнэ]] | leader_title2 = Цэцэн [[Хунтайж]] | leader_name2 = [[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ]] | leader_title3 = Бошигт [[Хаан]] | leader_name3 = [[Галдан бошигт хаан|Галдан]] | leader_title4 = Зоригт [[Хунтайж]], [[Хаан]] | leader_name4 = [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан]] | leader_title5 = [[Хунтайж]], [[Хаан]] | leader_name5 = [[Галданцэрэн хаан]] | leader_title6 = [[Хунтайж]] | leader_name6 = [[Цэвээндоржнамжил]] | leader_title7 = [[Хунтайж]] | leader_name7 = [[Ламдаржаа]] | leader_title8 = [[Хунтайж]] | leader_name8 = [[Даваач]] | leader_title9 = [[Хойд]]ын [[Хаан]] | leader_name9 = [[Амарсанаа]] | legislature = [[Дөчин дөрвөн хоёрын их цааз]] | currency = Зэс зоос | date_start = 1634 | event1 = [[Эрдэнэбаатар хунтайж]] '''Зүүнгарын хаант улсыг''' байгуулав | event2 = [[Казах–Зүүнгарын дайнууд]] | date_event2 = 1635 | event3 = [[Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн]] | date_event3 = 1665–1720 | event4 = Зүүнгарын Алтишахрыг байлдан эзэлсэн нь | date_event4 = 1680–1681 | event5 = [[Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | date_event5 = 1690–1758 | event_end = [[Зүүнгарын геноцид]] | date_end = 1758 | p1 = Дөрвөн Ойрадын холбоо | s1 = Чин улс | p2 = Яркендын хант улс | p3 = Хошуудын хант улс }} '''Зүүнгарын Хаант Улс'''{{efn| ([[Монгол бичиг|Монгол хэл]]: {{MongolUnicode|ᠵᠡᠭᠦᠨᠭᠠᠷ}} {{MongolUnicode|ᠣᠯᠣᠰ}} {{lang|mn-Cyrl|Зүүнгар улс}} ([[Халимаг хэл|халим]]. ''Зүнһар хаант улс'')}} заримдаа '''Баруун Монгол'''{{sfn|Gantulga|2018|p=59}} гэж нэрлэдэг нь эсвэл [[Ойрадууд|Ойрадуудын]] буюу монгол угсааны сүүлчийн [[нүүдэлчдийн эзэнт гүрэн]] байсан.{{Sfn|Barthold|1956|p=165}} Хамгийн өргөн хүрээндээ энэ нь хойд талаараа өмнөд [[Сибирь|Сибирээс]] өмнөд талаараа [[Төвөд]] хүртэл, одоогийн Монголын баруун хэсэг, зүүн талаараа [[Хятад|Хятадын]] [[Цагаан хэрэм|цагаан хэрэмээс]] баруун талаараа өнөөгийн [[Казахстан]] хүртэлх нутгийг хамарч байв. Зүүнгарын хаант улсын цөм нь өнөөдөр хойд [[Шинжаан|Шинжааны]] нэг хэсэг бөгөөд үүнийг [[Зүүнгар нутаг]] гэж нэрлэдэг. 1620 оны орчимд баруун монголчууд [[Зүүнгарын сав газар|Зүүнгарын сав газард]] нэгдсэн. 1678 онд [[Галдан бошигт хаан|Галдан]] [[Далай лам|Далай ламаас]] ''бошигт [[хаан]]'' цолыг хүртсэнээр [[Зүүнгарын ард түмэн]] Ойрадын доторх тэргүүлэгч овог аймаг болгосон. Зүүнгарын захирагчид [[Хунтайж]] гэсэн цолыг ашигладаг байсан.{{sfn|Atwood|2004|p=622}} 1680–1681 оны хооронд Зүүнгарууд одоогийн өмнөд Шинжаанд орших [[Таримын сав газар]]-ыг эзлэн авч, зүүн талаараа [[Халх|Халх Монголчуудыг]] ялсан. 1696 онд Галдан [[Чин улс|Чин улсад]] [[Зуунмод-Тэрэлжийн тулалдаан|ялагдаж]], [[Ар Монгол|Ар Монголыг]] алджээ. 1717 онд Зүүнгарууд [[Төвөд|Төвөдийг]] [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь|эзэлсэн]] боловч 1720 онд Чин улсаас [[Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1720)|хөөгдсөн]]. 1755–1758 онуудад Чин улс Зүүнгарын иргэний дайныг ашиглан Зүүнгарыг эзлэн түрэмгийлж, [[Зүүнгарын геноцид|Зүүнгарын хүн амын 70-80%-ийг хөнөөв]].{{sfn|Martel|2018|p=1583}} Зүүнгарын сүйрэл нь Чин Монголыг эзлэн түрэмгийлж, [[Чин Төвдийг эзлэн түрэмгийлж]], [[Шинжаан]] улс төрийн засаг захиргааны нэгж болж байгуулагдсан. == Нэрний гарал үүсэл == "Зүүнгар" гэдэг нь "зүүн" болон "гар" гэсэн үгний нийлбэр юм.{{Sfn|Gaunt|2004|p=165}} Үүнийг зүүн талд орших [[Умард Юань]] улсаас ялгаатай нь '''Баруун Монгол''' гэж нэрлэдэг байжээ.{{sfn|Gantulga|2018|p=59}} Энэ бүс нутгийг Францын номлогчдын "Ойрад" гэдэг нэрийн буруу орчуулгаас үндэслэн тухайн үеийн Европын эх сурвалжуудад "'''Элеутийн хаант улс'''" гэж тусад нь тодорхойлсон байдаг.{{Sfn|Walravens|2017|pp=73–90}} == Түүх == {{Мөн үзэх|Ойрадуудын оролцсон дайны жагсаалт}} Энэ хэсэгт Ойрадын үүсэл гарал үүслээс эхлээд Зүүнгарын хаант улсын нуралт хүртэлх үе шат, Шинжааны хүн ам зүйн өөрчлөлтийг хамрах болно. === Гарал үүсэл === Ойрадууд анх 13-р зууны эхэн үед [[Тува]] нутгаас гаралтай байв. Тэдний удирдагч [[Худуга бэхи]] 1208 онд [[Чингис хаан|Чингис хаанд]] дагаар орж, түүний гэр бүл Чингисийн угсааны дөрвөн салаатай холилдон гэрлэжээ. [[Аригбөх-Хубилайн хаан ширээний төлөөх тэмцэл|Аригбөх-Хубилайн хаан ширээний төлөөх тэмцэлийн]] үеэр [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] ([[Цорос]], [[Торгууд]], [[Дөрвөд]], [[Хойд]]) [[Аригбөх|Аригбөхийн]] талд орж, [[Хубилай хаан|Хубилай хааны]] засаглалыг хүлээн зөвшөөрөөгүй. [[Юань гүрэн]] мөхсөний дараа Ойрадууд Аригбөхийн угсааны [[Зоригт хаан|Зоригт хаанийг]] Умард Юаны хаан ширээг булаан авахад нь дэмжиж байв. Ойрадууд 1455 онд [[Эсэн тайш|Эсэн Тайш]] нас барах хүртэл Умард Юань улсын хаануудыг захирч байсан бөгөөд үүний дараа Халх Монголын түрэмгийллийн улмаас баруун тийш нүүжээ.{{sfn|Adle|2003|p=142}} 1486 онд Ойрадууд залгамж халааны маргаанд орооцолдож, [[Батмөнх Даян хаан]] тэдэн рүү довтлов. 16-р зууны сүүлийн хагаст Ойрадууд [[Түмэд|Түмэдэд]] илүү их газар нутгаа алджээ.{{sfn|Adle|2003|p=153}} Гэсэн хэдий ч Ойрадууд Умард Юанийн засаглалыг эсэргүүцэж эхлэв. Энэ тулаанд Хойдын Есэлвэй Хяа [[Ордос|Ордос Монголчууд]] болон [[Цахар|Цахаруудын]] армитай тулалдав.{{sfn|Zlatkin|1983|pp=66-67}} Хожим нь [[Хархул]] Халхуудын эсрэг бослого гаргаж, тэднийг няцаав.{{Sfn|Adle|2003|p=156}} Ойрадууд удалгүй Халхууд болон [[Казахын ханлиг|Казахуудын]] эсрэг тусгаар тогтнолын дайн эхлүүлэв. Тэд Халх–Казах эвслийг ялж, 1604 онд Сигнак руу гүн довтлов.{{Sfn|Remileva|2005|p=74}} 1608 онд Ойрадууд өөр нэг казах хүчийг ялж, Халхын довтлогч армийг няцаав.{{Sfn|Perdue|2005|p=98}} 1609–1616 онуудад Ойрадууд казах, киргизүүдийг сүйрүүлж, энэ үйл явцад тэднийг захирчээ.{{Sfn|Atygaev|2023|p=121}} 1620 онд Цорос болон Торгууд Ойрадын удирдагчид Хархул, Мэргэн Тэмээн нар Убаши хунтайж болон анхны Халхын Алтан хан руу довтлов. Тэд ялагдаж, Хархул эхнэр хүүхдүүдээ дайсанд алджээ. Убаши хунтайж болон Ойрадуудын хоорондох бүх талын дайн 1623 онд Убаши хунтайж алагдах хүртэл үргэлжилж, Ойрадууд Эрчис голын тулалдаанд тусгаар тогтнолоо зарлав.{{sfn|Adle|2003|p=144}} 1625 онд [[Хошууд|Хошуудын]] ноёдууд [[Цоохор]] болон түүний дүү [[Байбагас баатар]] нарын хооронд өв залгамжлалын асуудлаар мөргөлдөөн гарч, Байбагас баатар тулалдаанд алагджээ. Гэсэн хэдий ч Байбагас баатарын дүү нар болох [[Гүш хаан|Төрбайх (Гүш хаан)]], Хөндөлөн Убаши нар тулалдаанд оролцож, Цоохорыг [[Ишим гол|Ишим голоос]] [[Тобол гол]] хүртэл хөөж, 1630 онд түүний овгийн дагалдагчдыг дайрч, алжээ. Ойрадуудын хоорондох дотоод тэмцэл нь Торгуудын ноён, Хо өрлөгийг баруун тийш нүүж, [[Ногай улс|Ногай улстай]] мөргөлдөж, Ногай улсыг устгажээ. Торгуудууд [[Халимагийн хант улс|Халимагийн хант улсыг]] байгуулсан бол зүүн зүгт Ойрадуудтай холбоотой хэвээр байв. Их чуулган хуралдах бүрт тэд төлөөлөгчдөө илгээж оролцуулдаг байв.{{sfn|Adle|2003|p=145}} 1632 онд [[Хөхнуур муж]] дахь [[Шарын шашин|Шарын Шашин]] бүлэглэлийг Халхын [[Цогт хунтайж]] дарангуйлж байсан тул тэд Төрбайхыг түүнтэй харьцахыг урьсан. 1636 онд Төрбайх 10,000 Ойрадыг удирдан Хөхнуур муж руу довтолсон бөгөөд, 1637 онд үүний үр дүнд Халхын 30,000 хүний ​​бүрэлдэхүүнтэй дайсан армийг ялж, Цогт хунтайж амиа алджээ. Дараа нь тэрээр Төв Төвөд рүү нэвтэрч, 5-р Далай ламаас Төрбайхад ''"Шашныг дэмжигч Дарма"'', ''"Гүш хаан"'' цолыг хүртжээ. Дараа нь тэрээр Чингисийн угсааны биш анхны Монгол Хаан цолыг хүртэж, Ойрадуудыг Төвдийг бүрэн эзлэхийг урьж, [[Хошуудын хант улс|Хошуудын хант улсыг]] байгуулжээ. Үүний дунд Хархулын хүү [[Эрдэнэбаатар хунтайж|Эрдэнэ]] байсан бөгөөд тэрээр ''"баатар хунтайж"'' цол хүртэж, Гүш хааны охин, Амин Даратай гэрлэж, Тарбагатайн нурууны өмнөд хэсэгт Эмил голын дээд хэсэгт '''Зүүнгарын Хаант Улсыг''' байгуулахаар буцаж илгээгджээ.{{sfn|Adle|2003|p=146}} === Эрдэнэбаатар хунтайжын засаглал === '''Зүүнгарын Хаант Улс''' 1634 онд Эрдэнэбаатар хунтайж байгуулж,{{sfn|Baabar|1999|p=78}} Зүүнгарууд 1635 онд Казахын ханлигийг довтлон, энэ үйл явцад Казахын хаан Янгирыг олзлон авчээ.{{sfn|Moiseev|1991|p=43}} Эрдэнэбаатар хожим нь 1640,{{sfn|Moiseev|1991|p=44}} 1643,{{Sfn|Burton|1997|p=220}} 1646 онуудад довтолгооноо үргэлжлүүлж, Казахын ханлигийг улам бүр сүйрүүлж, ард түмнийг нь захирчээ.{{Sfn|Burton|1997|pp=219-220}} Тэрээр мөн [[Хулж хот|Хулж хотыг]] нийслэл болгон байгуулж, Ховог Сайр гэж нэрлэж, тэндээ хийд барьж,{{Sfn|Adle|2003|p=148}} мөн тэнд хүн суурьшуулахын тулд барилга байгууламж барьсан.{{Sfn|Adle|2003|p=157}} Тэрээр мөн [[Оросын царьт улс|Оросын царьт улстай]] харилцаа тогтоож, давсны уурхай, худалдаа эрхлэх эрх олгосон. Ингэснээр оросууд суурьшиж, бааз байгуулах, мөн хоёр улсын хоорондох харилцаа хөгжиж, эдийн засаг бий болсон.{{Sfn|Adle|2003|p=146}} Түүний засаглал 1653 онд нас барснаар дуусгавар болсон. Үүнээс өмнө тэрээр Хошуудын хант улсаас Казахуудын эсрэг хийсэн дайнд нь туслахыг хүссэн бөгөөд тэд Галдмаа баатарыг Туркестаны тулаанд Янгирыг ялан дийлэхэд илгээсэн бөгөөд, Чу ба Талас голын тулаанд Бухарчуудыг ялсан.{{Sfn|Altangerel|2017|p=107}} Энэ нь Зүүнгарын хаант улсын хилийг баруун талаараа Талас голоос Аягуз гол хүртэл бэхжүүлсэн юм.{{Sfn|Atygaev|2023|p=138}} === Залгамжлалын маргаан (1653–1677) === [[Файл:Ili region Taiji (Mongol Prince) and his wife, Huang Qing Zhigong Tu, 1769.jpg|thumb|Монгол хунтайж (''[[Тайж]]'', {{lang-zh|台吉}}) [[Или мөрөн|Или]] болон бусад бүс нутгаас гаралтай бөгөөд түүний эхнэр. Хуанг Чин Жигун Ту, 1769.|left]] 1653 онд [[Сэнгэ хунтайж]] эцэг Эрдэнэбаатар хунтайжаас залгамжилсан боловч ах дүүсийнхээ эсэргүүцэлтэй тулгарсан. Хошуудын Очирт хааны дэмжлэгтэйгээр энэ тэмцэл 1661 онд Сэнгэгийн ялалтаар төгсөв. Гэсэн хэдий ч тэрээр 1670 онд [[Төрийн эргэлт|төрийн эргэлтээр]] өөрийн эцэг нэгт ах Цэцэн тайж, Зотов баатрын гарт алагджээ.{{Sfn|Adle|2003|p=157}} Сэнгийн дүү, [[Галдан бошигт хаан|Галдан]] тухайн үед Төвдөд амьдарч байжээ. Ахынхаа үхлийн талаар мэдээд тэр даруй Төвдөөс буцаж ирээд Зотов баатраас өшөө авсан. 1671 онд Далай лам Галданд хан цол олгосон.{{sfn|Adle|2003|p=148}} 1676 онд Галдан Сайрам нуурын ойролцоо Цэцэн тайжыг ялсан.{{sfn|Barthold|1956|p=161}} Дараа нь Галдан Сэнгийн эхнэр, Очирт хааны ач охин [[Ану хатан|Ану-Даратай]] гэрлэж, хадам өвөөтэйгээ зөрчилджээ. Галданы нэр хүндээс айсан Очирт авга ах, өрсөлдөгч Цоохор Убашиг дэмжиж байсан ч Галданы цолыг хүлээн зөвшөөрөхөөс татгалзжээ. 1677 онд Очирт хааныг ялснаар, Галдан Ойрадуудыг ноёрхох болсон. Дараа жил нь Далай лам түүнд "''Бошигт хаан"'' гэсэн дээд цолыг өгөв.{{Sfn|Adle|2003|p=148}} === Яркендын хант улсын байлдан дагуулалт (1678–1680) === [[Файл:Huang Qing Zhigong Tu, 1769, Mongol tribal leader (Zaisang, 宰桑) from Ili and other regions, with his wife.jpg|thumb|Или болон бусад бүс нутгаас гаралтай Монгол овгийн удирдагч ([[Зайсан]], 宰桑), эхнэрийнхээ хамт. Хуан Чин Жигун Ту, 1769.]] 16-р зууны сүүл үеэс эхлэн [[Яркендын хант улс]] Хожагийн нөлөөнд автжээ. Хожа нар нь өөрсдийгөө зөнч [[Мухаммед]] эсвэл Рашидун халифаас гаралтай гэж үздэг Накшбанди Суфи нар байв. 16-р зууны эхэн үед Султан Саид хааны хаанчлалын үед Хожа нар ордонд болон хааны засаглалд хүчтэй нөлөө үзүүлсэн байв. 1533 онд Махдум-и Азам гэгч онцгой нөлөө бүхий Хожа Кашгарт ирж, тэнд суурьшиж, хоёр хүүтэй болжээ. Эдгээр хоёр хүү бие биенээ үзэн ядаж, харилцан үзэн ядалтаа хүүхдүүддээ дамжуулж байв. Хоёр удам угсаа нь хант улсын томоохон хэсгийг ноёрхож, хоёр бүлэглэлд хуваагдаж, Кашгар дахь Ак Таглик (Цагаан уул), Ярканд дахь Хар Таглик (Хар уул) гэсэн хоёр бүлэглэлд хуваагджээ. Юлбарс Ак Тагликуудыг ивээн тэтгэж, Хар Тагликуудыг дарангуйлсан нь ихээхэн дургүйцлийг төрүүлж, 1670 онд түүнийг алахад хүргэсэн. Түүний залгамжлагч хүү нь Исмаил хаан хаан ширээнд залартал богино хугацаанд захирч байжээ. Исмаил хоёр лалын шашинтны бүлгийн хоорондох эрх мэдлийн тэмцлийг эргүүлж, Ак Тагликийн удирдагч Афак Хожаг хөөн зайлуулсан. Афак Төвөд рүү зугтсан бөгөөд тэнд 5-р Далай лам түүнд Галдан Бошигт хаанаас тусламж авахад нь тусалсан.{{sfn|Grousset|1970|p=501}} 1679 онд Галдан 30,000 цэргээ [[Турфан хот]] болон [[Хамил тойрог]] руу удирдсан бөгөөд, удалгүй 1680 онд Галдан 120,000 цэргээ удирдан Яркендын хант улс руу орж, түүнийг эзлэн авчээ.{{Sfn|Adle|2003|p=158}} Тэдэнд аль хэдийн Зүүнгаруудад дагаар орсон Ак Тагликууд болон Турфан хот болон Хамил тойргийг эзлэн авахад тусалсан.{{sfn|Adle|2003|p=193}} === Галданы Казахын дайн (1681–1684) === {{main|Казах–Зүүнгарын дайн (1681–1684)}} [[Файл:Huang Qing Zhigong Tu, 1769, commoner from Ili and other regions, with his wife.jpg|left|thumb|167x167px|Или нутгийн энгийн иргэн, эхнэрийнхээ хамт. Хуан Чин Жигун Ту, 1769.]] 1681 онд Галдан Бошигт хааны цэргүүд Казахын ханлигийг довтолжээ, учир нь 1670 онд залгамжлалын маргааны үеэр казахуудад [[Долоон ус|Долоон усыг]] алдагджээ.{{Sfn|Moiseev|2001|p=24}} Долоон ус болон Өмнөд Казахстан руу довтлох замаар эхэлсэн бөгөөд, Галдан Бошигт хаан 1681, 1683 онд [[Сайрам (хот)|Сайрам]] хотыг эзэлж чадаагүй юм.{{Sfn|Burton|1997|p=337}} 1684 онд Зүүнгарууд Сайрам, [[Ташкент]] болон бусад газруудыг эзлэн авчээ.{{sfn|Moiseev|1991|p=51}} Үүний дараа Галдан Хар [[Киргизүүд|Киргизүүдийг]] захирч, [[Ферганы хөндий|Ферганы хөндийг]] сүйтгэв.{{sfn|Adle|2003|p=147}} Зүүнгарууд Бараба Татаруудад ноёрхол тогтоож, тэднээс алба хураан авчээ. Бараба Татарууд [[Христийн шашин|Христийн шашинд]] шилжиж, Оросын харьяат болж, Зүүнгаруудад алба төлөхгүй байх шалтаг олов.{{sfn|Frank|2000|p=252–254}} === Халхын дайн (1687–1688) === {{main|Зүүнгар–Халхын дайнууд}} [[Файл:Map-Qing Dynasty 1689-en.jpg|thumb|1688 онд [[Галдан бошигт хаан|Галдан]] Халхыг эзлэхээс өмнөх Зүүнгарын хаант улс]]1687 онд Галдан Бошигт хаан Халх Монгол руу довтолсон бөгөөд тэрээр 30,000 цэрэгтэйгээ хамт [[Засагт хан аймаг|Засагт ханыг]] ялсан гэж [[Занабазар|Занабазарын]] элчин сайд мэдээлэв.{{sfn|Zlatkin|1983|p=178}} Галдан цааш нь [[Хангайн нуруу]] дахь аян дайнаа үргэлжлүүлж, Тамирт Халхын хаантай тулалдаж, [[Чахундорж хан|Чахундоржийн]] хүү Галдан Тайжийг ялжээ.{{sfn|Altangerel|2017|pp=196–197}}{{sfn|Kyachinov|1999|p=208}} Хожим нь Данзан Омбо, Данжил, Дугар Арайтан зэрэг Зүүнгарын жанжингууд [[Эрдэнэ Зуу хийд|Эрдэнэ Зуу хийдийг]] эзлэн авчээ.{{sfn|Zlatkin|1983|p=179}} Энэний дараа нь Чахундорж, Занабазар нар [[Сэцэн хан аймаг|Сэцэн ханaaс]] тусламж хүсэн зугтав.{{sfn|Zlatkin|1983|p=180}} Гэсэн хэдий ч Зүүнгар болон Халх Монголчуудын хоорондох дайн Чин улсын эрх мэдэлд аюул учруулж байсан бөгөөд Зүүнгарын Халхуудыг ялснаар нэгдмэл Монгол үндэстэн бий болно. [[Манжууд|Манж]], [[Монголчууд|Монгол]], [[Хятадууд|Хятадын]] хүчнүүд [[Халх гол|Халх голд]] төвлөрч эхэлснээр Энх амгалан удалгүй Галданы эсрэг дайн зарлав.{{sfn|Zlatkin|1983|pp=180–181}} Үүний зэрэгцээ Түшээт хаан Чахундорж шийдвэрлэх тулалдаанд цэрэг бэлтгэж байсан бөгөөд тэрээр мөн Чин улсын дэмжлэгийг хүсч байв. Чин улсын эрх баригчид Халхуудыг тусгаар тогтнолын статусаа өөрсдийн xapaaт улс болгон өөрчлөхийг мэдэгдсэн. Чахундорж, Занабазар нар Зүүнгарын хаант улсын эрх мэдлийг зөрчиж, Чин улсaд нэгдэхээр шийдсэн тул зөвшөөрсөн юм.{{sfn|Zlatkin|1983|pp=181–182}} 1688 оны 8-р сард Олгой нууранд Галдан бошигт хаан болон Чахундорж нарын хооронд тулаан болжээ.{{sfn|Kyachinov|1999|p=208}} Тулаан 3 орчим хоног үргэлжилж, Чахундорж [[Говь]] рyy зугтжээ.{{sfn|Zlatkin|1983|p=182}} Чахундорж болон Жавзандамба хутагт Занабазар Говийн цөлийг гатлан ​​Чин улс рүү зугтаж, [[Энх амгалан]] хаанд захирагджээ.{{sfn|Adle|2003|p=148}} === Анхдугаар Чин улсын дайн (1690–1696) === {{main|Эхний Зүүнгар–Чин улсын дайн}} [[Файл:Qing_Dzungar_wars.jpg|left|thumb|1688–1757 оны Чин Зүүнгарын дайн]] 1690 оны хавар гэхэд Чин улсын засгийн газар Халхууд Зүүнгарын довтолгоонд өртвөл оролцохоор шийджээ. 1690 оны 2-р сарын 20-нд Сэцэн ханд Зүүнгар–Чин улсын энхийн хэлэлцээрийн талаар мэдэгдсэн боловч 10,000 цэрэгтэй тулалдаанд бэлтгэхийг мэдэгджээ.{{sfn|Zlatkin|1983|p=186}} Питер Ц. Пердью-ийн мэдээлснээр Галдан тухайн үед Хэрлэн голын доод хэсэгт хоол хүнсний хомсдолд орсон тул аян дайнд оролцож байжээ. Зүүнгарууд Сэцэн хан, Түшээт хан нарыг 1690 оны 7-р сар гэхэд хөөж байх хооронд Чин улсын арми Ологой нуурын эрэг дээрх Галданы армийн байрлал руу довтлов. Энэ нь Чин улсын арми болон Зүүнгарын хүчний анхны [[Олгой нуурын тулалдаан|тулааныг]] эхлүүлсэн юм.{{sfn|Zlatkin|1983|p=187}} Энэ тулалдаанд Зүүнгарууд ялж, Чин улсын армийн эсрэг галт зэвсэг ашигласнаар,{{sfn|Zlatkin|1983|p=190}} Чин улс ухарчээ. Зүүнгарууд удалгүй Чин улсын хүчийг хөөж,{{sfn|Zlatkin|1983|p=191}} Чин улсын нутаг дэвсгэр рүү довтлов.{{sfn|Zlatkin|1983|pp=191–192}} [[Файл:The_Emperor_at_the_Kherlen_river.jpg|thumb|1696 оны аян дайны үеэр [[Хэрлэн гол]] дээрх [[Чин улс|Чин улсын]] эзэн хаан, [[Энх амгалан|Энх амгаланы]] цэргийн хуаран.]] 1690 оны зуны сүүлээр Галдан 20,000 цэрэгтэйгээр [[Хэрлэн гол|Хэрлэн голыг]] гаталж, [[Бээжин|Бээжинээс]] хойд зүгт 350 километрийн зайд Ляо голын баруун эхийн ойролцоо Чин улсын армитай [[Улаанбудангийн тулаан|Улаанбудангийн тулаанд]] оролцов. Галдан тактикийн ухралт хийсэн бол, Чин улс Пиррийн ялалт байгуулсан. 1696 онд Энх амгалан хаан 100,000 цэргээ [[Монгол]] руу удирдав. Галдан Хэрлэнээс зугтаж, баруун талаас довтлох өөр нэг Чин улсын армид баригджээ. Тэрээр дээд [[Туул гол|Туул голын]] ойролцоо болсон [[Зуунмод–Тэрэлжийн тулалдаан|Зуунмод–Тэрэлжийн тулалдаанд]] ялагдсан. Галданы эхнэр Ану алагдаж, Чин улсын арми 20,000 үхэр, 40,000 хонь олзлон авчээ. Галдан цөөн хэдэн дагалдагчтайгаа зугтжээ. 1697 онд тэрээр 4-р сарын 4-нд [[Ховд аймаг|Ховдын]] ойролцоох Алтайн нуруунд нас баржээ. Зүүнгарт 1689 онд бослого гаргасан Галдан Бошигт хааны ахын хүү [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан]] 1691 онд аль хэдийн эрх мэдэлтэй болсон байв.{{sfn|Adle|2003|p=148}} [[Файл:Afaq Khoja Mausoleum in Kashgar, 11 October 2005.jpg|left|thumb|Афак Хожагийн бунхан]] === Цагаадайн бослого (1693–1705) === Галдан Яркендын хант улсад Бабакийн хүү [[Абд ар-Рашид хаан II]]-г тоглоомон хаан болгон томилсон. Шинэ хаан Афак Хожаг дахин зугтахад хүргэсэн боловч хоёр жилийн дараа Яркенд хотод үймээн дэгдэж, Абд ар-Рашидын хаанчлал ёслолгүй дуусгавар болсон. Түүнийг ах Мухаммед Имин хаан залгамжилсан. Мухаммед Зүүнгарын эсрэг тэмцэхэд Чин улс, [[Бухарын хант улс]], [[Их Могол Улс|Их Могол Улсаас]] тусламж хүссэн. 1693 онд Мухаммед Зүүнгарын хант улс руу амжилттай довтолж, 30,000 хүнийг олзлон авчээ. Афак Хожа дахин гарч ирэн, дагалдагчдынхаа удирдсан бослогоор Мухаммедыг түлхэн унагажээ. Афакийн хүү Яхия Хожа хаан ширээнд суусан боловч 1695 онд тэрээр болон түүний аав орон нутгийн бослогыг дарах үеэрээ алагдсанаар түүний хаанчлал богиноссон юм. 1696 онд Акбаш хаан хаан ширээнд суусан боловч Кашгарын бэй түүнийг хүлээн зөвшөөрөхөөс татгалзаж, оронд нь Киргизүүдтэй эвсэж, Яркенд руу довтлон, Акбашыг олзлон авчээ. Яркандын бэгүүд Зүүнгарууд руу явж, тэд 1705 онд цэрэг илгээж, Киргизүүдийг хөөн зайлуулсан. Зүүнгарууд Цагаадайн бус захирагч Мирза Алим Шах бэгийг томилсноор Цагаадайн хаадын засаглалыг үүрд дуусгавар болгосон. Хамилын Абдулла Тархан бэг мөн 1696 онд бослого гаргаж, Чин улсад урвасан. 1698 онд Чин улсын цэргүүд Хамилд байрлаж байжээ.{{sfn|Adle|2003|p=193-199}} === Цэвээнравдан хааны казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн === {{main|Казах–Зүүнгарын дайнууд}} 1698 онд Галданы залгамжлагч Цэвээнравдан хаан Тэнгиз нуур болон [[Түркистан|Туркистанд]] хүрч, Зүүнгарууд 1745 он хүртэл Долоон ус болон Ташкентийг хяналтандаа байлгаж байв.{{sfn|Atwood|2004|p=622}} Учир нь Казакууд Оросын худалдаачдыг саатуулж, [[Урианхай|Урианхайчууд]] руу дайрч байхдаа Зүүнгарын хил рүү дайрчээ.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}} Зүүнгарын 40,000 орчим цэрэгтэй цэрэг Ахмад Жүзийн эсрэг аян дайн эхлүүлсэн бөгөөд Зүүнгарууд Чу, Талас гол дээрх хүн амыг хядаж, 10,000 орчим [[Дайны олзлогдогч]] авчээ.{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}}{{Sfn|Moiseev|1991|p=62}} Цэвээнравдан хаан хожим нь Казахуудын Тавак хааныг ялж, Сайрам, Ташкент, Туркистаны хотуудыг эзлэн авчээ.{{Sfn|Baabar|1999|p=84}} 1699 онд Зүүнгарууд казахуудын эсрэг дахин нэг аян дайн эхлүүлсэн бөгөөд хожим нь Чу, Талас голын завсрын бүс дэх казахуудын хүчийг Сырдарь руу хөөжээ.{{Sfn|Massanov|2010|p=229}} Хожим нь 1702 онд Зүүнгарууд Абул Хайр Хан болон Кайп Ханы хүчийг ялж, Тауке, Кайп Хан нар дайныг зогсоохын тулд дипломат элчин сайд илгээсний дараа 1703 онд дайныг зогсооход хүргэсэн.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} Зүүнгаруудын казахуудын эсрэг хийсэн дайн тэднийг Оросоос тусламж хүсэхэд хүргэв.{{Sfn|Cohen|1998|p=50}} Тэд 1708 онд казахууд руу дахин довтолсон боловч, удалгүй 1711–1712 онд казахуудад няцаагдсан.{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} Гэсэн хэдий ч тэд Цэвээнравдан хаан хоёр хүү, гээ илгээснээр хариу довтолгоо хийж чаджээ. Лувсансүр болон [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэн]] нар алдагдсан газар нутгаа эргүүлэн авч чадсан.{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} 1715 онд Чин улсын эзэн хаан, Энх амгалан Казах, Киргизүүдэд эвслийн хүсэлт илгээжээ.{{sfn|Kuznetsov|1983|p=18}}{{sfn|Kuznetsov|1983|p=128}} Тэр жилдээ Зүүнгарын арми Чин улсын эсрэг Хамил хотыг эзлэн авчээ.{{sfn|Barthold|1956|p=162}} Зүүнгарууд хил рүүгээ Казак–Киргизийн довтолгоог зогсоож чадсан.{{sfn|Kuznetsov|1983|p=18}}{{sfn|Kuznetsov|1983|p=128}} Зүүнгарын өмнөд болон зүүн хил дээр богино хугацааны гадаад бодлогын тогтвортой байдлыг бий болгосны дараа Цэвээнравдан хаан 1716 онд цэргээ Казахын тал нутаг руу илгээв. Учир нь Казахын цэргүүд Или гол дээрх Цоросын нүүдэлчид рүү дайрч, Оросын дипломатч, Маркел Трубниковыг олзлов.{{sfn|Moiseev|1991|p=70}} Үүний тулд, [[Их Цэрэндондов|Их Цэрэндондовын]] удирдлаган дор Зүүнгарын арми Казахын цэргийг ялж, олон тооны олзлогдогсдыг олзлов.{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} Дараа нь Их Цэрэндондов Оросын цайз [[Ямышевын бүслэлт|Ямышевыг бүсэлсэн]].{{sfn|Perdue|2005|p=212}} 1717 онд Кайп хан, Абул Хайр хан нар Зүүнгарын эсрэг 30,000 цэрэгтэй өөр нэг цэргийг удирдсан. Казахын цэрэг [[Аягөз голын тулалдаан (1717)|Аягөз голын тулалдаанд]] ялагдсан.{{Sfn|Adle|2003|p=98}} Зүүнгарын хилийн харуул модон суваг үүсгэж, 1,500 цэрэгтэй нэмэлт хүч ирж казахуудыг ялах хүртэл тэдний довтолгоог няцаав.{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=127}} 1718 онд Долоон усаас 2,500 орчим хүнтэй Зүүнгарын цэрэг илгээгдэж, Казахстаны [[Арыс (гол)|Арыс]], [[Бүен]], болон Чаян голууд дээр казахууд руу довтолж, Туркистаны хотод 30,000 хүнтэй армитай тулалдаж, Кадырбаевын хэлснээр "армийг хядсан" гэж мэдээлжээ.{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=9}} Зүүнгарын казахуудын эсрэг довтолгоо дуусч, [[Зүүнгар–Чин улсын дайн#Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн|Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] үргэлжилж байх хооронд казахууд 1720 онд газар нутгаа эргүүлэн авч чаджээ.{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=21}} Дайн дуусахад казахууд алдсан газар нутгаа эргүүлэн авч, гурван мянга орчим Зүүнгарын олзлогдогчдыг авчээ.{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=21}} Казакууд Зүүнгарын хаант улсын эсрэг [[Казах–Зүүнгарын дайн (1723–1730)|1723–1730 оны Казах–Зүүнгарын дайнд]] тулалдаж, [[Хөл нүцгэн зугталт|Казах нутгийн Казахууд дунд довтолгоо, аймшигт гэмтэл учруулж]],{{sfn|Moiseev|1991|p=72}} тэд Казах тал нутгийн ихэнх хэсгийг сүйтгэж, [[Туркестаны төлөөх тэмцэл|нийслэл хотод нь]] Казах цэргүүдийг ялсан.{{Sfn|Erofeeva|2007|p=176}} Абул Хайр ханы удирдлага дор Казахууд 1727 онд [[Булантийн тулалдаан]] болон 1729 онд [[Аньракайн тулалдаан|Аньракайн тулалдаанд]] Зүүнгаруудыг ялсан.{{sfn|Moiseev|1991|p=80}} === Хоёрдугаар Чин улсын дайн (1714–1720) === {{main|Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн}} [[Файл:Military of the Qing entered Lhasa.jpg|thumb|"Алсын зайн суурьшлын жанжин" аяллын үеэр Чин улсын цэрэг [[Лхас|Лхаст]] орж ирэв.]] 1714 онд Цэвээнравдан хаан Хамилийг дээрэмдэж Чин улсын эсрэг дайнаа үргэлжлүүлэв.{{Sfn|Barthold|1956|p=162}} Цэвээнравдан хааны дүү Их Цэрэндондов 1717 онд [[Хошуудын хант улс]] руу [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь|довтлон]], Еше Гьяцог түлхэн унагааж, Лазан хааныг алж, Лхасыг дээрэмджээ. Энх амгалан хаан 1718 онд хариу арга хэмжээ авсан боловч түүний цэргийн экспедиц Лхасаас холгүй [[Хар Усны тулалдаан|Хар Усны тулалдаанд]] Зүүнгаруудад устгагджээ. 1720 онд Зүүнгаруудыг [[Төвөд|Төвдөөс]] хөөж гаргасан [[Хятадын Төвд рүү хийсэн экспедиц (1720)|хоёр дахь болон томоохон экспедицийг]] Энх амгалан хаан илгээсэн. Тэд Кялзан Гьяцог Кумбумаас Лхас руу авчирч, 1721 онд түүнийг 7-р Далай ламаар өргөмжилжээ.{{sfn|Richardson|1984|pp=48-49}} Турфан болон Пичаны ард түмэн энэ байдлыг ашиглан орон нутгийн удирдагч Эмин Хожагийн удирдлага дор бослого гаргаж, Чин улсын талд оржээ.{{sfn|Adle|2003|p=200}} === Галданцэрэн хаан (1727–1745) === Цэвээнравдан хаан 1727 онд гэнэт нас барж, түүний хүү Галданцэрэн өөрийн дүү Лувсансүрийг хөнөөж, Цэвээнравдан хааны залгамжлагч болжээ. Тэрээр казахууд болон Халх Монголчуудын эсрэг дайныг үргэлжлүүлэв. Халхын харьяат иргэдийнхээ эсрэг хийсэн довтолгооны хариуд Чин улсын [[Найралт төв|Найрал төв]] 10,000 цэрэгтэй довтлох хүчийг илгээсэн бөгөөд Зүүнгарууд [[Хотон нуур|Хотон нуурын]] ойролцоо [[Хотон нуурын тулалдаан|Хотон нуурын тулалдаанд]] ялав. Гэсэн хэдий ч дараа жил нь Зүүнгарууд [[Эрдэнэ Зуу хийд|Эрдэнэ Зуу хийдийн ойролцоо]] Халхуудад ялагдав. 1731 онд Зүүнгарууд өмнө нь Чин гүрний талд орж байсан Турфан руу довтлов. Эмин Хожа Турфаны ард түмнийг удирдан Гансу руу ухарч, тэнд Гуажоуд суурьшжээ. 1739 онд Галданцэрэн хаан Халх, Зүүнгарын хилийг зөвшөөрөв.{{sfn|Adle|2003|p=149}} Казахууд [[Алтайн нуруу]] руу довтолсон бөгөөд, энэ нь Зүүнгаруудыг хилээ хамгаалахаар 10,000 орчим цэрэг илгээхэд хүргэсэн. Казахууд Оросын худалдааны цуваа, дипломатчид болон, [[Уйгурууд|Уйгур]] худалдаачдыг дайрч, олзлон авсан.{{sfn|Moiseev|1991|p=111}} Уйгур худалдаачдаас бусад барьцаалагдсан хүмүүсийг удалгүй суллав. Үүний зэрэгцээ Бага Жүз болон Дунд Жүз нар Оросын хатан хаан Аннад захирагджээ. [[Оросын эзэнт гүрэн|Оросын эзэнт гүрэнээс]] хамгаалалт хүсч, Оросуудад Зүүнгарын [[Сибирь]] руу хийх аливаа довтолгоог няцаахад нь туслана гэж тохиролцсон.{{sfn|Moiseev|1991|p=111}} 1732 онд Зүүнгарууд 7,000 орчим цэрэгтэй өөр нэг хүчийг Дунд Жүз рүү довтолсон боловч тэд ялагдав.{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} Казахууд мөн Зүүнгаруудыг довтлон 700 орчим ордыг эзлэн авчээ.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=133}} Өөр нэг Зүүнгарын арми Ахлах Жүз рүү довтлон Сайрам, Туркистан болон Ташкент хотуудыг эзлэн авчээ.<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> Дотор 1734 онд Ахмад Жүз Сайрам, Туркестан, Ташкентийг эргүүлэн авч чаджээ.<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> Гэсэн хэдий ч Галдан Цэрэн тэднийг эзлэхээр цэрэг илгээж, Ахмад Жүзийг захируулснаар тэднийг удалгүй эзэлжээ.{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} Галданцэрэн хаан 1739 онд Казахын хаант улсыг дахин довтлов.{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=13}} Галданцэрэн хаан 1741 он хүртэл довтолгооноо үргэлжлүүлсээр байсан тул Дунд Жүз довтолгоог няцааж чадаагүй юм.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=135}} Казахууд Зүүнгаруудаас хохирол их амсаж, Бага, Ахмад Жүзүүд Зүүнгарын эсрэг дайнд нэгдэж чадаагүй бөгөөд, Зүүнгарууд [[Сырдарья]] болон Ишим голыг эзэлснээр Зүүнгарууд дээрх казах суурингууд нь Зүүнгаруудаас хөөгдүүлсэн.{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=135}} === Уналт (1745–1757) === [[Файл:乾隆皇帝朝服像轴.png|left|thumb|228x228px|Чин улсын [[Тэнгэр тэтгэгч]] хаан. Тэрээр Зүүнгарын Хаант Улсыг байлдан дагуулж, эзлэв.]] Удалгүй 1745 онд Галданцэрэн хаан нас барж, улс орон дотор иргэний дайн дэгдэж, ялагдсан язгууртнууд Чин улсын мэдэлд орсон.{{Sfn|Perdue|2005|p=270}} Түүнийг нас барсны дараа [[Тэнгэр тэтгэгч]] хаан гэж хэлэв:{{sfn|Baabar|1999|p=89}} {{quote|Өвөө, Эцэг хоёр маань Зүүнгар аймагт тулалдсан ч ажлаа дуусгаагүй тул энэ асуудлыг анхааралтай авч үзэх хэрэгтэй.|Тэнгэр тэтгэгч.{{sfn|Baabar|1999|p=89}}}}Галданцэрэн хааны дунд хүү [[Цэвээндоржнамжил]] 1746 онд түүний залгамжилсан [[Хунтайж]] болжээ. Тэрээр архи уух, нохой алах сонирхолтой, мөн параноид болсон тул улс орныг хүчирхийлэлээр захирч байжээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=270}} Түүний эгч Улам Баяр түүнийг зогсоохыг оролдсон боловч Цэвээндоржнамжил шоронд хорьсон бөгөөд,{{Sfn|Perdue|2005|p=270}} Баабарын хэлснээр тэрээр эгчийгээ бусад хүмүүсийн хамт цаазалсан гэжээ.{{Sfn|Baabar|1999|p=89}} Энэ нь Улам Баярын нөхөр Сайн Булагийг Цэвээндоржнамжилыг өөрийн илүү алдартай ах [[Ламдаржаа|Ламдаржаатай]] хамт ан агнуурын аялалд алахыг зөвшөөрсөн.{{Sfn|Perdue|2005|p=270}} Тэд Цэвээндоржнамжилыг ялж чадаж, Цэвээндоржнамжилыг сохолж, Галданцэрэн хааны отгон хүү, Цэвээн Дашитай хамт [[Аксу тойрог|Аксу]] руу хорьсон.{{Sfn|Perdue|2005|p=270-271}} [[Файл:2000_Stamp_of_Kazakhstan_-_Abylai_Khan.jpg|thumb|186x186px|Казахын хаан [[Аблай султан|Аблай хаанд]] зориулсан 2000 оны марк.]] 1749 онд Галданцэрэн хааны хүү Ламдаржаа дүү Цэвээндоржнамжилаас хаан ширээг булаан авчээ. Хожим нь Ламдаржаа Их Цэрэндондовын ач хүү, [[Даваач]] болон [[Хойд|Хойдын]] хунтайж, [[Амарсанаа|Амарсанаатай]] эрх мэдлийн төлөө өрсөлджээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=272}} Даваач, Амарсанаа нар Казахын хаант улс руу зугтсан бөгөөд,{{Sfn|Perdue|2005|p=272}} Казахуудын [[Аблай султан|Аблай хаан]] тэднийг Дүрвэгч гэж үзсэнд нь Ламдаржаа тэднийг шилж авахыг ултиматум илгээхэд хүргэсэн.{{Sfn|Abuev|2013|p=92}} 1752 оны 9-р сарын 9-нд Ламдаржаа 15,000–25,000 орчим цэрэг удирдан Дунд Жүзийн эсрэг тулалдсан боловч, Ламдаржааг Даваач, Амарсанаа нарын цэргүүд хөнөөсөн эсвэл,{{Sfn|Moiseev|1991|p=202}} Ламдаржаа гуайн өөрийн цэргүүд хөнөөсөн.{{Sfn|Perdue|2005|p=272}}{{Sfn|Abuev|2013|p=95}} Энэнээс 1753 онд Даваач хаан ширээнд суухад хүргэсэн бөгөөд, тэрээр Даваачид захирагдахаас татгалзсан Дөрвөдийн эсрэг 5,000 Казах цэрэгтэй тулалдсан юм.{{Sfn|Moiseev|1991|p=222-223}} 1753–1754 онуудад Даваач Дөрвөдийн удирдагчийг ялж, Дөрвөд эмэгтэйчүүд, хүүхдүүдийг Казах орд руу аваачиж чадсан юм.{{Sfn|Moiseev|1991|p=224}} [[Файл:Cebdenjab.jpg|left|thumb|202x202px|Халхын цэргийг '''Зүүнгарын хаант улс''' руу удирдсан Цэвдэнжав.]] Хаан ширээнд суусныхаа дараа Даваач архинд донтох болсон бөгөөд Амарсанаад үзэн ядах сэтгэл нээгджээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=272}} Амарсанаа гэрлэлтийн холбоо, хэлэлцээрийн ачаар Хошууд, Дөрвөд болон Хойдуудад нөлөө үзүүлэх замаар эрх мэдэлтэй болсон. Тэрээр Даваачид улсыг хуваах санал тавьсан боловч Даваач татгалзаж, Амарсанааг зүүн тийш [[Ховд (хот)|Ховд]] руу зугтахад хүргэсэн. 1754 оны 4-р сард Даваач 10,000 цэрэгтэйгээ хамт 1,700 орчим цэрэгтэй казах цэргийг ялж, казахуудад ихээхэн хохирол учруулав.{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} Амарсанаа Чин улсын эрхэнд захирагдаж, 1754 оны эцэс гэхэд Баркол болон Улиастайгаас Даваачын эсрэг 50,000 цэрэг дайчлагджээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=272}} Амарсанаа мөн Аблай хааны дэмжлэгийг авсан бөгөөд,{{Sfn|Moiseev|1991|p=226}} Амарсанаа Эрчис болон Эмил голыг эзэлжээ.{{Sfn|Barthold|1956|p=165}}{{quote|''"Харамсалтай нь, та нар Зүүнгарууд аа, та нар Монголчуудтай адилхан юм биш биз дээ? Та нар яагаад тэднээс салсан юм бэ? (...) Монгол хүмүүс зовлонгийн улмаас амаа ангайн зогсож байв. Та нарын зовлон зогсохоос би айж байсан. Миний тусламжтайгаар энэ нь маргааш өглөө хүртэл үргэлжлэхгүй гэж найдаж байна (...) Хэрэв Тэнгэр хэн нэгнийг хүчирхэгжүүлэхийг хүсвэл хүмүүс түүнийг унагаахыг хүссэн ч түүнийг гэмтээж чадахгүй. ...Та нар Шар сургаалыг хүндэтгэж, Будда болон Бодьсадва нарт залбирахыг хүсч байна. Гэхдээ зүрх сэтгэлдээ та нар хүн иддэг Ракшас шиг юм. Тиймээс та нар гэмт хэрэг [ёс суртахууны түвшин] хамгийн доод түвшинд хүрч, хорон муу үйл чинь оргилдоо хүрсэн үед та нар амиа алдсан шийтгэлээсээ зугтаж чадаагүй"''|Тэнгэр тэтгэгч.{{sfn|Walravens|2017|p=82}}}} [[Файл:清人画平定伊犁回部战图册-3.png|thumb|"Гадан-уул дахь хуаран руу дайрсан нь"]] Чин улсын арми 1755 оны 6-р сар гэхэд,{{Sfn|Perdue|2005|p=274}} 100 хоногийн дотор [[Өрөмч]], Бортал тойрогийг дайран өнгөрөв.{{sfn|Adle|2003|p=150}} Энэ нь Даваачыг Гэдэншань руу зугтаж, 10,000 цэргүүдтэйгээ сүүлийн зогсоол хийхэд хүргэв. 1755 оны 7-р сарын 2-нд Чингийн армийн жижиг эргүүл болон түүний цэргүүдийг [[Тэнгэр Уул]] даяар тараав. Даваач Аксугийн хойд зүгт уулс руу зугтсан боловч Хятадын хүсэлтээр Уктурпаны захирагч, Уйгурын удирдагч, Хожид баригдаж, Чин улсад хүлээлгэн өгчээ.{{sfn|Adle|2003|p=201}} Дараа нь Даваачыг хунтайж болгож, Айсин-Гиорогийн гэр бүлийн овогтой гэрлүүлэв. Чин улсын удирдлага 5,000 цэрэг үлдээж, Чингийн командлагчид гарч, ухарчээ.{{Sfn|Perdue|2005|p=274}} ==== Амарсанаагийн бослого (1755–1757) ==== [[Файл:Jaohui.jpg|left|thumb|161x161px|Зүүнгарын хаант улсыг эзэлсэн, Чин улсын цэргийг удирдсан генерал Жаохуй.]] [[Файл:Dzungar_cavalry_of_Amursana,_in_the_Battle_of_Khorgos_against_Qing_China_(1758).png|thumb|Чин улсын эсрэг Хоргосын тулалдаанд оролцсон Амарсанаагийн Зүүнгарын партизанууд. Жан Денис Аттиретийн зураг.{{Sfn|Chu|Ding|2015|p=129}}]] Зүүнгарын хаант улсыг ялсны дараа Чин улс Ойрадын дөрвөн овог аймаг тус бүрт хан томилохоор төлөвлөж байсан боловч Давачигийн эсрэг Чин улсын холбоотон байсан Амарсанаа Хан цол хүртэж, Зүүнгарыг захирахыг хүсчээ. Үүний оронд Тэнгэр тэтгэгч түүнийг Хойдын цорын ганц хаан болгосон. Амарсанаа удалгүй цэрэг цуглуулж эхэлсэн бөгөөд мөн үндэстэнд албан ёсоор захирагдахаа хойшлуулсан. Энэ нь Цяньлун хаан Халхын хунтайж Эринчиндорж, Банди нарыг илгээж, Амарсанааг баривчилж, [[Чэндэ]] дэх эзэн хаанд авчрахад хүргэсэн. Гэвч Амарсанаа Иртыш руу зугтав.{{Sfn|Perdue|2005|p=275}} Зуны улиралд Амарсанаа Халх Монголын удирдагч [[Чингүнжав|Чингүнжавтай]] хамт Чин улсын эсрэг бослого гаргав.{{Sfn|Perdue|2005|p=276}} Амарсанаа одоогийн Вүсүд шөнө нь Чин улсын жанжин Жаохуй Зүүнгар руу довтолсон Оройн Жалайтын тулалдаанд ялагдсан.{{sfn|Atwood|2004|p=623}} Чин улсыг ялж чадаагүй Амарсанаа хойд зүг рүү зугтаж, казахуудад хоргодох газар хайжээ. Гэсэн хэдий ч Аблай хаан түүнийг урвах гэж оролдсон тул тэрээр хожим нь Оросууд руу зугтжээ.{{Sfn|Barthold|1956|p=165}} Амарсанаа 1757 оны 9-р сард Оросын нутагт [[салхин цэцэг]] өвчнөөр нас баржээ. 1762 оны хавар түүний хөлдсөн цогцсыг Манжид үзүүлэхээр [[Кяхта]] руу авчирсан байна. Дараа нь Оросууд түүнийг булшилж, Манжийн нас барсны дараах шийтгэлд шилжүүлэх хүсэлтийг хүлээн аваагүй байна.{{sfn|Atwood|2004|p=623}} Хожим нь Хоргосын тулалдаанд үлдсэн Зүүнгарын хүчнүүдтэй тулгарч, 1758 онд Амарсанаагийн партизанууд Халхын Цэвдэнжавт ялагдсан байна. 1758 онд Хурунгуйн тулалдаанд генерал Жаохуй Казахстаны [[Алматы]] хотын ойролцоох Хурунгуй ууланд Зүүнгарын цэргийг отолтоор дайрч, ялжээ.{{Sfn|Pirazzoli-T'Serstevens|1969|p=10}} === Ак Тагликийн бослого (1757–1759) === Амарсанаа Чин улсын эсрэг бослого гаргахад Ак Таглик (өөрөөр хэлбэл 'Цагаан уулчид', мөн Афак гэгддэг) Бурхануддин Хожа, Жахан нар Яркендэд бас бослого гаргасан. Тэдний засаглал ард түмэнд таалагдаагүй бөгөөд ард түмэн хувцас хунараас эхлээд мал хүртэл хэрэгтэй бүх зүйлийг нь хурааж авсанд нь маш их дургүйцсэн. 1758 оны 2-р сард Чин улс Яэрхашан, Жаохуй нарыг 10,000 цэрэгтэй Ак Тагликийн дэглэмийн эсрэг илгээжээ. Жаохуй 1759 оны 1-р сар хүртэл Чин улсын арми Яркенд Ак Тагликийн хүчинд бүслэгдсэн боловч Чин улсын арми аян дайны үеэр ямар ч бэрхшээлтэй тулгараагүй. [[Хожа|Бурхануддин Хожа, Жахан нар]] [[Бадахшан]] руу зугтаж, тэнд Султан Шах захирагчдад олзлогдон, тэднийг цаазаар авч, Жаханы толгойг Чин улсад өгчээ. Таримын сав газар 1759 онд намжжээ.{{sfn|Adle|2003|p=203}} === Геноцид === {{main|Зүүнгарын геноцид}} === Шинжааны хүн ам зүйн өөрчлөлт === [[Файл:Khojis full-length portrait.jpg|thumb|Хожи, Уктурпаны [[Уйгурууд|Уйгур]] захирагч. 1775 онд Хятадын ордонд Европын Жезуит зураач [[Игнатий Сихельбарт]]-ын зурсан зураг.{{sfn|Unknown|2019|p=4019}}]] [[Файл:Xinjiang_regions_simplified.png|left|thumb|{{legend|red|[[Dzungaria]]}}{{legend|blue|[[Tarim Basin]]}}]] Зүүнгарын Ойрадын ард түмний геноцидын дараа Чин улс Зүүнгарын нутаг хоосорсны дараа сая сая Хан, [[Хуушуур|Хуй]], [[Шибэ]], [[Дагуур ястан|Дагуур]], Солон, Түрэг баян бүрд (Уйгур), Манж нарыг суурьшуулахыг ивээн тэтгэсэн.{{sfn|Perdue|2005|p=285}} Стэнли В. Тоопс орчин үеийн Шинжааны хүн ам зүйн байдал нь Чин гүрний суурьшлын санаачилгыг тусгасан хэвээр байгааг тэмдэглэжээ. Шинжааны нийт хүн амын гуравны нэг нь хойд хэсэгт Хань, Хуй, Казах үндэстнүүдээс бүрддэг бол өмнөд Шинжааны Таримын сав газрын Уйгур үндэстнүүдийн гуравны хоёр орчим нь байв.{{sfn|Starr|2004|pp=73–90}}{{sfn|Toops|2004|p=1}}{{Sfn|Tyler|2004|p=4}} Хойд Шинжааны Үрүмчи, Инь зэрэг зарим хотууд нь Чин улсын суурьшлын бодлогоор бий болсон.{{sfn|Milward|1998|p=102}} Буддын шашинт Зүүнгарыг устгаснаар Ислам шашин болон түүний мусульман бекүүд Шинжаанд ёс суртахуун, улс төрийн давамгайлсан эрх мэдэл болж өссөн. Олон мусульман Таранчичууд мөн хойд Шинжаан руу нүүж ирсэн. Хенри Шварцын хэлснээр "Чин улсын ялалт нь тодорхой утгаараа Исламын улсын ялалт байсан".{{Sfn|Liu|Faure|1996|p=72}} Хачирхалтай нь, Чин улс Зүүнгарыг устгаснаар Түрэгийн мусульман соёл, өвөрмөц байдлыг Чин улс хүлцэн тэвчиж, бүр сурталчилж байсан тул тус бүс нутагт Түрэгийн мусульманчуудын хүчийг бэхжүүлэхэд хүргэсэн.{{sfn|Liu|Faure|1996|p=76}} 1759 онд Чин улсын дурсгалд өмнө нь Зүүнгарын мэдэлд байсан газар нутгийг одоо "Хятадын нэг хэсэг" гэж тунхагласан.{{sfn|Dunnell|2004|p=77}}{{sfn|Dunnell|2004|p=83}}{{sfn|Elliot|2001|p=503}} Чин улсын нэгдлийн үзэл суртал нь Монгол, Ойрад, Төвд зэрэг "гадаад" Хан бус Хятадуудыг "дотоод" Хан Хятадуудтай хамт Чин улсад нэгдсэн "нэг гэр бүл" гэж дүрсэлсэн. Чин улс "нэгдмэл байдал"-ын энэхүү санааг өөр өөр ард түмэнд хүргэхийн тулд "Жон Вай И Жиа" (中外一家) эсвэл "Нэй Вай И Жиа" (內外一家, "дотоод ба гадаад нэг гэр бүл") гэсэн хэллэгийг тодорхойлсон.{{sfn|Dunnell|2004|pp=76-77}} === Зураг === [[Тэнгэр тэтгэгч]] эзэн хаан дайнд гаргасан амжилтаа баримтжуулахад маш их анхаарал хандуулсан.{{sfn|Walravens|2017|pp=73–90}} Тэрээр Чин улсын хамгийн гавьяатай 100 албатныг ([[:zh:紫光阁功臣像|Зигуан павильон дахь гавьяат түшмэдийн хөшөө]] зурахыг тушаажээ: зоригтой Чин улсын офицерууд, генералууд, мөн цөөн хэдэн [[Торгууд]] болон [[Дөрвөд]] холбоотнууд, мөн ялагдсан [[Цорос]] Ойрадууд буюу Хожи эсвэл Эмин Хожа зэрэг Мусульман [[Уйгурууд|Уйгур]] холбоотнууд), мөн Чин улс ялсан үеийн тулалдааны дүр зургийг зурахыг тушаажээ. Нүүр царайнууд нь барууны реалист хэв маягтай бөгөөд цогцоснуудыг Хятадын ордны зураачид зурсан байх магадлалтай.{{sfn|Walravens|2017|pp=73–90}} Орчин үеийн [[Иезуит]] зураач [[Жан-Денис Аттирет]]-ийн хэлснээр: "Элеут болон тэдний холбоотнууд болох бусад татаруудын эсрэг хийсэн энэ дайны туршид эзэн хааны цэргүүд ялалт байгуулах бүрт зураачдад тэдгээрийг зурахыг тушаадаг байв. Үйл явдалд шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэсэн хамгийн чухал офицеруудыг зураг дээр юу болсныг харуулан гаргахыг илүүд үздэг байв."{{sfn|Walravens|2017|pp=73–90}} Эдгээр зургуудыг бүгдийг нь гадаадын зураачид, ялангуяа [[Жузеппе Кастильоне (Иезуит зураач)|Жузеппе Кастильоне]]-гийн удирдлаган дор [[Иезуит]]-үүд болон тэдний удирдлаган дор Хятадын ордны зураачид зурсан.{{sfn|Walravens|2017|pp=73–90}}<gallery widths="150px" heights="200px" perrow="9"> Файл:Dawachi.jpg|[[Зүүнгар–Чин улсын дайн|Зүүнгар–Чин улсын дайны]] дараах Манж хувцастай Цорос–Ойрадын удирдагч Даваач (达瓦齐). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Dawa.jpg|[[Зүүнгар–Чин улсын дайн|Зүүнгар–Чин улсын дайны]] дараах Манж хувцастай Цорос–Ойрадын Даваа (达瓦). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Tseren.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Цэрэн (车凌). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Buyan_Tegus.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Буян Төгс(布彦特古斯). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Erdeni.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Эрдэнэ (额爾德尼). Жан Денис Аттиретийн зурсан зураг. Файл:Gangdorji.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Гандорж (刚多尔济). Жан Денис Аттирегийн зурсан зураг. Файл:Gendun.jpg|Манж гүрний хувцастай Дөрвөд–Ойрадын Гэндэн (根敦). Жан Денис Аттирегийн зурсан зураг. Файл:Ayusi_Assailing_The_Rebels_with_a_Lance.jpg|Ойрадын урвагч Аюси (阿玉锡) Чин улсын дүрэмт хувцастайгаа. Жузеппе Кастильонегийн зурсан зураг. </gallery> == Удирдагчид == {| class="wikitable" |+ !№ !Хааны нэр !Цол !Угсаа гарал !Төрсөн он !Хаанчилсан жил !Нас нөгчсөн он ! |- |1 |[[Эрдэнэбаатар хунтайж|Хотогчин баатар]] |Эрдэнэ[[баатар]] [[хунтайж]] |[[Цорос|Цоросын]] [[Хархул ноён|Хархул догшин ноёны]] хүү{{sfn|Adle|2003|p=156}} |Тодорхойгүй |1634–1653{{sfn|Adle|2003|p=148}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1653{{sfn|Adle|2003|p=148}} | |- |2 |[[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ]] |Цэцэн [[хунтайж]] |Эрдэнэбаатар хунтайжийн 5-р хүү{{sfn|Baabar|1999|p=79}} |Тодорхойгүй |1653–1671{{sfn|Adle|2003|p=148}} |1671 | |- |3 |[[Галдан бошигт хаан|Галдан]] |[[Хунтайж]], Бошигт [[хаан]]{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |Эрдэнэбаатар хунтайжийн 6-р хүү{{sfn|Adle|2003|p=157}} |1644 |1671–1697{{sfn|Adle|2003|p=149}} |1697 | |- |4 |[[Цэвээнравдан]] |Зоригт [[хунтайж]],{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} [[хаан]]{{sfn|Baabar|1999|p=87}} |Сэнгэ хунтайжийн ахмад хүү{{sfn|Adle|2003|p=158}} |1665 |1694–1727{{sfn|Adle|2003|p=150}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1727 | |- |5 |[[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэн]] |[[Хунтайж]], [[хаан]]{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |Цэвээнравдангийн ахмад хүү |1693 |1727–1745{{sfn|Adle|2003|p=150}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1745 | |- |6 |[[Цэвээндоржнамжил]] |[[Хунтайж]] |Галданцэрэнгийн отгон хүү |1732{{sfn|Adle|2003|p=159}} |1746–1749{{sfn|Adle|2003|p=159}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1750{{sfn|Adle|2003|p=159}} | |- |7 |[[Ламдаржаа]] |[[Хунтайж]] |Галданцэрэнгийн ахмад хүү |1726{{sfn|Adle|2003|p=159}} |1749–1753{{sfn|Adle|2003|p=159}}{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1752{{sfn|Adle|2003|p=159}} | |- |8 |[[Даваач]] |[[Хунтайж]] |[[Их Цэрэндондов]] жанжны гуч хүү |Тодорхойгүй |1752–1755{{Sfn|Atwood|2004|p=628}} |1759{{sfn|Adle|2003|p=159}} | |- |9 |[[Амарсанаа]] |[[Хойд|Хойдын]] [[Хаан]] |Хойдын Үйзэн хошуучийн хүү{{Sfn|Atwood|2004|p=13}} |1723{{sfn|Adle|2003|p=159}} |1755–1757{{sfn|Adle|2003|p=160}} |1757{{sfn|Adle|2003|p=160}} | |} ==Газрын зурагууд== <gallery class="center" widths="200" heights="160"> File: Zunghar Khanate at 1760.jpg|1760 онд Зүүнгарын Хаант Улсын хуучин нутаг дэвсгэрүүд File: Pays des calmoucs.gif|Энэхүү газрын зургийн хэсэг нь 1706 оны Ойрадын нутаг дэвсгэрийг харуулж байна (Конгрессын номын сангийн газрын зургийн цуглуулга: Гуилла де Л'Иллийн "Carte de Tartarie" (1675–1726)). File: Kalmykia 1720.jpg|Зүүнгарын Хаант Улс болон Халимаг улсууд (1725 оны орчимд Шведийн цэрэг [[Йохан Густав Ренат|Йохан Густав Ренатын]] байгуулсан [[I Пётр|I Пётрын]] Оросын эзэнт гүрний газрын зургийн хэсэг) File: Renat map.jpg|1716–1733 онуудад олзлогдож байсан Шведийн цэрэг [[Йохан Густав Ренат|Йохан Густав Ренатын]] Зүүнгарын хаант улсын газрын зураг, үүнд өнөөгийн [[Долоон ус]] гэгддэг бүс нутаг багтана. </gallery> == Мөн үзэх == *[[Зүүнгар нутаг]] *[[Зүүнгарын ард түмэн]] *[[Халимагийн хант улс]] *[[Хошуудын хант улс]] *[[Төвд–Ладах–Моголын дайн]] *[[Цорос]] *[[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын Холбоо]] == Эх сурвалж == === Ишлэл === {{Reflist}} ===Тэмдэглэл=== {{Notelist}} === Ном зүй === {{s-start}} * {{Cite book |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia |date=2003 |publisher=UNESCO, Adle Chahrayar |year=2003 |isbn=978-8120820463 |edition=5th}} * {{cite book |last1=Dunnell |first1=Ruth W. |url=https://books.google.com/books?id=6qFH-53_VnEC |title=New Qing Imperial History: The Making of Inner Asian Empire at Qing Chengde |last2=Elliott |first2=Mark C. |last3=Foret |first3=Philippe |last4=Millward |first4=James A |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=1134362226 |access-date=10 March 2014}} * {{cite book |last=Elliott |first=Mark C. |url=https://books.google.com/books?id=_qtgoTIAiKUC |title=The Manchu Way: The Eight Banners and Ethnic Identity in Late Imperial China |publisher=Stanford University Press |year=2001 |isbn=0804746842 |edition=illustrated, reprint |access-date=10 March 2014}} * {{cite journal |last1=Haines |first1=R Spencer |date=2015 |title=Myth, Misconception, and Motive for the Zunghar Intervention in Khalkha Mongolia in the 17th Century |journal=Paper Presented at the Third Open Conference on Mongolian Studies, Canberra, ACT, Australia |publisher=The Australian National University}} * {{cite journal |last1=Haines |first1=R Spencer |date=2016 |title=The Physical Remains of the Zunghar Legacy in Central Eurasia: Some Notes from the Field |journal=Paper Presented at the Social and Environmental Changes on the Mongolian Plateau Workshop, Canberra, ACT, Australia |publisher=The Australian National University}} * {{cite journal |last1=Haines |first1=Spencer |date=2017 |title=The 'Military Revolution' Arrives on the Central Eurasian Steppe: The Unique Case of the Zunghar (1676 - 1745) |journal=Mongolica: An International Journal of Mongolian Studies |publisher=International Association of Mongolists |volume=51 |pages=170–185}} * {{cite book |last=Kim |first=Kwangmin |url=https://books.google.com/books?id=DpeQhJ3hcwsC |title=Saintly Brokers: Uyghur Muslims, Trade, and the Making of Qing Central Asia, 1696–1814 |publisher=University of California, Berkeley |others=University of California, Berkeley |year=2008 |isbn=978-1109101263 |access-date=10 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161204040822/https://books.google.com/books?id=DpeQhJ3hcwsC |archive-date=4 December 2016 |url-status=dead}} * {{cite book |last=Kushkumbaev |first=Aibolat |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |location=Almaty |language=ru}} * {{cite book |last1=Liu |first1=Tao Tao |url=https://books.google.com/books?id=FW8SBAAAQBAJ |title=Unity and Diversity: Local Cultures and Identities in China |last2=Faure |first2=David |publisher=Hong Kong University Press |year=1996 |isbn=9622094023 |access-date=10 March 2014}} * {{cite book |last=Millward |first=James A. |url=https://books.google.com/books?id=8FVsWq31MtMC |title=Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang |publisher=Columbia University Press |year=2007 |isbn=978-0231139243 |edition=illustrated |access-date=22 April 2014}} * {{cite book |last=Perdue |first=Peter C |url=https://books.google.com/books?id=J4L-_cjmSqoC |title=China Marches West: The Qing Conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2009 |isbn=978-0674042025 |edition=reprint |access-date=22 April 2014}} * {{cite book |last=Perdue |first=Peter C |url=https://books.google.com/books?id=4Zm_Bj6zc7EC |title=China Marches West: The Qing Conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2005 |isbn=067401684X |edition=illustrated |access-date=22 April 2014}} * {{citation |last=Grousset |first=Rene |title=The Empire of the Steppes |year=1970}} * {{cite book |last=Remileva |first=E. |publisher=E. Remileva |year=2005 |isbn=978-3-939165-18-7 |location=Munich |language=ru |script-title=ru:Ойрат-монголы: Обзор истории европейских калмыков |trans-title=Oirat-Mongols: An overview of the history of the European Kalmyks}} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=GXj4a3gss8wC |title=Xinjiang: China's Muslim Borderland |publisher=M.E. Sharpe |year=2004 |isbn=0765613182 |editor-last=Starr |editor-first=S. Frederick |edition=illustrated |access-date=10 March 2014}} * {{cite book |last=Theobald |first=Ulrich |url=https://books.google.com/books?id=DUodAAAAQBAJ |title=War Finance and Logistics in Late Imperial China: A Study of the Second Jinchuan Campaign (1771–1776) |publisher=BRILL |year=2013 |isbn=978-9004255678 |access-date=22 April 2014}} * {{cite book |last=Tyler |first=Christian |url=https://books.google.com/books?id=bEzNwgtiVQ0C&q=Merchant+jahangir |title=Wild West China: The Taming of Xinjiang |publisher=Rutgers University Press |year=2004 |isbn=0813535336 |edition=illustrated, reprint |access-date=10 March 2014}} * {{cite journal |last1=Zhao |first1=Gang |date=January 2006 |title=Reinventing China Imperial Qing Ideology and the Rise of Modern Chinese National Identity in the Early Twentieth Century |url=http://mcx.sagepub.com/content/32/1/3.abstract |url-status=dead |journal=Modern China |publisher=Sage Publications |volume=32 |pages=3–30 |doi=10.1177/0097700405282349 |jstor=20062627 |s2cid=144587815 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325231543/https://webspace.utexas.edu/hl4958/perspectives/Zhao%20-%20reinventing%20china.pdf |archive-date=25 March 2014 |access-date=17 April 2014 |number=1}} * {{cite journal |last=Kadyrbayev |first=A. Sh. |year=2023 |title=On the History of Relations between the Volga Kalmyks and the Oirats of Dzungaria with the Nogais, Turkmens, and Kazakhs in the 17th–18th Centuries |url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-istorii-vzaimootnosheniy-kalmykov-povolzhya-i-oyratov-dzhungarii-s-nogaytsami-turkmenami-i-kazahami-v-xvii-xviii-vv |journal=Bulletin of Kalmyk University |volume=3 |issue=59 |pages=6–16 |doi=10.53315/1995-0713-2023-59-3-6-16}} * {{cite book |last=Kushkumbayev |first=A. K. |url=https://www.academia.edu/20366227 |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |isbn=9965-441-44-8 |location=Almaty |pages=182}} * {{cite book |last=Moiseev |first=Vladimir |url=https://www.academia.edu/43423579 |title=The Dzungar Khanate and the Kazakhs (17th–18th Centuries) |publisher=Gylym; Institute of Uighur Studies, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1991 |editor=K. A. Pishchulina |location=Alma-Ata |pages=238}} * {{cite book |last1=Suleimenov |first1=Ramazan |url=https://www.academia.edu/111538626 |title=From the History of Kazakhstan in the 18th Century (on the External and Internal Policy of Ablai) |last2=Moiseev |first2=Vladimir |publisher=Nauka; Institute of History, Archaeology and Ethnography named after Ch. Ch. Valikhanov, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1988 |location=Alma-Ata |pages=144 |language=Russian |archive-url=https://web.archive.org/web/20241208203243/https://www.academia.edu/111538626 |archive-date=2024-12-08 |url-status=live}} * {{cite book |last=Atwood |first=Christopher P. |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |date=2004 |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-4671-3 |location=New York |author-link=Christopher Atwood}} * Хойт С.К. [http://www.lib.kalmsu.ru/text/TRUD/Hoit_SK/p001.pdf Последние данные по локализации и численности ойрат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314132153/http://www.lib.kalmsu.ru/text/TRUD/Hoit_SK/p001.pdf|date=14 March 2012}} // Проблемы этногенеза и этнической культуры тюрко-монгольских народов. Вып. 2. Элиста: Изд-во КГУ, 2008. стр. 136–157. * Хойт С.К. [https://elibrary.ru/download/elibrary_32249220_40405709.pdf Этническая история ойратских групп. Элиста, 2015. 199 с.] * Хойт С.К. [https://www.academia.edu/35593677 Данные фольклора для изучения путей этногенеза ойратских групп] // Международная научная конференция «Сетевое востоковедение: образование, наука, культура», 7–10 декабря 2017 г.: материалы. Элиста: Изд-во Калм. ун-та, 2017. с. 286–289. * {{cite book |last1=Chu |first1=Petra ten-Doesschate |title=Qing Encounters: Artistic Exchanges between China and the West |last2=Ding |first2=Ning |date=1 October 2015 |publisher=Getty Publications |isbn=978-1-60606-457-3 |language=en}} * {{cite book |last1=Pirazzoli-T'Serstevens |first1=Michèle |title=Gravures des conquêtes de l'empereur de Chine K'Ien-Long au musée Guimet |date=1 January 1969 |publisher=(Réunion des musées nationaux - Grand Palais) réédition numérique FeniXX |isbn=978-2-7118-7570-2 |language=fr |author-link=Michèle Pirazzoli-t'Serstevens}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |date=1956 |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162}} * {{cite journal |last=Frank |first=Allen J. |date=1 April 2000 |title=Varieties of Islamization in Inner Asia The case of the Baraba Tatars, 1740–1917 |url=https://monderusse.revues.org/pdf/46 |journal=Cahiers du monde russe |publisher=Éditions de l’EHESS |doi=10.4000/monderusse.46 |isbn=2-7132-1361-4 |issn=1777-5388}} * {{Cite book |last=Moiseev |first=V.A |title=Джунгаро-казахские отношения в XVII–XVIII веках и политика России |publisher=V.A. Moiseev |year=2001 |language=eu |trans-title=Dzungar-Kazakh relations in the 17th-18th centuries and Russian politics}} * {{cite journal |last1=Walravens |first1=Hartmut |date=15 June 2017 |title=Symbolism of sovereignty in the context of the Dzungar campaigns of the Qianlong emperor |url=https://journals.eco-vector.com/2410-0145/article/view/35126/pdf |journal=Written Monuments of the Orient |language=en |volume=3 |issue=1 |doi=10.17816/wmo35126 |issn=2410-0145 |doi-access=free}} * {{cite web |last1=Unknown |first1=Unknown |date=12 May 2019 |year=2019 |title=清朝回疆王公出任阿奇木伯克的演變與成效－以喀什噶爾及葉爾羌兩城為例 |url=https://otc.nutc.edu.tw/var/file/23/1023/img/1697/175027961.pdf |language=zh}} * {{cite journal |last=Toops |first=Stanley |date=May 2004 |title=Demographics and Development in Xinjiang after 1949 |url=http://www.eastwestcenter.org/fileadmin/stored/pdfs/EWCWwp001.pdf |url-status=bot: unknown |publisher=[[East–West Center]] |issue=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070716193518/http://www.eastwestcenter.org/fileadmin/stored/pdfs/EWCWwp001.pdf |archive-date=16 July 2007 |periodical=East-West Center Washington Working Papers}} * {{cite book |last1=Milward |first1=James |title=Beyond the Pass: Economy, Ethnicity, and Empire in Qing Central Asia, 1759-1864 |date=1998 |isbn=9780804729338}} * {{Cite book |last=Gaunt |first=John |title=Modern Mongolian: A Course-Book |publisher=RoutledgeCurzon |year=2004 |isbn=978-0-7007-1326-4 |location=London |page=[https://books.google.com/books?id=U96O1QkKHawC&pg=PA165 165]}} * {{Cite book |last=Gantulga |first=Ts. |title=Mongolian History X |date=2018 |publisher=Offset, Soyombo printing |year=2018 |isbn=978-99978-61-26-9 |location=Ulaanbaatar |publication-date=2018 |language=mn}} * {{Cite book |last=Martel |first=Gordon |title=The Encyclopedia of Diplomacy, 4 Volume Set |publisher=Wiley |year=2018}} * {{Cite book |last=Millward |first=James A. |title=''New Qing imperial history'' |last2=Dunnell |first2=Ruth W. |last3=Elliot |first3=Mark C. |date=2004 |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=9781134362226 |publication-date=2004}} * {{Cite book |last1=Bang |first1=Peter Fibiger |url=https://books.google.com/books?id=9mkLEAAAQBAJ&pg=PA92 |title=The Oxford World History of Empire: Volume One: The Imperial Experience |last2=Bayly |first2=C. A. |last3=Scheidel |first3=Walter |date=2020-12-02 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-977311-4 |page=92 |language=en}} * {{Cite book |last=Minahan |first=James |title=Ethnic Groups of North, East, and Central Asia: An Encyclopedia |date=2014 |publisher=ABC-CLIO |year=2014}} * {{Cite book |last=Zlatkin |first=I.Y |title=История Джунгарского ханства (1635–1758) |date=1983 |publisher=Zlatkin I.Y, ИЗДАТЕЛЬСТВО НАУКА ГЛАВНАЯ РЕДАКЦИЯ ВОСточной лиТЕРАТУРЫ |isbn= |location=Moscow |publication-date=1983 |language=ru |trans-title=History of Dzungar Khanate (1635–1758)}} * {{cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=КАЗАХСКОЕ ХАНСТВО: ОЧЕРКИ ВНЕШНЕПОЛИТИЧЕСКОЙ ИСТОРИИ XV-XVII BEKOВ |publisher=Eurasian Research Institute |year=2023 |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |language=ru |trans-title=Essays on the Foreign Policy History of the 15th–17th Centuries}} * {{cite book |last=Burton |first=Audrey |title=The Bukharans: A Dynastic, Diplomatic and Commercial History 1550–1702 |publisher=Curzon Press |year=1997 |isbn=978-0-7007-0417-0 |location=London |pages=219–220, 337}} * {{Cite book |last=Altangerel |first=Chulunbatyn |title=Дэлхийн талыг эзгэн үе эрхшээсэн түүхт Монголын зэвсэг, дайн, хил хамгаалалтын толь |date=2017 |publisher=Chulunbatyn Altangerel |language=mn |trans-title=A look at the weapons, warfare, and border defenses of the historical Mongols, who conquered half the world}} * {{cite book |last=Cohen |first=Ariel |url=https://books.google.com/books?id=Ey63iJcVvbMC&pg=PA50 |title=Russian Imperialism: Development and Crisis |publisher=Greenwood Publishing Group |year=1998 |isbn=978-0-275-96481-8}} * {{cite book |last=Jambyl |first=Artykbaev |title=АБЫЛАЙ ХАН |publisher=ИЗДАТЕЛЬСТВО ФОЛИАНТ |year=2019 |isbn=978-601-338-293-7 |location=Nur-Sultan |language=ru |ref={{harvid|Jambyl|2019}}}} * {{cite book |last=Erofeeva |first=Irina |title=Khan Abulkhair: Commander, Ruler, Politician |publisher=Daik-Press |year=2007 |location=Almaty |language=ru |ref={{harvid|Erofeeva|2007}}}} * {{Cite book |last=Korneev |first=G.B. |title=Священные знамёна ойратов и калмыков |publisher=Научно-популярное издание. |year=2022 |isbn=978-5-6047963-9-9 |location=Elista, Kalmykia |language=ru}} * {{Cite book |last=Kyachinov |first=Ye.I |title=Повествование об ойратском Галдане Бошокту-хане |date=1999 |language=ru |trans-title=The story of the Oirat Galdan Boshoktu-khan}} * {{cite book|last=Kuznetsov |first=V. S.|title=The Qing Empire on the Borders of Central Asia (second half of the 18th – first half of the 19th centuries) |year=1983|language=ru|place=Novosibirsk|publisher=Nauka|pages=18, 128}} * {{Cite book |last=Richardson |first=Hugh E |title="Tibet and its History" |publisher=Shambhala |year=1984 |isbn=0-87773-376-7 |edition=2nd, Revised, and Updated |publication-place=Boston & London}} *{{Cite book |last=Abuev |first=K.K. |title=Abylai Khan. Contemporaries and successors: monograph |date=2013 |publisher=Ereket |year=2013 |isbn=978-601-7462-03-01 |editor-last=Sorokin |editor-first=Yu. A. |location=Kokshetau |publication-date=2013 |pages=308 |language=ru |editor-last2=Abzhanov |editor-first2=Kh. M.}} *{{Cite book |last=Baabar |title=History of Mongolia, from World Power to Soviet Satelite |date=1999 |publisher=White Horse Press, University of Cambridge, Baabar |year=1999 |publication-date=1999 |pages=456}} {{s-end}} {{s-start}} {{Залгамжлал |өмнө=[[XIV-XVII зууны Монгол орон|Монгол улс]]<br/>[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br/>[[Яркендын хант улс]] |дараа={{flag|Чин улс}}<br/>{{flag icon|Чин улс}} [[Чин Улсын эрхшээл дэх Монгол орон]] |он= 1634–1758 |албан_тушаал={{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} }} {{s-end}} [[Ангилал:Зүүнгарын хаант улс| ]] [[Ангилал:Монголын түүхэн улс]] [[Ангилал:Төв Азийн түүхэн улс]] [[Ангилал:Ойрадын түүх]] [[Ангилал:Хаант Улс]] 7nmc7c4yy0dbjnljzhg7z1j8sn6z1g9 0 16281 853745 780526 2026-04-18T00:36:46Z Avirmed Batsaikhan 53733 853745 wikitext text/x-wiki {{Жилийн өдрүүд|4 сарын}} '''4 сарын 18''' нь [[Григорийн тоолол|Григорийн тооллын]] жилийн 108 дахь ([[өндөр жил]] бол 109 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 257 өдөр үлдэж байна. == Онцлох үйл явдал == * 1025 - Польшийн хаант улсын эцэг гэгдэх анхны хаан Болеслав Хробрий хаан ширээнд суужээ. * 1232 - Испанийн Архона тосгон тусгаар тогтнож байгаагаа зарлав. Тосгоны захирах Мухаммад Ибн Юсуф хожим нь Гранадын Насридын Эмирт улсын эгнээнд нэгдсэн юм. * 1506 - Гэгээн Петер Василикийн ордоны шавыг тавьжээ. * 1521 - Германы шашны зүтгэлтэн, шинэчлэгч [[Мартин Лютер|Мартин Лютерын]] шүүх ажиллагаа хоёр дахь өдрөө үргэлжлэв. Тэрээр шашны хичээл заахдаа өмнөхөө үгүйсгэн шинэчлэлд уриалан дуудсан гэсэн үндэслэлээр шүүгдсэн билээ. * 1689 - Бостон хотод суурьшсан Британи иргэд Бостоны колонийн захирагч Сир Эдмунд Андросын эсрэг бослого дэгдээв. * 1738 - Испанийн эзэн хааны дэргэдэх Түүхийн ухааны академи Мадрид хотноо байгуулагджээ. * 1775 - Америкийн хувьсгал: Америкийн колони даяар дэгдэж, эрчийг авах болсон тусгаар тогтнолын хөдөлгөөнийг дарах зорилгоор Их Британийн усан цэргүүд эрэг орчмын бүсийг хамгаалалтад авав. * 1831 - АНУ-ын Алабама мужийн Тускалүүза хотод Алабама мужийн их сургууль байгуулагджээ. * 1864 - Прусс-Австрийн нэгдсэн арми Диббөлийн тулаанд Данийн армийг ялж, Шлесвиг мужид хяналтаа тогтоов. * 1897 - Грек-Туркын хооронд тулаан болж улмаар Грекчүүд Османы эзэнт гүрнээс тусгаар тогтнож буйгаа зарлажээ. * [[1902]] - Гуатемалд 7.5 магнитудын хүчтэй газар хөдөлсний улмаас 800-2,000 хүн амиа алдав. Мөн түүнчлэн тус улсад бага хэмжээний тив шилжих хөдөлгөөн ажиглагдсан байна. * [[1909]] - Ромын папын зөвлөл хуралдаж Жанна Д'Аркыг гэгээнтнээр өргөмжлөв. * 1927 - [[Чан Кайши]] [[Наньжин]] хотод «Үндэсний Засгийн газар» бүрдүүлсэн. * 1942 - [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]: Японы нийслэл [[Токио]], [[Ёкохама]], [[Кобэ]], [[Нагоя]] хотуудыг АНУ-ын Нисэх хүчин бөмбөгджээ. ** Францын Ерөнхий сайдаар Пьерр Лавал томилогджээ. * 1943 - [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн]]: АНУ-ын нисэх хүчний явуулсан "Венженс" цэргийн ажиллагааны дүнд Японы адмирал Ямамото Исорокү алагдав. * 1945 - Германы эзэмшилд байдаг Хелиголенд жижиг аралд 1,000 гаруй удаагийн бөмбөгдөлт болжээ. * 1946 - Нидерландын [[Хааг]] хотноо Олон улсын шүүх анхны хуралдаанаа хийв. ** — [[Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага|НҮБ]] байгуулагдсаны улмаас [[Женев]] хотноо [[Үндэстнүүдийн Лиг]] татан буугдсан гэж зарлав. * 1949 - Британийн захиргаанд байсан Үндэстнүүдийн холбооноос Ирланд улс албан ёсоор гарч Бүгд найрамдах Ирланд улс байгуулагджээ. * 1954 - Египетийн захирагч бөгөөд Ерөнхий сайдаар хурандаа [[Гамаль Абдель Нассер]] болов. * 1955 - Индонезийн Бандунг мужийн төвд Ази-Африкын 29 улс цугларч, Ази-Африкын зөвлөл байгуулагджээ. * 1980 - Өмнө нь Родези гэж нэрлэгдэж байсан улс [[Зимбабве]] хэмээн нэрээ өөрчилж Бүгд найрамдах Зимбабве улс байгуулагдав. Тус улсын анхны Ерөнхийлөгчөөр Канаан Банана сонгогдсон билээ. * 1983 - Ливаны нийслэл [[Бейрут]] хотод байрлах АНУ-ын [[Элчин сайдын яам|Элчин сайдын яамны]] гадаа амиа золиослогч бөмбөг дэлбэлж, 63 хүн амиа алдав. * 1988 - АНУ-ын тэнгисийн цэрэг Дэлхийн II дайнаас хойшхи томоохон тулаанаа Ираны тэнгисийн цэргийн эсрэг хийжээ. * 1992 - Афганистаны армийн генерал Абдул Рашид Достум Ерөнхийлөгч Мохаммад Нажибуллагийн эсрэг төрийн эргэлт хийж, Кабул хотыг хяналтдаа авав. * 1996 - Израйлийн зэвсэгт хүчин Ливанд явуулсан цэргийн ажиллагааны улмаас 106 энгийн иргэн амиа алджээ. * 1999 - канадын хоккейчин [[Уэйн Гретцки]] мэргэжлийн спортод сүүлийн тоглолтоо хийсэн. * 2007 - Иракын нийслэл [[Багдад]] хотод цуврал дэлбэрэлт болж, 198 хүн амиа алдан, 251 хүн гэмтэж, бэртжээ. == Мэндэлсэн алдартнууд == * 1772 - Английн суут эдийн засагч, улс төрийн эдийн засгийн сонгодог төлөөлөгч [[Давид Рикардо]] (1823 онд нас барсан). * 1797 - Францын хоёр дахь Ерөнхийлөгч Адольф Тьерс (1877 онд нас барсан). * 1892 - Польшийн улс төрч, төрийн зүтгэлтэн бөгөөд 1947-1952 онд Ерөнхийлөгч [[Болеслав Берут]] (1956 онд нас барсан). * 1897 - Олимп, дэлхийн аварга Шведын холын зайн цаначин Пер-Эрик Хедлунд (1975 онд нас барсан). * 1902 - Италийн 32 дахь Ерөнхий сайд Жузеппе Пелла (1981 онд нас барсан). * [[1905]] - Нобелийн шагналт Америкийн физикч Жорж Х.Хитчингс (1998 онд нас барсан). * 1917 - ЗХУ-ын Ардын жүжигчин [[Георгий Вицин]] (2001 онд нас барсан). * 1927 - Польшийн Ерөнхий сайд [[Тадеуш Мазовецки]] (2013 онд нас барсан). * 1929 - [[ЗХУ-ын Коммунист нам|ЗХУ-ын Коммунист намын]] Төв хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга [[Леонид Брежнев|Леонид Брежневын]] охин [[Галина Брежнева]] (1998 нас барсан). * 1937 - Олимпын хүрэл медальт, Европын аварга ЗХУ-ын уртын харайгч Татьяна Щелканова (2011 онд нас барсан). * 1940 - Нобелийн шагналт Америкийн биохимич Жозеф Л.Голдштайн. * 1941 - Ирландын ес дэх Ерөнхийлөгч Майкл Д.Хиггинс. * 1947 - Либерийн 23 дахь Ерөнхийлөгч Мозес Бла (2013 онд нас барсан). * 1960 - Олимпын хүрэл медальт Зөвлөлтийн марафонч Елена Вязова. * 1963 - Америкийн телевизийн хөтлөгч Конан О'Брайн. * 1966 - Оросын алдарт хоккейчин Валери Каменский. * 1970 - Ливаны 25 дахь Ерөнхий сайд [[Саад Харири]] * 1973 - Олимпын хошой, Дэлхийн дөрвөн удаагийн аварга Этиопын марафонч Хейли Гебрселасси * 1979 - Америкийн загвар өмсөгч, реалити шоуны од Кортни Кардашиан * 1985 - Польшийн хөлбөмбөгч, хаалгач Лукаш Фабиански * 1990 - Польшийн хөлбөмбөгч, хаалгач Войцех Шцесни * 1995 - Бельгийн хөлбөмбөгч Дивок Ориги == Нас барсан алдартнууд == * 1850 - [[Анна Мари Тюссо|Анна Мари]] [[Анна Мари Тюссо|Тюссо]] (1761 онд төрсөн), францын уран барималч, Лондон хотод алдартай лаагаар хийсэн дүрсний [[Мадам Тюссо музей]] үүсгэн байгуулагч. * 1938 - Олимпын хошой аварга Америкийн харваач Жорж Брайнт (1878 онд төрсөн) * 1945 - Электрон барааны вакуум бортогыг зохион бүтээгч [[Жон Амброуз Флеминг]] (1849 онд төрсөн) * 1947 - Словакийн Ерөнхийлөгч Йозеф Тисо (1887 онд төрсөн) * 1951 - Португалийн 11 дэх Ерөнхийлөгч Оскар Кармона (1869 онд төрсөн) * 1955 - 20-р зууны манлай хүн, Германы нэрт физикч [[Альберт Эйнштейн]] (1879 онд төрсөн) * 1964 - Академийн наадмын хоёр удаагийн шагналт найруулагч Бен Хект (1894 онд төрсөн) * 1995 - Аргентин улсын 32 дахь Ерөнхийлөгч Артуро Фрондизи ([[1908]] онд төрсөн) * 2004 - Фижи арал улсын хоёр дахь Ерөнхийлөгч Камисесе Мара (1920 онд төрсөн) * 2022 - [[ОХУ-ын Гадаад тагнуулын алба|ОХУ-ын Гадаад тагнуулын албаны]] захирал (1996—2000) Армийн генерал [[Вячеслав Трубников]] (1944 онд төрсөн). == Тэмдэглэлт өдөр == * {{IRN}} Зэвсэгт хүчний өдөр * {{POL}} Комад орсон өвчтөнүүдийн өдөр * {{BRA}} Нөхөрлөлийн өдөр * {{ZWE}} Тусгаар тогтнолын өдөр * {{JPN}} Зохион бүтээгчдийн өдөр ---- {{Commonscat|18 April|4 сарын 18}} [[Ангилал:Өдөр|0418]] [[Ангилал:Дөрөвдүгээр сарын өдөр|18]] 5yc8cvcsn4n55avrhx6q88dtwt0c4mj 0 16288 853720 843456 2026-04-17T19:02:05Z Enkhsaihan2005 64429 853720 wikitext text/x-wiki {{Жилийн өдрүүд|4 сарын}} '''4 сарын 26''' нь [[Григорийн тоолол|Григорийн тооллын]] жилийн 116 дахь ([[өндөр жил]] бол 117 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 249 өдөр үлдэж байна. == Онцлох үйл явдал == * 1282 - Хан хүү Мөнхтөмөр бие барсан тул Хүтүй хатан тэргүүтэй ноёд Аргуныг дэмжих болов. Энэ үед талийгаач хааныг Тэгүдэр орлож байсан тул талуудын маргаан нэлээд ширүүсэх үед Шиши хэмээх нэгэн ноён Аргунд хандан Тэгүдэрийг дэмжихийг хүсчээ. * 1478 - Италийн нөлөө бүхий гэр бүл гэгдэх Паццигийн гэр бүл [[Лоренцо де Медичи]] болон Гиллиано де Медичи рүү халдав. Халдлагын улмаас Гиллиано Медичи амиа алджээ. * 1564 - Алдарт зохиолч Уиллиам Шекспир Английн Уорвикшайр дахь Страффордын сүмд загалмайлуулав. * 1777 - Америкийн колонийн армийнханд Британийн зэвсэгт хүчин халдан довтолж байгааг 40 миль зай туулж 16 настай хүү Сайбил Ладингтон хэл хүргэв. * 1802 - Францын хаан Наполеон Бонапарт Францын хувьсгалын гол тоглогчдыг Францад сайн дураараа нэгдвэл олон зүйлийн урамшуулал олгох, энхтайван байдлыг тогтоохыг хамтран ажиллана гэж амлажээ. * 1805 - Ахлах түрүүч Пресли О'Бенноноор удирдуулсан АНУ-ын тэнгисийн цэргийн хүч Ливийн Дерне хотыг эзлэв. * 1865 - [[Америкийн иргэний дайн]]: Генерал Текумсе Шерманаар удирдуулса эх газрын арми Умард Каролина мужийн Дархем хотын ойролцоо Холбооны армид бууж өгчээ. ** Холбоотны армийн морин цэрэг Ерөнхийлөгч Абрахам Линкольны амь насанд халдсан Жон Уилкис Бүүтийг буудан хороожээ. * [[1903]] - Испанийн хамгийн амжилттай хөлбөмбөгийн клубийн нэг Атлетико Мадрид байгуулагдав. * 1923 - Хатагтай Элизабет Бауес-Лион Йоркын гүнтэй хуримлах ёслол Вестминстерийн ордонд болжээ. * 1925 - Веймарын бүгд найрамдах улсын Ерөнхийлөгчөөр Паул фон Гинденбург сонгогдов. Тэрээр тус улсад сонгуулиар ялалт байгуулж, Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон анхны улстөрч болсон юм. * 1933 - Нацистын Германы цагдаагийн нууц байгууллага Гетапо байгуулагдав. * 1937 - Испанийн иргэний дайн: Германы Люфтваффын цэргүүд Испанийн Гуерника хотыг бөмбөгдөв. * 1942 - Манжийн Беншиху нүүрсний уурхайд осол болж 1,549 уурхайчин амиа алджээ. * 1944 - Грекын Ерөнхийлөгчөөр Гиоргиос Папандреу сонгогджээ. * 1954 - Женевийн хуралдаанаар Индохятад болон Солонгосын энхтайвны талаар хэлэлцэв. * 1960 - Өмнөд Солонгосын Ерөнхийлөгч Сингман Рег эсэргүүцсэн "Дөрөвдүгээр сарын хувьсгал"-ын үр дүнд Сингман Ре албан тушаалаа огцров. Тэрээр тус улсыг 15 жилийн турш дарангуйллын замаар удирдсан юм. * 1962 - АНУ-ын Сансар судлалын агентлагын хөөргөсөн "Рейнжэр 4" хөлөг сарыг мөргөн сүйрчээ. * 1963 - Ливи улс Их Британиас албан ёсоор тусгаар тогтнож, Ливийн хаант улс байгуулагджээ. Мөн тэд эмэгтэйчүүдийн санал өгөх эрхийг хуульчилсан юм. * 1964 - Африкийн Танганьяка болон Занзибар улсууд нэгдэж Танзани улсыг байгуулав. * 1966 - ЗХУ-ын бүрэлдэхүүнд багтах Узбекистан улсын Ташкент хотод 5.1 магнитудын хүчтэй газар хөдөлж, 200 хүн амиа алджээ. ** Бүгд найрамдах Конго улсад Амбройс Нумазалаегаар удирдуулсан шинэ засгийн газар байгуулагдав. * 1981 - АНУ-ын Калифорни мужийн их сургуулийн доктор Майкл Р.Харрисон болон түүний багийнхан ураг салгах мэс ажилбарыг анх удаа гүйцэтгэв. * 1982 - Өмнөд Солонгоын Өмнөд Гионгсанг хотод цагдаагийн офицер Вү Бум-Кон сэтгэл санааны огцом уналтаас болж гал нээсний улмаас 57 хүн амиа алджээ. Тэрээр халдлага үйлдсэнийхээ дараа амиа хорлосон байна. * 1986 - ЗХУ-ын бүрэлдэхүүнд багтах Украин улсын Припят хтод орших Чернобылын атомын цахилгаан станц сүйрэв. Энэ нь дэлхийн түүхэнд тохиосон хамгийн хөнөөлтэй АЦС-ын сүйрэл байсан юм. * 1989 - Дэлхийн түүхэнд хамгийн их хөнөөл дагуулсан хар шуурга болов. Бангладешийн төвд болсон шуурганы улмаас 1,300 хүн амиа алдаж, 12,000 хүн бэртэж гэмтэн, 80,000 өрх орох оронгүй болжээ. * 1994 - Япон улсын Нагоя нисэх буудалд Хятадын агаарын тээврийн 140-р нислэг сүйрэв. Ослын улмаас хөлгийн багийн 271 хүн бүгд амиа алдсан юм. * 2002 - Германы Эрфурт хотын Гутенбергийн бага сургуульд Роберт Стайнхаузер гэх этгээд халдаж 16 сурагчийн аминд хүрчээ. * 2005 - Сирийн зэвсэгт хүчний 14,000 цэрэг Ливаны анги нэгтгэлийн эсрэг тэмцэж улмаар тус улсад хяналтаа тогтоогоод байсан Ливаны дарангуйлал 29 жилийн дараа эцэслэсэн юм. == Мэндэлсэн алдартнууд == * 121 - Ромын эзэн хаан Марк Аврелийн (180 онд нас барсан) * 764 - Ираны халиф Аль-Хади (786 онд нас барсан) * 1319 - Францын хаан II Жон (1364 онд нас барсан) * 1648 - Португалийн хаан II Петер (1706 онд нас барсан) * 1711 - Шотландын нэрт эдийн засагч, философич Девид Юүм (1776 онд нас барсан) * 1798 - Францын нэрт уран зураач Южин Делакруа (1863 онд нас барсан) * 1822 - Нью-Йоркын "Төв цэцэрлэгт хүрээлэн"-гийн загварыг гаргасан, уран барилгач Фредерик Лоу Олмстед ([[1903]] онд нас барсан) * 1856 - Шинэ Зеландын 17 дахь ерөнхий сайд Жозеф Уорд (1930 онд нас барсан) * 1876 - Олимпын хүрэл медальт Германы завьч Эрнст Фелл (1959 онд нас барсан) * 1879 - Нобелийн шагналт Английн физикч Овен Уиллиам Ричардсон (1959 онд нас барсан) * 1898 - Нобелийн шагналт Испанийн яруу найрагч Висенте Алейксандре (1984 онд нас барсан) ** Өвөл болон Зуны олимпод түрүүлсэн Америкийн тамирчин Эдди Ийган (1967 онд нас барсан) * [[1904]] - Грекын ерөнхий сайд Зенофон Золотас (2004 онд нас барсан) * [[1907]] - Грекын ерөнхий сайд Илиас Циримокос (1968 онд нас барсан) * 1930 - Олимпын мөнгөн медальт Бельгийн гүйгч Рожер Моенс * 1932 - Олимпын хүрэл медальт Шерли Коули ** Нобелийн шагналт Канадын генетикч Майкл Смит (2000 онд нас барсан) * 1933 - Нобелийн шагналт Америкийн физикч Арно Аллан Пенциас * 1963 - Тулааны урлагийн мастер, жүжигчин [[Жет Ли]] ** Олимпын хүрэл медальт Германы халхалттай гүйгч Корнелиа Улрих * 1970 - АНУ-ын тэргүүн хатагтай Меланиа Трамп * 1980 - Америкийн жүжигчин, продюсер Ченнинг Татум * 1982 - Олимпын мөнгө, хошой хүрэл медальт, Дэлхийн аварга, дөрвөн удаагийн мөнгө, нэг удаагийн хүрэл медальт Ямайкын гүйгч Новлин Уиллиамс-Миллс * 1985 - Америкийн талбайн теннисч Жон Иснер * 1986 - Тив, дэлхийн аварга Оросын гүйгч Юлия Зарипова * 1994 - "Формула 1" уралдааны нисгэгч, Даниил Квят == Нас барсан алдартнууд == * 499 - Умард Вей улсын эзэн хаан Шиаовен (467 онд төрсөн) * 757 - Ромын пап II Стефен (715 онд төрсөн) * 1192 - Японы эзэн хаан Ширакава-Го (1127 онд төрсөн) * [[1910]] - Нобелийн шагналт Францын яруу найрагч Бьёрнстьерн Бьёрнсон (1832 онд төрсөн) * 1934 - Лативийн ерөнхий сайд Артурс Альберингс (1876 онд төрсөн) * 1940 - Нобелийн шагналт Германы химич Карл Бош (1874 онд төрсөн) * 1944 - Олимпын гурван удаагийн аварга, хошой хүрэл медальт Францын хөнгөн атлетикч Виолетт Морри (1893 онд төрсөн) * 1969 - Айкидо тулааны урлагыг үндэслэгч Уешиба Морихей (1883 онд төрсөн) * 1989 - "Алтан бөмбөрцөг" болон Кеннедийн нэрэмжит шагналт жүжигчин Люсилл Болл ([[1911]] онд төрсөн) * 1994 - Кёкүшинкай каратег үндэслэгч Ояама Мас (1927 онд төрсөн) * 2007 - Америкийн киноны насны хязгаар заасан тэмдэглэгээг зохион бүтээгч Жек Валенти (1921 онд төрсөн) * 2017 - Академийн наадмын шагналт "Филаделфи", "Хурга майлахаа болино" зэрэг киног найруулсан Жонатан Демм (1944 онд төрсөн) == Тэмдэглэлт өдөр == * {{USA}} Эх газрын армийн дурсгалын өдөр * {{TZA}} Нэгдсэн өдөр * Дэлхийн оюуны өмчийн өдөр ---- {{Commonscat|26 April|4 сарын 26}} [[Ангилал:Өдөр|0426]] [[Ангилал:Дөрөвдүгээр сарын өдөр|26]] rn5wii021gww38wpo2q05ov58qw6s4o 0 18703 853703 815835 2026-04-17T17:43:29Z Enkhsaihan2005 64429 853703 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс авто уралдаан |төрөл = F1 |гран при = Их Британийн гран-при |албан ёсны нэр = 2007 оны Формула 1 [[Групо Сантандер|Сантандер]] [[Их Британийн гран-при]]<ref name=prog>{{cite book|title= Formula 1 Santander British Grand Prix Official Program |year= 2007 |publisher= |location= |isbn= |page= |pages= |url= http://www.progcovers.com/motor/silverstone070708.jpg |accessdate= 2010-09-11 }}</ref> |огноо= 7 сарын 8 |зураг = Circuit Silverstone.png |он = 2007 |гарааны дугаар = 9 |нийт гараа = 17 |байршил = [[Сильверстоун авто тойруулга]], [[Сильверстоун]], [[Нортхэмптоншир]] болон [[Бакингэмшир]], [[Англи]] |зам = Уралдааны зам |зам миль = 3.194 |зам км = 5.141 |тойргийн тоо = 59 |тойрог миль = 188.410 |тойрог км = 303.216 |төлөвлөсөн тойрог = 60 |төлөвлөсөн км = 191.60 |төлөвлөсөн миль = 308.355 |цаг агаар = Цэлмэг, хуурай |поул тамирчин = [[Льюис Хамилтон]] |поул улс = Их Британи |поул баг = [[МкЛарен Расинг|Макларен]]-[[Мерседес-Бенц|Мерседес]] |поул цаг = 1:19.997 |хурдан тамирчин = [[Кими Райкконен]] |хурдан улс = Финланд |хурдан баг = [[Скудериа Феррари|Феррари]] |хурдан цаг = 1:20.638 |хурдан тойрог = 17 |1 тамирчин = [[Кими Райкконен]] |1 улс = Финланд |1 баг = [[Скудериа Феррари|Феррари]] |2 тамирчин = [[Фернандо Алонсо]] |2 баг = [[МкЛарен Расинг|Макларен]]-[[Мерседес-Бенц|Мерседес]] |2 улс= Испани |3 тамирчин = [[Льюис Хамилтон]] |3 улс = Их Британи |3 баг = [[МкЛарен Расинг|Макларен]]-[[Мерседес-Бенц|Мерседес]] }} '''2007 оны Их Британийн гран-при''' нь [[2007 оны Формула-1]] уралдааны 9-р гараа байв. [[Сильверстоун авто тойруулга]]д 7 сарын 6-наас 8-ны өдөр зохиогджээ<ref name="official f1 page">{{cite web|url=http://www.formula1.com/races/in_detail/778/|title=British Grand Prix|publisher=Formula1.com|accessdate=2007-07-04|archive-date=2007-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701225313/http://www.formula1.com/races/in_detail/778/|url-status=dead}}</ref>. Поул-позишныг эзэлсэн [[Льюис Хамилтон]]ыг эхний пит-стопын үеэр гүйцэж чадсан [[Кими Райкконен]] тус гран пригийн аварга болжээ<ref name="Race results">{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/2007/778/6421/|title=Race result|publisher=Formula1.com|date=2007-07-08|accessdate=2007-07-08|archive-date=2007-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20070712091003/http://www.formula1.com/results/season/2007/778/6421/|url-status=dead}}</ref>. Хоёрдугаар байрыг [[Фернандо Алонсо]] эзэлсэн бөгөөд Хамильтон гуравдугаарт оржээ. Нутгийн тамирчин Хамилтон өмнөх [[2007 оны Канадын гран-при|Канадын гран-прид]] тэргүүлснээр уралдааны билет тэр дороо зарагдаж дууссан гэж авто тойруулгын захирал Ричард Филлипс дурссан байдаг. Тэрээр "бид үзэгчид уралдаанд ингэж анхаарал хандуулж байхыг 1980-аад оны сүүлч, 1990-ээд оны эхний [[Найжел Мэнселл]]ийн ид үеэс хойш хараагүй" гэж нэмж өгүүлсэн<ref name="Hamilton Hype">{{cite news|title=Hamilton win triggers ticket rush |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/59694 |publisher=[[Autosport]].com |date=2007-06-12 |accessdate=2007-06-12 }}</ref>. == Дүн == === Байрлал тогтоох уралдаан === {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Байр ! Нэр ! Баг ! 1-р шат ! 2-р шат ! 3-р шат |- |1 |{{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} [[Льюис Хамилтон]] |[[МкЛарен Расинг|Макларен]]-[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] |1:19.885 |1:19.400 |'''1:19.997''' |- |2 |{{flagicon|Финланд}} [[Кими Райкконен]] |[[Скудериа Феррари|Феррари]] |1:19.753 |1:19.252 |1:20.099 |- |3 |{{flagicon|Испани}} [[Фернандо Алонсо]] |[[МкЛарен Расинг|Макларен]]-[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] |'''1:19.330''' |'''1:19.152''' |1:20.147 |- |4 |{{flagicon|Бразил}} [[Фелипе Масса]] |[[Скудериа Феррари|Феррари]] |1:19.790 |1:19.421 |1:20.265 |- |5 |{{flagicon|Польш}} [[Роберт Кубица]] |[[БМВ Заубер]] |1:20.294 |1:20.054 |1:20.401 |- |6 |{{flagicon|Герман}} [[Ральф Шумахер]] |[[Тоёота Ф1|Тоёота]] |1:20.513 |1:19.860 |1:20.516 |- |7 |{{flagicon|Финланд}} [[Хайкки Ковалайнен]] |[[Рено Ф1 Теам|Рено]] |1:20.570 |1:20.077 |1:20.721 |- |8 |{{flagicon|Итали}} [[Жанкарло Фисикелла]] |[[Рено Ф1 Теам|Рено]] |1:20.842 |1:20.042 |1:20.775 |- |9 |{{flagicon|Герман}} [[Ник Хайдфельд]] |[[BMW Заубер]] |1:20.534 |1:20.178 |1:20.894 |- |10 |{{flagicon|Итали}} [[Ярно Трулли]] |[[Тоёота Ф1|Тоёота]] |1:21.150 |1:20.133 |1:21.240 |- |11 |{{flagicon|Австрали}} [[Марк Уэббер]] |[[Ред Булл Расинг|Рэд Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|Рено]] |1:20.583 |1:20.235 | |- |12 |{{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} [[Дэвид Култхард]] |[[Ред Булл Расинг|Рэд Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|Рено]] |1:21.154 |1:20.329 | |- |13 |{{flagicon|Австри}} [[Александр Вурц]] |[[Уильямс Ф1|Уильямс]]-[[Тоёота Ф1|Тоёота]] |1:20.830 |1:20.350 | |- |14 |{{flagicon|Бразил}} [[Руббенс Баррикелло]] |[[Хонда Рэсинг Ф1|Хонда]] |1:21.169 |1:20.364 | |- |15 |{{flagicon|АНУ}} [[Скотт Спийд]] |[[Скудериа Торо Россо|Торо Россо]]-[[Скудериа Феррари|Феррари]] |1:20.834 |1:20.515 | |- |16 |{{flagicon|Итали}} [[Витантонио Люззи]] |[[Скудериа Торо Россо|Торо Россо]]-[[Скудериа Феррари|Феррари]] |1:21.160 |1:20.823 | |- |17 |{{flagicon|Герман}} [[Нико Росберг]] |[[Уильямс Ф1|Виллиамс]]-[[Тоёота Ф1|Тоёота]] |1:21.219 | | |- |18 |{{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} [[Женсон Баттон]] |[[Хонда Рэсинг Ф1|Хонда]] |1:21.335 | | |- |19 |{{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} [[Энтони Дэвидсон]] |[[Супер Агүри Ф1|Супер Агүри]]-[[Хонда Рэсинг Ф1|Хонда]] |1:21.448 | | |- |20 |{{flagicon|Герман}} [[Адриан Сутил]] |[[Спайкер Ф1|Спайкер]]-[[Скудериа Феррари|Феррари]] |1:22.019 | | |- |21 |{{flagicon|Япон}} [[Сато Такүма]] |[[Супер Агүри Ф1|Супер Агүри]]-[[Хонда Рэсинг Ф1|Хонда]] |1:22.045 | | |- |22 |{{flagicon|Нидерланд}} [[Кристиян Альберс]] |[[Спайкер Ф1|Спайкер]]-[[Скудериа Феррари|Феррари]] |1:22.586 | | |} === Үндсэн уралдаан === {| class="wikitable" style="font-size:95%" |- ! Байр !! Дугаар !! Нэр !! Баг !! Тойрог !! Хугацаа/Retired !! Гарааны байр !! Оноо |- ! 1 | 6 || {{flagicon|Финланд}} '''[[Кими Райкконен]]''' || '''[[Скудериа Феррари|Феррари]]''' | 59 | 1:21:43.074 | 2 | '''10''' |- ! 2 | 1 || {{flagicon|Испани}} '''[[Фернандо Алонсо]]''' || '''[[МкЛарен Расинг|Макларен]]-[[Мерседес-Бенц|Мерседес]]''' | 59 | +2.459 | 3 | '''8''' |- ! 3 | 2 || {{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} '''[[Льюис Хамилтон]]''' || '''[[МкЛарен Расинг|Макларен]]-[[Мерседес-Бенц|Мерседес]]''' | 59 | +39.373 | 1 | '''6''' |- ! 4 | 10 || {{flagicon|Польш}} '''[[Роберт Кубица]]''' || '''[[BMW Заубер]]''' | 59 | +53.319 | 5 | '''5''' |- ! 5 | 5 || {{flagicon|Бразил}} '''[[Фелипе Масса]]''' || '''[[Скудериа Феррари|Феррари]]''' | 59 | +54.063 | 4 | '''4''' |- ! 6 | 9 || {{flagicon|Герман}} '''[[Ник Хайдфельд]]''' || '''[[BMW Заубер]]''' | 59 | +56.336 | 9 | '''3''' |- ! 7 | 4 || {{flagicon|Финланд}} '''[[Хайкки Ковалайнен]]''' || '''[[Рено Ф1 Теам|Рено]]''' | 58 | +1 тойрог | 7 | '''2''' |- ! 8 | 3 || {{flagicon|Итали}} '''[[Жанкарло Фисикелла]]''' || '''[[Рено Ф1 Теам|Рено]]''' | 58 | +1 тойрог | 8 | '''1''' |- ! 9 | 8 || {{flagicon|Бразил}} [[Рубенс Баррикелло]] || [[Хонда Рэсинг Ф1|Хонда]] | 58 | +1 тойрог | 14 | |- ! 10 | 7 || {{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} [[Женсон Баттон]] || [[Хонда Расинг Ф1|Хонда]] | 58 | +1 тойрог | 18 | |- ! 11 | 14 || {{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} [[Дэвид Култхард]] || [[Ред Булл Расинг|Рэд Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|Рено]] | 58 | +1 тойрог | 12 | |- ! 12 | 16 || {{flagicon|Герман}} [[Нико Росберг]] || [[Уильямс Ф1|Виллиамс]]-[[Тоёота Ф1|Тоёота]] | 58 | +1 тойрог | 17 | |- ! 13 | 17 || {{flagicon|Австри}} [[Александр Вурц]] || [[Уильямс Ф1|Виллиамс]]-[[Тоёота Ф1|Тоёота]] | 58 | +1 тойрог | 13 | |- ! 14 | 22 || {{flagicon|Япон}} [[Сато Такүма]] || [[Супер Агүри Ф1|Супер Агүри]]-[[Хонда Рэсинг Ф1|Хонда]] | 57 | +2 тойрог | 21 | |- ! 15 | 21 || {{flagicon|Нидерланд}} [[Кристиян Альберс]] || [[Спайкер Ф1|Спайкер]]-[[Скудериа Феррари|Феррари]] | 57 | +2 тойрог | 22 | |- ! 16 | 18 || {{flagicon|Итали}} [[Витантонио Люззи]] || [[Скудериа Торо Россо|Торо Россо]]-[[Скудериа Феррари|Феррари]] | 53 | Хурдны хайрцаг | 16 | |- ! Ret | 12 || {{flagicon|Итали}} [[Ярно Трулли]] || [[Тоёота Ф1|Тоёота]] | 43 | Жолоо | 10 | |- ! Ret | 23 || {{flagicon|Нэгдсэн Хаант Улс}} [[Энтони Дэвидсон]] || [[Супер Агүри Ф1|Супер Агүри]]-[[Хонда Рэсинг Ф1|Хонда]] | 35 | Механик гэмтэл | 19 | |- ! Ret | 19 || {{flagicon|АНУ}} [[Скотт Спийд]] || [[Скудериа Торо Россо|Торо Россо]]-[[Скудериа Феррари|Феррари]] | 29 | Мөргөлдөөн | 15 | |- ! Ret | 11 || {{flagicon|Герман}} [[Ральф Шумахер]] || [[Тоёота Ф1|Тоёота]] | 22 | Дугуй | 6 | |- ! Ret | 20 || {{flagicon|Герман}} [[Адриан Сутил]] || [[Спайкер Ф1|Спайкер]]-[[Скудериа Феррари|Феррари]] | 16 | Хөдөлгүүр | 20 | |- ! Ret | 15 || {{flagicon|Австрали}} [[Марк Уэббер]] || [[Ред Булл Расинг|Рэд Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|Рено]] | 8 | Гидравлик | 11 | |} ==Эшлэл== {{Reflist}} ==Гадны холбоос== {{commonscat|2007 British Grand Prix|2007 оны Британийн Гран При}} [[Ангилал:2007 оны Формула-1-дэлхийн аварга|Их Британийн гран-при]] [[Ангилал:Их Британийн гран при|#2007]] omjx37owr5eaby5cs9rwwqtwsm2u1oa 0 19915 853726 825314 2026-04-17T19:02:48Z Enkhsaihan2005 64429 853726 wikitext text/x-wiki {{Гол|Ираклис Тессалоники}} {{Инфобокс Хөлбөмбөгийн клуб | clubname = Ираклис Тессалоники | current = Ираклис Тессалоники баг 2010-11 оны улиралд | image = | fullname = ''Ираклис Тессалоники Хөлбөмбөгийн Баг'' | nickname = ''Imitheos'' (Хагас бурхад) <br> ''Gireos'' (Хөгшчүүл) | founded = 1908 оны 11 сарын 29 | ground = [[Кафтанзоглио цэнгэлдэх хүрээлэн]],<br />Грек, [[Тессалоники]] | capacity = 28,029 | chairman = {{flagicon|Грек}} Иоаннис Такис | manager = | league = [[Грекийн Супер лиг]] 2 | season = 2023–24 | position = [[Грекийн Супер лиг]] 2, 7-р байр | | pattern_la1=|pattern_b1=_stripesonwhite|pattern_ra1=|pattern_so1=_top_on_white| leftarm1=FFFFFF|body1=000060|rightarm1=FFFFFF|shorts1=000060|socks1=000060| pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=|pattern_sh2=| leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=|socks2=FFFFFF| pattern_la3=_blackborder|pattern_b3=_blackcollar|pattern_ra3=_blackborder| leftarm3=F46709|body3=F46709|rightarm3=F46709|shorts3=5C0812|socks3=5C0812| }} '''Ираклис Тессалоники Хөлбөмбөгийн Баг''' ({{lang-el|ΠΑΕ Ηρακλής Θεσσαλονίκης}}) нь Грекийн [[Македон (Грек)|Македон]] мужийн [[Тессалоники]] хотод байрлах [[Ираклис Тессалоники|Ираклис Тессалоники Гимнастикийн Багийн]] салбар хөлбөмбөгийн баг нь юм. Эртний Грекийн хүн-бурхан [[Хераклес]]ийн ({{lang-el|Ηρακλής}}) нэрээр нэрлэгджээ. Тус баг нь [[Грекийн Супер лиг]]т харьяалагддаг, Грекийн хөлбөмбөгийн хамгийн түүх намтар арвинтай баг билээ. Тессалоники хотынхоо анхны хөлбөмбөгийн баг болох Ираклис нь мөн Гректээ ч эртний багт тооцогдоно. Тессалоникигийн Хөлбөмбөгийн Холбоо (одоо тарсан) болон [[Грекийн Хөлбөмбөгийн Холбоо]]г анх байгуулалцсан гишүүдийн нэг юм. Нэг улирлыг эс тооцвол Ираклис баг нь бүхий л түүхийнхээ турш Грекийн хөлбөмбөгийн тэргүүн зэрэглэлийн лигт өрсөлдсөөр иржээ. Ираклис баг 1976 онд [[Грекийн цом]], 1985 онд [[Балканы цом]] хүртэж байв. Ираклис хөлбөмбөгийн баг нь 1908 онд "Тессалоникигийн Осман Грекийн баг - Ираклис" (тэр үед Тессалоники хот Османы мэдэлд байсан) гэсэн нэртэйгээр байгуулагдсан, гэхдээ 1905 онд "Урлагийн найзууд" баг (1908 онд "Олимпиа"-тай нэгдсэн) анхныхаа хөлбөмбөгийн тоглолтыг хийж байсан нь уг багийн үндэс гэж үздэг. Багийн уламжлалт өнгө нь [[Грекийн төрийн далбаа]]тай ижил цагаан, хөх өнгө юм. Анх Тессалоникигийн зүүн төв хэсэгт, одоогийн [[Тессалоникигийн Аристотель Их Сургууль]] байрлаж буй газарт цэнгэлдэх хүрээлэн нь байсан бөгөөд засгийн газар их сургуулийн хотхонг өргөтгөхийн тулд газрыг нь худалдан авснаар 1960 онд хотын зүүн захад орших, төрийн мэдлийн [[Кафтанзоглио цэнгэлдэх хүрээлэн]] рүү нүүжээ. 2008 онд Ираклис баг өөрийн эзэмшлийн, зүүн Тессалоникид орших Микра хэмээх газарт өөрсдийн цэнгэлдэх хүрээлэнг барих төлөвлөгөө гаргасан. ==Лиг дэх үзүүлэлт== ===Грекийн лигт эзэлсэн байр=== {| class="wikitable" |- bgcolor="#2f4f4f" ! 1960-д он!!Байр !! 1970-д он!!Байр !!1980-д он!!Байр!!1990-д он!!Байр!!2000-д он!!Байр !!2010-д он!!Байр |- |'''1959-60'''|| 9 || '''1969-70'''|| 6 || '''1979-80''' ||8*|| '''1989-90'''||5|| '''1999-00''' ||6 || '''2009-10 ||10 |- |'''1960-61'''|| 8 || '''1970-71''' ||5 ||'''1980-81''' ||-|| '''1990-91''' ||5|| '''2000-01'''||5 || '''2010-11 || |- |'''1961-62'''|| 9 ||'''1971-72''' ||9 ||'''1981-82''' ||6|| '''1991-92'''||9|| '''2001-02''' ||6 || '''2011-12 || |- |'''1962-63'''|| 6 || '''1972-73''' ||8 ||'''1982-83''' ||8|| '''1992-93'''||6|| '''2002-03''' ||7 || '''2012-13 || |- |'''1963-64'''|| 12 || '''1973-74''' ||7 ||'''1983-84''' ||bgcolor=87CEEB|3|| '''1993-94'''||6|| '''2003-04''' ||8 || '''2013-14 || |- |'''1964-65'''|| 11 || '''1974-75''' ||8 ||'''1984-85''' ||5|| '''1994-95'''||6|| '''2004-05''' ||7 || '''2014-15 || |- |'''1965-66''' || 12 || '''1975-76''' ||8 ||'''1985-86''' ||4|| '''1995-96''' ||4|| '''2005-06''' ||4 || '''2015-16 || |- |'''1966-67''' || 9 ||'''1976-77''' || 12 ||'''1986-87'''||6|| '''1996-97''' ||bgcolor=red|13 || '''2006-07''' ||bgcolor=red|13 || '''2016-17 || |- |'''1967-68'''||bgcolor=red| 13 || '''1977-78''' ||9 ||'''1987-88''' ||6||'''1997-98''' ||6|| '''2007-08'''|| 10 || '''2017-18 || |- |'''1968-69'''|| 11 || '''1978-79''' ||6 ||'''1988-89''' ||4|| '''1998-99''' ||9 || '''2008-09'''|| 10 || '''2018-19 || |} <small>*Тайлбар: [[ПАОК (хөлбөмбөгийн баг)|ПАОК]] багтай хийсэн, цомын төлөөх тоглолтыг тохиролцсон хэргээр дээд лигээс хасагдсан.</small> {| bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;text-align:center;" |- | style="background: #87CEEB;" width="20" | | bgcolor="#f7f8ff" align="left" | Шилдэг амжилт |- | style="background: #FF0000;" width="20" | | bgcolor="#f7f8ff" align="left" | Муу амжилт |} {| cellpadding=12 | valign=bottom | ===Мэргэн буучид=== {| class="wikitable" ! width=175|Нэр ! width=45|Гоол |- ||{{flagicon|Грек}} Димитрис Гесиос||74 |- ||{{flagicon|Грек}} Даниил Пападупулос||64 |- ||{{flagicon|Кипр}} [[Михалис Константину]]||63 |- ||{{flagicon|Грек}} Фанис Тунтзиарис||62 |- ||{{flagicon|Грек}} [[Вассилис Хатзипанагис]]||62 |} | valign=top | ===Олон тоглолтод оролцсон=== {| class="wikitable" ! width=175|Нэр ! width=45|Тоглолт |- ||{{flagicon|Грек}} Даниил Пападупулос||419 |- ||{{flagicon|Грек}} Макис Сентелидис||312 |- ||{{flagicon|Грек}} Бамбис Ксантопулос||283 |- ||{{flagicon|Грек}} [[Вассилис Хатзипанагис]]||281 |- ||{{flagicon|Грек}} Захариас Халиабалиас||280 |} |} ==Европ== ===Тоглолтууд=== {| class="wikitable" style="text-align: left; font-size:100%" |- bgcolor="#ccccff" ! Улирал ! Тэмцээн ! Тойрог ! Баг ! Өөрийн талбайд ! Айлын талбайд |- |'''[[1961–62 оны хот хоорондын Фэйрс цом|1961–62]] |[[Хот хоорондын Фэйрс цом]] |2-р тойрог |{{flagicon|Югослав}} [[Нови Сад (хөлбөмбөгийн баг)|Нови Сад]] |'''2–1 |'''1–9 |- |'''[[1963–64 оны хот хоорондын Фэйрс цом|1963–64]] |[[Хот хоорондын Фэйрс цом]] |1-р тойрог |{{flagicon|Испани|1945}} [[Реал Сарагоса]] |'''0–3 |'''1–6 |- |'''[[1976–77 оны Европын цомтой багуудын цом|1976–77]] |[[Цомтой багуудын цом]] |1-р тойрог |{{flagicon|Кипр}} [[АПОЭЛ (хөлбөмбөгийн баг)|АПОЭЛ]] |'''0–0 |'''0–2 |- |'''[[1989–90 оны УЕФА-гийн цом|1989–90]] |[[УЕФА-гийн цом]] |1-р тойрог |{{flagicon|Швейцар}} [[Сион (хөлбөмбөгийн баг)|Сион]] |'''1–0 |'''0–2 |- |'''[[1990–91 оны УЕФА-гийн цом|1990–91]] |[[УЕФА-гийн цом]] |1-р тойрог |{{flagicon|Испани}} [[Валенси (хөлбөмбөгийн баг)|Валенси]] |'''0–0 |'''0–2''' ([[Нэмэлт цаг|НЦ]]) |- |rowspan=4|'''[[1995 оны УЕФА Интертото цом|1995–96]]''' |rowspan=4|[[Интертото цом]] |rowspan=4|Хэсгийн тоглолт <br>(12-р хэсэг) |{{flagicon|Австри}} [[Форверц Штайр|Форверц]] | |'''0–3 |- |{{flagicon|Болгар}} [[Спартак Пловдив]] |'''0–0 | |- |{{flagicon|Герман}} [[Айнтрахт Франкфурт]] | |'''1–5 |- |{{flagicon|Литва}} [[Панерис Вильнюс]] |'''3–1 | |- |'''[[1996-97 оны УЕФА-гийн цом|1996–97]] |[[УЕФА-гийн цом]] |Урьдчилсан шат. 2-р тойрог |{{flagicon|Кипр}} [[АПОЭЛ (хөлбөмбөгийн баг)|АПОЭЛ]] |'''0–1 |'''1–2 |- |rowspan=4|'''[[1997 оны УЕФА Интертото цом|1997–98]]''' |rowspan=4|[[Интертото цом]] |rowspan=4|Хэсгийн тоглолт <br>(12-р хэсэг) |{{flagicon|Австри}} [[Рид (хөлбөмбөгийн баг)|Рид]] | |'''1–3 |- |{{flagicon|Гүрж|1990}} [[Мерани Тбилиси]] |'''2–0 | |- |{{flagicon|Орос}} [[Торпедо Москва]] | |'''1–4 |- |{{flagicon|Мальта}} [[Флориана (хөлбөмбөгийн баг)|Флориана]] |'''1–0 | |- |'''[[1998 оны УЕФА Интертото цом|1998–99]] |[[Интертото цом]] |2-р тойрог |{{flagicon|Румын}} [[Национал Бухарест]] |'''3–1 |'''0–3 |- |rowspan=2|'''[[2000–01 оны УЕФА-гийн цом|2000–01]]''' |rowspan=2|[[УЕФА-гийн цом]] |style="background-color:#CFF"|1-р тойрог |style="background-color:#CFF"|{{flagicon|Франц}} [[Геюньон (хөлбөмбөгийн баг)|Геюньон]] |style="background-color:#CFF"|'''1–0 |style="background-color:#CFF"|'''0–0 |- |2-р тойрог |{{flagicon|Герман}} [[Кайзерслаутерн (хөлбөмбөгийн баг)|Кайзерслаутерн]] |'''1–3 |'''3–2 |- |'''[[2002–03 оны УЕФА-гийн цом|2002–03]] |[[УЕФА-гийн цом]] |1-р тойрог |{{flagicon|Кипр}} [[Анортосис Фамагуста|Анортосис]] |'''4–2''' ([[Айлын талбай дахь гоолын дүрэм|а]]) |'''1–3 |- |'''[[2006–07 оны УЕФА-гийн цом|2006–07]] |[[УЕФА-гийн цом]] |1-р тойрог |{{flagicon|Польш}} [[Висла Краков]] |'''0–2''' ([[Нэмэлт цаг|НЦ]]) |'''1–0 |- |} ===УЕФА-гийн багуудын тэмцээнд оролцсон байдал=== ''2008 оны 2 сарын 22-ны байдлаар'' {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- !|Тэмцээн !|Тт !|Х !|Т !|Хд !|ОГ !|АГ |- |align="left"| '''[[УЕФА Аваргуудын Лиг]]'''||0||0||0||0||0||0 |- |align="left"| '''[[УЕФА Цомтой багуудын цом]]'''||2||0||1||1||0||2 |- |align="left"| '''[[УЕФА-гийн цом]]'''||14||5||2||7||13||19 |- |align="left"| '''[[Хот хоорондын Фэйрс цом]]'''||4||1||0||3||4||19 |- |align="left"| '''[[УЕФА Интертото цом]]'''||12||4||2||6||14||23 |- |align="left"| '''Нийт'''||'''32'''||'''10'''||'''5'''||'''17'''||'''31'''||'''63''' |} == Цахим холбоос == '''Албан ёсны сайт''' *[https://web.archive.org/web/20080219063023/http://www.iraklis-fc.gr/ Ираклис Тессалоники хөлбөмбөгийн баг - Албан ёсны вэбсайт] {{en icon}}, {{gr icon}} '''Хэвлэл''' *[http://www.bluearena.gr/ Blue Arena] {{gr icon}} == Эшлэл == {{Reflist}} [[Ангилал:Грекийн хөлбөмбөгийн клуб]] [[Ангилал:1908 онд байгуулагдсан]] rzweptg6gkt4j9n3xmsw6uv1vpsys1u 10 21080 853659 765148 2026-04-17T12:12:39Z Enkhsaihan2005 64429 853659 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс |child = {{#if:{{{embed|}}}|yes}}{{{child|}}} |subbox = {{{subbox|}}} |bodyclass = biography vcard |headerstyle = background-color:gainsboro;color:inherit; |autoheaders = yes |bodystyle = width:24em; |title = {{{name|}}} |titleclass = fn |image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|sizedefault=frameless|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|upright={{if empty|{{{upright|}}}|{{{image_upright|}}}|1}}|alt={{{alt|}}}}} |caption = {{{caption|}}} |label1 = Төрсөн | data1 = {{br separated entries |1={{#if:{{{birth_name|}}}|<span class="nickname">{{{birth_name|}}}</span>}} |2={{#invoke:person date|birth}} |3={{#if:{{{birth_place|}}}|<span class="birthplace">{{{birth_place|}}}</span>}} }} |label2 = Нас барсан | data2 = {{br separated entries |1={{#invoke:person date|death}} |2={{#if:{{{death_place|}}}|<span class="deathplace">{{{death_place|}}}</span>}} }} | label3 = Хамаатан | data3 = {{if empty|{{{relations|}}}|{{{relatives|}}}}} <!-- Formula One career --> |header4 = [[Формула-1]] ДАШТ-ий замнал |label5 = [[Суперлиценз#Жолоочын иргэншил|Иргэншил]] | data5 = {{{nationality|}}} |label6 = Уралдсан жил | data6 = {{{years|}}} |label7 = {{#if:{{{teams|}}}|Багууд|Баг}} | data7 = {{if empty|{{{teams|}}}|{{{team|}}}}} |label8 = Хөдөлгүүр | data8 = {{{engines|}}} |class9 = org |label9 = {{CURRENTYEAR}} оны баг | data9 = {{{current_team|}}} |label10 = {{F1|2026}} оны баг | data10 = {{{2026 Team|}}} <!-- |label11 = {{F1|2027}} оны баг | data11 = {{{2027 Team|}}}--> |label12 = Машины дугаар | data12 = {{{car_number|}}} |label13 = Гараа | data13 = {{{races|}}} |label14 = [[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|Аварга]] | data14 = {{{championships|}}} |label15 = [[Формула-1-ийн гран-прийн аваргын жагсаалт|Ялалт]] | data15 = {{{wins|}}} |label16 = Шагналын тавцан | data16 = {{{podiums|}}} |label17 = Нийт авсан оноо | data17 = {{{points|}}} |label18 = [[Поле байрлал]] | data18 = {{{poles|}}} |label19 = [[Хамгийн хурдан уралдааны тойролт|Хамгийн хурдан тойрог]] | data19 = {{{fastest_laps|}}} |label20 = Анхны гараа | data20 = {{{first_race|}}} |label21 = Анхны ялалт | data21 = {{{first_win|}}} |label22 = Сүүлчийн ялалт | data22 = {{{last_win|}}} |label23 = Сүүлчийн гараа | data23 = {{{last_race|}}} |label24 = {{#if:{{{last_position|}}}|[[{{{last_season|}}} оны Формула-1|{{{last_season|}}}]] оны байр}} | data24 = {{{last_position|}}} <!-- British Formula One career --> |header25 = [[Британийн Формула 1]] цувралын замнал |label26 = Уралдсан жил | data26 = {{{bf1_years|}}} |label27 = Гараа | data27 = {{{bf1_races|}}} |label28 = Аварга | data28 = {{{bf1_championships|}}} |label29 = Ялалт | data29 = {{{bf1_wins|}}} |label30 = Шагналын тавцан | data30 = {{{bf1_podiums|}}} |label31 = Нийт авсан оноо | data31 = {{{bf1_points|}}} |label32 = [[Поле байрлал]] | data32 = {{{bf1_poles|}}} |label33 = [[Хамгийн хурдан уралдааны тойролт|Хамгийн хурдан тойрог]] | data33 = {{{bf1_fastest_laps|}}} |header34 = _BLANK_ |label35 = Гарын үсэг | data35 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|sizedefault=85px|image={{{signature|}}}|size={{{signature_size|}}}|alt={{{signature_alt|}}}}} |label36 = Вэбсайт | data36 = {{{website|}}} | data37 = {{{module|}}} | data38 = {{{module1|}}} | data39 = {{{module2|}}} | data40 = {{{module3|}}} | data41 = {{{module4|}}} | data42 = {{{module5|}}} |below = {{#if:{{{updated|}}}|Сүүлд шинэчлэсэн: {{{updated|}}}.}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox F1 driver with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox F1 driver]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| 2026 Team | alt | bf1_championships | bf1_fastest_laps | bf1_podiums | bf1_points | bf1_poles | bf1_races | bf1_wins | bf1_years | birth_date | birth_name | birth_place | caption | car_number | championships | child | current_team | death_date | death_place | embed | engines | fastest_laps | first_race | first_win | image | image_size | image_upright | last_position | last_race | last_season | last_win | module | module1 | module2 | module3 | module4 | module5 | name | nationality | podiums | points | poles | races | relations | relatives | signature | signature_alt | signature_size | subbox | team | teams | updated | upright | website | wins | years }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = [[Загвар:Инфобокс Ф1 уралдаанч]] | cat = {{main other|Category:Pages using infobox F1 driver with conflicting parameters}} | upright; image_upright | relations; relatives | teams; team }}<noinclude> {{Documentation}}<!-- place category and language links on the /doc sub-page, not here --> </noinclude> d466v7802d1h09oypr2kc0h1f75ekg5 0 21081 853686 844950 2026-04-17T15:50:01Z Enkhsaihan2005 64429 853686 wikitext text/x-wiki {{short description|Герман, Финландын уралдаанч (1985 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Нико Росберг | image = Nico Rosberg 2016.jpg | caption = Росберг 2016 онд | birth_name = Нико Эрик Росберг | birth_date = {{birth date and age|1985|6|27}} | birth_place = [[Висбаден]], [[Баруун Герман]] | spouse = {{marriage|Вивиан Сибольд|2014}} | children = 2 | father = [[Кеке Росберг]] | signature = Autograph Nico Rosberg.png | signature_alt = Нико Росбергийн гарын үсэг | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Герман}} | years = {{F1|2006}}–{{F1|2016}} | teams = [[Уильямс Ф1|Уильямс]], [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | car_number = 6 | races = 206 (206 гараа) | championships = 1 ({{F1|2016}}) | wins = 23 | podiums = 57 | points = 1594.5 | poles = 30 | fastest_laps = 20 | first_race = [[2006 оны Бахрейны гран-при]] | first_win = [[2012 оны Хятадын гран-при]] | last_win = [[2016 оны Японы гран-при]] | last_race = [[2016 оны Абу-Дабийн гран-при]] | website = {{URL|nicorosberg.com}} }} }} '''Нико Эрик Росберг''' ({{lang-de|Nico Erik Rosberg}}, [[1985 он]]ы [[6 сарын 27]]-нд [[Баруун Герман]]ы [[Висбаден]]д төрсөн) нь [[Формула-1]]ийн [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес GP]] багт харьяалагддаг [[авто уралдаанч]] юм. Түүний аав нь Формула-1-ийн дэлхийн аварга, [[Финланд]]ын авто уралдаанч [[Кеке Росберг]] бөгөөд Нико анх Финландын нэрийн өмнөөс уралддаг байсан ч өдгөө Формула 1-т [[Герман|Германы далбаан дор]] уралдаж байна. Түүний ээж нь герман хүн юм. Нико дээрх хоёр улсын иргэншилтэй<ref name=Fathershadow>[http://www.hs.fi/english/article/1101981166932 Shedding a father's shadow: the new GP2 champion's route to the top] 5th chapter</ref>. Росберг [[2005 оны GP2 цуврал|2005 оны GP2 цувралд]] [[ART гран при|ART]] багийн бүрэлдэхүүнд уралдан түрүүлсэн бөгөөд түүнээс өмнө [[Формула-3 евро цуврал]]д аавынхаа багт уралддаг байжээ. Росберг Формула Нэгт анх Виллиамс багийн бүрэлдэхүүнд орсон бөгөөд [[2010 оны Формула-1]]-ийн улирлын өмнө, 2009 оны зохион бүтээгчдийн аварга [[Браун GP]] багийг нэгтгэж, дахин шинэчлэгдсэн [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] багт ирэн уралдаж байна. Нико Росберг нь 2016 онд Формула 1-ийн дэлхийн аварга болсон. ==Мэргэжлийн гараа== ===Моторт спортын гараа (1996-2002 он)=== Нико Росберг хамгийн анх зургаан настайдаа картинг жолоодож эхэлсэн байна. Тэр [[моторт спорт]]ын мэргэжлийн гараагаа 1996 онд эхэлжээ. Эхэндээ финландын уралдааны лицензээр картингийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүдэд оролцов. 2000 онд Формула А-ийн европын аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцон [[Льюис Хамилтон]]ы дараа хоёрт оржээ. ==Статистик== === Мэргэжлийн замнал === {| class="toptextcells" | style="width:33%" | * 1996–2001: [[Карт спорт]] * 2001: Иберийн [[Формула BMW]] (18-р байр) * 2002: Германы Формула BMW (аварга) * [[2003 оны Формула-3 евро цуврал|2003]]: [[Формула-3 евро цуврал]] (8-р байр) * [[2004 оны Формула-3 евро цуврал|2004]]: Формула-3 евро цуврал (4-р байр) * 2004: [[Евроформула опен|Испанийн Формула-3]], өвлийн цуврал тэмцээн (аварга) | style="width:33%" | * [[2005 оны GP2 цуврал|2005]]: [[GP2 цуврал]] (аварга) * [[2005 оны Формула-1|2005]]: [[Формула-1]] (туршилтын жолооч) * [[2006 оны Формула-1|2006]]: Формула-1 (17-р байр) * [[2007 оны Формула-1|2007]]: Формула-1 (9-р байр) * [[2008 оны Формула-1|2008]]: Формула-1 (13-р байр) * [[2009 оны Формула-1|2009]]: Формула-1 (7-р байр) | style="width:33%" | * [[2010 оны Формула-1|2010]]: Формула-1 (7-р байр) * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула-1 (7-р байр) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула-1 (9-р байр) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула-1 (6-р байр) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула-1 (2-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула-1 (2-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула-1 (Дэлхийн аварга) |} === Формула-3 евро цуврал дахь ганцаарчилсан дүн === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" |- class="hintergrundfarbe5" ! Он ! Баг ! Хөдөлгүүр ! style="width:2.5em"| 1 ! style="width:2.5em"| 2 ! style="width:2.5em"| 3 ! style="width:2.5em"| 4 ! style="width:2.5em"| 5 ! style="width:2.5em"| 6 ! style="width:2.5em"| 7 ! style="width:2.5em"| 8 ! style="width:2.5em"| 9 ! style="width:2.5em"| 10 ! style="width:2.5em"| 11 ! style="width:2.5em"| 12 ! style="width:2.5em"| 13 ! style="width:2.5em"| 14 ! style="width:2.5em"| 15 ! style="width:2.5em"| 16 ! style="width:2.5em"| 17 ! style="width:2.5em"| 18 ! style="width:2.5em"| 19 ! style="width:2.5em"| 20 ! Оноо ! Байр |- ! rowspan="2"| [[2003 оны Формула-3 евро цуврал|2003]] ! rowspan="2"| [[Росберг баг]] ! rowspan="2"| [[Опел]] {{2003 оны Формула-3 евро цуврал}} | rowspan="2" style="background:#DFFFDF;" | '''44''' | rowspan="2" style="background:#DFFFDF;" | '''8.''' |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> |- ! rowspan="2"| [[2004 оны Формула-3 евро цуврал|2004]] ! rowspan="2"| [[Росберг баг]] ! rowspan="2"| [[Опел]] {{2004 оны Формула-3 евро цуврал}} | rowspan="2" style="background:#DFFFDF;" | '''70''' | rowspan="2" style="background:#DFFFDF;" | '''4.''' |- | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | ''5'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 8 |} === GP2 цувралын ганцаарчилсан дүн === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" |- class="hintergrundfarbe5" ! Он ! Баг ! style="width:2.5em"| 1 ! style="width:2.5em"| 2 ! style="width:2.5em"| 3 ! style="width:2.5em"| 4 ! style="width:2.5em"| 5 ! style="width:2.5em"| 6 ! style="width:2.5em"| 7 ! style="width:2.5em"| 8 ! style="width:2.5em"| 9 ! style="width:2.5em"| 10 ! style="width:2.5em"| 11 ! style="width:2.5em"| 12 ! style="width:2.5em"| 13 ! style="width:2.5em"| 14 ! style="width:2.5em"| 15 ! style="width:2.5em"| 16 ! style="width:2.5em"| 17 ! style="width:2.5em"| 18 ! style="width:2.5em"| 19 ! style="width:2.5em"| 20 ! style="width:2.5em"| 21 ! style="width:2.5em"| 22 ! style="width:2.5em"| 23 ! Оноо ! Байр |- ! rowspan="2"| [[2005 оны GP2 цуврал|2005]] ! rowspan="2"| [[ART гран при]] {{2005 оны GP2 цуврал}} | rowspan="2" style="background:#FBFFBF;" | '''120''' | rowspan="2" style="background:#FBFFBF;" | '''1.''' |- | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | ''9'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FBFFBF;" | 1 | style="background:#FBFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FBFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#CFCFFF;" | '''17''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FBFFBF;" | '''1''' | style="background:#FBFFBF;" | 1 |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2016 оны улирлын төгсгөл</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%" ! style="width:4.5em"| Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2006 оны Формула-1|2006]]''' | [[Уильямс Ф1|Уильямс Ф1 баг]] | [[Уильямс FW28]] | [[Косворт]] 2.4 V8 | 18 | – | – | – | – | 1 | 4 | '''17.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2007 оны Формула-1|2007]]''' | AT&T Уильямс | [[Уильямс FW29]] | [[Тоёота]] 2.4 V8 | 17 | – | – | – | – | – | 20 | '''9.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2008 оны Формула-1|2008]]''' | AT&T Уильямс | [[Уильямс FW30]] | Тоёота 2.4 V8 | 18 | – | 1 | 1 | – | – | 17 | '''13.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2009 оны Формула-1|2009]]''' | AT&T Уильямс | [[Уильямс FW31]] | Тоёота 2.4 V8 | 17 | – | – | – | – | 1 | 34,5 | '''7.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2010 оны Формула-1|2010]]''' | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес ГП Петронас баг]] | [[Мерседес MGP W01]] | [[Мерседес-Бенц HighPerformanceEngines|Мерседес-Бенц 2.4 V8]] | 19 | – | – | 3 | – | – | 142 | '''7.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2011 оны Формула-1|2011]]''' | Мерседес ГП Петронас баг | [[Мерседес MGP W02]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 19 | – | – | – | – | – | 89 | '''7.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2012 оны Формула-1|2012]]''' | Мерседес ГП Петронас баг | [[Мерседес F1 W03]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 20 | 1 | 1 | – | 1 | 2 | 93 | '''9.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2013 оны Формула-1|2013]]''' | Мерседес ГП Петронас баг | [[Мерседес F1 W04]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 19 | 2 | 1 | 1 | 3 | − | 171 | '''6.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | Мерседес ГП Петронас баг | [[Мерседес F1 W05 гибрид]] | [[Мерседес-Бенц PU106A гибрид|Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо]] | 19 | 5 | 10 | − | 11 | 5 | 317 | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | Мерседес ГП Петронас баг | [[Мерседес F1 W06 гибрид]] | [[Мерседес-Бенц PU106B гибрид|Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо]] | 19 | 6 | 7 | 2 | 7 | 5 | 322 | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | Мерседес ГП Петронас баг | [[Мерседес F1 W07 гибрид]] | Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо | 21 | 9 | 5 | 2 | 8 | 6 | 385 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''206''' | '''23''' | '''25''' | '''9''' | '''30''' | '''20''' | '''1594,5''' | |} ==== Гран при ялалтууд ==== {| class="toptextcells" | style="width:33%" | * 2012: [[Зураг:Flag of the People's Republic of China.svg|20px|link=2012 оны Хятадын гран-при]] ([[Шанхайн олон улсын авто тойруулга|Шанхай]]) * 2013: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=2013 оны Монакогийн гран-при]] ([[Монакогийн авто тойруулга|Монте-Карло]]) * 2013: [[Зураг:Flag of the United Kingdom.svg|20px|link=2013 оны Их Британийн гран-при]] ([[Сильверстоун авто тойруулга|Сильверстоун]]) * 2014: [[Зураг:Flag of Australia.svg|20px|link=2014 оны Австралийн гран-при]] ([[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]]) * 2014: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=2014 оны Монакогийн гран-при]] (Монте-Карло) * 2014: [[Зураг:Flag of Austria.svg|20px|link=2014 оны Австрийн гран-при]] ([[Ред Булл Ринг|Шпийлберг]]) * 2014: [[Зураг:Flag of Germany.svg|20px|link=2014 оны Германы гран-при]] ([[Хоккенхаймринг Баден-Вюртемберг|Хоккенхаймринг]]) * 2014: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2014 оны Бразилын гран-при]] ([[Автодром Жосе Карлос Пасе|Интерлагос]]) | style="width:33%" | * 2015: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2015 оны Бразилын гран-при]] ([[Каталуня авто тойруулга|Барселон]]) * 2015: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=2015 оны Монакогийн гран-при]] (Монте-Карло) * 2015: [[Зураг:Flag of Austria.svg|20px|link=2015 оны Австрийн гран-при]] (Шпийлберг) * 2015: [[Зураг:Flag of Mexico.svg|20px|link=2015 оны Мексикийн гран-при]] ([[Автодром Херманос Родригес|Мексик]]) * 2015: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2015 оны Бразилын гран-при]] (Интерлагос) * 2015: [[Зураг:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|link=2015 оны Абу Дабийн гран-при]] ([[Яс Марина авто тойруулга|Яс-Арал]]) * 2016: [[Зураг:Flag of Australia.svg|20px|link=2016 оны Австралийн гран-при]] (Альберт парк) * 2016: [[Зураг:Flag of Bahrain.svg|20px|link=2016 оны Бахрейны гран-при]] ([[Бахрейны олон улсын авто тойруулга|Бахрейн]]) | style="width:33%" | * 2016: [[Зураг:Flag of the People's Republic of China.svg|20px|link=2016 оны Хятадын гран-при]] (Шанхай) * 2016: [[Зураг:Flag of Russia.svg|20px|link=2016 оны Оросын гран-при]] ([[Сочигийн олон улсын авто тойруулга|Сочи]]) * 2016: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=2016 оны Европын гран-при]] ([[Баку сити авто тойруулга|Баку]]) * 2016: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=2016 оны Бельгийн гран-при]] ([[Спа-Франкоршам авто тойруулга|Спа-Франкоршам]]) * 2016: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=2016 оны Италийн гран-при]] ([[Монцагийн автодром тойруулга|Монца]]) * 2016: [[Зураг:Flag of Singapore.svg|20px|link=2016 оны Сингапурын гран-при]] ([[Mарина Баи Стреет авто тойруулга|Сингапур]]) * 2016: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2016 оны Японы гран-при]] ([[Сузука олон улсын авто тойруулга|Сузука]]) |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%;" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em"| 1 ! style="width:2.5em"| 2 ! style="width:2.5em"| 3 ! style="width:2.5em"| 4 ! style="width:2.5em"| 5 ! style="width:2.5em"| 6 ! style="width:2.5em"| 7 ! style="width:2.5em"| 8 ! style="width:2.5em"| 9 ! style="width:2.5em"| 10 ! style="width:2.5em"| 11 ! style="width:2.5em"| 12 ! style="width:2.5em"| 13 ! style="width:2.5em"| 14 ! style="width:2.5em"| 15 ! style="width:2.5em"| 16 ! style="width:2.5em"| 17 ! style="width:2.5em"| 18 ! style="width:2.5em"| 19 ! style="width:2.5em"| 20 ! style="width:2.5em"| 21 ! style="width:2.5em"| 22 ! style="width:2.5em"| 23 ! style="width:2.5em"| 24 |- ! rowspan="2"| [[2006 оны Формула-1|2006]] | {{2006 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | ''7'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2007 оны Формула-1|2007]] | {{2007 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2008 оны Формула-1|2008]] | {{2008 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2009 оны Формула-1|2009]] | {{2009 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | ''6'' | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 9 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2010 оны Формула-1|2010]] | {{2010 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2011 оны Формула-1|2011]] | {{2011 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2012 оны Формула-1|2012]] | {{2012 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | ''6'' | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | ''7'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2013 оны Формула-1|2013]] | {{2013 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | '''9''' | style="background:#DFFFDF;" | '''6''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 19* | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2014 оны Формула-1|2014]] | {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | '''''2''''' | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#EFCFFF;" | '''<small>DNF</small>''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | '''''4''''' | style="background:#DFDFDF;" | '''''2''''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#CFCFFF;" | '''14''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2015 оны Формула-1|2015]] | {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#DFDFDF;" | '''''2''''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2016 оны Формула-1|2016]] | {{2016 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | ''5'' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#DFFFDF;" | '''4''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Шагнал == * Оны авто спортын шилдэг тамирчин АДАК, 2005 * Оны авто спортын шилдэг тамирчин АДАК, 2016 == Эшлэл == {{reflist}} == Цахим холбоос == {{Commons|Nico Rosberg|Нико Росберг}} * [https://web.archive.org/web/20080913150416/http://www.nicorosberg.com/ Нико Росбергийн албан ёсны цахим хуудас] * [https://web.archive.org/web/20100502024500/http://www.mercedes-gp.com/ Мерседес GP багийн албан ёсны цахим хуудас] дахь [https://web.archive.org/web/20190912233447/https://www.mercedesamgf1.com/en/mercedes-amg-f1/?mgp=j%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD профиль] * [https://web.archive.org/web/20070301034849/http://www.manipef1.com/drivers/2007/nrosberg.php Профиль, статистик] * [http://www.driverdb.com/racingdriver267.html Уралдааны мэдээлэл] {{DEFAULTSORT:Росберг, Нико}} [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Германы авто уралдаанч]] [[Ангилал:Германы Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Финландын авто уралдаанч]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Мерседес)]] [[Ангилал:Германы хүн]] [[Ангилал:Финландчууд]] [[Ангилал:1985 онд төрсөн]] tvz6oqpde1igx8feky7ixoicwi24ypr 853692 853686 2026-04-17T17:38:57Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Нико Розберг]] to [[Нико Росберг]] 853686 wikitext text/x-wiki {{short description|Герман, Финландын уралдаанч (1985 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Нико Росберг | image = Nico Rosberg 2016.jpg | caption = Росберг 2016 онд | birth_name = Нико Эрик Росберг | birth_date = {{birth date and age|1985|6|27}} | birth_place = [[Висбаден]], [[Баруун Герман]] | spouse = {{marriage|Вивиан Сибольд|2014}} | children = 2 | father = [[Кеке Росберг]] | signature = Autograph Nico Rosberg.png | signature_alt = Нико Росбергийн гарын үсэг | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Герман}} | years = {{F1|2006}}–{{F1|2016}} | teams = [[Уильямс Ф1|Уильямс]], [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | car_number = 6 | races = 206 (206 гараа) | championships = 1 ({{F1|2016}}) | wins = 23 | podiums = 57 | points = 1594.5 | poles = 30 | fastest_laps = 20 | first_race = [[2006 оны Бахрейны гран-при]] | first_win = [[2012 оны Хятадын гран-при]] | last_win = [[2016 оны Японы гран-при]] | last_race = [[2016 оны Абу-Дабийн гран-при]] | website = {{URL|nicorosberg.com}} }} }} '''Нико Эрик Росберг''' ({{lang-de|Nico Erik Rosberg}}, [[1985 он]]ы [[6 сарын 27]]-нд [[Баруун Герман]]ы [[Висбаден]]д төрсөн) нь [[Формула-1]]ийн [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес GP]] багт харьяалагддаг [[авто уралдаанч]] юм. Түүний аав нь Формула-1-ийн дэлхийн аварга, [[Финланд]]ын авто уралдаанч [[Кеке Росберг]] бөгөөд Нико анх Финландын нэрийн өмнөөс уралддаг байсан ч өдгөө Формула 1-т [[Герман|Германы далбаан дор]] уралдаж байна. Түүний ээж нь герман хүн юм. Нико дээрх хоёр улсын иргэншилтэй<ref name=Fathershadow>[http://www.hs.fi/english/article/1101981166932 Shedding a father's shadow: the new GP2 champion's route to the top] 5th chapter</ref>. Росберг [[2005 оны GP2 цуврал|2005 оны GP2 цувралд]] [[ART гран при|ART]] багийн бүрэлдэхүүнд уралдан түрүүлсэн бөгөөд түүнээс өмнө [[Формула-3 евро цуврал]]д аавынхаа багт уралддаг байжээ. Росберг Формула Нэгт анх Виллиамс багийн бүрэлдэхүүнд орсон бөгөөд [[2010 оны Формула-1]]-ийн улирлын өмнө, 2009 оны зохион бүтээгчдийн аварга [[Браун GP]] багийг нэгтгэж, дахин шинэчлэгдсэн [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] багт ирэн уралдаж байна. Нико Росберг нь 2016 онд Формула 1-ийн дэлхийн аварга болсон. ==Мэргэжлийн гараа== ===Моторт спортын гараа (1996-2002 он)=== Нико Росберг хамгийн анх зургаан настайдаа картинг жолоодож эхэлсэн байна. Тэр [[моторт спорт]]ын мэргэжлийн гараагаа 1996 онд эхэлжээ. Эхэндээ финландын уралдааны лицензээр картингийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүдэд оролцов. 2000 онд Формула А-ийн европын аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцон [[Льюис Хамилтон]]ы дараа хоёрт оржээ. ==Статистик== === Мэргэжлийн замнал === {| class="toptextcells" | style="width:33%" | * 1996–2001: [[Карт спорт]] * 2001: Иберийн [[Формула BMW]] (18-р байр) * 2002: Германы Формула BMW (аварга) * [[2003 оны Формула-3 евро цуврал|2003]]: [[Формула-3 евро цуврал]] (8-р байр) * [[2004 оны Формула-3 евро цуврал|2004]]: Формула-3 евро цуврал (4-р байр) * 2004: [[Евроформула опен|Испанийн Формула-3]], өвлийн цуврал тэмцээн (аварга) | style="width:33%" | * [[2005 оны GP2 цуврал|2005]]: [[GP2 цуврал]] (аварга) * [[2005 оны Формула-1|2005]]: [[Формула-1]] (туршилтын жолооч) * [[2006 оны Формула-1|2006]]: Формула-1 (17-р байр) * [[2007 оны Формула-1|2007]]: Формула-1 (9-р байр) * [[2008 оны Формула-1|2008]]: Формула-1 (13-р байр) * [[2009 оны Формула-1|2009]]: Формула-1 (7-р байр) | style="width:33%" | * [[2010 оны Формула-1|2010]]: Формула-1 (7-р байр) * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула-1 (7-р байр) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула-1 (9-р байр) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула-1 (6-р байр) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула-1 (2-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула-1 (2-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула-1 (Дэлхийн аварга) |} === Формула-3 евро цуврал дахь ганцаарчилсан дүн === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" |- class="hintergrundfarbe5" ! Он ! Баг ! Хөдөлгүүр ! style="width:2.5em"| 1 ! style="width:2.5em"| 2 ! style="width:2.5em"| 3 ! style="width:2.5em"| 4 ! style="width:2.5em"| 5 ! style="width:2.5em"| 6 ! style="width:2.5em"| 7 ! style="width:2.5em"| 8 ! style="width:2.5em"| 9 ! style="width:2.5em"| 10 ! style="width:2.5em"| 11 ! style="width:2.5em"| 12 ! style="width:2.5em"| 13 ! style="width:2.5em"| 14 ! style="width:2.5em"| 15 ! style="width:2.5em"| 16 ! style="width:2.5em"| 17 ! style="width:2.5em"| 18 ! style="width:2.5em"| 19 ! style="width:2.5em"| 20 ! Оноо ! Байр |- ! rowspan="2"| [[2003 оны Формула-3 евро цуврал|2003]] ! rowspan="2"| [[Росберг баг]] ! rowspan="2"| [[Опел]] {{2003 оны Формула-3 евро цуврал}} | rowspan="2" style="background:#DFFFDF;" | '''44''' | rowspan="2" style="background:#DFFFDF;" | '''8.''' |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> |- ! rowspan="2"| [[2004 оны Формула-3 евро цуврал|2004]] ! rowspan="2"| [[Росберг баг]] ! rowspan="2"| [[Опел]] {{2004 оны Формула-3 евро цуврал}} | rowspan="2" style="background:#DFFFDF;" | '''70''' | rowspan="2" style="background:#DFFFDF;" | '''4.''' |- | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | ''5'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 8 |} === GP2 цувралын ганцаарчилсан дүн === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" |- class="hintergrundfarbe5" ! Он ! Баг ! style="width:2.5em"| 1 ! style="width:2.5em"| 2 ! style="width:2.5em"| 3 ! style="width:2.5em"| 4 ! style="width:2.5em"| 5 ! style="width:2.5em"| 6 ! style="width:2.5em"| 7 ! style="width:2.5em"| 8 ! style="width:2.5em"| 9 ! style="width:2.5em"| 10 ! style="width:2.5em"| 11 ! style="width:2.5em"| 12 ! style="width:2.5em"| 13 ! style="width:2.5em"| 14 ! style="width:2.5em"| 15 ! style="width:2.5em"| 16 ! style="width:2.5em"| 17 ! style="width:2.5em"| 18 ! style="width:2.5em"| 19 ! style="width:2.5em"| 20 ! style="width:2.5em"| 21 ! style="width:2.5em"| 22 ! style="width:2.5em"| 23 ! Оноо ! Байр |- ! rowspan="2"| [[2005 оны GP2 цуврал|2005]] ! rowspan="2"| [[ART гран при]] {{2005 оны GP2 цуврал}} | rowspan="2" style="background:#FBFFBF;" | '''120''' | rowspan="2" style="background:#FBFFBF;" | '''1.''' |- | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | ''9'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FBFFBF;" | 1 | style="background:#FBFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FBFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#CFCFFF;" | '''17''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FBFFBF;" | '''1''' | style="background:#FBFFBF;" | 1 |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2016 оны улирлын төгсгөл</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%" ! style="width:4.5em"| Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2006 оны Формула-1|2006]]''' | [[Уильямс Ф1|Уильямс Ф1 баг]] | [[Уильямс FW28]] | [[Косворт]] 2.4 V8 | 18 | – | – | – | – | 1 | 4 | '''17.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2007 оны Формула-1|2007]]''' | AT&T Уильямс | [[Уильямс FW29]] | [[Тоёота]] 2.4 V8 | 17 | – | – | – | – | – | 20 | '''9.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2008 оны Формула-1|2008]]''' | AT&T Уильямс | [[Уильямс FW30]] | Тоёота 2.4 V8 | 18 | – | 1 | 1 | – | – | 17 | '''13.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2009 оны Формула-1|2009]]''' | AT&T Уильямс | [[Уильямс FW31]] | Тоёота 2.4 V8 | 17 | – | – | – | – | 1 | 34,5 | '''7.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2010 оны Формула-1|2010]]''' | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес ГП Петронас баг]] | [[Мерседес MGP W01]] | [[Мерседес-Бенц HighPerformanceEngines|Мерседес-Бенц 2.4 V8]] | 19 | – | – | 3 | – | – | 142 | '''7.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2011 оны Формула-1|2011]]''' | Мерседес ГП Петронас баг | [[Мерседес MGP W02]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 19 | – | – | – | – | – | 89 | '''7.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2012 оны Формула-1|2012]]''' | Мерседес ГП Петронас баг | [[Мерседес F1 W03]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 20 | 1 | 1 | – | 1 | 2 | 93 | '''9.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2013 оны Формула-1|2013]]''' | Мерседес ГП Петронас баг | [[Мерседес F1 W04]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 19 | 2 | 1 | 1 | 3 | − | 171 | '''6.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | Мерседес ГП Петронас баг | [[Мерседес F1 W05 гибрид]] | [[Мерседес-Бенц PU106A гибрид|Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо]] | 19 | 5 | 10 | − | 11 | 5 | 317 | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | Мерседес ГП Петронас баг | [[Мерседес F1 W06 гибрид]] | [[Мерседес-Бенц PU106B гибрид|Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо]] | 19 | 6 | 7 | 2 | 7 | 5 | 322 | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | Мерседес ГП Петронас баг | [[Мерседес F1 W07 гибрид]] | Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо | 21 | 9 | 5 | 2 | 8 | 6 | 385 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''206''' | '''23''' | '''25''' | '''9''' | '''30''' | '''20''' | '''1594,5''' | |} ==== Гран при ялалтууд ==== {| class="toptextcells" | style="width:33%" | * 2012: [[Зураг:Flag of the People's Republic of China.svg|20px|link=2012 оны Хятадын гран-при]] ([[Шанхайн олон улсын авто тойруулга|Шанхай]]) * 2013: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=2013 оны Монакогийн гран-при]] ([[Монакогийн авто тойруулга|Монте-Карло]]) * 2013: [[Зураг:Flag of the United Kingdom.svg|20px|link=2013 оны Их Британийн гран-при]] ([[Сильверстоун авто тойруулга|Сильверстоун]]) * 2014: [[Зураг:Flag of Australia.svg|20px|link=2014 оны Австралийн гран-при]] ([[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]]) * 2014: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=2014 оны Монакогийн гран-при]] (Монте-Карло) * 2014: [[Зураг:Flag of Austria.svg|20px|link=2014 оны Австрийн гран-при]] ([[Ред Булл Ринг|Шпийлберг]]) * 2014: [[Зураг:Flag of Germany.svg|20px|link=2014 оны Германы гран-при]] ([[Хоккенхаймринг Баден-Вюртемберг|Хоккенхаймринг]]) * 2014: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2014 оны Бразилын гран-при]] ([[Автодром Жосе Карлос Пасе|Интерлагос]]) | style="width:33%" | * 2015: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2015 оны Бразилын гран-при]] ([[Каталуня авто тойруулга|Барселон]]) * 2015: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=2015 оны Монакогийн гран-при]] (Монте-Карло) * 2015: [[Зураг:Flag of Austria.svg|20px|link=2015 оны Австрийн гран-при]] (Шпийлберг) * 2015: [[Зураг:Flag of Mexico.svg|20px|link=2015 оны Мексикийн гран-при]] ([[Автодром Херманос Родригес|Мексик]]) * 2015: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2015 оны Бразилын гран-при]] (Интерлагос) * 2015: [[Зураг:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|link=2015 оны Абу Дабийн гран-при]] ([[Яс Марина авто тойруулга|Яс-Арал]]) * 2016: [[Зураг:Flag of Australia.svg|20px|link=2016 оны Австралийн гран-при]] (Альберт парк) * 2016: [[Зураг:Flag of Bahrain.svg|20px|link=2016 оны Бахрейны гран-при]] ([[Бахрейны олон улсын авто тойруулга|Бахрейн]]) | style="width:33%" | * 2016: [[Зураг:Flag of the People's Republic of China.svg|20px|link=2016 оны Хятадын гран-при]] (Шанхай) * 2016: [[Зураг:Flag of Russia.svg|20px|link=2016 оны Оросын гран-при]] ([[Сочигийн олон улсын авто тойруулга|Сочи]]) * 2016: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=2016 оны Европын гран-при]] ([[Баку сити авто тойруулга|Баку]]) * 2016: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=2016 оны Бельгийн гран-при]] ([[Спа-Франкоршам авто тойруулга|Спа-Франкоршам]]) * 2016: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=2016 оны Италийн гран-при]] ([[Монцагийн автодром тойруулга|Монца]]) * 2016: [[Зураг:Flag of Singapore.svg|20px|link=2016 оны Сингапурын гран-при]] ([[Mарина Баи Стреет авто тойруулга|Сингапур]]) * 2016: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2016 оны Японы гран-при]] ([[Сузука олон улсын авто тойруулга|Сузука]]) |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%;" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em"| 1 ! style="width:2.5em"| 2 ! style="width:2.5em"| 3 ! style="width:2.5em"| 4 ! style="width:2.5em"| 5 ! style="width:2.5em"| 6 ! style="width:2.5em"| 7 ! style="width:2.5em"| 8 ! style="width:2.5em"| 9 ! style="width:2.5em"| 10 ! style="width:2.5em"| 11 ! style="width:2.5em"| 12 ! style="width:2.5em"| 13 ! style="width:2.5em"| 14 ! style="width:2.5em"| 15 ! style="width:2.5em"| 16 ! style="width:2.5em"| 17 ! style="width:2.5em"| 18 ! style="width:2.5em"| 19 ! style="width:2.5em"| 20 ! style="width:2.5em"| 21 ! style="width:2.5em"| 22 ! style="width:2.5em"| 23 ! style="width:2.5em"| 24 |- ! rowspan="2"| [[2006 оны Формула-1|2006]] | {{2006 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | ''7'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2007 оны Формула-1|2007]] | {{2007 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2008 оны Формула-1|2008]] | {{2008 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2009 оны Формула-1|2009]] | {{2009 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | ''6'' | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 9 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2010 оны Формула-1|2010]] | {{2010 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2011 оны Формула-1|2011]] | {{2011 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2012 оны Формула-1|2012]] | {{2012 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | ''6'' | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | ''7'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2013 оны Формула-1|2013]] | {{2013 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | '''9''' | style="background:#DFFFDF;" | '''6''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 19* | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2014 оны Формула-1|2014]] | {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | '''''2''''' | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#EFCFFF;" | '''<small>DNF</small>''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | '''''4''''' | style="background:#DFDFDF;" | '''''2''''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#CFCFFF;" | '''14''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2015 оны Формула-1|2015]] | {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#DFDFDF;" | '''''2''''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2016 оны Формула-1|2016]] | {{2016 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | ''5'' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#DFFFDF;" | '''4''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Шагнал == * Оны авто спортын шилдэг тамирчин АДАК, 2005 * Оны авто спортын шилдэг тамирчин АДАК, 2016 == Эшлэл == {{reflist}} == Цахим холбоос == {{Commons|Nico Rosberg|Нико Росберг}} * [https://web.archive.org/web/20080913150416/http://www.nicorosberg.com/ Нико Росбергийн албан ёсны цахим хуудас] * [https://web.archive.org/web/20100502024500/http://www.mercedes-gp.com/ Мерседес GP багийн албан ёсны цахим хуудас] дахь [https://web.archive.org/web/20190912233447/https://www.mercedesamgf1.com/en/mercedes-amg-f1/?mgp=j%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD профиль] * [https://web.archive.org/web/20070301034849/http://www.manipef1.com/drivers/2007/nrosberg.php Профиль, статистик] * [http://www.driverdb.com/racingdriver267.html Уралдааны мэдээлэл] {{DEFAULTSORT:Росберг, Нико}} [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Германы авто уралдаанч]] [[Ангилал:Германы Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Финландын авто уралдаанч]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Мерседес)]] [[Ангилал:Германы хүн]] [[Ангилал:Финландчууд]] [[Ангилал:1985 онд төрсөн]] tvz6oqpde1igx8feky7ixoicwi24ypr 0 23141 853715 577177 2026-04-17T18:28:46Z Enkhsaihan2005 64429 853715 wikitext text/x-wiki {{Short description|Бразилийн уралдаанч (1980 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Антонио Пиццониа | native_name = Antônio Pizzonia | image = Fale_F1_Monza_2004_13.jpg | imagesize = | caption = Пиццониа [[2004 оны Италийн гран-при]]д | birth_name = Антонио Регинальдо Пиццониа Бага | birth_date = {{Birth date and age|1980|9|11}} | birth_place = [[Манаус]], [[Амазонас муж|Амазонас]], Бразил | spouse = {{marriage|[[Маурин Мэгги]]|2003|2006|end=салсан}} | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed=yes | name = | image = | nationality = {{flag|Бразил}} | birth_date = | years = {{F1|2003}}–{{F1|2005}} | teams = [[Ягуар Расинг|Ягуар]], [[Уильямс Ф1|Уильямс]] | races = 20 | championships = 0 | wins = 0 | podiums = 0 | points = 8 | poles = 0 | fastest_laps = 0 | first_race = [[2003 оны Австралийн гран-при]] | first_win = | last_win = | last_race = [[2005 оны Хятадын гран-при]] }} }} '''Антонио Регинальдо Пиццониа Жуниор''' ({{lang-pt|Antônio Reginaldo Pizzonia Júnior}}, 1980 оны 9 сарын 11-нд [[Манаус]]т төрсөн) нь [[Бразил]]ын авто уралдаанч бөгөөд [[Формула-1|Формула Нэг]], [[Чамп Кар Дэлхийн Цуврал]]д хурд сорьж байсан тамирчин юм. [[Амазонас (Бразилын муж)|Амазонас]] мужаас гаралтай түүнийг "Ширэнгэн ойн жаал" гэж хочилдог. Тэрээр өдгөө Бразилын хойд хэсгийн Амазонас мужийн нийслэл Манауст амьдардаг. == Тамирчны гараа == == Статистик == === Формула 1-ийн ДАШТ-ний статистик=== {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%" ! style="width:4.5em"| Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтад |- align="center" | '''[[2003 оны Формула-1|2003]]''' | [[Ягуар Расинг]] | [[Ягуар R4]] | [[Косворт|Косворт Форд 3.0 V10]] | 11 | − | − | − | − | − | − | '''21.''' |- align="center" | '''[[2004 оны Формула-1|2004]]''' | [[Уильямс Ф1|BMW УильямсФ1 Теам]] | [[Уильямс FW26]] | [[BMW (моторт спорт)|BMW 3.0 V10]] | 4 | − | − | − | − | − | 6 | bgcolor="#F7F6A8" | '''15.''' |- align="center" | '''[[2005 оны Формула-1|2005]]''' | BMW УильямсФ1 Теам | [[Уильямс FW27]] | BMW 3.0 V10 | 5 | − | − | − | − | − | 2 | '''22.''' |- class="hintergrundfarbe5" align="center" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''20''' | '''−''' | '''−''' | '''−''' | '''−''' | '''−''' | '''8''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 |- ! rowspan="2" | [[2003 оны Формула-1|2003]] | {{2003 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#CFCFFF" | 13 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#CFCFFF" | 14 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#CFCFFF" | 9 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#CFCFFF" | 10 | bgcolor="#CFCFFF" | 10 | bgcolor="#CFCFFF" | 10 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2004 оны Формула-1|2004]] | {{2004 оны Формула-1}} | &nbsp; |- | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2005 оны Формула-1|2005]] | {{2005 оны Формула-1}} |- | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#CFCFFF" | 15 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#CFCFFF" | 13 |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{commonscat|Antônio Pizzonia|Антонио Пиццониа}} *[http://twitter.com/AntonioPizzonia Твиттер хаяг] *[http://www.youtube.com/apmonaco2005 ЮүТүб дэх суваг] {{DEFAULTSORT:Пиццониа, Антонио}} [[Ангилал:Бразилын Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Формула-3000 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Уильямс)]] [[Ангилал:Бразилчууд]] [[Ангилал:1980 онд төрсөн]] pajjkzkpho8uz0fwfeqzmajrqe2m6u1 0 24546 853721 830601 2026-04-17T19:02:09Z Enkhsaihan2005 64429 853721 wikitext text/x-wiki {{хянах}} {{Инфобокс дайн | conflict = Монголчуудын Европ дахь байлдан дагуулалт | partof = [[Монголын эзэгнэл]] | image = [[File:Genghis Khan empire-ru.svg|250px]] | caption = Монголчуудын аян дайныг үзүүлсэн зураг | HbMimage = [[File:Battle of Mohi.svg|200px]] | HbMcaption = | HbMdate = 1241 [[4 сарын 11]] | HbMplace = [[Сайо гол]], Hungary | date = a) 1223, 1236–1240<br/>b) 1240–1241<br/>c) 1241<br/>d) 1242 | place = <br/>a) Орчин үеийн [[Орос]], [[Украин]], [[Беларус]]<br/>b) Өмнөд ба зүүн зүгийн хэсгүүд [[Польш]]<br/>c) [[Дундад зууны Унгар]]<br/>d) хойд зүг [[Болгар]] | газар нутаг = <br/>a) [[Kievan Rus']] Их Монгол улсад ноёдууд нэмэгдсэн <br/>b) [[Польшийн хаант улс (1025–1385)|Польшийн хаант улс]] Монголын дайралтад өртсөн<br/>c) Хэсэг [[Унгарын хаант улс]] Их Монгол улсаар удирдуулсан<br/>d) [[Second Bulgarian Empire]]<br/>e) [[Cuman-Kipchak Confederation|Cumania]] | HbMcasus = | HbMterritory = | HbMresult = Mongol victory | result = <br/>1) [[Их Монгол Улс|Их Монгол Улсын]] харъяаны [[Алтан Орд|Зүчийн Улс]] [[Киевийн Русь|Киевийн Русийг]] дайнд ялж, хараат улсаа болгосон. <br/>2) [[Кипчак|Кипчакын]] үлдэгдэлийг бүрмөсөн устгаж, Русь, Зүүн Европын холбоотон улсуудыг нь ялж, хараат улсаа болгов.<br/>3) Монголчуудын ялалт нь Орос дахь Их Монгол Улсын эзэн эрхийг бусад улсаар хүлээн зөвшөөрүүлэв.<br/>4) [[Өгэдэй хаан]] тэнгэр болсон тул, монголын армийг буцаан татав. | combatant1 = <br/><br/><br/>[[File:Flag of the Mongol Empire.svg|border|23px]] [[Их Монгол Улс]] | combatant2 = <br/>a) [[Владимир-Суздалийн Вант Улс]]<br>{{Coat of arms|Kingdom of Galicia–Volhynia}}<br>[[File:Nowogród.svg|20px]] [[Бүгд Найрамдах Новгород Улс]] <br> [[Рязанийн вант улс]]<br> [[Волга Болгар]]<br>[[Аланчууд]]<br>[[File:CumaniaCoA.png|20px]] [[Кипчак]]<br>[[Черкез|Черкезүүд]]<br>Хойд Кавказын орнууд<hr />b) [[File:Coat of Arms of the Polish Crown.svg|20px]] [[Польшийн Вант Улс (1025-1385)]] болон холбоотнууд<hr/>c) [[File:Coa Hungary Country History Bela III (1172-1196).svg|20px]] [[Унгарын Вант Улс]] <br>[[Хорватын Вант Улс]]<br>{{Coat of arms|Teutonic Knights}}<br> {{Coat of arms|Knights Templar}}<hr />d)[[File:Coat of arms of the Second Bulgarian Empire.svg|20px]] [[Болгарын Хоёр дахь Эзэнт Гүрэн]] | HbMcombatant2 = {{Coat of arms|Kingdom of Hungary}} <br>{{Coat of arms|Teutonic Knights}}<br> {{Coat of arms|Knights Templar}} | HbMcombatant1 = [[Их Монгол Улс]] | commander1 = a) [[Бат хаан]]<br>[[Мөнх хаан]]<br/>[[Сүбэдэй баатар]]<br>[[Зэв]]<br/>[[Боролдой жанжин]]<br>[[Бэрх]]<br/>[[Орда хан]]<br>[[Гүюг хаан]]<hr />b) [[Байдар]] (<small>?</small> {{KIA}})<br>[[Хадан]]<br> [[Орда хан]]<hr />c) [[Бат хаан]]<br />[[Сүбэдэй баатар]]<br />[[Шибан]]<br />[[Бэрх]] <br />[[Боролдой жанжин]]<hr />d) [[Бат хаан]] <br>[[Хадан]] | strength1 = a) 1223 онд 20000 цэрэг<br>1236 онд 35,000 монголчууд+40,000 гаруй түрэг цэргүүд<hr/>b) 10,000 (1 [[түмэн]])<ref name="Sourcesvary">Sources vary, with estimates of Mongol forces from 10,000 to 50,000.</ref><hr />c) '''Хуучны судлагаа:'''<br/>70,000<ref name="ReferenceB">Carey states on p. 128 that Batu had 40,000 in the main body and ordered Subutai to take 30,000 troops in an encircling maneuver. Batu commanded the central prong of the Mongols' three-pronged assault on Europe. This number seems correct when compared with the numbers reported at the Battles of [[Battle of Legnica|Leignitz]] to the north and [[Battle of Hermannstadt|Hermannstadt]] ([[Sibiu]]) to the south. All three victories occurred in the same week.</ref><br/>'''Орчин үеийн судлагаа:'''<br>30,000<ref name="Markó 2000"/><ref name="Liptai 1985"/> | commander2 = a) [[File:Alex K Halych-Volhynia.svg|20px]] [[Мстислав Мстиславич]]<br/> [[Юрий Всеволодович]] {{KIA}}<br/>[[File:Coat of arms of the Kievan Principality (10th–13th century; variant).svg|20px]][[Мстислав Романович]] {{POW}},<br/> Дмитрo<br/> хаан [[Котян Сутоевич]]<hr />b) [[File:Alex K Halych-Volhynia.svg|20px]] [[Даниил Романович Галицкий]] <br/> [[File:Wappen Schlesiens.png|20px]] [[II Хенрих]] {{KIA}}<hr />c) [[File:Coa Hungary Country History Béla IV (1235-1270).svg|20px]] [[IV Бела]] <br>[[File:Alex K Kingdom of Hungary.svg|20px]] [[Коломан]] {{DOW}}<br> [[Угрин III Чак]] {{KIA}}<br> [[Матьяш Ратот]] {{KIA}}<br>Палатин Денис Томай {{KIA}}<hr />d) [[II Иван Асень]] | HbMpartof = the [[Mongol]] invasion of Hungary | HbMcommander2 = [[File:Coa Hungary Country History Béla IV (1235-1270).svg|20px]] King [[Béla IV]] <br>[[File:Alex K Kingdom of Hungary.svg|20px]] [[Coloman of Galicia-Lodomeria|Prince Coloman]] <br> Archbishop [[Ugrin Csák (bishop)|Ugrin Csák]] {{KIA}}<br> Archbishop [[Matthias Rátót]] {{KIA}}<br>Palatine Denis Tomaj {{KIA}} | HbMcommander1 = [[Batu Khan]]<br />[[Subutai]]<br />[[Shiban]]<br />[[Berke]] | strength2 = a) 1223 онд 80,000 орчим<hr />b) 10,000-30,000<ref>René Grousset ''The Empire of Steppes''</ref>+[[Темпларын орден]]ы 500 гаруй хүнд морин цэрэг.<hr />c) '''Хуучны судлагаа:'''<br/>80,000<ref name="Carey, Brian Todd, p. 124">Carey, Brian Todd, p. 124</ref><br/>'''Орчин үеийн судлагаа:'''<br/>25,000<ref name="Markó 2000">{{Cite book |last=Markó |first=László |title=Great Honours of the Hungarian State |year=2000 |publisher=Magyar Könyvklub |location=Budapest |isbn=963-547-085-1 |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}} }}</ref><ref name="Liptai 1985">{{Cite book |last=Liptai |first=Ervin |title=Military history of Hungary |year=1985 |publisher=Zrínyi Katonai Kiadó |location=Budapest |isbn=963-326-337-9 |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}} }}</ref><br/> | HbMstrength2 = '''Former estimation:'''<br/>80,000<ref name="Carey, Brian Todd, p. 124"/><br/>'''New estimation:'''<br/>25,000<ref name="Markó 2000"/><ref name="Liptai 1985"/><br/>including Hungarian heavy cavalry, [[Knights Templar]], nomadic light cavalry mercenaries and Serbian valiants | HbMstrength1 = '''Former estimation:'''<br/>70,000<ref name="ReferenceB"/><br/>'''New estimation:'''<br>30,000<ref name="Markó 2000"/><ref name="Liptai 1985"/> | casualties1 = a) 7,000<hr />b) Маш бага<hr />c) Хэдхэн мянга<ref name="Liptai 1985"/> | casualties2 = a) 500,000 (Русийн хүн амын 6-7%)<ref name="Mongol Conquests">[http://users.erols.com/mwhite28/warstat0.htm#Mongol Colin McEvedy, Atlas of World Population History (1978)]</ref> <hr />b) Хүнд хохирол<hr />c) 10,000 алагдсан<ref name="Liptai 1985"/> | HbMcasualties1 = Хэдхэн мянга алагдсан<ref name="Liptai 1985"/> | HbMcasualties2 = Хэдхэн мянга алагдсан<ref name="Liptai 1985"/> }} [[Файл:Монголчууд Киевийн улсад довтолсон нь.jpg|thumb|Оросын газар нутгийг байлдан дагуулсан нь]] Монголын эзэнт гүрний Европд явуулсан байлдан дагуулалт 1220-иод оноос [[Зэв]], [[Сүбэдэй баатар|Сүбэдэй]] нарын удирдсан довтолгооноор эхэлж, 1237-1242 оны хооронд, [[Русь]], [[Польш]], [[Унгар]] улс руу хэд хэдэн шаттай, тус бүртээ өөр зорилго шалтгаантай явагдаж, Зүүн Европт Монголын ноёрхолыг 100 гаруй жилийн хугацаатай тогтоосон аян дайн болсон. Европыг эзлэх анхны том тулалдаан 1223 онд [[Калка голын тулалдаан|Калка гол]] орчимд Монголын цэргийн жанжин Сүбээдэй, Зэв нарын удирдсан 20000 цэрэг, Орос-Кипчакийн 80000 цэрэгтэй байлдаж, монголчууд хиартал цохисон нь анхных болсон. ==Ерөнхий тойм== Монголын Европ дахь булаан эзлэлт Сүбээдэйгээр удирдуулан дорнод Слав болон түүний Ханлиг вант улсууд Киев, Владимирт сүйтгэл учруулсан юм. Монголчууд Унгарын вант улсыг эзэлж, Мохийн тулаанд Польш улсыг Легницад тус тус байлдан эзэлжээ. Уг булаан эзлэх байлдаан Бат хаанаар удирдуулсан бөгөөд Чингис хааны ач хүү Хадан болон Сүбээдэй, Зэв жанжин нар булаан эзлэлтийг төлөвлөн хэрэгжүүлжээ. Түүхчид 13-р зуунаас хойш Монголчууд Европыг нэгтгэн эзэлсэн гэж дүгнэдэг. Ихэнх армиуд Баруун Европчууд болон Оросууд Монголчуудын байлдан дагуулалт түүний хүчнээс айдаг байсан гэдэгт итгэдэг байсан. Монголчуудын Европыг байлдан дагуулсан тухай Хятадын дундад зууны театрт дуугаар өгүүлсэн байдаг. ==Оросын газар нутгийг байлдан дагуулсан нь== {{Гол|Монголчуудын Русь руу хийсэн довтолгоо}} [[Өгөдэй хаан|Өгөдэй хааны]] зарлигаар [[Бат хаан]], Сүбэдэй ноён тэргүүтэй монголын ханхүү, ноёд Кипчак, Ижил мөрний Булгар, Оросын вант улсуудыг эзлэх шийдвэр 1235 оны хуралдайгаар гарч, энэ дайнд бүх монголын ахмад хөвүүд дайнд явахаар болж, 1235-1236 онд Оросын зүг хөдөлсөн. 1236-1237 онд монголын цэргүүд Кипчак, Булгар, Башкиртай байлдан ялалт байгуулж, эзлэсээр 1237 оны 12 сард Рязаньд ирсэн. Рязанийхан бууж өгөхөөс татгалзсан ч монголчууд байлдан эзэлсэн. Монголчууд [[Суздаль|Суздалийг]] цөлмөн дээрэмдсэн. Олон Оросын армиуд ялагдал хүлээж [[Юри]] хан (гүн) Сит голд 1238 оны 3 сарын 4-нд алагдсан. Гол гол хотууд жишээлбэл [[Владимир]], [[Торццок]], [[Козелск]] эзлэгджээ. Хожим нь Монголчууд Курект, анхаарлаа төвлөрүүлж Крымыг бүслэн цөлмөжээ. [[Бат хаан]] 1239 онд Орост дахиж ирж Прислав, Черновыг эзэлсэн. Ихэнх Оросын вангууд эсэргүүцэл үзүүлсэн боловч Монголчууд 1240 оны 12 сарын 6-нд Киев, Галич, Володимир-Волунскиг байлдан дагуулав. ==Польштой дайтсан нь== {{Гол|Монголчуудын Польш руу хийсэн анхны довтолгоо}} Киевийг эзэлсний дараа Бат хаан цөөн тооны цэргүүдийг илгээн [[Польш]], [[Люблин]] болон [[Польшийн арми]]йг сүйрүүлсэн. Бусад багууд Монголын хүчийг нэгтгэн [[Польш]] [[Галици]]йн хилд байв. Монголчууд хохирогч олонтой ч Оломок, Моровагийн тоо томшгүй олон Европын армитай тэмцэж байлаа. Монголын морин цэргийн хувьд [[Европ|Европын]] газрын байрлал, цэрэг арми бусад талууд ч ашиггүй хохиролтой байлаа. [[Польш]]ид Монголчууд Монгол цэргийн бодлого сайтар төлөвлөгөөтэй стратегийн дагуу хаан Венселастай тулалдсан юм. ==Унгартай хийсэн дайн== {{Гол|Монголчуудын Унгар руу хийсэн анхны довтолгоо}} 1239 оноос монголын цэргээс зугтсан Кипчакийн дүрвэгсэд, Оросын ноёдыг Унгарын 4-р Бела ван орогнуулж эхлэв. 1240 оноос монголын цэрэгт ялагдсан Польш, Оросын ноёд Унгараас цэргийн тусламж хүсч улс төрийн орогнол гуйж очсоныг хүлээн авсан нь монголын армийн дараагийн бай болоход хүргэсэн. 1241 оны хавраас Бат хаан, Сүбэдэй жанжны удирдсан 60000 орчим монголын арми Унгарт нэвтэрч орсон. Энэ дайны үндсэн шалтгаан нь Кипчак, Польш, Оросын ноёд цэргүүдийг орогнуулсан учраас тус улсад довтлон орсон. === Мохийн тулалдаан === {{Гол|Мохийн тулалдаан}} Унгарын арми Хэрнид голын эрэг дээр 1241 оны 4 сарын 10-нд буудалласан бөгөөд Монголын талд энэ нь ашигтай байв. Тулаанд хаан болон түүний хүүхдүүд зугтааснаар Унгар эзлэгдэв. Агуу уудам Унгарын тал нутаг [[Карпатын нуруу]] Трансилваниа монголчуудын гарт оржээ. Монголын арми асар хурдацтайгаар амжилтаа давтсаар байсан бөгөөд ноёрхолоо тогтоож байв. Нэлээд газар нутгийг эзэлсэн хэдий ч хамгаалалтаа бэхжүүлж чадаагүй бөгөөд хүмүүс туслахгүй байв. Тэд ард түмний асар их эсэргүүцэлтэй тулгарч байсан бөгөөд Панноны баруун Европд зун намар эсэргүүцэж тулалдсаар байв. Данивт тулааныг үргэлжлүүлсэн Австрийн хил болон [[Адриатын тэнгис]] хүртэл булаан эзлэлтийг хийсэн бөгөөд Унгарчууд эзлэгдэх хүртлээ тэмцсээр л байсан. ==Монголын довтолгооны төгсгөл== Монголчуудын Европоос цэргээ татаж, ухран гарсаныг түүхчид олон янзаар таамагладгаас хамгийн баталгаатай нь Өгөөдэй хаан тэнгэрт хальж, монголын их засаг хуулиар дараагийн хаан сонгогдох хүртэл аян дайныг зогсоох болсон гэж үздэг. Монголын цэргийн удирдлагаас дайнаа зогсооход хааны таалал төгссөн мэдээнээс гадна цэргийн багагүй хэмжээний хохирол, европын уур амьсгал, Унгарын ван [[IV Бела]] Адриатын тэнгисийн нэгэн арал руу гарч орогносон нь тэнгисийн цэрэггүй монголчуудад цэргийн хүчээ буцаан татахад нөлөөлжээ. Бат хан Их далай руу ([[Атлантын далай]]) очих өөрийн төлөвлөгөөгөөг монголын улс төрд Бат ханы өрсөлдөгчид 1241-1251 он хүртэл Өгөөдэй хааны хатан [[Дөргөнэ]], [[Гүюг хаан]], [[Огул Каймиш|Огул Хаймиш]] хатан нарын язгууртнууд [[Их Монгол Улс|Монголын эзэнт гүрнийг]] захирч байсан нь 1251 онд [[Мөнх хаан|Мөнх хааныг]] өргөмжлөх хүртэл хойшлуулж, өөрийн эзэмшил улсын дотоод байдлаа бэхжүүлж, шинээр эзэлсэн Оросын вангуудыг захирахаа батжуулахыг зорьсон. 1255 онд Бат хаан таалал төгссөнөөр энэ дайны төлөвлөгөөг орхиход хүрсэн. ==Польшийн эсрэг довтолгоонууд (1259-1260, 1287-1288)== {{Гол|Монголчуудын Польш руу хийсэн хоёрдугаар довтолгоо|Монголчуудын Польш руу хийсэн гуравдугаар довтолгоо}} 1255 онд [[Бат хаан]] өөд болж 1255-1257 оны хооронд [[Алтан Орд|Зүчийн Улсад]] 3 хаан солигдсноор Оросын Галицийн ван Даниил нь Литва, Польшийн вант улстай харилцаж, монголын ноёрхолын эсрэг бослого гаргахаар зэхэж байсныг 1259 онд [[Бэрх|Бэрх хан]] Бурундай ноёнд 20000 цэрэг өгч Литва, Польшийг дайрч [[Люблин]], [[Сандомиерж|Сандомир]], Серадз, Завихост, [[Краков]], Битом зэрэг хотууд хоосорч дээрэмдүүлэн сүйрсэн. Ингээд буцах замдаа Галицийн вант улсын хотуудыг довтлон түймэрдэж, шинээр бариулсан цайз бэхлэлтийг нь нураалгав. Энэ дайралтийн дараа 4-р Александр пап лам Татарын эсрэг аян дайн нь амжилтгүй оролдлого болсон. 1287 онд гуравдахь удаа хийсэн [[Тулабуга|Тулабуга хаан]], [[Ногай|Ногай хаанаар]] удирдуулсан дайралт амжилтгүй болсон. [[Люблин]], [[Мазови|Мазовиа]], [[Сандомиерж]], Серадз руу хийсэн дайралтууд амжилттай болсон боловч тэд [[Краков|Краковд]] ялагдал хүлээсэн. ==Литвын эсрэг дайралт (1259, 1275, 1277)== {{Гол|Монголчуудын Литвын эсрэг довтолгоо}} 1259 онд [[Бэрх]] ханы зарлигаар [[Бурундай]] жанжны удирдсан 60000 цэргүүд Литва, Польшийн вант улсын эсрэг довтолж, [[Люблин]], [[Сандомир]], [[Холм]], [[Краков]] хотуудыг эзлэн түйвээж, буцах замдаа Галицийн вант улсын бослогыг дарсан. 1275, 1277 онуудад Литвын эсрэг хоёр удаа бага хэмжээний хүчээр довтолсон. ==Bизантын эсрэг дайн (1265, 1324, 1337)== {{Гол|Византын Фрак руу хийсэн Монголчуудын довтолгоонууд}} 1265 онд [[Византын эзэнт гүрэн|Византын]] хаан VIII Михайл монголын худалдаачдыг алснаар Бэрх хааны үед энэхүү тулаан болсон. 1265 оны өвөл [[Ногай|Ногай ноёны]] удирдлаганд 2 түмэн хүн (20000 цэрэг) [[Булгарын хаант улс|Болгар]] ба Византын Зүүн [[Фрак|Фракийн]] газар нутгийн эсрэг дайралт хийсэн. 1265 оны хавар тэр VIII Михайл хаан Палеологусийн арми, монголын цэрэгтэй байлдаж ялагдсан. Ихэнхи Византын цэргүүд тулалдахын оронд зугтсан. Ногайн арми Фракын нутгийг дээрэмдсэний дараа Bизантын хаан охин Евфросиньяг Ногайтай гэрлүүлж [[Алтан Орд|Алтан Ордтой]] ураг төрлийн холбоотой болсон. Мөн Өзбег хаан суух үед 1324, 1337 онд Фрак муж руу довтолж байсан. ==Булгарын эсрэг дайн (1241, 1242, 1271, 1274, 1280, 1285)== Өгөөдэй хааныг таалал төгссөний дараа Бат хааны удирдсан арми Унгараас Монгол руу буцахаар шийдсэн. Түүний армийн зарим хэсэг нь Болгарыг булаан эзэлсэн боловч Болгарын [[царь]] 1-р Калман Асен, 2-р Иван Асен нарын хаад монголын ноёрхолыг зөвшөөрч, алба төлдөг хараат улс болсон. 1271 онд Ногай хан 14-р зууны эхэн үе хүртэл Алтан ордын эзэмшилд байсан нутгуудын эсрэг амжилттай дайлаар морьдсон. 1278, 1279 онуудад Болгарын царь Ивалогийн арми монголын армид маш олон удаа ялагдаж байсан. 1299 онд Ногай ханы Визант хатнаас төрсөн хүү [[Ногайн Чака|Чака]] нь цэргийн хүчээр Болгарын хаан болсон ч, 1300 онд ордны хуйвалдаанд алуулсан. Энэ үеэс хойш Болгар дахь монголчуудын шууд нөлөө багассан. ==Унгарын эсрэг гуравдугаар довтолгоо (1285-1286)== {{Гол|Монголчуудын Унгар руу хийсэн хоёрдугаар довтолгоо}} 1285 оны өвөл [[Ногай|Ногай хан]], [[Тулабуга|Тулабуга ноён]] нар 30000 цэргээр Унгарыг хоёр дахь удаа довтолсон. Ногай ханы удирдсан анги [[Трансилван|Трансилваны]] чиглэлээр, Тулабуга ноёны удирдсан анги [[Карпатын нуруу]], [[Морави|Моравийн]] чиглэлээр довтолжээ. Тулабуга ноёны цэргийн анги Карпатын нуруунд цасанд боогдож, нилээн хохирол амсаж, Унгарт нэвтрэн Буда, Пешт хотуудыг удаан хугацаагаар бүслэн байлдсан ч, хотыг эзлэж чадаагүй олон цэргээ алдсан. Ингээд монголын арми дайнд ялагдаж, цэргээ эгүүлэн татав. ==Сербийн эсрэг дайн (1293)== {{Гол|Ногай ханы Сербийн эсрэг довтолгоо}} 1291-1293 онд Сербийн дотоод улс төрд эрх мэдлийн төлөөх тэмцэл хурцаар өрнөж, Шишман зэрэг вангууд Ногайн орд өргөө рүү дүрвэж, тэндээс цэргийн тусламж хүсчээ. 1293 онд Ногай ханаас илгээсэн цэргийн хүчээр Сербийн хаан 2-р Милутинийг сүрдүүлсэн. Ингээд 2-р Милутин бууж өгч, монголын хараат гэдгээ хүлээн зөвшөөрч, Шишман зэрэг монголын талын серб ноёдыг нутагтаа буцаж ирэхийг нь хүлээн зөвшөөрсөн. 1293 онд Сербийн ханхүү 3-р Стефан Уросыг Ногай хан руу барьцааны хүнээр илгээсэн. == Эшлэл == {{Reflist}} [[Ангилал:Туршуулын дайн]] [[Ангилал:Их Монгол Улсын байлдан дагуулал]] [[Ангилал:Европ дахь байлдан дагуулал]] [[Ангилал:Германы рыцарийн зэвсэгт хүчний түүх]] [[Ангилал:Монголын зэвсэгт хүчний түүх]] [[Ангилал:Европын зэвсэгт хүчний түүх]] [[Ангилал:Дундад зууны дайн]] [[Ангилал:Дундад зууны Молдавын түүх]] [[Ангилал:Монголчуудын дайн]] [[Ангилал:13-р зууны зөрчилдөөн]] [[Ангилал:13-р зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:13-р зууны Польшийн түүx]] g0fslm33yhelmyi3xuir3rchasogxjh 0 25618 853736 698506 2026-04-17T20:47:39Z Fróis 93135 853736 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Тамирчин |нэр =Хамүро Тэцүо |бүтэн нэр =Хамүро Тэцүо |зураг =Tetsuo Hamuro.jpg |хэмжээ = |зургийн тайлбар = |спорт =[[Усанд сэлэлт]] |улс ={{JPN}} |төрсөн огноо ={{birth date|1917|9|7}} |төрсөн газар =[[Фүкүока муж|Фүкүока]], [[Фүкүока]] |нас барсан огноо ={{death date and age|2005|10|30|1917|9|7}} |нас барсан газар =[[Осака (аймаг)|Осака]], [[Така-Иши]] |медалиудыг үзүүлэх =тийм |медалийн загварууд ={{МедальТэмцээн|[[Зуны олимп]]}} {{МедальАлт|[[Берлиний олимп|Берлин 1936]]|200 м мэлхий сэлэлт}} }} {{nihongo|'''Хамүро Тэцүо'''|葉室 鐵夫|Hamuro Tetsuo| extra=1917 оны 9 сарын 7 &ndash; 2005 оны 10 сарын 30}} нь олимпын аварга, [[Япон]]ы усанд сэлэгч байв. Тэрээр 1936 оны Берлиний олимпын 200 метрийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд 2:41.5 амжилтаар олимпын дээд амжилт тогтоон түрүүлжээ. Шүүюүкан дунд сургууль (одоогийн [[Фүкүока мужийн Шүүюүкан ахлах сургууль]]), [[Нихон Их Сургууль|Нихон Их Сургуулийн]] бэлтгэл ангийг дүүргэсэн. [[1940]] онд зодог тайлах хүртлээ 200 метрийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд чансаагаараа дэлхийд тэргүүлж байсан. Зодог тайлаад [[Майничи Шимбүн]] сонины газарт биеийн тамирын сурвалжлагчаар ажиллах болж, [[америк хөлбөмбөг]]ийн [[Коошиэн Боул]] тэмцээнийг санаачлан зохион байгуулалцаж явсан аж. [[1990]] онд Олон Улсын Усанд Сэлэлтийн Алдрын Танхимд багтсан. [[2005]] оны [[10 сарын 30]]-нд гэрийнхээ ойролцоох усан бассейнаас харьж ирээд гэдэс өвдөж байна хэмээн Така-Иши хотын эмнэлэгт хүргэгдсэн ч мөн өдрийнхөө орой гэдэсний артерын судасны бөглөрлийн улмаас нас нөгчжээ. Ийнхүү дэлхийн хоёрдугаар дайны өмнөх Японы олимпын аваргуудаас амьд үлдсэн сүүлчийн хүн болоод байсан Хамүро 88 насандаа хорвоог орхижээ. [[Ангилал:Усанд сэлэлтийн олимпын аварга]] [[Ангилал:Японы усанд сэлэгч]] [[Ангилал:Японы олимпын аварга]] [[Ангилал:Японы усанд сэлэлтийн улсын аварга]] [[Ангилал:1936 оны зуны олимпод оролцогч]] [[Ангилал:Японы олимпын оролцогч]] [[Ангилал:Олон Улсын Усанд Сэлэлтийн Алдрын Танхимын гишүүн]] [[Ангилал:Японы сэтгүүлч]] [[Ангилал:Спортын сэтгүүлч]] [[Ангилал:Япончууд]] [[Ангилал:1917 онд төрсөн]] [[Ангилал:2005 онд өнгөрсөн]] 33h1k8x7uwqbqqcftb2m5lhx1lyoae8 0 25911 853681 852636 2026-04-17T14:39:29Z 唐吉訶德的侍從 5036 853681 wikitext text/x-wiki [[Зураг:ChinaHingganHorqinYouyiQianqi.png|thumb|Хянган аймаг дахь байршил]] '''Хорчин баруун гарын өмнөд хошуу''' ({{lang-zh|科尔沁右翼前旗}} ''Kē'ěrqìn Yòuyì Qián Qí'') -<br/> [[Хятад|Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс]]ын доторх [[Өвөр Монгол|Өвөр Монголын ӨЗО]]-ы [[Хянган аймаг|Хянган аймгийн]] [[хошуу]]. 19,375 км² талбайт нутагтай, 2000 онд 341,574 оршин суугчтай байсан.<ref> Хятадын Статистикийн газар: [http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/renkoupucha/2000jiedao/html/J15.htm ӨМӨЗО-ын хүн амын тоо (2000 он)] (Хятад хэлээр)</ref> Сүүлийн байдлаар хүн амын 45% нь [[Монголчууд|Монгол үндэстэн]],<ref>"Baidu" сүлжээ: [http://baike.baidu.com/view/418797.htm Хорчин баруун гарын өмнөд хошуу] (Хятад хэлээр)</ref> захиргааны газар нь [[Улаан хот]]од түр байрлаж байгаа. Хошууны нутгийн баруун хойд захаар [[Хятад]]-[[Монгол Улс|Монголын]] 32.5 км урт хилийн зурвас ([[Дорнод]] аймгийн [[Халхгол сум|Халхгол]] сумын зүүн урд үзүүртэй хаяа залгадаг) зурайдаг.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.kyqq.gov.cn/mxlyz/lygk/13780.htm |wayback=20110721204814 |text=Хошууны сүлжээнд нийтлэгдсэн танилцуулга |archiv-bot=2023-09-26 21:07:46 InternetArchiveBot }} (Хятад хэлээр)</ref> ==Түүх== Хорчин баруун гарын өмнөд хошууг 1636 онд байгуулж, [[Жиримийн чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Засагт жүн вангийн хошуу''' байв.<ref name=":0">{{Cite journal |last=. |first=Алтангараг |date=2015 |title=Нон Хорчины арван хошууны "нутаг" хэмээх нийгмийн зохион байгуулалтын тухай |url=https://journal.num.edu.mn/HistMon/article/view/5534/4814 |journal=Historia Mongolarum |volume=14 |issue=4 |pages=72-73}}</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=6-7 | language=zh}}</ref> {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref>[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | [[Будачи]] || Засаг, төрийн Засагт жүн ван || 1636-1644 || 1626 он "засагт дүүрэн" цол. 1636 он төрийн Засагт жүн ван. |- | Баясгал || Засаг, төрийн Засагт жүн ван || 1644-1657 || |- | Очир || Засаг, төрийн Засагт жүн ван || 1657-1718 || |- | Сагулаг || Засаг, төрийн Засагт жүн ван || 1718-1731 || |- | Шажиндэлгэр || Засаг, төрийн Засагт жүн ван || 1731-1749 || |- | Наваансэвдэн || Засаг, төрийн Засагт жүн ван || 1749-1784 || |- | Рашдонров || Засаг, төрийн Засагт жүн ван || 1784-1798 || |- | Минжүүрдорж || Засаг, төрийн Засагт жүн ван || 1798-1834 || |- | Sudnamlümbu || Засаг, төрийн Засагт жүн ван || 1834-1867 || |- | Дэдэвжамц || Засаг, төрийн Засагт жүн ван || 1867-1873 || |- | Гэндэнжамсан || Засаг, төрийн Засагт жүн ван || 1873-1881 || |- | [[Засагт ван Удай|Удай]] || Засаг, төрийн Засагт жүн ван || 1881-1920 || |- |} ==Бусад холбогдол== * [[Хорчин]] ==Зүүлт== {{reflist}} ==Гадаад холбоос== * "Хятадын олон улсын радио" сүлжээ: [http://mongol.cri.cn/523/2010/12/03/43s148617.htm Хорчин баруун гарын өмнөд хошууны хошууны тойм] (Монгол хэлээр) {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын хошуу]] 27krkkrc5pf9ex8agujmheyjn5a8dw7 10 29234 853708 842482 2026-04-17T18:00:27Z Enkhsaihan2005 64429 853708 wikitext text/x-wiki {{#invoke:инфобокс|infoboxTemplate|child={{{child|{{{embed|}}}}}} | bodyclass = biography vcard | above = {{#if:{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|{{{honorific-prefix|{{{pre-nominals|}}}}}}}}}}}}|<div class="honorific-prefix" style="font-size: 77%; font-weight: normal;">{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|{{{honorific-prefix|{{{pre-nominals|}}}}}}}}}}}}</div>}}<div class="fn">{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div>{{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|{{{post-nominals|}}}}}}}}}}}}|<div class="honorific-suffix" style="font-size: 77%; font-weight: normal;">{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|{{{post-nominals|}}}}}}}}}}}}</div>}} | abovestyle = font-size:125%;{{{abovestyle|}}} | subheaderstyle = font-size:125%; | subheader = {{#switch:{{{child|{{{embed|}}}}}}|yes=<!--empty when this infobox is embedded-->|#default={{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{{native_name}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}} }} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{#ifeq:{{lc:{{{landscape|}}}}}|yes|{{min|300|{{#if:{{#ifexpr:{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}}}|300|{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}}}}}x200px|{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{image caption|{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}}}} | label2 = Дуудлага | data2 = {{{pronunciation|}}} | label10 = Төрсөн | data10 = {{Br separated entries|1={{#if:{{{birth_name|{{{birthname|}}}}}}|<div style="display:inline" class="nickname">{{{birth_name|{{{birthname|}}}}}}</div>}}|2={{{birth_date|}}}|3={{#if:{{{birth_place|}}}|<div style="display:inline" class="birthplace">{{{birth_place|}}}</div>}}}} | label84 = Адис{{#if:{{{baptized|}}}|лагд}}сан | data84 = {{#if:{{{birth_date|}}}||{{{baptized|{{{baptised|}}}}}}}} | label12 = Алга болсон | data12 = {{Br separated entries|1={{{disappeared_date|}}}|2={{{disappeared_place|}}}}} | label13 = Төлөв | data13 = {{{status|{{{disappeared_status|}}}}}} | label11 = Өссөн | data11 = {{{raised_place|}}} | label14 = Нас барсан | data14 = {{Br separated entries|1={{{death_date|}}}|2={{#if:{{{death_place|}}}|<div style="display:inline" class="deathplace">{{{death_place|}}}</div>}}}} | label15 = Нас барсан&nbsp;шалтгаан | data15 = {{{death cause|{{{death_cause|}}}}}} | label16 = Body discovered | data16 = {{{body discovered|{{{body_discovered|}}}}}} | label17 = {{#if:{{{burial_place|}}}|Burial place|Resting place}} | data17 = {{#if:{{{burial_place|}}}|{{Br separated entries|1={{{burial_place|}}}|2={{{burial_coordinates|}}}}}|{{Br separated entries|1={{{resting place|{{{resting_place|{{{restingplace|}}}}}}}}}|2={{{resting place coordinates|{{{resting_place_coordinates|{{{restingplacecoordinates|}}}}}}}}}}}}} | class17 = label | label18 = Monuments | data18 = {{{monuments|}}} <!-- removed per discussion at https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template_talk:Infobox_person&oldid=932429196#Residence_parameter | label19 = Residence | data19 = {{{residence|}}} | class19 = {{#if:{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}||label}} --> | label20 = Харьяалал | data20 = {{{nationality|}}} | class20 = category | label21 = Бусад&nbsp;нэр | data21 = {{{other names|{{{other_names|{{{othername|{{{nickname|{{{alias|}}}}}}}}}}}}}}} | class21 = nickname | label22 = Siglum | data22 = {{{siglum|}}} | label23 = Иргэншил | data23 = {{{citizenship|}}} | class23 = category | label24 = Боловсрол | data24 = {{{education|}}} | label25 = Алма&nbsp;матер | data25 = {{{alma mater|{{{alma_mater|}}}}}} | label26 = Мэргэжил | data26 = {{{occupation|}}} | class26 = role | label27 = Идэвхтэй | data27 = {{{years active|{{{years_active|{{{yearsactive|}}}}}}}}} | label28 = Era | data28 = {{{era|}}} | class28 = category | label29 = Employer{{Pluralize from text|{{{employer|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data29 = {{{employer|}}}{{main other|{{Pluralize from text| {{{employer|}}}|likely=[[Category:Pages using infobox person with multiple employers]]}}}} | class29 = org | label30 = Байгууллага | data30 = {{{organisation|{{{organization|{{{organizations|}}}}}}}}}{{main other|{{Pluralize from text|{{{organization|{{{organisation|}}}}}}|likely=[[Category:Pages using infobox person with multiple organizations]]}}}} | class30 = org | label31 = Агент{{Pluralize from text|{{{agent|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data31 = {{{agent|}}}{{main other|{{Pluralize from text|{{{agent|}}}|likely=[[Category:Pages using infobox person with multiple agents]]}}}} | class31 = agent | label32 = Known&nbsp;for | data32 = {{{known for|{{{known_for|{{{known|}}}}}}}}} | label33 = Works | data33 = {{{works|}}} | label34 = <span style="white-space:nowrap;">Notable credit{{Pluralize from text|{{{credits|}}}|likely=(s)|plural=s}}</span> | data34 = {{#if:{{{works|}}}||<!-- -->{{{credits|}}}{{main other|{{Pluralize from text|{{{credits|}}}|likely=[[Category:Pages using infobox person with multiple credits]]}}}}}} | label35 = Label{{Pluralize from text|{{{label_name|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data35 = {{#if:{{{works|}}}{{{credits|}}}||<!-- -->{{{label_name|}}}{{main other|{{Pluralize from text|{{{label_name|}}}|likely=[[Category:Pages using infobox person with multiple labels]]}}}}}} | label36 = <span style="white-space:nowrap;">Онцлох бүтээл</span> | data36 = {{#if:{{{works|}}}{{{credits|}}}{{{label_name|}}}||{{{notable works|{{{notable_works|}}}}}}}} | label37 = Style | data37 = {{{style|}}} | class37 = category | label40 = Television | data40 = {{{television|}}} | label41 = Өндөр | data41 = {{#if:{{{height_m|{{{height_cm|}}}}}}{{{height_ft|}}}{{{height_in|}}} | {{convinfobox|{{{height_m|{{{height_cm|}}}}}}|{{#if:{{{height_m|}}}|m|cm}}|{{{height_ft|}}}|ft|{{{height_in|}}}|in}}}}{{#if:{{{height|}}} | {{{height|}}}}} | label42 = {{#if:{{{office|}}}|Албан тушаал|Цол}} | data42 = {{{office|{{{title|}}}}}} | class42 = title | label43 = Term | data43 = {{{term|}}} | label44 = Predecessor | data44 = {{{predecessor|}}} | label45 = Successor | data45 = {{{successor|}}} | label46 = Political party | data46 = {{{party|}}} | class46 = org | label47 = Other political<br />affiliations | data47 = {{{otherparty|}}} | class47 = org | label48 = Movement | data48 = {{{movement|}}} | class48 = category | label49 = Opponent{{Pluralize from text|{{{opponents|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data49 = {{{opponents|}}}{{main other|{{Pluralize from text|{{{opponents|}}}|likely=[[Category:Pages using infobox person with multiple opponents]]}}}} | label50 = Board member&nbsp;of | data50 = {{{boards|}}} | label51 = {{#if:{{{criminal_charges|}}}|Эрүүгийн хэрэг}} | data51 = {{{criminal_charges|{{{criminal charge|{{{criminal_charge|}}}}}}}}}{{main other|{{Pluralize from text|{{{criminal charge|{{{criminal_charge|}}}}}}|likely=[[Category:Pages using infobox person with multiple criminal charges]]}}}} | label52 = Эрүүгийн шийтгэл | data52 = {{{criminal penalty|{{{criminal_penalty|}}}}}} | label53 = {{#if:{{{judicial status|{{{judicial_status|}}}}}}|Judicial status|Эрүүгийн байдал}} | data53 = {{#if:{{{judicial status|{{{judicial_status|}}}}}} | {{{judicial status|{{{judicial_status}}}}}} | {{{criminal status|{{{criminal_status|}}}}}}}} | class53 = category | label54 = Хань | data54 = {{{spouse|{{{spouses|{{{spouse(s)|}}}}}}}}}{{main other|{{Pluralize from text| {{{spouse|{{{spouse(s)|}}}}}} |likely=[[Category:Pages using infobox person with multiple spouses]]}}}} | label55 = Хамтрагч{{#if:{{{partners|}}}|s|{{Pluralize from text|{{{partner|{{{domesticpartner|{{{domestic_partner|{{{partner(s)|}}}}}}}}}}}} |likely=(s)|plural=s}}}} | data55 = {{{partner|{{{domesticpartner|{{{domestic_partner|{{{partners|{{{partner(s)|}}}}}}}}}}}}}}}{{main other|{{Pluralize from text| {{{partner|{{{domesticpartner|{{{domestic_partner|{{{partner(s)|}}}}}}}}}}}} |likely=[[Category:Pages using infobox person with multiple partners]]}}}} | label56 = Хүүхэд | data56 = {{{children|}}} | label57 = Эцэг эх | data57 = {{#if:{{{parents|}}}|{{{parents}}}|{{Unbulleted list|{{#if:{{{father|}}}|{{{father}}} (эцэг)}}|{{#if:{{{mother|}}}|{{{mother}}} (эх)}}}}}}<!-- -->{{main other|{{Pluralize from text|{{{parents|}}}|likely=[[Category:Pages using infobox person with multiple parents]]}}}} | label58 = Хамаатан | data58 = {{{relations|{{{relatives|}}}}}} | label59 = Гэр бүл | data59 = {{{family|}}} | label60 = Call sign | data60 = {{{callsign|}}} | label61 = Шагналууд | data61 = {{{awards|}}} | label62 = {{#if:{{{honours|}}}|Honours|Honors}} | data62 = {{{honours|{{{honors|}}}}}} | data64 = {{{misc|{{{module|}}}}}} | data65 = {{{misc2|{{{module2|}}}}}} | data66 = {{{misc3|{{{module3|}}}}}} | data67 = {{{misc4|{{{module4|}}}}}} | data68 = {{{misc5|{{{module5|}}}}}} | data69 = {{{misc6|{{{module6|}}}}}} | label70 = Вэбсайт | data70 = {{{website|{{{homepage|{{{URL|{{{url|}}}}}}}}}}}} | header71 = {{#if:{{{signature|}}}|{{if empty|{{{signature_type|}}}|Гарын үсэг}}}} | data72 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{signature|}}}|size={{{signature_size|}}}|sizedefault=150px|alt={{{signature alt|{{{signature_alt|}}}}}}}} | header73 = {{#if:{{{footnotes|}}}|Notes}} | data74 = {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="text-align: left;">{{{footnotes}}}</div>}} }}<!-- -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using {{if empty|{{{template_name|}}}|infobox person}} with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = Page using [[Template:{{#if:{{{template_name|}}}|{{ucfirst:{{{template_name|}}}}}|Infobox person}}]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=n<!--this check deliberately flags empty unknown parameters; see talk, December 2022--> | abovestyle | agent | alias | alma mater | alma_mater | alt | awards | baptised | baptized | birth_date | birth_name | birth_place | birthname | boards | body discovered | body_discovered | burial_coordinates | burial_place | callsign | caption | child | children | citizenship | credits | criminal charge | criminal penalty | criminal status | criminal_charge | criminal_charges | criminal_penalty | criminal_status | death cause | death_cause | death_date | death_place | disappeared_date | disappeared_place | disappeared_status | domestic_partner | domesticpartner | education | embed | employer | era | family | father | footnotes | height | height_cm | height_ft | height_in | height_m | homepage | honorific prefix | honorific suffix | honorific_prefix | honorific_suffix | honorific-prefix | honorific-suffix | honors | honours | image | image caption | image size | image_caption | image_size | image_upright | imagesize | judicial status | judicial_status | known | known for | known_for | label_name | landscape | misc | misc2 | misc3 | misc4 | misc5 | misc6 | module | module2 | module3 | module4 | module5 | module6 | monuments | mother | movement | name | nationality | native_name | native_name_lang | nickname | nocat_wdimage | notable works | notable_works | occupation | office | opponents | organisation | organization | organizations | other names | other_names | othername | otherparty | parents | partner | partners | partner(s) | party | predecessor | pre-nominals | post-nominals | pronunciation | raised_place | relations | relatives | resting place | resting place coordinates | resting_place | resting_place_coordinates | restingplace | restingplacecoordinates | siglum | signature | signature alt | signature_alt | signature_size | signature_type | spouse | spouses | spouse(s) | status | style | successor | template_name | television | term | title | URL | url | website | works | years active | years_active | yearsactive }}<!-- -->{{Main other|{{#if:{{{pronunciation|}}}|[[Category:Biography template using pronunciation]]}}<!-- -->{{#if:{{{signature|}}}|[[Ангилал:Гарын үсэгтэй намтар]]}}<!-- -->[[Category:Articles with hCards]] }}<!-- -->{{#invoke:Check for clobbered parameters|check | nested = 1 | template = [[Template:{{#if:{{{template_name|}}}|{{ucfirst:{{{template_name|}}}}}|Infobox person}}]] | cat = {{main other|Category:Pages using {{if empty|{{{template_name|}}}|infobox person}} with conflicting parameters}} | child; embed | honorific prefix; honorific_prefix; honorific-prefix; pre-nominals | honorific suffix; honorific_suffix; honorific-suffix; post-nominals | image size; image_size; imagesize | image caption; caption; image_caption | birth_name; birthname | baptized; baptised | status; disappeared_status | death cause; death_cause | body discovered; body_discovered | resting place; resting_place; restingplace | resting place coordinates; resting_place_coordinates; restingplacecoordinates | other names; other_names; othername; nickname; alias | alma mater; alma_mater | years active; years_active; yearsactive | organisation; organization; organizations | known for= known_for; known | {{#if:{{{works|}}}|works;}} {{#if:{{{credits|}}}|credits;}} {{#if:{{{label_name|}}}|label_name;}} notable works; notable_works | height_m; height_cm | office; title | criminal_charges; criminal charge; criminal_charge | criminal penalty; criminal_penalty | judicial status; judicial_status | criminal status; criminal_status | spouse; spouses; spouse(s) | partner; domesticpartner; domestic_partner; partners; partner(s) | {{#if:{{{parents|}}}||NULL_}}parents; {{#if:{{{father|}}}||NULL_}}father | {{#if:{{{parents|}}}||NULL_}}parents; {{#if:{{{mother|}}}||NULL_}}mother | relations; relatives | honours; honors | misc; module | misc2; module2 | misc3; module3 | misc4; module4 | misc5; module5 | misc6; module6 | website; homepage; URL; url }}<includeonly>{{#ifeq:{{{child|{{{embed|}}}}}}|yes||{{Wikidata image|1={{{image|}}}|2={{{nocat_wdimage|}}}}}}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} [[Ангилал:Загвар:Инфобокс|Хүн]] </noinclude> 2ljdwjm7ima9p7vlhl9hcu6320tupql 0 34077 853687 852010 2026-04-17T16:46:55Z 唐吉訶德的侍從 5036 853687 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын хойд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特后旗}} · {{lang|mn|{{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} }} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratHouqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын хойд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур хот | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын хойд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|41.0815|N|107.0715|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Баянбулаг балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 = 24,530 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total = 53,946 |leader_name = |leader_title = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wlthq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын хойд хошуу | monr= Urad-un Qoyitu Qosiɣu |order=st|s=乌拉特后旗 |t=烏拉特後旗 |p=Wūlātè Hòu Qí }} '''Урадын хойд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Зүүн гүнгийн хошуу''' байв, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ.<ref name="jasagh"/> == Газар зүй == Хошуу Хятад-[[Монгол улс|Монголын]] хил дагуу байна. Улсын хил 195 км зурайна. Хилийн цаана [[Өмнөговь]] байна. Урадын хойд хошуу 24,925 км² газар нутагтай. Говь, цөл газар. Богд уул гэж бий. Хошууны төв Баянбулаг балгас Линьхө дүүргээс 50 км зайтай. == Хүн ам зүй == Урадын дундад хошуу 2004 онд 65,000 хүнтэй байв. [[Монгол үндэстэн|Монгол]], [[хятад үндэстэн|хятад]] үндэстэн байдаг. == Нутгийн хуваарь == [[Зураг:Bayannur-urad-rear-banner-map.jpg|thumb|250px|Урадын хойд хошууны газрын зураг]] Урадын хойд хошуу дотроо 3 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Баянбулаг | Цог-Өндөр | Хөх-Өндөр | |--- | сум || | Баянчандмань | Буянт | Өлзий | Өгөнгол | Хөгц | Наранбулаг | Баянговь | Баян-Өндөр |} == Түүх == [[Урад]] монголчуудыг [[Чин улс]] 1648 онд [[Улаанцав]] чуулганы харьяанд гурван хошуу болгон хуваарилжээ. [[Дундад Иргэн Улс]]ын үед 1914 оноос [[Суйюань]] тусгай захиргаат нутаг, 1928 оноос Суйюань мужийн харьяанд хамаарав. БНХАУ-ын үед Улаанцав аймгийн харьяанд [[Урадын дундад хошуу]]ны хамтаар нэгэн хошуу болсон ба 1958 онд [[Баяннуур]] аймгийн харьяанд очсон. 1982 онд одоогийнхоо нэрээр хоёр хошуу салсан. 2003 онд Баяннуур аймаг нь аймгийн түвшний Баяннуур хот болон өөрчлөгджээ. {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=73-74 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Туба || Засаг, түшээ гүн || 1648-1656 || |- | Qayise || Засаг, түшээ гүн || 1656-1669 || |- | Цамц || Засаг, түшээ гүн || 1669-1686 || |- | Дүүрэн || Засаг, түшээ гүн || 1686-1713 || |- | Норовринчин || Засаг, түшээ гүн || 1713-1717 || |- | Шарав || Засаг, түшээ гүн || 1717-1742 || |- | Сономжамсан || Засаг, түшээ гүн || 1742-1755 || |- | Сономравдан || Засаг, түшээ гүн || 1755-1775 || |- | Цэвдэндонров || Засаг, түшээ гүн || 1775-1802 || |- | Раднаабал || Засаг, түшээ гүн || 1802-1834 || |- | Хубит || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1834-1852 || |- | Ванчигсэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1852-1867 || |- | Сэрэннамжил || Засаг, түшээ гүн || 1867-1897 || |- | Мулжидорж || Засаг, түшээ гүн || 1897-1912 || |- | Эрхсэцэнжамбал <!--额尔克色庆占巴勒--> || Засаг, хошууны бэйс || 1912-1936 || |- | Чимэдринчиндорж<!-- 齐木德仁钦多尔济 --> || Засаг, хошууны бэйс || 1936-1945 || Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1936 онд туслагч тайж. 1940 онд түүнийг [[Дэмчигдонров]]ыг дэмжсэнийх нь төлөө [[Мэнжян]] засгийн газар албан ёсоор Засаг хошууны бэйс томилсон. |- | Дэлгэр || || 1938-1949 || Хятад нэр: Ба Юн Ин (巴雲英). Гүнгэсэрэнийн ээж. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. [[Хятад-Японы хоёрдугаар дайн]]ы үеэр тэрээр Хятадын засгийн газрыг дэмжиж байв. 1949 оны дараа тэрээр [[Хятадын Коммунист Нам]]д элссэн. |- | Гүнгэсэрэн<!--贡嘎色楞--> || Засаг, хошууны бэйс || 1938-1949 || Эрхсэцэнжамбалын хүү. 1940 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] lfye9a4tbug4ctosuln0yy76b6vslxk 853688 853687 2026-04-17T16:50:48Z 唐吉訶德的侍從 5036 853688 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын хойд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特后旗}} · {{lang|mn|{{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} }} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratHouqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын хойд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур хот | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын хойд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|41.0815|N|107.0715|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Баянбулаг балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 = 24,530 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total = 53,946 |leader_name = |leader_title = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wlthq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын хойд хошуу | monr= Urad-un Qoyitu Qosiɣu |order=st|s=乌拉特后旗 |t=烏拉特後旗 |p=Wūlātè Hòu Qí }} '''Урадын хойд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Зүүн гүнгийн хошуу''' байв, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ.<ref name="jasagh"/> == Газар зүй == Хошуу Хятад-[[Монгол улс|Монголын]] хил дагуу байна. Улсын хил 195 км зурайна. Хилийн цаана [[Өмнөговь]] байна. Урадын хойд хошуу 24,925 км² газар нутагтай. Говь, цөл газар. Богд уул гэж бий. Хошууны төв Баянбулаг балгас Линьхө дүүргээс 50 км зайтай. == Хүн ам зүй == Урадын дундад хошуу 2004 онд 65,000 хүнтэй байв. [[Монгол үндэстэн|Монгол]], [[хятад үндэстэн|хятад]] үндэстэн байдаг. == Нутгийн хуваарь == [[Зураг:Bayannur-urad-rear-banner-map.jpg|thumb|250px|Урадын хойд хошууны газрын зураг]] Урадын хойд хошуу дотроо 3 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Баянбулаг | Цог-Өндөр | Хөх-Өндөр | |--- | сум || | Баянчандмань | Буянт | Өлзий | Өгөнгол | Хөгц | Наранбулаг | Баянговь | Баян-Өндөр |} == Түүх == [[Урад]] монголчуудыг [[Чин улс]] 1648 онд [[Улаанцав]] чуулганы харьяанд гурван хошуу болгон хуваарилжээ. [[Дундад Иргэн Улс]]ын үед 1914 оноос [[Суйюань]] тусгай захиргаат нутаг, 1928 оноос Суйюань мужийн харьяанд хамаарав. БНХАУ-ын үед Улаанцав аймгийн харьяанд [[Урадын дундад хошуу]]ны хамтаар нэгэн хошуу болсон ба 1958 онд [[Баяннуур]] аймгийн харьяанд очсон. 1982 онд одоогийнхоо нэрээр хоёр хошуу салсан. 2003 онд Баяннуур аймаг нь аймгийн түвшний Баяннуур хот болон өөрчлөгджээ. {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=73-74 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Туба || Засаг, түшээ гүн || 1648-1656 || |- | Qayise || Засаг, түшээ гүн || 1656-1669 || |- | Цамц || Засаг, түшээ гүн || 1669-1686 || |- | Дүүрэн || Засаг, түшээ гүн || 1686-1713 || |- | Норовринчин || Засаг, түшээ гүн || 1713-1717 || |- | Шарав || Засаг, түшээ гүн || 1717-1742 || |- | Сономжамсан || Засаг, түшээ гүн || 1742-1755 || |- | Сономравдан || Засаг, түшээ гүн || 1755-1775 || |- | Цэвдэндонров || Засаг, түшээ гүн || 1775-1802 || |- | Раднаабал || Засаг, түшээ гүн || 1802-1834 || |- | Хубит || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1834-1852 || |- | Ванчигсэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1852-1867 || |- | Сэрэннамжил || Засаг, түшээ гүн || 1867-1897 || |- | Мулжидорж || Засаг, түшээ гүн || 1897-1912 || |- | Эрхсэцэнжамбал <!--额尔克色庆占巴勒--> || Засаг, хошууны бэйс || 1912-1936 || |- | Чимэдринчиндорж<!-- 齐木德仁钦多尔济 --> || Засаг, хошууны бэйс || 1936-1945 || Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1936 онд туслагч тайж. 1938 онд түүнийг [[Дэмчигдонров]]ыг дэмжсэнийх нь төлөө [[Мэнжян]] засгийн газар албан ёсоор Засаг хошууны бэйс томилсон. |- | Дэлгэр || || 1938-1949 || Хятад нэр: Ба Юн Ин (巴雲英). Гүнгэсэрэнийн ээж. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. [[Хятад-Японы хоёрдугаар дайн]]ы үеэр тэрээр Хятадын засгийн газрыг дэмжиж байв. 1949 оны дараа тэрээр [[Хятадын Коммунист Нам]]д элссэн. |- | Гүнгэсэрэн<!--贡嘎色楞--> || Засаг, хошууны бэйс || 1940-1949 || Эрхсэцэнжамбалын хүү. 1940 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] 76snoiiwbbo1c2by3nsw0clx5dq2o5m 853689 853688 2026-04-17T16:52:12Z 唐吉訶德的侍從 5036 853689 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын хойд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特后旗}} · {{lang|mn|{{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} }} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratHouqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын хойд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур хот | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын хойд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|41.0815|N|107.0715|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Баянбулаг балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 = 24,530 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total = 53,946 |leader_name = |leader_title = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wlthq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын хойд хошуу | monr= Urad-un Qoyitu Qosiɣu |order=st|s=乌拉特后旗 |t=烏拉特後旗 |p=Wūlātè Hòu Qí }} '''Урадын хойд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Зүүн гүнгийн хошуу''' байв, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ.<ref name="jasagh"/> == Газар зүй == Хошуу Хятад-[[Монгол улс|Монголын]] хил дагуу байна. Улсын хил 195 км зурайна. Хилийн цаана [[Өмнөговь]] байна. Урадын хойд хошуу 24,925 км² газар нутагтай. Говь, цөл газар. Богд уул гэж бий. Хошууны төв Баянбулаг балгас Линьхө дүүргээс 50 км зайтай. == Хүн ам зүй == Урадын дундад хошуу 2004 онд 65,000 хүнтэй байв. [[Монгол үндэстэн|Монгол]], [[хятад үндэстэн|хятад]] үндэстэн байдаг. == Нутгийн хуваарь == [[Зураг:Bayannur-urad-rear-banner-map.jpg|thumb|250px|Урадын хойд хошууны газрын зураг]] Урадын хойд хошуу дотроо 3 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Баянбулаг | Цог-Өндөр | Хөх-Өндөр | |--- | сум || | Баянчандмань | Буянт | Өлзий | Өгөнгол | Хөгц | Наранбулаг | Баянговь | Баян-Өндөр |} == Түүх == [[Урад]] монголчуудыг [[Чин улс]] 1648 онд [[Улаанцав]] чуулганы харьяанд гурван хошуу болгон хуваарилжээ. [[Дундад Иргэн Улс]]ын үед 1914 оноос [[Суйюань]] тусгай захиргаат нутаг, 1928 оноос Суйюань мужийн харьяанд хамаарав. БНХАУ-ын үед Улаанцав аймгийн харьяанд [[Урадын дундад хошуу]]ны хамтаар нэгэн хошуу болсон ба 1958 онд [[Баяннуур]] аймгийн харьяанд очсон. 1982 онд одоогийнхоо нэрээр хоёр хошуу салсан. 2003 онд Баяннуур аймаг нь аймгийн түвшний Баяннуур хот болон өөрчлөгджээ. {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=73-74 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Туба || Засаг, түшээ гүн || 1648-1656 || |- | Qayise || Засаг, түшээ гүн || 1656-1669 || |- | Цамц || Засаг, түшээ гүн || 1669-1686 || |- | Дүүрэн || Засаг, түшээ гүн || 1686-1713 || |- | Норовринчин || Засаг, түшээ гүн || 1713-1717 || |- | Шарав || Засаг, түшээ гүн || 1717-1742 || |- | Сономжамсан || Засаг, түшээ гүн || 1742-1755 || |- | Сономравдан || Засаг, түшээ гүн || 1755-1775 || |- | Цэвдэндонров || Засаг, түшээ гүн || 1775-1802 || |- | Раднаабал || Засаг, түшээ гүн || 1802-1834 || |- | Хубит || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1834-1852 || |- | Ванчигсэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1852-1867 || |- | Сэрэннамжил || Засаг, түшээ гүн || 1867-1897 || |- | Мулжидорж || Засаг, түшээ гүн || 1897-1912 || |- | Эрхсэцэнжамбал <!--额尔克色庆占巴勒--> || Засаг, хошууны бэйс || 1912-1936 || |- | Чимэдринчиндорж<!-- 齐木德仁钦多尔济 --> || Засаг, хошууны бэйс || 1936-1945 || Эрхсэцэнжамбалын дүү. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1936 онд туслагч тайж. 1938 онд түүнийг [[Дэмчигдонров]]ыг дэмжсэнийх нь төлөө [[Мэнжян]] засгийн газар албан ёсоор Засаг хошууны бэйс томилсон. |- | Дэлгэр || || 1938-1949 || Хятад нэр: Ба Юн Ин (巴雲英). Гүнгэсэрэнийн ээж. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. [[Хятад-Японы хоёрдугаар дайн]]ы үеэр тэрээр Хятадын засгийн газрыг дэмжиж байв. 1949 оны дараа тэрээр [[Хятадын Коммунист Нам]]д элссэн. |- | Гүнгэсэрэн<!--贡嘎色楞--> || Засаг, хошууны бэйс || 1940-1949 || Эрхсэцэнжамбалын хүү. 1940 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] ojjniirhp163v3vm4n773r1950ac0za 853690 853689 2026-04-17T16:57:30Z 唐吉訶德的侍從 5036 853690 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын хойд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特后旗}} · {{lang|mn|{{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} }} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratHouqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын хойд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур хот | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын хойд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|41.0815|N|107.0715|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Баянбулаг балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 = 24,530 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total = 53,946 |leader_name = |leader_title = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wlthq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын хойд хошуу | monr= Urad-un Qoyitu Qosiɣu |order=st|s=乌拉特后旗 |t=烏拉特後旗 |p=Wūlātè Hòu Qí }} '''Урадын хойд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Зүүн гүнгийн хошуу''' байв, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ.<ref name="jasagh"/> == Газар зүй == Хошуу Хятад-[[Монгол улс|Монголын]] хил дагуу байна. Улсын хил 195 км зурайна. Хилийн цаана [[Өмнөговь]] байна. Урадын хойд хошуу 24,925 км² газар нутагтай. Говь, цөл газар. Богд уул гэж бий. Хошууны төв Баянбулаг балгас Линьхө дүүргээс 50 км зайтай. == Хүн ам зүй == Урадын дундад хошуу 2004 онд 65,000 хүнтэй байв. [[Монгол үндэстэн|Монгол]], [[хятад үндэстэн|хятад]] үндэстэн байдаг. == Нутгийн хуваарь == [[Зураг:Bayannur-urad-rear-banner-map.jpg|thumb|250px|Урадын хойд хошууны газрын зураг]] Урадын хойд хошуу дотроо 3 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Баянбулаг | Цог-Өндөр | Хөх-Өндөр | |--- | сум || | Баянчандмань | Буянт | Өлзий | Өгөнгол | Хөгц | Наранбулаг | Баянговь | Баян-Өндөр |} == Түүх == [[Урад]] монголчуудыг [[Чин улс]] 1648 онд [[Улаанцав]] чуулганы харьяанд гурван хошуу болгон хуваарилжээ. [[Дундад Иргэн Улс]]ын үед 1914 оноос [[Суйюань]] тусгай захиргаат нутаг, 1928 оноос Суйюань мужийн харьяанд хамаарав. БНХАУ-ын үед Улаанцав аймгийн харьяанд [[Урадын дундад хошуу]]ны хамтаар нэгэн хошуу болсон ба 1958 онд [[Баяннуур]] аймгийн харьяанд очсон. 1982 онд одоогийнхоо нэрээр хоёр хошуу салсан. 2003 онд Баяннуур аймаг нь аймгийн түвшний Баяннуур хот болон өөрчлөгджээ. {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=73-74 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Туба || Засаг, түшээ гүн || 1648-1656 || |- | Qayise || Засаг, түшээ гүн || 1656-1669 || |- | Цамц || Засаг, түшээ гүн || 1669-1686 || |- | Дүүрэн || Засаг, түшээ гүн || 1686-1713 || |- | Норовринчин || Засаг, түшээ гүн || 1713-1717 || |- | Шарав || Засаг, түшээ гүн || 1717-1742 || |- | Сономжамсан || Засаг, түшээ гүн || 1742-1755 || |- | Сономравдан || Засаг, түшээ гүн || 1755-1775 || |- | Цэвдэндонров || Засаг, түшээ гүн || 1775-1802 || |- | Раднаабал || Засаг, түшээ гүн || 1802-1834 || |- | Хубит || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1834-1852 || |- | Ванчигсэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1852-1867 || |- | Сэрэннамжил || Засаг, түшээ гүн || 1867-1897 || |- | Мулжидорж || Засаг, түшээ гүн || 1897-1912 || |- | Эрхсэцэнжамбал <!--额尔克色庆占巴勒--> || Засаг, хошууны бэйс || 1912-1936 || |- | Чимэдринчиндорж<!-- 齐木德仁钦多尔济 --> || Засаг, хошууны бэйс || 1936-1945 || Эрхсэцэнжамбалын дүү. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1936 онд туслагч тайж. 1938 онд түүнийг [[Дэмчигдонров]]ыг дэмжсэнийх нь төлөө [[Мэнжян]] засгийн газар албан ёсоор Засаг хошууны бэйс томилсон. |- | Дэлгэр || || 1938-1949 || Хятад нэр: Ба Юн Ин (巴雲英). Гүнгэсэрэнийн ээж. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. [[Хятад-Японы хоёрдугаар дайн]]ы үеэр тэрээр Хятадын засгийн газрыг дэмжиж байв. 1949 оны дараа тэрээр [[Хятадын Коммунист Нам]]д элссэн. |- | Гүнгэсэрэн<!--贡嘎色楞--> || Засаг, хошууны бэйс || 1940-1949 || Эрхсэцэнжамбалын хүү. 1940 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. Тэр залуу хэвээр байсан тул ээж Дэлгэр (Ба Юн Ин) нь түүний өмнөөс түүний хэргийг хариуцдаг байв. |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] k9w1bgjqr70hv6ronygrwjj4cks7b4j 853691 853690 2026-04-17T16:58:13Z 唐吉訶德的侍從 5036 853691 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын хойд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特后旗}} · {{lang|mn|{{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} }} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratHouqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын хойд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур хот | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын хойд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|41.0815|N|107.0715|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Баянбулаг балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 = 24,530 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total = 53,946 |leader_name = |leader_title = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wlthq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын хойд хошуу | monr= Urad-un Qoyitu Qosiɣu |order=st|s=乌拉特后旗 |t=烏拉特後旗 |p=Wūlātè Hòu Qí }} '''Урадын хойд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Зүүн гүнгийн хошуу''' байв, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ.<ref name="jasagh"/> == Газар зүй == Хошуу Хятад-[[Монгол улс|Монголын]] хил дагуу байна. Улсын хил 195 км зурайна. Хилийн цаана [[Өмнөговь]] байна. Урадын хойд хошуу 24,925 км² газар нутагтай. Говь, цөл газар. Богд уул гэж бий. Хошууны төв Баянбулаг балгас Линьхө дүүргээс 50 км зайтай. == Хүн ам зүй == Урадын дундад хошуу 2004 онд 65,000 хүнтэй байв. [[Монгол үндэстэн|Монгол]], [[хятад үндэстэн|хятад]] үндэстэн байдаг. == Нутгийн хуваарь == [[Зураг:Bayannur-urad-rear-banner-map.jpg|thumb|250px|Урадын хойд хошууны газрын зураг]] Урадын хойд хошуу дотроо 3 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Баянбулаг | Цог-Өндөр | Хөх-Өндөр | |--- | сум || | Баянчандмань | Буянт | Өлзий | Өгөнгол | Хөгц | Наранбулаг | Баянговь | Баян-Өндөр |} == Түүх == [[Урад]] монголчуудыг [[Чин улс]] 1648 онд [[Улаанцав]] чуулганы харьяанд гурван хошуу болгон хуваарилжээ. [[Дундад Иргэн Улс]]ын үед 1914 оноос [[Суйюань]] тусгай захиргаат нутаг, 1928 оноос Суйюань мужийн харьяанд хамаарав. БНХАУ-ын үед Улаанцав аймгийн харьяанд [[Урадын дундад хошуу]]ны хамтаар нэгэн хошуу болсон ба 1958 онд [[Баяннуур]] аймгийн харьяанд очсон. 1982 онд одоогийнхоо нэрээр хоёр хошуу салсан. 2003 онд Баяннуур аймаг нь аймгийн түвшний Баяннуур хот болон өөрчлөгджээ. {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=73-74 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Туба || Засаг, түшээ гүн || 1648-1656 || |- | Qayise || Засаг, түшээ гүн || 1656-1669 || |- | Цамц || Засаг, түшээ гүн || 1669-1686 || |- | Дүүрэн || Засаг, түшээ гүн || 1686-1713 || |- | Норовринчин || Засаг, түшээ гүн || 1713-1717 || |- | Шарав || Засаг, түшээ гүн || 1717-1742 || |- | Сономжамсан || Засаг, түшээ гүн || 1742-1755 || |- | Сономравдан || Засаг, түшээ гүн || 1755-1775 || |- | Цэвдэндонров || Засаг, түшээ гүн || 1775-1802 || |- | Раднаабал || Засаг, түшээ гүн || 1802-1834 || |- | Хубит || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1834-1852 || |- | Ванчигсэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1852-1867 || |- | Сэрэннамжил || Засаг, түшээ гүн || 1867-1897 || |- | Мулжидорж || Засаг, түшээ гүн || 1897-1912 || |- | Эрхсэцэнжамбал <!--额尔克色庆占巴勒--> || Засаг, хошууны бэйс || 1912-1936 || |- | Чимэдринчиндорж<!-- 齐木德仁钦多尔济 --> || Засаг, хошууны бэйс || 1936-1945 || Эрхсэцэнжамбалын дүү. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1936 онд туслагч тайж. 1938 онд түүнийг [[Дэмчигдонров]]ыг дэмжсэнийх нь төлөө [[Мэнжян]] засгийн газар албан ёсоор Засаг хошууны бэйс томилсон. |- | Дэлгэр || || 1940-1949 || Хятад нэр: Ба Юн Ин (巴雲英). Гүнгэсэрэнийн ээж. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. [[Хятад-Японы хоёрдугаар дайн]]ы үеэр тэрээр Хятадын засгийн газрыг дэмжиж байв. 1949 оны дараа тэрээр [[Хятадын Коммунист Нам]]д элссэн. |- | Гүнгэсэрэн<!--贡嘎色楞--> || Засаг, хошууны бэйс || 1940-1949 || Эрхсэцэнжамбалын хүү. 1940 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. Тэр залуу хэвээр байсан тул ээж Дэлгэр (Ба Юн Ин) нь түүний өмнөөс түүний хэргийг хариуцдаг байв. |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] gtd6jq3ijfhwdctjc3btdv4qo9uzfkc 853751 853691 2026-04-18T03:12:13Z 唐吉訶德的侍從 5036 853751 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын хойд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特后旗}} · {{lang|mn|{{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} }} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratHouqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын хойд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур хот | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын хойд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|41.0815|N|107.0715|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Баянбулаг балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 = 24,530 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total = 53,946 |leader_name = |leader_title = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wlthq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын хойд хошуу | monr= Urad-un Qoyitu Qosiɣu |order=st|s=乌拉特后旗 |t=烏拉特後旗 |p=Wūlātè Hòu Qí }} '''Урадын хойд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Зүүн гүнгийн хошуу''' байв, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ.<ref name="jasagh"/> == Газар зүй == Хошуу Хятад-[[Монгол улс|Монголын]] хил дагуу байна. Улсын хил 195 км зурайна. Хилийн цаана [[Өмнөговь]] байна. Урадын хойд хошуу 24,925 км² газар нутагтай. Говь, цөл газар. Богд уул гэж бий. Хошууны төв Баянбулаг балгас Линьхө дүүргээс 50 км зайтай. == Хүн ам зүй == Урадын дундад хошуу 2004 онд 65,000 хүнтэй байв. [[Монгол үндэстэн|Монгол]], [[хятад үндэстэн|хятад]] үндэстэн байдаг. == Нутгийн хуваарь == [[Зураг:Bayannur-urad-rear-banner-map.jpg|thumb|250px|Урадын хойд хошууны газрын зураг]] Урадын хойд хошуу дотроо 3 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Баянбулаг | Цог-Өндөр | Хөх-Өндөр | |--- | сум || | Баянчандмань | Буянт | Өлзий | Өгөнгол | Хөгц | Наранбулаг | Баянговь | Баян-Өндөр |} == Түүх == [[Урад]] монголчуудыг [[Чин улс]] 1648 онд [[Улаанцав чуулган]]ы харьяанд гурван хошуу болгон хуваарилжээ. [[Дундад Иргэн Улс]]ын үед 1914 оноос [[Суйюань]] тусгай захиргаат нутаг, 1928 оноос Суйюань мужийн харьяанд хамаарав. БНХАУ-ын үед Улаанцав аймгийн харьяанд [[Урадын дундад хошуу]]ны хамтаар нэгэн хошуу болсон ба 1958 онд [[Баяннуур]] аймгийн харьяанд очсон. 1982 онд одоогийнхоо нэрээр хоёр хошуу салсан. 2003 онд Баяннуур аймаг нь аймгийн түвшний Баяннуур хот болон өөрчлөгджээ. {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=73-74 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Туба || Засаг, түшээ гүн || 1648-1656 || |- | Qayise || Засаг, түшээ гүн || 1656-1669 || |- | Цамц || Засаг, түшээ гүн || 1669-1686 || |- | Дүүрэн || Засаг, түшээ гүн || 1686-1713 || |- | Норовринчин || Засаг, түшээ гүн || 1713-1717 || |- | Шарав || Засаг, түшээ гүн || 1717-1742 || |- | Сономжамсан || Засаг, түшээ гүн || 1742-1755 || |- | Сономравдан || Засаг, түшээ гүн || 1755-1775 || |- | Цэвдэндонров || Засаг, түшээ гүн || 1775-1802 || |- | Раднаабал || Засаг, түшээ гүн || 1802-1834 || |- | Хубит || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1834-1852 || |- | Ванчигсэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1852-1867 || |- | Сэрэннамжил || Засаг, түшээ гүн || 1867-1897 || |- | Мулжидорж || Засаг, түшээ гүн || 1897-1912 || |- | Эрхсэцэнжамбал <!--额尔克色庆占巴勒--> || Засаг, хошууны бэйс || 1912-1936 || |- | Чимэдринчиндорж<!-- 齐木德仁钦多尔济 --> || Засаг, хошууны бэйс || 1936-1945 || Эрхсэцэнжамбалын дүү. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1936 онд туслагч тайж. 1938 онд түүнийг [[Дэмчигдонров]]ыг дэмжсэнийх нь төлөө [[Мэнжян]] засгийн газар албан ёсоор Засаг хошууны бэйс томилсон. |- | Дэлгэр || || 1940-1949 || Хятад нэр: Ба Юн Ин (巴雲英). Гүнгэсэрэнийн ээж. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. [[Хятад-Японы хоёрдугаар дайн]]ы үеэр тэрээр Хятадын засгийн газрыг дэмжиж байв. 1949 оны дараа тэрээр [[Хятадын Коммунист Нам]]д элссэн. |- | Гүнгэсэрэн<!--贡嘎色楞--> || Засаг, хошууны бэйс || 1940-1949 || Эрхсэцэнжамбалын хүү. 1940 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. Тэр залуу хэвээр байсан тул ээж Дэлгэр (Ба Юн Ин) нь түүний өмнөөс түүний хэргийг хариуцдаг байв. |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] bsk3lnutdpgxxadpn332uq2xsg1v66d 853752 853751 2026-04-18T03:12:59Z 唐吉訶德的侍從 5036 853752 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын хойд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特后旗}} · {{lang|mn|{{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} }} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratHouqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын хойд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур хот | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын хойд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|41.0815|N|107.0715|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Баянбулаг балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 = 24,530 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total = 53,946 |leader_name = |leader_title = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wlthq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын хойд хошуу | monr= Urad-un Qoyitu Qosiɣu |order=st|s=乌拉特后旗 |t=烏拉特後旗 |p=Wūlātè Hòu Qí }} '''Урадын хойд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Зүүн гүнгийн хошуу''' байв, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ.<ref name="jasagh"/> == Газар зүй == Хошуу Хятад-[[Монгол улс|Монголын]] хил дагуу байна. Улсын хил 195 км зурайна. Хилийн цаана [[Өмнөговь]] байна. Урадын хойд хошуу 24,925 км² газар нутагтай. Говь, цөл газар. Богд уул гэж бий. Хошууны төв Баянбулаг балгас Линьхө дүүргээс 50 км зайтай. == Хүн ам зүй == Урадын дундад хошуу 2004 онд 65,000 хүнтэй байв. [[Монгол үндэстэн|Монгол]], [[хятад үндэстэн|хятад]] үндэстэн байдаг. == Нутгийн хуваарь == [[Зураг:Bayannur-urad-rear-banner-map.jpg|thumb|250px|Урадын хойд хошууны газрын зураг]] Урадын хойд хошуу дотроо 3 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Баянбулаг | Цог-Өндөр | Хөх-Өндөр | |--- | сум || | Баянчандмань | Буянт | Өлзий | Өгөнгол | Хөгц | Наранбулаг | Баянговь | Баян-Өндөр |} == Түүх == [[Урад]] монголчуудыг [[Чин улс]] 1648 онд [[Улаанцавын чуулган]]ы харьяанд гурван хошуу болгон хуваарилжээ. [[Дундад Иргэн Улс]]ын үед 1914 оноос [[Суйюань]] тусгай захиргаат нутаг, 1928 оноос Суйюань мужийн харьяанд хамаарав. БНХАУ-ын үед Улаанцав аймгийн харьяанд [[Урадын дундад хошуу]]ны хамтаар нэгэн хошуу болсон ба 1958 онд [[Баяннуур]] аймгийн харьяанд очсон. 1982 онд одоогийнхоо нэрээр хоёр хошуу салсан. 2003 онд Баяннуур аймаг нь аймгийн түвшний Баяннуур хот болон өөрчлөгджээ. {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=73-74 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Туба || Засаг, түшээ гүн || 1648-1656 || |- | Qayise || Засаг, түшээ гүн || 1656-1669 || |- | Цамц || Засаг, түшээ гүн || 1669-1686 || |- | Дүүрэн || Засаг, түшээ гүн || 1686-1713 || |- | Норовринчин || Засаг, түшээ гүн || 1713-1717 || |- | Шарав || Засаг, түшээ гүн || 1717-1742 || |- | Сономжамсан || Засаг, түшээ гүн || 1742-1755 || |- | Сономравдан || Засаг, түшээ гүн || 1755-1775 || |- | Цэвдэндонров || Засаг, түшээ гүн || 1775-1802 || |- | Раднаабал || Засаг, түшээ гүн || 1802-1834 || |- | Хубит || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1834-1852 || |- | Ванчигсэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1852-1867 || |- | Сэрэннамжил || Засаг, түшээ гүн || 1867-1897 || |- | Мулжидорж || Засаг, түшээ гүн || 1897-1912 || |- | Эрхсэцэнжамбал <!--额尔克色庆占巴勒--> || Засаг, хошууны бэйс || 1912-1936 || |- | Чимэдринчиндорж<!-- 齐木德仁钦多尔济 --> || Засаг, хошууны бэйс || 1936-1945 || Эрхсэцэнжамбалын дүү. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1936 онд туслагч тайж. 1938 онд түүнийг [[Дэмчигдонров]]ыг дэмжсэнийх нь төлөө [[Мэнжян]] засгийн газар албан ёсоор Засаг хошууны бэйс томилсон. |- | Дэлгэр || || 1940-1949 || Хятад нэр: Ба Юн Ин (巴雲英). Гүнгэсэрэнийн ээж. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. [[Хятад-Японы хоёрдугаар дайн]]ы үеэр тэрээр Хятадын засгийн газрыг дэмжиж байв. 1949 оны дараа тэрээр [[Хятадын Коммунист Нам]]д элссэн. |- | Гүнгэсэрэн<!--贡嘎色楞--> || Засаг, хошууны бэйс || 1940-1949 || Эрхсэцэнжамбалын хүү. 1940 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. Тэр залуу хэвээр байсан тул ээж Дэлгэр (Ба Юн Ин) нь түүний өмнөөс түүний хэргийг хариуцдаг байв. |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] cv488puowe8m5ewpvojjugcuwl0cn0y 853755 853752 2026-04-18T04:07:11Z 唐吉訶德的侍從 5036 853755 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын хойд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特后旗}} · {{lang|mn|{{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} }} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratHouqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын хойд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур хот | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын хойд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|41.0815|N|107.0715|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Баянбулаг балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 = 24,530 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total = 53,946 |leader_name = |leader_title = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wlthq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын хойд хошуу | monr= Urad-un Qoyitu Qosiɣu |order=st|s=乌拉特后旗 |t=烏拉特後旗 |p=Wūlātè Hòu Qí }} '''Урадын хойд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Зүүн гүнгийн хошуу''' байв, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ.<ref name="jasagh"/> == Газар зүй == Хошуу Хятад-[[Монгол улс|Монголын]] хил дагуу байна. Улсын хил 195 км зурайна. Хилийн цаана [[Өмнөговь]] байна. Урадын хойд хошуу 24,925 км² газар нутагтай. Говь, цөл газар. Богд уул гэж бий. Хошууны төв Баянбулаг балгас Линьхө дүүргээс 50 км зайтай. == Хүн ам зүй == Урадын дундад хошуу 2004 онд 65,000 хүнтэй байв. [[Монгол үндэстэн|Монгол]], [[хятад үндэстэн|хятад]] үндэстэн байдаг. == Нутгийн хуваарь == [[Зураг:Bayannur-urad-rear-banner-map.jpg|thumb|250px|Урадын хойд хошууны газрын зураг]] Урадын хойд хошуу дотроо 3 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Баянбулаг | Цог-Өндөр | Хөх-Өндөр | |--- | сум || | Баянчандмань | Буянт | Өлзий | Өгөнгол | Хөгц | Наранбулаг | Баянговь | Баян-Өндөр |} == Түүх == [[Урад]] монголчуудыг [[Чин улс]] 1648 онд [[Улаанцавын чуулган]]ы харьяанд гурван хошуу болгон хуваарилжээ. [[Дундад Иргэн Улс]]ын үед 1914 оноос [[Суйюань]] тусгай захиргаат нутаг, 1928 оноос Суйюань мужийн харьяанд хамаарав. БНХАУ-ын үед Улаанцав аймгийн харьяанд [[Урадын дундад хошуу]]ны хамтаар нэгэн хошуу болсон ба 1958 онд [[Баяннуур]] аймгийн харьяанд очсон. 1982 онд одоогийнхоо нэрээр хоёр хошуу салсан. 2003 онд Баяннуур аймаг нь аймгийн түвшний Баяннуур хот болон өөрчлөгджээ. {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=73-74 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Туба || Засаг, түшээ гүн || 1648-1656 || |- | Qayise || Засаг, түшээ гүн || 1656-1669 || |- | Цамц || Засаг, түшээ гүн || 1669-1686 || |- | Дүүрэн || Засаг, түшээ гүн || 1686-1713 || |- | Норовринчин || Засаг, түшээ гүн || 1713-1717 || |- | Шарав || Засаг, түшээ гүн || 1717-1742 || |- | Сономжамсан || Засаг, түшээ гүн || 1742-1755 || |- | Сономравдан || Засаг, түшээ гүн || 1755-1775 || |- | Цэвдэндонров || Засаг, түшээ гүн || 1775-1802 || |- | Раднаабал || Засаг, түшээ гүн || 1802-1834 || |- | Хубит || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1834-1852 || |- | Ванчигсэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1852-1867 || |- | Сэрэннамжил || Засаг, түшээ гүн || 1867-1897 || |- | Мулжидорж || Засаг, түшээ гүн || 1897-1912 || |- | Эрхсэцэнжамбал <!--额尔克色庆占巴勒--> || Засаг, хошууны бэйс || 1912-1936 || |- | Чимэдринчиндорж<!-- 齐木德仁钦多尔济 --> || Засаг, хошууны бэйс || 1936-1945 || Эрхсэцэнжамбалын дүү. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1936 онд туслагч тайж. 1938 онд түүнийг [[Дэмчигдонров]]ыг дэмжсэнийх нь төлөө [[Мэнжян]] засгийн газар албан ёсоор Засаг хошууны бэйс томилсон. |- | Дэлгэр || || 1940-1949 || Хятад нэр: Ба Юн Ин (巴雲英). Гүнгэсэрэнийн ээж. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Дэлгэр түүний өмнөөс хошууг захирчээ. [[Хятад-Японы хоёрдугаар дайн]]ы үеэр тэрээр Хятадын засгийн газрыг дэмжиж байв. 1949 оны дараа тэрээр [[Хятадын Коммунист Нам]]д элссэн. |- | Гүнгэсэрэн<!--贡嘎色楞--> || Засаг, хошууны бэйс || 1940-1949 || Эрхсэцэнжамбалын хүү. 1940 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. Тэр залуу хэвээр байсан тул ээж Дэлгэр (Ба Юн Ин) нь түүний өмнөөс түүний хэргийг хариуцдаг байв. |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] a5bjmpoygjxwk42yld64w4jik47b126 853758 853755 2026-04-18T04:32:52Z 唐吉訶德的侍從 5036 853758 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын хойд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特后旗}} · {{lang|mn|{{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} }} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratHouqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын хойд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур хот | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын хойд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|41.0815|N|107.0715|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Баянбулаг балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 = 24,530 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total = 53,946 |leader_name = |leader_title = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wlthq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын хойд хошуу | monr= Urad-un Qoyitu Qosiɣu |order=st|s=乌拉特后旗 |t=烏拉特後旗 |p=Wūlātè Hòu Qí }} '''Урадын хойд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Зүүн гүнгийн хошуу''' байв, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ.<ref name="jasagh"/> == Газар зүй == Хошуу Хятад-[[Монгол улс|Монголын]] хил дагуу байна. Улсын хил 195 км зурайна. Хилийн цаана [[Өмнөговь]] байна. Урадын хойд хошуу 24,925 км² газар нутагтай. Говь, цөл газар. Богд уул гэж бий. Хошууны төв Баянбулаг балгас Линьхө дүүргээс 50 км зайтай. == Хүн ам зүй == Урадын дундад хошуу 2004 онд 65,000 хүнтэй байв. [[Монгол үндэстэн|Монгол]], [[хятад үндэстэн|хятад]] үндэстэн байдаг. == Нутгийн хуваарь == [[Зураг:Bayannur-urad-rear-banner-map.jpg|thumb|250px|Урадын хойд хошууны газрын зураг]] Урадын хойд хошуу дотроо 3 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Баянбулаг | Цог-Өндөр | Хөх-Өндөр | |--- | сум || | Баянчандмань | Буянт | Өлзий | Өгөнгол | Хөгц | Наранбулаг | Баянговь | Баян-Өндөр |} == Түүх == [[Урад]] монголчуудыг [[Чин улс]] 1648 онд [[Улаанцавын чуулган]]ы харьяанд гурван хошуу болгон хуваарилжээ. [[Дундад Иргэн Улс]]ын үед 1914 оноос [[Суйюань]] тусгай захиргаат нутаг, 1928 оноос Суйюань мужийн харьяанд хамаарав. БНХАУ-ын үед Улаанцав аймгийн харьяанд [[Урадын дундад хошуу]]ны хамтаар нэгэн хошуу болсон ба 1958 онд [[Баяннуур]] аймгийн харьяанд очсон. 1982 онд одоогийнхоо нэрээр хоёр хошуу салсан. 2003 онд Баяннуур аймаг нь аймгийн түвшний Баяннуур хот болон өөрчлөгджээ. {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=73-74 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Туба || Засаг, түшээ гүн || 1648-1656 || |- | Qayise || Засаг, түшээ гүн || 1656-1669 || |- | Цамц || Засаг, түшээ гүн || 1669-1686 || |- | Дүүрэн || Засаг, түшээ гүн || 1686-1713 || |- | Норовринчин || Засаг, түшээ гүн || 1713-1717 || |- | Шарав || Засаг, түшээ гүн || 1717-1742 || |- | Сономжамсан || Засаг, түшээ гүн || 1742-1755 || |- | Сономравдан || Засаг, түшээ гүн || 1755-1775 || |- | Цэвдэндонров || Засаг, түшээ гүн || 1775-1802 || |- | Раднаабал || Засаг, түшээ гүн || 1802-1834 || |- | Хубит || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1834-1852 || |- | Ванчигсэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1852-1867 || |- | Сэрэннамжил || Засаг, түшээ гүн || 1867-1897 || |- | Мулжидорж || Засаг, түшээ гүн || 1897-1912 || |- | Эрхсэцэнжамбал <!--额尔克色庆占巴勒--> || Засаг, хошууны бэйс || 1912-1936 || |- | Чимэдринчиндорж<!-- 齐木德仁钦多尔济 --> || Засаг, хошууны бэйс || 1936-1945 || Эрхсэцэнжамбалын дүү. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1936 онд туслагч тайж. 1938 онд түүнийг [[Дэмчигдонров]]ыг дэмжсэнийх нь төлөө [[Мэнжян]] засгийн газар албан ёсоор Засаг хошууны бэйс томилсон. |- | Дэлгэр || || 1940-1949 || Хятад нэр: Ба Юн Ин (巴雲英). Гүнгэсэрэнийн эхнэр. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Дэлгэр түүний өмнөөс хошууг захирчээ. [[Хятад-Японы хоёрдугаар дайн]]ы үеэр тэрээр Хятадын засгийн газрыг дэмжиж байв. 1949 оны дараа тэрээр [[Хятадын Коммунист Нам]]д элссэн. |- | Гүнгэсэрэн<!--贡嘎色楞--> || Засаг, хошууны бэйс || 1940-1949 || Эрхсэцэнжамбалын хүү. 1940 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. Тэр залуу хэвээр байсан тул ээж Дэлгэр (Ба Юн Ин) нь түүний өмнөөс түүний хэргийг хариуцдаг байв. |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] jwu9gjpcck2nn2ajwuqk4gnue0dn8ir 853759 853758 2026-04-18T04:33:27Z 唐吉訶德的侍從 5036 853759 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын хойд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特后旗}} · {{lang|mn|{{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} }} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratHouqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын хойд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур хот | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын хойд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|41.0815|N|107.0715|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Баянбулаг балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 = 24,530 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total = 53,946 |leader_name = |leader_title = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wlthq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠢᠲᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын хойд хошуу | monr= Urad-un Qoyitu Qosiɣu |order=st|s=乌拉特后旗 |t=烏拉特後旗 |p=Wūlātè Hòu Qí }} '''Урадын хойд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Зүүн гүнгийн хошуу''' байв, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ.<ref name="jasagh"/> == Газар зүй == Хошуу Хятад-[[Монгол улс|Монголын]] хил дагуу байна. Улсын хил 195 км зурайна. Хилийн цаана [[Өмнөговь]] байна. Урадын хойд хошуу 24,925 км² газар нутагтай. Говь, цөл газар. Богд уул гэж бий. Хошууны төв Баянбулаг балгас Линьхө дүүргээс 50 км зайтай. == Хүн ам зүй == Урадын дундад хошуу 2004 онд 65,000 хүнтэй байв. [[Монгол үндэстэн|Монгол]], [[хятад үндэстэн|хятад]] үндэстэн байдаг. == Нутгийн хуваарь == [[Зураг:Bayannur-urad-rear-banner-map.jpg|thumb|250px|Урадын хойд хошууны газрын зураг]] Урадын хойд хошуу дотроо 3 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Баянбулаг | Цог-Өндөр | Хөх-Өндөр | |--- | сум || | Баянчандмань | Буянт | Өлзий | Өгөнгол | Хөгц | Наранбулаг | Баянговь | Баян-Өндөр |} == Түүх == [[Урад]] монголчуудыг [[Чин улс]] 1648 онд [[Улаанцавын чуулган]]ы харьяанд гурван хошуу болгон хуваарилжээ. [[Дундад Иргэн Улс]]ын үед 1914 оноос [[Суйюань]] тусгай захиргаат нутаг, 1928 оноос Суйюань мужийн харьяанд хамаарав. БНХАУ-ын үед Улаанцав аймгийн харьяанд [[Урадын дундад хошуу]]ны хамтаар нэгэн хошуу болсон ба 1958 онд [[Баяннуур]] аймгийн харьяанд очсон. 1982 онд одоогийнхоо нэрээр хоёр хошуу салсан. 2003 онд Баяннуур аймаг нь аймгийн түвшний Баяннуур хот болон өөрчлөгджээ. {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=73-74 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Туба || Засаг, түшээ гүн || 1648-1656 || |- | Qayise || Засаг, түшээ гүн || 1656-1669 || |- | Цамц || Засаг, түшээ гүн || 1669-1686 || |- | Дүүрэн || Засаг, түшээ гүн || 1686-1713 || |- | Норовринчин || Засаг, түшээ гүн || 1713-1717 || |- | Шарав || Засаг, түшээ гүн || 1717-1742 || |- | Сономжамсан || Засаг, түшээ гүн || 1742-1755 || |- | Сономравдан || Засаг, түшээ гүн || 1755-1775 || |- | Цэвдэндонров || Засаг, түшээ гүн || 1775-1802 || |- | Раднаабал || Засаг, түшээ гүн || 1802-1834 || |- | Хубит || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1834-1852 || |- | Ванчигсэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1852-1867 || |- | Сэрэннамжил || Засаг, түшээ гүн || 1867-1897 || |- | Мулжидорж || Засаг, түшээ гүн || 1897-1912 || |- | Эрхсэцэнжамбал <!--额尔克色庆占巴勒--> || Засаг, хошууны бэйс || 1912-1936 || |- | Чимэдринчиндорж<!-- 齐木德仁钦多尔济 --> || Засаг, хошууны бэйс || 1936-1945 || Эрхсэцэнжамбалын дүү. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Чимэдринчиндорж түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1936 онд туслагч тайж. 1938 онд түүнийг [[Дэмчигдонров]]ыг дэмжсэнийх нь төлөө [[Мэнжян]] засгийн газар албан ёсоор Засаг хошууны бэйс томилсон. |- | Дэлгэр || || 1940-1949 || Хятад нэр: Ба Юн Ин (巴雲英). Гүнгэсэрэнийн ээж. Гүнгэсэрэн хэтэрхий залуу байсан тул Дэлгэр түүний өмнөөс хошууг захирчээ. [[Хятад-Японы хоёрдугаар дайн]]ы үеэр тэрээр Хятадын засгийн газрыг дэмжиж байв. 1949 оны дараа тэрээр [[Хятадын Коммунист Нам]]д элссэн. |- | Гүнгэсэрэн<!--贡嘎色楞--> || Засаг, хошууны бэйс || 1940-1949 || Эрхсэцэнжамбалын хүү. 1940 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. Тэр залуу хэвээр байсан тул ээж Дэлгэр (Ба Юн Ин) нь түүний өмнөөс түүний хэргийг хариуцдаг байв. |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] a5bjmpoygjxwk42yld64w4jik47b126 0 34079 853763 800123 2026-04-18T04:56:19Z 唐吉訶德的侍從 5036 853763 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name =Урадын дундад хошуу |official_name = |other_name = |native_name ={{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特中旗}} • {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠᠳᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} |nickname = |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratZhongqi.png |mapsize = |map_caption = Баяннуур дахь Урадын дундад хошуу |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Өвөр Монгол#Хятад |pushpin_label = Урадын дундад |pushpin_label_position = top |pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Халиут балгас]] |parts_type = |parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> |parts = <!-- parts text, or header for parts list --> |p1 = |p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title1 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date1 = |founder = |named_for = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, to display imperial before metric--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 22,820 |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> |area_water_km2 = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = <!-- Elevation --------------------------> |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2020 |population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_note = |population_total = 112,159 |population_density_km2 = auto |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = <!-- General information ---------------> |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |coordinates = {{coord|41|34|N|108|32|E|type:adm3rd_region:CN-15_source:kolossus-dewiki|display=inline,title}} <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = Шуудангийн код <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |website = {{URL|http://www.wltzq.gov.cn/}} |footnotes = }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠᠳᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын дундад хошуу | monr= Urad-un Dumdadu Qosiɣu |order=st|s=乌拉特中旗 |t=烏拉特中旗 |p=Wūlātè Zhōng Qí }} '''Урадын дундад хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. == Газар зүй == Хошуу Хятад-Монголын хил дагуу байна. Улсын хил 184 км зурайна. Хилийн цаана [[Өмнөговь]], [[Дорноговь]] байна. Баруунаас зүүнш 204 км, хойноос урагш 149 км сунасан дөрвөлжиндүү 23,096 км² газар нутагтай. Хошууны төв Халиут балгас нь Линьхө дүүргээс 161 км, [[Хөх хот]]оос 391 км, Ганцмод боомтоос 130 км зайтай. == Хүн ам зүй == Урадын дундад хошуу 2004 онд 139,867 оршин суугчтай байсан. Хотжилт — 7.3% 26,105 [[монгол үндэстэн]] нийт оршин суугчийн 18.7 хувийг эзлэн байна. 112,775 [[хятад үндэстэн]] нийт хүн амын 80.6 хувийг эзэлж байна. == Нутгийн хуваарь == Урадын дундад хошуу дотроо 4 [[балгас]], 4 [[сум]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Халиут | Үжяхө | Дэлиншань | Шинахө | Вэнгэ |--- | сум || | Баян | Сангийндалай | Баян-Улаан | Чуанжин | Баянхангай | Хангайговь | Хулстай | Баянхатай | Шинэхүрээ |--- | шян || | Шиланжи | Улаансутай | Чулуут | Шуаншөмэй |} == Түүх == Урадын дундад хошууг 1648 онд байгуулж, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Дундад гүнгийн хошуу''' байв.<ref name="jasagh"/> {| class="wikitable" |+ Урадын дундад гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=75-76 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Багбахай || Засаг, туслагч гүн || 1648 || |- | Čüčüngkei || Засаг, туслагч гүн || 1648-1683 || |- | Дарма || Засаг, туслагч гүн || 1683-1686 || |- | Ülban || Засаг, туслагч гүн || 1686-1703 || |- | Чойжамц || Засаг, туслагч гүн || 1703-1733 || |- | Амарлингуй || Засаг, туслагч гүн || 1733-1746 || |- | Гүнгээравдан || Засаг, туслагч гүн || 1746-1786 || |- | Доржпалам || Засаг, туслагч гүн || 1788-1828 || |- | Цэрэнванчиг || Засаг, туслагч гүн || 1828-1830 || |- | Лаваанрэгзэн || Засаг, туслагч гүн || 1831-1843 || |- | Гүнсэндоров || Засаг, туслагч гүн || 1843-1878 || |- | Содномванжуурдорж || Засаг, туслагч гүн || 1879-1901 || |- | Бавуудорж || Засаг, туслагч гүн || 1902-1933 || |- | Ринчинсэнгэ || Засаг, туслагч гүн || 1933-1949 || |- |} == Эх сурвалж == {{reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] 17vctw0cnobboy0knllsvj856niitrn 853764 853763 2026-04-18T04:57:18Z 唐吉訶德的侍從 5036 853764 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name =Урадын дундад хошуу |official_name = |other_name = |native_name ={{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特中旗}} • {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠᠳᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} |nickname = |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratZhongqi.png |mapsize = |map_caption = Баяннуур дахь Урадын дундад хошуу |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Өвөр Монгол#Хятад |pushpin_label = Урадын дундад |pushpin_label_position = top |pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Халиут балгас]] |parts_type = |parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> |parts = <!-- parts text, or header for parts list --> |p1 = |p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title1 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date1 = |founder = |named_for = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, to display imperial before metric--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 22,820 |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> |area_water_km2 = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = <!-- Elevation --------------------------> |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2020 |population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_note = |population_total = 112,159 |population_density_km2 = auto |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = <!-- General information ---------------> |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |coordinates = {{coord|41|34|N|108|32|E|type:adm3rd_region:CN-15_source:kolossus-dewiki|display=inline,title}} <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = Шуудангийн код <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |website = {{URL|http://www.wltzq.gov.cn/}} |footnotes = }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠᠳᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын дундад хошуу | monr= Urad-un Dumdadu Qosiɣu |order=st|s=乌拉特中旗 |t=烏拉特中旗 |p=Wūlātè Zhōng Qí }} '''Урадын дундад хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. == Газар зүй == Хошуу Хятад-Монголын хил дагуу байна. Улсын хил 184 км зурайна. Хилийн цаана [[Өмнөговь]], [[Дорноговь]] байна. Баруунаас зүүнш 204 км, хойноос урагш 149 км сунасан дөрвөлжиндүү 23,096 км² газар нутагтай. Хошууны төв Халиут балгас нь Линьхө дүүргээс 161 км, [[Хөх хот]]оос 391 км, Ганцмод боомтоос 130 км зайтай. == Хүн ам зүй == Урадын дундад хошуу 2004 онд 139,867 оршин суугчтай байсан. Хотжилт — 7.3% 26,105 [[монгол үндэстэн]] нийт оршин суугчийн 18.7 хувийг эзлэн байна. 112,775 [[хятад үндэстэн]] нийт хүн амын 80.6 хувийг эзэлж байна. == Нутгийн хуваарь == Урадын дундад хошуу дотроо 4 [[балгас]], 4 [[сум]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Халиут | Үжяхө | Дэлиншань | Шинахө | Вэнгэ |--- | сум || | Баян | Сангийндалай | Баян-Улаан | Чуанжин | Баянхангай | Хангайговь | Хулстай | Баянхатай | Шинэхүрээ |--- | шян || | Шиланжи | Улаансутай | Чулуут | Шуаншөмэй |} == Түүх == Урадын дундад хошууг 1648 онд байгуулж, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Дундад гүнгийн хошуу''' байв.<ref name="jasagh"/> {| class="wikitable" |+ Урадын дундад хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=75-76 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Багбахай || Засаг, туслагч гүн || 1648 || |- | Čüčüngkei || Засаг, туслагч гүн || 1648-1683 || |- | Дарма || Засаг, туслагч гүн || 1683-1686 || |- | Ülban || Засаг, туслагч гүн || 1686-1703 || |- | Чойжамц || Засаг, туслагч гүн || 1703-1733 || |- | Амарлингуй || Засаг, туслагч гүн || 1733-1746 || |- | Гүнгээравдан || Засаг, туслагч гүн || 1746-1786 || |- | Доржпалам || Засаг, туслагч гүн || 1788-1828 || |- | Цэрэнванчиг || Засаг, туслагч гүн || 1828-1830 || |- | Лаваанрэгзэн || Засаг, туслагч гүн || 1831-1843 || |- | Гүнсэндоров || Засаг, туслагч гүн || 1843-1878 || |- | Содномванжуурдорж || Засаг, туслагч гүн || 1879-1901 || |- | Бавуудорж || Засаг, туслагч гүн || 1902-1933 || |- | Ринчинсэнгэ || Засаг, туслагч гүн || 1933-1949 || |- |} == Эх сурвалж == {{reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] 6chhy88zg5iqipz78zjdsvl47yw452s 0 34081 853756 852011 2026-04-18T04:31:17Z 唐吉訶德的侍從 5036 853756 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын өмнөд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特前旗}} · {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠡᠮᠦᠨᠡᠳᠦ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratQianqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын өмнөд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын өмнөд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|40.737|N|108.652|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Муна уул балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 =7,460 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total =257,826 |leader_name = |leader_title = |elevation_ft = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wltqq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠡᠮᠦᠨᠡᠳᠦ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын Өмнөд Хошуу | monr= Urad-un Emünedü Qosiɣu |order=st|s=乌拉特前旗 |t=烏拉特前旗 |p=Wūlātè Qián Qí }} '''Урадын өмнөд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. == Газар зүй == Урадын өмнөд хошуу Баяннуур хотын дорно өмнөд хэсэгт 7,476 км² газар эзлэн оршдог. Баруунаас зүүнш 142 км, хойноос урагш 85 км сунан тогтсон. Хошууны нутагт цэнгэг уст Улиастай нуур бий. Хошууны төв - Монь-Уул балгас. == Хүн ам зүй == Урадын өмнөд хошуу 2011 онд 343,000 оршин суугчтай байв. Хятад, монгол хүмүүс байдаг. == Нутгийн хуваарь == Урадын өмнөд хошуу дотроо 9 [[балгас]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Монь-Уул | Их Шигтэй | Бага Шигтэй | Мянган | Шяньфэн | Баянхуа | СиШоужоу(Баруун бага зуу) | Шинь-Ань |--- | сум || | Саадаг | Эрдэнэбулаг |--- | шян || | Балгасанд багтах болов |- |} == Түүх == Урадын өмнөд хошууг 1636 онд байгуулж, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Баруун гүнгийн хошуу''' байв.<ref name="jasagh"/> {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=74-75 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Убан || Засаг, түшээ гүн || 1648-1658 || |- | Boldur-a || Засаг, түшээ гүн || 1658-1661 || |- | Булт || Засаг, түшээ гүн || 1661-1668 || |- | Аюуш || Засаг, түшээ гүн || 1668-1672 || |- | Номон || Засаг, түшээ гүн || 1672-1683 || |- | Дармад || Засаг, түшээ гүн || 1684-1689 || |- | Дармашир || Засаг, түшээ гүн || 1689-1725 || |- | Darmagiridi || Засаг, түшээ гүн || 1725-1751 || |- | Darmaridi || Засаг, түшээ гүн || 1751-1764 || |- | Галсанцэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1764-1779 || |- | Galsangloroi || Засаг, түшээ гүн || 1779-1780 || |- | Жигмэддорж || Засаг, түшээ гүн || 1781-1791 || |- | Бат-Очир || Засаг, түшээ гүн || 1791-1834 || |- | Галданванчигдорж || Засаг, түшээ гүн || 1834-1852 || |- | Гонсронжав || Засаг, түшээ гүн || 1852-1882 || |- | Хэшигдэлгэр || Засаг, түшээ гүн || 1882-1926 || |- | Шаравдорж || Засаг, түшээ гүн || 1928-1939 || |- | Ци Жунфэн (奇俊峯) || || 1939-1947 || Шаравдоржоржийн ээж. Алтан-Очир хэтэрхий залуу байсан тул Ци Жунфэн түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1947 онд тэр болон түүний хүү алагдсан.<ref name="qijunfeng">{{cite news |url = https://collections.library.utoronto.ca/view/rclc-hkl:xhrb_article0058 |title = 烏盟西公旗 女王奇俊峯之死 |language=zh}}</ref> |- | Алтан-Очир || Засаг, түшээ гүн || 1939-1947 || Хятад нэр: Ци Фа-У (奇法武). Шаравдоржоржийн хүү. 1939 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. Тэр залуу хэвээр байсан тул ээж Ци Жунфэн нь түүний өмнөөс түүний хэргийг хариуцдаг байв. 1947 онд тэр болон түүний ээж алагдсан.<ref name="qijunfeng"/> |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] 2lbckn4if2bzqt9dcl5oh2ozs4k2nyn 853757 853756 2026-04-18T04:32:41Z 唐吉訶德的侍從 5036 853757 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын өмнөд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特前旗}} · {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠡᠮᠦᠨᠡᠳᠦ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratQianqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын өмнөд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын өмнөд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|40.737|N|108.652|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Муна уул балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 =7,460 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total =257,826 |leader_name = |leader_title = |elevation_ft = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wltqq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠡᠮᠦᠨᠡᠳᠦ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын Өмнөд Хошуу | monr= Urad-un Emünedü Qosiɣu |order=st|s=乌拉特前旗 |t=烏拉特前旗 |p=Wūlātè Qián Qí }} '''Урадын өмнөд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. == Газар зүй == Урадын өмнөд хошуу Баяннуур хотын дорно өмнөд хэсэгт 7,476 км² газар эзлэн оршдог. Баруунаас зүүнш 142 км, хойноос урагш 85 км сунан тогтсон. Хошууны нутагт цэнгэг уст Улиастай нуур бий. Хошууны төв - Монь-Уул балгас. == Хүн ам зүй == Урадын өмнөд хошуу 2011 онд 343,000 оршин суугчтай байв. Хятад, монгол хүмүүс байдаг. == Нутгийн хуваарь == Урадын өмнөд хошуу дотроо 9 [[балгас]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Монь-Уул | Их Шигтэй | Бага Шигтэй | Мянган | Шяньфэн | Баянхуа | СиШоужоу(Баруун бага зуу) | Шинь-Ань |--- | сум || | Саадаг | Эрдэнэбулаг |--- | шян || | Балгасанд багтах болов |- |} == Түүх == Урадын өмнөд хошууг 1636 онд байгуулж, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Баруун гүнгийн хошуу''' байв.<ref name="jasagh"/> {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=74-75 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Убан || Засаг, түшээ гүн || 1648-1658 || |- | Boldur-a || Засаг, түшээ гүн || 1658-1661 || |- | Булт || Засаг, түшээ гүн || 1661-1668 || |- | Аюуш || Засаг, түшээ гүн || 1668-1672 || |- | Номон || Засаг, түшээ гүн || 1672-1683 || |- | Дармад || Засаг, түшээ гүн || 1684-1689 || |- | Дармашир || Засаг, түшээ гүн || 1689-1725 || |- | Darmagiridi || Засаг, түшээ гүн || 1725-1751 || |- | Darmaridi || Засаг, түшээ гүн || 1751-1764 || |- | Галсанцэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1764-1779 || |- | Galsangloroi || Засаг, түшээ гүн || 1779-1780 || |- | Жигмэддорж || Засаг, түшээ гүн || 1781-1791 || |- | Бат-Очир || Засаг, түшээ гүн || 1791-1834 || |- | Галданванчигдорж || Засаг, түшээ гүн || 1834-1852 || |- | Гонсронжав || Засаг, түшээ гүн || 1852-1882 || |- | Хэшигдэлгэр || Засаг, түшээ гүн || 1882-1926 || |- | Шаравдорж || Засаг, түшээ гүн || 1928-1939 || |- | Ци Жунфэн (奇俊峯) || || 1939-1947 || Шаравдоржоржий нэхнэр. Алтан-Очир хэтэрхий залуу байсан тул Ци Жунфэн түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1947 онд тэр болон түүний хүү алагдсан.<ref name="qijunfeng">{{cite news |url = https://collections.library.utoronto.ca/view/rclc-hkl:xhrb_article0058 |title = 烏盟西公旗 女王奇俊峯之死 |language=zh}}</ref> |- | Алтан-Очир || Засаг, түшээ гүн || 1939-1947 || Хятад нэр: Ци Фа-У (奇法武). Шаравдоржоржийн хүү. 1939 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. Тэр залуу хэвээр байсан тул ээж Ци Жунфэн нь түүний өмнөөс түүний хэргийг хариуцдаг байв. 1947 онд тэр болон түүний ээж алагдсан.<ref name="qijunfeng"/> |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] buoa5pfq4h3evg7t7d10a6gymyi5scg 853760 853757 2026-04-18T04:34:30Z 唐吉訶德的侍從 5036 853760 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын өмнөд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特前旗}} · {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠡᠮᠦᠨᠡᠳᠦ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratQianqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын өмнөд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын өмнөд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|40.737|N|108.652|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Муна уул балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 =7,460 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total =257,826 |leader_name = |leader_title = |elevation_ft = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wltqq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠡᠮᠦᠨᠡᠳᠦ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын Өмнөд Хошуу | monr= Urad-un Emünedü Qosiɣu |order=st|s=乌拉特前旗 |t=烏拉特前旗 |p=Wūlātè Qián Qí }} '''Урадын өмнөд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. == Газар зүй == Урадын өмнөд хошуу Баяннуур хотын дорно өмнөд хэсэгт 7,476 км² газар эзлэн оршдог. Баруунаас зүүнш 142 км, хойноос урагш 85 км сунан тогтсон. Хошууны нутагт цэнгэг уст Улиастай нуур бий. Хошууны төв - Монь-Уул балгас. == Хүн ам зүй == Урадын өмнөд хошуу 2011 онд 343,000 оршин суугчтай байв. Хятад, монгол хүмүүс байдаг. == Нутгийн хуваарь == Урадын өмнөд хошуу дотроо 9 [[балгас]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Монь-Уул | Их Шигтэй | Бага Шигтэй | Мянган | Шяньфэн | Баянхуа | СиШоужоу(Баруун бага зуу) | Шинь-Ань |--- | сум || | Саадаг | Эрдэнэбулаг |--- | шян || | Балгасанд багтах болов |- |} == Түүх == Урадын өмнөд хошууг 1636 онд байгуулж, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Баруун гүнгийн хошуу''' байв.<ref name="jasagh"/> {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=74-75 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Убан || Засаг, түшээ гүн || 1648-1658 || |- | Boldur-a || Засаг, түшээ гүн || 1658-1661 || |- | Булт || Засаг, түшээ гүн || 1661-1668 || |- | Аюуш || Засаг, түшээ гүн || 1668-1672 || |- | Номон || Засаг, түшээ гүн || 1672-1683 || |- | Дармад || Засаг, түшээ гүн || 1684-1689 || |- | Дармашир || Засаг, түшээ гүн || 1689-1725 || |- | Darmagiridi || Засаг, түшээ гүн || 1725-1751 || |- | Darmaridi || Засаг, түшээ гүн || 1751-1764 || |- | Галсанцэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1764-1779 || |- | Galsangloroi || Засаг, түшээ гүн || 1779-1780 || |- | Жигмэддорж || Засаг, түшээ гүн || 1781-1791 || |- | Бат-Очир || Засаг, түшээ гүн || 1791-1834 || |- | Галданванчигдорж || Засаг, түшээ гүн || 1834-1852 || |- | Гонсронжав || Засаг, түшээ гүн || 1852-1882 || |- | Хэшигдэлгэр || Засаг, түшээ гүн || 1882-1926 || |- | Шаравдорж || Засаг, түшээ гүн || 1928-1939 || |- | Ци Жунфэн (奇俊峯) || || 1939-1947 || Шаравдоржоржийн эхнэр. Алтан-Очир хэтэрхий залуу байсан тул Ци Жунфэн түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1947 онд тэр болон түүний хүү алагдсан.<ref name="qijunfeng">{{cite news |url = https://collections.library.utoronto.ca/view/rclc-hkl:xhrb_article0058 |title = 烏盟西公旗 女王奇俊峯之死 |language=zh}}</ref> |- | Алтан-Очир || Засаг, түшээ гүн || 1939-1947 || Хятад нэр: Ци Фа-У (奇法武). Шаравдоржоржийн хүү. 1939 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. Тэр залуу хэвээр байсан тул ээж Ци Жунфэн нь түүний өмнөөс түүний хэргийг хариуцдаг байв. 1947 онд тэр болон түүний ээж алагдсан.<ref name="qijunfeng"/> |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] 15806nzvj6cxitvzyo5l0os6q8exfn7 853761 853760 2026-04-18T04:37:43Z 唐吉訶德的侍從 5036 853761 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын өмнөд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特前旗}} · {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠡᠮᠦᠨᠡᠳᠦ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratQianqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын өмнөд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын өмнөд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|40.737|N|108.652|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Муна уул балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 =7,460 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total =257,826 |leader_name = |leader_title = |elevation_ft = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wltqq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠡᠮᠦᠨᠡᠳᠦ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын Өмнөд Хошуу | monr= Urad-un Emünedü Qosiɣu |order=st|s=乌拉特前旗 |t=烏拉特前旗 |p=Wūlātè Qián Qí }} '''Урадын өмнөд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. == Газар зүй == Урадын өмнөд хошуу Баяннуур хотын дорно өмнөд хэсэгт 7,476 км² газар эзлэн оршдог. Баруунаас зүүнш 142 км, хойноос урагш 85 км сунан тогтсон. Хошууны нутагт цэнгэг уст Улиастай нуур бий. Хошууны төв - Монь-Уул балгас. == Хүн ам зүй == Урадын өмнөд хошуу 2011 онд 343,000 оршин суугчтай байв. Хятад, монгол хүмүүс байдаг. == Нутгийн хуваарь == Урадын өмнөд хошуу дотроо 9 [[балгас]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Монь-Уул | Их Шигтэй | Бага Шигтэй | Мянган | Шяньфэн | Баянхуа | СиШоужоу(Баруун бага зуу) | Шинь-Ань |--- | сум || | Саадаг | Эрдэнэбулаг |--- | шян || | Балгасанд багтах болов |- |} == Түүх == Урадын өмнөд хошууг 1648 онд байгуулж, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Баруун гүнгийн хошуу''' байв.<ref name="jasagh"/> {| class="wikitable" |+ Урадын хойд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=74-75 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Убан || Засаг, түшээ гүн || 1648-1658 || |- | Boldur-a || Засаг, түшээ гүн || 1658-1661 || |- | Булт || Засаг, түшээ гүн || 1661-1668 || |- | Аюуш || Засаг, түшээ гүн || 1668-1672 || |- | Номон || Засаг, түшээ гүн || 1672-1683 || |- | Дармад || Засаг, түшээ гүн || 1684-1689 || |- | Дармашир || Засаг, түшээ гүн || 1689-1725 || |- | Darmagiridi || Засаг, түшээ гүн || 1725-1751 || |- | Darmaridi || Засаг, түшээ гүн || 1751-1764 || |- | Галсанцэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1764-1779 || |- | Galsangloroi || Засаг, түшээ гүн || 1779-1780 || |- | Жигмэддорж || Засаг, түшээ гүн || 1781-1791 || |- | Бат-Очир || Засаг, түшээ гүн || 1791-1834 || |- | Галданванчигдорж || Засаг, түшээ гүн || 1834-1852 || |- | Гонсронжав || Засаг, түшээ гүн || 1852-1882 || |- | Хэшигдэлгэр || Засаг, түшээ гүн || 1882-1926 || |- | Шаравдорж || Засаг, түшээ гүн || 1928-1939 || |- | Ци Жунфэн (奇俊峯) || || 1939-1947 || Шаравдоржоржийн эхнэр. Алтан-Очир хэтэрхий залуу байсан тул Ци Жунфэн түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1947 онд тэр болон түүний хүү алагдсан.<ref name="qijunfeng">{{cite news |url = https://collections.library.utoronto.ca/view/rclc-hkl:xhrb_article0058 |title = 烏盟西公旗 女王奇俊峯之死 |language=zh}}</ref> |- | Алтан-Очир || Засаг, түшээ гүн || 1939-1947 || Хятад нэр: Ци Фа-У (奇法武). Шаравдоржоржийн хүү. 1939 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. Тэр залуу хэвээр байсан тул ээж Ци Жунфэн нь түүний өмнөөс түүний хэргийг хариуцдаг байв. 1947 онд тэр болон түүний ээж алагдсан.<ref name="qijunfeng"/> |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] tu9be7086vyqomtrt1fb0rvk4dgwz6c 853762 853761 2026-04-18T04:55:23Z 唐吉訶德的侍從 5036 853762 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин |name = Урадын өмнөд хошуу |native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|乌拉特前旗}} · {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠡᠮᠦᠨᠡᠳᠦ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} |postal_code = |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = ChinaBayannurUratQianqi.png |map_caption = Баяннуур дахь Урадын өмнөд хошуу |image_map1 = Location of Bayannur Prefecture within Inner Mongolia (China).svg |map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Баяннуур | pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label_position = | pushpin_label = Урадын өмнөд | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |coordinates = {{coord|40.737|N|108.652|E|format=dms|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|display=it}} |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Баяннуур хот|Баяннуур]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Муна уул балгас]] |area_code = |area_land_km2 = |area_total_km2 =7,460 |area_water_km2 = |population = |population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_density_km2 = auto |population_total =257,826 |leader_name = |leader_title = |elevation_ft = |elevation_m = |elevation_max_m = |elevation_min_m = |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |website = {{URL|http://www.wltqq.gov.cn/}} }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠤᠷᠠᠳ ᠤᠨ ᠡᠮᠦᠨᠡᠳᠦ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Урадын Өмнөд Хошуу | monr= Urad-un Emünedü Qosiɣu |order=st|s=乌拉特前旗 |t=烏拉特前旗 |p=Wūlātè Qián Qí }} '''Урадын өмнөд хошуу''' — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[Баяннуур хот]]ын харьяа '''[[Хятад улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]]'''. == Газар зүй == Урадын өмнөд хошуу Баяннуур хотын дорно өмнөд хэсэгт 7,476 км² газар эзлэн оршдог. Баруунаас зүүнш 142 км, хойноос урагш 85 км сунан тогтсон. Хошууны нутагт цэнгэг уст Улиастай нуур бий. Хошууны төв - Монь-Уул балгас. == Хүн ам зүй == Урадын өмнөд хошуу 2011 онд 343,000 оршин суугчтай байв. Хятад, монгол хүмүүс байдаг. == Нутгийн хуваарь == Урадын өмнөд хошуу дотроо 9 [[балгас]] болж хуваагддаг. {|class="wikitable" cellspacing="0" ! Нэгж || Нутгийн нэр |--- | балгас || | Монь-Уул | Их Шигтэй | Бага Шигтэй | Мянган | Шяньфэн | Баянхуа | СиШоужоу(Баруун бага зуу) | Шинь-Ань |--- | сум || | Саадаг | Эрдэнэбулаг |--- | шян || | Балгасанд багтах болов |- |} == Түүх == Урадын өмнөд хошууг 1648 онд байгуулж, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Баруун гүнгийн хошуу''' байв.<ref name="jasagh"/> {| class="wikitable" |+ Урадын өмнөд гарын хошууы засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref name="jasagh">{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=74-75 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Убан || Засаг, түшээ гүн || 1648-1658 || |- | Boldur-a || Засаг, түшээ гүн || 1658-1661 || |- | Булт || Засаг, түшээ гүн || 1661-1668 || |- | Аюуш || Засаг, түшээ гүн || 1668-1672 || |- | Номон || Засаг, түшээ гүн || 1672-1683 || |- | Дармад || Засаг, түшээ гүн || 1684-1689 || |- | Дармашир || Засаг, түшээ гүн || 1689-1725 || |- | Darmagiridi || Засаг, түшээ гүн || 1725-1751 || |- | Darmaridi || Засаг, түшээ гүн || 1751-1764 || |- | Галсанцэрэн || Засаг, түшээ гүн || 1764-1779 || |- | Galsangloroi || Засаг, түшээ гүн || 1779-1780 || |- | Жигмэддорж || Засаг, түшээ гүн || 1781-1791 || |- | Бат-Очир || Засаг, түшээ гүн || 1791-1834 || |- | Галданванчигдорж || Засаг, түшээ гүн || 1834-1852 || |- | Гонсронжав || Засаг, түшээ гүн || 1852-1882 || |- | Хэшигдэлгэр || Засаг, түшээ гүн || 1882-1926 || |- | Шаравдорж || Засаг, түшээ гүн || 1928-1939 || |- | Ци Жунфэн (奇俊峯) || || 1939-1947 || Шаравдоржоржийн эхнэр. Алтан-Очир хэтэрхий залуу байсан тул Ци Жунфэн түүний өмнөөс хошууг захирчээ. 1947 онд тэр болон түүний хүү алагдсан.<ref name="qijunfeng">{{cite news |url = https://collections.library.utoronto.ca/view/rclc-hkl:xhrb_article0058 |title = 烏盟西公旗 女王奇俊峯之死 |language=zh}}</ref> |- | Алтан-Очир || Засаг, түшээ гүн || 1939-1947 || Хятад нэр: Ци Фа-У (奇法武). Шаравдоржоржийн хүү. 1939 онд түүнийг Хятадын засгийн газар засаг хошууны бэйс томилсон. Тэр залуу хэвээр байсан тул ээж Ци Жунфэн нь түүний өмнөөс түүний хэргийг хариуцдаг байв. 1947 онд тэр болон түүний ээж алагдсан.<ref name="qijunfeng"/> |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] 4gv7gn8i78ts3gpd1ko9ftj7yr3tswf 0 34085 853767 800021 2026-04-18T06:23:28Z 唐吉訶德的侍從 5036 853767 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин | name = Отог хошуу | other_name = | native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|鄂托克旗}} • {{MongolUnicode|ᠣᠲᠣᠭ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} | settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = 棋盘井镇的早晨 - panoramio.jpg | imagesize = | image_caption = | image_map = ChinaOrdosEtuoke.png | mapsize = | map_caption = Ордос хот дахь Отог хошуу | image_map1 = Location of Ordos Prefecture within Inner Mongolia (China).svg | mapsize1 = | map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Ордос хот | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label = Отог | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь төвийн байршил | pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Ордос хот|Ордос]] |seat_type = Хошууны төв | seat = {{Interlanguage link|Улаан балгас|lt=Улаан балгас|zh|乌兰镇 (鄂托克旗)}} | parts_type = | parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> | parts = <!-- parts text, or header for parts list --> | p1 = | p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics ----------------->| government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title1 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date1 = | founder = | named_for = <!-- Area ---------------------> | area_footnotes = | area_total_km2 = 20064 | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_dunam = <!--Used in Middle East articles only--> | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = 1367 | elevation_max_m = | elevation_min_m = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> | population_note = | population_total = 162,726 | population_density_km2 = auto | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = <!-- General information ---------------> | timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] | utc_offset = +8 | coordinates = {{coord|39.0897|N|107.9762|E|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|format=dms|display=it}} <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] | postal_code = | area_code = | website = {{URL|http://www.eq.gov.cn/}} | footnotes = }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠣᠲᠣᠭ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Отог хошуу | monr= Otoɣ qosiɣu |c=鄂托克旗 |p=Ètuōkè Qí }} '''Отог хошуу''' ([[Монгол бичиг|монгол бичгээр]]: {{MongolUnicode|ᠣᠲᠣᠭ}} {{MongolUnicode|ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ}}, [[хятадаар]]: 鄂托克旗) — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[аймгийн энтэй Ордос хот]]ын харъяат [[хошуу]]. == Нутгийн хуваарь == Отог хошуу дотроо 4 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагдана. == Түүх == Урьд нь '''Ордос баруун гарын дундад хошуу'''. Тус хошууг 1650 онд байгуулж, [[Их Зуугийн чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь "Отог хошуу" байв. 1949 онд албан ёсоор Отог хошуу нэртэй болсон. Мөн онд [[Отгийн өмнөд хошуу]]г энэ мужаас тусгаарласан. == Мөн үзэх == * [[Отгийн өмнөд хошуу]] == Эх сурвалж == {{reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] stk5cvwp3phy7pi6fr7zu4j6mr9iwpe 853768 853767 2026-04-18T06:26:01Z 唐吉訶德的侍從 5036 853768 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин | name = Отог хошуу | other_name = | native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|鄂托克旗}} • {{MongolUnicode|ᠣᠲᠣᠭ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} | settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = 棋盘井镇的早晨 - panoramio.jpg | imagesize = | image_caption = | image_map = ChinaOrdosEtuoke.png | mapsize = | map_caption = Ордос хот дахь Отог хошуу | image_map1 = Location of Ordos Prefecture within Inner Mongolia (China).svg | mapsize1 = | map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Ордос хот | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label = Отог | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь төвийн байршил | pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Ордос хот|Ордос]] |seat_type = Хошууны төв | seat = {{Interlanguage link|Улаан балгас|lt=Улаан балгас|zh|乌兰镇 (鄂托克旗)}} | parts_type = | parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> | parts = <!-- parts text, or header for parts list --> | p1 = | p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics ----------------->| government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title1 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date1 = | founder = | named_for = <!-- Area ---------------------> | area_footnotes = | area_total_km2 = 20064 | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_dunam = <!--Used in Middle East articles only--> | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = 1367 | elevation_max_m = | elevation_min_m = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> | population_note = | population_total = 162,726 | population_density_km2 = auto | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = <!-- General information ---------------> | timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] | utc_offset = +8 | coordinates = {{coord|39.0897|N|107.9762|E|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|format=dms|display=it}} <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] | postal_code = | area_code = | website = {{URL|http://www.eq.gov.cn/}} | footnotes = }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠣᠲᠣᠭ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Отог хошуу | monr= Otoɣ qosiɣu |c=鄂托克旗 |p=Ètuōkè Qí }} '''Отог хошуу''' ([[Монгол бичиг|монгол бичгээр]]: {{MongolUnicode|ᠣᠲᠣᠭ}} {{MongolUnicode|ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ}}, [[хятадаар]]: 鄂托克旗) — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[аймгийн энтэй Ордос хот]]ын харъяат [[хошуу]]. == Нутгийн хуваарь == Отог хошуу дотроо 4 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагдана. == Түүх == Урьд нь '''Ордос баруун гарын дундад хошуу'''. Энэ хошууг 1650 онд байгуулж, [[Их Зуугийн чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь "Отог хошуу" байв. 1949 онд албан ёсоор Отог хошуу нэртэй болсон. Мөн онд [[Отгийн өмнөд хошуу]]г энэ мужаас тусгаарласан. == Мөн үзэх == * [[Отгийн өмнөд хошуу]] == Эх сурвалж == {{reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] 7z7dg1zx73fpdych9ugcif63ajevtq5 853770 853768 2026-04-18T07:54:27Z 唐吉訶德的侍從 5036 853770 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин | name = Отог хошуу | other_name = | native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|鄂托克旗}} • {{MongolUnicode|ᠣᠲᠣᠭ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} | settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = 棋盘井镇的早晨 - panoramio.jpg | imagesize = | image_caption = | image_map = ChinaOrdosEtuoke.png | mapsize = | map_caption = Ордос хот дахь Отог хошуу | image_map1 = Location of Ordos Prefecture within Inner Mongolia (China).svg | mapsize1 = | map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Ордос хот | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label = Отог | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь төвийн байршил | pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Ордос хот|Ордос]] |seat_type = Хошууны төв | seat = {{Interlanguage link|Улаан балгас|lt=Улаан балгас|zh|乌兰镇 (鄂托克旗)}} | parts_type = | parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> | parts = <!-- parts text, or header for parts list --> | p1 = | p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics ----------------->| government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title1 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date1 = | founder = | named_for = <!-- Area ---------------------> | area_footnotes = | area_total_km2 = 20064 | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_dunam = <!--Used in Middle East articles only--> | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = 1367 | elevation_max_m = | elevation_min_m = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> | population_note = | population_total = 162,726 | population_density_km2 = auto | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = <!-- General information ---------------> | timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] | utc_offset = +8 | coordinates = {{coord|39.0897|N|107.9762|E|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|format=dms|display=it}} <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] | postal_code = | area_code = | website = {{URL|http://www.eq.gov.cn/}} | footnotes = }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠣᠲᠣᠭ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Отог хошуу | monr= Otoɣ qosiɣu |c=鄂托克旗 |p=Ètuōkè Qí }} '''Отог хошуу''' ([[Монгол бичиг|монгол бичгээр]]: {{MongolUnicode|ᠣᠲᠣᠭ}} {{MongolUnicode|ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ}}, [[хятадаар]]: 鄂托克旗) — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[аймгийн энтэй Ордос хот]]ын харъяат [[хошуу]]. == Нутгийн хуваарь == Отог хошуу дотроо 4 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагдана. == Түүх == Урьд нь '''Ордосын баруун гарын дундад хошуу'''. Энэ хошууг 1650 онд байгуулж, [[Их Зуугийн чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь "Отог хошуу" байв. 1949 онд албан ёсоор Отог хошуу нэртэй болсон. Мөн онд [[Отгийн өмнөд хошуу]]г энэ мужаас тусгаарласан. == Мөн үзэх == * [[Отгийн өмнөд хошуу]] == Эх сурвалж == {{reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] lfd8k7vo29ik9lcdh148w0y4yz6qb1m 853789 853770 2026-04-18T10:21:46Z 唐吉訶德的侍從 5036 853789 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин | name = Отог хошуу | other_name = | native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|鄂托克旗}} • {{MongolUnicode|ᠣᠲᠣᠭ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}} | settlement_type = [[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = 棋盘井镇的早晨 - panoramio.jpg | imagesize = | image_caption = | image_map = ChinaOrdosEtuoke.png | mapsize = | map_caption = Ордос хот дахь Отог хошуу | image_map1 = Location of Ordos Prefecture within Inner Mongolia (China).svg | mapsize1 = | map_caption1 = Өвөр Монгол дахь Ордос хот | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Өвөр Монгол#Хятад | pushpin_label = Отог | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь төвийн байршил | pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Ордос хот|Ордос]] |seat_type = Хошууны төв | seat = {{Interlanguage link|Улаан балгас|lt=Улаан балгас|zh|乌兰镇 (鄂托克旗)}} | parts_type = | parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> | parts = <!-- parts text, or header for parts list --> | p1 = | p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics ----------------->| government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title1 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date1 = | founder = | named_for = <!-- Area ---------------------> | area_footnotes = | area_total_km2 = 20064 | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_dunam = <!--Used in Middle East articles only--> | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = 1367 | elevation_max_m = | elevation_min_m = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> | population_note = | population_total = 162,726 | population_density_km2 = auto | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = <!-- General information ---------------> | timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] | utc_offset = +8 | coordinates = {{coord|39.0897|N|107.9762|E|type:adm3rd_region:CN-15_source:Gaode|format=dms|display=it}} <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] | postal_code = | area_code = | website = {{URL|http://www.eq.gov.cn/}} | footnotes = }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠣᠲᠣᠭ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Отог хошуу | monr= Otoɣ qosiɣu |c=鄂托克旗 |p=Ètuōkè Qí }} '''Отог хошуу''' ([[Монгол бичиг|монгол бичгээр]]: {{MongolUnicode|ᠣᠲᠣᠭ}} {{MongolUnicode|ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ}}, [[хятадаар]]: 鄂托克旗) — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]] орны [[аймгийн энтэй Ордос хот]]ын харъяат [[хошуу]]. == Нутгийн хуваарь == Отог хошуу дотроо 4 [[балгас]], 2 [[сум]] болж хуваагдана. == Түүх == Урьд нь '''Ордосын баруун гарын дундад хошуу'''. Энэ хошууг 1650 онд байгуулж, [[Их Зуугийн чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь "Отог хошуу" байв. 1949 онд албан ёсоор Отог хошуу нэртэй болсон. Мөн онд [[Отгийн өмнөд хошуу]]г энэ мужаас тусгаарласан. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=82-84 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Шандан || Засаг, төрийн бэйл || 1650-1663 || |- | Соном || Засаг, төрийн бэйл || 1663-1682 || |- | Sungrab || Засаг, төрийн бэйл || 1682-1709 || |- | Ганжуур || Засаг, төрийн бэйл || 1709-1718 || |- | Нойровжамц || Засаг, төрийн бэйл || 1718-1747 || |- | Донровжамц || Засаг, төрийн бэйл || 1747-1773 || |- | Донровсэрэн || Засаг, төрийн бэйл || 1773-1798 || |- | Сономравжайгэндэн || Засаг, төрийн бэйл || 1798-1838 || |- | Гүнсэнравданжамц || Засаг, төрийн бэйл || 1839-1853 || |- | Эрдэнэцогт || Засаг, төрийн бэйл || 1853-1862 || |- | Чагдаржав || Засаг, төрийн бэйл || 1862-1881 || |- | Рашжамц || Засаг, төрийн бэйл || 1881-1902 || |- | Галсанноломванжилжамц || Засаг, төрийн бэйл || 1902-1937 || |- | Ванчинжав || Засаг, төрийн бэйл || 1937-1943 || |- | Шинэбилэг || Засаг, төрийн бэйл || 1943-1949 || |- |} == Мөн үзэх == * [[Отгийн өмнөд хошуу]] == Эх сурвалж == {{reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] r9xamvfo9kjouxvb10h5hmwixtl29nc 0 34087 853792 799882 2026-04-18T10:50:21Z 唐吉訶德的侍從 5036 853792 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |name =Зүүнгар хошуу |other_name = |native_name ={{lower|0.1em|{{nobold|{{lang|zh-hans|准格尔旗}} • {{MongolUnicode|ᠵᠡᠭᠦᠨᠭᠠᠷ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}}}} |settlement_type =[[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад |pushpin_label = Зүүнгар |pushpin_label_position = left |pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Ордос хот|Ордос]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Шюэжявань балгас]] |parts_type = |parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> |parts = <!-- parts text, or header for parts list --> |p1 = |p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title1 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date1 = |founder = |named_for = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, to display imperial before metric--> |area_footnotes = |area_total_km2 =7692 <!-- ALL fields with measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_dunam = <!--Used in Middle East articles only--> |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = <!-- Elevation --------------------------> |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = 1173 |elevation_max_m = |elevation_min_m = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2020 |population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_note = |population_total =359,184 |population_density_km2 = auto |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = <!-- General information ---------------> |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |coordinates = {{coord|39|52|N|111|14|E|type:city_region:CN-15|display=inline,title}} <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |postal_code = 017100 |area_code = 0477 |website = {{URL|http://www.zge.gov.cn/}} |footnotes = }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠵᠡᠭᠦᠨᠭᠠᠷ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Зүүнгар хошуу | monr= Jegünɣar qosiɣu |order=st|s=准格尔旗 |t=准格爾旗 |p=Zhǔngé'ěr Qí }} '''Зүүнгар хошуу''' ([[Монгол бичиг|монгол бичгээр]]: {{MongolUnicode|ᠵᠡᠭᠦᠨᠭᠠᠷ}} {{MongolUnicode|ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ}}, [[Хятад хэл|хятадаар]]: 准格尔旗) — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]]ын [[аймгийн энтэй Ордос хот]]ын харъяат [[хошуу]]. == Нутгийн хуваарь == Зүүнгар хошуу дотроо 8 [[балгас]], 2 [[шян]], 1 [[сум]] болж хуваагдана. == Түүх == Урьд нь '''Ордосын зүүн гарын өмнөд хошуу'''. Энэ хошууг 1649 онд байгуулж, [[Их Зуугийн чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь "Зүүнгар хошуу" байв. 1949 онд албан ёсоор Зүүнгар хошуу нэртэй болсон. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=84-86 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Сэрэн || Засаг, хошууны бэйс || 1649-1676 || |- | Гомбораш || Засаг, төрийн бэйл || 1677-1684 || 1676 оноос засаг хошууны бэйс, 1680 оноос засаг төрийн бэйл |- | Gendüsikiyab || Засаг, хошууны бэйс || 1685-1709 || |- | Лувсан || Засаг, хошууны бэйс || 1709-1740 || |- | Намжилдорж || Засаг, хошууны бэйс || 1740-1777 || |- | Цэвээнраш || Засаг, хошууны бэйс || 1777-1812 || |- | Эрдэнэ || Засаг, хошууны бэйс || 1812-1821 || |- | Чагдарсэрэн || Засаг, хошууны бэйс || 1821-1852 || |- | Занажирди || Засаг, хошууны бэйс || 1851-1901 || |- | Sanjimidub || Засаг, хошууны бэйс || 1851-1901 || |- | Алтан-Очир || Засаг, хошууны бэйс || 1915-1926 || |- | Ци Жигуо (奇治國) || Засаг, хошууны бэйс || 1926-1945 || |- | Баяндалай || Засаг, хошууны бэйс || 1945-1948 || Хятад нэр: Ци Фухай (奇福海) |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] tkh8ct6fem1kmw4xllzqnb5a5q9ubug 853793 853792 2026-04-18T10:50:46Z 唐吉訶德的侍從 5036 853793 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс суурин <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |name =Зүүнгар хошуу |other_name = |native_name ={{lower|0.1em|{{nobold|{{lang|zh-hans|准格尔旗}} • {{MongolUnicode|ᠵᠡᠭᠦᠨᠭᠠᠷ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}}}}}} |settlement_type =[[Өвөр Монголын хошуу|Хошуу]] |total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Хятад Өвөр Монгол#Хятад |pushpin_label = Зүүнгар |pushpin_label_position = left |pushpin_map_caption = Өвөр Монгол дахь байршил |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Улс |subdivision_name = {{flag|Хятад}} |subdivision_type1 = [[БНХАУ-ын өөртөө засах орон|Өөртөө засах орон]] |subdivision_name1 = [[Өвөр Монгол]] |subdivision_type2 = [[Аймгийн энтэй хот]] |subdivision_name2 = [[Ордос хот|Ордос]] |seat_type = Хошууны төв |seat = [[Шюэжявань балгас]] |parts_type = |parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> |parts = <!-- parts text, or header for parts list --> |p1 = |p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title1 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date1 = |founder = |named_for = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, to display imperial before metric--> |area_footnotes = |area_total_km2 =7692 <!-- ALL fields with measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_dunam = <!--Used in Middle East articles only--> |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = <!-- Elevation --------------------------> |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = 1173 |elevation_max_m = |elevation_min_m = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2020 |population_footnotes = <ref>[http://www.citypopulation.de/en/china/neimenggu/admin/ Inner Mongolia: Prefectures, Cities, Districts and Counties]</ref> |population_note = |population_total =359,184 |population_density_km2 = auto |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = <!-- General information ---------------> |timezone = [[Хятадын Стандарт цаг|Хятадын Стандарт]] |utc_offset = +8 |coordinates = {{coord|39|52|N|111|14|E|type:city_region:CN-15|display=inline,title}} <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[Хятадын шуудангийн код|Шуудангийн код]] |postal_code = 017100 |area_code = 0477 |website = {{URL|http://www.zge.gov.cn/}} |footnotes = }} {{Инфобокс Хятад хэл | mong= {{MongolUnicode|ᠵᠡᠭᠦᠨᠭᠠᠷ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ|style=max-height:2em;word-wrap:normal}} | mon= Зүүнгар хошуу | monr= Jegünɣar qosiɣu |order=st|s=准格尔旗 |t=准格爾旗 |p=Zhǔngé'ěr Qí }} '''Зүүнгар хошуу''' ([[Монгол бичиг|монгол бичгээр]]: {{MongolUnicode|ᠵᠡᠭᠦᠨᠭᠠᠷ}} {{MongolUnicode|ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ}}, [[Хятад хэл|хятадаар]]: 准格尔旗) — [[Хятад]] улсын [[Өвөр Монгол]]ын [[аймгийн энтэй Ордос хот]]ын харъяат [[хошуу]]. == Нутгийн хуваарь == Зүүнгар хошуу дотроо 8 [[балгас]], 2 [[шян]], 1 [[сум]] болж хуваагдана. == Түүх == Урьд нь '''Ордосын зүүн гарын өмнөд хошуу'''. Энэ хошууг 1649 онд байгуулж, [[Их Зуугийн чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь "Зүүнгар хошуу" байв. 1949 онд албан ёсоор Зүүнгар хошуу нэртэй болсон. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=84-86 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Сэрэн || Засаг, хошууны бэйс || 1649-1676 || |- | Гомбораш || Засаг, төрийн бэйл || 1677-1684 || 1677 оноос засаг хошууны бэйс, 1680 оноос засаг төрийн бэйл |- | Gendüsikiyab || Засаг, хошууны бэйс || 1685-1709 || |- | Лувсан || Засаг, хошууны бэйс || 1709-1740 || |- | Намжилдорж || Засаг, хошууны бэйс || 1740-1777 || |- | Цэвээнраш || Засаг, хошууны бэйс || 1777-1812 || |- | Эрдэнэ || Засаг, хошууны бэйс || 1812-1821 || |- | Чагдарсэрэн || Засаг, хошууны бэйс || 1821-1852 || |- | Занажирди || Засаг, хошууны бэйс || 1851-1901 || |- | Sanjimidub || Засаг, хошууны бэйс || 1851-1901 || |- | Алтан-Очир || Засаг, хошууны бэйс || 1915-1926 || |- | Ци Жигуо (奇治國) || Засаг, хошууны бэйс || 1926-1945 || |- | Баяндалай || Засаг, хошууны бэйс || 1945-1948 || Хятад нэр: Ци Фухай (奇福海) |- |} == Эх сурвалж == {{Reflist}} {{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын суурин]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] fpa4r1v2znvx675uje74lj7c9gn4ynq 0 37430 853795 820048 2026-04-18T11:20:28Z Lojwe 71398 853795 wikitext text/x-wiki {{short description|Испанийн Каталонийн хот}} {{About|Испанийн хотын|хөлбөмбөгийн клубийг|Барселона (хөлбөмбөгийн баг){{!}}Барселона ХБ|хэрэглээг|Барселон (салаа утга)}} {{Инфобокс суурин | native_name = <!-- if different from the English name --> | other_name = | native_name = Barcelona | settlement_type = [[Каталонийн хотын захиргаа|Хот болон хотын захиргаа]] | image_skyline = {{Multiple image | perrow = 1/3/2/2 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = Aerial view of Barcelona, Spain (51227309370) edited.jpg | caption1 = [[Барселоны хамгийн өндөр барилгуудын жагсаалт|Барселоны тэнгэрийн шугам]] | image2 = Σαγράδα Φαμίλια 2941.jpg | caption2 = [[Саграда Фамилия]] | image3 = Torre Glòries nocturna.jpg | caption3 = [[Алдар цамхаг]] | image4 = Arc_de_Triomf,_domingo_de_Ramos.jpg | caption4 = [[Ялалтын нуман хаалга (Барселон)|Ялалтын нуман хаалга]] | image5 = 15-10-27-Vista_des_de_l'estàtua_de_Colom_a_Barcelona-WMA_2800.jpg | caption5 = Edificio Colón ба [[Рамбла]] | image7 = Avinguda_de_la_Reina_Maria_Cristina_Barcelona_2013.jpg | caption7 = [[Венецийн Цамхагууд]] ба [[Үндэсний ордон (Барселон)|Үндэсний ордон]] | image8 = Barcelona,_Spain_(51225532527).jpg | caption8 = [[Барселонета]] | image9 = Casa_Milà,_general_view.jpg | caption9 = [[Каса-Мила]] }} | image_flag = Flag of Barcelona.svg | flag_alt = | image_shield = Escudo de Barcelona.svg | shield_alt = | nicknames = {{native name|ca|Ciutat Comtal}}<br>{{native name|es|Ciudad Condal}}<br><br> {{native name|ca|Cap i Casal de Catalunya}}<br>'Каталонийн Толгой ба Зүрх' | motto = | pushpin_map = Испани Каталони#Испани#Европ | image_map = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=285|frame-height=180|frame-align=center|frame-coordinates={{Coord|39.5|N|3.7|W}}|zoom=4|type=point|title=Barcelona|marker=city|type2=shape|stroke-width2=2|stroke-color2=#808080|text=Interactive map of Barcelona.}} | map_caption = Барселоны байршил | coordinates = {{Coord|41|22|58|N|02|10|37|E|type:city_region:ES|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Улс | subdivision_name = {{flag|Испани}} | subdivision_type1 = [[Испанийн өөртөө засах нийгэмлэг|Өөртөө засах нийгэмлэг]] | subdivision_type2 = [[Испанийн аймгууд|Аймаг]] | subdivision_type3 = [[Каталонийн комарка|Комарка]] | subdivision_name1 = [[Каталони]] | subdivision_name2 = [[Барселон аймаг|Барселон]] | subdivision_name3 = [[Барселонес]] | established_title = | established_date = | parts_type = [[Барселоны дүүргүүд|Дүүрэг]] | parts_style = coll | parts = {{nobold|10}} | p1 = [[Хуучин хот (Барселон)|Ciutat Vella]] | government_type = [[Аюнтамьенто (Испани)|Аюнтамьенто]] | governing_body = [[Барселоны Хотын Зөвлөл|Хотын Зөвлөл]] | leader_party = [[Каталонийн Социалист Нам|PSC–PSOE]] | leader_title = [[Барселоны хотын даргын жагсаалт|Хотын дарга]] | leader_name = [[Жауме Коллбони]]<ref name=municat>{{cite web |url=http://aplicacions.municat.gencat.cat/index.php?page=consulta&mostraEns=0801930008 |title=Ajuntament de Barcelona |publisher=[[Generalitat of Catalonia]] |access-date=13 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104195620/http://aplicacions.municat.gencat.cat/index.php?page=consulta&mostraEns=0801930008 |archive-date=4 January 2017 |url-status=live}}</ref> | total_type = Хот | unit_pref = | area_footnotes = <ref name=idescat>{{cite web |url=http://www.idescat.cat/emex/?lang=en&id=080193 |title=El municipi en xifres: Barcelona |publisher=[[Institut d'Estadística de Catalunya|Statistical Institute of Catalonia]] |access-date=23 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151124080227/http://www.idescat.cat/emex/?lang=en&id=080193 |archive-date=24 November 2015 |url-status=live}}</ref> | area_total_km2 = 101.4 | area_urban_km2 = | elevation_footnotes = &nbsp;([[Далайн түвшнээс дээш өндөр|ДТДӨ]]) | elevation_m = 12 | population_as_of = {{Spain metadata Wikidata|population_as_of}} | population_footnotes = {{Spain metadata Wikidata|population_footnotes}} | population_total = {{Spain metadata Wikidata|population_total}} | population_density_km2 = auto | population_urban = 4840000<ref name="demographia">[http://www.demographia.com/db-worldua.pdf Demographia: World Urban Areas] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180503021711/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |date=3 May 2018 }} – Demographia, April 2018</ref> | population_metro = 5474482<ref name="eurostat"/> | population_rank = [[Испанийн хотын жагсаалт|2-р байр]] | population_demonyms = Барселончууд <br> {{native name|ca|barceloní, -ina}}<br>{{native name|es|barcelonés, -esa}} | postal_code_type = [[Испани дахь шуудангийн код|Шуудангийн код]] | postal_code = 080xx <!-- 08001–08080 --> | area_code = [[+34]] ([[Испани|E]]) 93 ([[Барселон аймаг|B]]) | area_code_type = [[Испани дахь утасны дугаар|Бүс нутгийн код]] | blank_name_sec1 = [[Үндэсний статистикийн хүрээлэн (Испани)|ҮСХ-ий код]] | blank_info_sec1 = 08 0193 | blank1_name_sec1 = [[Хотын төсөв]] {{nobold|(2023)}} | blank1_info_sec1 = €3.6 тэрбум<ref>{{Cite web|url=https://metropoliabierta.elespanol.com/informacion-municipal/presupuesto-barcelona-record-colau-collboni_62507_102.html|title=THE BUDGET 2023|date=14 October 2022|access-date=16 August 2023|archive-date=7 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207194424/https://metropoliabierta.elespanol.com/informacion-municipal/presupuesto-barcelona-record-colau-collboni_62507_102.html|url-status=live}}</ref> | blank_name_sec2 = {{nowrap| [[Испанийн хэлнүүд|Албан ёсны хэл]]}} | blank_info_sec2 = [[Каталан хэл]], [[Испани хэл]] | website = {{official URL}} | p2 = [[Эшампле]] | p3 = [[Грациа]] | p4 = [[Хорта-Гинардо]] | p5 = [[Лес Кортс]] | p6 = [[Ноу Баррис]] | p7 = [[Сант Андреу]] | p8 = [[Сантс-Монтжуик]] | p9 = [[Сарриа-Сант Герваси]] | p10 = [[Сант Марти (дүүрэг)|Сант Марти]] | module = | footnotes = }} '''Барселон''' ({{lang-ca|Barcelona}} {{IPA|[bəɾsəˈɫonə]}}, {{lang-es|Barcelona}} {{IPA|[baɾθeˈlona]}}) — [[Испани]] улсын [[Каталони]] орны засаг захиргааны төв, 1 сая 600 мянган хүнтэй, 100 км² газар нутагтай [[хот]].<ref name="хүнам"/> Барселон хотыг агуулсан [[Барселон аймаг]] хотоосоо 70 дахин том газар, 3 дахин олон оршин суугчтай. Үүнээс 3 сая нь Барселон ба түүний эргэн тойронд буюу [[Барселон хотын бөөгнөрөл]]д оршин суудаг. Хөлбөмбөгийн «[[Барселона (хөлбөмбөгийн баг)|Барселона]]», «[[Эспаньол]]», сагсан бөмбөгийн «[[Барселона (сагсан бөмбөгийн баг)|Барселона]]» зэрэг баг хотынхоо нэрийг өндөрт өргөж явдаг. Мөн 1992 оны [[олимпын наадам|зуны олимпын]] [[Барселоны олимп|XXV наадам]] Барселонд болж, 170 орны 9356 тамирчин 286 багц медалийн төлөө өрсөлдөж байжээ. ==Аялал жуулчлал== Барселон хот нь зуны олимп зохион байгуулснаас хойш дэлхийн аялал жуулчлалын хараанд өртөж 1990 онд 1,7 сая ирдэг байсан гадны жуулчид 2012 онд 7,4 саяд хүрч хотын хүн амаас 5 дахин давжээ. Аялал жуулчлал Барселонд багагүй орлогын эх үүсвэр болж хотын хөгжилд нэмэр болсон боловч сүүлийн жилүүдэд ялангуяа Европын жуулчид хотын иргэдийн амгалан тайван байдлыг алдагдуулан архидах, танхайрах, хог тарих байдал газар авч иргэдийн дургүйцлийг төрүүлэх болсон байна. 2014 оны зун хэсэг итали жуулчин залуус хотоор нүцгэн огт хувцасгүй явж танхайрсан нь Барселончуудын тэвчээрийг зад тавихад хүргэж иргэд олон зуугаараа босч жагсжээ. <ref>[http://www.theguardian.com/world/2014/aug/21/naked-italians-protests-drunken-tourists-barcelona Шалдан Италичууд Барселоны олон нийтийн эсэргүүцлийг хөдөлгөв, 2014-08-21, Гардиан сонин]</ref> Мөн Европын Жуулчлалын байгууллагаас гаргасан анхааруулгаар Барселон хот нь европын хамгийн их халаасны хулгайтай хотоор 2012 онд тодорчээ.<ref>[http://safety.worldnomads.com/Spain/73808/Barcelona-Pickpocket-Capital-of-the-World Барселон халаасны хулгайн нийслэл, WorldNomads.com]</ref> Барселоны дараа [[Парис]], [[Лондон]] хотууд халаасны хулгайн гэмт хэргээрээ жагсчээ.<ref>[http://www.bloomberg.com/news/2014-08-14/the-paris-syndrome-drives-chinese-tourists-away.html Парисийн синдром]</ref> <ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/11046620/London-is-far-more-dangerous-than-Naples-says-city-official.html Лондон Наплиас аюултай албаныхны мэдэгдэл, Телеграф сонин, 2014-08-20]</ref> ==Газарзүй== ===Уур амьсгал=== {{Уур амьсгалын хүснэгт | TABELLE = | DIAGRAMM TEMPERATUR = rechts | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG = deaktiviert | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG HÖHE = 200 | QUELLE = [http://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=0076&k=cat Agencia Estatal de Meteorología, Periode 1981-2010]; [http://www.wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?and=es&stat=08181 wetterkontor.de (усны температур)] л | Überschrift = | Ort = Барселон <!-- durchschnittliche Höchsttemperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | hmjan = 13.6 | hmfeb = 14.3 | hmmär = 16.1 | hmapr = 18.0 | hmmai = 21.1 | hmjun = 24.9 | hmjul = 28.0 | hmaug = 28.5 | hmsep = 26.0 | hmokt = 22.1 | hmnov = 17.3 | hmdez = 14.3 <!-- durchschnittliche Niedrigsttemperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | lmjan = 4.7 | lmfeb = 5.4 | lmmär = 7.4 | lmapr = 9.4 | lmmai = 12.4 | lmjun = 16.8 | lmjul = 19.8 | lmaug = 20.2 | lmsep = 17.4 | lmokt = 13.5 | lmnov = 8.6 | lmdez = 5.7 <!-- durchschnittliche Temperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | avjan = 9.2 | avfeb = 9.9 | avmär = 11.8 | avapr = 13.7 | avmai = 16.9 | avjun = 20.9 | avjul = 23.9 | avaug = 24.4 | avsep = 21.7 | avokt = 17.8 | avnov = 13.0 | avdez = 10.0 <!-- durchschnittliche Niederschlagsmenge für den jeweiligen Monat in mm --> | nbjan = 37 | nbfeb = 35 | nbmär = 36 | nbapr = 40 | nbmai = 47 | nbjun = 30 | nbjul = 21 | nbaug = 62 | nbsep = 81 | nbokt = 91 | nbnov = 59 | nbdez = 40 <!-- durchschnittliche Anzahl täglicher Sonnenstunden für den jeweiligen Monat in h/d --> | shjan = 4.9 | shfeb = 5.8 | shmär = 6.6 | shapr = 7.6 | shmai = 8.1 | shjun = 8.9 | shjul = 9.8 | shaug = 9.0 |shsep = 6.3 | shokt = 5.9 | shnov = 4.8 | shdez = 4.5 <!-- durchschnittliche Wassertemperatur (Meere, Seen u.ä.) für den jeweiligen Monat in °C --> | wtjan = 13 | wtfeb = 12 | wtmär = 13 | wtapr = 14 | wtmai = 16 | wtjun = 19 | wtjul = 22 | wtaug = 24 | wtsep = 22 | wtokt = 20 | wtnov = 16 | wtdez = 14 <!-- durchschnittliche Regentage für den jeweiligen Monat in d --> | rdjan = 3.7 | rdfeb = 4.0 | rdmär = 4.5 | rdapr = 5.1 | rdmai = 4.7 | rdjun = 3.6 | rdjul = 1.8 | rdaug = 4.5 | rdsep = 5.2 | rdokt = 6.3 | rdnov = 5.1 | rddez = 4.4 <!-- durchschnittliche Luftfeuchtigkeit für den jeweiligen Monat in % --> | lfjan = 70 | lffeb = 70 | lfmär = 70 | lfapr = 69 | lfmai = 70 | lfjun = 68 | lfjul = 67 | lfaug = 68 | lfsep = 70 | lfokt = 73 | lfnov = 71 | lfdez = 69 }} == Зураг== <gallery widths="210px" heights="150px"> Зураг:Barcelona ISS009-E-9987.jpg|Алс эгц дээрээс харсан зураг Зураг:Palau Nacional.jpg|Каталон орны соёлын музей Зураг:Camp Nou - Interior (2005).jpg|Камп Ноу цэнгэлдэх хүрээлэн </gallery> == Цахим холбоос == {{Commons|Barcelona|Барселон}} {{Wiktionary}} * [http://www.poblesdecatalunya.cat/Barcelones/ Барселоны үзмэрт газрууд] * [http://www.barcelona.cat/ Барселон хотын албан ёсны цахим хуудас] == Эшлэл == {{лавлах холбоос}} [[Ангилал:Барселон| ]] [[Ангилал:Далайн боомттой суурин]] [[Ангилал:Испанийн аймгийн төв]] [[Ангилал:Испанийн хот]] [[Ангилал:Испанийн их сургуулийн хот]] [[Ангилал:Испанийн мужийн нийслэл]] [[Ангилал:Каталонийн коммун]] [[Ангилал:Каталонийн суурин]] [[Ангилал:Саятан хот]] 3gu1izyjnmnsxoiussh4mbz2ieiphon 3 40331 853679 853099 2026-04-17T14:19:06Z MongolEditor2026 103976 /* Хуудас зөөх хүсэлт */ шинэ хэсэг 853679 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="text-align:center; margin: 0 auto;" |- | align="center" | 🗃️ '''Archives''' |- | align="center" | [[Хэрэглэгчийн яриа:Chinneeb/1]] |} == Unblock == Сайн байна уу? Enkhsaihan2005 хаягын түгжээг цуцалж өгнө үү? [[Тусгай:Contributions/66.181.187.130|66.181.187.130]] 14:30, 9 Наймдугаар сар 2022 (UTC) : Zorigt админ түгжээг тайлсан юм шиг байна --[[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 03:51, 2 Аравдугаар сар 2022 (UTC) == Switcher функцыг ажиллуулах == [[https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Gadget-switcher.js|МедиаВики:Gadget-switcher.js]] [[https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Gadgets-definition|Gadget definiton]] хуудсуудыг үүсгэж өгч болох уу? [[Хэрэглэгч:Enkhsaihan2005|Enkhsaihan2005]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Enkhsaihan2005|talk]]) 11:17, 16 Аравдугаар сар 2022 (UTC) :Done ([[МедиаВики:Gadgets-definition]] [[МедиаВики:Gadget-switcher.js]]) [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 11:32, 18 Аравдугаар сар 2022 (UTC) == Хуудас үүсгэж өгнө үү == [https://en.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite_link_label_group-lower-alpha] энэ хуудсыг Монгол википедиад үүсгэж өгч болох уу? Баярлалаа [[Хэрэглэгч:Enkhsaihan2005|Enkhsaihan2005]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Enkhsaihan2005|talk]]) 03:14, 23 Аравдугаар сар 2022 (UTC) :Done [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 03:19, 23 Аравдугаар сар 2022 (UTC) == Хуудсыг хамгаалж өгнө үү == [[Энэтхэг]] хуудсыг бүртгэлгүй хэрэглэгч засварлахаас хамгаалж өгж чадах болов уу? [[Хэрэглэгч:Enkhsaihan2005|Enkhsaihan2005]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Enkhsaihan2005|talk]]) 12:08, 7 Арваннэгдүгээр сар 2022 (UTC) :Done [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 06:49, 8 Арваннэгдүгээр сар 2022 (UTC) == Боломжтой бол дэмжээд өгнө үү == Сайн байна уу, Боломжтой бол намайг дэмжээд өгнө үү. [https://mn.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%85_%D1%85%D2%AF%D1%81%D1%8D%D0%BB%D1%82%D2%AF%D2%AF%D0%B4 Хүсэлт] [[Хэрэглэгч:MongolWikiNew|MongolWikiNew]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:MongolWikiNew|talk]]) 03:01, 12 Арванхоёрдугаар сар 2022 (UTC) == Автохумигч == Загвар:Navbox олон байхад хумигдах ёстой боловч тэгэхгүй байна. Юунд асуудал байгаа юм бол? [[Хэрэглэгч:Enkhsaihan2005|Enkhsaihan2005]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Enkhsaihan2005|talk]]) 15:31, 13 Дөрөвдүгээр сар 2023 (UTC) :Одоо болж байна уу үздээ, [[МедиаВики:Common.js]]-д засвар орууллаа. [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 06:48, 14 Дөрөвдүгээр сар 2023 (UTC) ::Одоо болж байна [[Хэрэглэгч:Enkhsaihan2005|Enkhsaihan2005]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Enkhsaihan2005|talk]]) 14:26, 20 Дөрөвдүгээр сар 2023 (UTC) == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> 12:08, 10 Долоодугаар сар 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_2&oldid=25272792 --> @[[Хэрэглэгч:Chinneeb|Chinneeb]] сайн байна уу? Би нэг орчуулга хийгээд нийтлэх гэсэн чинь нийтлэх эрх надад хараахан үүсээгүй байхгүй байх шиг байна. Доорх алдаа заасан. Манай өвөөгийн тухай нийтлэл байгаа юм. Уул нь англи хэл дээр чадах чинээгээрэй орчуулсан байгаа юм. Publishing only allowed to experienced users This community decided to limit the publication of translations only to experienced editors. You cannot publish this translation until you get more experience editing in this wiki, but you can: * Publish your translation as a draft, and use the regular edit tools later for article creation. * Translate this article into a different language without this limitation. [[Хэрэглэгч:Anand9005|Anand9005]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Anand9005|talk]]) 23:12, 24 Долоодугаар сар 2023 (UTC) == Хятадын түүхийн холбогдох агуулга == Англи хэлний википедиа ерөөсөө англи хэлний википедиа энгийн орчуулагч байх ёсгүй бөгөөд энэ хэрэглэгчийн засварлах үед маш олон алдаа, дотоод хэлхээнд бас асуудал гардаг, Сүн улсын хоёр газрын зураг нь өөр өөр цаг үед байх ёсгүй гэдгийг илэрхийлсэн байна [[Хэрэглэгч:Eupakistani|Eupakistani]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Eupakistani|talk]]) 04:00, 7 Есдүгээр сар 2023 (UTC) :Ойлгохгүй байна. [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 04:32, 7 Есдүгээр сар 2023 (UTC) ::Nevermind, understand the need to revert, thanks. Saw the other edit and assumed all weren't valid. [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 04:33, 7 Есдүгээр сар 2023 (UTC) == Сайн байна уу? == Доорх тэмбүү өвчний талаарх хуудсыг яаралтай устгах шалтгаан хүсэлтийг гаргасан байгаа! Устгасны дараа эх сурвалжтай, монгол эрдэмтэн судлаачдын эрдмийн бүтээлээс оруулж нийтлэх болно! [[Тэмбүү]] [[Хэрэглэгч:Emch phd|Emch phd]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Emch phd|talk]]) 11:55, 16 Аравдугаар сар 2023 (UTC) :Сайн байна уу, [[Хэлэлцүүлэг:Тэмбүү]]-д бичлээ [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 14:24, 16 Аравдугаар сар 2023 (UTC) ::Сайн байна уу? ::1.Бидний зүгээс тэмбүү өвчний талаарх хуудсыг устгавал, эх сурвалжтай монгол эрдэмтдийн судалгааны бүтээлүүдээс шинэ хуудас үүсгээд, википедиа толийн хөгжүүлэлт үнэний төлөө, мэргэжлийн зүгээс хувь нэмрээ оруулаад явья гэсэн хүсэлтэй байгаа. Өмнө нь хэлсэнчлэн эх сурвалжгүй гүүгл орчуулгын мэдээлэлд засвар хийх боломжгүй. ::Энэ хуудсыг устгавал, ангилал болон interwiki зэрэг нь алдагдана гэдэг маань үнэхээр устгаж болохгүй гэсэн үг үү? ::2. Админ та энэ хуудсыг устгах боломжгүй тул хоослоод бичээд яваарай гэж ээ! ::Энэ нь ерөөсөө ангилал тус бүрийн засварлах хэсэг рүү орж хоослоод, эх сурвалжтай эрдэмтдийн үнэн зөв мэдээллээ оруулаад edit хийж байршуулаарай гэсэн үг үү? ::Энэ 2 асуултанд хариулж өгнө үү! ::Баярлалаа. [[Хэрэглэгч:Emch phd|Emch phd]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Emch phd|talk]]) 10:37, 19 Аравдугаар сар 2023 (UTC) :::[[Хэлэлцүүлэг:Тэмбүү]]-д үргэлжлүүлье. Зүгээр л <nowiki>[[Тэмбүү]]</nowiki> хуудсыг хоослоод дахиад бичээд явж болно гэсэн үг. "Кодоор засварлах" товч дээр дараад хуудасны хамгийн доод хэсэгт Ангилал: гэсэн мөртүүд байгаа, тэрнийг л битгий устгаарай. [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 12:18, 23 Аравдугаар сар 2023 (UTC) ::::Сайн байна уу? ::::Админ таны хэлсэний дагуу тэмбүү  хуудасны, кодоор засварлах хэсгээр орж бүгдийг хоослоод шинэ материалаа оруулж, хамгийн доор байгаа ангилалыг устгахгүйгээр нийтлэлээ гэж үзье! ::::Гэтэл үүнийг хэн ч хамаагүй хуудасны түүх хэсгээр орж цуцлах дээр даран хуучин хэлбэрт оруулах боломжтой юм байна шүү дээ!  (''Түүх хэсэгт анхны мэдээлэл нь хадгалаастай байсаар л байна'') ::::Энэ нь хуудсыг бүр мөсөн устгаж, эх үүсвэртэй монгол эрдэмтэдийн судалгааны бүтээлээс мэргэжлийн хүмүүс бид шинэ хуудас болгон оруулж эхэлье гэсэнтэй нийцэхгүй байгаа юм. ::::Иймд таниас тодорхой асуумаар байна. Тодорхой хариулж өгнө үү!!! ::::Тэмбүү хуудсыг бүр мөсөн устгах уу?  Үгүй юу? ::::1. Устгавал бид шинээр хуудас үүсгэн, үнэн зөв мэдээлэл оруулж хувь нэмрээ оруулж байна. ::::2. Устгах боломжгүй хоослох маягаар оруул гэвэл, бид эх үүсвэргүй гүүгл орчуулгын худал мэдээлэл агуулсан нийтлэлд засвар хийх боломжгүй юмаа.    ::::Баярлалаа... [[Хэрэглэгч:Emch phd|Emch phd]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Emch phd|talk]]) 05:18, 27 Аравдугаар сар 2023 (UTC) :::::Устгаж байж л мэдээлэл оруулмаар байна гэж байгаа бол энэ удаад [[Тэмбүү]] хуудсыг [[Тэмбүү/1]] гэсэн хуудас руу түр нүүлгэе (эхний хуудас устана гэсэн үг). Шинэ хуудас оруулсны дараа хуучнаас нь хэрэгтэй хэсгүүдийг нь түүгээд тавьчихъя. [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 05:32, 27 Аравдугаар сар 2023 (UTC) ::::::Сайн байна уу? ::::::Юуны өмнө өнгөрсөн хугацааны таны хандлага хариултанд талархаж буйгаа илэрхийлье. ::::::Худал хуурмаг бурууд хатуу, үнэн зөвд нээлттэй байгаа таны админы ажилд амжилт хүсье! ::::::Энэ нь википедиа толь бичгийн хөгжүүлэлт төгөлдөршилтэд нэн тустай.  ::::::Мэргэжлийн судлаач, эмч, эрдэмтэд бид хойшид танай толь бичигт байршсан манай салбарын аливаа мэдээллийг уншин танилцаж худал буруу байвал засварлах ажлыг хийх болно. ::::::Тэмбүү хуудсанд мэдээлэлээ оруулж нийтэлсэн байгаа! ::::::Бидний оруулсан мэдээлэл нь товч тодорхой хэн бүхэнд ойлголжтойг онцоллоо. Анагаахын шинжлэх ухааны  нарийн мэдээллийг мэргэжлийн хүнээс нь авах нь нэн чухал. Википедиа толь бичиг ч тэгж зөвлөн анхааруулдаг журамтай юм билээ. ::::::Асуулт? ::::::Бид тэмбүү хуудсанд мэдээлэлээ оруулж нийтлэхэд, та зөөсөн тэмбүү/1 –ээс ангилал мэт хэрэгтэй зүйлсээ нэмж байршуулж нийтлэх юм байна. ::::::Үүний дараа анхны хувилбар тэмбүү/1 бүрэн устана гэж ойлголоо зөв үү? ::::::Баярлалаа [[Хэрэглэгч:Emch phd|Emch phd]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Emch phd|talk]]) 02:30, 28 Аравдугаар сар 2023 (UTC) :::::::Тийм [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 09:52, 28 Аравдугаар сар 2023 (UTC) ::::::::Сайн байна уу? Админ-аа ::::::::Монгол википедиа дахь анагаахын шинжлэх ухаантай холбоотой хуудсанд худал алдаатай мэдээлэл байвал мэргэжлийн бид чадлын хэрээр засаж засварлах талаар өмнө нь ярилцаж байсны дагуу АШУҮИС-ийн судлаач эрдэмтэн багш нар, оюутнууд бид санаачлага гаргаж байгаа болно.  ::::::::Энэ нь АШУҮИС-ийн 4,5 курсын оюутнуудыг цахим орчин дах монгол википедиа чөлөөт нэвтэрхий толиос эхлээд монгол хэл дээр нийтлэгдэж буй анагаахын шинжлэх ухаантай холбоотой мэдээлэлд дүн шинжилгээ хийх, эрдэмтэн багш нараар хянуулж алдаатай зуйлийг засаж залруулан баримт эх сурвалжтай хэвлэн нийтлэх ажлыг эхлүүлсэн. ::::::::Нэгэн зуйл: ::::::::Тэмбүү өвчний талаарх худал мэдээлэл агуулсан орчуулгын хуудсыг (таны '''Тэмбүү/1''' болгосон хуудас) одоо болтол устгаагүй байгаа нь дахин олон хүн уншиж буруу мэдээлэл авах, улмаар өмнөх хүмүүс шиг сэтгэцийн хохирол авах эрсдэл хэвээр байж байна. Устгаж өгнө үү! ::::::::Алив бурууг залруулж, зөвд оруулах нь амжилтын үндэс билээ. ::::::::Ажлын амжилт хүсье! ::::::::Хүндэтгэсэн... [[Хэрэглэгч:Emch phd|Emch phd]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Emch phd|talk]]) 03:14, 17 Арванхоёрдугаар сар 2023 (UTC) :::::::::[[Тэмбүү]] гэсэн өгүүллийн хэлэлцүүлгийн хуудсан дээр зохиогчийн эрхтэй холбоотой асуулт асуусан, түүнд хариулна уу. --[[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 00:39, 18 Арванхоёрдугаар сар 2023 (UTC) == How to delete a page on MN Wikipedia? == there is an article that seems duplicated and also vandalized. I tried nominate for deletion with {{Proposed deletion/dated |concern = reason for proposed deletion |timestamp = 20231221152037 |nom = Gologmine |help = }} this tag. but it seems not working on MN-Wikipedia. help me. I am providing a article link here. https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%B3%D0%BB%D1%8D%D0%B3%D1%87%D0%B8%D0%B9%D0%BD_%D1%8F%D1%80%D0%B8%D0%B0:%D0%97%D3%A9%D0%B2_%D0%B0%D0%B0%D1%80%D1%86 [[Хэрэглэгч:Gologmine|Gologmine]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Gologmine|talk]]) 15:30, 21 Арванхоёрдугаар сар 2023 (UTC) :Hi, you can tag articles for deletion with the <nowiki>{{delete}}</nowiki> or <nowiki>{{устга}}</nowiki> templates. [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 02:41, 22 Арванхоёрдугаар сар 2023 (UTC) == тусламж == Би англи хэл дээр монгол тухай мэдээ оруулах хүсдэг. Гэхдээ гадаад эдитор монгол хэл мэдэхгүй учир миний мэдээг устгадаг. надад монгол хэл дээр холбоос хэрэгтэй бас намайг дэмжих монгол эдитор хэрэгтэй. туслаач. Гадаад эдидор надад туслах дургүй гэхдээ миний юмыг устгах дуртай. надад хэцүү байна. тусламж [[Хэрэглэгч:Gologmine|Gologmine]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Gologmine|talk]]) 19:03, 23 Арванхоёрдугаар сар 2023 (UTC) :Монгол хэлээр биш англиар мэдээлэл оруулмаар байвал english wikipedia -г хэрэглэнэ. Асуух асуулт байвал бичээрэй [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 21:17, 23 Арванхоёрдугаар сар 2023 (UTC) == Unblock Request == My account was [[Хэрэглэгч:Tamerlane's Soldier|Tamerlane's Soldier]]. On the [[Доголон Төмөр|Timur]] page, I gave 7 sources that Timur was a Turk and edited it, but Zorigt and Megzer changed it to Mongolian without giving even 1 source or took back my edit. And then banned me from mongolian wikipedia for giving wrong information. Why am I banned when there are people who can't even give 1 source? Please unban me. If he claims that I added false information, he should answer with sources. He banned me outright. By the way, another user has added my sources again and they are now accepted, I would like to have my unjust ban removed. [[Тусгай:Contributions/159.146.79.211|159.146.79.211]] 20:41, 3 Тавдугаар сар 2024 (UTC) :The log says your account was locked for 1 month, so should be unlocked in 5 days. Mongolian Wikipedia has few contributors and many of them tend to be vandalisers or nationalists using machine translation tools to make edits. :FWIW (though the current version of the page has this wrong information as well), there is a difference between турк and түрэг In the Mongolian language, the former is utilised for Ottomans/Turkiye, while the latter term is a more inclusive term corresponding to English "Turkic" and opposed to "Turkish". There have been plenty of attempts throughout Wikipedia to claim Turkic history as Turkish history, so the original users that reverted edits may have been acting on that context. :That said, we definitely need a more rigorous and systemic way of reverting edits and blocking users, so while we're working on that, please use the talk pages and tag me or other admins to discuss issues such as this. You're welcome to make edits to the page using your old account when its soon unblocked, may I suggest editing to have the correct түрэг words? [[Хэрэглэгч:Chinneeb|Chinneeb]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Chinneeb|яриа]]) 00:45, 5 Тавдугаар сар 2024 (UTC) ::I actually intervened not to make nationalism, but to prevent a nationalism that was made without matching the sources. My knowledge of Mongolian linguistics is not very good, thank you for warning me. But this should not end with me. Wikipedia is an open platform, instead of banning, I am in favor of examining the sources and correcting my mistakes. If there is still an error in the article (such as the Turkish/Turkic distinction.) If you can correct it in line with the sources, thank you very much. Have a good day. [[Хэрэглэгч:Tamerlane&#39;s Soldier|Tamerlane&#39;s Soldier]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Tamerlane&#39;s Soldier|яриа]]) 13:32, 11 Тавдугаар сар 2024 (UTC) == Текстийн асуудал == [[2024 оны Зуны Олимпын медалийн хүснэгт]] дээр улсын нэр нь Bold загвараар гараад байх юм. Юунд асуудал байна? [[Хэрэглэгч:Enkhsaihan2005|Enkhsaihan2005]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Enkhsaihan2005|яриа]]) 22:21, 18 Есдүгээр сар 2024 (UTC) :Hmm, CSS-ийг л нэг газраас хөөж олох байх даа. [[Тусгай:Import]] ашиглаж энэ модуль, загваруудыг оруулсан уу, гараараа хуулсан уу? Тэр түүлийг ашиглаагүй бол дахиад нэг импортлоод үзээрэй, ганц нэг мартагдсан жижиг файл гараад ирж магадгүй. --[[Хэрэглэгч:Chinneeb|Chinneeb]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Chinneeb|яриа]]) 07:53, 19 Есдүгээр сар 2024 (UTC) ::Системийн операторууд, Importers, Transwiki importers аль нэг нь биш болохоор энэ хэрэгслийг ашиглах эрхгүй байна. [[Хэрэглэгч:Enkhsaihan2005|Enkhsaihan2005]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Enkhsaihan2005|яриа]]) 18:37, 20 Есдүгээр сар 2024 (UTC) :::Би өөр хэрэглэгчийг importer бүлэгт нэмж болохгүй юм байна, би импортлох гээд үзье [[Хэрэглэгч:Chinneeb|Chinneeb]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Chinneeb|яриа]]) 07:42, 21 Есдүгээр сар 2024 (UTC) ::::За импортын асуудал биш css юм байна, ямартай ч засчихлаа. Медиавики-д дефолтоор table > th нь '''тодруулсан''' байх ёстой, энэ css-ийг нь англи викид https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Plain_row_headers/styles.css<nowiki/>-аас авдаг юм шиг байна, энийг нь монгол викигийн common.css руу хуулчихлаа. Харагдацтай холбоотой өөр асуудал гарвал хэлээрэй, энэ plain row headers гм загварыг оруулж ирэх шаардлагатай байж магадгүй юм шиг байна. [[Хэрэглэгч:Chinneeb|Chinneeb]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Chinneeb|яриа]]) 08:23, 21 Есдүгээр сар 2024 (UTC) :::::За баярлалаа. [[Хэрэглэгч:Enkhsaihan2005|Enkhsaihan2005]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Enkhsaihan2005|яриа]]) 14:47, 21 Есдүгээр сар 2024 (UTC) == МедиаВики нэмэх == [[МедиаВики:Scribunto-doc-page-show]], [[МедиаВики:Scribunto-doc-page-does-not-exist]] хуудсыг импортолж өгч болох уу? Мөн [[МедиаВикигийн хэлэлцүүлэг:Gadget-switcher.js]] нэг юм санал болгосон байгаа. Баярлалаа [[Хэрэглэгч:Enkhsaihan2005|Enkhsaihan2005]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Enkhsaihan2005|яриа]]) 21:03, 27 Есдүгээр сар 2024 (UTC) :Done 👍 [[Хэрэглэгч:Chinneeb|Chinneeb]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Chinneeb|яриа]]) 04:53, 28 Есдүгээр сар 2024 (UTC) ::Баярлалаа [[Хэрэглэгч:Enkhsaihan2005|Enkhsaihan2005]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Enkhsaihan2005|яриа]]) 06:16, 28 Есдүгээр сар 2024 (UTC) == Namespaces == Hi! I wanted to check about https://phabricator.wikimedia.org/T366271 - is everything working correctly now? [[Хэрэглэгч:Amire80|Amir E. Aharoni]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Amire80|яриа]]) 23:46, 28 Есдүгээр сар 2024 (UTC) == yanaa nadaa tuslaac == bi neg non free image oruulkad tged cadku pliz help me mister chinneeb plss jimbo wales aint not helpiign me guuy [[Хэрэглэгч:HorseBro the hemionus|HorseBro the hemionus]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:HorseBro the hemionus|яриа]]) 09:49, 12 Дөрөвдүгээр сар 2026 (UTC) == Хуудас зөөх хүсэлт == Сайн байна уу. [[Хэрэглэгч:MongolEditor2026/Батжаргалын Заяабал]] ноорог хуудсыг эх сурвалж, эшлэл, зураг, бүтэцтэйгээр шинэчлэн бэлтгэлээ. Одоогоор надад хуудас зөөх эрх нээгдээгүй тул [[Батжаргалын Заяабал]] нэрээр үндсэн өгүүллийн орон зай руу зөөх боломжтой эсэхийг шалгаж, шаардлага хангасан гэж үзвэл зөөж өгөхийг хүсье. Баярлалаа. [[Хэрэглэгч:MongolEditor2026|MongolEditor2026]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:MongolEditor2026|яриа]]) 14:19, 17 Дөрөвдүгээр сар 2026 (UTC) d88wnxd2i3xfnbk1a7gdkfcm3nrcwed 0 41332 853791 843501 2026-04-18T10:45:06Z HorseBro the hemionus 100126 853791 wikitext text/x-wiki {{Short description|Confederation of Oirat tribes of Western MongoliaБаруун Монголын Ойрадын овог аймгуудын холбоо}} {{Инфобокс улс |native_name = {{MongolUnicode|ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠣᠶᠢᠷᠠᠳ}} |conventional_long_name = Дөрвөн Ойрадын холбоо |common_name = Дөрвөн Ойрад |era = [[Сонгодог үеийн түүх|Сонгодог үеэс]] [[орчин үеийн эхэн үе]] |status = [[Холбоот улс]] |government_type = Хаант засаг |year_start = 1399 |year_end = 1634 |event_start = Мөнхтөмөр өөрийгөө Ойрадын удирдагч болгосон |date_event1 = 1399 |event1 = Ойрадууд Чингисийн ургийн хааныг түлхэн унагав |date_event2 = 1453-54 |event2 = [[Эсэн тайш]] [[Умард Юань|Умард Юанийн]] хаан болов |date_event3 = 1616–17 |event3 = Торгууд [[Ижил мөрөн]] рүү нүүдэллэв |date_event4 = 1630-д он |event4 = [[Зүүнгарын Хаант Улс]] болон [[Хошууд]] улс байгуулгдав |p1 = Умард Юань |flag_p1 = |s1 = Зүүнгарын Хаант Улс |flag_s1 = |s2 = Халимагийн хант улс |flag_s2 = |s3 = Хошуудын хант улс |flag_s3 = |image_flag = |flag= |flag_type = |image_coat = |image_map = |image_map_caption = |image_map_size = 300 |image_map2 = |image_map2_caption =Ойрадын холбоо 1415 онд |image_map2_size = 300 |capital = |national_motto = |national_anthem = |common_languages = [[Ойрад–Халимаг аялга|Ойрад хэл]] |religion = {{plainlist| *[[Монголын бөө мөргөл]] *хожуу [[Буддын шашин|Буддизм]]}} |currency = |title_leader = Тайш |leader1 = Mönkhtömör (Möngke-Temür) |leader2 = Batula |leader3 = Togoon (Toghan) |leader4 = [[Esen taishi|Esen]] |legislature = {{plainlist| *Уламжлалт дүрэм<ref>[[William Elliott Butler]]-The Mongolian legal system, p.3</ref> *Монгол-Ойрадын хууль}} }} {{Загвар:Монголын түүх}} '''Дөрвөн Ойрад''' бол 14-р зууны сүүлчээс (1399?) 17-р зууны эх (1676?) хүртэл оршин тогтносон [[Ойрад|Ойрад нарын холбоо-нийгэмлэг]] юм. Дөрвөн Ойрад гэсэн нэр 13-р зуунд [[Чингис]] хаан Ойрадыг 4 түмэнд хуваасан үеэс эхлэлтэй ба хожим монголтой тэмцэхийн тулд ийм нэртэй холбоо байгуулжээ. Ойрадад 4 том аймаг голлох байр суурьтай байж бусад овог аймгуудаа удирддаг байв. Дөрвөн Ойрадын холбоо сүүлдээ [[Зүүнгарын хаант улс|Зүүнгарын хаант улс хэмээх Монголоос салан тусгаарласан улсын нэрээр]] солигдсон үеийг эрдэмтэд өөр өөрөөр тодорхойлдог. Зөвлөлтийн эрдэмтэд 1635 он гэж үзсэнийг манай эрдэмтэд дагасан байдаг ч Цорос аймгийн [[Галдан бошигт хаан]] 1676 онд жинхэнэ ёсоор байгуулсан гэж үзэж болох юм. Учир нь Дөрвөн Ойрдын холбоог [[Чорос]], [[Хошууд]] аймгийн ноёд зүүн болон баруун гарт хуваан захирч, гар бүрт тайш тушаалтаныг сонгож, байсан тул 1630-аад онд Цоросын [[Эрдэнэбаатар хунтайж]] дангаар биш Хошуудын Байбагас тайшийн хамт толгойлж байсан. ==Түүх== [[Файл:Mongol and Oirat.png|thumb|Монгол улсууд 14-17-р зуунд: Дөчин Монгол, Дөрвөн Ойрад, [[Моголистан]]]] [[Файл:エセン・ハーン.png|thumb|Эсэн тайшийн нэгтгэсэн монголчууд]] Ойрадууд бага хаадын үед [[Алтайн нуруу]]<nowiki/>ны баруун бие, [[Шинжаан]]ы хойд хэсэг (Шинжааны газар нутгийн гуравны нэг), өнөөгийн [[Казахстан]]ы зүүн хэсгээр нутаглаж байв. [[Хошууд]] Ойрадын нутгийн баруун өмнө талд ([[Хамил тойрог]] орчим буюу Шиньжааний зүүн хэсэгт), [[цорос]], [[өөлд]] хоёр [[Или мөрөн|Или мөрний]] эхэнд, торгууд [[Тарвагатайн нуруу]], [[Зүүнгарын Алатау]] нуруу, [[Алакөл]] нуур орчим, [[дөрвөд]], баяд хоёр хамгийн хойно [[Зайсан нуур]] орчимд [[Эрчис мөрөн|Эрчис мөрний]] эхээр байжээ. Ойрад аймгууд заримдаа нүүж байсанаас байршил өөрчлөгдөж байжээ. Тухайлбал [[хошууд]]ууд [[:en:Emil (river)|Эмиль]] гол, [[Или мөрөн]], [[Зүүнгарын Алатау]] хавиар, хойд [[Аягуз]] гол хавиар нутаглаж байв. 12-р зуунд ойрадууд [[Хөвсгөл нуур|Хөвсгөл нуурын]] баруун тал, өнөөгийн [[Тува|Тувагийн]] зүүн хэсгээр нутаглаж байв. Мөн [[Байгал нуур]] орчим <ref>[http://dn002.share.gogo.mn/download.aspx?fptr=MnUpRueriP58851383707769&secpass=d5407aee977a65851a91ec5b8a8a8e90&twopass=1394648874f8b663488a6c3b453888e84405fda7330399b35e Монголын түүх-ШУТИС]{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Соёны нуруу|Саяны нурууны]] хойд хэсгээр байсан бололтой.<ref>История Бурят-Монгольской АССР. Боть 1. Улаан-Үд, 1954</ref> Тэд хэдийд одоогийн нутагтаа нүүж ирсэн талаар янз бүрийн таамаг гаргадаг. Халимагийн эрдэмтэн Дорджи Геннадьевич Кукеев [[Чингис хаан]] [[Их Монгол Улс|Их Монгол Улсыг]] байгуулах үед ойрадууд хэдийнэ бутран унасан найманы оронд нүүн ирж [[Енисей мөрөн|Енисейгээс]] [[Эрчис мөрөн|Эрчис]] хүртэлх нутагт суурьшсан байсан гэж үзсэн байна.<ref name="Дорджи"> [http://www.dissercat.com/content/istoriya-oiratov-do-sozdaniya-dzhungarskogo-khanstva-xiii-xvi-vv Кукеев, Дорджи Геннадьевич. История ойратов до создания Джунгарского ханства :XIII-XVI вв]</ref> Батулагийн үед (?-1417) ойрадууд [[Или мөрөн]], Эрчис, Алтайн хоорондох нутагт байсан бөгөөд Хятадтай хил залгадаггүй байв.<ref name="Дорджи"/> Ойрад, [[Моголистан]] хоёр [[Шинжаан]] дахь эрх мэдэл, газар нутгийн төлөө байнга тэмцэлдэн тулалдаж байв. Тухайлбал Эсэн тайш [[Моголистан]]ы [[Хамил тойрог|Хамилийн]] Аньдин, Ханьдун, Цюйсянь, Чизинь зэрэг монголчууд суурьшсан тойргуудыг эзлэхээр оролдож байв.<ref name="Дорджи"/> Эсэнгийн дараа цөөн хэсэг нь [[Хар Дэлийн Хант Улс|Хамил]] руу очиж [[Моголистан|Моголистаны]] буддын шашинт ойрадууд болсон бол зарим нь [[Завхан гол]] руу нүүж [[дөрвөд]] ястан болжээ. 14-15-р зуунд ойрадууд лал, буддын шашны аль алинд орж байснаас зарим ноёд нь лалын шашинтнуудын хэрэглэдэг [[мирза]] гэсэн цолтой болсон байдаг. Ойрадууд Эсэн Тайшийн хоёр хүү, Амасанж тайж, ба Өч Төмөр нарын удирдлаган дор 1452 онд,{{sfn|Bregel|2003|p=45}}{{sfn|Barthold|1956|p=148}} дараа нь 1455 онд [[Узбекийн хант улс|Узбекүүдийг]] [[Ойрадын Узбекын хаант улс руу хийсэн довтолгоонууд|довтлов]].{{sfn|Barthold|1956|p=148}} 1457 онд Ойрадууд Чу голыг гаталж, [[Абулхайр хан|Абулхайр ханы]] цэргийг [[Сигнак]] эсвэл Узбекийн нийслэл хотод бут цохив. Энэхүү тулалдаанд Узбекийн ханыг зугтахад хүргэсэн.{{sfn|Atygaev|2023|p=106}}{{sfn|Bregel|2003|p=44}} Ойрадууд удалгүй Сырдарья мөрний эрэг дээрх хотуудыг дээрэмдсэн бөгөөд, Брегелийн Төв Азийн тухай номон дээрх газрын зураг дээр Ойрадууд [[Ташкент]], [[Түркистан]], [[Шахрухия]] руу довтолсон тухай өгүүлдэг.{{sfn|Bregel|2003|p=45}} 1459 он гэхэд Тимурийн эзэн хаан, [[Абу Саид Мирза]] [[Херат]] хотод Ойрадуудаас элч хүлээн авчээ.{{sfn|Barthold|1956|p=148}} элч нар нь Дашт-и-Кипчакаас иржээ.{{sfn|Atygaev|2023|p=106}} 16-р зууны эхнээс ойрадууд [[Ганьсу]], Цинхай мужийн газрын төлөө зүүн монголчуудтай тэмцэлдэх болов. Ойрадууд 1530 онд Моголистаны хүчтэй дайралтанд өртсөнөөс урагш нүүн [[Цинхай]] мужид суурьшиж эхэлсэн<ref name="Хойт">[http://www.kyrgyz.ru/?page=92 Хойт Санжи. Обзор ойратской истории]</ref> ч 1559 онд Түмэдийн Алтан ханд цохигдон Хөх нуураас ухарчээ.<ref name="Дорджи"/> Үүний дараа [[Хойт]]ууд Хөх нуурт ирсэн ч ордосын цэрэгт цохигдон Хөх нуурыг орхин гарсан байна.<ref name="Дорджи"/> Ойрад аймгуудын байршил заримдаа өөрчлөгдөж байсан ба 1587 онд хойдууд Эрчисийн эхээр байв.<ref name="Дорджи"/> Хойдууд Хангайн нурууны баруун талаар<ref name="Дорджи"/> Халхтай хил залгаа нутагт байснаас Халхад зарим хэсэг нь эзлэгдэн [[хотгойд]] ястан болсон байдаг бөгөөд [[Говь-Алтай аймаг|Говь-Алтай аймагт]] [[Хойд (овог)|хойд овгийн]] хүмүүс нилээд бий. Ойрадууд Моголистанаас гадна [[Хасагууд|казах]]уудтай газар нутгийн төлөө дайтаж байсан бөгөөд аль аль нь нэгнийгээ эзлэхийг оролдож байв.<ref name="Хойт"/> Казахын [[Тахыр хан]]ы үед (1523—1533) ойрадууд [[Казахын цав толгод]]ыг ([[Балхаш нуур]]ын хойд талын нутаг) эзэлж байв. Мөн [[Узбекистан]] руу үе үе хүчтэй довтолж байсан бөгөөд узбек, казахууд ойрадын эсрэг, казах, Тэнгэр уулын киргизүүд Моголистаны эсрэг холбоо тогтоон тулалдаж байжээ. Харин ойрад, моголчууд Хятадын Сужоу зэрэг хотыг эзлэхээр хамтарсан довтолгоо хийж байв. Мөн түрэг угсааны узбек, казахууд 15-18-р зуун хүртэл хоорондоо маш олон удаа тулалдаж байсан бөгөөд энэ үе бол гарал угсаа, шашин нэгтэйгээс үл хамааран зөвхөн ноёдын эрх ашиг, тушаал зааврын дагуу нэг гаралтай ард түмнүүд хоорондоо хайр найргүй тулалдаж байсан үе юм. Узбекууд казахуудад үе үе хүчтэй цохилт өгч байсан бөгөөд одоо ч харилцаа нь зарим талаар зөрчилтэй, газар нутгийн маргаантай байдаг. Английн худалдаачин Женкинсон 1557 онд Төв Азиар явахыг оролдсон ч казах, ойрадууд тулалдаж байсан тул явж чадаагүй гэж тэмдэглэсэн байна.<ref name="Хойт"/> 16-р зууны 2-р хагаст ойрадын эзэмшилд Енисейн эх, [[Алтайн Бүгд Найрамдах Улс]]ын өмнөд хэсэг, ([[Катунь]] гол орчим), хойд Шиньжян, [[Зайсан нуур]], Эрчисийн эх орж байв.<ref name="Хойт"/><ref name="Дорджи"/> 1587 онд Халхын [[Шолой убаши хунтайж|Шолой Убаши]] Ойрадыг довтлох үед ойрадын эзэмшил Эрчисийн зүүн эрэг, [[Иссык-Күл аймаг|Иссык-куль нуур]] хүрч байсан бол хошууд [[Тарвагатайн нуруу|Тарвагатайн нурууны]] баруун талд байв.<ref name="Хойт"/> 16-р зууны сүүлээр өргөн уудам нутагтай [[Сибирийн ханлиг]] Орост цохигдон унахад ойрадууд балхашаас хоших нутгийг дахин эзлэж хойд зүгт Сибирийн зарим хэсгийг харъяандаа оруулсанаар Оростой шууд хиллэх болов. Ийнхүү Оросын зам дээр дахин нэг саад гарч иржээ. Оросууд Сибирьт цөөн тоогоор суурьшсан, Сибирьт бэхжиж амжаагүй байсан тул Дөрвөн Ойрадтай дайсагналцахаас зайлсхийж байжээ. Мөн хотгойдууд 16-р зууны сүүлээр ойрадыг цохин одоогийн Монголоос шахан гаргасан нь тэднийг Сибирь рүү түрэн ороход хүргэсэн нэг шалтгаан юм. 17-р зууны эхээр ойрадууд [[Долоон ус]]ыг эзэлсэн ч удалгүй алдсан бөгөөд харин хойшоо өргөжсөн хил нь өөрчлөгдөлгүй [[Зүүнгар]]ын үеийг хүрчээ. Долоон ус нь казахын [[Хакназар хан|Хакназар ханы]] үе (1538—1580 онд захирч байсан) хүртэл [[Моголистан|Моголистаны]] захиргаанд байжээ. 16-р зууны сүүл үед казахын Тауекель хан зарим ойрадуудыг захиргаандаа түр оруулсан байдаг бөгөөд түүнийг "казах-ойрадуудын (калмак) хан" гэж нэрлэж байв. [[Алтай ястан]] 1500-аад оны эхээр Халхын захиргаанаас гарсаны дараа тэдний нэг хэсэг болох телеутууд [[Алтайн хязгаар]], Алтайн БНУ, [[Омск муж]], [[Кемерово муж]] хавиар телеутийн улс байгуулсан нь 17-р зууны эхээр Зүүнгарын захиргаанд оржээ. Алтай ястанг монголчууд тэр үед тэлэнгэд аймаг гэж нэрлэдэг байсан бол дараад нь Алтан нуурын урианхай, Хатан (Обийн эх [[Катунь]] гол) голын урианхай гэж нэрлэх болсон байна. Ойрадууд 17-р эхээр хотгойдтой тулалдан хүчтэй цохилт өгөх үеэр [[Шолой убаши хунтайж|Убаши хунтайж]] амь үрэгджээ. ==Ойрадын холбоонд багтах овог аймгууд== ===Эхэн үеийн Дөрвөн Ойрадын холбоо=== 12-15-р зууны Ойрадын талаарх мэдээлэл төдийлөн үлдээгүй учир эхэн үеийн Дөрвөн Ойрадын холбооны түүх сайн судлагдаагүй. Эхэн үеийн Дөрвөн Ойрадын холбоо 14-р зуунаас эхлэх ба 15-16-р хүртэл үргэлжилсэн бололтой. *Тэргүүлэгч аймгууд: [[Торгууд]], [[Цорос]], [[Дөрвөд]]. Мөн [[Баатууд]] тэргүүлэгч аймгийн нэг байсан бололтой. ** Бусад аймгууд: [[барга]], [[Буриад ястан|буриад]]. ===Дунд үеийн Дөрвөн Ойрадын холбоо=== 16-зуунд Баатууд аймаг бутран бусад аймгуудын бүрэлдэхүүнд орж [[Хошууд]] [[Өвөр Монгол]]оос нүүн ирж Баатуудын орыг эзэлжээ. Хошуудууд нүүж ирсэн цаг хугацаа нь бүрэн тодорхой бус байдаг ба тэд 14-р зууны сүүл эсвэл 15-р зуунд Баруун Монголд нүүн иржээ. Хошуудын Бүүвэй мирза 15-р зууны сүүлээр Ойрадын чуулган дарга болжээ. *Тэргүүлэгч 4 аймаг: Торгууд, Цорос, Хошууд, Дөрвөд ** Бусад аймгууд: Энэ үед Цорос, Дөрвөдөөс зарим хэсэг нь салсан нь [[Хойд (овог)|Хойд]], [[Өөлд]] аймаг болжээ. Хойдууд Торгуудыг Ижил мөрөн рүү нүүх хүртэл Торгууд, Дөрвөдийн бүрэлдэхүүнд багтаж явжээ. Мөн [[баяд]], тува, Өр Монгол аймгууд Ойрадын бүрэлдэхүүнд байсан бол ойрадууд Сибириэс холдон баруун урагш нүүсэн, Халх хүчирхэгжсэн зэргээс шалтгаалан барга, буриад нар Халхын захиргаанд оржээ. Барга, буриад нар Ойрадын холбооноос 15-р зуунд гарсан бололтой. [[Өр Монгол|Өр Монголын]] тухай тодорхой тэмдэглэгдсэн мэдээ баримт ховор, Өр Монгол нь Зүүн Монголоос Ойрадын харьяанд орж захирагдсан аймаг байж магадгүй. <ref>[http://oiradmongol.blogspot.com/ oiradmongol.blogspot.com]</ref> 16-р зууны үед [[Алтайн Урианхай]] Хэнтийн нуруунаас Алтайн нуруунд нүүн ирсэнийхээ дараа Дөрвөн Ойрадын холбоонд нэгдсэн байж болох юм. ===Сүүл үеийн буюу 17-18-р зууны Дөрвөн Ойрадын холбоо=== *Тэргүүлэгч 4 аймаг: Цорос, Хойд, Хошууд, Дөрвөд. Торгуудийн ихэнх Ижил мөрөн рүү нүүсэн тул Хойд аймаг тэдний оронд голлох аймгийн нэг болжээ. **Бусад аймгууд: [[Баяд]] (Дөрвөдийн бүрэлдэхүүнд), Өөлд (Цоросын бүрэлдэхүүнд), [[Алтайн Урианхай]], [[Тува]], [[Хотон (ястан)|Хотон]], [[Захчин]]. 18-р зуунд [[Зүүнгар]] унасны дараа [[мянгад]] нар [[хотгойд]]ийн нутгаас ирж ойрадын нэг ястан болжээ. [[Алтай ястан]] буюу Алтан нуурын Урианхай 17-р зуунаас 1755 он хүртэл Ойрадын захиргаанд байсан тул Дөрвөн Ойрадын холбоонд оруулан тооцож болох юм. Алтайчууд 20-р зууны дунд үе хүртэл "ойрот" гэсэн нэрээр нэрлэгдэж байсан ба тэднийг 18-19-р зуунаас энэ нэрээр нэрлэж эхэлсэн бололтой. Алтайчууд, ойрадууд икил хуур тоглодог, [[хөөмий]]г сайтар эзэмшсэн зэргээрээ соёлын хувьд ойр төстэй байдаг. ==Удирдагчид== * [[Бөө хан]]: [[Чорос]] аймгийг үндэслэгч ойрадын ноён. (Бөөхан '''Явган мэргэн'''ий эхнэр Тангринтай завхайрсан) * [[Уультай будан тайш]]{{citation needed}} (?-?), [[Юань Улс|Юань улсын]] сүүл үеийн [[Ойрад|Ойрадын]] ноён, Бөөханы хүү. * [[Хуухай Даюу]] (?-1399), Ойрадаас Монголын хаанд шадарлаж байсан ноён. Үйлинтэй Бадан тайшийн хүү. * [[Үгэчи хашиха]] (Мөнхтөмөр, ?-1408), Ойрадын ноён. * [[Батула чинсан]] (1415), Хуухай даюугийн хүү, Ойрадын ноён. * [[Эсэхү]] (Тайван, ?-1424), Ойрадын Мөнхтөмөр ноёны хүү. 1409 онд [[Мин улс|Мин улсын]] хаанаас '''Сянь-и ван''' цол хүртсэн. * Батболд (?-1438), Ойрадын Мөнхтөмөр ноёны хүү. 1409 онд Мин улсаас '''Аньлэ ван''' цол хүртсэн. * [[Тогоон тайш]] (1418-1438) * [[Эсэн тайш]] (1439-1455) * [[Амасанж]] (1454-1455) * [[Өштөмөр]] (1455-1478) * [[Хишиг өрлөг]] (1478-1486) * [[Хамаг тайш]] (1486-1491) * [[Архан чинсан]] (1486-1495) * [[Бүүвэй мирз]] (1495-1530) * [[Ханай ноён Хонгор]] (1530-1587) * Абида Була тайш (1587-1600) * [[Ахай хатан]] (1587-1612) * [[Байбагас баатар]] (1612-1625)- Ойрадын баруун гарын тайш, чуулганы хан * [[Гүш хаан]] (1628-1654) * [[Очирт сэцэн хан]] (1638-1676)- Ойрадын баруун гарын тайш, чуулганы хан * [[Хөндлөн Убаши]]: Хошуудын ноён. Ханай ноён Хонгорын хоёрдугаар хүү. * [[Хархул]] (1600-1634)- Ойрадын зүүн гарын тайш ==Мөн үзэх== *[[Монголын түүх]] *[[Монгол Улс 1368-1691]] *[[Зүүнгар]] *[[Зүүнгар нутаг]] *[[Монгол хаад]] *[[Казахстаны түүх]] == Эшлэл == {{reflist}} ==Ном зүй== * {{citation |last=Bregel |first=Yuri |title=An Historical Atlas of Central Asia |year=2003 |publisher=Brill}} * {{Cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV-XVII веков |date=2023 |publisher=Eurasian Scientific Research Institute of the Yasavi Moscow State Technical University |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |pages= |language=ru |trans-title=The Kazakh Khanate: essays on the foreign policy history of the XV-XVII centuries |ref=Atygaev}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162 |ref={{harvid|Barthold|1956}}}} * 志茂碩敏『モンゴル帝国史研究 正篇』東京大学出版会、2013年 * Монгол улсын түүх, Дөтгөөр боть, УБ. 2003. * Бичурин Н. Я. (Иакинф). Историческое обозрение ойратов или калмыков с XV столетия до настоящего времени. — Элиста: Калмыцкое книжное издательство, 1991. * Санчиров В. П. «Илэтхэл шастир» как источник по истории ойратов. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1990. ==Гадаад холбоос== *[http://gumilevica.kulichki.net/maps/args15.gif Ойрадын баруун хил 14-р зууны сүүл үед - [[Лев Гумилёв]] "Древняя Русь и Великая степь"] *[https://web.archive.org/web/20220625004800/http://www.e-reading.ws/chapter.php/56175/11/Tengerekov_-_Telengety.html ХАН АБАК] *[https://web.archive.org/web/20150402182639/http://russiasib.ru/teleuty/ ТЕЛЕУТЫ Энциклопедия Сибири] *[http://archeologia.narod.ru/barnaul.htm Алтай: Чагатайская земля] *[https://web.archive.org/web/20151024060229/http://www.xn----8sbvbdjcks6a.xn--p1ai/2012/12/teleutckaya-zemlya.html Телеутская землица] *[http://www.loveread.ec/read_book.php?id=9887&p=43 Покорение Сибири: Мифы и реальность] *[http://rositsa.dreamwidth.org/463378.html Телеуты, они же теленгеты, они же теленгиты] *[https://web.archive.org/web/20140331024614/http://wiki.darlingcity.ru/wiki/%D0%94%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:_%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D0%B0._%D0%A7%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C_I. Дорусская история: русско-телеутская война. Часть I] *[https://web.archive.org/web/20130813113322/http://www.althisto.ru/prisoedinenie-altaya-k-rossii/prisoedinenie-territorii-altaya-k-rossiyskomu-gosuda.html Присоединение территории Алтая к Российскому государству] *[http://e-lib.gasu.ru/da/archive/2003/10/13.html Кызласов Л.Р, ГОСУДАРСТВА ЮЖНОЙ СИБИРИ В XVI-XVIII вв] *[http://books.google.com.au/books/about/%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%82%D1%8B_%D0%B8_%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B2_XVII.html?id=RlsdAAAAMAAJ Телеуты и русские в XVII-XVIII веках] *[https://web.archive.org/web/20180131162245/http://xn--h1aaridg8g.xn--80aaf0d.xn--p1ai/index.php/%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B8 Краткая история Ойротии] *[http://mdrussia.ru/index.php/topic/14415-%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B8%D0%B1%D0%B8%D1%80%D1%8C-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%8B%D0%B5-%D0%BF%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B0-%D0%B2-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8/ Западная Сибирь . Белые пятна в истории] *[http://vivaldi.nlr.ru/bd000139871/details Род и община у телеутов в XIX - XX веках] *[https://web.archive.org/web/20150701045337/http://www.altaj.ru/rasselenie_altajcev?page=0%2C2 Расселение алтайцев] *[http://books.google.com.au/books/about/%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%82%D1%8B_%D0%B8_%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B2_XVII.html?id=RlsdAAAAMAAJ Телеуты и русские в XVII-XVIII веках] *[https://web.archive.org/web/20210919013923/https://ru.convdocs.org/docs/index-232975.html Потапов Л.П Этнический состав и происхождение алтайцев] [[Ангилал:Умард Юань Улс]] [[Ангилал:Төв Азийн түүхэн улс]] [[Ангилал:Ойрадын түүх]] bftzdh75ewp8x0br8f95ttpj83dqfs8 0 51470 853669 852770 2026-04-17T13:11:42Z HorseBro the hemionus 100126 hemmy what is this bradar 853669 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс дайн | conflict = Улаанбудангийн тулаан | partof = [[Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | image = Qing artillery and musketeers.jpg | date = 1690 оны 8 дугаар сар | place = Улаанбудан, [[Өвөр Монгол]] | result = Үр дүнгүй | combatant1 = {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | combatant2 = {{flag|Чин улс}}<br>{{flag icon|Чин улс}} [[Өвөр Монгол]]<br>{{flag icon|Чин улс}} [[Халх]] | commander1 = {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галдан бошигт хаан]] | commander2 = {{flag icon|Чин улс}} [[Энх амгалан]] | strength1 = 20,000 | strength2 = 100,000 | casualties1 = 5,000 | casualties2 = 10,000 | campaignbox = {{Campaignbox Зүүнгар–Чин улсын дайн}} }} [[Ангилал:17-р зууны тулалдаан]] [[Ангилал:17-р зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголчуудын дайн]] [[Ангилал:Галдан бошигт]] [[Ангилал:1690 он]] ax2olxlbto1bpqk1zyuc77ezhq50sjy 853670 853669 2026-04-17T13:14:08Z HorseBro the hemionus 100126 853670 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс дайн | conflict = Улаанбудангийн тулаан | partof = [[Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | image = Qing artillery and musketeers.jpg | date = 1690 оны 8 дугаар сар | place = Улаанбудан, [[Өвөр Монгол]] | result = Үр дүнгүй | combatant1 = {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | combatant2 = {{flag|Чин улс}}<br>{{flag icon|Чин улс}} [[Өвөр Монгол]]<br>{{flag icon|Чин улс}} [[Халх]] | commander1 = {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галдан бошигт хаан]] | commander2 = {{flag icon|Чин улс}} [[Энх амгалан]] | strength1 = 20,000 | strength2 = 100,000 | casualties1 = 5,000 | casualties2 = 10,000 | campaignbox = {{Campaignbox Зүүнгар–Чин улсын дайн}} }}'''Улан Бутунгийн тулаан''' ({{zh|t=烏蘭布通之戰}}) нь 1690 оны 9-р сарын 3-нд [[Чин улс]] болон [[Зүүнгарын Хаант Улс|Зүүнгарын Хаант Улсын]] хүчний хооронд болсон юм. Дээд зэргийн Чин улсын арми довтлоход Зүүнгарууд хуарангаа хамгаалахын тулд тэмээний хана байгуулж, баруун жигүүрийн Чингийн довтолгоог ялсан боловч зүүн жигүүрийнх нь довтолгоонд дайрчээ. Тэд хуарангийнхаа ард байрлах ой модтой толгод руу сайн эмх цэгцтэйгээр ухарч чадсан юм. Чин улсын командлагч [[Фүчүань (ханхүү)|Фүчүань]] үүнийг ялалт гэж мэдэгдсэн боловч улс төрийн өрсөлдөгчдийнхөө дургүйцлийг төрүүлэв. [[Ангилал:17-р зууны тулалдаан]] [[Ангилал:17-р зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголчуудын дайн]] [[Ангилал:Галдан бошигт]] [[Ангилал:1690 он]] 6epv1wevzubvq5r0hwwbi3gbo5rm0nh 853671 853670 2026-04-17T13:14:45Z HorseBro the hemionus 100126 853671 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс дайн | conflict = Улаанбудангийн тулаан | partof = [[Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | image = Qing artillery and musketeers.jpg | date = 1690 оны 8 дугаар сар | place = Улаанбудан, [[Өвөр Монгол]] | result = Зүүнгарын амжилттай ухралт | combatant1 = {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | combatant2 = {{flag|Чин улс}}<br>{{flag icon|Чин улс}} [[Өвөр Монгол]]<br>{{flag icon|Чин улс}} [[Халх]] | commander1 = {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галдан бошигт хаан]] | commander2 = {{flag icon|Чин улс}} [[Энх амгалан]] | strength1 = 20,000 | strength2 = 100,000 | casualties1 = 5,000 | casualties2 = 10,000 | campaignbox = {{Campaignbox Зүүнгар–Чин улсын дайн}} }} '''Улан Бутунгийн тулаан''' ({{zh|t=烏蘭布通之戰}}) нь 1690 оны 9-р сарын 3-нд [[Чин улс]] болон [[Зүүнгарын Хаант Улс|Зүүнгарын Хаант Улсын]] хүчний хооронд болсон юм. Дээд зэргийн Чин улсын арми довтлоход Зүүнгарууд хуарангаа хамгаалахын тулд тэмээний хана байгуулж, баруун жигүүрийн Чингийн довтолгоог ялсан боловч зүүн жигүүрийнх нь довтолгоонд дайрчээ. Тэд хуарангийнхаа ард байрлах ой модтой толгод руу сайн эмх цэгцтэйгээр ухарч чадсан юм. Чин улсын командлагч [[Фүчүань (ханхүү)|Фүчүань]] үүнийг ялалт гэж мэдэгдсэн боловч улс төрийн өрсөлдөгчдийнхөө дургүйцлийг төрүүлэв. [[Ангилал:17-р зууны тулалдаан]] [[Ангилал:17-р зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголчуудын дайн]] [[Ангилал:Галдан бошигт]] [[Ангилал:1690 он]] 5dqfeuyavn2zfgzvnm0q7x137uwtlva 853672 853671 2026-04-17T13:16:17Z HorseBro the hemionus 100126 853672 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс дайн | conflict = Улаанбудангийн тулаан | partof = [[Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | image = Qing artillery and musketeers.jpg | date = 1690 оны 8 дугаар сар | place = Улаанбудан, [[Өвөр Монгол]] | result = Зүүнгарын амжилттай ухралт | combatant1 = {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | combatant2 = {{flag|Чин улс}}<br>{{flag icon|Чин улс}} [[Өвөр Монгол]]<br>{{flag icon|Чин улс}} [[Халх]] | commander1 = {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галдан бошигт хаан]] | commander2 = {{flag icon|Чин улс}} [[Энх амгалан]] | strength1 = 20,000 | strength2 = 100,000 | casualties1 = 5,000 | casualties2 = 10,000 | campaignbox = {{Campaignbox Зүүнгар–Чин улсын дайн}} }} '''Улан Бутунгийн тулаан''' ({{zh|t=烏蘭布通之戰}}) нь 1690 оны 9-р сарын 3-нд [[Чин улс]] болон [[Зүүнгарын Хаант Улс|Зүүнгарын Хаант Улсын]] хүчний хооронд болсон юм. Дээд зэргийн Чин улсын арми довтлоход Зүүнгарууд хуарангаа хамгаалахын тулд тэмээний хана байгуулж, баруун жигүүрийн Чингийн довтолгоог ялсан боловч зүүн жигүүрийнх нь довтолгоонд дайрчээ. Тэд хуарангийнхаа ард байрлах ой модтой толгод руу сайн эмх цэгцтэйгээр ухарч чадсан юм. Чин улсын командлагч [[Фүчүань (ханхүү)|Фүчүань]] үүнийг ялалт гэж мэдэгдсэн боловч улс төрийн өрсөлдөгчдийнхөө дургүйцлийг төрүүлэв. {{hist-stub}} [[Ангилал:17-р зууны тулалдаан]] [[Ангилал:17-р зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголчуудын дайн]] [[Ангилал:Галдан бошигт]] [[Ангилал:1690 он]] 9dy8en7c11u6ykmlu4c2r2sz563xxzt 0 52511 853769 688207 2026-04-18T07:35:39Z ~2026-23774-77 104027 853769 wikitext text/x-wiki [[Зураг:4StrokeEngine_Ortho_3D_Small.gif|thumb|right|Дөрвөн такттай дотоод шаталтат Отто мотор:<br />1. Соролт<br />2. Шахалт<br />3. Ажил<br />4. Гаргалт]] '''Дотоод шаталтын хөдөлгүүр''' нь химийн энергийг [[Ажил (физик)|механик энерги]]д хувиргадаг дотоод шаталтат хүчний машин юм. Үүний тулд шатаах хэсэгт [[түлш]] болон агаарын шатаx холимогийг шатаана. Дотоод шаталтат хөдөлгүүрийн онцлог нь дотоод шаталт буюу [[Энтальпи|шаталтын дулааны]] үүсгэлт нь хөдөлгүүр дотор явагддаг. Ингэж бий болсон халуун хийн дулааны тэлэлт нь бүлүүрийг хөдөлгөөнд оруулахад хэрэглэгдэнэ. Дотоод шаталтын хөдөлгүүрийн хамгийн их байдаг төрөлд [[Отто хөдөлгүүр|Оттогийн хөдөлгүүр]] болон [[дизель хөдөлгүүр]] орно. Тасралтгүй ажиллагаатай цацраг-, ракетэн хөдөлгүүр болон хийн турбин нь хэдийгээр машин дотор нь шаталт явагддаг боловч дотоод шаталтат хөдөлгүүрт ордоггүй. Уурын турбин, уурын машин эсвэл Стирлингийн мотор нь дотоод шаталтын хөдөлгүүр биш учир нь ажиллагаанд шаардлагатай дулаан нь гаднаx шаталтаар бий болдог. ==Ажиллагааны үндсэн зарчим== Бүх дотоод шаталтын хөдөлгүүр нь ажлын нэг ээлжийн дараа хийгээ солих буюу шатсан хийгээ гарган шинээр холимог оруулна. Шатсан хий нь механик ажлыг гүйцэтгэх ба ингэхдээ хөрнө. Хөдөлгүүрийн хийц болон ажиллах зарчмаас шалтгаалан энэ үйлдлийг янз бүрээр гүйцэтгэдэг. Хамгийн дээд ашигт үйлийн коэффициент нь (Товчлол: АҮК) орох болон гарч байгаа шаталтын дулааны температурын төвшин болон шахалтын харьцаанаас хамааралтай. Орчин үеийн Отто хөдөлгүүрт суудлын автомашины ашигт үйлийн коэффициент нь 36% (ойролцоогоор моторын эргэлтийн дунд хавьцаа байх үед) байна. Дизель моторт АҮК нь 43 %<ref>Vieweg Handbuch Kraftfahrzeugtechnik S. 162 ISBN 978-3-8348-1011-3</ref> байдаг. Механик алдагдал нь бараг ганцхан эргэлтийн тооноос хамааралтай учир ачаалал бага байх үед АҮК маш хүчтэй буурна. ==Ангилал== Дотоод шаталтын хөдөлгүүрийн үйлдвэрлэлтийн түүхэнд маш олон төрлийн хөдөлгүүрийн хувилбарыг гаргасан болон амьдралд хэрэгжүүлсэн байдаг. Жишээлбэл Оттогийн хөдөлгүүрийг шууд шүршилттэй эсвэл олон төрлийн бодист хөдөлгүүр гэх мэт. ===Ажлын зарчмаар=== ;Дөрвөн тактын зарчим: Ажлын дөрвөн алхам нь бүгд нэг тактанд хийгдэнэ. Такт гэдэг нь энд бүлүүрийн буюу поршенгийн дээд туйлын цэгээс хөдлөн доод туйлын цэгт бүрэн нэг удаа ирэхийг хэлдэг. Тэгэхээр ажлын нэг цикл буюу дөрвөн тактанд тахир гол нь хоёр удаа эргэнэ гэсэн үг. Энэ тохиолдолд шатсан хийн болон шинэ холимог нь хоорондоо бүрэн тусгаарлагддаг. ; Хоёр тактын зарчим: Хоёр тактын ажиллагаатай үед ч мөн дээрх дөрвөн ажлын алхам хийгдэх бөгөөд харин хоёр тактанд гүйцэтгэнэ. Энэ нь соролтын тал хэсэг болон шахалтын хэсэг нь цилиндрийн гадна талд тахир голын гэрт урьдчилан бэлтгэгддэг учраас бололцоотой юм. Тахир гол нь ажлын нэг циклд нэг л удаа эргэнэ. Хийн солилцоо нь нээлттэй буюу шатсан хий болон шинэ холимог хий нь хоорондоо парциал холимог үүсгэнэ. ; Хуваагдмал циклт хөдөлгүүр (Скудери-хөдөлгүүр): Хуваагдмал циклт хөдөлгүүр нь дөрвөн тусдаа тактаар ажиллах ба энэ дөрвөн такт нь хоёр цилиндрт хуваагдсан байдаг. Ажлын алхамууд болох соролт, шахалт, шатаалт болон гаргалт нь хоёр цилиндрт хуваасан байна. Энэ зарчим нь хуучин байсан бөгөөд сүүлд 2007 оноос шинээр прототип буюу туршилтын объектэд туршин хийсэн байна. ===Хөдөлгөөний дарааллаар=== * Бүлүүрт хөдөлгүүр (тахир гол болон бүлүүрийн хослол) * Эргэх бүлүүрт хөдөлгүүр ([[Ванкелийн хөдөлгүүр]]) * Чөлөөт бүлүүрт хөдөлгүүр (шугаман бүлүүрт хөдөлгүүр) ==Эшлэл== <references /> {{Хөтлөгч мөр Хөдөлгүүрийн хийц}} [[Ангилал:Дотоод шаталтын хөдөлгүүр| ]] 6qjlhoqdx416jwdulpkojx2l9i5rnih 0 53024 853773 853496 2026-04-18T08:28:59Z Esambuu 42335 853773 wikitext text/x-wiki [[Coldplay]] хамтлаг нь дэлхий хамгийн их борлуулалттай уран бүтээлчдийн нэг бөгөөд дэлхий даяар 75 гаруй сая цомогоо борлуулаад байна.Түүнээс 13 сая гаруйг АНУ-д,12 сая гаруйг Их Британид борлуулжээ. ==Синглүүдийн борлуулалт== === Их Британи {{flagicon|GBR}}=== Гэрчилгээний тайлбар : Platinum - 600,000-с дээш Gold - 400,000-с дээш Silver - 200,000-с дээш {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !rowspan="2"|{{Abbr|No.|Number}} !rowspan="2"|Дууны нэр !rowspan="2" | Уран бүтээлч !rowspan="2" | Багтсан цомог !rowspan="2" | Оргил<br />амжилт !rowspan="2" | Худалдаанд гарсан он !colspan="3" | Борлуулалт (Sales) !rowspan="2" | Гэрчилгээ !rowspan="2" | Гэрчилгээ авсан огноо !rowspan="2" ! scope="col"| Нийт<br/>(Total Units) |- !|Физик<br/>(Physical) !|Дижитал<br/>(Digital) !|Стрим<br/>(Streaming) |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 911,000 | style="text-align:center;"| 304 | style="text-align:center;"| 7× Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 4,200,000<ref name="2025AugustSales">{{Cite web |date=29 August 2025 |title=Charts Analysis: Record-Breaking K-Pop Chart Takeover Led by K-Pop Demon Hunters |url=https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250829184728/https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |archive-date=29 August 2025 |access-date=29 August 2025 |website=Music Week}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | [[Parachutes]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 170,000 | style="text-align:center;"| 447,000 | style="text-align:center;"| 294 | style="text-align:center;"| 6× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 3,612,965<ref name="2025AugustSales"></ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 320,000 | style="text-align:center;"| 320 | style="text-align:center;"| 5× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 3,000,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | [[X&Y]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 727,508 | style="text-align:center;"| 215 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/03/08 | style="text-align:center;"| 2,600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 1,000,000 | style="text-align:center;"| 81.8 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/27 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 352,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/11/08 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 373,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 302,000 | style="text-align:center;"| 150.6 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/05/23 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 7 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 358,763<ref>{{cite news|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-uks-official-chart-millionaires-revealed__20459/|title=The UK's Official Chart 'millionaires' revealed||last=Copsey|first=Rob|date=19 September 2017|work=[[Official Charts Company]]|publisher=Official Charts Company|accessdate=19 September 2017}}</ref> | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/10/03 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 290,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/05/17 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 565,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/08/16 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | Christmas Lights | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 30.6<ref>{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/the-biggest-new-christmas-songs-how-do-they-compare-to-the-classics__21166/|title=The biggest new Christmas songs: How do they compare to the classics?|last=Copsey|first=Rob|work=[[Official Charts Company]]|date=4 December 2018|accessdate=6 December 2019}}</ref> | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/06 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Sparks]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 18 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/12/12 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 250,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2017/04/07 | style="text-align:center;"| 709,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2020/11/13 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x [[BTS]] | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/01/06 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 326,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2021/04/02 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/06/23 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 22 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 260,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI">{{cite web|url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|title=BRIT Certified|work=[[British Phonographic Industry]]|date=13 December 2024|accessdate=16 December 2024|archive-date=21 Аравдугаар сар 2018|archive-url=https://archive.today/20181021092428/https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|url-status=dead}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/01/09 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 101,000 | style="text-align:center;"| 99,000 | style="text-align:center;"| 19.5 | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''[[Feels Like I'm Falling in Love]]'' | Coldplay | [[Moon Music]] | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 71 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2024/02/16 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;"| 27 | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''[[Violet Hill]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 8 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 230,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/04/11 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 173 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2026/04/17 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''[[Talk]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2020/01/24 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''[[Don't Panic]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 130 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2022/09/16 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''[[Midnight (Coldplay song)|Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 48 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2021/04/09 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''[[Shiver]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2023/05/26 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 32 | ''[[Let Somebody Go]]'' | Coldplay X Selena Gomez | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/02/23 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 33 | ''[[God Put A Smile Upon Your Face]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 100 | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/07 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 34 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 156 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/21 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 35 | ''[[We Pray]]'' | Coldplay ft. Little Simz, Burna Boy, Elyanna, Tini | Moon Music | style="text-align:center;"| 20 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/01/10 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 36 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/05/02 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 37 | ''[[Lost!]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/07/25 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 38 | ''[[All My Love]]'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 43 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2026/02/06 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 39 | ''Fun'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 164 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 40 | [[Hurts Like Heaven]] | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 157 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 41 | ''Army of One'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 198 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 42 | [[Miracles (Someone Special)]] | Coldplay & Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 43 | ''[[Life in Technicolor II]]'' | Coldplay | [[Prospekt's March]] | style="text-align:center;"| 28 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 44 | ''[[Atlas]]'' | Coldplay | The Hunger Games Soundtrack | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2013 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 45 | ''[[The Hardest Part]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2006 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |} ===АНУ {{flagicon|USA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/> ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 10,000,000 | style="text-align:center;"| Diamond |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 5,000,000<ref>{{cite web|url=http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?content_selector=gold-platinum-searchable-database|title=Coldplay RIAA Platinum & Gold Certifications |last=Copsey|first=Rob|date=9 June 2015|publisher=[[RIAA]]|accessdate=9 June 2015}}</ref> | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 4,000,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 25 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 5,000,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 48 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[The Scientist]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 59 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | ''[[Clocks]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | 29 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 2,000,000 | style="text-align:center;" | 2x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !12 |[[My Universe]] |[[Колдплей]] X BTS |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Австрали {{flagicon|AUS}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/>(мэдэгдэж байгаагаар) ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,190,000 | style="text-align:center;"| 17x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 24 | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- !8 |[[The Scientist]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |40 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |420,000 | style="text-align:center;" |6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 280,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- !10 |[[Clocks]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |280,000 | style="text-align:center;" |4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 20 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 210,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- !12 |[[Sparks]] |Coldplay |[[Parachutes]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" |140,000 | style="text-align:center;" |2x Platinum |- !13 |[[Higher Power]] |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" |44 | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !14 |[[Orphans]] |Coldplay |[[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2019 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !15 |[[Everglow]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !16 |[[Up&Up]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !18 |My Universe |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !19 |[[Christmas Lights]] |Coldplay | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | ''[[Princess of China]]'' | [[Coldplay]] ft. [[Рианна|Rihanna]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''Feels Like I'm Falling in Love'' | [[Coldplay]] | Moon Music | style="text-align:center;" | 54 | style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Violet Hill]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Итали {{flagicon|ITA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 350,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 300,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x BTS | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 29 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 32 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | N/A | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 70,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 58 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[Ink]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | Sparks | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | [[Let Somebody Go]] | [[Coldplay]] X [[Selena Gomez]] | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | ''[[Fun]]'' | Coldplay ft. Tove Lo | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 27 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 28 | ''[[Miracles (Someone Special)]]'' | Coldplay ft. Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;" | 76 | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 29 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | 55 | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 30 | ''[[Midnight (Coldplay song)| Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 31 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 31 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Герман {{flagicon|GER}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,200,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 900,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 800,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Fix You'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 99 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 26 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''Fix You'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 65 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | Christmas Lights - Single | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ===Шинэ Зеланд {{flagicon|NZL}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 270,000 | style="text-align:center;"| 9x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 240,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 210,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Fix You'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 180,000 | style="text-align:center;"| 6x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Clocks'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''Sparks'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Magic'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''Everglow'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''Every Teardrop is a Waterfall'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''Trouble'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 36 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | - | style="text-align:center;"| 34 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''Speed of Sound'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''feelslikeimfallinginlove'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''In My Place'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''Violet Hill'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''Up&Up'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''Midnight'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''Orphans'' | Coldplay | Everyday Life | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''Don't Panic'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''Charlie Brown'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''Let Somebody Go'' | Coldplay X Selena Gomez | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''A Head Full of Dreams'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''We Pray'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 21 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ==Холбоосууд== {{Reflist}} {{Coldplay}} [[Ангилал:Coldplay]] h0fqohr8dac5rdx0a9mz1h06kshwirc 853774 853773 2026-04-18T08:32:28Z Esambuu 42335 853774 wikitext text/x-wiki [[Coldplay]] хамтлаг нь дэлхий хамгийн их борлуулалттай уран бүтээлчдийн нэг бөгөөд дэлхий даяар 75 гаруй сая цомогоо борлуулаад байна.Түүнээс 13 сая гаруйг АНУ-д,12 сая гаруйг Их Британид борлуулжээ. ==Синглүүдийн борлуулалт== === Их Британи {{flagicon|GBR}}=== Гэрчилгээний тайлбар : Platinum - 600,000-с дээш Gold - 400,000-с дээш Silver - 200,000-с дээш {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !rowspan="2"|{{Abbr|No.|Number}} !rowspan="2"|Дууны нэр !rowspan="2" | Уран бүтээлч !rowspan="2" | Багтсан цомог !rowspan="2" | Оргил<br />амжилт !rowspan="2" | Худалдаанд гарсан он !colspan="3" | Борлуулалт (Sales) !rowspan="2" | Гэрчилгээ !rowspan="2" | Гэрчилгээ авсан огноо !rowspan="2" ! scope="col"| Нийт<br/>(Total Units) |- !|Физик<br/>(Physical) !|Дижитал<br/>(Digital) !|Стрим<br/>(Streaming) |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 911,000 | style="text-align:center;"| 304 | style="text-align:center;"| 7× Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 4,200,000<ref name="2025AugustSales">{{Cite web |date=29 August 2025 |title=Charts Analysis: Record-Breaking K-Pop Chart Takeover Led by K-Pop Demon Hunters |url=https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250829184728/https://www.musicweek.com/analysis/read/charts-analysis-record-breaking-k-pop-chart-takeover-led-by-k-pop-demon-hunters/092556 |archive-date=29 August 2025 |access-date=29 August 2025 |website=Music Week}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | [[Parachutes]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 170,000 | style="text-align:center;"| 447,000 | style="text-align:center;"| 294 | style="text-align:center;"| 6× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 3,612,965<ref name="2025AugustSales"></ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 320,000 | style="text-align:center;"| 320 | style="text-align:center;"| 5× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 3,000,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | [[X&Y]] | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 727,508 | style="text-align:center;"| 215 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/03/08 | style="text-align:center;"| 2,600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 1,000,000 | style="text-align:center;"| 81.8 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/27 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 352,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/11/08 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 373,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 302,000 | style="text-align:center;"| 150.6 | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/05/23 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 7 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 358,763<ref>{{cite news|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-uks-official-chart-millionaires-revealed__20459/|title=The UK's Official Chart 'millionaires' revealed||last=Copsey|first=Rob|date=19 September 2017|work=[[Official Charts Company]]|publisher=Official Charts Company|accessdate=19 September 2017}}</ref> | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 4× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/10/03 | style="text-align:center;"| 2,400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 9 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 290,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/05/17 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 565,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/08/16 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | Christmas Lights | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 30.6<ref>{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/the-biggest-new-christmas-songs-how-do-they-compare-to-the-classics__21166/|title=The biggest new Christmas songs: How do they compare to the classics?|last=Copsey|first=Rob|work=[[Official Charts Company]]|date=4 December 2018|accessdate=6 December 2019}}</ref> | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/06 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Sparks]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 18 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2× Platinum | style="text-align:center;"| 2025/12/12 | style="text-align:center;"| 1,200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 250,000+ | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2017/04/07 | style="text-align:center;"| 709,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2020/11/13 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x [[BTS]] | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/01/06 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| 326,000 | style="text-align:center;"| N/A | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2021/04/02 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="2018SalesArchive"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2023/06/23 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 22 | style="text-align:center;"| 2012 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/09/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI"/> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 260,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2024/12/13 | style="text-align:center;"| 600,000<ref name="BPI">{{cite web|url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|title=BRIT Certified|work=[[British Phonographic Industry]]|date=13 December 2024|accessdate=16 December 2024|archive-date=21 Аравдугаар сар 2018|archive-url=https://archive.today/20181021092428/https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|url-status=dead}}</ref> |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/01/09 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 101,000 | style="text-align:center;"| 99,000 | style="text-align:center;"| 19.5 | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2025/08/29 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''[[Feels Like I'm Falling in Love]]'' | Coldplay | [[Moon Music]] | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Platinum | style="text-align:center;"| 2026/01/30 | style="text-align:center;"| 600,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 71 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2024/02/16 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;"| 27 | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/03/07 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''[[Violet Hill]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 8 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 230,000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2025/04/11 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 173 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Gold | style="text-align:center;"| 2026/04/17 | style="text-align:center;"| 400,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''[[Talk]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2020/01/24 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''[[Don't Panic]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 130 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2022/09/16 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''[[Midnight (Coldplay song)|Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 48 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2021/04/09 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''[[Shiver]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2023/05/26 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 32 | ''[[Let Somebody Go]]'' | Coldplay X Selena Gomez | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/02/23 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 33 | ''[[God Put A Smile Upon Your Face]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 100 | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/07 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 34 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 156 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2024/06/21 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 35 | ''[[We Pray]]'' | Coldplay ft. Little Simz, Burna Boy, Elyanna, Tini | Moon Music | style="text-align:center;"| 20 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/01/10 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 36 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/05/02 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 37 | ''[[Lost!]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2025/07/25 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 38 | ''[[All My Love]]'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 43 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| Silver | style="text-align:center;"| 2026/02/06 | style="text-align:center;"| 200,000 |- ! scope=row style="text-align:center;"| 39 | ''Fun'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 164 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 40 | [[Hurts Like Heaven]] | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 157 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 41 | ''Army of One'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 198 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 42 | [[Miracles (Someone Special)]] | Coldplay & Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 54 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 43 | ''[[Life in Technicolor II]]'' | Coldplay | [[Prospekt's March]] | style="text-align:center;"| 28 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 44 | ''[[Atlas]]'' | Coldplay | The Hunger Games Soundtrack | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2013 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |- ! scope=row style="text-align:center;"| 45 | ''[[The Hardest Part]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2006 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| |} ===АНУ {{flagicon|USA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/> ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | The Chainsmokers & [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 10,000,000 | style="text-align:center;"| Diamond |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 5,000,000<ref>{{cite web|url=http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?content_selector=gold-platinum-searchable-database|title=Coldplay RIAA Platinum & Gold Certifications |last=Copsey|first=Rob|date=9 June 2015|publisher=[[RIAA]]|accessdate=9 June 2015}}</ref> | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 4,000,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;"| 25 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 5,000,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 48 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[The Scientist]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 4,000,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 59 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 3,000,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | ''[[Clocks]]'' | [[Coldplay]] | [[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" | 29 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 2,000,000 | style="text-align:center;" | 2x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !12 |[[My Universe]] |[[Колдплей]] X BTS |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 1 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 1,000,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Австрали {{flagicon|AUS}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо<br/>(мэдэгдэж байгаагаар) ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''[[Something Just Like This]]'' | [[Coldplay]] | [[Kaleidoscope (EP)]] | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,190,000 | style="text-align:center;"| 17x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | ''[[Viva la Vida]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | ''[[Yellow]]'' | [[Coldplay]] | [[Parachutes]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 630,000 | style="text-align:center;" | 9x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 24 | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 560,000 | style="text-align:center;" | 8x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | ''[[Paradise]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | ''[[Fix You]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 420,000 | style="text-align:center;" | 6x Platinum |- !8 |[[The Scientist]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |40 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |420,000 | style="text-align:center;" |6x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | ''[[Magic]]'' | [[Coldplay]] | [[Ghost Stories]] | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 280,000 | style="text-align:center;" | 4x Platinum |- !10 |[[Clocks]] |[[Coldplay]] |[[A Rush of Blood to the Head]] | style="text-align:center;" |28 | style="text-align:center;" |2002 | style="text-align:center;" |280,000 | style="text-align:center;" |4x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | [[Coldplay]] | [[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | 20 | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 210,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- !12 |[[Sparks]] |Coldplay |[[Parachutes]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2000 | style="text-align:center;" |140,000 | style="text-align:center;" |2x Platinum |- !13 |[[Higher Power]] |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" |44 | style="text-align:center;" |2021 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !14 |[[Orphans]] |Coldplay |[[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" |2019 | style="text-align:center;" |70,000 | style="text-align:center;" |Platinum |- !15 |[[Everglow]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !16 |[[Up&Up]] |Coldplay |[[A Head Full of Dreams]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | [[Coldplay]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !18 |My Universe |Coldplay |[[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- !19 |[[Christmas Lights]] |Coldplay | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | ''[[Speed of Sound]]'' | [[Coldplay]] | [[X&Y]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | ''[[Princess of China]]'' | [[Coldplay]] ft. [[Рианна|Rihanna]] | [[Mylo Xyloto]] | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''Feels Like I'm Falling in Love'' | [[Coldplay]] | Moon Music | style="text-align:center;" | 54 | style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:center;" | 70,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Violet Hill]]'' | [[Coldplay]] | [[Viva la Vida or Death and All His Friends]] | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Итали {{flagicon|ITA}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | ''[[Viva la Vida]]'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | 500,000 | style="text-align:center;" | 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''[[Hymn for the Weekend]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''[[Something Just Like This]]'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 350,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | ''[[Fix You]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:center;" | 300,000 | style="text-align:center;" | 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''[[Yellow]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''[[Adventure of a Lifetime]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''[[My Universe]]'' | Coldplay x BTS | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| 29 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''[[A Sky Full of Stars]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 1 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''[[The Scientist]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to the Head | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''[[Up&Up]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 32 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''[[Higher Power]]'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 52 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 100,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''[[Paradise]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''[[Magic]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''[[Christmas Lights]]'' | Coldplay | N/A | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 70,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''[[A Head Full of Dreams (дуу)|A Head Full of Dreams]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 58 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''[[Ink]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''[[Clocks]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2003 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''[[Everglow]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2016 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''[[Speed of Sound]]'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | Sparks | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | [[Let Somebody Go]] | [[Coldplay]] X [[Selena Gomez]] | [[Music of the Spheres]] | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 50,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | ''[[In My Place]]'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | 35,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | ''[[Princess of China]]'' | Coldplay ft. Rihanna | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 30,000 | style="text-align:center;" | Platinum |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | ''[[Birds]]'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | ''[[Fun]]'' | Coldplay ft. Tove Lo | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 27 | ''[[Trouble]]'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 28 | ''[[Miracles (Someone Special)]]'' | Coldplay ft. Big Sean | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;" | 76 | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 29 | ''[[Orphans]]'' | Coldplay | [[Everyday Life]] | style="text-align:center;" | 55 | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | 25,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 30 | ''[[Midnight (Coldplay song)| Midnight]]'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 31 | ''[[Charlie Brown]]'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;" | 31 | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | 15,000 | style="text-align:center;" | Gold |} ===Герман {{flagicon|GER}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 1,200,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 900,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 800,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Fix You'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 6 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| 2x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 99 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 26 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''Fix You'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 65 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 400,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 600,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | Christmas Lights - Single | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 300,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 35 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 200,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ===Шинэ Зеланд {{flagicon|NZL}}=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| {{Abbr|No.|Number}} ! scope="col"| Дууны нэр ! scope="col"| Уран бүтээлч ! scope="col"| Багтсан цомог ! scope="col"| Оргил<br />амжилт ! scope="col"| Худалдаанд гарсан<br />он ! scope="col"| Борлуулагдсан тоо ! scope="col"| Гэрчилгээ |- ! scope=row style="text-align:center;"| 1 | ''Something Just Like This'' | Coldplay & The Chainsmokers | Kaleidoscope EP | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2017 | style="text-align:center;"| 270,000 | style="text-align:center;"| 9x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 2 | ''Yellow'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 23 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 240,000 | style="text-align:center;"| 8x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 3 | ''Viva la Vida'' | Coldplay | Viva la Vida or Death And All His Friends | style="text-align:center;"| 16 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 210,000 | style="text-align:center;"| 7x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 4 | ''Fix You'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2005 | style="text-align:center;"| 180,000 | style="text-align:center;"| 6x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 5 | ''Paradise'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 3 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 6 | ''The Scientist'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 7 | ''A Sky Full of Stars'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 2 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 150,000 | style="text-align:center;"| 5x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 8 | ''Hymn for the Weekend'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 9 | ''Adventure of A Lifetime'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 12 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 120,000 | style="text-align:center;"| 4x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 10 | ''Clocks'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 11 | ''Sparks'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 90,000 | style="text-align:center;"| 3x Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 12 | ''Magic'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 10 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 13 | ''My Universe'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 14 | ''Everglow'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 15 | ''Every Teardrop is a Waterfall'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 16 | ''Trouble'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| 36 | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 17 | ''Christmas Lights'' | Coldplay | - | style="text-align:center;"| 34 | style="text-align:center;"| 2010 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 18 | ''Speed of Sound'' | Coldplay | X&Y | style="text-align:center;"| 13 | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 19 | ''feelslikeimfallinginlove'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 17 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 20 | ''In My Place'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| 24 | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 30,000 | style="text-align:center;"| Platinum |- ! scope=row style="text-align:center;"| 21 | ''Violet Hill'' | Coldplay | Viva la Vida or Death and All His Friends | style="text-align:center;"| 5 | style="text-align:center;"| 2008 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 22 | ''Up&Up'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 23 | ''Midnight'' | Coldplay | Ghost Stories | style="text-align:center;"| 11 | style="text-align:center;"| 2014 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 24 | ''Orphans'' | Coldplay | Everyday Life | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2019 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 25 | ''Don't Panic'' | Coldplay | Parachutes | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2000 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 26 | ''Higher Power'' | Coldplay | Music of the Spheres | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 27 | ''Charlie Brown'' | Coldplay | Mylo Xyloto | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2011 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 28 | ''Let Somebody Go'' | Coldplay X Selena Gomez | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| 4 | style="text-align:center;"| 2021 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 29 | ''A Head Full of Dreams'' | Coldplay | A Head Full of Dreams | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2015 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 30 | ''Green Eyes'' | Coldplay | A Rush of Blood to The Head | style="text-align:center;"| - | style="text-align:center;"| 2002 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |- ! scope=row style="text-align:center;"| 31 | ''We Pray'' | Coldplay | Moon Music | style="text-align:center;"| 21 | style="text-align:center;"| 2024 | style="text-align:center;"| 15,000 | style="text-align:center;"| Gold |} ==Холбоосууд== {{Reflist}} {{Coldplay}} [[Ангилал:Coldplay]] 2hk5qy7fqplc1m8721s175knzxe4amh 0 53923 853696 801583 2026-04-17T17:41:14Z Enkhsaihan2005 64429 853696 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | Name = Михаэль Шумахер | Image = Michael Schumacher Berkedip (Cropped).jpg | Caption = Михаэль Шумахер (2010 он) | Nationality = {{DEU}} | Date of birth = [[1969 он]]ы [[1 сарын 3]] | Teams = 1991&nbsp;[[Жордан Гран При|Жордан]]&nbsp;<br/> 1991–1995&nbsp;[[Бенеттон Формула|Бенеттон]]&nbsp;<br/> 1996–2006&nbsp;[[Скудериа Феррари|Феррари]]&nbsp;<br/> 2010–2012<ref name="F1-Comeback" />&nbsp;[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | 2011 Team = | 2010 Car number = | 2012 Team = | 2011 Car number = | Races = | Championships = 7 ([[1994 оны Формула-1|1994]], [[1995 оны Формула-1|1995]], [[2000 оны Формула-1|2000]], [[2001 оны Формула-1|2001]], [[2002 оны Формула-1|2002]], [[2003 оны Формула-1|2003]], [[2004 оны Формула-1|2004]]) | Wins = 91 | Podiums = 155 | Points = 1566 | Poles = 68 | Fastest laps = 77 | First race = [[1991 оны Бельгийн гран-при]] | Last race = | Last season = | Last position = }} [[Зураг:Michael Schumacher Signature.svg|right|Михаэл Шумахерын гарын үсэг]] [[Зураг:Michael Schumacher helmet Museo Ferrari.jpg|right|300px|Михаэл Шумахерын дуулга]] [[Зураг:Schumacher top Canadian GP 2010.jpg|right|300px|Михаэль Шумахер]] '''Михаэль Шумахер''' (''[[Герман хэл|герм.]] Michael Schumacher'', * [[1969 он]]ы [[1 сарын 3|1-р сарын 3-нд]] [[Хюрт]] хотын [[Хермюльхайм]], [[Умард Райн-Вестфален]] муж) нь [[Герман|германы]] автомашины уралдааны тамирчин байсан юм. Михаэль 1991 оноос 2006 он хүртэл мөн 2010 оноос 2012 онуудын хооронд нийт 307 удаа [[Формула-1]]-ийн дэлхийн аваргын гран прид оролцжээ. Дэлхийн долоон удаагийн аварга, 91 түрүү, 68 [[Поле байрлал|поле байрлал]] буюу нэгдүгээр байрны гараа, болон 77 [[Хамгийн хурдан уралдааны тойролт|хамгийн хурдан тойргоороо]] формула 1-ийн түүхэнд хамгийн өндөр амжилт гаргасан нисгэгч юм. Мөн түүнчлэн 155 удаа шагналт байранд орсон амжилтаараа хамгийн олон удаа шагналт байрт шалгарсан шилдэг гуравт тооцогдож явдаг. 1990 болон 1991 онд [[Спорт автомашины уралдааны дэлхийн аварга|спорт загварын автомашины дэлхийн аваргын]] тэмцээнд идэвхтэй оролцож байгаад 1991 анх удаа формула 1-ийн [[1991 оны Бельгийн гран-при|Бельгийн Гран Прид]] [[Жордан Гран При|Жордан]] багийг төлөөлөн оролцов. Дараагийн уралдаанд [[Бенеттон Формула|Бенеттон]] руу солиж орсон бөгөөд тэндээ 1995 он хүртэл үлджээ. Бенеттонд байх хугацаандаа анхны гран пригийн ялалтаа 1992 онд [[1992 оны Бельгийн гран-при|Бельгиэс]] авсан ба дараа нь 1994 болон 1995 оны формула 1-ийн дэлхийн аваргаар шалгарчээ. 1996 онд тэрээр [[Скудериа Феррари|Феррари]] руу шилжин орсон ба эндээ 2006 он хүртэл идэвхтэй формула 1-ийн уралдаанд оролцов. Михаэль Шумахер нь 2000 оноос 2004 он хүртэл таван удаа дараалан дэлхийн аварга болсон. Дараа нь хэдэн жил завсарлага авсаны эцэст 2010 онд буцан формула 1-д ирсэн ба энэ удаа [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]ийн багт гурван жил болов. Энэ хугацаанд түүний нийт гаргасан амжилтаараа 2011 онд наймдугаарт жагссан явдал байлаа. 2013 оны 12 сарын 29-нд Михаэль цанаар гулгаж явахдаа осолдон хүнд гэмтэл авсан бөгөөд 2014 оны 6 сарын 16 хүртэл 6 сарын турш ухаан оролгүй, сэхээн амьдруулах тасагт эмчлүүлсэн. 2014 оны 9 сарын 4-нд эмнэлгээс гарсан тэрээр өдгөө гэрээрээ нөхөн сэргээх эмчилгээ хийлгэж байгаа. Түүний төрсөн дүү [[Ральф Шумахер|Ральф]] нь 1997 оноос 2006 он хүртэл түүнтэй хамт Формула 1-д уралдаж байлаа. ==Амжилтын гараа== ===Моторт спортын эхлэл=== Михаэль Шумахер нь 1969 оны нэгдүгээр сарын 3-нд Ролф Шумахер болон түүний эхнэр Элизабет (1948-2003) нарын анхны хүү болон Хюрт-Хермюльхаймд төрсөн бөгөөд түүний эцэг Ролф Михаэлийг төрөх үед пийшин өрөгч байгаад сүүлд [[Керпен]]д карт уралдааны замын түрээслэгч хийж байжээ. ====Карт спорт==== [[Зураг:Karting 082.jpg|thumb|right|Картын уралдаан]] Түүний моторт спорттой амьдралаа холбосон гараа нь бүр эрт дөрвөн настайгаасаа эхэлсэн бөгөөд түүний эцэг нь Михаэльд 5 [[морины хүч]]тэй мотор бүхий кетт кар бэлэглэсэнээр эхэлжээ. Керпен хотын Хоррем дүүрэгт ''Карт-Клуб моторт спортын уралдааны найз нөхөд Вольфганг Граф Берге фон Трипс, Go-Kart-Club Horrеm e.V.'' (өнөөдөр ''Клуб-Карт Керпен Манхайм'') гэх нэртэй картын клуб нээгдсэн ба Михаэль энэ клубт орж ихээхэн цаг өнгөрөөдөг болов. Тус клуб нь 1964 онд нээгдсэн бөгөөд 1961 онд Формула 1-ийн уралдаанд осолдон нас барсан Формула 1-ийн нисгэгч Вольфганг Граф Берге фон Трипст зориулан ингэж нэрлэжээ. Түүний дасгал сургуулилтын дараагийн алхам нь бороотой үеийн нойтон зам дээр явж өөрт байгаа дутагдлаа арилгахад чиглэж байсан ба энэ талаар: " Бороо орсон үед би ихэнхдээ ганцаараа картын зам дээр үлддэг байсан учир миний унааны муу нь ч тийм сайн мэдэгддэггүй байлаа. Түүнээс гадна норсон зам дээр шарвуулах, хий эргүүлэх нь ихэд зугаатай байсан болохоор би ч тэгж үлдэхдээ дуртай байлаа."<ref>Schulte/Lehbring/Bücken: ''Red Magic. Michael Schumacher und Ferrari. Hart am Limit''; Motorbuch Verlag: Stuttgart 1997; S. 40 f. Helmut Uhl: ''König Schumi''; WeltDatei: Augsburg 2006; S. 13 ff.</ref>хэмээн өгүүлсэн байдаг. Нэгэн сонины гарчигт түүнийг магадгүй xолбооны германы хамгийн бага насны картын жолооч хэмээн бичиж байжээ. Таван настайдаа тэрээр хамгийн анхныхаа ялалтыг тэмдэглэж байсан бол жилийн дараа клубийн гишүүдийг амжилтаар нь жагсаасан жагсаалтанд түүний нэр орсон ба тус жагсаалтанд байх гишүүдийн бараг тал түүнээс хэдэн насаар илүү гишүүд байв. Тун удалгүй тус клуб нь Керпен-Хорремээс Керпен-[[Манхайм (хотын хэсэг)|Манхайм]] руу нүүсэн нь түүний гэр бүлд маш сайнаар туссан ба учир нь тус клубийг ажиллуулах хүн ажилд авахад нь түүний эцэг эх нь энд ажиллахаар болсон нь түүний гэр бүлд нэмэлт орлогын эх үүсвэр болов. Михаэлийн эх Элизабет нь сүүлд нь тус клуб дээр хоолны газар ажиллуулсан байна. Удалгүй Михаэлийг эцэг, эх нь төлбөрийг нь төлж дийлэхээ болиж байтал түүний авъяасыг олж харсан дэмжигчид түүнд туслах болов. Эхлээд карт тэрэгний худалдаач Герхард Ноак түүнд дүрэм стандартын дагуу хийсэн карт бэлэглэсэн бөгөөд Михаэлийн ялалт бүр нь түүний картын сурталчилгаа болж байв. Сүүлд нь Адольф Нойберт түүнд евро карт нийлүүлсэн ба түүгээр Михаэль 1985 онд өсвөрийн дэлхийн аваргын хоёрдугаар байрт шалгарав. 1987 онд тэрээр евро картын германы аварга шалгаруулах тэмцээний А/100 ангилалд болон европын аваргын А/100-д оролцов. Карт уралдаанд Михаэль оролцож байхдаа тэрээр сүүлд түүний өрсөлдөгчид болох [[Хайнц-Харалд Френтцен]] болон [[Ник Хайдфельд]] ([[Мёнхенгладбах]]ын), эсвэл финландын [[Мика Хаккинен]] болон [[Мика Сало]] нартай таарч байж. Түүний санхүү хүрэлцэхгүй байсан учир тэрээр картын уралдаанд удаан хугацаанд [[Люксембург|люксембургийн]] лицензтэй оролцов. Ингэснээр түүнийг чадваргүйгээс болон хасагдвал төлбөрт төлөх баталгааны төлбөрөөс чөлөөлөгдсөн бөгөөд 12 настайдаа лиценз авах эрхтэй боллоо. Үүнээс гадна лицензээ хадгалан авч үлдэхийн тулд хамаагүй цөөн уралдаан тэмцээнд орох гэх мэт давуу талтай байсан. 1982 онд Михаэль казиногийн автомат ажиллуулдаг байсан Йюрген Дилкийг өөрийн бас нэг спонсорлогчоор авч чадсан. Түүний дэмжлэгтэйгээр Михаэль 1984 болон 1985 германы өсвөрийн аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлсэн юм. Хэдийгээр тэрээр дээд ангиллын автомашины уралдаанд оролцох болсон ч Картаа ерөөсөө орхиогүй бөгөөд үе үе картын уралдаанд оролцдог юм. ====Формула Кёниг, Формула Форд болон Формула 3==== [[Зураг:Reynard F 903-001 1990 Michael Schumacher Formula 3 EMS.jpg|thumb|right|Михаэл Шумахерын Формула 3-т унаж түрүүлсэн тэрэг]] Түүний [[Монопосто|монопосто]] мэргэжлийн зам нь 1987 онд [[Формула Кёниг]]ээр эхлэв. Энэ алхамыг хийхэд Йюрген Дилк дахин тусалсан ба улирал бүрд Михаэль Шумахерт 16.000 [[Дойче Марк|ДМ]]-ийн хөрөнгө оруулалт хийдэг байв. 1988 онд Михаэль [[Формула Форд]]ийн хоёрдугаар байрт орсон ба үүний дараа [[Формула 3]] луу шилжин орсон ба тэнд менежер [[Вилли Вебер]]тэй хамтран ажиллахаар болсон. Вилли түүнтэй хамтран ажиллах болсон шалтгаан нь түүний тэр хүртэл хамтран ажилласан [[Йоахим Винкелхок]] нь Формула 1-рүү орсон учир шинээр хамтран ажиллах сайн жолооч хайж байсан аж. Формула 3-ийн хамгийн эхний тестийн явалтанд Михаэль [[Нюрбургринг]]ийн зам дээр нэлээд сандарч байсны улмаас тав дахь тойрог дээрээ [[Хамгаалалтын хашлага|хашилт]] мөргөжээ. Вилли Михаэлийн Формула Форд дээр гаргасан амжилтыг мэдэх учир түүнд дахин нэг боломж олгосон учир тэрээр анхаарлаа төвлөрүүлэн явсанаар маш богино хугацаанд барианд оров. Вилли Веберийн хувьд Михаэльд дээд ангиллын автомашины уралдаанд ороход өөрийн санхүүгийн боломж болон хангалттай санхүүжүүлэх спонсор дутаж байгааг мэдэж байсан учраас Вилли хувиасаа түүнийг санхүүжүүлэхээр шийдсэн байна. Харин үүний хариуд тэрээр Михаэлиас нэмж дахин менежер авахгүй байхаас гадна түүнтэй арван жилийн гэрээтэйгээр, уралдаан тэмцээнээс олсон орлогын 20 хувийг түүнд өгөхийг санал болгосоныг Михаэль ч хүлээн зөвшөөрсөн байна.<ref>[http://www.zeit.de/1997/25/weber.txt.19970613.xml ''Формула I: „Вилли“ Вебер яаж Михаэль Шумахерын чухал хүмүүсийн тоонд багтав.''] Долоо хоногийн тойм сонин: ''Die Zeit'', Nr. 25/1997</ref> Сүүлд Вилли нь "Шумахер лотто" гэх лоттоны ганцхан ширхэг сугалааг тухайн үед худалдаж авсан хүн нь Вилли ганцаараа байсан хэмээх хошигнол ярианд орсон байдаг.<ref>Mary Thürmer, Markus Götting: ''Анхны германы Формула-1-Дэлхийн аваргын амжилтын түүх''. Wilhelm Heyne, München 1994, S. 30.</ref> Формула 3-т Михаэль Шумахер нь 1989 онд Хайнц-Харалд Френтцентэй адилхан оноогоор хоёрдугаарт Карл Вендлингерийн (Австри) ард бичигдсэн байна. ====Спорт автомашины уралдаан==== 1990 онд Михаэль Мерседес-Йуниор-Теам багаас гэрээ хүлээн авчээ. Түүнтэй хамт тус уралдаанд оролцож байсан үеийнхэнээс [[Хайнц-Харалд Френтцен]] болон [[Карл Вендлингер]] нар байв. Энэ хэдэн шижигнэсэн залуус нь "спорт прототип" гэж нэрлэгдэх автомашиныг унаж байлаа. Тус автомашин нь 920 морины хүчтэй, тухайн үеийн Формула 1-ийн тэрэгтэй адил чадалтай тэрэгнүүд байв. Михаель, Хайнц, Карл нар Формула 1-рүү шилжин орохдоо авто уралдааны талаар олон жилийн туршлага, мэдлэгтэй болсон байсан. Адилхан уралдааны тэрэг унаад хамтдаа бэлтгэл хийж байсан тухайн үед энэ гурваас тэр үүгээр илүү байсан гээд хэлчих зүйл огт байдаггүй байсан. Михаэль спорт автомашины 1990 оны уралдааныг Карл Вендлингертэй адилхан оноотойгоор тавдугаарт байрт бичигдсэн бол дараа жилийнх нь дэлхийн аваргаар дахиад л Вендлингертэй адилхан оноогоор есдүгээр байранд оржээ. Спорт автомашины уралдааны зэрэгцээгээр Михаэль Формула 3-ийн германы улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцсон түрүүлэв. ====Японы Формула 3000-д зочин тамирчинаар оролцсон болон Формула 1-д орсон нь==== 1991 оны зун Михаэль японы Формула 3000 тэмцээнд зочин тамирчинаар оролцсон ба түүнд энэ тэмцээнд оролцох боломжийг Иохен Неерпаш олгожээ. Энэ тэмцээнд Михаэль өөрийнхөө хэр чадвартай болохыг илтгэн америкийн тамирчин Росс Чееверийн дараа хоёрдугаарт байрт шалгарсан байна. Формула 3000-д Михаэль болон Виллигийн аль аль нь мэргэжлийн тамирчинаар орж өрсөлдөх сонирхол байсангүй, учир нь Формула 3000-ийн хамгийн шилдэг нэг тамирчин л Формула 1-д орох эрхтэй байдгаас үүдэлтэй. Михаэль өөрөө Формула 1-д шилжин орохыг шийдэж чадахгүй байгаа Мерседес концернийг шийдтэл хүлээсэн нь найдвартай гэж үзээд хүлээсэн бол Вилли 1992 оны Формула 3000-д ямар нэг аргаар Михаэлийг оруулах арга зам хайж байлаа. Гэвч өөр арга замаар Формула 1-д орох боломж тэдэнд гарсан юм. Аз болоход Мерседесийн ивээн тэтгэлэгийн туслалцаатайгаар Михаэль [[Сильверстоун (уралдааны зам)|Сильверстоуний]] тестэн дээр оролцох эрх авсан ба тэр ч энэ боломжийг ашиглан өөрийн авъяасаа нотлон харуулсанаар Формула 1-д орлоо. 1991 онд Жорданы үндсэн нисгэгч [[Бертранд Гачот]] шоронд орох ялаар шийтгүүлэн хоригдсон ба учир нь тэрээр таксины жолоочтой муудалцахдаа хориотой хийгээр шүршсэнээс улбаатай. Ингээд Михаэль, Бертрандыг орлон Спа-Франкорчампст оролцохоор болов. Хэдийгээр Михаэль энэ зам дээр огт явж үзээгүй байсан ч түүний менежер Вилли Вебер болон багийн ахлагч Эдди Жордан нар "Михаэлийн гэр Керпенд ойр учир тэр энэ уралдааны замыг сайн мэднэ" хэмээн зүтгүүлсээр оруулсан аж.<ref>Anmerkung: Weber hatte dabei [[Circuit Zolder|Zolder]] mit Spa „verwechselt“. vgl. Thürmer/Götting: a.a.O., S. 49.</ref> Сүүлд 2005 онд энэ явдлын талаар Жорданы өгсөн тайлбартаа: "Энэ уралдаанд Михаэль өөрөө оролцох сонирхол байгаагүй, харин [[Стефан Йоханссон]]ы сонирхол байсан буюу германчуудын мөнгөний төлөөx найруулсан хор байсан" хэмээн гэмээ хүлээсэн байна. Михаэль тус уралдааны замыг бэлтгэл хийхээс өмнө дугуйгаар тойрч замаа тогтоосон байна. Ингээд тэмцээний өмнөх хугацаат уралдаанд ороод 7-р байрт орсон нь формулагийн мэргэжилтнүүдийг алмайруулсан боловч яг тэмцээн эхлэнгүүт 500 метр яваад [[Дамжуулагч|хурдны хайрцагийн]] эвдрэлээс шалтгаалан гарчээ. Энэ 500 метрийн зайд тэрээр хоёр ч өрсөлдөгчөө гүйцэж түрүүлсэн бөгөөд тэрхэн зуурын амжилтын баяр хөөрөө эргээд дурсахдаа: "Сенна болон Пике зэргийн шилдэг тамирчдыг гүйцэж түрүүлэх нь санасанаас хамаагүй хялбар байсан"<ref>Michael Schumacher, Sabine Kehm, Michel Comte: Michael Schumacher. Die offizielle und autorisierte Inside Story zum Karriere-Ende, Süddeutsche Zeitung/Bibliothek 2006, S. 21.</ref> гэж өгүүлсэн нь түүнд тухайн үед ихээхэн зориг өгсөнийг илтгэнэ. Ялангуяа Жордан багийн инженерүүдийг түүний энэ дайчин зан болон автомашинаа жолоодох авъяас нь гайхашруулалд оруулав. [[Телеметр|Телеметрийн бичилт]] нь ч үүнийг нотлох ба [[О Рож]]ийн өгсүүр хэсэгт тэрээр дээд хурдаар өгссөн нь түүнийг хаазаа тултал гишгэж явсан бичлэгээс нь харсан байна. Тэмцээний бэлтгэл дээр л гэхэд тэрээр тухайн үеийн шилдэг нисгэгчдийн нэрээс огт айж эмээхгүй байгаа нь "[[Алайн Прост|Алайн]] намайг гүйцэж түрүүлэх гэхээр л шахаад зам хаагаад явуулахгүй байна"<ref>Willy Knupp (Hrsg.): ''Grand Prix ’92. live miterlebt. Formel 1 Weltmeisterschaft,'' Zeitgeist: Düsseldorf 1992, S. 6ff.</ref> хэмээн түүнийг тэмцээний зохион байгуулагчдад мэдэгдэж байснаас нь харагддаг. ===Бенеттоны эрин (1991-1995)=== ====Жорданаас Бенеттон руу шилжсэн нь==== Жордан багийг Михаэль ердөө л ганцхан уралдааны дараа орхин гарав. Тэндээс гараад [[Бенеттон Формула|Бенеттон]]д шилжин орсон нь олон сонирхлын бүлгийн үр дүн байв. Нэг талаас Жорданы Михаэльд тавьсан цаашдын санал нь тийм ч сонирхолтой байгаагүй: Эдди Жордан нь Михаэльд гурван жилийн гэрээний санал тавьсан бөгөөд үүнийхээ оронд Мерседесээс жилдээ 3,5 сая доллар төлөхийг шаардсан ба Михаэлийн оролцоогүй уралдааны бооцоог тогтмол төлж байх баталгааг өгөв. Нөгөө талаас [[Берни Экклестоун]] Спагийн уралдааны дараагаас Михаэлийг сонирхох болов. Экклестоун нь Формула 1-ийг германы тамирчидаар өргөтгөн сонирхолтой болгох зорилго өвөрлөж байсан ба түүний хувьд энэ санаагаа хэрэгжүүлэхэд Михаэль Шумахер хамгийн тохирсон тамирчин байлаа. Бенеттон баг тухайн үед буюу 1991 онд дэлхийн дөрвөн шилдэг багийн нэг байсан ба Экклестоуны зүгээс харахад Михаэль нь Жорданд байснаас Бенеттонд шилжин орвол түүнд илүү өгөөжтэй гэж үзэж байсан байна. Экклестоун, Бенеттоны хамтран эзэмшигч Том Велкиншавтай сайн найзуудын холбоотой байсан учир Томд Спа уралдааны дараа Михаэлийг Жорданаас гарган авах боломжтой эсэхийг мэдээд болж өгвөл гаргаад өөртөө авахыг зөвлөсөн байна. Бенеттон эхлээд Михаэлийг авахаа хүлээзнэж байснаа сүүлдээ Экклестоуны зөвлөсөний дагуу Михаэлийг авчээ. Михаэль өөрөө энэ талаар сүүлд дурсахдаа: «надад их сонин сэтгэгдэл төрж байсан, уг нь надад Жордан баг Формула 1-д орох боломжийг олгосон байтал би ганцхан уралдааны дараа орхиж явсан, гэвч миний зүгээс Бенеттонд спортоор илүү амжилтанд хүрнэ» гэж үзсэн.<ref>Michael Schumacher, Sabine Kehm, Michel Comte: ''Michael Schumacher. Die offizielle und autorisierte Inside Story zum Karriere-Ende'', Süddeutsche Zeitung / Bibliothek 2006, S. 78 u. Jörg-Thomas Födisch/Erich Kahnt: ''50 Jahre Formel 1. Die Sieger'', Heel: Schindellegi 1999, S. 182</ref><ref>Malte Jürgens: Würden Sie diesem Herrn Ihren Benetton anvertrauen? Hintergründe zum Wechsel Schumachers von Jordan zu Benetton in: Auto Motor und Sport, Heft 20/1991, S. 264.</ref> ====1991 оноос 1993 он==== Михаэлийн Бенеттон руу шилжсэн шилжилтийг хэд хэдэн шүүхийн хавтаст хэрэг дагалдав. [[1991 оны Италийн гран-при]] эхлэхийн өмнөхөн Жордан болон Бенеттон хоёулаа нэг нэг автомашиныг Михаэльд бэлдсэн байжээ. Жордан Лондоны шүүхэд Михаэлийг Жорданд үлдэж уралдах ёстой хэмээн шүүхэд өгсөн байна. Яг үүнтэй зэрэгцээд Бенеттоны хоёрдугаар нисгэгч [[Роберто Морено]] миланы шүүхэд Бенеттоныг Михаэльд хоёр дахь автомашиныг өгөхийг эсэргүүцэж байна хэмээн өргөдөл гаргасан аж. Эдгээр шүүхийн асуудлууд нь уралдааны өмнөх бэлтгэлээс 8 цагийн өмнө шийдэгдэв: Жорданы лондонд гаргасан өргөдлийг шүүх хүлээж аваагүй, Роберто Бенеттоноос тодорхой хэмжээний цалингийн нэмэгдэл авсан учир шүүхээс өргөдлөө буцаан татсан байна.<ref>Malte Jürgens: Coup der guten Hoffnung. Rennbericht zum Großen Preis von Italien 1991 in: Auto Motor und Sport, Heft 20/1991, S. 271.</ref> Роберто Жорданы хоёрдугаар нисгэгчээр орсон бол Михаэль Бенеттонд дэлхийн гурван удаагийн аварга Нельсон Пикетэй хамт хоёр дахь автомашиныг унан уралдлаа. [[Үндэсний Автодром Монца|Монцагийн]] уралдаанд Михаэль тавдугаар байрт орсоноор дэлхийн аваргын анхны хоёр оноогоо авлаа. Тус Гранд Приг Михаэль багийнхаа хамтран зүтгэгчийн өмнө нь орж дуусгасан. Мөн оны улирлын дүнгээр тэрээр 14-р байрт орсон. Түүний унасан Бенеттоны тэрэг нь Жорданы тэрэгтэй харьцуулбал явалтын хувьд болон техникийн хувьд хамаагүй муу тэрэг байсан тухай Михаэль: "Миний тэрэг гүдгэр товгор л үзвэл үсэрдэг, зүтгэлт маш муутай байсан, эргээд бодоход [[Пирелли|пиреллигийн]] дугуйнд байсан байна лээ" <ref>Helmut Uhl: a.a.O., S. 147 u. Willy Knupp: ''Grand Prix ’91. Live miterlebt'', Zeitgeist Verlag: Düsseldorf 1991, ISBN 3-926224-21-5, S. 66.</ref> гэж өгүүлжээ. [[1992 оны Өмнөд Африкийн гран-при]]д дөрөвдүгээр байрт орсоны дараа Михаэль дараагийн гурван гран прид шагналт байрт шалгарав: [[1992 оны Мексикийн гран-при|Мексик]] болон [[1992 оны Бразилын гран-при|Бразилын]] уралдаанд гуравдугаар байрт орсон бол [[1992 оны Испанийн гран-при|Испанид]] хоёрдугаар байр. Үүний дараагийн хоёр уралдаан [[1992 оны Канадын гран-при|Канад]] болон [[1992 оны Германы гран-при|Германд]] түрүүлсэнээр Формула 1-д орсоны жилийн ой дээрээ [[1992 оны Бельгийн гран-при|Бельгийн Гран При]] дээр солигдмол цаг агаартай байхад түүний ухаалаг дугуй солилтын хүчинд анхныхаа ялалтыг авлаа. Энэ ялалт нь Михаэлийг Вольфганг Граф фон Берге Трипс ([[1961 оны Формула-1|1961]]) болон германы лицензээр уралдаж байсан Йохан Массын амжилтыг давтахад хүргэжээ.<ref>[[Jochen Rindt]] war zwar deutscher Staatsbürger, startete allerdings mit österreichischer Rennlizenz und galt nach FIA-Reglement als Österreicher.</ref> Тус улирлын уралдааныг нийт оноогоороо Михаэль [[Уильямс Ф1|Уильямсын]] нисгэгч [[Найжел Манселл]] болон [[Рикардо Патресе]]-ийн дараа гуравдугаар байрт орон дуусгасан байдаг. 1993 оны улирлын тэмцээнд Михаэль өөрийнхөө тэр хүртэлх амжилтыг батлан дөрөвдүгээр байрт орсон аж. Энэ онд [[Алайн Прост]] түрүүлсэн бөгөөд тэмцээн дуусгаад Алайн зодог тайлсан юм. ====1994 он (анхны дэлхийн аварга цол)==== [[Зураг:Benetton B194-Ford 1994 von Michael Schumacher.jpg|thumb|right|Бенеттон-Форд B194, Михаэль Шумахерын 1994 онд дэлхийн аварга болохдоо унасан тэрэг]] [[1994 оны Формула-1|1994 оны улирлын]] тэмцээнд нэлээд хэд хэдэн дүрмийн өөрчлөлт оров. Үүнд цахилгаан туслах систем [[Антиблок систем|АБС]], дөрвөн дугуйн жолоодлого болон идэвхтэй явах ангийг ашиглахыг хориглосон, харин бензин нэмэх зогсолтыг зөвшөөрөв. Бенеттоны хувьд энэхүү шинэ дүрэмд маш хурдан зохицож чадсан. В 194 загварын тэрэг нь "өндөр" хамартай байсан ба түүний өмнөх загварууд ч адилхан өндөрт байрласан хамартай байсан нь бусадтай тэрэгтэй харьцуулахад тэс эсрэгээр нь хийж байв. Энэ хийц нь чиглүүлэгчийн үүрэгтэй болох нь нотлогдсон, учир нь агаарын урсгал нь илүү сайжирсанаар арын [[Диффузор (моторт спорт)|диффузорт]] нөлөөлөх нөлөө сайжирч байжээ. Хуучны багуудаас энэ шийдлийг 1994 онд Феррари ч бас хэрэглэсэн байна. Гэхдээ өндөр хамрыг хэрэглэх үндсэн санааг 1990 онд [[Тиррелл]] баг өөрийн [[Тиррелл 019|019]] загвартаа анх санаачлан хэрэглэсэн аж. Энэ оныг Михаэль илэрхий давамгай байдалтай эхэлсэн ба хоёр ч уралдааныг амжилттай тэргүүлэв. [[Автодром Жосе Карлос Пасе|Интерлагост]] Михаэль Аиртоноос бусад бүх нисгэгчдийг нэг бүтэн тойргоор түрүүлсэн. Эндээс тэрээр өөрийнхөө юугаараа бусдаас илүү вэ гэдгээ мэдэж авсан ба үүнийг нь английн хэвлэлд: "шпринтс" (богино зайг аль болох богино хугацаанд туулах чадвар) хэмээн тайлбарлаж байв. Үүний дараа бас [[Номхон далайн гран-при]]г Окаяма Айдад [[Окаяма (уралдааны зам)|Танака авто уралдааны зам]] дээр түрүүлэв. Гурав дахь гран пригийн өмнөх бэлтгэл дээр [[Рубенс Барричелло]] нэлээд хүнд осолд орсон бол дараа өдрийн хугацаат уралдаан дээр [[Роланд Ратцэнбергер]] осолдон нас барсан юм. Мөн уралдаан дээр ч осол гарсан ба энэ удаа [[Айртон Сенна]] азгүйтлээ. Тамбурелло эргэлтэн дээр тэрээр замаас гарахдаа толгойдоо хүнд гэмтэл авсан нь түүний үхлийн шалтгаан болов. Айртон нас барсанаар Михаэльд өөр хүчтэй өрсөлдөгч байхгүй боллоо. Английн Силверстоуны гран при хүртэл тэрээр тус улирлын тэмцээнүүдэд тэргүүлсээр байлаа. Силверстоуны тэмцээн дээр Михаэлийг буруутгасан хэд хэдэн үйл явдал болсон: эхлээд түүнийг тэмцээн дээр хасан гаргасан боловч тэмцээний төгсгөлд буцаан уралдуулав. Хоёрдугаар байрт орсоныг нь дараа нь үгүйсгэв. Нэмээд түүнийг үүнээс хойших хоёр уралдаанд орох эрхийг нь хасав. Үүнийг эсэргүүцэн тэрээр шалгуулаад явах хойгуур нь хоёр уралдаан ч болоод өнгөрлөө. Үүн дээр нэмэгдээд түүний тэрэгний доор байх модон хавтан дүрмийн дагуу байгаагүй гээд Спа-гаас түүнийг хасчээ. Түүний оролцоогүй уралдаануудад Дэмон Хилл түрүүлсэн ба түүний оноо нь Михаэлийн оноог гүйцэв. Үүний дараа Хересийн европын гран прид Михаэль түрүүлсэн ч, Дэмон түүний дараагийн уралдаанд мөчөөгөө өгөлгүй Сүзүкагийн уралдаанд тэргүүлэв. Хамгийн сүүлчийн Австралийн гран при уралдаанд Михаэль түрүүлж явсан боловч жолоодлогын алдаа гаргасанаар замаасаа гарсан ба буцаж замдаа орохоор бага хурдтай явж байхад нь Дамон гүйцэж түрүүлэх гэж байгаад мөргөсөнөөр хоёулаа барианд орж чадаагүй юм. Ингээд эцсийн дүн гарахад Михаэлийн оноо нь Дамоны онооноос илүү байснаар дэлхийн аварга боллоо. Михаэлийн энэ дэлхийн аварга цол нь түүний анхны дэлхийн аварга цол байснаас гадна герман улсын хувьд ч Формула 1-ийн анхны дэлхийн аварга цол болсон юм. Энэ хооронд түүний менежер Вилли Михаэлийн сүүлд Феррарид орох үндэс суурийг тависан юм. 1993 онд Вилли нь Рикардо Патресе, Михаэлиэс хамаагүй өндөр цалин авдаг болохыг мэдсэн бөгөөд Бенеттонтой хийсэн гэрээндээ ингэж өөр хооронд нь ялгаатай цалин өгөхгүй байхыг тусгасан байжээ. Тиймээс үүнийг далимдуулан Вилли өөрийн хүнийхээ гурван жилийн гэрээг нь богиносгохдоо түүний цалинг ч нэг дахин нэмэгдүүлж чадав.<ref>Hubert Bücken, Christoph Schulte, Hartmut Lehbrink: ''Red Magic. Michael Schumacher und Ferrari. Hart am Limit'', Zeitgeist Verlag: Düsseldorf 1997, S. 31</ref> ====1995 он (2 дахь дэлхийн аварга цол)==== [[Зураг:Michael Schumacher 1995 Britain.jpg|thumb|left|Михаэль Шумахер Английн гран при дээр 1995 он]] [[1995 оны Формула-1|1995 оны улирлын]] тэмцээнд Бенеттон [[Рено]]гоос 10 цилиндр бүхий салаалсан мотор авчээ. Ингэснээр моторын хувьд Уильямс болон Бенеттон ижил хэмжээнд очлоо. Михаэлийн хувьд энэ улирал нь өнгөрсөн жил шиг тийм ч сайн эхэлсэнгүй. B195 загвар нь өмнөх загвараасаа нэлээд хүндрэл учруулж байсны дотор газраас хөндийрүүлэх хэсгийн тохиргоо нь хамгийн их асууудал тарьж байлаа. Үүнийг хоёр нисгэгч нь хэд хэдэн осолд орж өөрсдийн биеэр мэдэрсэн юм. Түүний энэ хүртэлх мэргэжлийн тамирчны уралдааны оргил нь [[Германы гран-при|Хоккенхаймринг]] дээр ялсан болон Спа дээр 16-р байрлалаас хөдлөн түрүүлсэн явдал юм. Үүний дараа [[Нюрбургринг]] дээр тэмцээн дуусахад [[Жан Алези]]г хоёр тойргоор түрүүлсэн байна. Энэ улирлын тэмцээн дуусахад Михаэль хоёр дахь дэлхийн аварга цолоо авсан бол Бенеттон зохион бүтээгчийн ДА-цолыг хүртжээ. === Ферраригийн эрин (1996-2006)=== [[Ники Лауда]]гийн шахалтаар [[Скудериа Феррари|Феррари]] баг [[Жан Тодт]]ын удирдлага дор нэгэн шинэ жолооч хайж байв. Тухайн үед Михаэль ганцаараа дэлхийн аварга цолтой уралдаж байсан ба Бенеттонд очсоноосоо хойш Бенеттонийг асар хурдацтай алдрын тавцанд авчирсан учир түүнийг Феррарид ч бас зайлшгүй ажиллах ёстой тамирчины нэг гэсэн яриа тархсан байна. Италийн уламжлалт уралдааны баг нь сүүлийн жилүүдэд техникийн хувьд ч тэр зохион байгуулалтын хувьд ч тэр ихээхэн хоцрогдсон байв. Үүнд жишээ нь 12 цилиндр бүхий салаалсан хүнд мотор угсарсан нь түлшний хэрэглээг ихэсгэх гэх мэтийн шалтгаан их байлаа. Феррари 1979 онд [[Жоди Шектер]]ийн авсан дэлхийн аварга цолоос хойш дахин дэлхийн аварга цол аваагүй учир Михаэль Шумахерт хүлээлгэсэн итгэл дан ялангуяа италийн хэвлэл болон [[Тифозо|Тифози]]д өндөр байв. [[Фиат]] болоод Феррарийн захирал Жианни Агнелли хэвлэлд өгсөн ярилцлагадаа: "Хэрвээ Михаэль Шумахер л Феррариг дэлхийн аварга болгохгүй бол бид хэзээ ч дэлхийн аварга болж чадахгүй" гэсэн байдаг. ====1996 он==== [[Зураг:Michael Schumacher - Imola 1996 (1).jpg|thumb|right|1996 он]] [[1996 оны Формула-1|1996 оны улиралд]] зориулан Феррарри арван цилиндр бүхий мотор шинээр тэргэндээ угсарсан бөгөөд [[1989 оны Формула-1|1989 оны улирлаас]] хойш хэрэглэж байсан арван хоёр цилиндрт хөдөлгүүрээсээ татгалзав. Жижигхэн цогц хийц нь их биеийг агаарын урсгалд тохируулан өөрчлөх боломжийг олгож байв. Хөдөлгүүрийг нь, арван цилиндрт хөдөлгүүрийг үйлдвэрлэн нэлээд туршлага суусан японы [[Хонда]]гийн үйлдвэрийн инженерүүд нь ихэд сайн хийсэн нь тус хөдөлгүүрийг угсран уралдсан уралдаануудаас илэрхий мэдэгдэж байв.<ref>Pino Casamassima: ''Die Geschichte der Scuderia Ferrari'', Heel, Königswinter, 1999, S. 45</ref> Ганцхан шасси дахь салхины сувгийн тохиргоог түүний ерөнхий дизайнер [[Жон Барнард]] буруу тохируулсан нь сул тал нь байлаа. Улирал эхлэнгүүт буюу австралийн гран при дээр Михаэлийн [[тоормос]] нь ажиллагаагүй болсон, аргентиний гран прид арын далавч нь хугарсан болон [[1996 оны Сан Мариногийн гран-при|Сан Марино]] дээр тоормосны диск хагарсан юм. Хэдийгээр түүнийг янз бүрийн эвдрэл тогтмол дагаж байсан ч Барселоны Гран При дээр гуравдугаар байрнаас хөдлөн түрүүлсэн нь түүний аргагүй л сайн тамирчин болохыг илтгэж байлаа. Энэ ялалт нь түүний бороотой үеийн нойтон зам дээр тохируулан явсантай холбоотой бөгөөд энэ нь түүний багтаа болон хөгжөөн дэмжигчдэдээ өгсөн том бэлэг болжээ. Гэвч энэ ялалтын баяр хөөр нь удаан үргэлжилсэнгүй, түүний тэрэг нь хуурай зам дээр тийм ч сайн биш болох нь мэдэгдэж эхэлсэн байна. Үргэлж ямар нэг эд анги нь эвдрэлд орох заримдаа бүр энгийн жижиг эд ангийн эвдрэлээс шалтгаалан уралдаанаас гарч байлаа. Тиймээс нэг хэсэгтээ Феррари автомашиндаа «задгай мөнгөний эд анги» авч угсардаг гэх яриа газар авсан юм. Энэ онд Дамон Хилл шинээр Формула-1-д орж ирсэн Жак Вильнёвийн өмнө орон дэлхийн аварга боллоо. Михаэль гурван тэмцээнд түрүүлсэн амжилтаар гуравдугаар байрт орсон нь Ферраригийн хувьд 1990 оноос хойш тасарсан байсан амжилтыг буцаан авчирсан байна. ====1997 он==== [[Зураг:Michael Schumacher 1997 Italy.jpg|thumb|left|1997 оны Италийн Гран При]] [[1997 оны Формула-1|1997 онд]] Михаэлийн хүсэлтээр уралдааны инженер Росс Браун болон зохион бүтээгч Рори Бирне нар Феррарид орсон байна. Феррари F310B нь өмнөх оны загвартай харьцуулбал өрсөлдөх чадвар нь хамаагүй илүү байлаа. Жак Вильнёв нь энэ улиралд түрүүлэх магадлалтай тамирчины тоонд орж байв. Михаэлийн хувьд тус улиралд 5 тэмцээнд түрүүлсэн ба дэлхийн аваргыг шийдэх хамгийн чухал японы тэмцээнд Жак Вильнёвийн багийн хамтран зүтгэгч Эдди Ирвины хаалтаас гарч чадаагүй юм. Сүүлээсээ хоёр дахь тэмцээн дээр Михаэль тэмцээний цаг дундаа ортол түрүүлж яваад ямар нэгэн хүндэтгэх шалтгаангүйгээр хурдаа сааруулсаар байсан ба Жак түүнийг гүйцэж түрүүлэхэд нь мөргөлдсөн байна. Энэ мөргөлдөөн нь 1994 онд Михаэль болон Дамон нарын мөргөлдөөнтэй адилхан юм болсон. Гэвч энэ удаа буруутан нь яалт ч үгүй Михаэль байсан учир түүнийг уралдааны комисс дэлхийн аваргын тэмцээний дүнгээс хассан ч авсан оноог нь үлдээсэн аж. Зохион бүтээгчийн дэлхийн аваргын жагсаалтанд Феррари хоёрдугаарт байрт орсон. ====1998 он==== [[1998 оны Формула-1|1998]] оноос эхлэн шинэ дүрэмтэй боллоо. Формула 1-ийн автомашинууд нь 200 см-ийн өргөнтэй дугуйнаас 180 см өргөнтэй дугуй хэрэглэx болон дугуйн мөр хэсэгт оромтой байхаар тогтсон. Энэ нь МкЛарен-Мерседес болон түүнд дугуй нийлүүлэгч [[Бриджстоун]]д тохирсон шийдвэр болов. Үүн дээр нэмэгдэн 1997 оны наймдугаар сард Уильямсаас МкЛарен руу шилжин орсон дизайнер Адриан Невеигийн нөлөө МкЛарены автомашины хийцэд үр дүнгээ өгч эхэлсэн. Мика Хаккинен эхний хоёр тэмцээнд түрүүлсэн ба харин гурав дахь уралдааныг Михаэль өөртөө шийдэж чадлаа. Энэ улирал нь ерөөсөө л Мика болон Михаэлийн өрсөлдөөн байв. Үүний дараа бельгийн уралдаанд Мика барианд орж чадаагүй учир Михаэльд түрүүлэх боломж гарч ирэв. Тэрээр энэ боломжийг ашигласан бөгөөд МкЛарений нисгэгч Давид Култхардыг бүтэн тойрч иртэл нь Давид түүнийг шахсанаар тэр 2 мөргөлдсөн байна. Михаэль гурван дугуйтай тэрэгтэйгээ зогсоол руу яаравчлан очоод, буцаж гүйн МкЛарений зогсоол руу очиж Давидтай зодоо хийх гэснийг түүний багийн механикч нар арайхийн зогсоосон байна. Давид дараа нь "би тэр ослыг санаатай хийгээгүй ш дээ" хэмээн хэд хэдэн удаа үгүйсгэсэн боловч сүүлдээ буруугаа хүлээн Михаэлээс уучлалт гуйсан байна. Европын Гран Приг Михаэль түрүүлбэл дэлхийн аварга болох боломжтой уг улирлын сүүлчийн тэмцээн дээр Михаэль поле байрлалд мотор нь цохин гараан дээрээ үлджээ. Ингээд шинээр дахин эхэлсэн ба тэрээр 22-р байрлалаас хөдөлсөн ч гуравт орсоноор дэлхийн дэд аварга цолыг хүртэн, харин Мика Хаккинен дэлхийн аварга болжээ. ====1999 он==== [[1999 оны Формула-1|1999]] онд МкЛарений технологийн дэвшилт нь бусад багуудад үндсэндээ гүйцэгдэв. Энэ улирлын эхний долоон уралдааны хоёрт нь Михаэль түрүүлсэн бол Мика Хаккинен гуравт нь түрүүлсэн юм. Их Британий Гран При эхлэхийн өмнө Михаэль Микагаас 8 оноогоор дутуу байлаа. Уралдаан эхлэнгүүт Михаэлийн тоормос нь ажиллагаагүй болсоноор овоолсон дугуйнуудыг 107 км/ц хурдтайгаар очиж мөргөсөн байна. Үр дүн нь баруун хянганы хугаралт. Михаэль үүнээс хойш зургаан уралдаанд оролцоогүй учир үндсэндээ энэ оны дэлхийн аваргад ялагдал хүлээв. улирлын төгсгөлийн хоёр уралдаанд тэрээр буцан ирсэн бөгөөд ихэд хянуур болсон байлаа. Тэрээр Малайзын уралдаанд Ирвинийг түрүүлүүлсэн ба өөрөө хоёрт оров. улирлын төгсгөлийн уралдаанд [[Мика Хаккинен]] өөрийн хүчээр түрүүлэн дэлхийн аварга боллоо. Феррари 16 жил тасарсан байсан зохион бүтээгчийн дэлхийн аварга цолыг авчээ. ====2000 он (3 дахь дэлхийн аварга цол)==== 1999 онд Феррари Бриджстоуны дугуйг хэрэглэсэн юм. Японы дугуй үйлдвэрлэгч нь МкЛаренийг хоёр дэлхийн аварга болсоны дараа буюу 2000 оны улирлын тэмцээнд зориулан шинэ хийц гаргасан ба МкЛарен болон Феррарид хоёуланд нь уг дугуйгаа нийлүүлсэн нь хүчний харьцаанд нөлөөлж эхлэв. 1999 онд энэ хоёр баг ер нь л ойролцоо байгаа нь харагдаж байсан юм. Энэ удаа Михаэль илт давуу байдалтайгаар эхэлсэн. Хэдийгээр Мика поле байрлалаас эхний гурван тэмцээнд уралдсан боловч Михаэль тус тэмцээнүүдэд гурвууланд нь дараалан түрүүлэв. улирлын дунд үед МкЛарен тэмцээнийг өөртөө шийдэн авч чадсан. Ингээд үлдсэн улирлын тэмцээнүүд нь оргил үедээ ирлээ: Эхлээд Бельгийн Гран При дээр Мика болон Михаэлийн хооронд өрсөлдөөн болов. Мика ямар нэг тодорхой зүтгэлт гаргалгүй Михаэлийн ард нэлээд олон тойрог явлаа. Харин Михаэль Рикардо Цонтаг бүтэн тойрч гүйцэж түрүүлэх гэсэн тэрхэн агшинд Мика ихдээд байсан хурдаа гарган 300 гаран км/ц хурдтайгаар Михаэлийг гүйцэн түрүүллээ. Энэ уралдааны дараа Мика 6 оноогоор Михаэлаас илүү болсон. Дараагийн италийн гран прид ихэд ойрхон зайтайгаар Михаэль түрүүлсэн ба энэ ялалт нь түүний 41 дэх гран при ялалт байв. Тэмцээний дараах сэтгүүлчдийн тависан "Та [[Аиртон Сенна]]гийн хувийн рекордыг эвдлээ. Энэ талаарх сэтгэгдэлээ бидэнтэй хуваалцаач?" гэсэн асуултанд тэрээр ямар нэг хариулт өгөлгүй уйлсан аж. Үүнийг нь италийн хэвлэлүүд болон фенүүд нь "Уг нь Михаэль сэтгэлийн хөөрөл багатай биеэ барьж чаддаг нэгэн, гэтэл энэ удаа уйлсан нь түүний хэр зэрэг хүн чанартай хүн болохын илэрхийлэл боллоо" хэмээн мэдээлж байлаа. [[Зураг:Schumacher brothers 2001 Canada.jpg|thumb|right|Ах дүүс, Михаэль болон Ральф Шумахер (2001 он)]] Үлдсэн гурван уралдааныг Михаэль түрүүлэв. Ингээд энэ улирлын дэлхийн аварга цолыг Михаэль хүртсэн ба Феррарид 1979 онд Жоди Шектерийн авсан жолоочийн дэлхийн аварга цолноос хойш тасраад байсан цолыг буцаан авчирч өглөө. Зохион бүтээгчийн дэлхийн аварга цолыг Михаэлийн хүчээр Феррари хамгаалж чадсан юм. Түүний багийн хамтран зүтгэгч Рубенс Барричелло германы гран прид түрүүлсэн бөгөөд түүний энэ ялалт Аиртоны үхлээс хойш бразилчуудаас түрүүлсэн анхны ялалт байлаа. ====2001 он (4 дэхь дэлхийн аварга цол)==== [[2001 оны Формула-1|2001 оны улирл]]ын эхний тэмцээний бэлтгэл дээр Михаэль хүнд осолд орж эхэллээ. Тэрээр эргэлтэн дээр 280 км/ц хурдтай явтал түүний тэрэг нь ар талаа эхэлж шидэн замаас гарч, замын гадна талын хайрган дэвсгэр дээр бүтэн хоёр эргээд дугуйн дээрээ буцаж буулаа. Михаэль тэрэгнээсээ ямар нэгэн бэртэл гэмтэл аваагүй хэмээн гарч ирсэн аж. Оны дунд үеэс Феррари үндсэндээ бусад багуудаас илүү байгаа нь мэдэгдэн ерөнхийдөө түрүүлэх шинжтэй байсан ч уралдаан болгон ихэд сонирхолтой өрнөж байлаа. Михаэль сүүлийн таван уралдааны өмнө гэхэд түүний оноог гүйцэх бололцоогүй болсон байв. Ингээд тэрээр дэлхийн аваргын дөрөв дэх цомоо авсан бол Давид Култхард хоёрт, харин Михаэлийн багийн хамтран зүтгэгч Рубенс Барричелло гуравдугаар байрт оржээ. Бельгийн Гран При дээр Михаэль [[Алайн Прост|Алайн Простын]] 51 удаа ялсан амжилтыг шинээр тогтоов. ====2002 он (5 дахь дэлхийн аварга цол)==== [[Зураг:Mschumacher 2002.jpg|thumb|left|Михаэль Шумахер (2002 он)]] [[2002 оны Формула-1|2002 оны улирлын]] тэмцээнүүдэд Феррари нилээд давамгай байдалтай байсан ба хэд хэдэн давхар ялалт байгуулсан юм. [[2002 оны Австрийн гран-при|Австрийн гран-при]] дээр Феррари багийн шийдвэрээр Рубенс Барричелло хэдийгээр тус уралдааны турш түрүүлж явсан ч яг барианд орохын өмнө Михаэльд зам тавьж өгөн түрүүлүүлсэн байна. Уралдаан дуусаад шагналын тавцан дээр гарахад үзэгчид шүгэлдэн тус шийдвэрийг эсэргүүцэж буйгаа илэрхийллээ. Үүнд Михаэль ихэд ичсэн бөгөөд Барричеллог 1-р байрын тавцан луу түлхэн гаргаад түүний өмнө нь бөхийн ёсолжээ. Харин багийн дарга Жан өөрийн зааврыг зөвтгөн: "Манай баг сүүлийн жилүүдэд гурав дараалан жолоочийн дэлхийн аваргад ялагдал хүлээсэн, бидэнд хүчтэй өрсөлдөгчид байгааг бүгд мэднэ. Тиймээс бид тухайн нөхцөл байдлаас шалтгаалан багтаа хэрэгтэй шийдвэрийг л гаргах болно"<ref>[http://www.spiegel.de/sport/formel1/mike-glindmeier-erinnert-sich-siege-ohne-leiden-a-443998.html „Зовлонгүй ялалт“ Мике Глиндмайер], ''Spiegel Online''- сонин, 23. Oktober 2006</ref> гэж хэлсэн байна. Сэтгүүлчидтэй уулзах уулзалтын өмнө Жан Тодт нисгэгч нартайгаа тусгайлан уулзаад энэ болсон явдал нь багийн шийдвэр байсан, тиймээс ганцаараа шийдэн уралдаж болоогүй гэж тайлбар өгөхөөр тохирсон байна. Тус сэтгүүлчидтэй уулзсан уулзалт нь буруу тийш эргэн, Феррари нэг сая долларын торгуулиар торгуулсан ба энэ нь тухайн баг ийм нөхцөлд энэ шийдвэр гаргасан тохиолдолд торгоно гэсэн дүрэм байхгүй учир Михаэль Шумахер шагналын тавцанд Барричеллог 1-р байрын тавцан луу түлхэн гаргасан нь байж болшгүй үйлдэл гэх шалтгааныг нэрлэжээ. Үүний дараа [[2002 оны Америкийн гран-при|Америкийн гран-при]] дээр Михаэль барианд орохын өмнөхөн түүний ард уралдааны турш явсан багийн хамтран зүтгэгч Барричеллод зам тавьж өгөн түрүүлүүлсэн байна. Үүнийгээ Михаэль тайлбарлахдаа "би 2-р байрт орсондоо сэтгэл хангалуун байна, үүнээс гадна Барричелло бид хоёр одоо нэг нэгэндээ өргүй болсон" гэжээ. ====2003 он (6 дахь дэлхийн аварга цол)==== Энэ улиралд дүрмийн өөрчлөлт оруулсанаар Формула 1 уралдааныг улам сонирхолтой болгох зорилготой байв. Үүнд хоёрдугаар байрт орсон нисгэгчийн оноо нь түрүүлсэн нисгэгчийн онооноос ердөө л хоёр онооны бага байхаар тогтсон нь хоёрт орсон нисгэгчийн оноог хамаагүй өндөрөөр үнэлсэн явдал боллоо. Михаэлийн хувьд энэ улиралыг жолоодлогын алдаа гарган эхэлсэн ба эхний гурван уралдаан дуусахад Кимигээс 18 оноогоор хоцорсон байдалтай байв. Үүнээс үүдэн Феррари F-2003 загвараа дөрөв дэх уралдаанаас оролцуулахаар болжээ. Дөрөв дэх уралдаан нь Михаэль болон түүний дүү Ральфийн хувьд ихэд хүнд уралдаан байсан ба учир нь түүний эх нь хорт хавдраар уралдааны өмнөхөн өнгөрсөн байж. Михаэль энэ уралдаанд түрүүлэн шагналын тавцанд гашуудлын нулимс унаган зогсож байв. Улирлын хамгийн сүүлийн уралдаанаас Михаэль ганц оноо авахад л дэлхийн аварга болохоор байв. Тэрээр хугацаат уралдаанд тийм ч сайн байсангүй 14-р байрнаас гарахаар болжээ. Михаэль багийн хамтрагч Барричеллог түрүүлээсэй гэсэн итгэл найдвар тавиж байсан биеллээ олон тэр ч түрүүлсэн бол харин өөрөө жолооны алдаа гарган Такуматай мөргөлдөн хугацаа алдан явсаар наймдугаар байрт оржээ. Михаэль энэ улирлын дэлхийн аварга болсоноор Формула 1 уралдааны бүх цаг үеийн хамгийн өндөр амжилт гаргасан тамирчин боллоо. Тэмцээний дараа тэрээр: ''"Би ихэнх дэлхийн аварга цолоо түрүүлж байж авсан бол өнөөдөр 8-р байранд орсон мөртлөө дэлхий аварга боллоо. Тиймээс миний хувьд жаахан сэтгэл дундуурхан байна..."'' хэмээн ярилцлага өгсөн байна. ====2004 он (7 дахь дэлхийн аварга цол)==== [[Зураг:Michael Schumacher Ferrari 2004.jpg|thumb|right|Михаэль Шумахер (2004 он)]] [[2004 оны Формула-1|2004]] оны улирлыг тэрээр Барричеллогийн өмнө байрлалтайгаар эхэлсэн бөгөөд тэр эрчээрээ явсаар түрүүлэв. Дараа нь францын гран-при дээр Формула-1-ийн түүхэнд анх удаа 4 удаа засварын зогсоол хийхээр төлөвлөн хийсэн ба энэ удаа ч тэрээр түрүүлсэн ажээ. Энэ улиралд нийт 18 гран при уралдаан болсоноос Михаэль 13-т нь түрүүлэн дэлхийн аварга цолыг долоо дахь удаагаа авсан бол Феррари 6-удаа дараалан зохион бүтээгчийн дэлхийн аварга цолыг хүртжээ. ====2005 он==== [[Зураг:MichaelSchumacherHO2005.jpg|thumb|right|Германы гран-при (Хоккенхайм 2005 он)]] [[2005 оны Формула-1|2005]] оны улирал нь Михаэлийн болон Ферраригийн хувьд ихээхэн хүнд жил болсон. Феррари бусад багуудаас хөгжлийн хувьд хоцорч буйгааа ч мэдсэн байна. Олон жил өөрсдийн хүсэлтийн дагуу дугуйгаа захиалан хийлгэж ирсэн ашигтай талууд ч энэ удаа эсрэгээр эргэж байлаа. 9 дэх уралдаан дээр тэрээр энэ улирлын анхныхаа ялалтыг авсан. Гэвч энэ уралдаанд нь тэрээр зөвхөн таван өрсөлдөгчтэй уралдсаны учир нь бусад тамирчдын тэрэг нь бүгд Михелиний дугуй угсарсан явдал байв. Михелин тус уралдааны өмнө мэдэгдэл хийн манай дугуйтай уралдахгүй байх, дугуйнууд нь хагарч задрах магадлал маш өндөр байгаа тухай тайлбар хийсэн ба дээрээс нь америкийн иргэний хуулиар осол аваар гаргагч нь өндөр торгууль төлөх болдогоос ч айн бусад тамирчидыг оролцохыг нь хориглосон байна. Оны эцэст Фернандо Алонсо дэлхийн аварга болохдоо хамгийн залуу формула-1-ийн дэлхийн аваргын рекордыг давхар тогтоожээ. Ингээд 2000-2004 оны хооронд нийт таван удаа түрүүлсэн амжилт буюу "Михаэлийн эрин үе" нь үүгээр дууслаа. ====2006 он==== Энэ улирлын анхны уралдаанд буюу [[2006 оны Бахрейны гран-при|Бахрейнд]] Михаэль бас нэгэн шинэ рекорд тогтоосон нь 65 дахь поле байрлалаар Аиртон Сеннаг гүйцсэн явдал байв. [[2006 оны Хятадын гран-при|Хятадын гран-при]] дууссаны дараа Михаэль тухайн үеийн дэлхийн аваргатай онооны хувьд тэнцүү болсон бөгөөд ахиад хоёр уралдаан үлдсэн байсан нь түүний хувьд мэргэжлийн тамирчны амжилтаа дахин дэлхийн аварга болон дуусгах сайхан боломж байлаа. Дараагийн уралдаан Японд болсон бөгөөд тус уралдааны 37-р тойролтон дээр түүний тэрэгний мотор нь цохин барианд орж чадсангүй. Тус уралдаанд Алонсо түрүүлэн 10 оноогоор илүүтэйгээр сүүлчийн гран-прид орохоор боллоо. Михаэлийн хувьд дэлхийн аварга болохын тулд сүүлийн уралдааныг зайлшгүй түрүүлэх шаардлагатайгаас гадна Алонсо ямар ч оноо авахгүй байх хэрэгтэй байлаа. Гэвч тэрээр энэ тухайгаа: ''"Би хэн нэгнийг уралдаанд бүтэлгүйтээсээ гэж хүсэн итгэл найдвар тавихгүй байна. [...] Надад сайхан уралдаанд уралдааныг түрүүлэн дуусгах бодол л байна. Бидний зүгээс бүх л хүчээ дайчлан уралдаад тэмцээнийг нэг болон хоёрдугаар байрт орж дуусгах, тэгээд зохион бүтээгчийн дэлхийн аварга цолыг баг маань авч чадах үгүйг л харах үлдлээ"'' гэжээ.<ref>www.adrivo.com, 19. Oktober 2006:[http://www.adrivo.com/nachrichten/formel1/38459/2006/10/19/michael_schumacher__ich_bin_total_entspannt.html Michael Schumacher: Ich bin total entspannt]</ref> Гэвч Бразилийн гран при дээр түлшний даралт нь хангалттай бус байснаас шалтгаалан 10-р байрнаас эхлэхээр боллоо. Яг уралдаан дээр [[Жанкарло Физикелла]]г гүйцэж түрүүлэх гэж байгаад түүний урд гуприйг дугуйгаараа шүргэн хагархай дугуйгаа солиод буцаж орох хоорондд хамгийн сүүлчийн байранд орсон байна. Ингээд уралдаан дуустал дахин зүтгүүлсээр хоёрдугаар байрт орон тэмцээнийг дуусгав. Хэдийгээр тэрээр энэ улиралд түрүүлж чадаагүй ч түүнийг дэмжигчид нь маш сайн өрсөлдөн сайхан амжилт гаргалаа гэцгээж байлаа.<ref>[http://www.ftd.de/sport/motorsport/f1/124227.html?zid=45035 ''Financial Times''] Deutschland, 22. Oktober 2006</ref> ====Формула 1-ийг орхин гарсан нь==== [[Файл:SchumacherDecember2006.jpg|thumbnail|left|Михаэль Шумахер, 2006 оны 12 сар]] Түүнийг буцан ирж уралдах тухай хэвлэлээр 2004 онд жолоочийн дэлхийн аварга болсоны дараагаас л таамаглал дэвшүүлж эхэлсэн. Гэвч тэрээр өөрөө үүнийг үгүйсгэсээр байлаа. 2006 онд тэрээр энэ таамагийг үгүйсгээгүйгээс шалтгаалан бүр ихээр хэвлэл мэдээллээр таамаг дэвшүүлэх боллоо. Ферраригийн зүгээс "тамирчин маань өөрөө л ирээдүйгээ шийднэ ш дээ" хэмээн түүний цаашдын сонголтын эрх чөлөөг хүндэтгэж буйгаа илэрхийлж байлаа. Михаэлийн зүгээс явагдаж буй улирлын тэмцээндээ төвлөрөх нь чухал байснаас цаашдын ирээдүйн талаар бодох сонирхолгүй байв. Гэвч Ферраригийн ерөнхийлөгч [[Лука Кордеро ди Монтецемоло]]гийн шаардлагаар Михаэль италийн Монцад болох гарн пригээс өмнө ирээдүйд юу хийх тухайгаа шийдвэрээ гаргах ёстой болов.<ref>Helmut Uhl: a.a.O., S. 137. Uhl interpretiert die Ankündigung Ferraris, zu diesem Zeitpunkt seine Fahrer-Paarung für 2007 bekannt zu geben, als „[[Ultimatum]]“.</ref> Гэтэл үүний дараагийн хэдэн сар олон улсын хэвлэл, мэдээллээр италийн Монцад болох уралдаан нь бараг бүтэн улирлын болох бүх уралдаануудаас чухал мэтээр шуугицгааж эхлэв. 2006 оны есдүгээр сарын 10-нд Михаэль Шумахер өөрийн 90 дэх гран при ялалтын дараа буюу Монцагийн хэвлэлийн хурал дээр мэргэжлийн тамирчны замналаа энэ улиралаар дуусгаж байгаага зарлалаа. Феррари энэ шийдвэрийг нь тус тэмцээн дөнгөж дуусангуут нийтэд зарласан байна. Түүний энэ сонголтыг хийх болсон шалтгаанаа тэрээр тайлбарлахдаа, уралдаан тэмцээнд оролцох урамгүй болсон болон энэ нь өөрийг нь илэрхийлэх тэр төвшинд ойрын нэг, хоёр жилдээ л лав байхгүй байгаагаар тайлбарлажээ. Нөгөө талаас түүнтэй феррари багт хамтран зүтгэгч тамирчин Фелипе Массагийн мэргэжлийн тамирчны амжилтыг нь хаахыг хүсэхгүй байгаа тухайгаа бас илэрхийлсэн байна.<ref>www.f1total.com, 10. September 2006: [http://www.f1total.com/news/06091021.shtml Schumachers volles Statement zum Rücktritt]{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Түүний фен Уильямс багийн дарга Франк Уильямс хэлэхдээ "Михаэлийн шийдвэрийг маш зөв шийдвэр гэж үзэж байна. Хэрвээ би түүний оронд байгаад өнгөрсөн болоод өнөөдрийг хүртэл олон уралдаанд өндөр хурдтайгаар явж байгаад осолд орж амьд үлдэж байснаа бодвол одоо мэргэжлийн тамирчны замаа орхих яг зөв цаг юм" гэжээ.<ref>[[Auto, Motor und Sport|auto motor und sport]], 20/2006, S. 174</ref> Михаэлийн Феррари багийн төлөө уралдсан сүүлчийн уралдаан нь 2006 оны 10 сарын 22-нд Сао Паолод болсон уралдаан байсан ба тус тэмцээнд тэрээр дөрөвдүгээр байрт шалгарсан байна. ===Феррарид зөвлөх болон туршилтын жолоочоор ажилласан нь, 2007-2009=== [[Файл:Michael Schumacher Kanada 2010.jpg|thumbnail|right|Михаэль Шумахер, 2010 оны Канадын гран-при]] 2006 оны арванхоёрдугаар сарын сүүлээс Михаэль Феррарид өсвөр үеийн карт спортын тамирчдыг авьяасыг аль болох эрт олж илрүүлэx, бэлтгэх, сургах үүрэгтэй ажлыг хүлээн авчээ. Жан Тодтод Михаэль бүр эрт [[Кими Райкконен]]ийг [[Заубер Моторспорт|Зауберт]] орон Формула-1-д орохоос өмнө өөрийг нь залгамжлагч болох авъяастай тамирчин болохыг хэлж зөвлөж байжээ.<ref>www.auto-motor-und-sport.de: {{Webarchiv|url=http://www.auto-motor-und-sport.de/formel-1/schumi-wird-talent-scout-734562.html |wayback=20160112134619 |text=Schumi wird Talent-Scout |archiv-bot=2023-10-06 11:50:46 InternetArchiveBot }}</ref> Үүнээс гадна тэрээр уралдааны стратеги болон ирээдүйд яаж багаа зохион байгуулан ажиллах талаар ч зөвлөгөө өгдөг байв. Ферраригийн ерөнхийлөгч Лука Кордеро ди Монтецемологийн хэлсэнээр Михаэль Маранеллод өөрийн гэсэн албан өрөөтэй бөгөөд түүнийг бүх эрх чөлөөгөөр нь хангасан "хэзээ ажилдаа ирж, хэзээ явах нь түүний дурын хэрэг" гэсэн байна. Ферраригийн спортын захирал Стефани Доминикали нь Михаэлийг ирээдүйд бидний уралдаануудад идэвхтэй хамтран ажиллах, нисгэгчдийн зөвлөхөөр байнга ажиллана байх гэж найдаж байгаагаа хэлсэн нь: "Михаэлийг бүх шийдвэрт хамтран оролцох эрхтэй, нисгэгч болон техникийн хөгжлийг ажиглан зөвлөгөө өгч байх болно. Гэхдээ ингэж зөвлөгөө өгөхдөө өөрөө тухайн уралдаан тэмцээн дээр биечлэн ирж зөвлөх эсвэл видео хурлаар оролцон зөвлөгөө өгөхийг зөвхөн өөрөө шийдэх, мөн дэлхийн долоон удаагийн аваргын туршлагаас бидэнд авах зүйл их бий" гэсэн байна.<ref>www.f1total.com 11. Januar 2007: {{Webarchiv|url=http://www.f1total.com/splitter/2007/01/07011111.shtml |wayback=20070126044531 |text=Schumachers Ferrari-Rolle nimmt Konturen an |archiv-bot=2023-10-06 11:50:46 InternetArchiveBot }}</ref> 2007 оны арваннэгдүгээр сарын дундуур тэрээр Каталунягийн тойруулга замд туршилтын жолоочоор ажиллав. Масса болон Райкконений зөвлөхөөр тэр ажилласан ба дараа жил нь уралдааны тэрэгнүүдийн хөтлөгчийн хий эргэлтийн тохируулгыг хэрэглэхгүй болсон нь Михаэлийн цуглуулсан их туршлагаас суралцах сайхан боломж байлаа. Түүний туршилтын явалтын цаг нь хамгийн хурдан нь байсан бөгөөд эхний өдөр нь ферраригийн туршилтын нисгэгч Лука Бадоерийг болон удаах өдөр нь Фелипе Массаг хол хаян түрүүлсэн байна. Үүгээр түүнийг шүүмжлэгчдийн тараасан цуурхал яриаг ялангуяа Ники Лаудагийн ярьсан "Михаэлийн туршилтын нисгэгч хийнэ гэж юу байх бэ? зүгээр л сурталчилгаа"<ref>www.f1total.com 12. November 2007: [http://www.motorsport-total.com/f1/news/2007/11/Lauda_Schumacher-Test_ist_ein_Werbegag_07111203.html Lauda: Schumacher-Test ist ein Werbegag]</ref> гэж байсан улсуудын амыг тагласан явдал боллоо. 2008 оны дөрөвдүгээр сард тэрээр Барселонд дахин туршилтын нисгэгчээр ажилласан бөгөөд энэ удаа дугуйны хөгжүүлэлт болон аеродинамикийг шалгасан байна. 2009 онд багийн хамтран зүтгэгч [[Фелипе Масса]] унгарын гран пригийн байрлал тогтоох уралдаанд хүнд осолд орсноос шалтгаалан тэрбээр буцаж Формула-1 ирэхээ зарласан байна. Энэ тухайгаа "Хэдийгээр миний хувьд мэргэжлийн тамирчны амьдралаа аль хэдийн орхисон байсан боловч багаа хүнд үед байхад нь буруу хараад явж чадахгүй нь. Би тамирчин хүний хувьд намайг дахин сориж буй энэхүү сорилтонд ихээхэн баяртай байна" хэмээн өөрийн цахим хуудастаа бичиж байжээ.<ref>michaelschumacher.de am 29. Juli 2009: {{Webarchiv|url=http://www.michaelschumacher.de/?page=news&story_id=82077&lang=de |wayback=20190322125945 |text=''Michael bereit zu helfen'' |archiv-bot=2023-10-06 11:50:46 InternetArchiveBot }}</ref> Гэвч 2009 оны хоёрдугаар сард мотоциклтэй осолд орсон нь түүний төлөвлөгөөг үгүй болгосон учир тус оны наймдугаар сард хэвлэлийн хурал дээр Массагийн солионы хүнээр орж чадахгүй болсоноо тайлагнасан байна.<ref>michaelschumacher.de am [[11. August]] [[2009]]: [http://www.michael-schumacher.de/?page=news&story_id=82523&lang=de ''Michael sagt F1-Comeback ab'']</ref> 2009 оны 12 сарын 18-нд Ферраригийн ерөнхийлөгч Лука Кордеро ди Монтецемоло нэгэн тайлбар хийсэн нь Михаэль надаас түүний зөвлөхийн ажлаас чөлөөлж өгөхийг хүссэн хүсэлтдээ: "Магадгүй 2010 онд Формула-1-д дахин [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес ГП]] багтай эргэн ирэх маш өндөр магадлалтай байна. Гэхдээ энэ нь яг 100 хувь шийдэгдээгүй байгаа гэж надад үдээс өмнө хэллээ".<ref>Motorsport-Magazin: am 18. Dezember 2009: [http://www.motorsport-magazin.com/formel1/news-90115-montezemolo-schumacher-comeback-wahrscheinlich-ein-anderer-schumacher.html ''Ein anderer Schumacher'']</ref> ===Мерседесд буцаж ирсэн нь (2010-2012)=== Удаан хугацаанд түүний буцаж Формула 1-д ирэх талаар таамаг дэвшүүлсэний эцэст 2009 оны 12 сарын 23-нд тэрээр буцаж ирэхээ мэдэгдэв.<ref name="F1-Comeback">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2009/12/Ruecktritt_vom_Ruecktritt_Schumi_ist_zurueck_09122305.html „Rücktritt vom Rücktritt: ‚Schumi‘ ist zurück!“] (Motorsport-Total.com am 23. Dezember 2009)</ref> 2010 онд тэрээр Мерседес Гранд Прикс багт [[Нико Росберг]]ийн хамтран зүтгэгч болон гурван жилийн гэрээтэйгээр иржээ.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.sport1.de/de/formel1/formel1_fahrer/artikel_187504.html |wayback=20130614232141 |text=„Schumacher-Comeback perfekt!“ |archiv-bot=2023-09-26 14:04:12 InternetArchiveBot }} (Sport1.de am 23. Dezember 2009)</ref> ====2010 он ==== [[Файл:Michael Schumacher 2010 Malaysia 1st Qualify.jpg|thumbnail|right|Михаэль Шумахер, Малайзын гран пригийн байрлал тогтоох уралдаан дээр (2010)]] Гурван жилийн завсарлага авсаны эцэст буцаж ирсэн тэрээр улирлын эхний тэмцээнийг зургаадугаар байранд орсоноор дуусгав. Улирлын эхний дөрвөн тэмцээнд тэрээр дандаа Никогийн ард барианд орсон бол тав дахь уралдаанд дөрөвдүгээр байрт орохдоо Нико Росбергийн өмнө орсон юм. [[2010 оны Монакогийн гран-при|Монакогийн гран-при]] дээр тэрээр [[Хамгаалалтын тэрэг|хамгаалалтын тэрэгтэй]] байхад өмнөө явсан Алонзог гүйцэж түрүүлсэн нь асуудал үүсгэв. Ингээд Михаэль энэхүү хийсэн үйлдэлдээ бүтэн тойрох шийтгэл хүлээсэн боловч тэмцээн дууссан байсан учраас түүний шийтгэлийг явсан цагаас нь 20 секундийг хасах шийтгэл болгон хувиргажээ. Үүнээс болоод зургаадугаарт байранд байсан нь хойшлон 12-р байранд орсноор дэлхийн аваргын онооны дүгнэлтэнд орох боломжгүй болжээ. Гай газар дороос гэгчээр ядаж байхад түүний урьдны өрсөлдөгч Дамон Хилл тус уралдааны комиссын багт ажиллаж байсан аж.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2010/05/20_Sekunden_Zeitstrafe_gegen_Schumacher_10051636.html „20 Sekunden Zeitstrafe gegen Schumacher!“] (Motorsport-Total.com am 16. Mai 2010)</ref> Үүнээс хойш хоёр уралдаанд Михаэль дөрөвдүгээрт байрт орсон бөгөөд үүнээс илүү байранд орж чадсангүй. Багийн дотоод өрсөлдөөнд тэрээр Нико Росбергээс 72 онооны дутуугаар ялагдсан бөгөөд тус улирлын дэлхийн аваргын нэгдсэн жагсаалтанд есдүгээрт байрт орон дуусгалаа. ====2011 он ==== [[File:Michael Schumacher 2011 Malaysia FP1 2.jpg|left|thumb|Шумахер Малайзын гран-при дээр]] [[2011 oны Формула-1|2011]] оны эхний зургаан уралдаанд гурван удаан оноот байранд орсон ба үүнээс [[2011 оны Монакогийн гран-при|Монакогийн гран-при]]д тавдугаар байрт шалгарсан нь тэр хүртэлх уралдаануудаас хамгийн сайн үр дүнтэй уралдсан уралдаан байв. Дараагийн [[2011 оны Канадын гран-при|Канадын гран-при]] дээр уралдаан дуусахаас 19 тойргийн өмнө Камуй Кобаяаши болон Массаг гүйцэж түрүүлэн хоёрдугаар байранд орсон ч, энэ байраа уралдаан дуустал хадгалж чадалгүй Баттон, [[Марк Уэббер]] нарт идэгдэн тэмцээнийг дөрөвдүгээр байранд орон дуусгав. Энэ дүн нь түүний тус улиралд гаргасан хамгийн өндөр амжилт байлаа. Түүний дараах [[2011 оны Бельгийн гран-при|Бельгийн гран-при]] нь Шумахерийн 20 жилийн ойн уралдаан байсан бөгөөд 24 дэх байрнаас гаран тавдугаар байранд оржээ. Улирлын төгсгөлд нийт дүнгээрээ Михаэль Шумахер дэлхийн аваргын жагсаалтанд наймдугаарт байранд орсон байна. Харин багийн дотоод дүнд Шумахер нийт 79 оноо, Росберг 89 оноотойгоор энэ улирлыг дуусгалаа. ==== 2012 ==== [[File:Michael Schumacher pole lap monaco 2012.JPG|right|thumb|2012 оны Монакогийн гран при дээр тэрбээр сүүлчийн удаа поле байрлалд хүрэв]] [[2012 oны Формула-1|2012]] онд Шумахер Мерседес багт гурав дахь жилдээ дараалан Росбергийн хамтаар уралдлаа. Улирлын эхний уралдаан [[2012 оны Австралийн гран-при|Австрали]]д болсон ба техникийн асуудлаас шалтгаалан тэмцээнээс хасагджээ. Түүний дараах [[2012 оны Малайзын гран-при|Малайзын гран при]]д тэрбээр гурав дахь байрлалын гараанаас хөдлөх эрхтэй болов. Гэвч уралдааны эхний тойрогт мөргөлдсөний улмаас нэлээд хэдэн байр алдан аравдугаар байранд орж тэмцээнийг дуусгав. Гурав дахь уралдаан болох [[2012 оны Хятадын гран-при|Хятадын их шан]] дээр хоёрдугаар байрнаас гараанд гарлаа. Уралдаан дундуур эхний удаа дугуйгаа солиулаад уралдааны зам руу явж байтал нэг дугуйг нь бүрэн боогоогүй байснаас шалтгаалан мултран тэмцээнээс хасагдав. [[2012 оны Испанийн гран-при|Испанид]] Шумахер өмнөө явсан [[Бруно Сенна]]г мөргөн хоёулаа барианд орж чадсангүй. Шумахерийн гаргасан алдаанаас болон тэд хасагдсан учир уралдааны комисс дараах уралдааныг таван байр хойшлуулан гараанаас гарах шийтгэл өгчээ. [[2012 оны Монакогийн гран-при|Монакогийн]] гарааны байрын төлөөх уралдаанд тэрбээр хамгийн хурдан хугацаанд тойрон нэгдүгээр байранд орсон ч, өмнөх торгуулиасаа болон уралдааныг зургаадугаар байрын гараанаас хөдлөхөөр болжээ. Энэ уралдаанд нэлээд удаан хугацаанд долдугаар байранд байсан ч техникийн асуудлаас шалтгаалан байранд орсонгүй. Mихаэль Шумахерийн Мерседестэй хийсэн гэрээ нь энэ онд дуусаж байсан ба Сингапурын гран пригийн дараа Мерседес Шумахерийн гэрээг сунгахгүй, түүний оронд [[2013 оны Формула-1]]-д [[Льюис Хамилтон]]ыг авах болсноо зарлав.<ref>[https://www.welt.de/sport/formel1/article109513967/Schumacher-bestaetigt-Abschied-von-Mercedes.html ''„Schumacher bestätigt Abschied von Mercedes“''], welt.de, sid/dpa/jr: 2012-09-28</ref> Үүнээс хойш долоо хоногийн дараа Шумахер тус улирлыг дуусгаад зодог тайлах мэдэгдэл хийлээ.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2012/10/Schumacher_hoert_auf_Ruecktritt_nach_Saisonende_12100412.html ''Schumacher hört auf: Rücktritt nach Saisonende''], Motorsport-Total.com: Christian Nimmervoll, Dieter Rencken, 2012-10-04</ref> Тэрбээр сүүлчийн уралдаан болох [[2012 оны Бразилын гран-при|Бразилын гран-при]]д долдугаар байранд орон дуусгав. 2012 оны улирлын эцсийн дүнгээр Шумахер 49 оноогоор дэлхийн аваргын жагсаалтанд 13-р байранд орон өндөрлөсөн бол түүний хамтран зүтгэгч [[Нико Росберг]] 93 оноогоор есдүгээр байранд орсон байна. ==Шагнал, урамшуулал== * 1992: Оны авто спортын шилдэг тамирчин АДАК 1992, Германы авто спортын дээд комиссоос гардуулдаг цом, (мөн 1994 болон 1995 онд) * 1993: ''"Алтан жолооны хүрд"'' (Билд ам Зоннтаг) сонингоос гардуулсан, "Бамби" * 1994: Германы автомобиль клубын спортын шагнал, Голдене 1 (АРД-Спорт-Гала) * 1995: Германы оны шилдэг тамирчин 1995, Алтан камер (Хёрцу), Голдене 1 * 1997: Мөнгөн лаврын навч шагнал, Алтан арслан (РТЛ) * 2000: АДАК оны авто спортын оны шилдэг тамирчин * 2001: World Sport Award, [[Модена]]гийн хүндэт иргэн, Европын оны шилдэг тамирчин (ПАП), [[:fr:Champion des champions de L'Équipe|Champion des champions de L'Équipe]] * 2001: ''Михаэль Шухамер-Гудамж'' Керпен (түүний нэрээр төрсөн хотод нь нэгэн гудамжийг нэрлэсэн байна), Керпен хотын ''Алтанд Ном''д бүртгэв.<ref>[http://www.mopo.de/news/montag-12-02-2001--12-32-michael-schumacher-weihte-in-kerpen-seine-eigene-strasse-ein,5066732,6136184.html ''Michael Schumacher weihte in Kerpen seine eigene Straße ein''], Hamburger Morgenpost, 2001-02-12</ref> * 2002: Дэлхийн оны шилдэг тамирчин, ''Champions of Sports'' ([[ЮНЕСКО]]), Европын оны шилдэг тамирчин (ПАП), Европын оны шилдэг тамирчин (УЕПС), Champion des champions de L'Équipe, Италийн БНУ-ын Комтурын одон, германы моторт спортын холбооны цом * 2003: [[Сан-Марино|Бүгд Найрамдах Сан-Марино Улсын]] хүндэт элч, Европын оны шилдэг тамирчин (ПАП), Европын оны шилдэг тамирчин (УЕПС), Champion des champions de L'Équipe * 2004: Дэлхийн оны шилдэг тамирчин, Германы оны шилдэг тамирчин 2004, Зууны шилдэг тамирчин (ЦДФ) * 2006: Маранеллогийн хүндэт иргэн * 2007: Принц-фон-Астуриен-Шагнал<ref>Südtirol online: {{Webarchiv|url=http://www.dolomiten.it/nachrichten/artikel.asp?KatId=ag&ArtId=99402&SID=164759253807708749%29%29 |wayback=20090122133702 |text=''„Schumacher mit Prinz-von-Asturien-Preis ausgezeichnet“'' |archiv-bot=2023-09-30 09:03:57 InternetArchiveBot }}, 5. September 2007</ref> * 2007: Германы телевизийн тусгай шагнал<ref>[http://www.stern.de/unterhaltung/tv/:Deutscher-Fernsehpreis-2007-Wir-Gr%F6%DFten/599124.html www.stern.de: „Deutscher Fernsehpreis 2007,“ 29. September 2007]</ref> * 2007: Германы [[Нюрбургринг]]ийн "Shell"-S эргэлтийг "Михаэль Шумахер-S" болгон өөрчлөв. * 2010: Хүндэт легионы офицероор нэрлэв<ref>[http://www2.lequipe.fr/redirect-v6/Formule1/breves2010/20100429_202015_la-legion-d-honneur-pour-schumacher.htm''l La légion d'honneur pour Schumacher'']{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, L'Equipe, 2010-04-29</ref> * 2014: Бахрейн авто уралдааны тойруулгын 1-р эргэлтийг ''Михаэль Шумахер-Эргэлт'' гэж нэрлэв<ref> [http://www.welt.de/sport/formel1/article125339124/In-Bahrain-gibt-es-jetzt-eine-Schumacher-Kurve.html In Bahrain gibt es jetzt eine Schumacher-Kurve] auf welt.de vom 2. März 2014</ref> * 2014: Бамби Миллениум шагнал ==Статистик== === Мэргэжлийн замнал === {| |- valign="top" | style="width:33%" | * 1973–1987: [[Карт спорт]] * 1988: [[Формула Көниг]] (Аварга) * 1988: Европын [[Формула Форд]] (2-р байр) * 1988: Германы Формула Форд (6-р байр) * 1989: [[Германы Формула-3-Кап|Германы Формула 3]] (3-р байр) * 1990: Германы Формула 3 (Аварга) * 1990: Спорт автомашин-ДА (5-р байр) * 1991: Спорт автомашин-ДА (9-р байр) * [[1991 оны ДТМ уралдаан|1991]]: [[Дойче Тоуренваген-Майстершафт|ДТМ]] (байранд ороогүй) * 1991: японы [[Формула 3000]] (12-р байр) | style="width:33%" | * [[1991 оны Формула-1|1991]]: [[Формула-1]] (14-р байр) * [[1992 оны Формула-1|1992]]: Формула 1 (3-р байр) * [[1993 оны Формула-1|1993]]: Формула 1 (4-р байр) * [[1994 оны Формула-1|1994]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[1995 оны Формула-1|1995]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[1996 оны Формула-1|1996]]: Формула 1 (3-р байр) * [[1997 оны Формула-1|1997]]: Формула 1 (хасагдсан) * [[1998 оны Формула-1|1998]]: Формула 1 (2-р байр) * [[1999 оны Формула-1|1999]]: Формула 1 (5-р байр) * [[2000 оны Формула-1|2000]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) | style="width:33%" | * [[2001 оны Формула-1|2001]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2002 оны Формула-1|2002]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2003 оны Формула-1|2003]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2004 оны Формула-1|2004]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2005 оны Формула-1|2005]]: Формула 1 (3-р байр) * [[2006 оны Формула-1|2006]]: Формула 1 (2-р байр) * [[2010 оны Формула-1|2010]]: Формула 1 (9-р байр) * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула 1 (8-р байр) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула 1 (13-р байр) |} ==== Нийт гаргасан амжилтын тойм ==== {| class="wikitable" style="width:100%" |- align="center" class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%;" ! style="width:4.5em;"| Улирал ! Баг ! Шасси ! Мотор ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;"| х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтад |- align="center" | rowspan="2" | '''[[1991 оны Формула-1|1991]]''' | [[Жордан Гран При|Баг 7УП Жордан]] | [[Жордан 191]] | [[Форд]] 3.5 V8 | 1 | – | – | – | – | – | – | rowspan="2" | '''14.''' |- align="center" | [[Бенеттон Формула|Камел Бенеттон Форд]] | [[Бенеттон B191]] | Форд 3.5 V8 | 5 | – | – | – | – | – | 4 |- align="center" | '''[[1992 оны Формула-1|1992]]''' | Камел Бенеттон Форд | Бенеттон B191B/[[Бенеттон B192|B192]] | Форд 3.5 V8 | 16 | 1 | 3 | 4 | – | 2 | 53 | '''3.''' |- align="center" | '''[[1993 оны Формула-1|1993]]''' | Камел Бенеттон Форд | [[Бенеттон B193]]/B193B | Форд 3.5 V8 | 16 | 1 | 5 | 3 | – | 5 | 52 | '''4.''' |- align="center" | '''[[1994 оны Формула-1|1994]]''' | Майлд Севен Бенеттон Форд | [[Бенеттон B194]] | [[Форд Цетек#Моторт спортын хөдөлгүүр|Форд Цетек-R 3.5 V8]] | 14<ref group="A">Михаель Шумахер хоёр уралдаанд орох эрхээ хасуулав.</ref> | 8 | 2 | – | 6 | 8 | 92 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[1995 оны Формула-1|1995]]''' | Майлд Севен Бенеттон Рено | [[Бенеттон B195]] | [[Рено]] 3.0 V10 | 17 | 9 | 1 | 1 | 4 | 8 | 102 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[1996 оны Формула-1|1996]]''' | [[Скудериа Феррари]] | [[Феррари F310]] | [[Феррари]] 3.0 V10 | 15<ref group="A">Францын Гран Прид оролцоогүйд тооцсон, учир нь Михаэль урьдчилсан бэлтгэл тойролтонд оролцоогүй.</ref> | 3 | 3 | 2 | 4 | 2 | 59 | '''3.''' |- align="center" | '''[[1997 оны Формула-1|1997]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | Феррари F310B | Феррари 3.0 V10 | 17 | 5 | 3 | – | 3 | 3 | 78 | '''—'''<ref group="A">Михаэль [[Жак Вильнёв]]-тэй мөргөлдсөний улмаас дүгнэлтээс хасагджээ.</ref> |- align="center" | '''[[1998 оны Формула-1|1998]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F300]] | Феррари 3.0 V10 | 16 | 6 | 2 | 3 | 3 | 6 | 86 | '''2.''' |- align="center" | '''[[1999 оны Формула-1|1999]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F399]] | Феррари 3.0 V10 | 10<ref group="A">Михаэль Их Британий Гран Прид осолдсоны улмаас түүнээс хойш зургаан уралдаанд оролцоогүй.</ref> | 2 | 3 | 1 | 3 | 5 | 44 | '''5.''' |- align="center" | '''[[2000 оны Формула-1|2000]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F1-2000]] | Феррари 3.0 V10 | 17 | 9 | 2 | 1 | 9 | 2 | 108 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[2001 оны Формула-1|2001]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F2001]]/F2001B | Феррари 3.0 V10 | 17 | 9 | 5 | – | 11 | 3 | 123 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[2002 оны Формула-1|2002]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | Феррари F2001B/[[Феррари F2002|F2002]] | Феррари 3.0 V10 | 17 | 11 | 5 | 1 | 7 | 7 | 144 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[2003 оны Формула-1|2003]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F2002]]/[[Феррари F2003-GA|F2003-GA]] | Феррари 3.0 V10 | 16 | 6 | – | 2 | 5 | 5 | 93 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[2004 оны Формула-1|2004]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F2004]] | Феррари 3.0 V10 | 18 | 13 | 2 | – | 8 | 10 | 148 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[2005 оны Формула-1|2005]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | Феррари F2004M/[[Феррари F2005|F2005]] | Феррари 3.0 V10 | 19 | 1 | 3 | 1 | 1 | 3 | 62 | '''3.''' |- align="center" | '''[[2006 оны Формула-1|2006]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари 248F1]] | Феррари 2.4 V8 | 18 | 7 | 4 | 1 | 4 | 7 | 121 | '''2.''' |- align="center" | '''[[2010 оны Формула-1|2010]]''' | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес ГП Петронас]] | [[Мерседес MGP W01]] | [[Мерседес АМГ High Performance Powertrains|Мерседес-Бенц 2.4 V8]] | 19 | – | – | – | – | – | 72 | '''9.''' |- align="center" | '''[[2011 оны Формула-1|2011]]''' | Мерседес ГП Петронас Ф1 баг | [[Мерседес MGP W02]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 19 | – | – | – | – | – | 76 | '''8.''' |- align="center" | '''[[2012 оны Формула-1|2012]]''' | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес F1 W03]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 20 | – | – | 1 | – | 1 | 49 | '''13.''' |- class="hintergrundfarbe5" align="center" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''307''' | '''91''' | '''43''' | '''21''' | '''68''' | '''77''' | '''1566''' | |} Тайлбар: <references group="A" /> ==== Гран при ялалтууд ==== {| |- valign="top" | style="width:33%" | * 1992: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=1992 оны Бельгийн гран-при]] ([[Спа-Франкоршам авто тойруулга|Спа-Франкоршам]]) * 1993: [[Зураг:Flag of Portugal.svg|20px|link=1993 оны Португалын гран-при]] ([[Эшторил авто тойруулга|Эшторил]]) * 1994: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=1994 оны Бразилын гран-при]] ([[Автодром Жосе Карлос Пасе|Интерлагос]]) * 1994: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=1994 оны Номхон далайн гран-при]] ([[Окаяма авто тойруулга|Айда]]) * 1994: [[Зураг:Flag of San Marino.svg|20px|link=1994 оны Сан-Мариногийн гран-при]] ([[Автодром Энцо и Дино Феррари|Имола]]) * 1994: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=1994 оны Монакогийн гран-при]] ([[Монакогийн авто тойруулга|Монте-Карло]]) * 1994: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=1994 оны Канадын гран-при]] ([[Жиль-Вильнёвын авто тойруулга|Монтреал]]) * 1994: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=1994 оны Францын гран-при]] ([[Маньи-Кур авто тойруулга|Маньи-Кур]]) * 1994: [[Зураг:Flag of Hungary.svg|20px|link=1994 оны Унгарын гран-при]] ([[Хунгароринг|Модьород]]) * 1994: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=1994 оны Европын гран-при]] ([[Херес авто тойруулга|Херес]]) * 1995: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=1995 оны Бразилын гран-при]] (Интерлагос) * 1995: [[Зураг:Flag of Spain.svg|20px|link=1995 оны Испанийн гран-при]] ([[Каталуня авто тойруулга|Каталуня]]) * 1995: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=1995 оны Монакогийн гран-при]] (Монте-Карло) * 1995: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=1995 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 1995: [[Зураг:Flag of Germany.svg|20px|link=1995 оны Германы гран-при]] ([[Хоккенхаймринг Баден-Вюртемберг|Хоккенхайм]]) * 1995: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=1995 оны Бельгийн гран-при]] (Спа-Франкоршам) * 1995: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=1995 оны Европын гран-при]] ([[Нюрбургринг|Нюрбург]]) * 1995: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=1995 оны Номхон далайн гран-при]] (Айда) * 1995: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=1995 оны Японы гран-при]] ([[Сузука олон улсын авто тойруулга|Сузука]]) * 1996: [[Зураг:Flag of Spain.svg|20px|link=1996 оны Испанийн гран-при]] ([[Каталуня авто тойруулга|Каталуня]]) * 1996: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=1996 оны Бельгийн гран-при]] (Спа-Франкоршам) * 1996: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=1996 оны Италийн гран-при]] ([[Монцагийн автодром тойруулга|Монца]]) * 1997: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=1997 оны Монакогийн гран-при]] (Монте-Карло) * 1997: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=1997 оны Канадын гран-при]] (Монтреал) * 1997: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=1997 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 1997: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=1997 оны Бельгийн гран-при]] (Спа-Франкоршам) * 1997: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=1997 оны Японы гран-при]] (Сузука) * 1998: [[Зураг:Flag of Argentina.svg|20px|link=1998 оны Аргентины гран-при]] ([[Буэнос-Айрес авто тойруулга|Буэнос-Айрес]]) * 1998: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=1998 оны Канадын гран-при]] (Монтреал) * 1998: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=1998 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 1998: [[Зураг:Flag of the United Kingdom.svg|20px|link=1998 оны Их Британийн гран-при]] ([[Сильверстоун авто тойруулга|Сильверстоун]]) | style="width:33%" | * 1998: [[Зураг:Flag of Hungary.svg|20px|link=1998 оны Унгарын гран-при]] (Модьород) * 1998: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=1998 оны Италийн гран-при]] (Монца) * 1999: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=1999 оны Сан-Мариногийн гран-при]] (Имола) * 1999: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=1999 оны Монакогийн гран-при]] (Монте-Карло) * 2000: [[Зураг:Flag of Australia.svg|20px|link=2000 оны Австралийн гран-при]] ([[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]]) * 2000: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2000 оны Бразилын гран-при]] (Интерлагос) * 2000: [[Зураг:Flag of San Marino.svg|20px|link=2000 оны Сан-Мариногийн гран-при]] (Имола) * 2000: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=2000 оны Европын гран-при]] (Нюрбург) * 2000: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=2000 оны Канадын гран-при]] (Монтреал) * 2000: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=2000 оны Италийн гран-при]] (Монца) * 2000: [[Зураг:Flag of the United States.svg|20px|link=2000 оны Америкийн гран-при]] ([[Индианаполис Мотор Спидвей|Индианаполис]]) * 2000: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2000 оны Японы гран-при]] (Сузука) * 2000: [[Зураг:Flag of Malaysia.svg|20px|link=2000 оны Малайзын гран-при]] ([[Сепанг олон улсын авто тойруулга|Сепанг]]) * 2001: [[Зураг:Flag of Australia.svg|20px|link=2001 оны Австралийн гран-при]] (Альберт парк) * 2001: [[Зураг:Flag of Malaysia.svg|20px|link=2001 оны Малайзын гран-при]] (Сепанг) * 2001: [[Зураг:Flag of Spain.svg|20px|link=2001 оны Испанийн гран-при]] (Каталуня) * 2001: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=2001 оны Монакогийн гран-при]] (Монте-Карло) * 2001: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=2001 оны Европын гран-при]] (Нюрбург) * 2001: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=2001 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 2001: [[Зураг:Flag of Hungary.svg|20px|link=2001 оны Унгарын гран-при]] (Модьород) * 2001: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=2001 оны Бельгийн гран-при]] (Спа-Франкоршам) * 2001: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2001 оны Японы гран-при]] (Сузука) * 2002: [[Зураг:Flag of Australia.svg|20px|link=2002 оны Австралийн гран-при]] (Альберт парк) * 2002: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2002 оны Бразилын гран-при]] (Интерлагос) * 2002: [[Зураг:Flag of San Marino.svg|20px|link=2002 оны Сан-Мариногийн гран-при]] (Имола) * 2002: [[Зураг:Flag of Spain.svg|20px|link=2002 оны Испанийн гран-при]] (Каталуня) * 2002: [[Зураг:Flag of Austria.svg|20px|link=2002 оны Австрийн гран-при]] ([[Ред Булл Ринг|Шпийлберг]]) * 2002: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=2002 оны Канадын гран-при]] (Монтреал) * 2002: [[Зураг:Flag of the United Kingdom.svg|20px|link=2002 оны Их Британийн гран-при]] (Сильверстоун) * 2002: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=2002 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 2002: [[Зураг:Flag of Germany.svg|20px|link=2002 оны Германы гран-при]] (Хоккенхайм) | style="width:33%" | * 2002: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=2002 оны Бельгийн гран-при]] (Спа-Франкоршам) * 2002: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2002 оны Японы гран-при]] (Сузука) * 2003: [[Зураг:Flag of San Marino.svg|20px|link=2003 оны Сан-Мариногийн гран-при]] (Имола) * 2003: [[Зураг:Flag of Spain.svg|20px|link=2003 оны Испанийн гран-при]] (Каталуня) * 2003: [[Зураг:Flag of Austria.svg|20px|link=2003 оны Австрийн гран-при]] (Шпийлберг) * 2003: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=2003 оны Канадын гран-при]] (Монтреал) * 2003: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=2003 оны Италийн гран-при]] (Монца) * 2003: [[Зураг:Flag of the United States.svg|20px|link=2003 оны Америкийн гран-при]] (Индианаполис) * 2004: [[Зураг:Flag of Australia.svg|20px|link=2004 оны Австралийн гран-при]] (Альберт парк) * 2004: [[Зураг:Flag of Malaysia.svg|20px|link=2004 оны Малайзын гран-при]] (Сепанг) * 2014: [[Зураг:Flag of Bahrain.svg|20px|link=2014 оны Бахрейны гран-при]] ([[Бахрейны олон улсын авто тойруулга|Бахрейн]]) * 2004: [[Зураг:Flag of San Marino.svg|20px|link=2004 оны Сан-Мариногийн гран-при]] (Имола) * 2004: [[Зураг:Flag of Spain.svg|20px|link=2004 оны Испанийн гран-при]] (Каталуня) * 2004: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=2004 оны Европын гран-при]] (Нюрбург) * 2004: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=2004 оны Канадын гран-при]] (Монтреал) * 2004: [[Зураг:Flag of the United States.svg|20px|link=2004 оны Америкийн гран-при]] (Индианаполис) * 2004: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=2004 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 2004: [[Зураг:Flag of the United Kingdom.svg|20px|link=2004 оны Их Британийн гран-при]] (Сильверстоун) * 2004: [[Зураг:Flag of Germany.svg|20px|link=2004 оны Германы гран-при]] (Хоккенхайм) * 2004: [[Зураг:Flag of Hungary.svg|20px|link=2004 оны Унгарын гран-при]] (Модьород) * 2004: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2004 оны Японы гран-при]] (Сузука) * 2005: [[Зураг:Flag of the United States.svg|20px|link=2005 оны Америкийн гран-при]] (Индианаполис) * 2006: [[Зураг:Flag of San Marino.svg|20px|link=2006 оны Сан-Мариногийн гран-при]] (Имола) * 2006: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=2006 оны Европын гран-при]] (Нюрбург) * 2006: [[Зураг:Flag of the United States.svg|20px|link=2006 оны Америкийн гран-при]] (Индианаполис) * 2006: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=2006 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 2006: [[Зураг:Flag of Germany.svg|20px|link=2006 оны Германы гран-при]] (Хоккенхайм) * 2006: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=2006 оны Италийн гран-при]] (Монца) * 2006: [[Зураг:Flag of the People's Republic of China.svg|20px|link=2006 оны Хятадын гран-при]] ([[Шанхайн олон улсын авто тойруулга|Шанхай]]) |} ===Ле-Мансд оролцсон үр дүн=== {| class="wikitable" style="font-size:85%;" |- bgcolor="#ABBBDD" ! Он!! Баг!! Тэрэг!! Багийн хамтрагч!! Багийн хамтрагч!! Жагсаалт |- | [[1991 оны 24-цагийн Ле- Мансийн уралдаан|1991]]|| {{flagicon|CHE|}} [[Заубер Моторспорт|Заубер Мерседес баг]]|| [[Мерседес-Бенц C11]]|| {{flagicon|AUT}} [[Карл Вендлингер]]|| {{flagicon|DEU}}[[ Фритц Кройтцпойнтнер]] || 5-р байрт |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em"| 1 ! style="width:2.5em"| 2 ! style="width:2.5em"| 3 ! style="width:2.5em"| 4 ! style="width:2.5em"| 5 ! style="width:2.5em"| 6 ! style="width:2.5em"| 7 ! style="width:2.5em"| 8 ! style="width:2.5em"| 9 ! style="width:2.5em"| 10 ! style="width:2.5em"| 11 ! style="width:2.5em"| 12 ! style="width:2.5em"| 13 ! style="width:2.5em"| 14 ! style="width:2.5em"| 15 ! style="width:2.5em"| 16 ! style="width:2.5em"| 17 ! style="width:2.5em"| 18 ! style="width:2.5em"| 19 ! style="width:2.5em"| 20 |- ! rowspan="2"| [[1991 оны Формула-1|1991]] | {{1991 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1992 оны Формула-1|1992]] | {{1992 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#CFCFFF" | 7 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1993 оны Формула-1|1993]] | {{1993 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFDF9F" | ''3'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFDF9F" | ''3'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | bgcolor="#FFDF9F" | ''3'' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1994 оны Формула-1|1994]] | {{1994 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#DFDFDF" | '''''2''''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#000000" style="color:white;" | <small>DSQ</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#000000" style="color:white;" | <small>DSQ</small> | <small>EX</small> | <small>EX</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#EFCFFF" | ''<small>DNF</small>'' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1995 оны Формула-1|1995]] | {{1995 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFDF9F" | ''3'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFFFDF" | '''''5''''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#CFCFFF" | 11* | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1996 оны Формула-1|1996]] | {{1996 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFFF" | <small>'''DNS'''</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#CFCFFF" | '''9*''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1997 оны Формула-1|1997]] | {{1997 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>''DNF''</small> | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFFFDF" | '''4''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1998 оны Формула-1|1998]] | {{1998 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#CFCFFF" | 10 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>''DNF''</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>'''''DNF'''''</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1999 оны Формула-1|1999]] | {{1999 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#CFCFFF" | ''8'' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFDF9F" | ''3'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | bgcolor="#DFDFDF" | '''''2''''' | bgcolor="#DFDFDF" | '''''2''''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2000 оны Формула-1|2000]] | {{2000 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFFFDF" | '''5''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2001 оны Формула-1|2001]] | {{2001 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2002 оны Формула-1|2002]] | {{2002 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFDF9F" | '''3''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2003 оны Формула-1|2003]] | {{2003 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#DFFFDF" | '''4''' | bgcolor="#DFFFDF" | ''6'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#DFFFDF" | 8 | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#DFFFDF" | 8 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2004 оны Формула-1|2004]] | {{2004 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>''DNF''</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#CFCFFF" | ''12'' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2005 оны Формула-1|2005]] | {{2005 оны Формула-1}} | &nbsp; |- | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | ''7'' | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#CFCFFF" | 10 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2006 оны Формула-1|2006]] | {{2006 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFFFDF" | ''5'' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#DFFFDF" | 8* | bgcolor="#FFDF9F" | ''3'' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | ''4'' | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2010 оны Формула-1|2010]] | {{2010 оны Формула-1}} | &nbsp; |- | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#DFFFDF" | 10 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 10 | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#CFCFFF" | 12 | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#CFCFFF" | 11 | bgcolor="#CFCFFF" | 15 | bgcolor="#DFFFDF" | 9 | bgcolor="#DFFFDF" | 9 | bgcolor="#CFCFFF" | 11 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#DFFFDF" | 9 | bgcolor="#CFCFFF" | 13 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2011 оны Формула-1|2011]] | {{2011 оны Формула-1}} | &nbsp; |- | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 9 | bgcolor="#DFFFDF" | 8 | bgcolor="#CFCFFF" | 12 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#CFCFFF" | 17 | bgcolor="#DFFFDF" | 9 | bgcolor="#DFFFDF" | 8 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#CFCFFF" | 15 | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2012 оны Формула-1|2012]] | {{2012 оны Формула-1}} |- | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 10 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 10 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#DFFFDF" | ''7'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#CFCFFF" | 11 | bgcolor="#CFCFFF" | 13 | bgcolor="#CFCFFF" | 22* | bgcolor="#CFCFFF" | 11 | bgcolor="#CFCFFF" | 16 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} ==== Формула 1-д гаргасан дээд амжилтууд ==== * Хамгийн олон дэлхий аварга цол: 7 (1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004) * Хамгийн олон дараалсан дэлхий аварга: 5 (2000–2004) * Хамгийн олон гран при ялалт: 91 * Хамгийн олон нэг багт авчирсан ялалт: 72 (Феррари) * Хамгийн олон уралдааны тойролт: 77 * Хамгийн өндөр оноо авсан (2010-аад оны онооны системд сүүлд шилжүүлэн оруулсан): 3865<ref>[https://www.bbc.com/sport/formula1/26464195 ''Schumacher, Fangio, Senna & Vettel: Can stats find the greatest? - BBC Sport''] In: ''bbc.com'', abgerufen am 19. Dezember 2018.</ref>{{FN|5}} * Хамгийн олон удаа шагналын тавцанд: 155 * Хамгийн их манлайлсан километр: 24.110 * Хамгийн олон манлайлсан тойролт: 5.111 * Нэг улиралд түрүүлсэн хамгийн олон их шан ялалт: 13 (2004){{FN|6}} * Хамгийн хурдан ДА-ыг шийдсэн: 2002 онд 17 гран пригээс 11 гран прийн дараа (64,7 %) * Хамгийн олон [[Хэт-трик#Моторт спорт|хэт-трик]]: 22 * Нэг улиралд хамгийн олон хэт-трик: 5 (2004){{FN|7}} * Хамгийн олон нэг гран-при уралдаанд түрүүлсэн: 8 удаа [[Францын гран-при|Францын их шанд]] * Анхны ба сүүлчийн ялалтын хоорондох хамгийн урт хугацаа: 14 жил, 32 хоног (1992–2006) * Хамгийн олон удаа дараалан улирал бүрд нэг түрүүлсэн: 15 (1992–2006) * Хамгийн олон нэг гран-прид эзэлсэн түрүү байрлал: 8 удаа [[Японы гран-при|Японы их шанд]]{{FN|8}} * Хамгийн олон нэг гран-прид цуглуулсан ДА-ын оноо: 106 [[Канадын гран-при|Канадын их шанд]] * Хамгийн олон нэг улирал дахь уралдааны хамгийн хурдан тойролт: 18 гарааны 10-т (55,6 %), 2004 онд{{FN|9}} * Хамгийн олон шагналын тавцанд дараалан гарсан: 19 (2001–2002) * Нэг улиралд хамгийн олон удаа шагналын тавцанд гарсан: 17 удаа 17 уралдаанд (2002){{FN|10}} * Нэг гран-прид дараалан хамгийн олон удаа шагналын тавцанд гарсан: 7 (Канадын их шан 2000–2006){{FN|11}} * Хамгийн олон удаа хоёрдугаар байр: 43 * Хамгийн олон удаа оноот байранд орсон: 221 * Нэг улирлын уралдаан бүрт хамгийн олон барианд орсон: 100 % (17 удаа 17 уралдаанд) 2002 онд{{FN|12}} * Нэг их шанд хамгийн өндөр дундаж хурдтай явсан: 247,586&nbsp;км/цаг, 2003 онд Монцад * Хамгийн их туулсан километр: 81.188 '''Урьдны дээд амжилтууд''' * Багийн хамтрагчтайгаа хамгийн олон давхар ялалт: 24 (Рубенс Барричеллогийн хамт, үүнээс 19 удаад нь Шумахер түрүүлсэн) – 2016 оны тавдугаар сарын 1-нд болсон [[2016 оны Оросын гран-при|Оросын гран-при]] дээр [[Льюис Хамилтон]], [[Нико Росберг]] нар эвдсэн<ref>{{Интернэт эх сурвалж |autor=Philipp Schajer |url=https://www.motorsport-magazin.com/formel1/news-227007-die-erfolgreichsten-teamkollegen-der-f1-geschichte/ |titel=Die erfolgreichsten Teamkollegen der F1-Geschichte |hrsg=motorsport-magazin.com |datum=2016-05-08 |zugriff=2017-09-02}}</ref> * Хамгийн олон поле буюу түрүү байрлал: 68 – Льюис Хамилтон 2017 оны есдүгээр сарын 2-нд эвджээ<ref>{{Интернэт эх сурвалж |url=http://sport.orf.at/stories/2279292/2279293/ |titel=69. Poleposition für den Briten in Monza |hrsg=orf.at |datum=2017-09-02 |zugriff=2017-09-02}}</ref> * Хамгийн олон эхний эгнээний гараа: 116 – Льюис Хамилтон 2017 оны аравдугаар сарын 22-нд эвдсэн<ref>{{Интернэт эх сурвалж |url=http://sport.orf.at/stories/2281934/2281935/ |titel=Brite holt 72. Karriere-Poleposition |hrsg=orf.at |datum=2017-10-22 |zugriff=2018-06-11}}</ref> * Поле байрлалаас түрүүлсэн хамгийн олон ялалт: 40 – Льюис Хамилтон 2018 оны тавдугаар сарын 13-нд эвдсэн<ref>{{Интернэт эх сурвалж |url=https://www.sport.de/news/ne3191860/lewis-hamilton-bricht-legendaeren-schumacher-rekord/ |titel=Lewis Hamilton bricht legendären Schumacher-Rekord |hrsg=sport.de |datum=2018-05-16 |zugriff=2018-06-10}}</ref> * Ялгаатай гран-прид (улс бүрийн уралдааны замд) хамгийн олон ялалт: 22 – Льюис Хамилтон 2018 оны зургаадугаар сарын 24-нд эвдсэн<ref>{{Интернэт эх сурвалж |url=https://www.sport1.de/motorsport/formel1/2018/06/formel-1-lewis-hamilton-nimmt-michael-schumacher-einen-rekord-ab |titel=Hamilton knackt Schumacher-Rekord |hrsg=sport1.de |datum=2018-06-24 |zugriff=2018-06-25}}</ref> {{FNBox| '''Зүүлтийн тайлбар:''' {{FNZ|5|Энэ үнэлгээг гаргахын тулд ОУАХ-ноос түүний оноог 2010 оноос хойших үнэлгээнд шилжүүлэн оруулж байж гаргажээ. Ингэж шилжүүлээгүй тохиолдолд Шумахерын авсан оноо нь 1566 оноо бөгөөд энэ нь дөнгөж 6-р байранд жагсах юм. (Мэдээ: 10/2018).<ref>[http://www.statsf1.com/en/statistiques/pilote/point/nombre.aspx ''Statistics Drivers – Points By number.''] In: ''statsf1.com'', abgerufen am 19. Dezember 2018.</ref>}} {{FNZ|6|[[Себастиан Феттел]]ийн хамт (2013)}} {{FNZ|7|[[Альберто Аскари]]гийн хамт (1952)}} {{FNZ|8|[[Айртон Сенна]] (Сан-Мариногийн их шан) ба Льюис Хамилтоны хамт (Австралийн их шан)}} {{FNZ|9|[[Кими Райкконен]]ы хамт, Кими энэ амжилтаа 2005, 2008 онуудад давтсан}} {{FNZ|10|Себастиан Феттел (2011) ба Льюис Хамилтоны хамт (2015, 2016, 2018)}} {{FNZ|11|Айртон Сеннагийн хамт, тэр үүнийг Унгарын их шанд 1986–1992 онуудад тогтоожээ}} {{FNZ|12|[[Ник Хайдфелд]]ийн хамт: тэрбээр 2008 онд 18 уралдааны гараанаас 18 удаа барианд орсон}} }} == Ном зохиол == * [[Формула-1]] * [[Хуан Мануэль Фанжио]] * {{Cite book | last = Allen | first = James | authorlink = James Allen (journalist) | title = Michael Schumacher: Driven to Extremes | publisher=Bantam Books |year=1999 | isbn = 0-553-81214-9}} * {{Cite book | last = Allen | first = James | title = Edge of Greatness | publisher=Headline |year=2007 | isbn = 978-0-7553-1678-6 }} * {{Cite book | last = Collings | first = Timothy | title = The Piranha Club | publisher=Virgin Books|year=2004 | isbn = 0-7535-0965-2}} * {{Cite book | last = Collings| first = Timothy | title = Team Schumacher | publisher=Highdown |year=2005 | isbn = 1-905156-03-0}} * {{Cite book | last = Domenjoz | first = Luc | title = Michael Schumacher: Rise of a genius |year=2002 | edition = | publisher=Parragon | isbn = 0-7525-9228-9 }} * {{Cite book | last =Henry | first =Alan (ed.) | authorlink = Alan Henry | title =Autocourse 1992 – 93 | publisher=Hazleton Publishing |year=1992 | isbn = 0-905138-96-1 }} * {{Cite book | last = Henry | first = Alan | title = Wheel to Wheel: Great Duels of Formula One Racing |year=1996 | edition = | publisher=Weidenfeld Nicolson Illustrated | isbn = 0-7538-0522-7 }} * {{Cite book | last = Hilton | first = Christopher | title = Michael Schumacher: The greatest of all | publisher=Haynes |year=2003 | isbn = 1-84425-044-X}} * {{Cite book | last = Hilton | first = Christopher | title = Michael Schumacher: The Whole Story | publisher=Haynes |year=2006 | isbn = 1-84425-008-3}} * {{Cite book | last =Kehm | first =Sabine | title =Michael Schumacher. Driving Force | publisher=Random House |year=2003 | isbn = 0-09-189435-2 }} * {{Cite book | last = Matchett | first = Steve | authorlink = Steve Matchett | year=1995 | title=Life in the Fast Lane: The Story of the Benetton Grand Prix Year | isbn=0-297-81610-1 | publisher=Weidenfeld and Nicolson | location = London}} * {{Cite book | last = Matchett | first = Steve | year=1999 | title=The Mechanic's Tale: Life in the Pit Lanes of Formula One | isbn=0-7603-0754-7 | publisher=MBI Pub. | location = Osceola, Wisconsin}} * {{Cite book | last = Williams | first = Richard| title = The Death of Ayrton Senna | publisher=Bloomsbury|year=1999 | isbn = 0-7475-4495-6}} == Цахим холбоос == {{Commons|Category:Michael Schumacher|Михаэль Шумахер}} * [https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&query=119092069/ Михаэль Шумахерын бичсэн болон түүний тухай бичсэн номууд] - [https://web.archive.org/web/20151104075921/https://de.wikipedia.org/wiki/Deutsche_Nationalbibliothek германы номын сангийн] каталогт * [http://www.michael-schumacher.de/ Михаэль Шумахерын албан ёсны цахим хуудас] * [http://www.ms-kartcenter.de/ Картын зам болон музей] * [https://web.archive.org/web/20101225113915/http://www.ksm-motorsport.de/ Картын баг Кайзер-Шумахер-Мухов] ==Эшлэл== <references responsive /> {{Оны дэлхийн шилдэг тамирчин}} {{DEFAULTSORT:Шумахер, Михаэль}} [[Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл]] [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Германы Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Бенеттон)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Жордан)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Феррари)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Мерседес)]] [[Ангилал:ДТМ уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Мотоциклийн уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Ле Маны 24-цагийн уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Спорт автомашины уралдааны дэлхийн аваргын нисгэгч]] [[Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (офицер)]] [[Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (командлагч)]] [[Ангилал:Бельгийн хүндэт иргэн]] [[Ангилал:Италийн хүндэт иргэн]] [[Ангилал:Сараевогийн хүндэт иргэн]] [[Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан]] [[Ангилал:Германчууд]] [[Ангилал:1969 онд төрсөн]] 7wiev8y33wv3d1tf6u7blgpg84ptgxi 853711 853696 2026-04-17T18:11:34Z Enkhsaihan2005 64429 853711 wikitext text/x-wiki {{Short description|Германы уралдаанч (1969 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Михаэль Шумахер | native_name = Michael Schumacher | image = Aécio Neves, Michael Schumacher e Didi (Cropped).jpg | caption = Шумахер 2005 онд | birth_date = {{birth date and age|1969|1|3}} | birth_place = [[Хюрт]], Умард Райн-Вестфали, [[Баруун Герман]] | spouse = {{marriage|[[Коринна Беч]]|1995}} | children = {{hlist |[[Жина-Мариа Бетке|Жина-Мариа]] | [[Мик Шумахер|Мик]]}} | relatives = {{plainlist| * [[Ральф Шумахер]] (дүү) * [[Кора Шумахер]] (хадам дүү) * [[Давид Шумахер (уралдаанч)|Давид Шумахер]] (үеэл) }} | awards = | signature = Michael Schumacher Signature.svg | signature_alt = Михаэль Шумахерын гарын үсэг | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Герман}} | years = {{F1|1991}}–{{F1|2006}}, {{F1|2010}}–{{F1|2012}} | teams = [[Жордан Гран При|Жордан]], [[Бенеттон Формула|Бенеттон]], [[Скудериа Феррари|Феррари]], [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | races = 308 (306 гараа) | championships = 7 ({{F1|1994}}, {{F1|1995}}, {{F1|2000}}, {{F1 |2001}}, {{F1|2002}}, {{F1|2003}}, {{F1|2004}}) | wins = 91 | podiums = 155 | points = 1566 | poles = 68 | fastest_laps = 77 | first_race = [[1991 оны Бельгийн гран-при]] | first_win = [[1992 оны Бельгийн гран-при]] | last_win = [[2006 оны Хятадын гран-при]] | last_race = [[2012 оны Бразилийн гран-при]] }} }} [[Зураг:Michael Schumacher Signature.svg|right|Михаэл Шумахерын гарын үсэг]] [[Зураг:Michael Schumacher helmet Museo Ferrari.jpg|right|300px|Михаэл Шумахерын дуулга]] [[Зураг:Schumacher top Canadian GP 2010.jpg|right|300px|Михаэль Шумахер]] '''Михаэль Шумахер''' (''[[Герман хэл|герм.]] Michael Schumacher'', * [[1969 он]]ы [[1 сарын 3|1-р сарын 3-нд]] [[Хюрт]] хотын [[Хермюльхайм]], [[Умард Райн-Вестфален]] муж) нь [[Герман|германы]] автомашины уралдааны тамирчин байсан юм. Михаэль 1991 оноос 2006 он хүртэл мөн 2010 оноос 2012 онуудын хооронд нийт 307 удаа [[Формула-1]]-ийн дэлхийн аваргын гран прид оролцжээ. Дэлхийн долоон удаагийн аварга, 91 түрүү, 68 [[Поле байрлал|поле байрлал]] буюу нэгдүгээр байрны гараа, болон 77 [[Хамгийн хурдан уралдааны тойролт|хамгийн хурдан тойргоороо]] формула 1-ийн түүхэнд хамгийн өндөр амжилт гаргасан нисгэгч юм. Мөн түүнчлэн 155 удаа шагналт байранд орсон амжилтаараа хамгийн олон удаа шагналт байрт шалгарсан шилдэг гуравт тооцогдож явдаг. 1990 болон 1991 онд [[Спорт автомашины уралдааны дэлхийн аварга|спорт загварын автомашины дэлхийн аваргын]] тэмцээнд идэвхтэй оролцож байгаад 1991 анх удаа формула 1-ийн [[1991 оны Бельгийн гран-при|Бельгийн Гран Прид]] [[Жордан Гран При|Жордан]] багийг төлөөлөн оролцов. Дараагийн уралдаанд [[Бенеттон Формула|Бенеттон]] руу солиж орсон бөгөөд тэндээ 1995 он хүртэл үлджээ. Бенеттонд байх хугацаандаа анхны гран пригийн ялалтаа 1992 онд [[1992 оны Бельгийн гран-при|Бельгиэс]] авсан ба дараа нь 1994 болон 1995 оны формула 1-ийн дэлхийн аваргаар шалгарчээ. 1996 онд тэрээр [[Скудериа Феррари|Феррари]] руу шилжин орсон ба эндээ 2006 он хүртэл идэвхтэй формула 1-ийн уралдаанд оролцов. Михаэль Шумахер нь 2000 оноос 2004 он хүртэл таван удаа дараалан дэлхийн аварга болсон. Дараа нь хэдэн жил завсарлага авсаны эцэст 2010 онд буцан формула 1-д ирсэн ба энэ удаа [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]ийн багт гурван жил болов. Энэ хугацаанд түүний нийт гаргасан амжилтаараа 2011 онд наймдугаарт жагссан явдал байлаа. 2013 оны 12 сарын 29-нд Михаэль цанаар гулгаж явахдаа осолдон хүнд гэмтэл авсан бөгөөд 2014 оны 6 сарын 16 хүртэл 6 сарын турш ухаан оролгүй, сэхээн амьдруулах тасагт эмчлүүлсэн. 2014 оны 9 сарын 4-нд эмнэлгээс гарсан тэрээр өдгөө гэрээрээ нөхөн сэргээх эмчилгээ хийлгэж байгаа. Түүний төрсөн дүү [[Ральф Шумахер|Ральф]] нь 1997 оноос 2006 он хүртэл түүнтэй хамт Формула 1-д уралдаж байлаа. ==Амжилтын гараа== ===Моторт спортын эхлэл=== Михаэль Шумахер нь 1969 оны нэгдүгээр сарын 3-нд Ролф Шумахер болон түүний эхнэр Элизабет (1948-2003) нарын анхны хүү болон Хюрт-Хермюльхаймд төрсөн бөгөөд түүний эцэг Ролф Михаэлийг төрөх үед пийшин өрөгч байгаад сүүлд [[Керпен]]д карт уралдааны замын түрээслэгч хийж байжээ. ====Карт спорт==== [[Зураг:Karting 082.jpg|thumb|right|Картын уралдаан]] Түүний моторт спорттой амьдралаа холбосон гараа нь бүр эрт дөрвөн настайгаасаа эхэлсэн бөгөөд түүний эцэг нь Михаэльд 5 [[морины хүч]]тэй мотор бүхий кетт кар бэлэглэсэнээр эхэлжээ. Керпен хотын Хоррем дүүрэгт ''Карт-Клуб моторт спортын уралдааны найз нөхөд Вольфганг Граф Берге фон Трипс, Go-Kart-Club Horrеm e.V.'' (өнөөдөр ''Клуб-Карт Керпен Манхайм'') гэх нэртэй картын клуб нээгдсэн ба Михаэль энэ клубт орж ихээхэн цаг өнгөрөөдөг болов. Тус клуб нь 1964 онд нээгдсэн бөгөөд 1961 онд Формула 1-ийн уралдаанд осолдон нас барсан Формула 1-ийн нисгэгч Вольфганг Граф Берге фон Трипст зориулан ингэж нэрлэжээ. Түүний дасгал сургуулилтын дараагийн алхам нь бороотой үеийн нойтон зам дээр явж өөрт байгаа дутагдлаа арилгахад чиглэж байсан ба энэ талаар: " Бороо орсон үед би ихэнхдээ ганцаараа картын зам дээр үлддэг байсан учир миний унааны муу нь ч тийм сайн мэдэгддэггүй байлаа. Түүнээс гадна норсон зам дээр шарвуулах, хий эргүүлэх нь ихэд зугаатай байсан болохоор би ч тэгж үлдэхдээ дуртай байлаа."<ref>Schulte/Lehbring/Bücken: ''Red Magic. Michael Schumacher und Ferrari. Hart am Limit''; Motorbuch Verlag: Stuttgart 1997; S. 40 f. Helmut Uhl: ''König Schumi''; WeltDatei: Augsburg 2006; S. 13 ff.</ref>хэмээн өгүүлсэн байдаг. Нэгэн сонины гарчигт түүнийг магадгүй xолбооны германы хамгийн бага насны картын жолооч хэмээн бичиж байжээ. Таван настайдаа тэрээр хамгийн анхныхаа ялалтыг тэмдэглэж байсан бол жилийн дараа клубийн гишүүдийг амжилтаар нь жагсаасан жагсаалтанд түүний нэр орсон ба тус жагсаалтанд байх гишүүдийн бараг тал түүнээс хэдэн насаар илүү гишүүд байв. Тун удалгүй тус клуб нь Керпен-Хорремээс Керпен-[[Манхайм (хотын хэсэг)|Манхайм]] руу нүүсэн нь түүний гэр бүлд маш сайнаар туссан ба учир нь тус клубийг ажиллуулах хүн ажилд авахад нь түүний эцэг эх нь энд ажиллахаар болсон нь түүний гэр бүлд нэмэлт орлогын эх үүсвэр болов. Михаэлийн эх Элизабет нь сүүлд нь тус клуб дээр хоолны газар ажиллуулсан байна. Удалгүй Михаэлийг эцэг, эх нь төлбөрийг нь төлж дийлэхээ болиж байтал түүний авъяасыг олж харсан дэмжигчид түүнд туслах болов. Эхлээд карт тэрэгний худалдаач Герхард Ноак түүнд дүрэм стандартын дагуу хийсэн карт бэлэглэсэн бөгөөд Михаэлийн ялалт бүр нь түүний картын сурталчилгаа болж байв. Сүүлд нь Адольф Нойберт түүнд евро карт нийлүүлсэн ба түүгээр Михаэль 1985 онд өсвөрийн дэлхийн аваргын хоёрдугаар байрт шалгарав. 1987 онд тэрээр евро картын германы аварга шалгаруулах тэмцээний А/100 ангилалд болон европын аваргын А/100-д оролцов. Карт уралдаанд Михаэль оролцож байхдаа тэрээр сүүлд түүний өрсөлдөгчид болох [[Хайнц-Харалд Френтцен]] болон [[Ник Хайдфельд]] ([[Мёнхенгладбах]]ын), эсвэл финландын [[Мика Хаккинен]] болон [[Мика Сало]] нартай таарч байж. Түүний санхүү хүрэлцэхгүй байсан учир тэрээр картын уралдаанд удаан хугацаанд [[Люксембург|люксембургийн]] лицензтэй оролцов. Ингэснээр түүнийг чадваргүйгээс болон хасагдвал төлбөрт төлөх баталгааны төлбөрөөс чөлөөлөгдсөн бөгөөд 12 настайдаа лиценз авах эрхтэй боллоо. Үүнээс гадна лицензээ хадгалан авч үлдэхийн тулд хамаагүй цөөн уралдаан тэмцээнд орох гэх мэт давуу талтай байсан. 1982 онд Михаэль казиногийн автомат ажиллуулдаг байсан Йюрген Дилкийг өөрийн бас нэг спонсорлогчоор авч чадсан. Түүний дэмжлэгтэйгээр Михаэль 1984 болон 1985 германы өсвөрийн аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлсэн юм. Хэдийгээр тэрээр дээд ангиллын автомашины уралдаанд оролцох болсон ч Картаа ерөөсөө орхиогүй бөгөөд үе үе картын уралдаанд оролцдог юм. ====Формула Кёниг, Формула Форд болон Формула 3==== [[Зураг:Reynard F 903-001 1990 Michael Schumacher Formula 3 EMS.jpg|thumb|right|Михаэл Шумахерын Формула 3-т унаж түрүүлсэн тэрэг]] Түүний [[Монопосто|монопосто]] мэргэжлийн зам нь 1987 онд [[Формула Кёниг]]ээр эхлэв. Энэ алхамыг хийхэд Йюрген Дилк дахин тусалсан ба улирал бүрд Михаэль Шумахерт 16.000 [[Дойче Марк|ДМ]]-ийн хөрөнгө оруулалт хийдэг байв. 1988 онд Михаэль [[Формула Форд]]ийн хоёрдугаар байрт орсон ба үүний дараа [[Формула 3]] луу шилжин орсон ба тэнд менежер [[Вилли Вебер]]тэй хамтран ажиллахаар болсон. Вилли түүнтэй хамтран ажиллах болсон шалтгаан нь түүний тэр хүртэл хамтран ажилласан [[Йоахим Винкелхок]] нь Формула 1-рүү орсон учир шинээр хамтран ажиллах сайн жолооч хайж байсан аж. Формула 3-ийн хамгийн эхний тестийн явалтанд Михаэль [[Нюрбургринг]]ийн зам дээр нэлээд сандарч байсны улмаас тав дахь тойрог дээрээ [[Хамгаалалтын хашлага|хашилт]] мөргөжээ. Вилли Михаэлийн Формула Форд дээр гаргасан амжилтыг мэдэх учир түүнд дахин нэг боломж олгосон учир тэрээр анхаарлаа төвлөрүүлэн явсанаар маш богино хугацаанд барианд оров. Вилли Веберийн хувьд Михаэльд дээд ангиллын автомашины уралдаанд ороход өөрийн санхүүгийн боломж болон хангалттай санхүүжүүлэх спонсор дутаж байгааг мэдэж байсан учраас Вилли хувиасаа түүнийг санхүүжүүлэхээр шийдсэн байна. Харин үүний хариуд тэрээр Михаэлиас нэмж дахин менежер авахгүй байхаас гадна түүнтэй арван жилийн гэрээтэйгээр, уралдаан тэмцээнээс олсон орлогын 20 хувийг түүнд өгөхийг санал болгосоныг Михаэль ч хүлээн зөвшөөрсөн байна.<ref>[http://www.zeit.de/1997/25/weber.txt.19970613.xml ''Формула I: „Вилли“ Вебер яаж Михаэль Шумахерын чухал хүмүүсийн тоонд багтав.''] Долоо хоногийн тойм сонин: ''Die Zeit'', Nr. 25/1997</ref> Сүүлд Вилли нь "Шумахер лотто" гэх лоттоны ганцхан ширхэг сугалааг тухайн үед худалдаж авсан хүн нь Вилли ганцаараа байсан хэмээх хошигнол ярианд орсон байдаг.<ref>Mary Thürmer, Markus Götting: ''Анхны германы Формула-1-Дэлхийн аваргын амжилтын түүх''. Wilhelm Heyne, München 1994, S. 30.</ref> Формула 3-т Михаэль Шумахер нь 1989 онд Хайнц-Харалд Френтцентэй адилхан оноогоор хоёрдугаарт Карл Вендлингерийн (Австри) ард бичигдсэн байна. ====Спорт автомашины уралдаан==== 1990 онд Михаэль Мерседес-Йуниор-Теам багаас гэрээ хүлээн авчээ. Түүнтэй хамт тус уралдаанд оролцож байсан үеийнхэнээс [[Хайнц-Харалд Френтцен]] болон [[Карл Вендлингер]] нар байв. Энэ хэдэн шижигнэсэн залуус нь "спорт прототип" гэж нэрлэгдэх автомашиныг унаж байлаа. Тус автомашин нь 920 морины хүчтэй, тухайн үеийн Формула 1-ийн тэрэгтэй адил чадалтай тэрэгнүүд байв. Михаель, Хайнц, Карл нар Формула 1-рүү шилжин орохдоо авто уралдааны талаар олон жилийн туршлага, мэдлэгтэй болсон байсан. Адилхан уралдааны тэрэг унаад хамтдаа бэлтгэл хийж байсан тухайн үед энэ гурваас тэр үүгээр илүү байсан гээд хэлчих зүйл огт байдаггүй байсан. Михаэль спорт автомашины 1990 оны уралдааныг Карл Вендлингертэй адилхан оноотойгоор тавдугаарт байрт бичигдсэн бол дараа жилийнх нь дэлхийн аваргаар дахиад л Вендлингертэй адилхан оноогоор есдүгээр байранд оржээ. Спорт автомашины уралдааны зэрэгцээгээр Михаэль Формула 3-ийн германы улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцсон түрүүлэв. ====Японы Формула 3000-д зочин тамирчинаар оролцсон болон Формула 1-д орсон нь==== 1991 оны зун Михаэль японы Формула 3000 тэмцээнд зочин тамирчинаар оролцсон ба түүнд энэ тэмцээнд оролцох боломжийг Иохен Неерпаш олгожээ. Энэ тэмцээнд Михаэль өөрийнхөө хэр чадвартай болохыг илтгэн америкийн тамирчин Росс Чееверийн дараа хоёрдугаарт байрт шалгарсан байна. Формула 3000-д Михаэль болон Виллигийн аль аль нь мэргэжлийн тамирчинаар орж өрсөлдөх сонирхол байсангүй, учир нь Формула 3000-ийн хамгийн шилдэг нэг тамирчин л Формула 1-д орох эрхтэй байдгаас үүдэлтэй. Михаэль өөрөө Формула 1-д шилжин орохыг шийдэж чадахгүй байгаа Мерседес концернийг шийдтэл хүлээсэн нь найдвартай гэж үзээд хүлээсэн бол Вилли 1992 оны Формула 3000-д ямар нэг аргаар Михаэлийг оруулах арга зам хайж байлаа. Гэвч өөр арга замаар Формула 1-д орох боломж тэдэнд гарсан юм. Аз болоход Мерседесийн ивээн тэтгэлэгийн туслалцаатайгаар Михаэль [[Сильверстоун (уралдааны зам)|Сильверстоуний]] тестэн дээр оролцох эрх авсан ба тэр ч энэ боломжийг ашиглан өөрийн авъяасаа нотлон харуулсанаар Формула 1-д орлоо. 1991 онд Жорданы үндсэн нисгэгч [[Бертранд Гачот]] шоронд орох ялаар шийтгүүлэн хоригдсон ба учир нь тэрээр таксины жолоочтой муудалцахдаа хориотой хийгээр шүршсэнээс улбаатай. Ингээд Михаэль, Бертрандыг орлон Спа-Франкорчампст оролцохоор болов. Хэдийгээр Михаэль энэ зам дээр огт явж үзээгүй байсан ч түүний менежер Вилли Вебер болон багийн ахлагч Эдди Жордан нар "Михаэлийн гэр Керпенд ойр учир тэр энэ уралдааны замыг сайн мэднэ" хэмээн зүтгүүлсээр оруулсан аж.<ref>Anmerkung: Weber hatte dabei [[Circuit Zolder|Zolder]] mit Spa „verwechselt“. vgl. Thürmer/Götting: a.a.O., S. 49.</ref> Сүүлд 2005 онд энэ явдлын талаар Жорданы өгсөн тайлбартаа: "Энэ уралдаанд Михаэль өөрөө оролцох сонирхол байгаагүй, харин [[Стефан Йоханссон]]ы сонирхол байсан буюу германчуудын мөнгөний төлөөx найруулсан хор байсан" хэмээн гэмээ хүлээсэн байна. Михаэль тус уралдааны замыг бэлтгэл хийхээс өмнө дугуйгаар тойрч замаа тогтоосон байна. Ингээд тэмцээний өмнөх хугацаат уралдаанд ороод 7-р байрт орсон нь формулагийн мэргэжилтнүүдийг алмайруулсан боловч яг тэмцээн эхлэнгүүт 500 метр яваад [[Дамжуулагч|хурдны хайрцагийн]] эвдрэлээс шалтгаалан гарчээ. Энэ 500 метрийн зайд тэрээр хоёр ч өрсөлдөгчөө гүйцэж түрүүлсэн бөгөөд тэрхэн зуурын амжилтын баяр хөөрөө эргээд дурсахдаа: "Сенна болон Пике зэргийн шилдэг тамирчдыг гүйцэж түрүүлэх нь санасанаас хамаагүй хялбар байсан"<ref>Michael Schumacher, Sabine Kehm, Michel Comte: Michael Schumacher. Die offizielle und autorisierte Inside Story zum Karriere-Ende, Süddeutsche Zeitung/Bibliothek 2006, S. 21.</ref> гэж өгүүлсэн нь түүнд тухайн үед ихээхэн зориг өгсөнийг илтгэнэ. Ялангуяа Жордан багийн инженерүүдийг түүний энэ дайчин зан болон автомашинаа жолоодох авъяас нь гайхашруулалд оруулав. [[Телеметр|Телеметрийн бичилт]] нь ч үүнийг нотлох ба [[О Рож]]ийн өгсүүр хэсэгт тэрээр дээд хурдаар өгссөн нь түүнийг хаазаа тултал гишгэж явсан бичлэгээс нь харсан байна. Тэмцээний бэлтгэл дээр л гэхэд тэрээр тухайн үеийн шилдэг нисгэгчдийн нэрээс огт айж эмээхгүй байгаа нь "[[Алайн Прост|Алайн]] намайг гүйцэж түрүүлэх гэхээр л шахаад зам хаагаад явуулахгүй байна"<ref>Willy Knupp (Hrsg.): ''Grand Prix ’92. live miterlebt. Formel 1 Weltmeisterschaft,'' Zeitgeist: Düsseldorf 1992, S. 6ff.</ref> хэмээн түүнийг тэмцээний зохион байгуулагчдад мэдэгдэж байснаас нь харагддаг. ===Бенеттоны эрин (1991-1995)=== ====Жорданаас Бенеттон руу шилжсэн нь==== Жордан багийг Михаэль ердөө л ганцхан уралдааны дараа орхин гарав. Тэндээс гараад [[Бенеттон Формула|Бенеттон]]д шилжин орсон нь олон сонирхлын бүлгийн үр дүн байв. Нэг талаас Жорданы Михаэльд тавьсан цаашдын санал нь тийм ч сонирхолтой байгаагүй: Эдди Жордан нь Михаэльд гурван жилийн гэрээний санал тавьсан бөгөөд үүнийхээ оронд Мерседесээс жилдээ 3,5 сая доллар төлөхийг шаардсан ба Михаэлийн оролцоогүй уралдааны бооцоог тогтмол төлж байх баталгааг өгөв. Нөгөө талаас [[Берни Экклестоун]] Спагийн уралдааны дараагаас Михаэлийг сонирхох болов. Экклестоун нь Формула 1-ийг германы тамирчидаар өргөтгөн сонирхолтой болгох зорилго өвөрлөж байсан ба түүний хувьд энэ санаагаа хэрэгжүүлэхэд Михаэль Шумахер хамгийн тохирсон тамирчин байлаа. Бенеттон баг тухайн үед буюу 1991 онд дэлхийн дөрвөн шилдэг багийн нэг байсан ба Экклестоуны зүгээс харахад Михаэль нь Жорданд байснаас Бенеттонд шилжин орвол түүнд илүү өгөөжтэй гэж үзэж байсан байна. Экклестоун, Бенеттоны хамтран эзэмшигч Том Велкиншавтай сайн найзуудын холбоотой байсан учир Томд Спа уралдааны дараа Михаэлийг Жорданаас гарган авах боломжтой эсэхийг мэдээд болж өгвөл гаргаад өөртөө авахыг зөвлөсөн байна. Бенеттон эхлээд Михаэлийг авахаа хүлээзнэж байснаа сүүлдээ Экклестоуны зөвлөсөний дагуу Михаэлийг авчээ. Михаэль өөрөө энэ талаар сүүлд дурсахдаа: «надад их сонин сэтгэгдэл төрж байсан, уг нь надад Жордан баг Формула 1-д орох боломжийг олгосон байтал би ганцхан уралдааны дараа орхиж явсан, гэвч миний зүгээс Бенеттонд спортоор илүү амжилтанд хүрнэ» гэж үзсэн.<ref>Michael Schumacher, Sabine Kehm, Michel Comte: ''Michael Schumacher. Die offizielle und autorisierte Inside Story zum Karriere-Ende'', Süddeutsche Zeitung / Bibliothek 2006, S. 78 u. Jörg-Thomas Födisch/Erich Kahnt: ''50 Jahre Formel 1. Die Sieger'', Heel: Schindellegi 1999, S. 182</ref><ref>Malte Jürgens: Würden Sie diesem Herrn Ihren Benetton anvertrauen? Hintergründe zum Wechsel Schumachers von Jordan zu Benetton in: Auto Motor und Sport, Heft 20/1991, S. 264.</ref> ====1991 оноос 1993 он==== Михаэлийн Бенеттон руу шилжсэн шилжилтийг хэд хэдэн шүүхийн хавтаст хэрэг дагалдав. [[1991 оны Италийн гран-при]] эхлэхийн өмнөхөн Жордан болон Бенеттон хоёулаа нэг нэг автомашиныг Михаэльд бэлдсэн байжээ. Жордан Лондоны шүүхэд Михаэлийг Жорданд үлдэж уралдах ёстой хэмээн шүүхэд өгсөн байна. Яг үүнтэй зэрэгцээд Бенеттоны хоёрдугаар нисгэгч [[Роберто Морено]] миланы шүүхэд Бенеттоныг Михаэльд хоёр дахь автомашиныг өгөхийг эсэргүүцэж байна хэмээн өргөдөл гаргасан аж. Эдгээр шүүхийн асуудлууд нь уралдааны өмнөх бэлтгэлээс 8 цагийн өмнө шийдэгдэв: Жорданы лондонд гаргасан өргөдлийг шүүх хүлээж аваагүй, Роберто Бенеттоноос тодорхой хэмжээний цалингийн нэмэгдэл авсан учир шүүхээс өргөдлөө буцаан татсан байна.<ref>Malte Jürgens: Coup der guten Hoffnung. Rennbericht zum Großen Preis von Italien 1991 in: Auto Motor und Sport, Heft 20/1991, S. 271.</ref> Роберто Жорданы хоёрдугаар нисгэгчээр орсон бол Михаэль Бенеттонд дэлхийн гурван удаагийн аварга Нельсон Пикетэй хамт хоёр дахь автомашиныг унан уралдлаа. [[Үндэсний Автодром Монца|Монцагийн]] уралдаанд Михаэль тавдугаар байрт орсоноор дэлхийн аваргын анхны хоёр оноогоо авлаа. Тус Гранд Приг Михаэль багийнхаа хамтран зүтгэгчийн өмнө нь орж дуусгасан. Мөн оны улирлын дүнгээр тэрээр 14-р байрт орсон. Түүний унасан Бенеттоны тэрэг нь Жорданы тэрэгтэй харьцуулбал явалтын хувьд болон техникийн хувьд хамаагүй муу тэрэг байсан тухай Михаэль: "Миний тэрэг гүдгэр товгор л үзвэл үсэрдэг, зүтгэлт маш муутай байсан, эргээд бодоход [[Пирелли|пиреллигийн]] дугуйнд байсан байна лээ" <ref>Helmut Uhl: a.a.O., S. 147 u. Willy Knupp: ''Grand Prix ’91. Live miterlebt'', Zeitgeist Verlag: Düsseldorf 1991, ISBN 3-926224-21-5, S. 66.</ref> гэж өгүүлжээ. [[1992 оны Өмнөд Африкийн гран-при]]д дөрөвдүгээр байрт орсоны дараа Михаэль дараагийн гурван гран прид шагналт байрт шалгарав: [[1992 оны Мексикийн гран-при|Мексик]] болон [[1992 оны Бразилын гран-при|Бразилын]] уралдаанд гуравдугаар байрт орсон бол [[1992 оны Испанийн гран-при|Испанид]] хоёрдугаар байр. Үүний дараагийн хоёр уралдаан [[1992 оны Канадын гран-при|Канад]] болон [[1992 оны Германы гран-при|Германд]] түрүүлсэнээр Формула 1-д орсоны жилийн ой дээрээ [[1992 оны Бельгийн гран-при|Бельгийн Гран При]] дээр солигдмол цаг агаартай байхад түүний ухаалаг дугуй солилтын хүчинд анхныхаа ялалтыг авлаа. Энэ ялалт нь Михаэлийг Вольфганг Граф фон Берге Трипс ([[1961 оны Формула-1|1961]]) болон германы лицензээр уралдаж байсан Йохан Массын амжилтыг давтахад хүргэжээ.<ref>[[Jochen Rindt]] war zwar deutscher Staatsbürger, startete allerdings mit österreichischer Rennlizenz und galt nach FIA-Reglement als Österreicher.</ref> Тус улирлын уралдааныг нийт оноогоороо Михаэль [[Уильямс Ф1|Уильямсын]] нисгэгч [[Найжел Манселл]] болон [[Рикардо Патресе]]-ийн дараа гуравдугаар байрт орон дуусгасан байдаг. 1993 оны улирлын тэмцээнд Михаэль өөрийнхөө тэр хүртэлх амжилтыг батлан дөрөвдүгээр байрт орсон аж. Энэ онд [[Алайн Прост]] түрүүлсэн бөгөөд тэмцээн дуусгаад Алайн зодог тайлсан юм. ====1994 он (анхны дэлхийн аварга цол)==== [[Зураг:Benetton B194-Ford 1994 von Michael Schumacher.jpg|thumb|right|Бенеттон-Форд B194, Михаэль Шумахерын 1994 онд дэлхийн аварга болохдоо унасан тэрэг]] [[1994 оны Формула-1|1994 оны улирлын]] тэмцээнд нэлээд хэд хэдэн дүрмийн өөрчлөлт оров. Үүнд цахилгаан туслах систем [[Антиблок систем|АБС]], дөрвөн дугуйн жолоодлого болон идэвхтэй явах ангийг ашиглахыг хориглосон, харин бензин нэмэх зогсолтыг зөвшөөрөв. Бенеттоны хувьд энэхүү шинэ дүрэмд маш хурдан зохицож чадсан. В 194 загварын тэрэг нь "өндөр" хамартай байсан ба түүний өмнөх загварууд ч адилхан өндөрт байрласан хамартай байсан нь бусадтай тэрэгтэй харьцуулахад тэс эсрэгээр нь хийж байв. Энэ хийц нь чиглүүлэгчийн үүрэгтэй болох нь нотлогдсон, учир нь агаарын урсгал нь илүү сайжирсанаар арын [[Диффузор (моторт спорт)|диффузорт]] нөлөөлөх нөлөө сайжирч байжээ. Хуучны багуудаас энэ шийдлийг 1994 онд Феррари ч бас хэрэглэсэн байна. Гэхдээ өндөр хамрыг хэрэглэх үндсэн санааг 1990 онд [[Тиррелл]] баг өөрийн [[Тиррелл 019|019]] загвартаа анх санаачлан хэрэглэсэн аж. Энэ оныг Михаэль илэрхий давамгай байдалтай эхэлсэн ба хоёр ч уралдааныг амжилттай тэргүүлэв. [[Автодром Жосе Карлос Пасе|Интерлагост]] Михаэль Аиртоноос бусад бүх нисгэгчдийг нэг бүтэн тойргоор түрүүлсэн. Эндээс тэрээр өөрийнхөө юугаараа бусдаас илүү вэ гэдгээ мэдэж авсан ба үүнийг нь английн хэвлэлд: "шпринтс" (богино зайг аль болох богино хугацаанд туулах чадвар) хэмээн тайлбарлаж байв. Үүний дараа бас [[Номхон далайн гран-при]]г Окаяма Айдад [[Окаяма (уралдааны зам)|Танака авто уралдааны зам]] дээр түрүүлэв. Гурав дахь гран пригийн өмнөх бэлтгэл дээр [[Рубенс Барричелло]] нэлээд хүнд осолд орсон бол дараа өдрийн хугацаат уралдаан дээр [[Роланд Ратцэнбергер]] осолдон нас барсан юм. Мөн уралдаан дээр ч осол гарсан ба энэ удаа [[Айртон Сенна]] азгүйтлээ. Тамбурелло эргэлтэн дээр тэрээр замаас гарахдаа толгойдоо хүнд гэмтэл авсан нь түүний үхлийн шалтгаан болов. Айртон нас барсанаар Михаэльд өөр хүчтэй өрсөлдөгч байхгүй боллоо. Английн Силверстоуны гран при хүртэл тэрээр тус улирлын тэмцээнүүдэд тэргүүлсээр байлаа. Силверстоуны тэмцээн дээр Михаэлийг буруутгасан хэд хэдэн үйл явдал болсон: эхлээд түүнийг тэмцээн дээр хасан гаргасан боловч тэмцээний төгсгөлд буцаан уралдуулав. Хоёрдугаар байрт орсоныг нь дараа нь үгүйсгэв. Нэмээд түүнийг үүнээс хойших хоёр уралдаанд орох эрхийг нь хасав. Үүнийг эсэргүүцэн тэрээр шалгуулаад явах хойгуур нь хоёр уралдаан ч болоод өнгөрлөө. Үүн дээр нэмэгдээд түүний тэрэгний доор байх модон хавтан дүрмийн дагуу байгаагүй гээд Спа-гаас түүнийг хасчээ. Түүний оролцоогүй уралдаануудад Дэмон Хилл түрүүлсэн ба түүний оноо нь Михаэлийн оноог гүйцэв. Үүний дараа Хересийн европын гран прид Михаэль түрүүлсэн ч, Дэмон түүний дараагийн уралдаанд мөчөөгөө өгөлгүй Сүзүкагийн уралдаанд тэргүүлэв. Хамгийн сүүлчийн Австралийн гран при уралдаанд Михаэль түрүүлж явсан боловч жолоодлогын алдаа гаргасанаар замаасаа гарсан ба буцаж замдаа орохоор бага хурдтай явж байхад нь Дамон гүйцэж түрүүлэх гэж байгаад мөргөсөнөөр хоёулаа барианд орж чадаагүй юм. Ингээд эцсийн дүн гарахад Михаэлийн оноо нь Дамоны онооноос илүү байснаар дэлхийн аварга боллоо. Михаэлийн энэ дэлхийн аварга цол нь түүний анхны дэлхийн аварга цол байснаас гадна герман улсын хувьд ч Формула 1-ийн анхны дэлхийн аварга цол болсон юм. Энэ хооронд түүний менежер Вилли Михаэлийн сүүлд Феррарид орох үндэс суурийг тависан юм. 1993 онд Вилли нь Рикардо Патресе, Михаэлиэс хамаагүй өндөр цалин авдаг болохыг мэдсэн бөгөөд Бенеттонтой хийсэн гэрээндээ ингэж өөр хооронд нь ялгаатай цалин өгөхгүй байхыг тусгасан байжээ. Тиймээс үүнийг далимдуулан Вилли өөрийн хүнийхээ гурван жилийн гэрээг нь богиносгохдоо түүний цалинг ч нэг дахин нэмэгдүүлж чадав.<ref>Hubert Bücken, Christoph Schulte, Hartmut Lehbrink: ''Red Magic. Michael Schumacher und Ferrari. Hart am Limit'', Zeitgeist Verlag: Düsseldorf 1997, S. 31</ref> ====1995 он (2 дахь дэлхийн аварга цол)==== [[Зураг:Michael Schumacher 1995 Britain.jpg|thumb|left|Михаэль Шумахер Английн гран при дээр 1995 он]] [[1995 оны Формула-1|1995 оны улирлын]] тэмцээнд Бенеттон [[Рено]]гоос 10 цилиндр бүхий салаалсан мотор авчээ. Ингэснээр моторын хувьд Уильямс болон Бенеттон ижил хэмжээнд очлоо. Михаэлийн хувьд энэ улирал нь өнгөрсөн жил шиг тийм ч сайн эхэлсэнгүй. B195 загвар нь өмнөх загвараасаа нэлээд хүндрэл учруулж байсны дотор газраас хөндийрүүлэх хэсгийн тохиргоо нь хамгийн их асууудал тарьж байлаа. Үүнийг хоёр нисгэгч нь хэд хэдэн осолд орж өөрсдийн биеэр мэдэрсэн юм. Түүний энэ хүртэлх мэргэжлийн тамирчны уралдааны оргил нь [[Германы гран-при|Хоккенхаймринг]] дээр ялсан болон Спа дээр 16-р байрлалаас хөдлөн түрүүлсэн явдал юм. Үүний дараа [[Нюрбургринг]] дээр тэмцээн дуусахад [[Жан Алези]]г хоёр тойргоор түрүүлсэн байна. Энэ улирлын тэмцээн дуусахад Михаэль хоёр дахь дэлхийн аварга цолоо авсан бол Бенеттон зохион бүтээгчийн ДА-цолыг хүртжээ. === Ферраригийн эрин (1996-2006)=== [[Ники Лауда]]гийн шахалтаар [[Скудериа Феррари|Феррари]] баг [[Жан Тодт]]ын удирдлага дор нэгэн шинэ жолооч хайж байв. Тухайн үед Михаэль ганцаараа дэлхийн аварга цолтой уралдаж байсан ба Бенеттонд очсоноосоо хойш Бенеттонийг асар хурдацтай алдрын тавцанд авчирсан учир түүнийг Феррарид ч бас зайлшгүй ажиллах ёстой тамирчины нэг гэсэн яриа тархсан байна. Италийн уламжлалт уралдааны баг нь сүүлийн жилүүдэд техникийн хувьд ч тэр зохион байгуулалтын хувьд ч тэр ихээхэн хоцрогдсон байв. Үүнд жишээ нь 12 цилиндр бүхий салаалсан хүнд мотор угсарсан нь түлшний хэрэглээг ихэсгэх гэх мэтийн шалтгаан их байлаа. Феррари 1979 онд [[Жоди Шектер]]ийн авсан дэлхийн аварга цолоос хойш дахин дэлхийн аварга цол аваагүй учир Михаэль Шумахерт хүлээлгэсэн итгэл дан ялангуяа италийн хэвлэл болон [[Тифозо|Тифози]]д өндөр байв. [[Фиат]] болоод Феррарийн захирал Жианни Агнелли хэвлэлд өгсөн ярилцлагадаа: "Хэрвээ Михаэль Шумахер л Феррариг дэлхийн аварга болгохгүй бол бид хэзээ ч дэлхийн аварга болж чадахгүй" гэсэн байдаг. ====1996 он==== [[Зураг:Michael Schumacher - Imola 1996 (1).jpg|thumb|right|1996 он]] [[1996 оны Формула-1|1996 оны улиралд]] зориулан Феррарри арван цилиндр бүхий мотор шинээр тэргэндээ угсарсан бөгөөд [[1989 оны Формула-1|1989 оны улирлаас]] хойш хэрэглэж байсан арван хоёр цилиндрт хөдөлгүүрээсээ татгалзав. Жижигхэн цогц хийц нь их биеийг агаарын урсгалд тохируулан өөрчлөх боломжийг олгож байв. Хөдөлгүүрийг нь, арван цилиндрт хөдөлгүүрийг үйлдвэрлэн нэлээд туршлага суусан японы [[Хонда]]гийн үйлдвэрийн инженерүүд нь ихэд сайн хийсэн нь тус хөдөлгүүрийг угсран уралдсан уралдаануудаас илэрхий мэдэгдэж байв.<ref>Pino Casamassima: ''Die Geschichte der Scuderia Ferrari'', Heel, Königswinter, 1999, S. 45</ref> Ганцхан шасси дахь салхины сувгийн тохиргоог түүний ерөнхий дизайнер [[Жон Барнард]] буруу тохируулсан нь сул тал нь байлаа. Улирал эхлэнгүүт буюу австралийн гран при дээр Михаэлийн [[тоормос]] нь ажиллагаагүй болсон, аргентиний гран прид арын далавч нь хугарсан болон [[1996 оны Сан Мариногийн гран-при|Сан Марино]] дээр тоормосны диск хагарсан юм. Хэдийгээр түүнийг янз бүрийн эвдрэл тогтмол дагаж байсан ч Барселоны Гран При дээр гуравдугаар байрнаас хөдлөн түрүүлсэн нь түүний аргагүй л сайн тамирчин болохыг илтгэж байлаа. Энэ ялалт нь түүний бороотой үеийн нойтон зам дээр тохируулан явсантай холбоотой бөгөөд энэ нь түүний багтаа болон хөгжөөн дэмжигчдэдээ өгсөн том бэлэг болжээ. Гэвч энэ ялалтын баяр хөөр нь удаан үргэлжилсэнгүй, түүний тэрэг нь хуурай зам дээр тийм ч сайн биш болох нь мэдэгдэж эхэлсэн байна. Үргэлж ямар нэг эд анги нь эвдрэлд орох заримдаа бүр энгийн жижиг эд ангийн эвдрэлээс шалтгаалан уралдаанаас гарч байлаа. Тиймээс нэг хэсэгтээ Феррари автомашиндаа «задгай мөнгөний эд анги» авч угсардаг гэх яриа газар авсан юм. Энэ онд Дамон Хилл шинээр Формула-1-д орж ирсэн Жак Вильнёвийн өмнө орон дэлхийн аварга боллоо. Михаэль гурван тэмцээнд түрүүлсэн амжилтаар гуравдугаар байрт орсон нь Ферраригийн хувьд 1990 оноос хойш тасарсан байсан амжилтыг буцаан авчирсан байна. ====1997 он==== [[Зураг:Michael Schumacher 1997 Italy.jpg|thumb|left|1997 оны Италийн Гран При]] [[1997 оны Формула-1|1997 онд]] Михаэлийн хүсэлтээр уралдааны инженер Росс Браун болон зохион бүтээгч Рори Бирне нар Феррарид орсон байна. Феррари F310B нь өмнөх оны загвартай харьцуулбал өрсөлдөх чадвар нь хамаагүй илүү байлаа. Жак Вильнёв нь энэ улиралд түрүүлэх магадлалтай тамирчины тоонд орж байв. Михаэлийн хувьд тус улиралд 5 тэмцээнд түрүүлсэн ба дэлхийн аваргыг шийдэх хамгийн чухал японы тэмцээнд Жак Вильнёвийн багийн хамтран зүтгэгч Эдди Ирвины хаалтаас гарч чадаагүй юм. Сүүлээсээ хоёр дахь тэмцээн дээр Михаэль тэмцээний цаг дундаа ортол түрүүлж яваад ямар нэгэн хүндэтгэх шалтгаангүйгээр хурдаа сааруулсаар байсан ба Жак түүнийг гүйцэж түрүүлэхэд нь мөргөлдсөн байна. Энэ мөргөлдөөн нь 1994 онд Михаэль болон Дамон нарын мөргөлдөөнтэй адилхан юм болсон. Гэвч энэ удаа буруутан нь яалт ч үгүй Михаэль байсан учир түүнийг уралдааны комисс дэлхийн аваргын тэмцээний дүнгээс хассан ч авсан оноог нь үлдээсэн аж. Зохион бүтээгчийн дэлхийн аваргын жагсаалтанд Феррари хоёрдугаарт байрт орсон. ====1998 он==== [[1998 оны Формула-1|1998]] оноос эхлэн шинэ дүрэмтэй боллоо. Формула 1-ийн автомашинууд нь 200 см-ийн өргөнтэй дугуйнаас 180 см өргөнтэй дугуй хэрэглэx болон дугуйн мөр хэсэгт оромтой байхаар тогтсон. Энэ нь МкЛарен-Мерседес болон түүнд дугуй нийлүүлэгч [[Бриджстоун]]д тохирсон шийдвэр болов. Үүн дээр нэмэгдэн 1997 оны наймдугаар сард Уильямсаас МкЛарен руу шилжин орсон дизайнер Адриан Невеигийн нөлөө МкЛарены автомашины хийцэд үр дүнгээ өгч эхэлсэн. Мика Хаккинен эхний хоёр тэмцээнд түрүүлсэн ба харин гурав дахь уралдааныг Михаэль өөртөө шийдэж чадлаа. Энэ улирал нь ерөөсөө л Мика болон Михаэлийн өрсөлдөөн байв. Үүний дараа бельгийн уралдаанд Мика барианд орж чадаагүй учир Михаэльд түрүүлэх боломж гарч ирэв. Тэрээр энэ боломжийг ашигласан бөгөөд МкЛарений нисгэгч Давид Култхардыг бүтэн тойрч иртэл нь Давид түүнийг шахсанаар тэр 2 мөргөлдсөн байна. Михаэль гурван дугуйтай тэрэгтэйгээ зогсоол руу яаравчлан очоод, буцаж гүйн МкЛарений зогсоол руу очиж Давидтай зодоо хийх гэснийг түүний багийн механикч нар арайхийн зогсоосон байна. Давид дараа нь "би тэр ослыг санаатай хийгээгүй ш дээ" хэмээн хэд хэдэн удаа үгүйсгэсэн боловч сүүлдээ буруугаа хүлээн Михаэлээс уучлалт гуйсан байна. Европын Гран Приг Михаэль түрүүлбэл дэлхийн аварга болох боломжтой уг улирлын сүүлчийн тэмцээн дээр Михаэль поле байрлалд мотор нь цохин гараан дээрээ үлджээ. Ингээд шинээр дахин эхэлсэн ба тэрээр 22-р байрлалаас хөдөлсөн ч гуравт орсоноор дэлхийн дэд аварга цолыг хүртэн, харин Мика Хаккинен дэлхийн аварга болжээ. ====1999 он==== [[1999 оны Формула-1|1999]] онд МкЛарений технологийн дэвшилт нь бусад багуудад үндсэндээ гүйцэгдэв. Энэ улирлын эхний долоон уралдааны хоёрт нь Михаэль түрүүлсэн бол Мика Хаккинен гуравт нь түрүүлсэн юм. Их Британий Гран При эхлэхийн өмнө Михаэль Микагаас 8 оноогоор дутуу байлаа. Уралдаан эхлэнгүүт Михаэлийн тоормос нь ажиллагаагүй болсоноор овоолсон дугуйнуудыг 107 км/ц хурдтайгаар очиж мөргөсөн байна. Үр дүн нь баруун хянганы хугаралт. Михаэль үүнээс хойш зургаан уралдаанд оролцоогүй учир үндсэндээ энэ оны дэлхийн аваргад ялагдал хүлээв. улирлын төгсгөлийн хоёр уралдаанд тэрээр буцан ирсэн бөгөөд ихэд хянуур болсон байлаа. Тэрээр Малайзын уралдаанд Ирвинийг түрүүлүүлсэн ба өөрөө хоёрт оров. улирлын төгсгөлийн уралдаанд [[Мика Хаккинен]] өөрийн хүчээр түрүүлэн дэлхийн аварга боллоо. Феррари 16 жил тасарсан байсан зохион бүтээгчийн дэлхийн аварга цолыг авчээ. ====2000 он (3 дахь дэлхийн аварга цол)==== 1999 онд Феррари Бриджстоуны дугуйг хэрэглэсэн юм. Японы дугуй үйлдвэрлэгч нь МкЛаренийг хоёр дэлхийн аварга болсоны дараа буюу 2000 оны улирлын тэмцээнд зориулан шинэ хийц гаргасан ба МкЛарен болон Феррарид хоёуланд нь уг дугуйгаа нийлүүлсэн нь хүчний харьцаанд нөлөөлж эхлэв. 1999 онд энэ хоёр баг ер нь л ойролцоо байгаа нь харагдаж байсан юм. Энэ удаа Михаэль илт давуу байдалтайгаар эхэлсэн. Хэдийгээр Мика поле байрлалаас эхний гурван тэмцээнд уралдсан боловч Михаэль тус тэмцээнүүдэд гурвууланд нь дараалан түрүүлэв. улирлын дунд үед МкЛарен тэмцээнийг өөртөө шийдэн авч чадсан. Ингээд үлдсэн улирлын тэмцээнүүд нь оргил үедээ ирлээ: Эхлээд Бельгийн Гран При дээр Мика болон Михаэлийн хооронд өрсөлдөөн болов. Мика ямар нэг тодорхой зүтгэлт гаргалгүй Михаэлийн ард нэлээд олон тойрог явлаа. Харин Михаэль Рикардо Цонтаг бүтэн тойрч гүйцэж түрүүлэх гэсэн тэрхэн агшинд Мика ихдээд байсан хурдаа гарган 300 гаран км/ц хурдтайгаар Михаэлийг гүйцэн түрүүллээ. Энэ уралдааны дараа Мика 6 оноогоор Михаэлаас илүү болсон. Дараагийн италийн гран прид ихэд ойрхон зайтайгаар Михаэль түрүүлсэн ба энэ ялалт нь түүний 41 дэх гран при ялалт байв. Тэмцээний дараах сэтгүүлчдийн тависан "Та [[Аиртон Сенна]]гийн хувийн рекордыг эвдлээ. Энэ талаарх сэтгэгдэлээ бидэнтэй хуваалцаач?" гэсэн асуултанд тэрээр ямар нэг хариулт өгөлгүй уйлсан аж. Үүнийг нь италийн хэвлэлүүд болон фенүүд нь "Уг нь Михаэль сэтгэлийн хөөрөл багатай биеэ барьж чаддаг нэгэн, гэтэл энэ удаа уйлсан нь түүний хэр зэрэг хүн чанартай хүн болохын илэрхийлэл боллоо" хэмээн мэдээлж байлаа. [[Зураг:Schumacher brothers 2001 Canada.jpg|thumb|right|Ах дүүс, Михаэль болон Ральф Шумахер (2001 он)]] Үлдсэн гурван уралдааныг Михаэль түрүүлэв. Ингээд энэ улирлын дэлхийн аварга цолыг Михаэль хүртсэн ба Феррарид 1979 онд Жоди Шектерийн авсан жолоочийн дэлхийн аварга цолноос хойш тасраад байсан цолыг буцаан авчирч өглөө. Зохион бүтээгчийн дэлхийн аварга цолыг Михаэлийн хүчээр Феррари хамгаалж чадсан юм. Түүний багийн хамтран зүтгэгч Рубенс Барричелло германы гран прид түрүүлсэн бөгөөд түүний энэ ялалт Аиртоны үхлээс хойш бразилчуудаас түрүүлсэн анхны ялалт байлаа. ====2001 он (4 дэхь дэлхийн аварга цол)==== [[2001 оны Формула-1|2001 оны улирл]]ын эхний тэмцээний бэлтгэл дээр Михаэль хүнд осолд орж эхэллээ. Тэрээр эргэлтэн дээр 280 км/ц хурдтай явтал түүний тэрэг нь ар талаа эхэлж шидэн замаас гарч, замын гадна талын хайрган дэвсгэр дээр бүтэн хоёр эргээд дугуйн дээрээ буцаж буулаа. Михаэль тэрэгнээсээ ямар нэгэн бэртэл гэмтэл аваагүй хэмээн гарч ирсэн аж. Оны дунд үеэс Феррари үндсэндээ бусад багуудаас илүү байгаа нь мэдэгдэн ерөнхийдөө түрүүлэх шинжтэй байсан ч уралдаан болгон ихэд сонирхолтой өрнөж байлаа. Михаэль сүүлийн таван уралдааны өмнө гэхэд түүний оноог гүйцэх бололцоогүй болсон байв. Ингээд тэрээр дэлхийн аваргын дөрөв дэх цомоо авсан бол Давид Култхард хоёрт, харин Михаэлийн багийн хамтран зүтгэгч Рубенс Барричелло гуравдугаар байрт оржээ. Бельгийн Гран При дээр Михаэль [[Алайн Прост|Алайн Простын]] 51 удаа ялсан амжилтыг шинээр тогтоов. ====2002 он (5 дахь дэлхийн аварга цол)==== [[Зураг:Mschumacher 2002.jpg|thumb|left|Михаэль Шумахер (2002 он)]] [[2002 оны Формула-1|2002 оны улирлын]] тэмцээнүүдэд Феррари нилээд давамгай байдалтай байсан ба хэд хэдэн давхар ялалт байгуулсан юм. [[2002 оны Австрийн гран-при|Австрийн гран-при]] дээр Феррари багийн шийдвэрээр Рубенс Барричелло хэдийгээр тус уралдааны турш түрүүлж явсан ч яг барианд орохын өмнө Михаэльд зам тавьж өгөн түрүүлүүлсэн байна. Уралдаан дуусаад шагналын тавцан дээр гарахад үзэгчид шүгэлдэн тус шийдвэрийг эсэргүүцэж буйгаа илэрхийллээ. Үүнд Михаэль ихэд ичсэн бөгөөд Барричеллог 1-р байрын тавцан луу түлхэн гаргаад түүний өмнө нь бөхийн ёсолжээ. Харин багийн дарга Жан өөрийн зааврыг зөвтгөн: "Манай баг сүүлийн жилүүдэд гурав дараалан жолоочийн дэлхийн аваргад ялагдал хүлээсэн, бидэнд хүчтэй өрсөлдөгчид байгааг бүгд мэднэ. Тиймээс бид тухайн нөхцөл байдлаас шалтгаалан багтаа хэрэгтэй шийдвэрийг л гаргах болно"<ref>[http://www.spiegel.de/sport/formel1/mike-glindmeier-erinnert-sich-siege-ohne-leiden-a-443998.html „Зовлонгүй ялалт“ Мике Глиндмайер], ''Spiegel Online''- сонин, 23. Oktober 2006</ref> гэж хэлсэн байна. Сэтгүүлчидтэй уулзах уулзалтын өмнө Жан Тодт нисгэгч нартайгаа тусгайлан уулзаад энэ болсон явдал нь багийн шийдвэр байсан, тиймээс ганцаараа шийдэн уралдаж болоогүй гэж тайлбар өгөхөөр тохирсон байна. Тус сэтгүүлчидтэй уулзсан уулзалт нь буруу тийш эргэн, Феррари нэг сая долларын торгуулиар торгуулсан ба энэ нь тухайн баг ийм нөхцөлд энэ шийдвэр гаргасан тохиолдолд торгоно гэсэн дүрэм байхгүй учир Михаэль Шумахер шагналын тавцанд Барричеллог 1-р байрын тавцан луу түлхэн гаргасан нь байж болшгүй үйлдэл гэх шалтгааныг нэрлэжээ. Үүний дараа [[2002 оны Америкийн гран-при|Америкийн гран-при]] дээр Михаэль барианд орохын өмнөхөн түүний ард уралдааны турш явсан багийн хамтран зүтгэгч Барричеллод зам тавьж өгөн түрүүлүүлсэн байна. Үүнийгээ Михаэль тайлбарлахдаа "би 2-р байрт орсондоо сэтгэл хангалуун байна, үүнээс гадна Барричелло бид хоёр одоо нэг нэгэндээ өргүй болсон" гэжээ. ====2003 он (6 дахь дэлхийн аварга цол)==== Энэ улиралд дүрмийн өөрчлөлт оруулсанаар Формула 1 уралдааныг улам сонирхолтой болгох зорилготой байв. Үүнд хоёрдугаар байрт орсон нисгэгчийн оноо нь түрүүлсэн нисгэгчийн онооноос ердөө л хоёр онооны бага байхаар тогтсон нь хоёрт орсон нисгэгчийн оноог хамаагүй өндөрөөр үнэлсэн явдал боллоо. Михаэлийн хувьд энэ улиралыг жолоодлогын алдаа гарган эхэлсэн ба эхний гурван уралдаан дуусахад Кимигээс 18 оноогоор хоцорсон байдалтай байв. Үүнээс үүдэн Феррари F-2003 загвараа дөрөв дэх уралдаанаас оролцуулахаар болжээ. Дөрөв дэх уралдаан нь Михаэль болон түүний дүү Ральфийн хувьд ихэд хүнд уралдаан байсан ба учир нь түүний эх нь хорт хавдраар уралдааны өмнөхөн өнгөрсөн байж. Михаэль энэ уралдаанд түрүүлэн шагналын тавцанд гашуудлын нулимс унаган зогсож байв. Улирлын хамгийн сүүлийн уралдаанаас Михаэль ганц оноо авахад л дэлхийн аварга болохоор байв. Тэрээр хугацаат уралдаанд тийм ч сайн байсангүй 14-р байрнаас гарахаар болжээ. Михаэль багийн хамтрагч Барричеллог түрүүлээсэй гэсэн итгэл найдвар тавиж байсан биеллээ олон тэр ч түрүүлсэн бол харин өөрөө жолооны алдаа гарган Такуматай мөргөлдөн хугацаа алдан явсаар наймдугаар байрт оржээ. Михаэль энэ улирлын дэлхийн аварга болсоноор Формула 1 уралдааны бүх цаг үеийн хамгийн өндөр амжилт гаргасан тамирчин боллоо. Тэмцээний дараа тэрээр: ''"Би ихэнх дэлхийн аварга цолоо түрүүлж байж авсан бол өнөөдөр 8-р байранд орсон мөртлөө дэлхий аварга боллоо. Тиймээс миний хувьд жаахан сэтгэл дундуурхан байна..."'' хэмээн ярилцлага өгсөн байна. ====2004 он (7 дахь дэлхийн аварга цол)==== [[Зураг:Michael Schumacher Ferrari 2004.jpg|thumb|right|Михаэль Шумахер (2004 он)]] [[2004 оны Формула-1|2004]] оны улирлыг тэрээр Барричеллогийн өмнө байрлалтайгаар эхэлсэн бөгөөд тэр эрчээрээ явсаар түрүүлэв. Дараа нь францын гран-при дээр Формула-1-ийн түүхэнд анх удаа 4 удаа засварын зогсоол хийхээр төлөвлөн хийсэн ба энэ удаа ч тэрээр түрүүлсэн ажээ. Энэ улиралд нийт 18 гран при уралдаан болсоноос Михаэль 13-т нь түрүүлэн дэлхийн аварга цолыг долоо дахь удаагаа авсан бол Феррари 6-удаа дараалан зохион бүтээгчийн дэлхийн аварга цолыг хүртжээ. ====2005 он==== [[Зураг:MichaelSchumacherHO2005.jpg|thumb|right|Германы гран-при (Хоккенхайм 2005 он)]] [[2005 оны Формула-1|2005]] оны улирал нь Михаэлийн болон Ферраригийн хувьд ихээхэн хүнд жил болсон. Феррари бусад багуудаас хөгжлийн хувьд хоцорч буйгааа ч мэдсэн байна. Олон жил өөрсдийн хүсэлтийн дагуу дугуйгаа захиалан хийлгэж ирсэн ашигтай талууд ч энэ удаа эсрэгээр эргэж байлаа. 9 дэх уралдаан дээр тэрээр энэ улирлын анхныхаа ялалтыг авсан. Гэвч энэ уралдаанд нь тэрээр зөвхөн таван өрсөлдөгчтэй уралдсаны учир нь бусад тамирчдын тэрэг нь бүгд Михелиний дугуй угсарсан явдал байв. Михелин тус уралдааны өмнө мэдэгдэл хийн манай дугуйтай уралдахгүй байх, дугуйнууд нь хагарч задрах магадлал маш өндөр байгаа тухай тайлбар хийсэн ба дээрээс нь америкийн иргэний хуулиар осол аваар гаргагч нь өндөр торгууль төлөх болдогоос ч айн бусад тамирчидыг оролцохыг нь хориглосон байна. Оны эцэст Фернандо Алонсо дэлхийн аварга болохдоо хамгийн залуу формула-1-ийн дэлхийн аваргын рекордыг давхар тогтоожээ. Ингээд 2000-2004 оны хооронд нийт таван удаа түрүүлсэн амжилт буюу "Михаэлийн эрин үе" нь үүгээр дууслаа. ====2006 он==== Энэ улирлын анхны уралдаанд буюу [[2006 оны Бахрейны гран-при|Бахрейнд]] Михаэль бас нэгэн шинэ рекорд тогтоосон нь 65 дахь поле байрлалаар Аиртон Сеннаг гүйцсэн явдал байв. [[2006 оны Хятадын гран-при|Хятадын гран-при]] дууссаны дараа Михаэль тухайн үеийн дэлхийн аваргатай онооны хувьд тэнцүү болсон бөгөөд ахиад хоёр уралдаан үлдсэн байсан нь түүний хувьд мэргэжлийн тамирчны амжилтаа дахин дэлхийн аварга болон дуусгах сайхан боломж байлаа. Дараагийн уралдаан Японд болсон бөгөөд тус уралдааны 37-р тойролтон дээр түүний тэрэгний мотор нь цохин барианд орж чадсангүй. Тус уралдаанд Алонсо түрүүлэн 10 оноогоор илүүтэйгээр сүүлчийн гран-прид орохоор боллоо. Михаэлийн хувьд дэлхийн аварга болохын тулд сүүлийн уралдааныг зайлшгүй түрүүлэх шаардлагатайгаас гадна Алонсо ямар ч оноо авахгүй байх хэрэгтэй байлаа. Гэвч тэрээр энэ тухайгаа: ''"Би хэн нэгнийг уралдаанд бүтэлгүйтээсээ гэж хүсэн итгэл найдвар тавихгүй байна. [...] Надад сайхан уралдаанд уралдааныг түрүүлэн дуусгах бодол л байна. Бидний зүгээс бүх л хүчээ дайчлан уралдаад тэмцээнийг нэг болон хоёрдугаар байрт орж дуусгах, тэгээд зохион бүтээгчийн дэлхийн аварга цолыг баг маань авч чадах үгүйг л харах үлдлээ"'' гэжээ.<ref>www.adrivo.com, 19. Oktober 2006:[http://www.adrivo.com/nachrichten/formel1/38459/2006/10/19/michael_schumacher__ich_bin_total_entspannt.html Michael Schumacher: Ich bin total entspannt]</ref> Гэвч Бразилийн гран при дээр түлшний даралт нь хангалттай бус байснаас шалтгаалан 10-р байрнаас эхлэхээр боллоо. Яг уралдаан дээр [[Жанкарло Физикелла]]г гүйцэж түрүүлэх гэж байгаад түүний урд гуприйг дугуйгаараа шүргэн хагархай дугуйгаа солиод буцаж орох хоорондд хамгийн сүүлчийн байранд орсон байна. Ингээд уралдаан дуустал дахин зүтгүүлсээр хоёрдугаар байрт орон тэмцээнийг дуусгав. Хэдийгээр тэрээр энэ улиралд түрүүлж чадаагүй ч түүнийг дэмжигчид нь маш сайн өрсөлдөн сайхан амжилт гаргалаа гэцгээж байлаа.<ref>[http://www.ftd.de/sport/motorsport/f1/124227.html?zid=45035 ''Financial Times''] Deutschland, 22. Oktober 2006</ref> ====Формула 1-ийг орхин гарсан нь==== [[Файл:SchumacherDecember2006.jpg|thumbnail|left|Михаэль Шумахер, 2006 оны 12 сар]] Түүнийг буцан ирж уралдах тухай хэвлэлээр 2004 онд жолоочийн дэлхийн аварга болсоны дараагаас л таамаглал дэвшүүлж эхэлсэн. Гэвч тэрээр өөрөө үүнийг үгүйсгэсээр байлаа. 2006 онд тэрээр энэ таамагийг үгүйсгээгүйгээс шалтгаалан бүр ихээр хэвлэл мэдээллээр таамаг дэвшүүлэх боллоо. Ферраригийн зүгээс "тамирчин маань өөрөө л ирээдүйгээ шийднэ ш дээ" хэмээн түүний цаашдын сонголтын эрх чөлөөг хүндэтгэж буйгаа илэрхийлж байлаа. Михаэлийн зүгээс явагдаж буй улирлын тэмцээндээ төвлөрөх нь чухал байснаас цаашдын ирээдүйн талаар бодох сонирхолгүй байв. Гэвч Ферраригийн ерөнхийлөгч [[Лука Кордеро ди Монтецемоло]]гийн шаардлагаар Михаэль италийн Монцад болох гарн пригээс өмнө ирээдүйд юу хийх тухайгаа шийдвэрээ гаргах ёстой болов.<ref>Helmut Uhl: a.a.O., S. 137. Uhl interpretiert die Ankündigung Ferraris, zu diesem Zeitpunkt seine Fahrer-Paarung für 2007 bekannt zu geben, als „[[Ultimatum]]“.</ref> Гэтэл үүний дараагийн хэдэн сар олон улсын хэвлэл, мэдээллээр италийн Монцад болох уралдаан нь бараг бүтэн улирлын болох бүх уралдаануудаас чухал мэтээр шуугицгааж эхлэв. 2006 оны есдүгээр сарын 10-нд Михаэль Шумахер өөрийн 90 дэх гран при ялалтын дараа буюу Монцагийн хэвлэлийн хурал дээр мэргэжлийн тамирчны замналаа энэ улиралаар дуусгаж байгаага зарлалаа. Феррари энэ шийдвэрийг нь тус тэмцээн дөнгөж дуусангуут нийтэд зарласан байна. Түүний энэ сонголтыг хийх болсон шалтгаанаа тэрээр тайлбарлахдаа, уралдаан тэмцээнд оролцох урамгүй болсон болон энэ нь өөрийг нь илэрхийлэх тэр төвшинд ойрын нэг, хоёр жилдээ л лав байхгүй байгаагаар тайлбарлажээ. Нөгөө талаас түүнтэй феррари багт хамтран зүтгэгч тамирчин Фелипе Массагийн мэргэжлийн тамирчны амжилтыг нь хаахыг хүсэхгүй байгаа тухайгаа бас илэрхийлсэн байна.<ref>www.f1total.com, 10. September 2006: [http://www.f1total.com/news/06091021.shtml Schumachers volles Statement zum Rücktritt]{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Түүний фен Уильямс багийн дарга Франк Уильямс хэлэхдээ "Михаэлийн шийдвэрийг маш зөв шийдвэр гэж үзэж байна. Хэрвээ би түүний оронд байгаад өнгөрсөн болоод өнөөдрийг хүртэл олон уралдаанд өндөр хурдтайгаар явж байгаад осолд орж амьд үлдэж байснаа бодвол одоо мэргэжлийн тамирчны замаа орхих яг зөв цаг юм" гэжээ.<ref>[[Auto, Motor und Sport|auto motor und sport]], 20/2006, S. 174</ref> Михаэлийн Феррари багийн төлөө уралдсан сүүлчийн уралдаан нь 2006 оны 10 сарын 22-нд Сао Паолод болсон уралдаан байсан ба тус тэмцээнд тэрээр дөрөвдүгээр байрт шалгарсан байна. ===Феррарид зөвлөх болон туршилтын жолоочоор ажилласан нь, 2007-2009=== [[Файл:Michael Schumacher Kanada 2010.jpg|thumbnail|right|Михаэль Шумахер, 2010 оны Канадын гран-при]] 2006 оны арванхоёрдугаар сарын сүүлээс Михаэль Феррарид өсвөр үеийн карт спортын тамирчдыг авьяасыг аль болох эрт олж илрүүлэx, бэлтгэх, сургах үүрэгтэй ажлыг хүлээн авчээ. Жан Тодтод Михаэль бүр эрт [[Кими Райкконен]]ийг [[Заубер Моторспорт|Зауберт]] орон Формула-1-д орохоос өмнө өөрийг нь залгамжлагч болох авъяастай тамирчин болохыг хэлж зөвлөж байжээ.<ref>www.auto-motor-und-sport.de: {{Webarchiv|url=http://www.auto-motor-und-sport.de/formel-1/schumi-wird-talent-scout-734562.html |wayback=20160112134619 |text=Schumi wird Talent-Scout |archiv-bot=2023-10-06 11:50:46 InternetArchiveBot }}</ref> Үүнээс гадна тэрээр уралдааны стратеги болон ирээдүйд яаж багаа зохион байгуулан ажиллах талаар ч зөвлөгөө өгдөг байв. Ферраригийн ерөнхийлөгч Лука Кордеро ди Монтецемологийн хэлсэнээр Михаэль Маранеллод өөрийн гэсэн албан өрөөтэй бөгөөд түүнийг бүх эрх чөлөөгөөр нь хангасан "хэзээ ажилдаа ирж, хэзээ явах нь түүний дурын хэрэг" гэсэн байна. Ферраригийн спортын захирал Стефани Доминикали нь Михаэлийг ирээдүйд бидний уралдаануудад идэвхтэй хамтран ажиллах, нисгэгчдийн зөвлөхөөр байнга ажиллана байх гэж найдаж байгаагаа хэлсэн нь: "Михаэлийг бүх шийдвэрт хамтран оролцох эрхтэй, нисгэгч болон техникийн хөгжлийг ажиглан зөвлөгөө өгч байх болно. Гэхдээ ингэж зөвлөгөө өгөхдөө өөрөө тухайн уралдаан тэмцээн дээр биечлэн ирж зөвлөх эсвэл видео хурлаар оролцон зөвлөгөө өгөхийг зөвхөн өөрөө шийдэх, мөн дэлхийн долоон удаагийн аваргын туршлагаас бидэнд авах зүйл их бий" гэсэн байна.<ref>www.f1total.com 11. Januar 2007: {{Webarchiv|url=http://www.f1total.com/splitter/2007/01/07011111.shtml |wayback=20070126044531 |text=Schumachers Ferrari-Rolle nimmt Konturen an |archiv-bot=2023-10-06 11:50:46 InternetArchiveBot }}</ref> 2007 оны арваннэгдүгээр сарын дундуур тэрээр Каталунягийн тойруулга замд туршилтын жолоочоор ажиллав. Масса болон Райкконений зөвлөхөөр тэр ажилласан ба дараа жил нь уралдааны тэрэгнүүдийн хөтлөгчийн хий эргэлтийн тохируулгыг хэрэглэхгүй болсон нь Михаэлийн цуглуулсан их туршлагаас суралцах сайхан боломж байлаа. Түүний туршилтын явалтын цаг нь хамгийн хурдан нь байсан бөгөөд эхний өдөр нь ферраригийн туршилтын нисгэгч Лука Бадоерийг болон удаах өдөр нь Фелипе Массаг хол хаян түрүүлсэн байна. Үүгээр түүнийг шүүмжлэгчдийн тараасан цуурхал яриаг ялангуяа Ники Лаудагийн ярьсан "Михаэлийн туршилтын нисгэгч хийнэ гэж юу байх бэ? зүгээр л сурталчилгаа"<ref>www.f1total.com 12. November 2007: [http://www.motorsport-total.com/f1/news/2007/11/Lauda_Schumacher-Test_ist_ein_Werbegag_07111203.html Lauda: Schumacher-Test ist ein Werbegag]</ref> гэж байсан улсуудын амыг тагласан явдал боллоо. 2008 оны дөрөвдүгээр сард тэрээр Барселонд дахин туршилтын нисгэгчээр ажилласан бөгөөд энэ удаа дугуйны хөгжүүлэлт болон аеродинамикийг шалгасан байна. 2009 онд багийн хамтран зүтгэгч [[Фелипе Масса]] унгарын гран пригийн байрлал тогтоох уралдаанд хүнд осолд орсноос шалтгаалан тэрбээр буцаж Формула-1 ирэхээ зарласан байна. Энэ тухайгаа "Хэдийгээр миний хувьд мэргэжлийн тамирчны амьдралаа аль хэдийн орхисон байсан боловч багаа хүнд үед байхад нь буруу хараад явж чадахгүй нь. Би тамирчин хүний хувьд намайг дахин сориж буй энэхүү сорилтонд ихээхэн баяртай байна" хэмээн өөрийн цахим хуудастаа бичиж байжээ.<ref>michaelschumacher.de am 29. Juli 2009: {{Webarchiv|url=http://www.michaelschumacher.de/?page=news&story_id=82077&lang=de |wayback=20190322125945 |text=''Michael bereit zu helfen'' |archiv-bot=2023-10-06 11:50:46 InternetArchiveBot }}</ref> Гэвч 2009 оны хоёрдугаар сард мотоциклтэй осолд орсон нь түүний төлөвлөгөөг үгүй болгосон учир тус оны наймдугаар сард хэвлэлийн хурал дээр Массагийн солионы хүнээр орж чадахгүй болсоноо тайлагнасан байна.<ref>michaelschumacher.de am [[11. August]] [[2009]]: [http://www.michael-schumacher.de/?page=news&story_id=82523&lang=de ''Michael sagt F1-Comeback ab'']</ref> 2009 оны 12 сарын 18-нд Ферраригийн ерөнхийлөгч Лука Кордеро ди Монтецемоло нэгэн тайлбар хийсэн нь Михаэль надаас түүний зөвлөхийн ажлаас чөлөөлж өгөхийг хүссэн хүсэлтдээ: "Магадгүй 2010 онд Формула-1-д дахин [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес ГП]] багтай эргэн ирэх маш өндөр магадлалтай байна. Гэхдээ энэ нь яг 100 хувь шийдэгдээгүй байгаа гэж надад үдээс өмнө хэллээ".<ref>Motorsport-Magazin: am 18. Dezember 2009: [http://www.motorsport-magazin.com/formel1/news-90115-montezemolo-schumacher-comeback-wahrscheinlich-ein-anderer-schumacher.html ''Ein anderer Schumacher'']</ref> ===Мерседесд буцаж ирсэн нь (2010-2012)=== Удаан хугацаанд түүний буцаж Формула 1-д ирэх талаар таамаг дэвшүүлсэний эцэст 2009 оны 12 сарын 23-нд тэрээр буцаж ирэхээ мэдэгдэв.<ref name="F1-Comeback">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2009/12/Ruecktritt_vom_Ruecktritt_Schumi_ist_zurueck_09122305.html „Rücktritt vom Rücktritt: ‚Schumi‘ ist zurück!“] (Motorsport-Total.com am 23. Dezember 2009)</ref> 2010 онд тэрээр Мерседес Гранд Прикс багт [[Нико Росберг]]ийн хамтран зүтгэгч болон гурван жилийн гэрээтэйгээр иржээ.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.sport1.de/de/formel1/formel1_fahrer/artikel_187504.html |wayback=20130614232141 |text=„Schumacher-Comeback perfekt!“ |archiv-bot=2023-09-26 14:04:12 InternetArchiveBot }} (Sport1.de am 23. Dezember 2009)</ref> ====2010 он ==== [[Файл:Michael Schumacher 2010 Malaysia 1st Qualify.jpg|thumbnail|right|Михаэль Шумахер, Малайзын гран пригийн байрлал тогтоох уралдаан дээр (2010)]] Гурван жилийн завсарлага авсаны эцэст буцаж ирсэн тэрээр улирлын эхний тэмцээнийг зургаадугаар байранд орсоноор дуусгав. Улирлын эхний дөрвөн тэмцээнд тэрээр дандаа Никогийн ард барианд орсон бол тав дахь уралдаанд дөрөвдүгээр байрт орохдоо Нико Росбергийн өмнө орсон юм. [[2010 оны Монакогийн гран-при|Монакогийн гран-при]] дээр тэрээр [[Хамгаалалтын тэрэг|хамгаалалтын тэрэгтэй]] байхад өмнөө явсан Алонзог гүйцэж түрүүлсэн нь асуудал үүсгэв. Ингээд Михаэль энэхүү хийсэн үйлдэлдээ бүтэн тойрох шийтгэл хүлээсэн боловч тэмцээн дууссан байсан учраас түүний шийтгэлийг явсан цагаас нь 20 секундийг хасах шийтгэл болгон хувиргажээ. Үүнээс болоод зургаадугаарт байранд байсан нь хойшлон 12-р байранд орсноор дэлхийн аваргын онооны дүгнэлтэнд орох боломжгүй болжээ. Гай газар дороос гэгчээр ядаж байхад түүний урьдны өрсөлдөгч Дамон Хилл тус уралдааны комиссын багт ажиллаж байсан аж.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2010/05/20_Sekunden_Zeitstrafe_gegen_Schumacher_10051636.html „20 Sekunden Zeitstrafe gegen Schumacher!“] (Motorsport-Total.com am 16. Mai 2010)</ref> Үүнээс хойш хоёр уралдаанд Михаэль дөрөвдүгээрт байрт орсон бөгөөд үүнээс илүү байранд орж чадсангүй. Багийн дотоод өрсөлдөөнд тэрээр Нико Росбергээс 72 онооны дутуугаар ялагдсан бөгөөд тус улирлын дэлхийн аваргын нэгдсэн жагсаалтанд есдүгээрт байрт орон дуусгалаа. ====2011 он ==== [[File:Michael Schumacher 2011 Malaysia FP1 2.jpg|left|thumb|Шумахер Малайзын гран-при дээр]] [[2011 oны Формула-1|2011]] оны эхний зургаан уралдаанд гурван удаан оноот байранд орсон ба үүнээс [[2011 оны Монакогийн гран-при|Монакогийн гран-при]]д тавдугаар байрт шалгарсан нь тэр хүртэлх уралдаануудаас хамгийн сайн үр дүнтэй уралдсан уралдаан байв. Дараагийн [[2011 оны Канадын гран-при|Канадын гран-при]] дээр уралдаан дуусахаас 19 тойргийн өмнө Камуй Кобаяаши болон Массаг гүйцэж түрүүлэн хоёрдугаар байранд орсон ч, энэ байраа уралдаан дуустал хадгалж чадалгүй Баттон, [[Марк Уэббер]] нарт идэгдэн тэмцээнийг дөрөвдүгээр байранд орон дуусгав. Энэ дүн нь түүний тус улиралд гаргасан хамгийн өндөр амжилт байлаа. Түүний дараах [[2011 оны Бельгийн гран-при|Бельгийн гран-при]] нь Шумахерийн 20 жилийн ойн уралдаан байсан бөгөөд 24 дэх байрнаас гаран тавдугаар байранд оржээ. Улирлын төгсгөлд нийт дүнгээрээ Михаэль Шумахер дэлхийн аваргын жагсаалтанд наймдугаарт байранд орсон байна. Харин багийн дотоод дүнд Шумахер нийт 79 оноо, Росберг 89 оноотойгоор энэ улирлыг дуусгалаа. ==== 2012 ==== [[File:Michael Schumacher pole lap monaco 2012.JPG|right|thumb|2012 оны Монакогийн гран при дээр тэрбээр сүүлчийн удаа поле байрлалд хүрэв]] [[2012 oны Формула-1|2012]] онд Шумахер Мерседес багт гурав дахь жилдээ дараалан Росбергийн хамтаар уралдлаа. Улирлын эхний уралдаан [[2012 оны Австралийн гран-при|Австрали]]д болсон ба техникийн асуудлаас шалтгаалан тэмцээнээс хасагджээ. Түүний дараах [[2012 оны Малайзын гран-при|Малайзын гран при]]д тэрбээр гурав дахь байрлалын гараанаас хөдлөх эрхтэй болов. Гэвч уралдааны эхний тойрогт мөргөлдсөний улмаас нэлээд хэдэн байр алдан аравдугаар байранд орж тэмцээнийг дуусгав. Гурав дахь уралдаан болох [[2012 оны Хятадын гран-при|Хятадын их шан]] дээр хоёрдугаар байрнаас гараанд гарлаа. Уралдаан дундуур эхний удаа дугуйгаа солиулаад уралдааны зам руу явж байтал нэг дугуйг нь бүрэн боогоогүй байснаас шалтгаалан мултран тэмцээнээс хасагдав. [[2012 оны Испанийн гран-при|Испанид]] Шумахер өмнөө явсан [[Бруно Сенна]]г мөргөн хоёулаа барианд орж чадсангүй. Шумахерийн гаргасан алдаанаас болон тэд хасагдсан учир уралдааны комисс дараах уралдааныг таван байр хойшлуулан гараанаас гарах шийтгэл өгчээ. [[2012 оны Монакогийн гран-при|Монакогийн]] гарааны байрын төлөөх уралдаанд тэрбээр хамгийн хурдан хугацаанд тойрон нэгдүгээр байранд орсон ч, өмнөх торгуулиасаа болон уралдааныг зургаадугаар байрын гараанаас хөдлөхөөр болжээ. Энэ уралдаанд нэлээд удаан хугацаанд долдугаар байранд байсан ч техникийн асуудлаас шалтгаалан байранд орсонгүй. Mихаэль Шумахерийн Мерседестэй хийсэн гэрээ нь энэ онд дуусаж байсан ба Сингапурын гран пригийн дараа Мерседес Шумахерийн гэрээг сунгахгүй, түүний оронд [[2013 оны Формула-1]]-д [[Льюис Хамилтон]]ыг авах болсноо зарлав.<ref>[https://www.welt.de/sport/formel1/article109513967/Schumacher-bestaetigt-Abschied-von-Mercedes.html ''„Schumacher bestätigt Abschied von Mercedes“''], welt.de, sid/dpa/jr: 2012-09-28</ref> Үүнээс хойш долоо хоногийн дараа Шумахер тус улирлыг дуусгаад зодог тайлах мэдэгдэл хийлээ.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2012/10/Schumacher_hoert_auf_Ruecktritt_nach_Saisonende_12100412.html ''Schumacher hört auf: Rücktritt nach Saisonende''], Motorsport-Total.com: Christian Nimmervoll, Dieter Rencken, 2012-10-04</ref> Тэрбээр сүүлчийн уралдаан болох [[2012 оны Бразилын гран-при|Бразилын гран-при]]д долдугаар байранд орон дуусгав. 2012 оны улирлын эцсийн дүнгээр Шумахер 49 оноогоор дэлхийн аваргын жагсаалтанд 13-р байранд орон өндөрлөсөн бол түүний хамтран зүтгэгч [[Нико Росберг]] 93 оноогоор есдүгээр байранд орсон байна. ==Шагнал, урамшуулал== * 1992: Оны авто спортын шилдэг тамирчин АДАК 1992, Германы авто спортын дээд комиссоос гардуулдаг цом, (мөн 1994 болон 1995 онд) * 1993: ''"Алтан жолооны хүрд"'' (Билд ам Зоннтаг) сонингоос гардуулсан, "Бамби" * 1994: Германы автомобиль клубын спортын шагнал, Голдене 1 (АРД-Спорт-Гала) * 1995: Германы оны шилдэг тамирчин 1995, Алтан камер (Хёрцу), Голдене 1 * 1997: Мөнгөн лаврын навч шагнал, Алтан арслан (РТЛ) * 2000: АДАК оны авто спортын оны шилдэг тамирчин * 2001: World Sport Award, [[Модена]]гийн хүндэт иргэн, Европын оны шилдэг тамирчин (ПАП), [[:fr:Champion des champions de L'Équipe|Champion des champions de L'Équipe]] * 2001: ''Михаэль Шухамер-Гудамж'' Керпен (түүний нэрээр төрсөн хотод нь нэгэн гудамжийг нэрлэсэн байна), Керпен хотын ''Алтанд Ном''д бүртгэв.<ref>[http://www.mopo.de/news/montag-12-02-2001--12-32-michael-schumacher-weihte-in-kerpen-seine-eigene-strasse-ein,5066732,6136184.html ''Michael Schumacher weihte in Kerpen seine eigene Straße ein''], Hamburger Morgenpost, 2001-02-12</ref> * 2002: Дэлхийн оны шилдэг тамирчин, ''Champions of Sports'' ([[ЮНЕСКО]]), Европын оны шилдэг тамирчин (ПАП), Европын оны шилдэг тамирчин (УЕПС), Champion des champions de L'Équipe, Италийн БНУ-ын Комтурын одон, германы моторт спортын холбооны цом * 2003: [[Сан-Марино|Бүгд Найрамдах Сан-Марино Улсын]] хүндэт элч, Европын оны шилдэг тамирчин (ПАП), Европын оны шилдэг тамирчин (УЕПС), Champion des champions de L'Équipe * 2004: Дэлхийн оны шилдэг тамирчин, Германы оны шилдэг тамирчин 2004, Зууны шилдэг тамирчин (ЦДФ) * 2006: Маранеллогийн хүндэт иргэн * 2007: Принц-фон-Астуриен-Шагнал<ref>Südtirol online: {{Webarchiv|url=http://www.dolomiten.it/nachrichten/artikel.asp?KatId=ag&ArtId=99402&SID=164759253807708749%29%29 |wayback=20090122133702 |text=''„Schumacher mit Prinz-von-Asturien-Preis ausgezeichnet“'' |archiv-bot=2023-09-30 09:03:57 InternetArchiveBot }}, 5. September 2007</ref> * 2007: Германы телевизийн тусгай шагнал<ref>[http://www.stern.de/unterhaltung/tv/:Deutscher-Fernsehpreis-2007-Wir-Gr%F6%DFten/599124.html www.stern.de: „Deutscher Fernsehpreis 2007,“ 29. September 2007]</ref> * 2007: Германы [[Нюрбургринг]]ийн "Shell"-S эргэлтийг "Михаэль Шумахер-S" болгон өөрчлөв. * 2010: Хүндэт легионы офицероор нэрлэв<ref>[http://www2.lequipe.fr/redirect-v6/Formule1/breves2010/20100429_202015_la-legion-d-honneur-pour-schumacher.htm''l La légion d'honneur pour Schumacher'']{{Dead link|date=Аравдугаар сар 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, L'Equipe, 2010-04-29</ref> * 2014: Бахрейн авто уралдааны тойруулгын 1-р эргэлтийг ''Михаэль Шумахер-Эргэлт'' гэж нэрлэв<ref> [http://www.welt.de/sport/formel1/article125339124/In-Bahrain-gibt-es-jetzt-eine-Schumacher-Kurve.html In Bahrain gibt es jetzt eine Schumacher-Kurve] auf welt.de vom 2. März 2014</ref> * 2014: Бамби Миллениум шагнал ==Статистик== === Мэргэжлийн замнал === {| |- valign="top" | style="width:33%" | * 1973–1987: [[Карт спорт]] * 1988: [[Формула Көниг]] (Аварга) * 1988: Европын [[Формула Форд]] (2-р байр) * 1988: Германы Формула Форд (6-р байр) * 1989: [[Германы Формула-3-Кап|Германы Формула 3]] (3-р байр) * 1990: Германы Формула 3 (Аварга) * 1990: Спорт автомашин-ДА (5-р байр) * 1991: Спорт автомашин-ДА (9-р байр) * [[1991 оны ДТМ уралдаан|1991]]: [[Дойче Тоуренваген-Майстершафт|ДТМ]] (байранд ороогүй) * 1991: японы [[Формула 3000]] (12-р байр) | style="width:33%" | * [[1991 оны Формула-1|1991]]: [[Формула-1]] (14-р байр) * [[1992 оны Формула-1|1992]]: Формула 1 (3-р байр) * [[1993 оны Формула-1|1993]]: Формула 1 (4-р байр) * [[1994 оны Формула-1|1994]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[1995 оны Формула-1|1995]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[1996 оны Формула-1|1996]]: Формула 1 (3-р байр) * [[1997 оны Формула-1|1997]]: Формула 1 (хасагдсан) * [[1998 оны Формула-1|1998]]: Формула 1 (2-р байр) * [[1999 оны Формула-1|1999]]: Формула 1 (5-р байр) * [[2000 оны Формула-1|2000]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) | style="width:33%" | * [[2001 оны Формула-1|2001]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2002 оны Формула-1|2002]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2003 оны Формула-1|2003]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2004 оны Формула-1|2004]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2005 оны Формула-1|2005]]: Формула 1 (3-р байр) * [[2006 оны Формула-1|2006]]: Формула 1 (2-р байр) * [[2010 оны Формула-1|2010]]: Формула 1 (9-р байр) * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула 1 (8-р байр) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула 1 (13-р байр) |} ==== Нийт гаргасан амжилтын тойм ==== {| class="wikitable" style="width:100%" |- align="center" class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%;" ! style="width:4.5em;"| Улирал ! Баг ! Шасси ! Мотор ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;"| х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтад |- align="center" | rowspan="2" | '''[[1991 оны Формула-1|1991]]''' | [[Жордан Гран При|Баг 7УП Жордан]] | [[Жордан 191]] | [[Форд]] 3.5 V8 | 1 | – | – | – | – | – | – | rowspan="2" | '''14.''' |- align="center" | [[Бенеттон Формула|Камел Бенеттон Форд]] | [[Бенеттон B191]] | Форд 3.5 V8 | 5 | – | – | – | – | – | 4 |- align="center" | '''[[1992 оны Формула-1|1992]]''' | Камел Бенеттон Форд | Бенеттон B191B/[[Бенеттон B192|B192]] | Форд 3.5 V8 | 16 | 1 | 3 | 4 | – | 2 | 53 | '''3.''' |- align="center" | '''[[1993 оны Формула-1|1993]]''' | Камел Бенеттон Форд | [[Бенеттон B193]]/B193B | Форд 3.5 V8 | 16 | 1 | 5 | 3 | – | 5 | 52 | '''4.''' |- align="center" | '''[[1994 оны Формула-1|1994]]''' | Майлд Севен Бенеттон Форд | [[Бенеттон B194]] | [[Форд Цетек#Моторт спортын хөдөлгүүр|Форд Цетек-R 3.5 V8]] | 14<ref group="A">Михаель Шумахер хоёр уралдаанд орох эрхээ хасуулав.</ref> | 8 | 2 | – | 6 | 8 | 92 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[1995 оны Формула-1|1995]]''' | Майлд Севен Бенеттон Рено | [[Бенеттон B195]] | [[Рено]] 3.0 V10 | 17 | 9 | 1 | 1 | 4 | 8 | 102 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[1996 оны Формула-1|1996]]''' | [[Скудериа Феррари]] | [[Феррари F310]] | [[Феррари]] 3.0 V10 | 15<ref group="A">Францын Гран Прид оролцоогүйд тооцсон, учир нь Михаэль урьдчилсан бэлтгэл тойролтонд оролцоогүй.</ref> | 3 | 3 | 2 | 4 | 2 | 59 | '''3.''' |- align="center" | '''[[1997 оны Формула-1|1997]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | Феррари F310B | Феррари 3.0 V10 | 17 | 5 | 3 | – | 3 | 3 | 78 | '''—'''<ref group="A">Михаэль [[Жак Вильнёв]]-тэй мөргөлдсөний улмаас дүгнэлтээс хасагджээ.</ref> |- align="center" | '''[[1998 оны Формула-1|1998]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F300]] | Феррари 3.0 V10 | 16 | 6 | 2 | 3 | 3 | 6 | 86 | '''2.''' |- align="center" | '''[[1999 оны Формула-1|1999]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F399]] | Феррари 3.0 V10 | 10<ref group="A">Михаэль Их Британий Гран Прид осолдсоны улмаас түүнээс хойш зургаан уралдаанд оролцоогүй.</ref> | 2 | 3 | 1 | 3 | 5 | 44 | '''5.''' |- align="center" | '''[[2000 оны Формула-1|2000]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F1-2000]] | Феррари 3.0 V10 | 17 | 9 | 2 | 1 | 9 | 2 | 108 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[2001 оны Формула-1|2001]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F2001]]/F2001B | Феррари 3.0 V10 | 17 | 9 | 5 | – | 11 | 3 | 123 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[2002 оны Формула-1|2002]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | Феррари F2001B/[[Феррари F2002|F2002]] | Феррари 3.0 V10 | 17 | 11 | 5 | 1 | 7 | 7 | 144 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[2003 оны Формула-1|2003]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F2002]]/[[Феррари F2003-GA|F2003-GA]] | Феррари 3.0 V10 | 16 | 6 | – | 2 | 5 | 5 | 93 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[2004 оны Формула-1|2004]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F2004]] | Феррари 3.0 V10 | 18 | 13 | 2 | – | 8 | 10 | 148 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[2005 оны Формула-1|2005]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | Феррари F2004M/[[Феррари F2005|F2005]] | Феррари 3.0 V10 | 19 | 1 | 3 | 1 | 1 | 3 | 62 | '''3.''' |- align="center" | '''[[2006 оны Формула-1|2006]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари 248F1]] | Феррари 2.4 V8 | 18 | 7 | 4 | 1 | 4 | 7 | 121 | '''2.''' |- align="center" | '''[[2010 оны Формула-1|2010]]''' | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес ГП Петронас]] | [[Мерседес MGP W01]] | [[Мерседес АМГ High Performance Powertrains|Мерседес-Бенц 2.4 V8]] | 19 | – | – | – | – | – | 72 | '''9.''' |- align="center" | '''[[2011 оны Формула-1|2011]]''' | Мерседес ГП Петронас Ф1 баг | [[Мерседес MGP W02]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 19 | – | – | – | – | – | 76 | '''8.''' |- align="center" | '''[[2012 оны Формула-1|2012]]''' | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес F1 W03]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 20 | – | – | 1 | – | 1 | 49 | '''13.''' |- class="hintergrundfarbe5" align="center" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''307''' | '''91''' | '''43''' | '''21''' | '''68''' | '''77''' | '''1566''' | |} Тайлбар: <references group="A" /> ==== Гран при ялалтууд ==== {| |- valign="top" | style="width:33%" | * 1992: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=1992 оны Бельгийн гран-при]] ([[Спа-Франкоршам авто тойруулга|Спа-Франкоршам]]) * 1993: [[Зураг:Flag of Portugal.svg|20px|link=1993 оны Португалын гран-при]] ([[Эшторил авто тойруулга|Эшторил]]) * 1994: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=1994 оны Бразилын гран-при]] ([[Автодром Жосе Карлос Пасе|Интерлагос]]) * 1994: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=1994 оны Номхон далайн гран-при]] ([[Окаяма авто тойруулга|Айда]]) * 1994: [[Зураг:Flag of San Marino.svg|20px|link=1994 оны Сан-Мариногийн гран-при]] ([[Автодром Энцо и Дино Феррари|Имола]]) * 1994: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=1994 оны Монакогийн гран-при]] ([[Монакогийн авто тойруулга|Монте-Карло]]) * 1994: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=1994 оны Канадын гран-при]] ([[Жиль-Вильнёвын авто тойруулга|Монтреал]]) * 1994: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=1994 оны Францын гран-при]] ([[Маньи-Кур авто тойруулга|Маньи-Кур]]) * 1994: [[Зураг:Flag of Hungary.svg|20px|link=1994 оны Унгарын гран-при]] ([[Хунгароринг|Модьород]]) * 1994: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=1994 оны Европын гран-при]] ([[Херес авто тойруулга|Херес]]) * 1995: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=1995 оны Бразилын гран-при]] (Интерлагос) * 1995: [[Зураг:Flag of Spain.svg|20px|link=1995 оны Испанийн гран-при]] ([[Каталуня авто тойруулга|Каталуня]]) * 1995: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=1995 оны Монакогийн гран-при]] (Монте-Карло) * 1995: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=1995 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 1995: [[Зураг:Flag of Germany.svg|20px|link=1995 оны Германы гран-при]] ([[Хоккенхаймринг Баден-Вюртемберг|Хоккенхайм]]) * 1995: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=1995 оны Бельгийн гран-при]] (Спа-Франкоршам) * 1995: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=1995 оны Европын гран-при]] ([[Нюрбургринг|Нюрбург]]) * 1995: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=1995 оны Номхон далайн гран-при]] (Айда) * 1995: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=1995 оны Японы гран-при]] ([[Сузука олон улсын авто тойруулга|Сузука]]) * 1996: [[Зураг:Flag of Spain.svg|20px|link=1996 оны Испанийн гран-при]] ([[Каталуня авто тойруулга|Каталуня]]) * 1996: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=1996 оны Бельгийн гран-при]] (Спа-Франкоршам) * 1996: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=1996 оны Италийн гран-при]] ([[Монцагийн автодром тойруулга|Монца]]) * 1997: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=1997 оны Монакогийн гран-при]] (Монте-Карло) * 1997: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=1997 оны Канадын гран-при]] (Монтреал) * 1997: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=1997 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 1997: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=1997 оны Бельгийн гран-при]] (Спа-Франкоршам) * 1997: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=1997 оны Японы гран-при]] (Сузука) * 1998: [[Зураг:Flag of Argentina.svg|20px|link=1998 оны Аргентины гран-при]] ([[Буэнос-Айрес авто тойруулга|Буэнос-Айрес]]) * 1998: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=1998 оны Канадын гран-при]] (Монтреал) * 1998: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=1998 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 1998: [[Зураг:Flag of the United Kingdom.svg|20px|link=1998 оны Их Британийн гран-при]] ([[Сильверстоун авто тойруулга|Сильверстоун]]) | style="width:33%" | * 1998: [[Зураг:Flag of Hungary.svg|20px|link=1998 оны Унгарын гран-при]] (Модьород) * 1998: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=1998 оны Италийн гран-при]] (Монца) * 1999: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=1999 оны Сан-Мариногийн гран-при]] (Имола) * 1999: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=1999 оны Монакогийн гран-при]] (Монте-Карло) * 2000: [[Зураг:Flag of Australia.svg|20px|link=2000 оны Австралийн гран-при]] ([[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]]) * 2000: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2000 оны Бразилын гран-при]] (Интерлагос) * 2000: [[Зураг:Flag of San Marino.svg|20px|link=2000 оны Сан-Мариногийн гран-при]] (Имола) * 2000: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=2000 оны Европын гран-при]] (Нюрбург) * 2000: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=2000 оны Канадын гран-при]] (Монтреал) * 2000: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=2000 оны Италийн гран-при]] (Монца) * 2000: [[Зураг:Flag of the United States.svg|20px|link=2000 оны Америкийн гран-при]] ([[Индианаполис Мотор Спидвей|Индианаполис]]) * 2000: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2000 оны Японы гран-при]] (Сузука) * 2000: [[Зураг:Flag of Malaysia.svg|20px|link=2000 оны Малайзын гран-при]] ([[Сепанг олон улсын авто тойруулга|Сепанг]]) * 2001: [[Зураг:Flag of Australia.svg|20px|link=2001 оны Австралийн гран-при]] (Альберт парк) * 2001: [[Зураг:Flag of Malaysia.svg|20px|link=2001 оны Малайзын гран-при]] (Сепанг) * 2001: [[Зураг:Flag of Spain.svg|20px|link=2001 оны Испанийн гран-при]] (Каталуня) * 2001: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=2001 оны Монакогийн гран-при]] (Монте-Карло) * 2001: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=2001 оны Европын гран-при]] (Нюрбург) * 2001: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=2001 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 2001: [[Зураг:Flag of Hungary.svg|20px|link=2001 оны Унгарын гран-при]] (Модьород) * 2001: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=2001 оны Бельгийн гран-при]] (Спа-Франкоршам) * 2001: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2001 оны Японы гран-при]] (Сузука) * 2002: [[Зураг:Flag of Australia.svg|20px|link=2002 оны Австралийн гран-при]] (Альберт парк) * 2002: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2002 оны Бразилын гран-при]] (Интерлагос) * 2002: [[Зураг:Flag of San Marino.svg|20px|link=2002 оны Сан-Мариногийн гран-при]] (Имола) * 2002: [[Зураг:Flag of Spain.svg|20px|link=2002 оны Испанийн гран-при]] (Каталуня) * 2002: [[Зураг:Flag of Austria.svg|20px|link=2002 оны Австрийн гран-при]] ([[Ред Булл Ринг|Шпийлберг]]) * 2002: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=2002 оны Канадын гран-при]] (Монтреал) * 2002: [[Зураг:Flag of the United Kingdom.svg|20px|link=2002 оны Их Британийн гран-при]] (Сильверстоун) * 2002: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=2002 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 2002: [[Зураг:Flag of Germany.svg|20px|link=2002 оны Германы гран-при]] (Хоккенхайм) | style="width:33%" | * 2002: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=2002 оны Бельгийн гран-при]] (Спа-Франкоршам) * 2002: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2002 оны Японы гран-при]] (Сузука) * 2003: [[Зураг:Flag of San Marino.svg|20px|link=2003 оны Сан-Мариногийн гран-при]] (Имола) * 2003: [[Зураг:Flag of Spain.svg|20px|link=2003 оны Испанийн гран-при]] (Каталуня) * 2003: [[Зураг:Flag of Austria.svg|20px|link=2003 оны Австрийн гран-при]] (Шпийлберг) * 2003: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=2003 оны Канадын гран-при]] (Монтреал) * 2003: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=2003 оны Италийн гран-при]] (Монца) * 2003: [[Зураг:Flag of the United States.svg|20px|link=2003 оны Америкийн гран-при]] (Индианаполис) * 2004: [[Зураг:Flag of Australia.svg|20px|link=2004 оны Австралийн гран-при]] (Альберт парк) * 2004: [[Зураг:Flag of Malaysia.svg|20px|link=2004 оны Малайзын гран-при]] (Сепанг) * 2014: [[Зураг:Flag of Bahrain.svg|20px|link=2014 оны Бахрейны гран-при]] ([[Бахрейны олон улсын авто тойруулга|Бахрейн]]) * 2004: [[Зураг:Flag of San Marino.svg|20px|link=2004 оны Сан-Мариногийн гран-при]] (Имола) * 2004: [[Зураг:Flag of Spain.svg|20px|link=2004 оны Испанийн гран-при]] (Каталуня) * 2004: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=2004 оны Европын гран-при]] (Нюрбург) * 2004: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=2004 оны Канадын гран-при]] (Монтреал) * 2004: [[Зураг:Flag of the United States.svg|20px|link=2004 оны Америкийн гран-при]] (Индианаполис) * 2004: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=2004 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 2004: [[Зураг:Flag of the United Kingdom.svg|20px|link=2004 оны Их Британийн гран-при]] (Сильверстоун) * 2004: [[Зураг:Flag of Germany.svg|20px|link=2004 оны Германы гран-при]] (Хоккенхайм) * 2004: [[Зураг:Flag of Hungary.svg|20px|link=2004 оны Унгарын гран-при]] (Модьород) * 2004: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2004 оны Японы гран-при]] (Сузука) * 2005: [[Зураг:Flag of the United States.svg|20px|link=2005 оны Америкийн гран-при]] (Индианаполис) * 2006: [[Зураг:Flag of San Marino.svg|20px|link=2006 оны Сан-Мариногийн гран-при]] (Имола) * 2006: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=2006 оны Европын гран-при]] (Нюрбург) * 2006: [[Зураг:Flag of the United States.svg|20px|link=2006 оны Америкийн гран-при]] (Индианаполис) * 2006: [[Зураг:Flag of France.svg|20px|link=2006 оны Францын гран-при]] (Маньи-Кур) * 2006: [[Зураг:Flag of Germany.svg|20px|link=2006 оны Германы гран-при]] (Хоккенхайм) * 2006: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=2006 оны Италийн гран-при]] (Монца) * 2006: [[Зураг:Flag of the People's Republic of China.svg|20px|link=2006 оны Хятадын гран-при]] ([[Шанхайн олон улсын авто тойруулга|Шанхай]]) |} ===Ле-Мансд оролцсон үр дүн=== {| class="wikitable" style="font-size:85%;" |- bgcolor="#ABBBDD" ! Он!! Баг!! Тэрэг!! Багийн хамтрагч!! Багийн хамтрагч!! Жагсаалт |- | [[1991 оны 24-цагийн Ле- Мансийн уралдаан|1991]]|| {{flagicon|CHE|}} [[Заубер Моторспорт|Заубер Мерседес баг]]|| [[Мерседес-Бенц C11]]|| {{flagicon|AUT}} [[Карл Вендлингер]]|| {{flagicon|DEU}}[[ Фритц Кройтцпойнтнер]] || 5-р байрт |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em"| 1 ! style="width:2.5em"| 2 ! style="width:2.5em"| 3 ! style="width:2.5em"| 4 ! style="width:2.5em"| 5 ! style="width:2.5em"| 6 ! style="width:2.5em"| 7 ! style="width:2.5em"| 8 ! style="width:2.5em"| 9 ! style="width:2.5em"| 10 ! style="width:2.5em"| 11 ! style="width:2.5em"| 12 ! style="width:2.5em"| 13 ! style="width:2.5em"| 14 ! style="width:2.5em"| 15 ! style="width:2.5em"| 16 ! style="width:2.5em"| 17 ! style="width:2.5em"| 18 ! style="width:2.5em"| 19 ! style="width:2.5em"| 20 |- ! rowspan="2"| [[1991 оны Формула-1|1991]] | {{1991 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1992 оны Формула-1|1992]] | {{1992 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#CFCFFF" | 7 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1993 оны Формула-1|1993]] | {{1993 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFDF9F" | ''3'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFDF9F" | ''3'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | bgcolor="#FFDF9F" | ''3'' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1994 оны Формула-1|1994]] | {{1994 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#DFDFDF" | '''''2''''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#000000" style="color:white;" | <small>DSQ</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#000000" style="color:white;" | <small>DSQ</small> | <small>EX</small> | <small>EX</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#EFCFFF" | ''<small>DNF</small>'' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1995 оны Формула-1|1995]] | {{1995 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFDF9F" | ''3'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFFFDF" | '''''5''''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#CFCFFF" | 11* | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1996 оны Формула-1|1996]] | {{1996 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFFF" | <small>'''DNS'''</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#CFCFFF" | '''9*''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1997 оны Формула-1|1997]] | {{1997 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>''DNF''</small> | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFFFDF" | '''4''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1998 оны Формула-1|1998]] | {{1998 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#CFCFFF" | 10 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>''DNF''</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>'''''DNF'''''</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[1999 оны Формула-1|1999]] | {{1999 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#CFCFFF" | ''8'' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFDF9F" | ''3'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | bgcolor="#DFDFDF" | '''''2''''' | bgcolor="#DFDFDF" | '''''2''''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2000 оны Формула-1|2000]] | {{2000 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFFFDF" | '''5''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2001 оны Формула-1|2001]] | {{2001 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2002 оны Формула-1|2002]] | {{2002 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFDF9F" | '''3''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2003 оны Формула-1|2003]] | {{2003 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#DFFFDF" | '''4''' | bgcolor="#DFFFDF" | ''6'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#DFFFDF" | 8 | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#DFFFDF" | 8 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2004 оны Формула-1|2004]] | {{2004 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>''DNF''</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#CFCFFF" | ''12'' | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2005 оны Формула-1|2005]] | {{2005 оны Формула-1}} | &nbsp; |- | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFDFDF" | ''2'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | ''7'' | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#CFCFFF" | 10 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2006 оны Формула-1|2006]] | {{2006 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFFFBF" | '''1''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFFFDF" | ''5'' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#DFFFDF" | 8* | bgcolor="#FFDF9F" | ''3'' | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | ''4'' | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2010 оны Формула-1|2010]] | {{2010 оны Формула-1}} | &nbsp; |- | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#DFFFDF" | 10 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 10 | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#CFCFFF" | 12 | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#CFCFFF" | 11 | bgcolor="#CFCFFF" | 15 | bgcolor="#DFFFDF" | 9 | bgcolor="#DFFFDF" | 9 | bgcolor="#CFCFFF" | 11 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#DFFFDF" | 9 | bgcolor="#CFCFFF" | 13 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2011 оны Формула-1|2011]] | {{2011 оны Формула-1}} | &nbsp; |- | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 9 | bgcolor="#DFFFDF" | 8 | bgcolor="#CFCFFF" | 12 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | bgcolor="#CFCFFF" | 17 | bgcolor="#DFFFDF" | 9 | bgcolor="#DFFFDF" | 8 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#CFCFFF" | 15 | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2012 оны Формула-1|2012]] | {{2012 оны Формула-1}} |- | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 10 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 10 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#DFFFDF" | ''7'' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#CFCFFF" | 11 | bgcolor="#CFCFFF" | 13 | bgcolor="#CFCFFF" | 22* | bgcolor="#CFCFFF" | 11 | bgcolor="#CFCFFF" | 16 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} ==== Формула 1-д гаргасан дээд амжилтууд ==== * Хамгийн олон дэлхий аварга цол: 7 (1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004) * Хамгийн олон дараалсан дэлхий аварга: 5 (2000–2004) * Хамгийн олон гран при ялалт: 91 * Хамгийн олон нэг багт авчирсан ялалт: 72 (Феррари) * Хамгийн олон уралдааны тойролт: 77 * Хамгийн өндөр оноо авсан (2010-аад оны онооны системд сүүлд шилжүүлэн оруулсан): 3865<ref>[https://www.bbc.com/sport/formula1/26464195 ''Schumacher, Fangio, Senna & Vettel: Can stats find the greatest? - BBC Sport''] In: ''bbc.com'', abgerufen am 19. Dezember 2018.</ref>{{FN|5}} * Хамгийн олон удаа шагналын тавцанд: 155 * Хамгийн их манлайлсан километр: 24.110 * Хамгийн олон манлайлсан тойролт: 5.111 * Нэг улиралд түрүүлсэн хамгийн олон их шан ялалт: 13 (2004){{FN|6}} * Хамгийн хурдан ДА-ыг шийдсэн: 2002 онд 17 гран пригээс 11 гран прийн дараа (64,7 %) * Хамгийн олон [[Хэт-трик#Моторт спорт|хэт-трик]]: 22 * Нэг улиралд хамгийн олон хэт-трик: 5 (2004){{FN|7}} * Хамгийн олон нэг гран-при уралдаанд түрүүлсэн: 8 удаа [[Францын гран-при|Францын их шанд]] * Анхны ба сүүлчийн ялалтын хоорондох хамгийн урт хугацаа: 14 жил, 32 хоног (1992–2006) * Хамгийн олон удаа дараалан улирал бүрд нэг түрүүлсэн: 15 (1992–2006) * Хамгийн олон нэг гран-прид эзэлсэн түрүү байрлал: 8 удаа [[Японы гран-при|Японы их шанд]]{{FN|8}} * Хамгийн олон нэг гран-прид цуглуулсан ДА-ын оноо: 106 [[Канадын гран-при|Канадын их шанд]] * Хамгийн олон нэг улирал дахь уралдааны хамгийн хурдан тойролт: 18 гарааны 10-т (55,6 %), 2004 онд{{FN|9}} * Хамгийн олон шагналын тавцанд дараалан гарсан: 19 (2001–2002) * Нэг улиралд хамгийн олон удаа шагналын тавцанд гарсан: 17 удаа 17 уралдаанд (2002){{FN|10}} * Нэг гран-прид дараалан хамгийн олон удаа шагналын тавцанд гарсан: 7 (Канадын их шан 2000–2006){{FN|11}} * Хамгийн олон удаа хоёрдугаар байр: 43 * Хамгийн олон удаа оноот байранд орсон: 221 * Нэг улирлын уралдаан бүрт хамгийн олон барианд орсон: 100 % (17 удаа 17 уралдаанд) 2002 онд{{FN|12}} * Нэг их шанд хамгийн өндөр дундаж хурдтай явсан: 247,586&nbsp;км/цаг, 2003 онд Монцад * Хамгийн их туулсан километр: 81.188 '''Урьдны дээд амжилтууд''' * Багийн хамтрагчтайгаа хамгийн олон давхар ялалт: 24 (Рубенс Барричеллогийн хамт, үүнээс 19 удаад нь Шумахер түрүүлсэн) – 2016 оны тавдугаар сарын 1-нд болсон [[2016 оны Оросын гран-при|Оросын гран-при]] дээр [[Льюис Хамилтон]], [[Нико Росберг]] нар эвдсэн<ref>{{Интернэт эх сурвалж |autor=Philipp Schajer |url=https://www.motorsport-magazin.com/formel1/news-227007-die-erfolgreichsten-teamkollegen-der-f1-geschichte/ |titel=Die erfolgreichsten Teamkollegen der F1-Geschichte |hrsg=motorsport-magazin.com |datum=2016-05-08 |zugriff=2017-09-02}}</ref> * Хамгийн олон поле буюу түрүү байрлал: 68 – Льюис Хамилтон 2017 оны есдүгээр сарын 2-нд эвджээ<ref>{{Интернэт эх сурвалж |url=http://sport.orf.at/stories/2279292/2279293/ |titel=69. Poleposition für den Briten in Monza |hrsg=orf.at |datum=2017-09-02 |zugriff=2017-09-02}}</ref> * Хамгийн олон эхний эгнээний гараа: 116 – Льюис Хамилтон 2017 оны аравдугаар сарын 22-нд эвдсэн<ref>{{Интернэт эх сурвалж |url=http://sport.orf.at/stories/2281934/2281935/ |titel=Brite holt 72. Karriere-Poleposition |hrsg=orf.at |datum=2017-10-22 |zugriff=2018-06-11}}</ref> * Поле байрлалаас түрүүлсэн хамгийн олон ялалт: 40 – Льюис Хамилтон 2018 оны тавдугаар сарын 13-нд эвдсэн<ref>{{Интернэт эх сурвалж |url=https://www.sport.de/news/ne3191860/lewis-hamilton-bricht-legendaeren-schumacher-rekord/ |titel=Lewis Hamilton bricht legendären Schumacher-Rekord |hrsg=sport.de |datum=2018-05-16 |zugriff=2018-06-10}}</ref> * Ялгаатай гран-прид (улс бүрийн уралдааны замд) хамгийн олон ялалт: 22 – Льюис Хамилтон 2018 оны зургаадугаар сарын 24-нд эвдсэн<ref>{{Интернэт эх сурвалж |url=https://www.sport1.de/motorsport/formel1/2018/06/formel-1-lewis-hamilton-nimmt-michael-schumacher-einen-rekord-ab |titel=Hamilton knackt Schumacher-Rekord |hrsg=sport1.de |datum=2018-06-24 |zugriff=2018-06-25}}</ref> {{FNBox| '''Зүүлтийн тайлбар:''' {{FNZ|5|Энэ үнэлгээг гаргахын тулд ОУАХ-ноос түүний оноог 2010 оноос хойших үнэлгээнд шилжүүлэн оруулж байж гаргажээ. Ингэж шилжүүлээгүй тохиолдолд Шумахерын авсан оноо нь 1566 оноо бөгөөд энэ нь дөнгөж 6-р байранд жагсах юм. (Мэдээ: 10/2018).<ref>[http://www.statsf1.com/en/statistiques/pilote/point/nombre.aspx ''Statistics Drivers – Points By number.''] In: ''statsf1.com'', abgerufen am 19. Dezember 2018.</ref>}} {{FNZ|6|[[Себастиан Феттел]]ийн хамт (2013)}} {{FNZ|7|[[Альберто Аскари]]гийн хамт (1952)}} {{FNZ|8|[[Айртон Сенна]] (Сан-Мариногийн их шан) ба Льюис Хамилтоны хамт (Австралийн их шан)}} {{FNZ|9|[[Кими Райкконен]]ы хамт, Кими энэ амжилтаа 2005, 2008 онуудад давтсан}} {{FNZ|10|Себастиан Феттел (2011) ба Льюис Хамилтоны хамт (2015, 2016, 2018)}} {{FNZ|11|Айртон Сеннагийн хамт, тэр үүнийг Унгарын их шанд 1986–1992 онуудад тогтоожээ}} {{FNZ|12|[[Ник Хайдфелд]]ийн хамт: тэрбээр 2008 онд 18 уралдааны гараанаас 18 удаа барианд орсон}} }} == Ном зохиол == * [[Формула-1]] * [[Хуан Мануэль Фанжио]] * {{Cite book | last = Allen | first = James | authorlink = James Allen (journalist) | title = Michael Schumacher: Driven to Extremes | publisher=Bantam Books |year=1999 | isbn = 0-553-81214-9}} * {{Cite book | last = Allen | first = James | title = Edge of Greatness | publisher=Headline |year=2007 | isbn = 978-0-7553-1678-6 }} * {{Cite book | last = Collings | first = Timothy | title = The Piranha Club | publisher=Virgin Books|year=2004 | isbn = 0-7535-0965-2}} * {{Cite book | last = Collings| first = Timothy | title = Team Schumacher | publisher=Highdown |year=2005 | isbn = 1-905156-03-0}} * {{Cite book | last = Domenjoz | first = Luc | title = Michael Schumacher: Rise of a genius |year=2002 | edition = | publisher=Parragon | isbn = 0-7525-9228-9 }} * {{Cite book | last =Henry | first =Alan (ed.) | authorlink = Alan Henry | title =Autocourse 1992 – 93 | publisher=Hazleton Publishing |year=1992 | isbn = 0-905138-96-1 }} * {{Cite book | last = Henry | first = Alan | title = Wheel to Wheel: Great Duels of Formula One Racing |year=1996 | edition = | publisher=Weidenfeld Nicolson Illustrated | isbn = 0-7538-0522-7 }} * {{Cite book | last = Hilton | first = Christopher | title = Michael Schumacher: The greatest of all | publisher=Haynes |year=2003 | isbn = 1-84425-044-X}} * {{Cite book | last = Hilton | first = Christopher | title = Michael Schumacher: The Whole Story | publisher=Haynes |year=2006 | isbn = 1-84425-008-3}} * {{Cite book | last =Kehm | first =Sabine | title =Michael Schumacher. Driving Force | publisher=Random House |year=2003 | isbn = 0-09-189435-2 }} * {{Cite book | last = Matchett | first = Steve | authorlink = Steve Matchett | year=1995 | title=Life in the Fast Lane: The Story of the Benetton Grand Prix Year | isbn=0-297-81610-1 | publisher=Weidenfeld and Nicolson | location = London}} * {{Cite book | last = Matchett | first = Steve | year=1999 | title=The Mechanic's Tale: Life in the Pit Lanes of Formula One | isbn=0-7603-0754-7 | publisher=MBI Pub. | location = Osceola, Wisconsin}} * {{Cite book | last = Williams | first = Richard| title = The Death of Ayrton Senna | publisher=Bloomsbury|year=1999 | isbn = 0-7475-4495-6}} == Цахим холбоос == {{Commons|Category:Michael Schumacher|Михаэль Шумахер}} * [https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&query=119092069/ Михаэль Шумахерын бичсэн болон түүний тухай бичсэн номууд] - [https://web.archive.org/web/20151104075921/https://de.wikipedia.org/wiki/Deutsche_Nationalbibliothek германы номын сангийн] каталогт * [http://www.michael-schumacher.de/ Михаэль Шумахерын албан ёсны цахим хуудас] * [http://www.ms-kartcenter.de/ Картын зам болон музей] * [https://web.archive.org/web/20101225113915/http://www.ksm-motorsport.de/ Картын баг Кайзер-Шумахер-Мухов] ==Эшлэл== <references responsive /> {{Оны дэлхийн шилдэг тамирчин}} {{DEFAULTSORT:Шумахер, Михаэль}} [[Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл]] [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Германы Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Бенеттон)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Жордан)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Феррари)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Мерседес)]] [[Ангилал:ДТМ уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Мотоциклийн уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Ле Маны 24-цагийн уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Спорт автомашины уралдааны дэлхийн аваргын нисгэгч]] [[Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (офицер)]] [[Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (командлагч)]] [[Ангилал:Бельгийн хүндэт иргэн]] [[Ангилал:Италийн хүндэт иргэн]] [[Ангилал:Сараевогийн хүндэт иргэн]] [[Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан]] [[Ангилал:Германчууд]] [[Ангилал:1969 онд төрсөн]] ts41d298k40ef1wdawble0dcrox2cht 0 53942 853699 652119 2026-04-17T17:42:09Z Enkhsaihan2005 64429 853699 wikitext text/x-wiki Дараах хүснэгтэнд бүх '''[[Формула-1]]-ийн дэлхийн аварга''' жолооч болон зохион бүтээгчидийг оруулав. Формула-1-ийн дэлхийн аварга цолыг жил бүр олон улсын автомашины холбоо [[Олон Улсын Автомашины Холбоо|FIA]] тухайн улирлын дэлхийн аваргын шалгаруулах тэмцээнүүдээс хамгийн олон оноог цуглуулсан жолооч болон зохион бүтээгчид олгодог. Оноог тогтоосон [[Формула-1#Онооны систем|онооны систем]] дагуу тухайн явагдаж буй жил бүрд өгдөг. Формула 1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах анхны тэмцээн нь ''"Автомашины дэлхийн аварга"'' нэрийн дор [[1950 оны Формула-1|1950]] онд (1980 он хүртэл: Автомашины дэлхийн аварга) явагдсан бөгөөд анхны дэлхийн аваргаар [[Алфа Ромео]] багийн нисгэгч [[Жузеппе Фарина]] тодорчээ. 2016 он хүртэл нийт 67 улиралд 33 жолооч болон 59 улиралд 15 зохион бүтээгчид дэлхийн аварга цолыг Формула 1-ээс гардаж авсан байна. Нисгэгч нараас дэлхийн дээд амжилтыг [[Михаэль Шумахер]] 7 ялалтаар тэргүүлдэг бол багуудаас [[Скудериа Феррари|Феррари]] 16 дэлхийн аваргын цомоор тэргүүлж байна. ==Улирлаар== ===Дэлхийн аварга жолоочийн жагсаалт=== {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="ABCDEF" ! Он ! Дэлхийн аварга ! Иргэншил ! class="unsortable" | Оноо¹ ! Автомашин² ! ДА-ын 2-р байр ! Иргэншил ! class="unsortable" | Оноо¹ ! ДА-ын 3-р байр ! Иргэншил ! class="unsortable" | Оноо¹ |- ! [[1950 оны Формула-1|1950]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Жузеппе|Фарина}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 30{{0|,0}} | [[Aлфа Ромео моторт спорт|Алфа Мотор]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Хуан Мануэль|Фанжио}} | align="center" | {{ARG|#}} | align="right" | 27{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Луижи|Фагиоло}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 24{{0|,0}} |- ! [[1951 оны Формула-1|1951]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Хуан Мануэль|Фанжио}} | align="center" | {{ARG|#}} | align="right" | 31{{0|,0}} | [[Aлфа Ромео моторт спорт|Алфа Мотор]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Альберто|Аскари}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 25{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Хосе Фройлан|Гонсалес}} | align="center" | {{ARG|#}} | align="right" | 24{{0|,0}} |- ! data-sort-value=1952 | ^{{0|3}}[[1952 оны Формула-1|1952]]³ | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Альберто|Аскари}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 36{{0|,0}} | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Жузеппе|Фарина}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 24{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Пиеро|Таруффи}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 22{{0|,0}} |- ! data-sort-value=1953 | ^{{0|3}}[[1953 оны Формула-1|1953]]³ | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Альберто|Аскари}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 34,5 | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Хуан Мануэль|Фанжио}} | align="center" | {{ARG|#}} | align="right" | 28{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Жузеппе|Фарина}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 26{{0|,0}} |- ! [[1954 оны Формула-1|1954]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Хуан Мануэль|Фанжио}} | align="center" | {{ARG|#}} | align="right" | 42{{0|,0}} | [[Мазерати]]/[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Хосе Фройлан|Гонсалез}} | align="center" | {{ARG|#}} | align="right" | 25,143 | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Майк|Хоторн}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 24,643 |- ! [[1955 оны Формула-1|1955]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Хосе Фройлан|Гонсалес}} | align="center" | {{ARG|#}} | align="right" | 40{{0|,0}} | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Стирлинг|Мосс}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 23{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Эугенио|Кастеллотти}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 12{{0|,0}} |- ! [[1956 оны Формула-1|1956]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Хуан Мануэль|Фанжио}} | align="center" | {{ARG|#}} | align="right" | 30{{0|,0}} | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Стирлинг|Мосс}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 27{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Петер|Коллинс}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 25{{0|,0}} |- ! [[1957 оны Формула-1|1957]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Хуан Мануэль|Фанжио}} | align="center" | {{ARG|#}} | align="right" | 40{{0|,0}} | [[Мазерати]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Стирлинг|Мосс}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 25{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Луижи|Муссо}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 16{{0|,0}} |- ! [[1958 оны Формула-1|1958]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Майк|Хоторн}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 42{{0|,0}} | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Стирлинг|Мосс}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 41{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Тони|Броокс}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 24{{0|,0}} |- ! [[1959 оны Формула-1|1959]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Жак|Брэбем}} | align="center" | {{AUS|#}} | align="right" | 31{{0|,0}} | [[Коопер Кар Компани|Коопер-Климакс]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Тони|Броокс}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 27{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Стирлинг|Мосс}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 25,5{{0|,0}} |- ! [[1960 оны Формула-1|1960]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Жак|Брэбем}} | align="center" | {{AUS|#}} | align="right" | 43{{0|,0}} | [[Коопер Кар Компани|Коопер-Климакс]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Брус|МкЛарен}} | align="center" | {{NZL|#}} | align="right" | 34{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Стирлинг|Мосс}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 19{{0|,0}} |- ! [[1961 оны Формула-1|1961]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Фил|Хилл}} | align="center" | {{USA|#}} | align="right" | 34{{0|,0}} | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Вольфганг фон|Трипс|Вольфганг Граф Берге фон Трипс}}⁴ | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 33{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Стирлинг|Мосс}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 21{{0|,0}} |- ! [[1962 оны Формула-1|1962]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Грэм|Хилл}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 42{{0|,0}} | [[Британи Расинг Моторс|Б.Р.М.]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Жим|Кларк}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 30{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Брус|МкЛарен}} | align="center" | {{NZL|#}} | align="right" | 27{{0|,0}} |- ! [[1963 оны Формула-1|1963]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Жим|Кларк}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 54{{0|,0}} | [[Теам Лотус|Лотус-Климакс]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Грэм|Хилл}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 29{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Ричи|Гинтер}} | align="center" | {{USA|#}} | align="right" | 29{{0|,0}} |- ! [[1964 оны Формула-1|1964]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Жон|Суртеес}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 40{{0|,0}} | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Грэм|Хилл}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 39{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Жим|Кларк}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 32{{0|,0}} |- ! [[1965 оны Формула-1|1965]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Жим|Кларк}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 54{{0|,0}} | [[Теам Лотус|Лотус-Климакс]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Грэм|Хилл}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 40{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Жаки|Стеварт}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 33{{0|,0}} |- ! [[1966 оны Формула-1|1966]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Жак|Брэбем}} | align="center" | {{AUS|#}} | align="right" | 42{{0|,0}} | [[Брэбем|Брэбем-Репко]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Жон|Суртеес}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 28{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Йохен|Риндт}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 22{{0|,0}} |- ! [[1967 оны Формула-1|1967]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Денис|Халм}} | align="center" | {{NZL|#}} | align="right" | 51{{0|,0}} | [[Брэбем|Брэбем-Репко]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Жак|Брэбем}} | align="center" | {{AUS|#}} | align="right" | 46{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Жим|Кларк}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 41{{0|,0}} |- ! [[1968 оны Формула-1|1968]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Грэм|Хилл}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 48{{0|,0}} | [[Теам Лотус|Лотус-Форд]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Жаки|Стеварт}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 36{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Денис|Халм}} | align="center" | {{NZL|#}} | align="right" | 33{{0|,0}} |- ! [[1969 оны Формула-1|1969]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Жаки|Стеварт}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 63{{0|,0}} | [[Матра Спортс|Матра-Форд]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Жаки|Икс}} | align="center" | {{BEL|#}} | align="right" | 37{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Брус|МкЛарен}} | align="center" | {{NZL|#}} | align="right" | 26{{0|,0}} |- ! [[1970 оны Формула-1|1970]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Йохен|Риндт}}⁴ | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 45{{0|,0}} | [[Теам Лотус|Лотус-Форд]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Жаки|Икс}} | align="center" | {{BEL|#}} | align="right" | 40{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Клеи|Регаццони}} | align="center" | {{CHE|#}} | align="right" | 33{{0|,0}} |- ! [[1971 оны Формула-1|1971]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Жаки|Стеварт}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 62{{0|,0}} | [[Тиррелл|Тиррелл-Форд]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Ронни|Петерсон}} | align="center" | {{SWE|#}} | align="right" | 33{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Франсуа|Северт}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 26{{0|,0}} |- ! [[1972 оны Формула-1|1972]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Эмерсон|Фиттипалди}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 61{{0|,0}} | [[Теам Лотус|Лотус-Форд]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Жаки|Стеварт}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 45{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Денис|Халм}} | align="center" | {{NZL|#}} | align="right" | 39{{0|,0}} |- ! [[1973 оны Формула-1|1973]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Жаки|Стеварт}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 71{{0|,0}} | [[Тиррелл|Тиррелл-Форд]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Эмерсон|Фиттипалди}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 55{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Ронни|Петерсон}} | align="center" | {{SWE|#}} | align="right" | 52{{0|,0}} |- ! [[1974 оны Формула-1|1974]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Эмерсон|Фиттипалди}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 55{{0|,0}} | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен-Форд]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Клеи|Регаццони}} | align="center" | {{CHE|#}} | align="right" | 52{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Жоди|Шектер}} | align="center" | {{ZAF|#}} | align="right" | 45{{0|,0}} |- ! [[1975 оны Формула-1|1975]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Ники|Лауда}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 64,5 | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Эмерсон|Фиттипалди}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 45{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Карлос|Ройтеманн}} | align="center" | {{ARG|#}} | align="right" | 37{{0|,0}} |- ! [[1976 оны Формула-1|1976]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Жеймс|Хант}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 69{{0|,0}} | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен-Форд]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Ники|Лауда}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 68{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Жоди|Шектер}} | align="center" | {{ZAF|#}} | align="right" | 49{{0|,0}} |- ! [[1977 оны Формула-1|1977]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Ники|Лауда}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 72{{0|,0}} | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Жоди|Шектер}} | align="center" | {{ZAF|#}} | align="right" | 55{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Марио|Андретти}} | align="center" | {{USA|#}} | align="right" | 47{{0|,0}} |- ! [[1978 оны Формула-1|1978]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Марио|Андретти}} | align="center" | {{USA|#}} | align="right" | 64{{0|,0}} | [[Теам Лотус|Лотус-Форд]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Ронни|Петерсон}}⁴ | align="center" | {{SWE|#}} | align="right" | 51{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Карлос|Ройтеманн}} | align="center" | {{ARG|#}} | align="right" | 48{{0|,0}} |- ! [[1979 оны Формула-1|1979]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Жоди|Шектер}} | align="center" | {{ZAF|#}} | align="right" | 51{{0|,0}} | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Жиль|Вильнёв}} | align="center" | {{CAN|#}} | align="right" | 47{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Алан|Жонс}} | align="center" | {{AUS|#}} | align="right" | 40{{0|,0}} |- ! [[1980 оны Формула-1|1980]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Алан|Жонс}} | align="center" | {{AUS|#}} | align="right" | 67{{0|,0}} | [[Уильямс Ф1|Уильямс-Форд]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Нельсон|Пике}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 54{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Карлос|Ройтеманн}} | align="center" | {{ARG|#}} | align="right" | 42{{0|,0}} |- ! [[1981 оны Формула-1|1981]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Нельсон|Пике}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 50{{0|,0}} | [[Брэбем|Брэбем-Форд]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Карлос|Ройтеманн}} | align="center" | {{ARG|#}} | align="right" | 49{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Алан|Жонс}} | align="center" | {{AUS|#}} | align="right" | 46{{0|,0}} |- ! [[1982 оны Формула-1|1982]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Кеке|Росберг}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 44{{0|,0}} | [[Уильямс Ф1|Уильямс-Форд]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Дидир|Пирони}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 39{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Жон|Ватсон||Жон Ватсон (авто уралдаанч)}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 39{{0|,0}} |- ! [[1983 оны Формула-1|1983]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Нельсон|Пике}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 59{{0|,0}} | [[Брэбем|Брэбем-BMW]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Алайн|Прост}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 57{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Рене|Арну}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 49{{0|,0}} |- ! [[1984 оны Формула-1|1984]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Ники|Лауда}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 72{{0|,0}} | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен-ТАГ-Порше]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Алайн|Прост}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 71,5{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Элио|де Анжелис}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 34{{0|,0}} |- ! [[1985 оны Формула-1|1985]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Алайн|Прост}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 73{{0|,0}} | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен-ТАГ-Порше]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Мишеле|Алборето}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 53{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Кеке|Росберг}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 40{{0|,0}} |- ! [[1986 оны Формула-1|1986]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Алайн|Прост}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 72{{0|,0}} | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен-ТАГ-Порше]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Найжел|Манселл}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 70{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Нельсон|Пике}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 69{{0|,0}} |- ! [[1987 оны Формула-1|1987]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Нельсон|Пике}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 73{{0|,0}} | [[Уильямс Ф1|Уильямс-Хонда]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Найжел|Манселл}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 61{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Аиртон|Сенна}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 57{{0|,0}} |- ! [[1988 оны Формула-1|1988]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Аиртон|Сенна}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 90{{0|,0}} | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен-Хонда]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Алайн|Прост}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 87{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Герхард|Бергер}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 41{{0|,0}} |- ! [[1989 оны Формула-1|1989]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Алайн|Прост}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 76{{0|,0}} | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен-Хонда]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Аиртон|Сенна}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 60{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Рикардо|Патресе}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 40{{0|,0}} |- ! [[1990 оны Формула-1|1990]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Аиртон|Сенна}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 78{{0|,0}} | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен-Хонда]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Алайн|Прост}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 71{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Нельсон|Пике}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 43{{0|,0}} |- ! [[1991 оны Формула-1|1991]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Аиртон|Сенна}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 96{{0|,0}} | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен-Хонда]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Найжел|Манселл}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 72{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Рикардо|Патресе}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 53{{0|,0}} |- ! [[1992 оны Формула-1|1992]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Найжел|Манселл}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 108{{0|,0}} | [[Уильямс Ф1|Уильямс-Рено]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Рикардо|Патресе}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 56{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Михаэль Шумахер}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 53{{0|,0}} |- ! [[1993 оны Формула-1|1993]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Алайн|Прост}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 99{{0|,0}} | [[Уильямс Ф1|Уильямс-Рено]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Аиртон|Сенна}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 73{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Дэмон|Хилл}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 69{{0|,0}} |- ! [[1994 оны Формула-1|1994]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Михаэль|Шумахер}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 92{{0|,0}} | [[Бенеттон Формула|Бенеттон-Форд]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Дэмон|Хилл}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 91{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Герхард|Бергер}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 41{{0|,0}} |- ! [[1995 оны Формула-1|1995]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Михаэль|Шумахер}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 102{{0|,0}} | [[Бенеттон Формула|Бенеттон-Рено]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Дэмон|Хилл}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 69{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Дэвид|Култхард}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 49{{0|,0}} |- ! [[1996 оны Формула-1|1996]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Дэмон|Хилл}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 97{{0|,0}} | [[Уильямс Ф1|Уильямс-Рено]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Жак|Вильнёв}} | align="center" | {{CAN|#}} | align="right" | 78{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Михаэль|Шумахер}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 59{{0|,0}} |- ! [[1997 оны Формула-1|1997]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Жак|Вильнёв}} | align="center" | {{CAN|#}} | align="right" | 81{{0|,0}} | [[Уильямс Ф1|Уильямс-Рено]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Хайнц-Харалд|Френтцен}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 42{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Дэвид|Култхард}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 36{{0|,0}} |- ! [[1998 оны Формула-1|1998]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Мика|Хаккинен}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 100{{0|,0}} | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен-Мерседес]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Михаэль|Шумахер}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 86{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Дэвид|Култхард}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 56{{0|,0}} |- ! [[1999 оны Формула-1|1999]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Мика|Хаккинен}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 76{{0|,0}} | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен-Мерседес]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Эдди|Ирвайн}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 74{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Хайнц-Харалд|Френтцен}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 54{{0|,0}} |- ! [[2000 оны Формула-1|2000]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Михаэль|Шумахер}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 108{{0|,0}} | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Мика|Хаккинен}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 89{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Дэвид|Култхард}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 73{{0|,0}} |- ! [[2001 оны Формула-1|2001]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Михаэль|Шумахер}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 123{{0|,0}} | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Дэвид|Култхард}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 65{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Рубенс|Барричелло}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 56{{0|,0}} |- ! [[2002 оны Формула-1|2002]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Михаэль|Шумахер}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 144{{0|,0}} | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Рубенс|Барричелло}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 77{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Хуан Пабло|Монтоя}} | align="center" | {{COL|#}} | align="right" | 50{{0|,0}} |- ! [[2003 оны Формула-1|2003]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Михаэль|Шумахер}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 93{{0|,0}} | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Кими|Райкконен}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 91{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Хуан Пабло|Монтоя}} | align="center" | {{COL|#}} | align="right" | 82{{0|,0}} |- ! [[2004 оны Формула-1|2004]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Михаэль|Шумахер}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 148{{0|,0}} | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Рубенс|Барричелло}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 114{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Женсон|Баттон}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 85{{0|,0}} |- ! [[2005 оны Формула-1|2005]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Фернандо|Алонсо}} | align="center" | {{ESP|#}} | align="right" | 133{{0|,0}} | [[Рено Ф1 Теам|Рено]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Кими|Райкконен}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 112{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Михаэль|Шумахер}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 62{{0|,0}} |- ! [[2006 оны Формула-1|2006]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Фернандо|Алонсо}} | align="center" | {{ESP|#}} | align="right" | 134{{0|,0}} | [[Рено Ф1 Теам|Рено]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Михаэль|Шумахер}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 121{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Фелипе|Масса}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 80{{0|,0}} |- ! [[2007 оны Формула-1|2007]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Кими|Райкконен}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 110{{0|,0}} | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Льюис|Хамилтон}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 109{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Фернандо|Алонсо}} | align="center" | {{ESP|#}} | align="right" | 109{{0|,0}} |- ! [[2008 оны Формула-1|2008]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Льюис|Хамилтон}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 98{{0|,0}} | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен-Мерседес]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Фелипе|Масса}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 97{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Кими|Райкконен}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 75{{0|,0}} |- ! [[2009 оны Формула-1|2009]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Женсон|Баттон}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 95{{0|,0}} | [[Браун ГП|Браун-Мерседес]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Себастиан|Феттел}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 84{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Рубенс|Барричелло}} | align="center" | {{BRA|#}} | align="right" | 77{{0|,0}} |- ! [[2010 оны Формула-1|2010]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Себастиан|Феттел}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 256{{0|,0}} | [[Ред Булл Расинг|Ред Булл-Рено]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Фернандо|Алонсо}} | align="center" | {{ESP|#}} | align="right" | 252{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Марк|Вебер}} | align="center" | {{AUS|#}} | align="right" | 242{{0|,0}} |- ! [[2011 оны Формула-1|2011]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Себастиан|Феттел}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 392{{0|,0}} | [[Ред Булл Расинг|Ред Булл-Рено]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Женсон|Баттон}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 270{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Марк|Вебер}} | align="center" | {{AUS|#}} | align="right" | 258{{0|,0}} |- ! [[2012 оны Формула-1|2012]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Себастиан|Феттел}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 281{{0|,0}} | [[Ред Булл Расинг|Ред Булл-Рено]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Фернандо|Алонсо}} | align="center" | {{ESP|#}} | align="right" | 278{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Кими|Райкконен}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 207{{0|,0}} |- ! [[2013 оны Формула-1|2013]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Себастиан|Феттел}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 397{{0|,0}} | [[Ред Булл Расинг|Ред Булл-Рено]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Фернандо|Алонсо}} | align="center" | {{ESP|#}} | align="right" | 242{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Марк|Вебер}} | align="center" | {{AUS|#}} | align="right" | 199{{0|,0}} |- ! [[2014 оны Формула-1|2014]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Льюис|Хамилтон}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 384{{0|,0}} | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | bgcolor="DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Нико|Росберг}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 317{{0|,0}} | bgcolor="FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Даниель|Риккардо}} | align="center" | {{AUS|#}} | align="right" | 238{{0|,0}} |- ! [[2015 оны Формула-1|2015]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Льюис|Хамилтон}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 381{{0|,0}} | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | bgcolor="DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Нико|Росберг}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 322{{0|,0}} | bgcolor="FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Себастиан|Феттел}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 278{{0|,0}} |- ! [[2016 оны Формула-1|2016]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Нико|Росберг}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 385{{0|,0}} | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | bgcolor="DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Льюис|Хамилтон}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 380{{0|,0}} | bgcolor="FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Даниель|Риккардо}} | align="center" | {{AUS|#}} | align="right" | 256{{0|,0}} |- ! [[2017 оны Формула-1|2017]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Льюис|Хамилтон}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 363{{0|,0}} | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | bgcolor="DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Себастиан|Феттел}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 317{{0|,0}} | bgcolor="FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Валттери|Боттас}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 305{{0|,0}} |- ! [[2018 оны Формула-1|2018]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Льюис|Хамилтон}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 408{{0|,0}} | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | bgcolor="DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Себастиан|Феттел}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 320{{0|,0}} | bgcolor="FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Кими|Райкконен}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 251{{0|,0}} |- ! [[2019 оны Формула-1|2019]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Льюис|Хамилтон}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 413{{0|,0}} | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | bgcolor="DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Валттери|Боттас}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 326{{0|,0}} | bgcolor="FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Макс|Ферстаппен}} | align="center" | {{NLD|#}} | align="right" | 278{{0|,0}} |- ! [[2020 оны Формула-1|2020]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Нэрийн дараалал|Льюис|Хамилтон}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 347{{0|,0}} | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | bgcolor="DFDFDF" | {{Нэрийн дараалал|Валттери|Боттас}} | align="center" | {{FIN|#}} | align="right" | 223{{0|,0}} | bgcolor="FFDF9F" | {{Нэрийн дараалал|Макс|Ферстаппен}} | align="center" | {{NLD|#}} | align="right" | 214{{0|,0}} |} ''¹ Онооны дүн нь тухайн дэлхийн аваргад оролцон авсан оноо бөгөөд нийт авсан онооны дүн биш; 1990 он хүртэл онооны хасалтын системтэй байсан.'' ''² Автомашины их бие буюу шассиг үйлдвэрлэгч болон моторын нийлүүлэгчийн хослол нэр: зарим тохиолдолд энэ хоёр нь нэг үйлдвэрлэгч юм (жишээ нь: Феррари)'' ''³ Автомашины дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн нь 1952 болон 1953 онд [[Формула 2|Формула-2]]-ийн дүрмээр явагдсан (ялангуяа моторын эзлэхүүний хэмжээ хамаагүй бага байсан).'' ''⁴ Нас барсны дараа нь тухайн улирлын дүн гарчээ.'' === Зохион бүтээгчийн дэлхийн аваргын жагсаалт === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="ABCDEF" ! Он ! Дэлхийн аварга ! Улс ! class="unsortable" | Оноо ! Мотор ! ДА 2-р байр ! Улс ! class="unsortable" | Оноо ! ДА 3-р байр ! Улс ! class="unsortable" | Оноо |- ! [[1958 оны Формула-1|1958]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Ванвалл|[[Ванвалл]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 48{{0|,0}} | [[Ванвалл|Ванвалл 2.5 L4]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 40{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Коопер|[[Коопер Кар Компани|Коопер]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 31{{0|,0}} |- ! [[1959 оны Формула-1|1959]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Коопер|[[Коопер Кар Компани|Коопер]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 40{{0|,0}} | [[Ковентри Климакс|Климакс 2.5 L4]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 32{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Б.Р.М.|[[Бритиш Расинг Моторс|Б.Р.М.]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 18{{0|,0}} |- ! [[1960 оны Формула-1|1960]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Коопер|[[Коопер Кар Компани|Коопер]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 48{{0|,0}} | [[Ковентри Климакс|Климакс 2.5 L4]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 34{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 26{{0|,0}} |- ! [[1961 оны Формула-1|1961]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 45{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 1.5 V6]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 35{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Порше|[[Порше]]}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 22{{0|,0}} |- ! [[1962 оны Формула-1|1962]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Б.Р.М.|[[Бритиш Расинг Моторс|Б.Р.М.]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 42{{0|,0}} | [[Бритиш Расинг Моторс|Б.Р.М. 1.5 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 36{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Коопер|[[Коопер Кар Компани|Коопер]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 29{{0|,0}} |- ! [[1963 оны Формула-1|1963]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 54{{0|,0}} | [[Ковентри Климакс|Климакс 1.5 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Б.Р.М.|[[Бритиш Расинг Моторс|Б.Р.М.]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 36{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Брэбем|[[Брэбем]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 28{{0|,0}} |- ! [[1964 оны Формула-1|1964]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 45{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 1.5 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Б.Р.М.|[[Бритиш Расинг Моторс|Б.Р.М.]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 42{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 37{{0|,0}} |- ! [[1965 оны Формула-1|1965]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 54{{0|,0}} | [[Ковентри Климакс|Климакс 1.5 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Б.Р.М.|[[Бритиш Расинг Моторс|Б.Р.М.]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 45{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Брэбем|[[Брэбем]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 27{{0|,0}} |- ! [[1966 оны Формула-1|1966]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Брэбем|[[Брэбем]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 42{{0|,0}} | [[Репко|Репко 3.0 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 31{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Коопер|[[Коопер Кар Компани|Коопер]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 30{{0|,0}} |- ! [[1967 оны Формула-1|1967]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Брэбем|[[Брэбем]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 63{{0|,0}} | [[Репко|Репко 3.0 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 44{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Коопер|[[Коопер Кар Компани|Коопер]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 28{{0|,0}} |- ! [[1968 оны Формула-1|1968]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 62{{0|,0}} | [[Форд]]-[[Косворт|Косворт 3.0 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 49{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Матра|[[Матра Спортс|Матра]]}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 45{{0|,0}} |- ! [[1968 оны Формула-1|1969]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Матра|[[Матра Спортс|Матра]]}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 66{{0|,0}} | [[Форд]]-[[Косворт|Косворт 3.0 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Брэбем|[[Брэбем]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 49{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 47{{0|,0}} |- ! [[1970 оны Формула-1|1970]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 59{{0|,0}} | [[Форд]]-[[Косворт|Косворт 3.0 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 52{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Марч|[[Марч Энжинееринг|Марч]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 48{{0|,0}} |- ! [[1971 оны Формула-1|1971]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Тиррелл|[[Тиррелл]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 73{{0|,0}} | [[Форд]]-[[Косворт|Косворт 3.0 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Б.Р.М.|[[Бритиш Расинг Моторс|Б.Р.М.]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 36{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 33{{0|,0}} |- ! [[1972 оны Формула-1|1972]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 61{{0|,0}} | [[Форд]]-[[Косворт|Косворт 3.0 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Тиррелл|[[Тиррелл]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 51{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 47{{0|,0}} |- ! [[1973 оны Формула-1|1973]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 92{{0|,0}} | [[Форд]]-[[Косворт|Косворт 3.0 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Тиррелл|[[Тиррелл]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 82{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 58{{0|,0}} |- ! [[1974 оны Формула-1|1974]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 73{{0|,0}} | [[Форд]]-[[Косворт|Косворт 3.0 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 65{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Тиррелл|[[Тиррелл]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 52{{0|,0}} |- ! [[1975 оны Формула-1|1975]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 72,5 | [[Феррари|Феррари 3.0 B12]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Брэбем|[[Брэбем]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 54{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 53{{0|,0}} |- ! [[1976 оны Формула-1|1976]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 83{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 3.0 B12]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 74{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Тиррелл|[[Тиррелл]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 71{{0|,0}} |- ! [[1977 оны Формула-1|1977]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 95{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 3.0 B12]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 62{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 60{{0|,0}} |- ! [[1978 оны Формула-1|1978]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 86{{0|,0}} | [[Форд]]-[[Косворт|Косворт 3.0 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 58{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Брэбем|[[Брэбем]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 53{{0|,0}} |- ! [[1979 оны Формула-1|1979]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 113{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 3.0 B12]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 75{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Лижье|[[Лижье баг|Лижье]]}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 61{{0|,0}} |- ! [[1980 оны Формула-1|1980]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 120{{0|,0}} | [[Форд]]-[[Косворт|Косворт 3.0 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Лижье|[[Лижье баг|Лижье]]}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 66{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Брэбем|[[Брэбем]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 55{{0|,0}} |- ! [[1981 оны Формула-1|1981]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 95{{0|,0}} | [[Форд]]-[[Косворт|Косворт 3.0 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Брэбем|[[Брэбем]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 61{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Рено|[[Рено Ф1 Теам|Рено]]}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 54{{0|,0}} |- ! [[1982 оны Формула-1|1982]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 74{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 1.5 V6 Турбо]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 69{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Рено|[[Рено Ф1 Теам|Рено]]}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 62{{0|,0}} |- ! [[1983 оны Формула-1|1983]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 89{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 1.5 V6 Турбо]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Рено|[[Рено Ф1 Теам|Рено]]}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 79{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Брэбем|[[Брэбем]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 72{{0|,0}} |- ! [[1984 оны Формула-1|1984]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 143,5 | [[Techniques d'Avant Garde|TAG]]-[[Порше|Порше 1.5 V6 Турбо]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 57,5 | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 47{{0|,0}} |- ! [[1985 оны Формула-1|1985]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 90{{0|,0}} | [[Techniques d'Avant Garde|TAG]]-[[Порше|Порше 1.5 V6 Турбо]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 82{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 71{{0|,0}} |- ! [[1986 оны Формула-1|1986]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 141{{0|,0}} | [[Хонда Расинг Ф1|Хонда 1.5 V6 Турбо]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 96{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 58{{0|,0}} |- ! [[1987 оны Формула-1|1987]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 137{{0|,0}} | [[Хонда Расинг Ф1|Хонда 1.5 V6 Турбо]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 76{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Лотус|[[Теам Лотус|Лотус]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 64{{0|,0}} |- ! [[1988 оны Формула-1|1988]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 199{{0|,0}} | [[Хонда Расинг Ф1|Хонда 1.5 V6 Турбо]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 65{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Бенеттон|[[Бенеттон Формула|Бенеттон]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 39{{0|,0}} |- ! [[1989 оны Формула-1|1989]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 141{{0|,0}} | [[Хонда Расинг Ф1|Хонда 3.5 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 77{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 59{{0|,0}} |- ! [[1990 оны Формула-1|1990]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 121{{0|,0}} | [[Хонда Расинг Ф1|Хонда 3.5 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 110{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Бенеттон|[[Бенеттон Формула|Бенеттон]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 71{{0|,0}} |- ! [[1991 оны Формула-1|1991]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 139{{0|,0}} | [[Хонда Расинг Ф1|Хонда 3.5 V12]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 125{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 55,5 |- ! [[1992 оны Формула-1|1992]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 164{{0|,0}} | [[Рено Ф1 Теам|Рено 3.5 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 99{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Бенеттон|[[Бенеттон Формула|Бенеттон]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 91{{0|,0}} |- ! [[1993 оны Формула-1|1993]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 168{{0|,0}} | [[Рено|Рено 3.5 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 84{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Бенеттон|[[Бенеттон Формула|Бенеттон]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 72{{0|,0}} |- ! [[1994 оны Формула-1|1994]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 118{{0|,0}} | [[Рено|Рено 3.5 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Бенеттон|[[Бенеттон Формула|Бенеттон]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 103{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 71{{0|,0}} |- ! [[1995 оны Формула-1|1995]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Бенеттон|[[Бенеттон Формула|Бенеттон]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 137{{0|,0}} | [[Рено|Рено 3.0 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 112{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 73{{0|,0}} |- ! [[1996 оны Формула-1|1996]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 175{{0|,0}} | [[Рено|Рено 3.0 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 70{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Бенеттон|[[Бенеттон Формула|Бенеттон]]}}<!-- Бенеттон AB 1996 MIT ITALIENISCHER LIZENZ !! --> | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 68{{0|,0}} |- ! [[1997 оны Формула-1|1997]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 123{{0|,0}} | [[Рено|Рено 3.0 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 102{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Бенеттон|[[Бенеттон Формула|Бенеттон]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 67{{0|,0}} |- ! [[1998 оны Формула-1|1998]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 156{{0|,0}} | [[Мерседес-Бенц High Performance Powertrains|Мерседес-Бенц 3.0 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 133{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 38{{0|,0}} |- ! [[1999 оны Формула-1|1999]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 128{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 3.0 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 124{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Йордан-Муген|[[Йордан Гран При|Йордан]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 61{{0|,0}} |- ! [[2000 оны Формула-1|2000]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 170{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 3.0 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 152{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 36{{0|,0}} |- ! [[2001 оны Формула-1|2001]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 179{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 3.0 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 102{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 80{{0|,0}} |- ! [[2002 оны Формула-1|2002]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 221{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 3.0 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 92{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 65{{0|,0}} |- ! [[2003 оны Формула-1|2003]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 158{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 3.0 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 144{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 142{{0|,0}} |- ! [[2004 оны Формула-1|2004]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 262{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 3.0 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|BAR|[[Бритиш Американ Расинг|B·A·R]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 119{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Рено|[[Рено Ф1 Теам|Рено]]}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 105{{0|,0}} |- ! [[2005 оны Формула-1|2005]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Рено|[[Рено Ф1 Теам|Рено]]}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 191{{0|,0}} | [[Рено|Рено 3.0 V10]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 182{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 100{{0|,0}} |- ! [[2006 оны Формула-1|2006]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Рено|[[Рено Ф1 Теам|Рено]]}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 206{{0|,0}} | [[Рено|Рено 2.4 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 201{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 110{{0|,0}} |- ! [[2007 оны Формула-1|2007]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 204{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 2.4 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|BMW Заубер|[[BMW Заубер Ф1|BMW Заубер]]}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 101{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Рено|[[Рено Ф1 Теам|Рено]]}} | align="center" | {{FRA|#}} | align="right" | 51{{0|,0}} |- ! [[2008 оны Формула-1|2008]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 172{{0|,0}} | [[Феррари|Феррари 2.4 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 151{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|BMW Заубер|[[BMW Заубер Ф1|BMW Заубер]]}} | align="center" | {{DEU|#}} | align="right" | 135{{0|,0}} |- ! [[2009 оны Формула-1|2009]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Браун|[[Браун ГП|Браун]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 172{{0|,0}} | [[Мерседес-Бенц High Performance Powertrains|Мерседес-Бенц 2.4 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Ред Булл|[[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 153,5 | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 71{{0|,0}} |- ! [[2010 оны Формула-1|2010]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Ред Булл|[[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 498{{0|,0}} | [[Рено Ф1 Теам|Рено 2.4 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 454{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 396{{0|,0}} |- ! [[2011 оны Формула-1|2011]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Ред Булл|[[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 650{{0|,0}} | [[Рено Ф1 Теам|Рено 2.4 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 497{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 375{{0|,0}} |- ! [[2012 оны Формула-1|2012]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Ред Булл|[[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 460{{0|,0}} | [[Рено Ф1 Теам|Рено 2.4 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 400{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 378{{0|,0}} |- ! [[2013 оны Формула-1|2013]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Ред Булл|[[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 596{{0|,0}} | [[Рено Ф1 Теам|Рено 2.4 V8]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Мерседес|[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]}} | align="center" | {{GER|#}} | align="right" | 360{{0|,0}} | bgcolor="#FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 354{{0|,0}} |- ! [[2014 оны Формула-1|2014]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Мерседес|[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]}} | align="center" | {{GER|#}} | align="right" | 701{{0|,0}} | [[Мерседес-Бенц PU106A Гибрид|Мерседес-Бенц 1.6 V6 Гибрид]] | bgcolor="#DFDFDF" |{{Төрөлжүүлэлт|Ред Булл|[[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 405{{0|,0}} | bgcolor="FFDF9F" |{{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" |{{GBR|#}} | align="right" |320{{0|,0}} |- ! [[2015 оны Формула-1|2015]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Мерседес|[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]}} | align="center" | {{GER|#}} | align="right" | 703{{0|,0}} | [[Мерседес-Бенц PU106B Гибрид|Мерседес-Бенц 1.6 V6 Гибрид]] | bgcolor="#DFDFDF" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 428{{0|,0}} | bgcolor="FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Уильямс|[[Уильямс Ф1|Уильямс]]}} | align="center" | {{GBR|#}} | align="right" | 257{{0|,0}} |- ! [[2016 оны Формула-1|2016]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Мерседес|[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]}} | align="center" | {{GER|#}} | align="right" | 765{{0|,0}} | [[Мерседес-Бенц PU106B Гибрид|Мерседес-Бенц 1.6 V6 Гибрид]] | bgcolor="#DFDFDF" |{{Төрөлжүүлэлт|Ред Булл|[[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]}} | align="center" | {{AUT|#}} | align="right" | 468{{0|,0}} | bgcolor="FFDF9F" | {{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | align="center" | {{ITA|#}} | align="right" | 398{{0|,0}} |- ! [[2017 оны Формула-1|2017]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Мерседес|[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]}} | style="text-align:center" | {{DEU|#}} | style="text-align:right" | 668{{0|,0}} | [[Мерседес-Бенц PU106B Гибрид|Мерседес-Бенц 1.6 V6 Гибрид]] | style="background:#DFDFDF" |{{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | style="text-align:center" | {{ITA|#}} | style="text-align:right" | 522{{0|,0}} | style="background:#FFDF9F" |{{Төрөлжүүлэлт|Ред Булл|[[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]}} | style="text-align:center" | {{AUT|#}} | style="text-align:right" | 368{{0|,0}} |- ! [[2018 оны Формула-1|2018]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Мерседес|[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]}} | style="text-align:center" | {{DEU|#}} | style="text-align:right" | 655{{0|,0}} | [[Мерседес-Бенц PU106B Гибрид|Мерседес-Бенц 1.6 V6 Гибрид]] | style="background:#DFDFDF" |{{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | style="text-align:center" | {{ITA|#}} | style="text-align:right" | 571{{0|,0}} | style="background:#FFDF9F" |{{Төрөлжүүлэлт|Ред Булл|[[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]}} | style="text-align:center" | {{AUT|#}} | style="text-align:right" | 419{{0|,0}} |- ! [[2019 оны Формула-1|2019]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Мерседес|[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]}} | style="text-align:center" | {{DEU|#}} | style="text-align:right" | 739{{0|,0}} | [[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Мерседес-Бенц 1.6 V6]] | style="background:#DFDFDF" |{{Төрөлжүүлэлт|Феррари|[[Скудериа Феррари|Феррари]]}} | style="text-align:center" | {{ITA|#}} | style="text-align:right" | 504{{0|,0}} | style="background:#FFDF9F" |{{Төрөлжүүлэлт|Ред Булл|[[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]}} | style="text-align:center" | {{AUT|#}} | style="text-align:right" | 417{{0|,0}} |- ! [[2020 оны Формула-1|2020]] | bgcolor="#FFFFBF" | {{Төрөлжүүлэлт|Мерседес|[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]}} | style="text-align:center" | {{DEU|#}} | style="text-align:right" | 547{{0|,0}} | [[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Мерседес-Бенц 1.6 V6]] | style="background:#DFDFDF" |{{Төрөлжүүлэлт|Ред Булл|[[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]}} | style="text-align:center" | {{AUT|#}} | style="text-align:right" | 319{{0|,0}} | style="background:#FFDF9F" |{{Төрөлжүүлэлт|МкЛарен Расинг|[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]}} | style="text-align:center" | {{GBR|#}} | style="text-align:right" | 202{{0|,0}} |} ==Жолоочийн жагсаалт== {| |- valign="top" | {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! ДА !! Жолооч!! Он |- | rowspan="2" style="text-align:center" | '''7'''|| {{DEU|Ziel=Михаэль Шумахер}}|| 1994, 1995, 2000–2004 |- | '''{{GBR|Ziel=Льюис Хамилтон}}''' || 2008, 2014, 2015, 2017–2020 |- | style="text-align:center" | '''5'''|| {{flagicon|ARG}} [[Хуан Мануэль Фанжио]]|| 1951, 1954–1957 |- | rowspan="2" align="center" | '''4'''|| {{flagicon|FRA}} [[Алайн Прост]]|| 1985, 1986, 1989, 1993 |- | {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]|| 2010–2013 |- | rowspan="5" align="center" | '''3'''|| {{flagicon|AUS}} [[Жак Брэбем]]|| 1959, 1960, 1966 |- | {{flagicon|GBR}} [[Жаки Стеварт]]|| 1969, 1971, 1973 |- | {{flagicon|AUT}} [[Ники Лауда]]|| 1975, 1977, 1984 |- | {{flagicon|BRA}} [[Нельсон Пике]]|| 1981, 1983, 1987 |- | {{flagicon|BRA}} [[Аиртон Сенна]]|| 1988, 1990, 1991 |- | rowspan="6" align="center" | '''2'''|| {{flagicon|ITA}} [[Альберто Аскари]]|| 1952, 1953 |- | {{flagicon|GBR}} [[Грахам Хилл]]|| 1962, 1968 |- | {{flagicon|GBR}} [[Жим Кларк]]|| 1963, 1965 |- | {{flagicon|BRA}}[[ Эмерсон Фиттипалди]]|| 1972, 1974 |- | {{flagicon|FIN}} [[Мика Хаккинен]]|| 1998, 1999 |- | {{flagicon|ESP}} [[Фернандо Алонсо]]|| 2005, 2006 |} | {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! ДА !! Жолооч!! Он |- | rowspan="17" align="center" | '''1'''|| {{flagicon|ITA}} [[Жузеппе Фарина]]|| 1950 |- | {{flagicon|GBR}} [[Майк Хоторн]]|| 1958 |- | {{flagicon|USA}} [[Фил Хилл]]|| 1961 |- | {{flagicon|GBR}} [[Жон Суртеес]]|| 1964 |- | {{flagicon|NZL}} [[Денис Хулме]]|| 1967 |- | {{flagicon|AUT}} [[Йохен Риндт]]|| 1970 |- | {{flagicon|GBR}} [[Жеймс Хант]]|| 1976 |- | {{flagicon|USA}} [[Марио Андретти]]|| 1978 |- | {{flagicon|ZAF}} [[Жоди Шектер]]|| 1979 |- | {{flagicon|AUS}} [[Алан Жонес]]|| 1980 |- | {{flagicon|FIN}} [[Кеке Росберг]]|| 1982 |- | {{flagicon|GBR}} [[Найжел Манселл]]|| 1992 |- | {{flagicon|GBR}} [[Дамон Хилл]]|| 1996 |- | {{flagicon|CAN}} [[Жак Вильнёв]]|| 1997 |- | {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]]|| 2007 |- | {{flagicon|GBR}} [[Женсон Баттон]]|| 2009 |- | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]|| 2016 |} |} [[Ангилал:Дэлхийн аваргын жагсаалт]] [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга|!]] tj85w7s413fpzffprcrw0zs8aa19cr9 0 54048 853735 667073 2026-04-17T20:39:17Z Enkhsaihan2005 64429 853735 wikitext text/x-wiki {{short description|Британийн уралдаанч (1985 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | honorific_prefix = [[Сэр (цол)|Сэр]] | name = Льюис Хамилтон | native_name = Louis Hamilton | image = Prime Minister Keir Starmer meets Sir Lewis Hamilton (54566928382) (cropped).jpg | caption = Хамилтон 2025 онд | birth_name = Льюис Карл Давидсон Хамилтон | birth_date = {{birth date and age|1985|1|7}} | birth_place = [[Стивениж]], Хартфордшир, Англи | partner = [[Николь Шерцингер]] (2007–2015) | relatives = [[Николас Хамилтон]] (эцэг нэгтэй ах) | awards = | website = {{URL|lewishamilton.com}} | signature = Signature de Lewis Hamilton png.png | signature_alt = Льюис Хамилтоны гарын үсэг | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Нэгдсэн Хаант Улс}} | 2026 Team = [[Скудериа Феррари|Феррари]] | car_number = 44 | races = 383 (383 гараа) | championships = 7 ({{F1|2008}}, {{F1|2014}}, {{F1|2015}}, {{F1|2017}}, {{F1|2018}}, {{F1|2019}}, {{F1|2020}}) | wins = 105 | podiums = 203 | points = 5059.5 | poles = 104 | fastest_laps = 68 | first_race = [[2007 оны Австралийн гран-при]] | first_win = [[2007 оны Канадын гран-при]] | last_win = [[2024 оны Бельгийн гран-при]] | last_race = [[2026 оны Японы гран-при]] | last_season = 2025 | last_position = 6-д (156 оноо) }} }} '''Льюис Карл Давидсон Хамилтон''' (* [[1985 он]]ы [[1 сарын 7|1-р сарын 7-нд]] [[Англи|Английн]] [[Хартфордшир]] хошуу) нь [[Их Британи|Их британийн]] автомашины уралдааны жолооч юм. == Статистик == === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 1993–2001: [[Карт спорт]] * 2001: Британийн [[Формула Рено]], өвлийн цуврал (5-р байр) * 2002: Британийн Формула Рено (3-р байр) * 2002: [[Формула Рено 2.0 Еврокап]] (5-р байр) * 2003: Британийн Формула Рено (Аварга) * 2003: Формула Рено 2.0 Еврокап (12-р байр) * 2003: Германы Формула Рено (27-р байр) * 2003: [[Британийн Формула-3-аварга шалгаруулах тэмцээн|Британийн Формула 3]] | style="width:33%" | * [[Формула-3-Евро цуврал-улирал 2004|2004]]: [[Формула-3-Евро цуврал]] (5-р байр) * [[Формула-3-Евро цуврал-улирал 2005|2005]]: [[Формула-3-Евро цуврал]] (Аварга) * [[ГП2-цуврал-улирал 2006|2006]]: [[ГП2-цуврал]] (Аварга) * [[2007 оны Формула-1|2007]]: [[Формула 1]] (2-р байр) * [[2008 оны Формула-1|2008]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2009 оны Формула-1|2009]]: Формула 1 (5-р байр) * [[2010 оны Формула-1|2010]]: Формула 1 (4-р байр) * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула 1 (5-р байр) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула 1 (4-р байр) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула 1 (4-р байр) | style="width:33%" | * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (2-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2018 оны Формула-1|2018]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2019 оны Формула-1|2019]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2020 оны Формула-1|2020]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2019 оны улирлын төгсгөл</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%" ! style="width:4.5em"| Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2007 оны Формула-1|2007]]''' | [[МкЛарен Расинг|Водафон МкЛарен Мерседес]] | [[МкЛарен MP4-22]] | [[Мерседес АМГ өндөр чадлын хөдөлгүүр|Мерседес-Бенц 2.4 V8]] | 17 | 4 | 5 | 3 | 6 | 2 | 109 | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2008 оны Формула-1|2008]]''' | Водафон МкЛарен Мерседес | [[McLaren MP4-23]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 18 | 5 | 2 | 3 | 7 | 1 | 98 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2009 оны Формула-1|2009]]''' | Водафон МкЛарен Мерседес | [[МкЛарен MP4-24]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 17 | 2 | 1 | 2 | 4 | – | 49 | '''5.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2010 оны Формула-1|2010]]''' | Водафон МкЛарен Мерседес | [[МкЛарен MP4-25]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 19 | 3 | 5 | 1 | 1 | 5 | 240 | '''4.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2011 оны Формула-1|2011]]''' | Водафон МкЛарен Мерседес | [[МкЛарен MP4-26]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 19 | 3 | 3 | – | 1 | 3 | 227 | '''5.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2012 оны Формула-1|2012]]''' | Водафон МкЛарен Мерседес | [[МкЛарен MP4-27]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 20 | 4 | – | 3 | 7 | 1 | 190 | '''4.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2013 оны Формула-1|2013]]''' | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг]] | [[Мерседес F1 W04]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | 19 | 1 | − | 4 | 5 | 1 | 189 | '''4.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес F1 W05 гибрид]] | [[Мерседес-Бенц PU106A гибрид|Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо]] | 19 | 11 | 3 | 2 | 7 | 7 | 384 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес F1 W06 гибрид]] | [[Мерседес-Бенц PU106B гибрид|Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо]] | 19 | 10 | 6 | 1 | 11 | 8 | 381 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес F1 W07 гибрид]] | Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо | 21 | 10 | 3 | 4 | 12 | 3 | 380 | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес F1 W08 EQ Power+]] | Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо | 20 | 9 | 4 | − | 11 | 7 | 363 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2018 оны Формула-1|2018]]''' | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес F1 F1 W09 EQ Power+]] | Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо | 21 | 11 | 3 | 3 | 11 | 3 | 408 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2019 оны Формула-1|2019]]''' | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес F1 W10 EQ Power+]] | Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо | 21 | 11 | 4 | 2 | 5 | 6 | 413 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2020 оны Формула-1|2020]]''' | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес F1 W10 EQ Power+]] | Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо | 16 | 11 | 1 | 2 | 10 | 6 | 347 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2021 оны Формула-1|2021]]''' | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес F1 W10 EQ Power+]] | Мерседес-Бенц 1.6 V6 турбо | 2 | 1 | 1 | – | 1 | 1 | 44 | ''1.'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''268''' | '''96''' | '''41''' | '''30''' | '''99''' | '''54''' | '''3822''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%;" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2007 оны Формула-1|2007]] {{2007 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2008 оны Формула-1|2008]] {{2008 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | '''5''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | '''12''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2009 оны Формула-1|2009]] {{2009 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="color:white; background:#000000;" | <small>DSQ</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | '''12*''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2010 оны Формула-1|2010]] {{2010 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#CFCFFF;" | ''14*'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2011 оны Формула-1|2011]] {{2011 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2012 оны Формула-1|2012]] {{2012 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#CFCFFF;" | 19* | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''''DNF'''''</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2013 оны Формула-1|2013]] {{2013 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | '''4''' | style="background:#DFFFDF;" | '''5''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#DFFFDF;" | ''9'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2014 оны Формула-1|2014]] {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFFFDF;" | '''6''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFFFDF;" | '''5''' | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2018 оны Формула-1|2018]] {{2018 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFDF9F;" | '''''3''''' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2019 оны Формула-1|2019]] {{2019 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFFFDF;" | '''9''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2020 оны Формула-1|2020]] {{2020 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFDFDF" | ''2'' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFFFDF" | '''''7''''' | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#FFDF9F" | '''3''' | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF" | ''1'' | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | <small>INJ</small> | style="background:#FFDF9F" | 3 | | | | | | | |- ! rowspan="2" | [[2021 оны Формула-1|2021]] {{2021 оны Формула-1}} |- | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#DFDFDF" | '''''2''''' | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFFFDF" | ''7'' | style="background:#CFCFFF" | 15 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим хуудас== {{Commons|Lewis Hamilton|Льюис Хамилтон}} * [http://www.lewishamilton.com/ Льюис Хамилтоны албан ёсны цахим хуудас] * [http://www.driverdb.com/drivers/lewis-hamilton/ Льюис Хамилтон мэргэжлийн тамирчны статистик] (англи хэлээр) {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Их Британийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Английн авто уралдаанч]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Мерседес)]] [[Ангилал:Member des Order of the British Empire]] [[Ангилал:Английн тамирчин]] [[Ангилал:Их Британичууд]] [[Ангилал:1985 онд төрсөн]] p4e2783aq8un5eb40ffaiv1slu2xrk0 0 54056 853784 801586 2026-04-18T09:49:03Z Enkhsaihan2005 64429 853784 wikitext text/x-wiki {{Short description|Германы уралдааны жолооч (1987 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Себастиан Феттел | native_name = Sebastian Vettel | image = Sebastian Vettel - 2022236172324 2022-08-24 Champions for Charity - Sven - 1D X MK II - 0418 - B70I2428 (cropped).jpg | caption = Феттел 2022 онд | birth_date = {{birth date and age|1987|07|03}} | birth_place = [[Хеппенхайм]], Хессен, [[Баруун Герман]] | spouse = {{marriage|Ханна Пратер|2019}} | children = 3 | relatives = [[Фабиан Феттел]] (дүү) | signature = Tanda Tangan Sebastian Vettel.svg | signature_alt = Себастиан Феттелийн гарын үсэг | website = [https://sebastianvettel.de/en/start/ sebastianvettel.de] | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Герман}} | car_number = 5<br>1 ({{F1|2014}}) | years = {{F1|2007}}–{{F1|2022}} | teams = [[BMW Заубер Ф1|BMW Заубер]], [[Торо Россо]], [[Ред Булл Расинг|Ред Булл]], [[Скудериа Феррари|Феррари]], [[Астон Мартин Ф1|Астон Мартин]] | races = 300 (299 гараа) | championships = 4 ({{F1|2010}}, {{F1|2011}}, {{F1|2012}}, {{F1|2013}}) | wins = 53 | podiums = 122 | points = 3098 | poles = 57 | fastest_laps = 38 | first_race = [[2007 оны Америкийн гран-при]] | first_win = [[2008 оны Италийн гран-при]] | last_win = [[2019 оны Сингапурын гран-при]] | last_race = [[2022 оны Абу-Дабийн гран-при]] }} }} [[Файл:Helmdesgin Sebastian Vettel 2007.png|thumb|right|Себастианы дуулганы загвар]] [[Файл:Ferrari SF16-H - Sebastian Vettel - 2016 Monaco F1 GP.jpg|thumb|right|Себастиан Феттел, 2016 оны Монакогийн гран-при]] '''Себастиан Феттел''' (''[[Герман хэл|герм.]] Sebastian Vettel'', * [[1987 он]]ы [[7 сарын 3|7-р сарын 3-нд]] [[Хеппенхайм (Берг гудамж)|Хеппенхайм]], [[Хессен]] муж) нь [[Герман|германы]] авто уралдааны жолооч юм. Тэрээр 2007 онд [[Формула 1]]-д гараагаа эхэлсэн ба [[2010 оны Формула-1|2010 оны улирлын]] тэмцээнд түрүүлснээр [[Михаэль Шумахер|Михаэль Шумахерийн]] дараах германы хоёр дахь дэлхийн аварга болсноос гадна одоогийн байдлаар Формула-1-ийн түүхэн дэх хамгийн залуу дэлхийн аваргаар тодорсон тамирчин юм. [[2011 оны Формула-1|2011]], [[2012 оны Формула-1|2012]], [[2013 оны Формула-1|2013]] онуудад дэлхийн аварга цолоо амжилттай хамгаалснаар дөрөв дараалан түрүүлсэн амжилт гаргасан шилдэг гурван тамирчны нэгд тооцогддог. Себастиан 2009 оноос 2014 оны хооронд [[Австри|австрийн]] [[Ред Булл Расинг]] багт гэрээт тамирчин байсан. [[2015 оны Формула-1|2015]] оноос [[2020 оны Формула-1|2020 он]] хүртэл италийн уралдааны жүчээ [[Скудериа Феррари|Феррари]]тай гэрээтэй байв. [[2021 оны Формула-1|2021 оноос]] эхлэн тэрбээр Их Британийн [[Астон Мартин Ф1|Астон Мартин]] багийн үндсэн нисгэгч болсон. == Тамирчны гараа == === Картинг спорт (1995-2002) === Себастианыг [[моторт спорт]]од оруулсан хүн нь түүний эцэг Норберт юм. Норберт Феттел нь 13 жил уулын спортын уралдаанд сонирхогч байдлаар оролцож байсан бөгөөд уралдааныхаа тэргийг сүүлд хүүгээ моторт спортод оруулахын тулд зарсан байсан байна.<ref name="Zeit">[http://www.zeit.de/online/2009/14/vettel-interview-karriere ''„Mit Geld kannst du viel erkaufen“''] Zeit Online, 27. März 2009.</ref> Бүр гуравхан настай байхад нь түүний эцэг Себастианыг өөрийнхөө кетт кар тэргээр тойрч явуулсдаг байгаад зул сарын баяраар түүнд 60 см³ бүхий хөдөлгүүртэй [[кетт кар|бамбини карт]]ыг бэлэглэсэн нь Себастианы анхны карт уралдааны тэрэг байв. Себастиан 2002 он хүртэл картинг спортод идэвхтэй оролцсон ба энэ хугацаанд германы болон европын өсвөрийн картингийн аваргаар шалгарч байжээ. Себастианыг тамирчны гараагаа эхлэх үед түүний гэр бүлээс ихэд дэмждэг байв. Хэрвээ европын өөр оронд картингийн уралдаанд орох бол эцэг эх нь аяллын тэрэгтэй эсвэл суудлын тэргээр даган явдаг байж.<ref name="spox">[http://www.spox.com/de/sport/formel1/1110/News/vater-von-sebastian-vettel-spricht-ueber-seinen-sohn-am-kommenden-sonntag-wahrscheinlich-weltmeister.html ''Vater Vettel: "Seb schlief im Kofferraum"''] Spox.com, 2. Oktober 2011.</ref> Хэдийгээр түүнийг энэ спортоор явахад нь гэр бүл нь чадлынхаа хэрээр санхүүжүүлж<ref name="spox" /><ref name="ruhrbarone">Daniel Drepper: {{Webarchiv|url=http://www.ruhrbarone.de/vom-schwierigen-weg-in-die-formel-1/ |wayback=20130730050539 |text=''Vom schwierigen Weg in die Formel 1'' |archiv-bot=2023-09-26 17:59:51 InternetArchiveBot }} Ruhrbarone, 13. März 2010.</ref> байсан ч тэр нэлээд эртнээс гадны дэмжлэг авсан байдаг. Түүний анхны ивээн тэтгэгч нь хөнгөнцагаан обуд үйлдвэрлэгч<ref name="Zeit" /> болон архи импортлогч<ref>Helmut Uhl: [http://www.bild.de/sport/motorsport/sebastian-vettel/brems-spaeter-sebastian-20407942.bild.html ''„Dann brems halt später!“''] Bild.de, 11. Oktober 2011.</ref> байв. 1998 онд австрийн ундаа үйлдвэрлэгч [[Ред Булл ГмбХ|Ред Булл]] түүнийг дэмжин өөрсдийн сургалтанд сургахаар авчээ.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.formula1.com/teams_and_drivers/drivers/822/biography.html |wayback=20120927002809 |text=Formula1.com: Sebastian Vettel, Biography |archiv-bot=2024-11-11 03:21:04 InternetArchiveBot }} 2014-10-18</ref> === Монопосто дахь анхны туршлага (2003-2007) === 2003 онд Себастиан [[Формула спорт]] руу шилжин оров. Түүний анхны гараа нь германы [[Формула BMW]] уралдаанд Айффелланд Расинг багийн өмнөөс уралдсан уралдаан байлаа. Тэр нийт таван уралдаанд түрүүлэн [[Максимилиан Гөтц]]ийн дараа орон дэд аварга болов. 2004 онд [[Мюкке Моторспорт]] багт уралдан германы Формула BMW-н аварга цолыг хүртэхдээ тус улирлын 20 уралдааны 18-д нь түрүүлж нэгэн рекорд тогтоосон байна. 2005 онд Мюкке Моторспорт багтаа үлдэн [[Формула-3-Евро цуврал]] уралдаанд шилжин очжээ. == Статистик == === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- valign="top" | style="width:33%" | * 1995–2002: [[Карт спорт]] * 2003: Германы [[Формула BMW]] (2-р байр) * 2004: Германы [[Формула BMW]] (Аварга) * [[2005 оны Формула-3-Евро цуврал|2005]]: [[Формула-3-Евро цуврал]] (5-р байр) * 2005: [[Европын Ф3 Опен|Испанийн Формула 3]] (15-р байр) * [[2006 оны Формула-3-Евро цуврал|2006]]: Формула-3-Евро цуврал (2-р байр) * [[2006 оны Формула-Рено-3.5 улирал|2006]]: [[World Series by Renault|Формула-Рено-3.5]] (15-р байр) * [[2005 оны Формула-1|2005]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) | style="width:33%" | * [[2006 оны Формула-1|2006]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) * [[2007 оны Формула-1|2007]]: Формула 1 (14-р байр) * [[2007 оны Формула-Рено-3.5 улирал|2007]]: Формула Рено 3.5 (5-р байр) * [[2008 оны Формула-1|2008]]: Формула 1 (8-р байр) * [[2009 оны Формула-1|2009]]: Формула 1 (2-р байр) * [[2010 оны Формула-1|2010]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) | style="width:33%" | * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (5-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (3-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (4-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 (2-р байр) * [[2018 оны Формула-1|2018]]: Формула 1 (2-р байр) * [[2019 оны Формула-1|2019]]: Формула 1 (5-р байр) * [[2020 оны Формула-1|2020]]: Формула 1 (13-р байр) |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2021 оны зургаадугаар сарын 6, Азербайжаны их шан уралдааны дараа</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:90%" ! style="width:4.5em"| Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтад |- style="text-align:center;" | rowspan="2" | '''[[2007 оны Формула-1|2007]]''' | [[BMW Заубер Ф1|BMW Заубер Ф1 Теам]] | [[BMW Заубер F1.07]] | [[BMW (моторт спорт)|BMW 2.4 V8]] | 1 | − | − | − | − | − | 1 | rowspan="2" | '''14.''' |- style="text-align:center;" | [[Скудериа Торо Россо]] | [[Торо Россо STR2]] | [[Скудериа Феррари|Феррари 2.4 V8]] | 7 | − | − | − | − | − | 5 |- style="text-align:center;" | '''[[2008 оны Формула-1|2008]]''' | Скудериа Торо Россо | [[Торо Россо STR2B]]&nbsp;/&nbsp;[[Торо Россо STR3|STR3]] | Феррари 2.4 V8 | 18 | 1 | − | − | 1 | − | 35 | '''8.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2009 оны Формула-1|2009]]''' | [[Ред Булл Расинг]] | [[Ред Булл RB5]] | [[Рено|Рено 2.4 V8]] | 17 | 4 | 2 | 2 | 4 | 3 | 84 | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2010 оны Формула-1|2010]]''' | Ред Булл Расинг | [[Ред Булл RB6]] | Рено 2.4 V8 | 19 | 5 | 2 | 3 | 10 | 3 | 256 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2011 оны Формула-1|2011]]''' | Ред Булл Расинг | [[Ред Булл RB7]] | Рено 2.4 V8 | 19 | 11 | 5 | 1 | 15 | 3 | 392 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2012 оны Формула-1|2012]]''' | Ред Булл Расинг | [[Ред Булл RB8]] | Рено 2.4 V8 | 20 | 5 | 3 | 2 | 6 | 6 | 281 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2013 оны Формула-1|2013]]''' | Инфинити Ред Булл Расинг | [[Ред Булл RB9]] | Рено 2.4 V8 | 19 | 13 | 1 | 2 | 9 | 7 | 397 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | Инфинити Ред Булл Расинг | [[Ред Булл RB10]] | Рено 1.6 V6 Турбо | 19 | − | 1 | 3 | − | 2 | 167 | '''5.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | [[Скудериа Феррари]] | [[Феррари SF15-T]] | [[Феррари 059/3|Феррари 1.6 V6 Турбо]] | 19 | 3 | 3 | 7 | 1 | 1 | 278 | '''3.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | Скудериа Феррари | [[Феррари SF16-H]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 20 | − | 3 | 4 | − | 3 | 212 | '''4.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | Скудериа Феррари | [[Феррари SF70H]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 20 | 5 | 6 | 2 | 4 | 5 | 317 | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2018 оны Формула-1|2018]]''' | Скудериа Феррари | [[Феррари SF71H]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 21 | 5 | 4 | 3 | 5 | 3 | 320 | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2019 оны Формула-1|2019]]''' | Скудериа Феррари | [[Феррари SF90]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 21 | 1 | 5 | 3 | 2 | 2 | 240 | '''5.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2020 оны Формула-1|2020]]''' | Скудериа Феррари | [[Феррари SF1000]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 17 | − | − | 1 | − | − | 33 | '''13.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2021 оны Формула-1|2021]]''' | [[Астон Мартин Ф1|Астон Мартин Когницант Ф1]] | [[Астон Мартин AMR21]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 6 | − | 1 | − | − | − | ''28'' | ''9.'' |- style="background:#EAECF0; text-align:center;" | colspan="4" | '''Нийт''' | '''262''' | '''53''' | '''36''' | '''33''' | '''57''' | '''38''' | '''3046''' | |} ==== Гран при ялалтууд ==== {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 2008: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=2008 оны Италийн гран-при]] ([[Монцагийн автодром тойруулга|Монца]]) * 2009: [[Зураг:Flag of the People's Republic of China.svg|20px|link=2009 оны Хятадын гран-при]] ([[Шанхайн олон улсын авто тойруулга|Шанхай]]) * 2009: [[Зураг:Flag of the United Kingdom.svg|20px|link=2009 оны Их Британийн гран-при]] ([[Сильверстоун авто тойруулга|Сильверстоун]]) * 2009: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2009 оны Японы гран-при]] ([[Сузука олон улсын авто тойруулга|Сузука]]) * 2009: [[Зураг:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|link=2009 оны Абу Дабигийн гран-при]] ([[Яс Марина авто тойруулга|Яс-Арал]]) * 2010: [[File:Flag of Malaysia.svg|20px|link=2010 оны Малайзын гран-при]] (Сепанг) * 2010: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=2010 оны Европын гран-при]] ([[Валенсиа стреет авто тойруулга|Валенсиа]]) * 2010: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2010 оны Японы гран-при]] ([[Сузука олон улсын авто тойруулга|Сузука]]) * 2010: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2010 оны Бразилын гран-при]] ([[Автодром Жосе Карлос Пасе|Интерлагос]]) * 2010: [[Зураг:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|link=2010 оны Абу Дабигийн гран-при]] ([[Яс Марина авто тойруулга|Яс-Арал]]) * 2011: [[Файл:Flag of Australia.svg|20px|link=2011 оны Австралийн гран-при]] ([[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]]) * 2011: [[File:Flag of Malaysia.svg|20px|link=2011 оны Малайзын гран-при]] (Сепанг) * 2011: [[Файл:Flag of Turkey.svg|20px|link=2011 оны Туркийн гран-при]] ([[Истанбул паркийн авто тойруулга|Истанбул]]) * 2011: [[Файл:Flag of Spain.svg|20px|link=2011 оны Испанийн гран-при]] ([[Каталуня авто тойруулга|Каталуня]]) * 2011: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=2011 оны Монакогийн гран-при]] ([[Монакогийн авто тойруулга|Монте-Карло]]) * 2011: [[Зураг:Flag of Europe.svg|20px|link=2011 оны Европын гран-при]] ([[Валенсиа стреет авто тойруулга|Валенсиа]]) * 2011: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=2011 оны Бельгийн гран-при]] ([[Спа-Франкоршам авто тойруулга|Спа-Франкоршам]]) * 2011: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=2011 оны Италийн гран-при]] ([[Монцагийн автодром тойруулга|Монца]]) | style="width:33%" | * 2011: [[Файл:Flag of Singapore.svg|20px|link=2011 оны Сингапурын гран-при]] ([[Mарина Баи Стреет авто тойруулга|Сингапур]]) * 2011: [[Файл:Flag of South Korea.svg|20px|link=2011 оны Солонгосын гран-при]] ([[Солонгосын олон улсын авто тойруулга|Йонам]]) * 2011: [[Зураг:Flag of India.svg|20px|link=2011 оны Энэтхэгийн гран-при]] ([[Будд олон улсын авто тойруулга|Греатэр Нойда]]) * 2012: [[Зураг:Flag of Bahrain.svg|20px|link=2012 оны Бахрейны гран-при]] ([[Бахрейны олон улсын авто тойруулга|Бахрейн]]) * 2012: [[Файл:Flag of Singapore.svg|20px|link=2012 оны Сингапурын гран-при]] ([[Mарина Баи Стреет авто тойруулга|Сингапур]]) * 2012: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2012 оны Японы гран-при]] ([[Сузука олон улсын авто тойруулга|Сузука]]) * 2012: [[Файл:Flag of South Korea.svg|20px|link=2012 оны Солонгосын гран-при]] ([[Солонгосын олон улсын авто тойруулга|Йонам]]) * 2012: [[Зураг:Flag of India.svg|20px|link=2012 оны Энэтхэгийн гран-при]] ([[Будд олон улсын авто тойруулга|Греатэр Нойда]]) * 2013: [[File:Flag of Malaysia.svg|20px|link=2013 оны Малайзын гран-при]] (Сепанг) * 2013: [[Зураг:Flag of Bahrain.svg|20px|link=2013 оны Бахрейны гран-при]] ([[Бахрейны олон улсын авто тойруулга|Бахрейн]]) * 2013: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=2013 оны Канадын гран-при]] ([[Жиль-Вильнёвын авто тойруулга|Монтреал]]) * 2013: [[Зураг:Flag of Germany.svg|20px|link=2013 оны Германы гран-при]] ([[Нюрбургринг|Нюрбург]]) * 2013: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=2013 оны Бельгийн гран-при]] ([[Спа-Франкоршам авто тойруулга|Спа-Франкоршам]]) * 2013: [[Зураг:Flag of Italy.svg|20px|link=2013 оны Италийн гран-при]] ([[Монцагийн автодром тойруулга|Монца]]) * 2013: [[Файл:Flag of Singapore.svg|20px|link=2013 оны Сингапурын гран-при]] ([[Mарина Баи Стреет авто тойруулга|Сингапур]]) * 2013: [[Файл:Flag of South Korea.svg|20px|link=2013 оны Солонгосын гран-при]] ([[Солонгосын олон улсын авто тойруулга|Йонам]]) * 2013: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2013 оны Японы гран-при]] ([[Сузука олон улсын авто тойруулга|Сузука]]) * 2013: [[Зураг:Flag of India.svg|20px|link=2013 оны Энэтхэгийн гран-при]] ([[Будд олон улсын авто тойруулга|Греатэр Нойда]]) | style="width:33%" | * 2013: [[Зураг:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|link=2013 оны Абу Дабигийн гран-при]] ([[Яс Марина авто тойруулга|Яс-Арал]]) * 2013: [[Зураг:Flag of the United States.svg|20px|link=2013 оны Америкийн гран-при]] ([[Америкийн авто тойруулга|Аустин]]) * 2013: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2013 оны Бразилын гран-при]] ([[Автодром Жосе Карлос Пасе|Интерлагос]]) * 2015: [[File:Flag of Malaysia.svg|20px|link=2015 оны Малайзын гран-при]] (Сепанг) * 2015: [[Зураг:Flag of Hungary.svg|20px|link=2015 оны Унгарын гран-при]] ([[Хунгароринг|Модьород]]) * 2015: [[Файл:Flag of Singapore.svg|20px|link=2015 оны Сингапурын гран-при]] ([[Mарина Баи Стреет авто тойруулга|Сингапур]]) * 2017: [[Файл:Flag of Australia.svg|20px|link=2017 оны Австралийн гран-при]] ([[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]]) * 2017: [[Файл:Flag of Bahrain.svg|20px|link=2017 оны Бахрейны гран-при]] ([[Бахрейны олон улсын авто тойруулга|Бахрейн]]) * 2017: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=2017 оны Монакогийн гран-при]] ([[Монакогийн авто тойруулга|Монте-Карло]]) * 2017: [[Зураг:Flag of Hungary.svg|20px|link=2017 оны Унгарын гран-при]] ([[Хунгароринг|Модьород]]) * 2017: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2017 оны Бразилын гран-при]] ([[Автодром Жосе Карлос Пасе|Интерлагос]]) * 2018: [[Файл:Flag of Australia.svg|20px|link=2018 оны Австралийн гран-при]] ([[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]]) * 2018: [[Файл:Flag of Bahrain.svg|20px|link=2018 оны Бахрейны гран-при]] ([[Бахрейны олон улсын авто тойруулга|Бахрейн]]) * 2018: {{CAN|Ziel=2018 оны Канадын гран-при|#}} (Монтреал) * 2018: {{GBR|Ziel=2018 оны Их Британийн гран-при|#}} (Сильверстоун) * 2018: {{BEL|Ziel=2018 оны Бельгийн гран-при|#}} (Спа-Франкоршам) * 2019: {{SIN|Ziel=2019 оны Сингапурын гран-при|#}} (Сингапур) |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%;" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em"| 1 ! style="width:2.5em"| 2 ! style="width:2.5em"| 3 ! style="width:2.5em"| 4 ! style="width:2.5em"| 5 ! style="width:2.5em"| 6 ! style="width:2.5em"| 7 ! style="width:2.5em"| 8 ! style="width:2.5em"| 9 ! style="width:2.5em"| 10 ! style="width:2.5em"| 11 ! style="width:2.5em"| 12 ! style="width:2.5em"| 13 ! style="width:2.5em"| 14 ! style="width:2.5em"| 15 ! style="width:2.5em"| 16 ! style="width:2.5em"| 17 ! style="width:2.5em"| 18 ! style="width:2.5em"| 19 ! style="width:2.5em"| 20 ! style="width:2.5em"| 21 ! style="width:2.5em"| 22 ! style="width:2.5em"| 23 ! style="width:2.5em"| 24 |- ! rowspan="2"| [[2007 оны Формула-1|2007]] | {{2007 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#F0F8FF;" | <small>PO</small> | style="background:#F0F8FF;" | <small>PO</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#DFFFDF;" | 8 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 19 | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2008 оны Формула-1|2008]] {{2008 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2009 оны Формула-1|2009]] {{2009 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 13* | style="background:#CFCFFF;" | 15* | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2010 оны Формула-1|2010]] {{2010 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | '''4''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | '''6''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | '''7''' | style="background:#FFDF9F;" | '''''3''''' | style="background:#FFDF9F;" | '''''3''''' | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2011 оны Формула-1|2011]] {{2011 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2012 оны Формула-1|2012]] {{2012 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | '''''4''''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#CFCFFF;" | 22* | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFDFDF;" | '''''2''''' | style="background:#DFFFDF;" | 6 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2013 оны Формула-1|2013]] {{2013 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2014 оны Формула-1|2014]] {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | ''7'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#CFCFFF;" | 12* | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#DFFFDF;" | '''''4''''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2018 оны Формула-1|2018]] {{2018 оны Формула-1}} |- | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | '''8''' | style="background:#DFFFDF;" | '''4''' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | ''6'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2019 оны Формула-1|2019]] {{2019 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#DFFFDF;" | ''5'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#DFFFDF;" | 5 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2020 оны Формула-1|2020]] {{2020 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2021 оны Формула-1|2021]] {{2021 оны Формула-1}} |- | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 15* | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | | | | | | | | | | | | | | | | | | |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Ном зохиол == * Wolfgang Förster: ''Sebastian Vettel - Tagebuch einer Karriere''. Books on Demand, Norderstedt 2010, ISBN 978-3-8391-7003-8. * Elmar Brümmer und Ferdi Kräling: ''Siegerlächeln: Sebastian Vettel - Das Leben eines Formel 1-Idols''. ISBN 978-3-7688-3430-8. * Michael Schmidt: ''Sebastian Vettel: Vom Kart-Champion zum Formel-1 Weltmeister''. ISBN 978-3-613-03382-5. == Цахим холбоос == * [[Формула-1]] * [[Хуан Мануэль Фанжио]] {{Commons|Sebastian Vettel|Себастиан Феттел}} * [https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&query=140974741/ Феттелийн Себастианы бичсэн болон түүний тухай бичсэн номууд] - [https://web.archive.org/web/20151104075921/https://de.wikipedia.org/wiki/Deutsche_Nationalbibliothek германы номын сангийн] каталогт * [http://www.sebastianvettel.de/ Феттелийн Себастианы албан ёсны цахим хуудас] * [http://www.driverdb.com/drivers/sebastian-vettel/ Феттелийн Себастианы мэргэжлийн замналын статистик] (англиар) ==Эшлэл== <references /> {{Оны дэлхийн шилдэг тамирчин}} {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} {{DEFAULTSORT:Феттел, Себастиан}} [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Германы Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Германы авто уралдаанч]] [[Ангилал:Формула уралдааны нисгэгч (BMW, ADAC)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Ред Булл Расинг)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Торо Россо)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Феррари)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Астон Мартин)]] [[Ангилал:Германы оны шилдэг тамирчин]] [[Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан]] [[Ангилал:Хессений хүндэт иргэн]] [[Ангилал:Германчууд]] [[Ангилал:1987 онд төрсөн]] r7vffx5xu9if9zu9e0g84mmdewdgxna 0 54555 853700 849829 2026-04-17T17:42:50Z Enkhsaihan2005 64429 853700 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Ф1 баг | name = Мерседес | бүтэн_нэр = Мерседес АМГ Петронас Ф1 Теам | logo = [[Зураг:Mercedes-AMG Petronas F1 Team logo (2026).svg|250px|Мерседес багийн лого]] | төв = {{flagicon|GBR}} [[Браклеи]], [[Их Британи]]<br />{{flagicon|DEU}} [[Штутгарт]], [[Герман]] | компани = Мерседес-Бенц Гранд Прикс Лтд.<ref>[http://wck2.companieshouse.gov.uk Их Британийн аж ахуйн нэгжийн бүртгэлд бүртгүүлсэн нэр]</ref> | баг_дарга = {{flagicon|AUT}} Тото Вольфф | захирал ={{flagicon|GBR}} Падди Лове | үндэслэгч = | цахим_хуудас = [http://mercedesamgf1.com/ www.mercedesamgf1.com] | жолооч = (44) {{GBR|Ziel=Льюис Хамилтон}}<br />(63) {{GBR|Ziel=Жорж Рассел}} | туршилтын_жолооч = {{GER|Ziel=Мик Шумахер}} | шасси = [[Мерседес F1 W15 гибрид]] | xөдөлгүүр = [[Мерседес-Бенц PU106C гибрид]] | дугуй = [[Пирелли]] | гараа = [[1954 оны Формула-1|1954]] [[Францын гран-при|Франц]] | оролцсон = 306 | зох_бүтээгч_да = 8 ([[2014 оны Формула-1|2014]], [[2015 оны Формула-1|2015]], [[2016 оны Формула-1|2016]], [[2017 оны Формула-1|2017]], [[2018 оны Формула-1|2018]], [[2019 оны Формула-1|2019]], [[2020 оны Формула-1|2020]], [[2021 оны Формула-1|2021]]) | жолоочийн_да = 9 ([[1954 оны Формула-1|1954]], [[1955 оны Формула-1|1955]], [[2014 оны Формула-1|2014]], [[2015 оны Формула-1|2015]], [[2016 оны Формула-1|2016]], [[2017 оны Формула-1|2017]], [[2018 оны Формула-1|2018]], [[2019 оны Формула-1|2019]], [[2020 оны Формула-1|2020]]) | ялалт = 118 | поле = 129 | xамгийн_хурдан_тойролт = 88 | оноо = 7602,54 | сүүлийн_улирал = 2023 | сүүлийн_байр = 2. (409 оноо) | сүүлчийн_гран_при= }} '''Мерседес АМГ Петронас Ф1 Теам''' нь [[2010 оны Формула-1|2010 оны улирлаас]] хойш [[герман]]ы автомашин үйлдвэрлэгч [[Даймлер ХК]]-ийн [[Формула-1]]-д оролцож буй баг нь юм. Энэ баг нь [[Их Британи]]йн уралдааны баг [[Браун ГП]]-с гаралтай. Мөн энэ багийн төв байр нь Их Британийн Браклеид боловч Формула 1-д оролцох эрхийн лиценз нь [[Герман]]ы нэр дээр байдаг юм. Мерседес-Бенц марк нь Гран При спортод удаан жил оролцож байсан түүхтэй. 1894 онд хамгийн анх моторт спортын тэмцээнд оролцож байсан бол 1903 онд [[Гордон-Беннетт-Кап (моторт спорт)|Гордон-Беннетт-Кап]]ын тойрог замын уралдаанаас анхныхаа түрүүг авч байлаа. Үүнээс хойш 1930-аад оны сүүлийн хагаст [[Авто Унион]]той нэгдэн нэг баг болон олон улсын авто спортод хэсэгтээ л тэргүүлж байсны дотор [[Рудольф Караккиола]]гаар хэд хэдэн удаа [[Европын аваргын гран при]]д ялалтанд хүрч байсан туршлагатай баг юм. [[Дэлхийн 2-р дайн]]ы дараа Мерседес-Бенц хэсэгхэн хугацаанд автомашины уралдаанд оролцсон юм. Энэ хугацаандаа Аргентинийн нисгэгч [[Хуан Мануэль Фанжио]]гоор жолоочоо хийн [[1954 оны Формула-1|1954]], [[1955 оны Формула-1|1955]] онуудад хоёр удаа дэлхийн аварга болж байв. Ингээд 38 жил завсарлага авсны эцэст 1993 оноос буцаж Формула 1-д ирсэн бөгөөд эхэндээ зөвхөн [[Дотоод шаталтын хөдөлгүүр|хөдөлгүүр]] нийлүүлсэн юм. 2010 оноос тус компани нь өөрийн үйлдвэрийн харьяа Формула 1-ийн багтай болсон бөгөөд энэ багтаа дэлхийн долоон удаагийн аварга [[Михаэль Шумахер]]ийг мөн л буцаан Формула 1-д авчирсан боловч Михаэль өөрийн урьдны амжилтаа давтан гаргаж чадаагүй юм. [[2014 оны Формула-1|2014 оны улирлын]] тэмцээнд энэ баг нь анхныхаа зохион бүтээгчийн дэлхийн аваргыг хүртсэн бол [[Льюис Хамилтон]] хоёр дахь удаагаа жолоочийн дэлхийн аварга болжээ. [[2015 оны Формула-1|2015]] оны улирлын тэмцээнд өмнөх онд хүртсэн хоёр цолоо хоёуланг нь амжилттай хамгаалав. ==Түүх== ===1954-1955 оны үйлдвэрийн харьяа баг=== ====1954 оны улирлын тэмцээн==== [[Файл:KlingK-MB-W196-1976.jpg|thumb|right|«Зилберпфайл» - Мерседес-Бенц W 196 (1955 он)]] [[Файл:Michael Schumacher 2010 Malaysia 2nd Free Practice.jpg|thumb|right|Михаэль Шумахер, 2010 оны Малайзын гран при]] [[Файл:Nico Rosberg 2013 Catalonia test (19-22 Feb) Day 3.jpg|thumb|right|Нико Росберг, 2013 он]] [[Файл:Lewis Hamilton 2013 Malaysia FP2 1.jpg|thumb|right|Льюис Хамилтон, 2013 он]] Формула-1-д 1950-иад оноос эхлэн оролцох болсон ба 1953 оны арванхоёрдугаар сард Штутгарт дахь үйлдвэрийн хашаанд анхны туршилтын жолоогоо хийжээ. Тэдний уралдааны тэрэг нь цагтаа бэлэн болж амжаагүй учир 1954 оны улирлын тэмцээний дөрөв дэх уралдаанаас эхлэн дэлхийн аваргын тэмцээнд оролцож эхэлсэн байна. [[Мерседес-Бенц W 196]] загвартаа нэлээд хэдэн техникийн шинэчлэлт хийсний дотор хөтлүүр болон аэродинамикийг илүү анхаарч ажилласан байна. Хөдөлгүүр нь 2500 см³ эзэлхүүнтэй цуваа найман цилиндртэй, шинэ загварын бензин шууд тоосруулалттай хийгджээ. Шулуун зам дээр энэ тэрэг нь салхины эсэргүүцэл багатай хэлбэр болон бүтэн хөнгөнцагаан их биетэй байсан нь өрсөлдөгчдөөсөө давуу талтай байлаа. Харин хурц эргэлт бүхий нарийн зам дээр эсрэгээр жолоодоход хэцүү муу талууд ихтэй тэрэг байв. 1954 оны долоодугаар сарын 4-нд Мерседес-Бенц анх удаа Формула-1-ийн уралдаанд оролцон, [[Хуан Мануэль Фанжио]], [[Карл Клинг]] нараар [[францын гран-при]]д давхар ялалт байгуулсан байна. Энэ бол 1930-аад оноос хойших зилберпфайлын анхны их шан ялалт байсан ба Формула-1 уралдаанд анх удаа германы зохион бүтээгчид амжилт гаргасан тохиолдол болсон юм. Тухайн үед тэдний жолооч байсан Фанжио нь францын их шан уралдааны өмнөx гурван тэмцээнд [[Мазерати]]гийн жолооч хийсэн нь жолоочийн дэлхийн аваргад түрүүлэх боломжоо дээшлүүлэх санаа байсан аж. Тухайн үед ингэж багаа солих нь өнөө үетэй харьцуулахад харьцангуй их байсан байна. Фанжио 1954 оны францын гран-прид түрүүлснийхээ дараа [[германы гран-при]], [[швейцарын гран-при]], [[италийн гран-при]]д дараалан түрүүлж нийт 42 оноогоор хоёр дахь удаагаа дэлхийн аварга цолыг хүртсэн нь Мерседес-Бенц багт анхны дэлхийн аварга цолыг авчирсан юм. Мерседес-Бенцийн бусад нисгэгчид болох [[Карл Клинг]], [[Ханс Херманн]] нар дэлхийн аваргын хоёр гуравдугаар байрыг эзэлсэн нь Мерседес-Бенц багийг хүчтэй өрсөлдөгч болохыг илтгэсэн явдал байлаа. Мерседес-Бенц энэ улиралын нийт есөн тэмцээний зургаан гран прид нь нийт дөрвөн поле байрлал, дөрвөн хамгийн хурдан тойролтын амжилт гаргажээ. ====1955 оны улирлын тэмцээн==== [[1955 оны Формула-1|1955]] онд ч бас Мерседес баг W 196-р уралдсан ба нэг загварын дугуй нь их биеийн гадна байрлалтай болон агаарын урсгалын шугмын хэлбэр бүхий их биетэй хоёр загвар байв.<ref>[http://www.medienwerkstatt-online.de/lws_wissen/vorlagen/showcard.php?id=15289 Mercedes W 196 R (1955)], хандсан 2016-10-26</ref> Тус улиралд нийт уралдааны гурван өөр хувилбарыг зохион бүтээсэн нь хоорондоо дугуй хоорондын зайгаар ялгарч байжээ. Стандарт хувилбарын дугуйн хоорондын зай 2349 мм, дунд хувилбар нь 2209 мм, хамгийн бага дугуйн хоорондын зайтай тэрэг нь 2148 мм байв. Хамгийн богино [[тэнхлэг хоорондын зай]]тай тэргийг зөвхөн Монакогийн гран прид зориулан бэлджээ.<ref>Mike Lawrence: Grand Prix Cars 1945-65, S. 220.</ref> Фанжио Мерседес-Бенцийн багт үлдэн, дөрвөн гран-при ялалт байгуулан нийт 40 оноогоор дэлхийн аварга цолыг гурав дахь удаагаа хүртжээ. 1955 оны улирлын тэмцээн дуустал Мерседес гран-прид ч тэр спорт загварын автомашины уралдаанд ч тэр илт давамгайлж байсан ба энэ оны тэмцээн дуусгаад бүх багуудтайгаа моторт спортоос гарахаар төлөвлөсөн байв. Түүнээс гадна [[1955 оны Ле Маны 24 цагийн уралдааны осол]]д мерседесийг төлөөлөн оролцож байсан Пьер Левег, Их Британийн тамирчин Ланс Маклинтай мөргөлдсөний улмаас 80 гаран үзэгчид амь үрэгдсэн нь тус багийг моторт спортоос гарахад бас нөлөөлсөн байдаг. == Тоон үзүүлэлт == === Формула-1-ийн статистик === <small>Мэдээ: 2021 оны Монакогийн их шан</small> {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! width="295" | Багийн нэр ! width="125" | Шасси ! width="270" | Хөдөлгүүр ! Дугуй ! width="75" | Гран при ! width="50" | Ялалт ! width="50" | Хоёрт ! width="50" | Гуравт ! width="50" | Поле ! width="50" | х.х.у. тойролт ! width="75" | Оноо ! width="75" | ДА-жагсаалт |- align="center" ! [[1954 оны Формула-1|1954]] | Даймлер-Бенц | [[Мерседес-Бенц W 196|W196]] | Мерседес-Бенц 2.5 L8 | {{Континентал}} | 6 | 4 | 1 | 2 | 4 | 4 | 60,14 | –¹ |- align="center" ! [[1955 оны Формула-1|1955]] | Даймлер-Бенц | W196 | Мерседес-Бенц 2.5 L8 | {{Континентал}} | 6 | 5 | 4 | 1 | 4 | 5 | 79 | –¹ |- class="hintergrundfarbe5" | colspan=13 | |- align="center" ! [[2010 оны Формула-1|2010]] | Мерседес ГП Петронас F1 баг | [[Мерседес MGP W01|MGP W01]] | [[Мерседес АМГ өндөр чадлын хөдөлгүүр|Мерседес-Бенц 2.4 V8]] | {{Бриджстоун}} | 19 | – | – | 3 | – | – | 214 | '''4.''' |- align="center" ! [[2011 оны Формула-1|2011]] | Мерседес ГП Петронас F1 баг | [[Мерседес MGP W02|MGP W02]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | {{Пирелли}} | 19 | – | – | – | – | – | 165 | '''4.''' |- align="center" ! [[2012 оны Формула-1|2012]] | Мерседес АМГ Петронас F1 баг | [[Мерседес F1 W03|F1 W03]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | {{Пирелли}} | 20 | 1 | 1 | 1 | 1 | 3 | 142 | '''5.''' |- align="center" ! [[2013 оны Формула-1|2013]] | Мерседес АМГ Петронас F1 баг | [[Мерседес F1 W04|F1 W04]] | Мерседес-Бенц 2.4 V8 | {{Пирелли}} | 19 | 3 | 1 | 5 | 8 | 1 | 360 |'''2.''' |- align="center" ! [[2014 оны Формула-1|2014]] | Мерседес АМГ Петронас F1 баг | [[Мерседес F1 W05 гибрид|F1 W05 гибрид]] | [[Мерседес-Бенц PU106A гибрид]] || {{Пирелли}} | 19 | 16 | 13 | 2 | 18 | 12 | 701 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" ! [[2015 оны Формула-1|2015]] | Мерседес АМГ Петронас F1 баг | [[Мерседес F1 W06 гибрид|F1 W06 гибрид]] | [[Мерседес-Бенц PU106B гибрид]] || {{Пирелли}} | 19 | 16 | 13 | 3 | 18 | 13 | 703 | bgcolor="#F7F6A8" | '''1.''' |- align="center" ! [[2016 оны Формула-1|2016]] | Мерседес АМГ Петронас F1 баг | [[Мерседес F1 W07 гибрид|F1 W07 гибрид]] | [[Мерседес-Бенц PU106C гибрид]] | {{Пирелли}} | 18 | 16 | 5 | 6 | 17 | 9 | 636 | bgcolor="#F7F6A8" | '''1.''' |- align="center" ! [[2017 оны Формула-1|2017]] | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес F1 W08 EQ Power+|F1 W08 EQ Power+]] | [[Мерседес-АМГ F1 M08 EQ Power+]] | {{Пирелли}} | 20 | 12 | 10 | 4 | 15 | 9 | 668 |style="background:#F7F6A8"| '''1.''' |- align="center" ! [[2018 оны Формула-1|2018]] | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес-АМГ F1 W09 EQ Power+|F1 W09 EQ Power+]] | Мерседес-Бенц 1.6 V6 Турбо<br /><small>(F1 M09 EQ Power+)</small> | {{Пирелли}} | 21 | 11 | 10 | 4 | 13 | 10 | 655 |style="background:#F7F6A8"| '''1.''' |- align="center" ! [[2019 оны Формула-1|2019]] | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес-АМГ F1 W10 EQ Power+|F1 W10 EQ Power+]] | Мерседес-Бенц 1.6 V6 Турбо<br /><small>(F1 M10 EQ Power+)</small> | {{Пирелли}} | 21 | 15 | 11 | 6 | 10 | 9 | 739 |style="background:#F7F6A8"| '''1.''' |- align="center" ! [[2020 оны Формула-1|2020]] | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес-АМГ F1 W11 EQ Performance|F1 W11 EQ Perf.]] | Мерседес-Бенц 1.6 V6 Турбо<br /><small>(F1 M11 EQ Perf.)</small> | {{Пирелли}} | 17 | 13 | 7 | 5 | 15 | 9 | 573 |style="background:#F7F6A8"| '''1.''' |- align="center" ! [[2021 оны Формула-1|2021]] | Мерседес АМГ Петронас Ф1 баг | [[Мерседес-АМГ F1 W12 E Performance|F1 W12 E Perf.]] | Мерседес-Бенц 1.6 V6 Турбо<br /><small>(F1 M12 E Perf.)</small> | {{Пирелли}} | 5 | 3 | 1 | 3 | 3 | 4 | 148 | ''2.'' |- align="center" |- style="background:#EAECF0; text-align:center;" | colspan="5"| '''Нийт''' ! 232 ! 118 ! 80 ! 45 ! 129 ! 88 ! 5972,14 ! |} ¹<small>Зохион бүтээгчийн дэлхийн аваргыг 1958 оноос эхлэн гардуулж эхэлсэн.</small> === Мерседесийн бүх нисгэгчдийн Формула-1-д гаргасан амжилт === <small>Мэдээ: 2021 оны Монакогийн их шан</small> {| class="wikitable" |- align="center" class="hintergrundfarbe5" ! width="200px" | Нэр ! width="100px" | Он ! width="75px" | Грандс Прикс ! width="75px" | Оноо ! width="50px" | Ялалт ! width="50px" | Хоёрт ! width="50px" | Гуравт ! width="50px" | Поле ! width="50px" | хху. тойролт ! ДА-жагсаалт |- align="center" bgcolor="#F7F6A8" | align="left" | {{GBR|Ziel=Льюис Хамилтон}} | 2013– | 161 | 2966 | 77 | 25 | 18 | 74 | 43 | 1. ([[2014 оны Формула-1|2014]], [[2015 оны Формула-1|2015]], [[2017 оны Формула-1|2017]]-[[2020 оны Формула-1|2020]]) |- align="center" | align="left" | {{DEU|Ziel=Нико Росберг}} | 2010–2016 | 136 | 1519 | 23 | 24 | 8 | 30 | 18 | 1. ([[2016 оны Формула-1|2016]]) |- align="center" bgcolor="#F7F6A8" | align="left" | {{FIN|Ziel=Валттери Боттас}} | 2017– | 84 | 1148 | 9 | 26 | 15 | 17 | 16 | 2. ([[2019 оны Формула-1|2019]], [[2020 оны Формула-1|2020]]) |- align="center" | align="left" | {{DEU|Ziel=Михаэль Шумахер}} | 2010–2012 | 58 | 197 | – | – | 1 | – | 1 | 8. ([[2011 оны Формула-1|2011]]) |- align="center" | align="left" | {{ARG|Ziel=Хуан Мануэль Фанжио}} | 1954, 1955 | 12 | 81,14 | 8 | 1 | 1 | 7 | 5 | 1. ([[1954 оны Формула-1|1954]], [[1955 оны Формула-1|1955]]) |- align="center" | align="left" | {{DEU|Ziel=Карл Клинг}} | 1954, 1955 | 11 | 17 | – | 1 | 1 | – | 1 | 5. ([[1954 оны Формула-1|1954]]) |- align="center" | align="left" | {{GBR|Ziel=Стирлинг Мосс}} | 1955 | 6 | 23 | 1 | 2 | – | 1 | 2 | 2. ([[1955 оны Формула-1|1955]]) |- align="center" | align="left" | {{DEU|Ziel=Ханс Херрманн}} | 1954, 1955 | 6 | 9 | – | – | 1 | – | 1 | 7. ([[1954 оны Формула-1|1954]]) |- align="center" | align="left" | {{ITA|Ziel=Пьеро Таруффи}} | 1955 | 2 | 9 | – | 1 | – | – | – | 6. ([[1955 оны Формула-1|1955]]) |- align="center" |style="text-align:left"| {{GBR|Жорж Расселл (авто уралдаанч)|Жорж Расселл}} | 2020 | 1 | 3 | – | – | – | – | 1 | 18. ([[2020 оны Формула-1|2020]]) |- align="center" | align="left" | {{DEU|Ziel=Херманн Ланг}} | 1954 | 1 | – | – | – | – | – | – | 57. ([[1954 оны Формула-1|1954]]) |- align="center" | align="left" | {{FRA|Ziel=Андре Симон}} | 1955 | 1 | – | – | – | – | – | – | 60. ([[1955 оны Формула-1|1955]]) |} <small>Одоо идэвхтэй уралдаж буй жолооч нарыг шар дэвсгэр өнгөөр тэмдэглэв</small> === Формула-1-ийн үр дүн === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" width="100%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал !! Шасси !! Жолооч !! Д/д<br><ref>1974 оны Формула-1-ийн уралдаанаас эхлэн тогтсон дугаартай болсон. Үүнээс өмнөx уралдаан бүрт өөр өөр дугаартай байв.</ref> !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! 13 !! 14 !! 15 !! 16 !! 17 !! 18 !! 19 !! 20 !! 21 !! 22 !! 23 !! Оноо !! Байр |- ! rowspan="5" | [[1954 оны Формула-1|1954]] ! rowspan="5" | [[Мерседес-Бенц W 196|W 196]] | colspan="2" | {{1954 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#CFCFFF" rowspan="5" | '''—''' | style="background:#CFCFFF" rowspan="5" | '''—'''<small><ref group="C">Зохион бүтээгчийн дэлхийн аваргыг 1958 оноос эхлэн бий болгосон.</ref></small> |- | align="left" | {{ARG|Хуан Мануэль Фанжио|Х.Фанжио}} | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFFFDF" | '''''4''''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | ''1'' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFDF9F" | 3 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | align="left" | {{DEU|Карл Клинг|К.Клинг}} | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#CFCFFF" | 7 | style="background:#DFFFDF" | ''4'' | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 5 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | align="left" | {{DEU|Ханс Херманн|Х.Херманн}} | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#EFCFFF" | <small>''DNF''</small> | &nbsp; | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F" | 3 | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | align="left" | {{DEU|Херманн Ланг|Х.Ланг}} | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="7" | [[1955 оны Формула-1|1955]] ! rowspan="7" | W 196 | colspan="2" | | {{1955 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | | style="background:#CFCFFF" rowspan="7" | '''—''' | style="background:#CFCFFF" rowspan="7" | '''—''' |- | align="left" | {{ARG|Хуан Мануэль Фанжио|Х.Фанжио}} | – | style="background:#FFFFBF" | ''1'' | style="background:#EFCFFF" | <small>'''''DNF'''''</small> | &nbsp; | style="background:#FFFFBF" | ''1'' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | align="left" | {{DEU|Ханс Херманн|Х.Херманн}} | – | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#FFCFCF" | <small>DNQ</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | align="left" | {{DEU|Карл Клинг|К.Клинг}} | – | style="background:#DFFFDF" | 4 | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F" | 3 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | align="left" | {{GBR|Стирлинс Мосс|С.Мосс}} | – | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#CFCFFF" | 9 | &nbsp; | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | align="left" | {{FRA|Андре Симон|А.Симон}} | – | &nbsp; | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | align="left" | {{ITA|Пьеро Таруффи|П.Таруффи}} | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#DFDFDF" | 2 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- |- class="hintergrundfarbe5" | colspan=27 | |- ! rowspan="3" | [[2010 оны Формула-1|2010]] ! rowspan="3" | [[Мерседес MGP W01|MGP W01]] | colspan="2" | {{2010 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#DFFFDF" rowspan="3" | '''214''' | style="background:#DFFFDF" rowspan="3" | '''4.''' |- | align="left" | {{DEU|Михаэль Шумахер|М.Шумахер}} | {{0}}3 | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#DFFFDF" | 10 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 10 | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#CFCFFF" | 12 | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#CFCFFF" | 11 | style="background:#CFCFFF" | 15 | style="background:#DFFFDF" | 9 | style="background:#DFFFDF" | 9 | style="background:#CFCFFF" | 11 | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#DFFFDF" | 9 | style="background:#CFCFFF" | 13 | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | align="left" | {{DEU|Нико Росберг|Н.Росберг}} | {{0}}4 | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#FFDF9F" | 3 | style="background:#FFDF9F" | 3 | style="background:#CFCFFF" | 13 | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#DFFFDF" | 10 | style="background:#FFDF9F" | 3 | style="background:#DFFFDF" | 8 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#CFCFFF" | {{0|*}}17* | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#DFFFDF" | 4 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="3" | [[2011 оны Формула-1|2011]] ! rowspan="3" | [[Мерседес MGP W02|MGP W02]] | colspan="2" | {{2011 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#DFFFDF" rowspan="3" | '''165''' | style="background:#DFFFDF" rowspan="3" | '''4.''' |- |align="left"| {{DEU|Михаэль Шумахер|М.Шумахер}} | {{0}}7 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 9 | style="background:#DFFFDF" | 8 | style="background:#CFCFFF" | 12 | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#CFCFFF" | 17 | style="background:#DFFFDF" | 9 | style="background:#DFFFDF" | 8 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#CFCFFF" | 15 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- |align="left"| {{DEU|Нико Росберг|Н.Росберг}} | {{0}}8 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF" | 12 | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#CFCFFF" | 11 | style="background:#CFCFFF" | 11 | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#DFFFDF" | 9 | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#DFFFDF" | 10 | style="background:#DFFFDF" | 8 | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#DFFFDF" | 7 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="3" | [[2012 оны Формула-1|2012]] ! rowspan="3" | [[Мерседес F1 W03|F1 W03]] | colspan="2" | {{2012 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#DFFFDF" rowspan="3" | '''142''' | style="background:#DFFFDF" rowspan="3" | '''5.''' |- | align="left" | {{DEU|Михаэль Шумахер|М.Шумахер}} | {{0}}7 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 10 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 10 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F" | 3 | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#DFFFDF" | ''7'' | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF" | 11 | style="background:#CFCFFF" | 13 | style="background:#CFCFFF" | {{0|*}}22* | style="background:#CFCFFF" | 11 | style="background:#CFCFFF" | 16 | style="background:#DFFFDF" | 7 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | align="left" | {{DEU|Нико Росберг|Н.Росберг}} | {{0}}8 | style="background:#CFCFFF" | 12 | style="background:#CFCFFF" | 13 | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#DFFFDF" | ''6'' | style="background:#CFCFFF" | 15 | style="background:#DFFFDF" | 10 | style="background:#DFFFDF" | 10 | style="background:#CFCFFF" | 11 | style="background:#DFFFDF" | ''7'' | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF" | 11 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF" | 13 | style="background:#CFCFFF" | 15 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="3" | [[2013 оны Формула-1|2013]] ! rowspan="3" | [[Мерседес F1 W04|F1 W04]] | colspan="2" | {{2013 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#DFDFDF" rowspan="3" | '''360''' | style="background:#DFDFDF" rowspan="3" | '''2.''' |- |align="left"| {{DEU|Нико Росберг|Н.Росберг}} | {{0}}9 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | '''9''' | style="background:#DFFFDF" | '''6''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#DFFFDF" | 9 | style="background:#CFCFFF" | 19* | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#DFFFDF" | 8 | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#FFDF9F" | 3 | style="background:#DFFFDF" | 9 | style="background:#DFFFDF" | 5 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | |- |align="left"| {{GBR|Льюис Хамилтон|Л.Хамилтон}} | 10 | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#FFDF9F" | 3 | style="background:#FFDF9F" | '''3''' | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#CFCFFF" | 12 | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#FFDF9F" | 3 | style="background:#DFFFDF" | '''4''' | style="background:#DFFFDF" | '''5''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFDF9F" | '''3''' | style="background:#DFFFDF" | ''9'' | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 6 | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#DFFFDF" | 9 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="3" | [[2014 оны Формула-1|2014]] ! rowspan="3" | [[Мерседес F1 W05 Гибрид|F1 W05<br>Гибрид]] | colspan="2" | {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#FFFFBF" rowspan="3" | '''701''' | style="background:#FFFFBF" rowspan="3" | '''1.''' |- |align="left"| {{GBR|Льюис Хамилтон|Л.Хамилтон}} | 44 | style="background:#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#FFFFBF" | ''1'' | style="background:#FFDF9F" | ''3'' | style="background:#FFDF9F" | 3 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF" | ''1'' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#DFDFDF" | ''2'' | style="background:#FFFFBF" | 1 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | |- |align="left"| {{DEU|Нико Росберг|Н.Росберг}} | {{0}}6 | style="background:#FFFFBF" | ''1'' | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#DFDFDF" | '''''2''''' | style="background:#DFDFDF" | ''2'' | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFDFDF" | '''2''' | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFFFDF" | '''''4''''' | style="background:#DFDFDF" | '''''2''''' | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF" | '''2''' | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#DFDFDF" | '''2''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#CFCFFF" | '''14''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="3" | [[2015 оны Формула-1|2015]] ! rowspan="3" | [[Мерседес F1 W06 Гибрид|F1 W06<br>Гибрид]] | colspan="2" | | {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | | bgcolor="#FFFFBF" rowspan="3" | '''703''' | bgcolor="#FFFFBF" rowspan="3" | '''1.''' |- | align="left" | {{GBR|Льюис Хамилтон|Л.Хамилтон}} | 44 | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#DFDFDF" | '''2''' | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFDFDF" | ''2'' | style="background:#FFDF9F" | '''3''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFDFDF" | '''2''' | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#DFFFDF" | '''6''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF" | ''1'' | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#DFDFDF" | ''2'' | style="background:#DFDFDF" | ''2'' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | align="left" | {{DEU|Нико Росберг|Н.Росберг}} | {{0}}6 | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#FFDF9F" | ''3'' | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#FFDF9F" | 3 | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#FFFFBF" | ''1'' | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#DFFFDF" | 8 | style="background:#DFDFDF" | ''2'' | style="background:#CFCFFF" | 17* | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#DFDFDF" | '''2''' | style="background:#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#DFDFDF" | '''''2''''' | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="3" | [[2016 оны Формула-1|2016]] ! rowspan="3" | [[Мерседес F1 W07 Гибрид|F1 W07<br>Гибрид]] | colspan="2" | | {{2016 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | bgcolor="#FFFFBF" rowspan="3" | '''765''' | bgcolor="#FFFFBF" rowspan="3" | '''1.''' |- | align="left" | {{GBR|Льюис Хамилтон|Л.Хамилтон}} | 44 | style="background:#DFDFDF" | '''2''' | style="background:#FFDF9F" | '''3''' | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#FFFFBF" | ''1'' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFFFDF" | 5 | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#FFDF9F" | ''3'' | style="background:#DFDFDF" | '''2''' | style="background:#FFDF9F" | 3 | style="background:#EFCFFF" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#FFDF9F" | 3 | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; |- | align="left" | {{DEU|Нико Росберг|Н.Росберг}} | {{0}}6 | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#FFFFBF" | ''1'' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#EFCFFF" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF" | 7 | style="background:#DFFFDF" | ''5'' | style="background:#FFFFBF" | '''''1''''' | style="background:#DFFFDF" | 4 | style="background:#FFDF9F" | ''3'' | style="background:#DFDFDF" | '''2''' | style="background:#DFFFDF" | '''4''' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFFFBF" | 1 | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#FFDF9F" | ''3'' | style="background:#FFFFBF" | '''1''' | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#DFDFDF" | 2 | style="background:#DFDFDF" | 2 | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="3" | [[2017 оны Формула-1|2017]] ! rowspan="3" | [[Мерседес F1 W08 EQ Power+|W08 EQ Power+]] | colspan="2" | | {{2017 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |style="background:#FFFFBF" rowspan="3"| '''668''' |style="background:#FFFFBF" rowspan="3"| '''1.''' |- | align="left" | {{GBR|Льюис Хамилтон|Л.Хамилтон}} | 44 |style="background:#DFDFDF"| '''2''' |style="background:#FFFFBF"| '''''1''''' |style="background:#DFDFDF"| ''2'' |style="background:#DFFFDF"| 4 |style="background:#FFFFBF"| '''''1''''' |style="background:#DFFFDF"| 7 |style="background:#FFFFBF"| '''''1''''' |style="background:#DFFFDF"| '''5''' |style="background:#DFFFDF"| ''4'' |style="background:#FFFFBF"| '''''1''''' |style="background:#DFFFDF"| 4 |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#FFFFBF"| ''1'' |style="background:#DFDFDF"| '''2''' |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#DFFFDF"| 9 |style="background:#DFFFDF"| 4 |style="background:#DFDFDF"| 2 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- |style="text-align:left"| {{FIN|Валттери Боттас|В. Боттас}} | 77 |style="background:#FFDF9F"| 3 |style="background:#DFFFDF"| 6 |style="background:#FFDF9F"| '''3''' |style="background:#FFFFBF"| 1 |style="background:#EFCFFF"| <small>DNF</small> |style="background:#DFFFDF"| 4 |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#FFDF9F"| 3 |style="background:#DFFFDF"| 5 |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#FFDF9F"| 3 |style="background:#DFFFDF"| 5 |style="background:#DFFFDF"| ''4'' |style="background:#DFFFDF"| 5 |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#DFDFDF"| '''2''' |style="background:#FFFFBF"| '''''1''''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="3" | [[2018 оны Формула-1|2018]] ! rowspan="3" | [[Мерседес-АМГ F1 W09 EQ Power+|F1 W09<br />EQ Power+]] | colspan="2" | | {{2018 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |style="background:#FFFFBF" rowspan="3"| '''655''' |style="background:#FFFFBF" rowspan="3"|'''1.''' |- | align="left" | {{GBR|Льюис Хамилтон|Л.Хамилтон}} | 44 |style="background:#DFDFDF"| '''2''' |style="background:#FFDF9F"| 3 |style="background:#DFFFDF"| 4 |style="background:#FFFFBF"| 1 |style="background:#FFFFBF"|'''1''' |style="background:#FFDF9F"| 3 |style="background:#DFFFDF"| 5 |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#EFCFFF"| <small>DNF</small> |style="background:#DFDFDF"| '''2''' |style="background:#FFFFBF"| ''1'' |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#DFDFDF"| '''2''' |style="background:#FFFFBF"| ''1'' |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#FFFFBF"| 1 |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#FFDF9F"| '''''3''''' |style="background:#DFFFDF"| 4 |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#FFFFBF"| '''1''' | &nbsp; | &nbsp; |- |style="text-align:left"| {{FIN|Валттери Боттас|В. Боттас}} | 77 |style="background:#DFFFDF"| 8 |style="background:#DFDFDF"| ''2'' |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#CFCFFF"| 14* |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#DFFFDF"| 5 |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#DFFFDF"| ''7'' |style="background:#EFCFFF"| '''<small>DNF</small>''' |style="background:#DFFFDF"| 4 |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#DFFFDF"| 5 |style="background:#DFFFDF"| 4 |style="background:#FFDF9F"| 3 |style="background:#DFFFDF"| 4 |style="background:#DFDFDF"| '''''2''''' |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#DFFFDF"| 5 |style="background:#DFFFDF"| 5 |style="background:#DFFFDF"| ''5'' |style="background:#DFFFDF"| 5 | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="3" | [[2019 оны Формула-1|2019]] ! rowspan="3" | [[Мерседес-AMG F1 W10 EQ Power+|F1 W10<br />EQ Power+]] | colspan="2" | | {{2019 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#FFFFBF" rowspan="3"| '''739''' | style="background:#FFFFBF" rowspan="3"| '''1.''' |- | align="left" | {{GBR|Льюис Хамилтон|Л.Хамилтон}} | 44 |style="background:#DFDFDF"| '''2''' |style="background:#FFFFBF"| 1 |style="background:#FFFFBF"| 1 |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#FFFFBF"| ''1'' |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#FFFFBF"| 1 |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#DFFFDF"| 5 |style="background:#FFFFBF"| ''1'' |style="background:#DFFFDF"| '''9''' |style="background:#FFFFBF"| 1 |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#FFDF9F"| ''3'' |style="background:#DFFFDF"| 4 |style="background:#FFFFBF"| ''1'' |style="background:#FFDF9F"| ''3'' |style="background:#FFFFBF"| 1 |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#DFFFDF"| 7 |style="background:#FFFFBF"| '''''1''''' | &nbsp; | &nbsp; |- |style="text-align:left"| {{FIN|Валттери Боттас|В. Боттас}} | 77 |style="background:#FFFFBF"| ''1'' |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#DFDFDF"| '''2''' |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#DFDFDF"| '''2''' |style="background:#FFDF9F"| 3 |style="background:#DFFFDF"| ''4'' |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#FFDF9F"| 3 |style="background:#DFDFDF"| '''2''' |style="background:#EFCFFF"| <small>DNF</small> |style="background:#DFFFDF"| 8 |style="background:#FFDF9F"| 3 |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#DFFFDF"| 5 |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#FFFFBF"| 1 |style="background:#FFDF9F"| 3 |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#EFCFFF"| <small>''DNF''</small> |style="background:#DFFFDF"| 4 | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="4" | [[2020 оны Формула-1|2020]] ! rowspan="4" | [[Мерседес-АМГ F1 W11 EQ Performance|F1 W11<br />EQ Perf.]] | colspan="2" | | {{2020 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |style="background:#FFFFBF" rowspan="4"| '''573''' |style="background:#FFFFBF" rowspan="4"| '''1.''' |- | align="left" | {{GBR|Льюис Хамилтон|Л.Хамилтон}} | 44 |style="background:#DFFFDF"| 4 |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#FFFFBF"| '''''1''''' |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#DFDFDF"| ''2'' |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#DFFFDF"| '''''7''''' |style="background:#FFFFBF"| '''''1''''' |style="background:#FFDF9F"| '''3''' |style="background:#FFFFBF"| 1 |style="background:#FFFFBF"| '''''1''''' |style="background:#FFFFBF"| ''1'' |style="background:#FFFFBF"| 1 |style="background:#FFFFBF"| '''1''' | INJ |style="background:#FFDF9F"| 3 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- |style="text-align:left"| {{FIN|Валттери Боттас|В. Боттас}} | 77 |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#FFDF9F"| 3 |style="background:#CFCFFF"| 11 |style="background:#FFDF9F"| '''3''' |style="background:#FFDF9F"| ''3'' |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#DFFFDF"| 5 |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#FFFFBF"| ''1'' |style="background:#EFCFFF"| <small>'''DNF'''</small> |style="background:#DFDFDF"| 2 |style="background:#DFDFDF"| '''2''' |style="background:#CFCFFF"| 14 |style="background:#DFFFDF"| 8 |style="background:#DFFFDF"| '''8''' |style="background:#DFDFDF"| 2 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- |style="text-align:left"| {{GBR|Жорж Расселл (авто уралдаанч)|Ж. Расселл}} | 63 | | | | | | | | | | | | | | | |style="background:#DFFFDF"| ''9'' | | | | | | | |- ! rowspan="3" | [[2021 оны Формула-1|2021]] ! rowspan="3" | [[Мерседес-АМГ F1 W11 EQ Performance|F1 W11<br />EQ Perf.]] | colspan="2" | | {{2021 оны Формула-1}} |style="background:#DFDFDF" rowspan="3"| ''148'' |style="background:#DFDFDF" rowspan="3"| ''2.'' |- | align="left" | {{GBR|Льюис Хамилтон|Л.Хамилтон}} | 44 |style="background:#FFFFBF"| 1 |style="background:#DFDFDF"| '''''2''''' |style="background:#FFFFBF"| 1 |style="background:#FFFFBF"| '''1''' |style="background:#DFFFDF"| ''7'' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- |style="text-align:left"| {{FIN|Валттери Боттас|В. Боттас}} | 77 |style="background:#FFDF9F"| ''3'' |style="background:#EFCFFF"| <small>DNF</small> |style="background:#FFDF9F"| '''''3''''' |style="background:#FFDF9F"| 3 |style="background:#EFCFFF"| <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- |} <div style="font-size:smaller;"> <references group="C" /> </div> {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} === Формула 1-д гаргасан дээд амжилтууд === {| class="wikitable" style="font-size:95%" width="60%" ! Дээд амжилт ! Дээд амжилтын тоо ! Улирал |- | Дэлхийн аваргад хамгийн олон дараалан түрүүлсэн жолооч | style="text-align:center"|'''7''' | style="text-align:center"|[[2014 оны Формула-1|2014]]–[[2020 оны Формула-1|2020]] |- | Дэлхийн аваргад хамгийн олон дараалан түрүүлсэн зохион бүтээгч | style="text-align:center"|'''7''' | style="text-align:center"|2014–2020 |- | Нэг улиралд хамгийн олон их шанд түрүүлсэн зохион бүтээгч | style="text-align:center"|'''19''' | style="text-align:center"|[[2016 оны Формула-1|2016]] |- | Нэг улиралд хамгийн олон эхний хоёр байрыг эзэлсэн зохион бүтээгч | style="text-align:center"|'''12''' | style="text-align:center"|[[2015 оны Формула-1|2015]] |- | Нэг улиралд хамгийн олон түрүү байрлалыг эзэлсэн зохион бүтээгч | style="text-align:center"|'''20''' | style="text-align:center"|2016 |- | Нэг улиралд хамгийн олон шагналын тавцанд гарсан зохион бүтээгч | style="text-align:center"|'''33''' | style="text-align:center"|2016 |- | Нэг улиралд хамгийн олон оноо авсан зохион бүтээгч | style="text-align:center"|'''765''' | style="text-align:center"|2016 |- | Эхний хоёр байрыг хамгийн олон удаа дараалан түрүүлсэн<small><ref group="D">[[Скудериа Феррари]]тай тэнцүү</ref></small> | style="text-align:center"|'''5''' | style="text-align:center"|2014 <br /> 2015–2016 <br /> [[2019 оны Формула-1|2019]] |- | Улирлын эхэнд эхний хоёр байрыг хамгийн олон дараалан түрүүлсэн | style="text-align:center"|'''5''' | style="text-align:center"| 2019 |- | Бүх зохион бүтээгчээс түрүүлсэн уралдааны тоогоороо хамгийн өндөр хувь | style="text-align:center"|'''50,7 %''' | style="text-align:center"|[[1954 оны Формула-1|1954]]–2020 |- | Бүх зохион бүтээгчээс давхар ялалтын тоогоороо хамгийн өндөр хувь | style="text-align:center"|'''25,6 %''' | style="text-align:center"|1954–2020 |- | Бүх зохион бүтээгчээс түрүү байрлалын тоогоороо хамгийн өндөр хувь | style="text-align:center"|'''55,5 %''' | style="text-align:center"|1954–2020 |- | Хамгийн олон удаа их шанг хамгийн багадаа нэг тойрог дараалан тэргүүлсэн | style="text-align:center"|'''39''' | style="text-align:center"|[[2018 оны Формула-1|2018]]–2020 |- ! colspan="3" class="small" style="text-align:center"| 2020 оны улирлын сүүл |} <references group="D" /> ==Цахим холбоос== {{Commons|Category:Mercedes (racing team)|Мерседес гран-при}} * [https://web.archive.org/web/20100502024500/http://www.mercedes-gp.com/ Мерседес-Бенц багийн албан ёсны цахим хуудас] ==Эшлэл== <references /> {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Мерседес Ф1| ]] [[Ангилал:Формула-1-баг]] [[Ангилал:Аж ахуйн нэгж (Нортхэмптоншир)]] 0jtholthsvzsdgreftx859h9805fhdm 0 54560 853698 809414 2026-04-17T17:41:45Z Enkhsaihan2005 64429 853698 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Формула-1-улирал | Улирал = 2015 | Зураг = Nico Rosberg 2015 Malaysia FP1.jpg | Жолооч-ДА = {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | Зохион бүтээгч-ДА = {{flagicon|DEU}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] }} '''2015 оны Формула-1-дэлхийн аварга''' шалгаруулах тэмцээн нь [[Формула-1|Формула 1-ийн дэлхийн аваргын]] 66 дахь улиралын тэмцээн ба үүнд нийт 19 Гран При уралдааныг хамардаг. Энэ улирлын эхний тэмцээн гуравдугаар сарын 15-нд [[Алберт Парк уралдааны тойрог зам|австралийн Мельбурнээс]] эхэлсэн бол хамгийн сүүлчийн уралдаан нь арваннэгдүгээр сарын 29-нд мөн л өмнөх онтой адил [[Яс Марина уралдааны тойрог зам|Абу Дабигийн өмнөх Яс-Арал]] дээр болсон юм. Аравдугаар сарын 25-нд [[Их Британи|Британийн]] тамирчин [[Льюис Хамилтон]] дэлхийн аваргын цолыг урьдчилсан дүнгээр гурав дахь удаагаа авах болзлыг хангасан байна. ==2015 оны өөрчлөлтүүд== ===Уралдааны зам=== [[Зураг:Lewis Hamilton 2014 China.jpg|thumb|right|287px|Дэлхийн аварга Льюис Хамилтон]] Энэ онд [[Мексикийн гран-при]] нэмэгдсэн ба энэ нь 2014 онд гарсан уралдааны хуанлийн эхний хувилбарт ч бүртгэгдсэн байсан ч сүүлчийн хувилбарт нь бүртгэлээс хассан байжээ.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2013/09/formel-1-kalender-22-rennen-im-plan-13092709.html ''Formel-1-Kalender 2014: 22 Rennen im Plan''] Motorsport-Total.com, Roman Wittemeier, 2013-09-27</ref> Мөн түүнчлэн Өмнөд Солонгосын Гран Приг 2013 онд бүртгэгдсэн байсан учир нэмэгдэн орсон ба чухам хаана уралдааныг зохион байгуулах нь тодорхой шийдэгдээгүй зөвхөн [[Сөүл]]д болох магадлалтай байв.<ref>[http://www.focus.de/sport/formel1/formel-1-21-rennen-organisatoren-schliessen-rueckkehr-nach-suedkorea-quasi-aus_id_4321093.html [[:de:Focus.de|Focus.de]] ''21 Rennen: Organisatoren schließen Rückkehr nach Südkorea quasi aus'']{{Dead link|date=Нэгдүгээр сар 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 2014-12-04</ref> Үүгээр Формула 1-ийн дэлхийн аваргын түүхэнд анх удаа нэг улиралд 21 уралдаан болохоор тов гарсан байна. 2015 оны нэгдүгээр сарын 6-нд FIA-с гарсан мэдэгдэлд Өмнөд Солонгосын уралдааныг энэ улиралаас хассанаа мэдэгдсэнээр 20 уралдаан болохоор болов.<ref name="Korea gestrichen">{{Webarchiv|url=http://www.sport1.de/de/formel1/formel1_grandprix/newspage_1003656.html |wayback=20150107113310 |text=Sport1.de ''Korea-GP aus Kalender gestrichen'' |archiv-bot=2023-09-26 04:13:26 InternetArchiveBot }} 2015-01-06</ref> Германы Гран При нь [[Хоккенхаймринг Баден-Вюртемберг]]ээс [[Нюрбургринг]] рүү шилжүүлсэн боловч Нюрбургринг нь эзэмшигчийн солилцоо явагдсаны улмаас тодорхой шийдэлд хүрээгүй нээлттэй байв. Берни Экклестоун 2015 оны хоёрдугаар сарын 2-нд Рейн-Цайтунг сонинд факс илгээсэн ба үүнд: ''"[...] германд Формула 1-ийн тэмцээн явагдахгүй болсоныг мэдэгдэж байна"'' гэжээ. Үүний дараа гуравдугаар сарын 20-нд албан ёсоор германы гран при явагдахгүй гэдгийг Нюрбургрингийн удирдлагууд мэдэгдсэн байна.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/03/fia-weltrat-bestaetigt-2015-keine-formel-1-in-deutschland-15032013.html Motorsport-Total.com ''FIA-Weltrat bestätigt: 2015 keine Formel 1 in Deutschland!''] Norman Fischer, 2015-03-20 </ref> ===Техникийн дүрмийн өөрчлөлт=== Автомашины хамрын хэсгийн талаар шинэ дүрэм гарсан нь хамрын үзүүрээс хойш хамгийн бага хөндлөн огтлол нь 50 мм болон 150 мм аль алиныг хийцэд оруулсан байх. Мөн түүнчлэн хамрыг нь дээрээс нь харахад тэгш хэмтэй байх ёстой.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2014/07/neue-nasenvorgaben-2015-schoenheit-im-auge-des-betrachters-14070425.html ''Neue Nasenvorgaben 2015: Schönheit im Auge des Betrachters''] Motorsport-Total.com, Dieter Rencken, Mario Fritzsche 2014-07-04</ref> Автомашины нийт жинд жолооч ороод 11 кг-аар нэмэгдэн 702 кг болгов.<ref name="Changes2015">{{Webarchiv|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2014/12/16713.html |wayback=20141209195149 |text=''FIA announces changes to 2015 calendar and rules'' |archiv-bot=2024-11-12 15:44:11 InternetArchiveBot }} formula1.com, 2014-12-03</ref> [[Тоормос]]ны диск нь дугуйтай ижилхэн хурдаар эргэх ёстой.<ref name="MST Weltrat">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2014/06/weltrat-stehende-safety-car-restarts-abgesegnet-14062608.html ''Weltrat: Stehende Safety-Car-Restarts abgesegnet''] Motorsport-Total.com, Christian Nimmervoll 2014-06-26</ref> ==Уралдааны хуанли== [[Зураг :Formula 1 all over the world-2015-new.svg|thumb|right|400px|Формула-1-дэлхийн аварга тэмцээнийг зохион байгуулсан улсуудыг дэлхийн газрын зураг дээр тэмдэглэсэн байдал.<br /> * ''ногоон өнгө: 2015 оны Гран Приг зохион байгуулагч улсууд<br /> (хар цэгээр тухайн улсад байх уралдааны замыг тэмдэглэжээ)''<br /> * ''саарал өнгө: 2015 оноос өмнө Гран Приг зохион байгуулагч улсууд'']] Уралдааны хуанлийн эхний хувилбар нь 20 уралдаан агуулсан байсан ба үүнийг 2014 оны есдүгээр сарын 8-нд нийтэлсэнийг FIA-ийн дэлхийн зөвлөл есдүгээр сарын 12-нд баталсан байна.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2014/09/keine-ueberraschungen-formel-1-kalender-2015-abgesegnet-14091207.html ''Keine Überraschungen: Formel-1-Kalender 2015 abgesegnet''] Motorsport-Total.com, Christian Nimmervoll, 2014-09-12</ref> == Гран-при == {| class="wikitable" style="font-size:95%" |- ! Д/д !! Огноо !! Гран-при !! Авто тойруулга !! Түрүү нисгэгч !! Зохион бүтээгч |- ! 1 | [[3 сарын 15]] | {{flagicon|AUS}} [[2015 оны Австралийн гран-при]] | [[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]] | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 2 | [[3 сарын 29]] | {{flagicon|MAS}} [[2015 оны Малайзын гран-при]] | [[Сепангийн олон улсын авто тойруулга|Сепанг]] | {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттель]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] |- ! 3 | [[4 сарын 12]] | {{flagicon|CHN}} [[2015 оны Хятадын гран-при]] | [[Шанхайн олон улсын авто тойруулга|Шанхай]] | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 4 | [[4 сарын 19]] | {{flagicon|BRN}} [[2015 оны Бахрейны гран-при]] | [[Бахрайн олон улсын авто тойруулга|Бахрай]] | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 5 | [[5 сарын 10]] | {{flagicon|ESP}} [[2015 оны Испанийн гран-при]] | [[Каталуня авто тойруулга|Каталуня]] | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 6 | [[5 сарын 24]] | {{flagicon|MON}} [[2015 оны Монакогийн гран-при]] | [[Монакогийн авто тойруулга|Монте-Карло]] | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 7 | [[6 сарын 7]] | {{flagicon|CAN}} [[2015 оны Канадын гран-при]] | [[Жилл Вильнёвын авто тойруулга|Монтреал]] | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 8 | [[6 сарын 21]] | {{flagicon|AUT}} [[2015 оны Австрийн гран-при]] | [[Ред Булл Ринг|Шпиелберг]] | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 9 | [[7 сарын 5]] | {{flagicon|GBR}} [[2015 оны Их Британийн гран-при]] | [[Сильверстоун авто тойруулга|Сильверстоун]] | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 10 | [[7 сарын 26]] | {{flagicon|HUN}} [[2015 оны Унгарын гран-при]] | [[Унгароринг|Могёрод]] | {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттель]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] |- ! 11 | [[8 сарын 23]] | {{flagicon|BEL}} [[2015 оны Бельгийн гран-при]] | [[Спа-Франкоршам авто тойруулга|Спа-Франкоршам]] | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 12 | [[9 сарын 6]] | {{flagicon|ITA}} [[2015 оны Италийн гран-при]] | [[Монцагийн автодром тойруулга|Монца]] | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 13 | [[9 сарын 20]] | {{flagicon|SIN}} [[2015 оны Сингапурын гран-при]] | [[Mарина Баи Стреет авто тойруулга|Сингапур]] | {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттель]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] |- ! 14 | [[9 сарын 27]] | {{flagicon|JPN}} [[2015 оны Японы гран-при]] | [[Сузука олон улсын авто тойруулга|Сузука]] | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 15 | [[10 сарын 11]] | {{flagicon|RUS}} [[2015 оны Оросын гран-при]] | [[Сочигийн олон улсын авто тойруулга|Сочи]] | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 16 | [[10 сарын 25]] | {{flagicon|USA}} [[2015 оны Америкийн гран-при]] | [[Америкийн авто тойруулга|Аустин]] | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 17 | [[11 сарын 1]] | {{flagicon|MEX}} [[2015 оны Мексикийн гран-при]] | [[Автодром Херманос Родригес|Мексик]] | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 18 | [[11 сарын 15]] | {{flagicon|BRA}} [[2015 оны Бразилын гран-при]] | [[Автодром Жосе Карлос Пасе|Интерлагос]] | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |- ! 19 | [[11 сарын 29]] | [[Зураг:Flag of the United Arab Emirates.svg|24px]] [[2015 оны Абу Дабигийн гран-при]] | [[Яс Марина авто тойруулга|Яс-Арал]] | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]] | [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] |} ==Эшлэл== <references /> == Цахим хуудас== {{Commons|Category:2015 in Formula One|2015 оны Формула-1}} * [http://www.formula1.com/ Формула-1-ийн албан ёсны цахим хуудас] {{Формула 1}} [[Ангилал:Формула-1-улирал|#2015]] [[Ангилал:2015 оны Формула-1-дэлхийн аварга| ]] [[Ангилал:2015 оны моторт спорт]] 3oqlr2ab36u1miymknvnl91prbn3fyz 0 54561 853694 760376 2026-04-17T17:40:33Z Enkhsaihan2005 64429 853694 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Формула-1-улирал | Улирал = 2016 | Зураг = Rosberg_-_2016_Monaco_GP.jpg | Жолооч-ДА = {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]] | Зохион бүтээгч-ДА = {{flagicon|DEU}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] }} [[Зураг:Nico Rosberg 2016 Malaysia 1.jpg|thumb|right|Дэлхийн аварга Нико Росберг]] '''2016 оны Формула-1-дэлхийн аварга''' шалгаруулах тэмцээн нь [[Формула-1|Формула 1-ийн дэлхийн аваргын]] 67 дахь улирлын тэмцээн байна. Энэ улирлын уралдаан нь гуравдугаар сарын 20-нд [[Австрали]]йн [[Альберт паркийн авто тойруулга|Мельбурн]]д эхэлсэн бөгөөд арваннэгдүгээр сарын 27-н [[Абу-Даби хот|Абу-Дабийн]] [[Яс Марина авто тойруулга|Яс-Арал]] дээр явагдан дууссан. Сүүлчийн уралдаан дээр [[герман]]ы нисгэгч [[Нико Росберг]] түүний хамгийн хүчтэй өрсөлдөгч [[Льюис Хамилтон]]оос таван онооны илүүгээр анх удаа [[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] болов. Зохион бүтээгчийн дэлхий аварга цолыг [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] баг гурав дахь удаагаа хүртжээ. ==2016 оны өөрчлөлтүүд== ===Уралдааны замууд=== [[Германы гран-при]] болон [[Европын гран-при]] нэмэгдэн орно. Германы хувьд нэг жилийн завсарлага авсан бөгөөд энэ онд [[Хоккенхаймринг Баден-Вюртемберг|Хоккенхаймринг]]ийн уралдааны зам дээр зохион явуулахаар төлөвлөгдсөн байна. Харин Европын гран-при нь хамгийн сүүлд 2012 онд [[Валенсиагийн уралдааны тойрог зам|Валенсиа]]д болсон ба энэ удаагийн онцлог нь анх удаагаа Европоос гадна буюу [[Азербайжан]]ы нийслэл [[Баку]] хотноо зохиогдохоор болсон байна.<ref>[http://www.spiegel.de/sport/formel1/hockenheim-und-baku-stehen-im-kalender-der-formel-1-fuer-2016-a-1043208.html/ ''Formel 1: Hockenheim und Baku stehen im Kalender für 2016]'' spiegel.de, 2015-07-11</ref> ===Техникийн дүрмийн өөрчлөлт=== Бүх тэрэгнүүд нэмэлт хоёр яндангийн хоолойгоор<ref name="Zusatz Auspuff">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/10/formel-1-2016-zusaetzlicher-auspuff-soll-autos-lauter-machen-15101408.html Motorsport-Total.com] ''Formel 1 2016: Zusätzlicher Auspuff soll Autos lauter machen'', Gerald Dirnbeck 2015-10-14, хандсан 2015-10-14</ref> тоноглогдсон байх, үүгээр шаталтын утаа турбо цэнэглэгчээр урсан гарах. Ингэснээр [[2014 оны Формула-1|2014]] оны техникийн дүрмээр оруулсан турбо моторын дууг өндөрсгөхдөө, моторын хорт утааны хэмжээ болон чадалд нөлөөлөхгүй байх бололцоотой юм.<ref name="WMSC September 2015">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/09/motorsport-weltrat-formel-1-wird-2016-lauter-15093011.html Motorsport-Total.com] ''Motorsport-Weltrat: Formel 1 wird 2016 lauter!'' Roman Wittemeier 2015-09-30, хандсан 2015-10-01</ref> Моторын үйлдвэрлэгч нь мотор нийлүүлсэн багууддаа нэг л ижилхэн хөдөлгүүрийг нийлүүлэх. Мөн түүнчлэн тодорхой хүрээнд тохирсон хийцийн өөрчлөлтийг хөдөлгүүрт хийж болно. Үүний хүрээнд хөдөлгүүрийн бүрдэл хэсгүүдийг ''токен''д хуваан бүртгэх ба нийт 66 токен хэсэг байна. Бүх үйлдвэрлэгч 2016 оны улиралын тэмцээнд 32 токенд өөрчлөлт буюу сайжруулалт хийж болох бөгөөд энэ нь хөдөлгүүрийн 48%-ийг засаж сайжруулах боломжтой гэсэн юм.<ref name="WMSC Dezember">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/12/formel-1-regeln-grosse-themen-bis-januar-verschoben-15120220.html Motorsport-Total.com] ''Formel-1-Regeln: Todt & Ecclestone mit besonderem Mandat'' Roman Wittemeier 2015-12-02, хандсан 2015-12-03</ref> Уг нь 2016 онд 25 токен болгон багасгахаар төлөвлөсөн байсан ч, хөдөлгүүр үйлдвэрлэгчдийн цаашдын хөгжүүлэлтэнд боолт болохгүйн үүднээс хэрэгжүүлээгүй юм. Мөн хөдөлгүүрийн ганц нэг эд ангийг хөгжүүлэх үйл ажиллагааг хасахаар тогтсон байснаа бас л дүрмээс хасчээ.<ref name="WMSC Dezember" /> [[2016 оны Австралийн гран-при| Австралийн гран-пригийн]] үеэр ОУАХ-с мэдээлснээр улирлын эхэн хүртэл Феррари 9, Мерседес 13, Хонда 14, Рено 25 токен ашиглаагүй байгааг мэдэгдэв.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/03/formel-1-antriebe-ferrari-im-winter-entwicklungsweltmeister-16031721.html Motorsport-Total.com:] ''Formel-1-Antriebe: Ferrari im Winter Entwicklungsweltmeister'', Dominik Sharaf, нийтлэгдсэн 2016-03-17, хандсан 2016-03-17</ref> Мөн туршилтын жолоодлогын үед ч бүх тэрэгнүүд техникийн дүрмийг баримтлах.<ref name="WMSC September 2015" /> Багуудын ашиглаж байгаа [[салхин канал]] болон [[Тооцон бодох шингэний динамик|CFD]]-тооцоог FIA-с шалгах шалгалтын механизмыг илүү сайжруулсан.<ref name="WMSC September 2015" /> Дугуй нийлүүлэгч [[Пирелли]] нь гурван төрлийн дугуйг уралдааны өдрүүдэд бэлэн байлгах бол үүнээс зөвхөн хоёр төрлийн дугуйг л жолооч уралдаан бүрт хэрэглэх дүрэмтэй.<ref name="WMSC Dezember" /> ==Багууд болон жолооч== {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Зураг ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! Ду&shy;гуй ! Д/д ! Үндсэн<br/>нисгэгч ! Урал&shy;даан ! Туршилт-/<br />Сэлгээний жолооч |- | rowspan="2"| [[Зураг:Rosberg Bahrain 2016 1.jpg|130px|center|Мерседес F1 W07 гибрид]] | rowspan="2"| {{flagicon|DEU}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] | rowspan="2"| [[Мерседес F1 W07 гибрид]] | rowspan="2"| [[Мерседес-Бенц PU106C гибрид]] | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 44 | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/05/lewis-hamilton-bleibt-bis-2018-mercedes-ist-meine-heimat-15052009.html ''Льюис Хамилтон 2018 он хүртэл үлдэнэ: : "Мерседес бол миний нутаг"]'' Motorsport-Total.com: Stefan Ziegler, 2015-05-20</ref> | 1-19 | rowspan="2"| {{flagicon|DEU}} [[Паскаль Вээрлайн]] |- ! {{0}}6 | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2014/07/rosberg-bis-2017-bei-mercedes-14071602.html ''Rosberg bis 2017 bei Mercedes''], Motorsport-Total.com Mario Fritzsche 2014-07-16, хандсан 2014-08-18</ref> | 1–19 |- | rowspan="2"| [[Зураг:Räikkönen Bahrain 2016.jpg|130px|center|Феррари SF16-H]] | rowspan="2"| {{flagicon|ITA}} [[Скудериа Феррари]] | rowspan="2"| [[Феррари SF16-H]] | rowspan="2"| [[Феррари 059/5]] | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! {{0}}5 | {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<ref>[http://www.formula1.com/news/headlines/2014/11/16648.html ''Vettel signs for Ferrari on three-year deal'']: formula1.com, англи хэлээр, нийтлэгдсэн 2014-11-20, хандсан 2014-11–20</ref> | 1–19 | rowspan="2" | {{flagicon|ESP}} [[Марк Жене]]<ref>[http://formula1.ferrari.com/en/team/marc-gene/ ''Marc Gené''], ferrari.com, хандсан 2016-02-23</ref><br />{{flagicon|ITA}} [[Давиде Ригон]]<ref>[http://formula1.ferrari.com/en/team/davide-rigon/ ''Davide Rigon''] ferrari.com, хандсан 2016-02-23</ref><br />{{flagicon|FRA}} [[Жан-Эрик Верне]]<ref>[http://formula1.ferrari.com/en/team/jean-eric-vergne/ ''Jean-Eric Vergne''] ferrari.com, хандсан 2016-02-23</ref> |- ! {{0}}7 | {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/08/ferrari-bestaetigt-kimi-raeikkoenen-fuer-2016-15081913.html ''Ferrari bestätigt Kimi Räikkönen für 2016''] Motorsport-Total.com, Mario Fritzsche, хандсан 2015-08-19</ref> | 1–19 |- | rowspan="2"| [[Зураг:Bottas Bahrain 2016.jpg|130px|center|Уильямс FW38]] | rowspan="2"| {{flagicon|GBR}} [[Уильямс Ф1|Уильямс Мартини Расинг]] | rowspan="2"| [[Уильямс FW38]] | rowspan="2"| [[Мерседес-Бенц PU106C гибрид]] | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 19 | {{flagicon|BRA}} [[Фелипе Масса]]<ref>[http://www.bbc.com/sport/0/formula1/24897809 ''Felipe Massa joins Williams for 2014 to replace Pastor Maldonado''], bbc.com, Andrew Benson, 015-07-23</ref> | 1–19 | rowspan="2" | {{flagicon|GBR}} [[Алекс Линн]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/02/alex-lynn-bleibt-entwicklungsfahrer-bei-williams-16022908.html ''Alex Lynn bleibt Entwicklungsfahrer bei Williams''] Motorsport-Total.com, Norman Fischer, 2016-02-29</ref><br />{{flagicon|GBR}} [[Гэри Паффетт]]<ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/122661 ''Gary Paffett joins Williams Formula 1 team for simulator role''], autosport.com, 2016-02-03</ref><br />{{flagicon|GBR}} [[Паул ди Реста]]<ref name="diResta">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/03/williams-paul-di-resta-als-ersatzpilot-fuer-2016-bestaetigt-16031406.html ''Williams: Paul di Resta als Ersatzpilot für 2016 bestätigt''], Motorsport-Total.com, Maria Reyer, 2016-03-14</ref><br />{{flagicon|CAN}} [[Лэнс Стролл]]<ref name="diResta"/> |- ! 77 | {{flagicon|FIN }} [[Валттери Боттас]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/09/vertrag-verlaengert-felipe-massa-bleibt-bei-williams-15090306.html ''Vertrag verlängert: Massa und Bottas bleiben bei Williams''], Motorsport-Total.com, Gerald Dirnbeck, Roman Wittemeier, 2015-09-05</ref> | 1–19 |- | rowspan="3"| [[Зураг:Kvyat Bahrain 2016.jpg|130px|center|Ред Булл RB12]] | rowspan="3"| {{flagicon|AUT}} [[Ред Булл Расинг]] | rowspan="3"| [[Ред Булл RB12]] | rowspan="3"| [[Рено Энержи F1 2016|ТАГ Хойер]] | rowspan="3" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! {{0}}3 | {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<ref>[http://www.motorsport-magazin.com/formel1/news-177637-offiziell-red-bull-verpflichtet-ricciardo/ ''„Formel 1 – Offiziell: Red Bull verpflichtet Ricciardo“ Neuer Teamkollege von Vettel''], Motorsport-Magazin.com, Stephan Heublein, Philipp Schajer, 2013-09-02</ref> | 1–19 | rowspan="3" | {{flagicon|SUI}} [[Себастьен Буэми]]<ref>[http://www.redbullracing.com/ ''Homepage von Red Bull Racing''], redbullracing.com, 016-05-05</ref><br />{{flagicon|FRA}}[[Пьер Гасли]]<ref>[http://www.redbullracing.com/ ''Homepage von Red Bull Racing''], redbullracing.com, 2016-05-05</ref> |- ! 26 | {{flagicon|RUS}} [[Данийл Вячеславович Квят|Даниил Квят]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/10/red-bull-teamchef-bestaetigt-daniil-kwjat-fuer-2016-15103127.html ''Red-Bull-Teamchef bestätigt Daniil Kwjat für 2016''], Motorsport-total.com, Christian Nimmervoll, 2015-10-31, 015-10-31</ref> | 1–4 |- ! 33 | {{flagicon|NED}} [[Макс Ферстаппен]]<ref name="Tausch Kwjat/Verstappen">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/05/red-bull-bestaetigt-verstappen-ersetzt-kwjat-ab-sofort-16050502.html ''Red Bull bestätigt: Verstappen ersetzt Kwjat ab sofort!''], Motorsport-Total.com, Dominik Sharaf, 2016-05-05</ref> | 5–19 |- | rowspan="2"| [[Зураг:Alfonso Celis Bahrain 2016.jpg|130px|center|Форс Индиа VJM09]] | rowspan="2"| {{flagicon|IND}} [[Форс Индиа|Сахара Форс Индиа F1 баг]] | rowspan="2"| [[Форс Индиа VJM09]] | rowspan="2"| [[Мерседес-Бенц PU106C гибрид]] | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 27 | {{flagicon|DEU}} [[Нико Хюлькенберг]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/09/vertrag-verlaengert-nico-huelkenberg-faehrt-weiter-fuer-force-india-15090107.html ''Vertrag verlängert: Nico Hülkenberg bis 2017 bei Force India''], Motorsport-Total.com, Martin Lüttgens, Dominik Sharaf, Roman Wittemeier, 2015-09-01</ref> | 1–19 | rowspan="2" | {{flagicon|MEX}} [[Алфонсо Селис йуниор|Алфонсо Селис]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/splitter/2015/11/alfonso-celis-neuer-entwicklungsfahrer-bei-force-india-15111908.html ''Alfonso Celis neuer Entwicklungsfahrer bei Force India''], Motorsport-Total.com, Ruben Zimmermann, 2015-11-19</ref><br />{{flagicon|RUS}} [[Никита Дмитриевич Мазепин|Никита Мазепин]]<ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/122651 ''Russian teen Nikita Mazepin gets Force India F1 development role''], autosport.com, Lawrence Barretto, 2016-02-03</ref> |- ! 11 | {{flagicon|MEX}} [[Серхио Перес]]<ref>{{Webarchiv|url=http://www.jamesallenonf1.com/2014/11/force-india-confirm-sergio-perez-for-2015-and-beyond/ |wayback=20141125200717 |text=''Force India confirm Sergio Perez for 2015 and beyond'' |archiv-bot=2023-09-26 04:16:24 InternetArchiveBot }} jamesallenonf1.com, Justin Hynes, 2015-07-23</ref> | 1–19 |- | rowspan="2"| [[Зураг:Palmer Bahrain 2016.jpg|130px|center|Рено R.S.16]] | rowspan="2"| {{flagicon|FRA}} [[Рено Ф1 Теам]] | rowspan="2"| [[Рено R.S.16]] | rowspan="2"| [[Рено Энержи F1 2016|Рено]]<ref name="Renault übernimmt Lotus">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/12/endlich-offiziell-renault-uebernimmt-lotus-15120321.html ''Endlich offiziell: Renault übernimmt Lotus''], Motorsport-Total.com, Sven Haidinger, 2015-12-03</ref> | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 20 | {{flagicon|DNK}} [[Кевин Магнуссен]]<ref name="Magnussen">[http://www.autosport.com/news/report.php/id/122678 ''Renault launches its 2016 Formula 1 car, the RS16''], autosport.com, Lawrence Barretto, 2016-02-03</ref> | 1–19 | rowspan="2" | {{flagicon|ESP}} [[Кармен Хорда]]<ref name="Renaults zweite Garde: PR-Blondine und Mercedes-Testpilot">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/02/renaults-zweite-garde-pr-blondine-und-mercedes-testpilot-16020308.html ''Renaults zweite Garde: PR-Blondine und Mercedes-Testpilot''], Motorsport-Total.com, Dominik Sharaf, 2016-02-03</ref><br />{{flagicon|CAN}} [[Николас Латифи]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/03/freitagstraining-in-aussicht-renault-verpflichtet-nicholas-latifi-16031411.html ''Freitagstraining in Aussicht: Renault verpflichtet Nicholas Latifi''], Motorsport-Total.com, Norman Fischer, 2016-03-14</ref><br />{{flagicon|FRA}} [[Эстебан Окон]]<ref name="Renaults zweite Garde: PR-Blondine und Mercedes-Testpilot"/> |- ! 30 | {{flagicon|GBR}} [[Жолион Палмер]]<ref name="Palmer">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/10/aufstieg-perfekt-joylon-palmer-faehrt-2016-fuer-lotus-15102333.html ''Aufstieg perfekt: Joylon Palmer fährt 2016 für Lotus''], Motorsport-Total.com, Roman Wittemeier, 2015-10-24</ref> | 1–19 |- | rowspan="3"| [[Зураг:Verstappen Bahrain 2016.jpg|130px|center|Торо Россо STR11]] | rowspan="3"| {{flagicon|ITA}} [[Скудериа Торо Россо]] | rowspan="3"| [[Торо Россо STR11]] | rowspan="3"| [[Феррари 059/4]] | rowspan="3" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 33 | {{flagicon|NED}} [[Макс Ферстаппен]]<ref name="Toro Rosso">[http://www.skysports.com/f1/news/12471/10084883/max-verstappen-and-carlos-sainz-to-continue-for-toro-rosso-in-2016 ''Max Verstappen and Carlos Sainz to continue for Toro Rosso in 2016''], skysports.com, James Galloway, Mike Wise, 2015-12-06</ref> | 1–4 | rowspan="3" {{TBA|Ziel=TBA}} |- ! 26 | {{flagicon|RUS}} [[Данийл Вячеславович Квят|Данийл Квят]]<ref name="Tausch Kwjat/Verstappen" /> | 5–19 |- ! 55 | {{flagicon|ESP}} [[Карлос Сайнц йуниор|Карлос Сайнц]]<ref name="Toro Rosso"/> | 1–19 |- | rowspan="2"| [[Зураг:Nasr Bahrain 2016.jpg|130px|center|Заубер C35]] | rowspan="2"| {{flagicon|CHE}} [[Заубер Моторспорт|Заубер F1 баг]] | rowspan="2"| [[Заубер C35]] | rowspan="2"| [[Феррари 059/5]] | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! {{0}}9 | {{flagicon|SWE}} [[Маркус Эрикссон]]<ref name="Sauber">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/07/marcus-ericsson-und-felipe-nasr-fahren-2016-fuer-sauber-15072305.html ''Marcus Ericsson und Felipe Nasr fahren 2016 für Sauber''], Motorsport-Total.com, Markus Lüttgens, 015-07-23</ref> | 1–19 | rowspan="2" {{TBA|Ziel=TBA}} |- ! 12 | {{flagicon|BRA}} [[Фелипе Наср]]<ref name="Sauber" /> | 1–19 |- | rowspan="3"| [[Зураг:Vandoorne Bahrain 2016.jpg|130px|center|МкЛарен MP4-31]] | rowspan="3"| {{flagicon|GBR}} [[МкЛарен Расинг|МкЛарен Хонда]] | rowspan="3"| [[МкЛарен MP4-31]] | rowspan="3"| [[Хонда RA616H]] | rowspan="3" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 14 | {{flagicon|ESP}} [[Фернандо Алонсо]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/02/dennis-fernando-alonso-hat-nicht-um-bevorzugung-gebeten-15020221.html ''Dennis: Fernando Alonso hat nicht um Bevorzugung gebeten''], Dieter Rencken & Ruben Zimmermann, Motorsport-total.com, 2015-02-02</ref> | 1, 3–19 | rowspan="3" | {{flagicon|JPN}} [[Нобухару Мацушита]]<ref>{[http://www.autosport.com/news/report.php/id/122872 ''GP2 race winner and Honda junior Matsushita gets McLaren F1 role''], autosport.com, Mitchell Adam, 016-02-20</ref><br />{{flagicon|BEL}} [[Стоффел Вандоорне]]<ref>[http://www.motorsport-magazin.com/formel1/news-221644-fix-vandoorne-wird-ersatzfahrer-bei-mclaren/ ''Fix: Vandoorne wird Ersatzfahrer bei McLaren''], Motorsport-Magazin.com, Chris Lugert, 2015-12-16</ref> |- ! 47 | {{flagicon|BEL}} [[Стоффель Вандорн]]<ref name="Vandoorne">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/03/fernando-alonso-verletzt-keine-starterlaubnis-fuer-bahrain-16033108.html ''Fernando Alonso verletzt: Keine Starterlaubnis für Bahrain!''], Motorsport-Total.com, Christian Nimmervoll, 2016-03-31</ref> | 2 |- ! 22 | {{flagicon|GBR}} [[Женсон Баттон]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/09/ron-dennis-spricht-machtwort-button-und-alonso-bleiben-15092707.html ''Ron Dennis spricht Machtwort: Button und Alonso bleiben!''], Motorsport-Total.com, Norman Fischer, 2015-09-27</ref> | 1–19 |- | rowspan="3"| [[Зураг:Wehrlein Bahrain 2016.jpg|130px|center|Манор MRT05]] | rowspan="3"| {{flagicon|GBR}} [[Манор Расинг|Манор Расинг MRT]]<ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/122534 ''Former Marussia F1 team to compete as Manor Racing in 2016''], autosport.com, 2016-01-19</ref> | rowspan="3"| [[Манор MRT05]] | rowspan="3"| [[Мерседес-Бенц PU106C гибрид]]<ref>[http://www.speedweek.com/formel1/news/82307/Mercedes-bestaetigt-2016er-Motoren-fuer-Manor-Marussia.html Speedweek.com: ''Mercedes bestätigt: 2016er Motoren für Manor-Marussia''], Matthias Brunner, 2015-10-01</ref> | rowspan="3" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 94 | {{flagicon|DEU}} [[Паскаль Вээрлайн]]<ref name="Wehrlein">[http://www.motorsport-magazin.com/formel1/news-224134-pascal-wehrlein-faehrt-2016-fuer-manor-in-der-f1/ ''Pascal Wehrlein fährt 2016 für Manor in der F1''], Motorsport-Magazin.com, Philipp Schajer, 2016-02-10</ref> | 1–19 | rowspan="3" | {{flagicon|GBR}} [[Иордан Кинг]]<ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/123022 ''Manor F1 team keeps GP2 racer Jordan King in development role''], autosport.com, Lawrence Barretto, 2016-03-01</ref><br />{{flagicon|USA}} [[Александер Росси]]<ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/123185 ''Andretti IndyCar driver Alexander Rossi to act as Manor F1 reserve''], autosport.com, Lawrence Barretto, 2016-03-09</ref> |- ! 88 | {{flagicon|IDN}} [[Рио Харянто]]<ref name="Haryanto">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/02/manor-rio-haryanto-komplettiert-formel-1-starterfeld-2016-16021802.html ''Manor: Rio Haryanto komplettiert Formel-1-Starterfeld 2016''], Motorsport-total.com, Dominik Sharaf, 2016-02-18</ref><ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/122842 ''Manor Racing confirms Rio Haryanto as second Formula 1 driver'' - F1 news - AUTOSPORT.com]</ref> | 1–12 |- ! 31 | {{flagicon|FRA}} [[Эстебан Окон]]<ref name="Ocon">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/08/kein-geld-rio-haryanto-verliert-formel-1-cockpit-bei-manor-16081002.html ''Rio Haryanto verliert Manor-Cockpit an Esteban Ocon''], Motorsport-Total.com, Norman Fischer, 2016-08-10</ref> | 13–19 |- | rowspan="2"| [[Зураг:Gutierrez Bahrain 2016 1.jpg|130px|center|Хаас VF-16]] | rowspan="2"| {{flagicon|USA}} [[Хаас Ф1|Хаас F1 баг]] | rowspan="2"| [[Хаас VF-16]] | rowspan="2"| [[Феррари 059/5]]<ref>[http://www.f1fanatic.co.uk/2014/09/03/haas-deal-use-ferrari-engines-confirmed/ ''Haas deal to use Ferrari engines confirmed''], f1fanatic.co.uk, 2015-09-18</ref> | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! {{0}}8 | {{flagicon|FRA}} [[Ромайн Грожан]]<ref name="Grosjean">[http://www.autosport.com/news/report.php/id/121079 ''Haas Formula 1 team announces Romain Grosjean as first driver''], autosport.com, Ian Parkes, 2015-09-29</ref> | 1–19 | rowspan="2" | {{flagicon|USA}} [[Сантино Ферручи]]<ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/123203 ''Haas F1 team signs American teenager to development deal''], autosport.com, Ian Parkes, 2016-03-11</ref><br />{{flagicon|MCO}} [[Шарль Леклер]] |- ! 21 | {{flagicon|MEX}} [[Эстебан Гутьеррес]]<ref name="Gutiérrez">[http://www.autosport.com/news/report.php/id/121587 ''Esteban Gutierrez announced as second Haas F1 driver for 2016''], autosport.com, Ian Parkes, 2015-10-31</ref> | 1–19 |- |} == Уралдааны хуанли == Уралдааны цагалбарын анхны хувилбарыг 2015 оны долоодугаар сарын 10-нд [[Олон Улсын Автомашины Холбоо|ОУАХ-оос]] батлан гаргасан.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/07/vorlaeufiger-formel-1-kalender-2016-21-rennen-baku-dabei-15071015.html ''Vorläufiger Formel-1-Kalender 2016: 21 Rennen – Baku dabei''], Motorsport-Total.com Rebecca Friese, 2015-07-10</ref> 2015 оны есдүгээр сар дахин шинэчилсэн ба герман болон бельгийн тэмцээний хоорондох зуны завсарлагыг багуудын хүсэлтээр дөрвөн долоо хоног сунгасан байна.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/09/kalender-2016-laengere-sommerpause-quetscht-asien-rennen-15091415.html ''Formel-1-Kalender 2016: Längerer Sommer quetscht Asien-GPs''], Motorsport-Total.com Dieter Rencken, Norman Fischer 2015-09-14</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Д/д ! Огноо ! Гран при <br />(Зам) ! Зай<br />(км) ! Ялагч ! Хоёрт ! Гуравт ! Поле -<br />байрлал ! Хурдан <br />тойролт ! Нийт оноогоор тэргүүлэгч <br />Жолооч ! Нийт оноогоор тэргүүлэгч <br />Зохион бүтээгч |- | {{0}}[[2016 оны Австралийн гран-при|1]] || style="text-align:right"| 3 сарын 20 || {{flagicon|AUS}} [[Австралийн гран-при]]<br />([[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]]) || 302,271 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|Рено]]) || rowspan="10" | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || rowspan="21" | {{flagicon|DEU}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] |- | {{0}}[[2016 оны Бахрейны гран-при|2]] || style="text-align:right"| 4 сарын 3 || {{flagicon|BRN}} [[Бахрейны гран-при]]<br />([[Бахрейны олон улсын авто тойруулга|Бахрейн]]) || 308,238 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}}[[2016 оны Хятадын гран-при|3]] || style="text-align:right"| 4 сарын 17 || {{flagicon|CHN}} [[Хятадын гран-при]]<br />([[Шанхайн олон улсын авто тойруулга|Шанхай]]) || 305,066 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|RUS}} [[Данийл Вячеславович Квят|Даниил Квят]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|Рено]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Хюлькенберг]]<br />([[Форсе Индиа]]-[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}}[[2016 оны Оросын гран-при|4]] || style="text-align:right"| 5 сарын 1 || {{flagicon|RUS}} [[Оросын гран-при]]<br />([[Сочигийн олон улсын авто тойруулга|Сочи]]) || 309,745 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}}[[2016 оны Испанийн гран-при|5]] || style="text-align:right"| 5 сарын 15 || {{flagicon|ESP}} [[Испанийн гран-при]]<br />([[Каталуня авто тойруулга|Барселон]]) || 307,104 || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|RUS}} [[Данийл Вячеславович Квят|Даниил Квят]]<br />([[Скудериа Торо Россо|Торо Россо]]-[[Скудериа Феррари|Феррари]]) |- | {{0}}[[2016 оны Монакогийн гран-при|6]] || style="text-align:right"| 5 сарын 29 || {{flagicon|MON}} [[Монакогийн гран-при]]<br />([[Монакогийн авто тойруулга|Монте-Карло]]) || 260,286 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|MEX}} [[Серхио Перес]]<br />([[Форс Индиа]]-[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Канадын гран-при|7]] || style="text-align:right"| 6 сарын 12 || {{flagicon|CAN}} [[Канадын гран-при]]<br />([[Жилл Вильнёвын авто тойруулга|Монтреал]]) || 305,270 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|FIN}} [[Валттери Боттас]]<br />([[Уильямс Ф1|Уильямс]]-[[Mерседес АМГ өндөр чадлын хөдөлгүүр|Mерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Европын гран-при|8]] || style="text-align:right"| 6 сарын 19 || {{flagicon|EUR}} [[Европын гран-при]]<br />([[Баку сити авто тойруулга|Баку]]) || 306,153 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|MEX}} [[Серхио Перес]]<br />([[Форс Индиа]]-[[Mерседес АМГ өндөр чадлын хөдөлгүүр|Mерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Австрийн гран-при|9]] || style="text-align:right"| 7 сарын 3 || {{flagicon|AUT}} [[Австрийн гран-при]]<br />([[Ред Булл Ринг|Шпийлберг]]) || 307,020 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Их Британийн гран-при|10]] || style="text-align:right"| 7 сарын 10 || {{flagicon|GBR}} [[Их Британийн гран-при]]<br />([[Сильверстоун авто тойруулга|Сильверстоун]]) || 306,198 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Унгарын гран-при|11]] || style="text-align:right"| 7 сарын 24 || {{flagicon|HUN}} [[Унгарын гран-при]]<br />([[Унгароринг|Могёрод]]) || 306,630 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]])|| {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || rowspan="4" style="text-align:center"| {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Германы гран-при|12]] || style="text-align:right"| 7 сарын 31 || {{flagicon|GER}} [[Германы гран-при]]<br />([[Хоккенхаймринг Баден-Вюртемберг|Хоккенхаймринг]]) || 306,458 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) ||{{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) |- | {{0}} [[2016 оны Бельгийн гран-при|13]] || style="text-align:right"| 8 сарын 28 || {{flagicon|BEL|}} [[Бельгийн гран-при]]<br />([[Спа-Франкоршам авто тойруулга|Спа-Франкоршам]]) || 308,052 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Италийн гран-при|14]] || style="text-align:right"| 9 сарын 4 || {{flagicon|ITA}} [[Италийн гран-при]]<br />([[Монцагийн автодром тойруулга|Монца]]) ||306,720 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|ESP}} [[Фернандо Алонсо]]<br />([[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]-[[Хонда Расинг Ф1|Хонда]]) |- | {{0}} [[2016 оны Сингапурын гран-при|15]] || style="text-align:right"| 9 сарын 18 || {{flagicon|SIN}} [[Сингапурын гран-при]]<br />([[Mарина Баи Стреет авто тойруулга|Сингапур]]) || 308,828 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || rowspan="7" | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Малайзын гран-при|16]] || style="text-align:right"| 10 сарын 2 || {{flagicon|MAS}} [[Малайзын гран-при]]<br />([[Сепангийн олон улсын авто тойруулга|Сепанг]]) || 310,408 || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Японы гран-при|17]] || style="text-align:right"| 10 сарын 9 || {{flagicon|JPN}} [[Японы гран-при]]<br />([[Сузука олон улсын авто тойруулга|Сузука]]) || 307,471 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) |- | {{0}} [[2016 оны АНУ-ын гран-при|18]] || style="text-align:right"| 10 сарын 23 || {{flagicon|USA}} [[Америкийн гран-при]]<br />([[Америкийн авто тойруулга|Аустин]]) || 308,405 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) |- | {{0}} [[2016 оны Мексикийн гран-при|19]] || style="text-align:right"| 10 сарын 30|| {{flagicon|MEX}} [[Мексикийн гран-при|Мексик]]<br />([[Автодром Херманос Родригес|Мексик]]) || 305,584 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) |- | {{0}} [[2016 оны Бразилын гран-при|20]] || style="text-align:right"| 11 сарын 13 || {{flagicon|BRA}} [[Бразилын гран-при]]<br />([[Автодром Жосе Карлос Пасе|Интерлагос]]) || 305,909 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) |- | {{0}} [[2016 оны Абу Дабийн гран-при|21]] || style="text-align:right"| 11 сарын 27 || [[Зураг:Flag of the United Arab Emirates.svg|24px]] [[Абу Дабигийн гран-при]]<br />([[Яс Марина авто тойруулга|Яс-Арал]]) || 305,355 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) |} == Уралдааны мэдээ == === Австралийн их шан === {{Гол|2016 оны Австралийн гран-при}} <div style="float:left;text-align:left;padding-right:15px"> {| class="wikitable" width="410" |- class="hintergrundfarbe5" ! Байр ! Жолооч ! Баг ! Хугацаа |- bgcolor="#F7F6A8" ! 1 | {{flagicon|GER}} [[Нико Росберг]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | 1:48:15,565 |- bgcolor="#DCE5E5" ! 2 | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | + 8,060 |- bgcolor="#FFDAB9" ! 3 | {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]] | {{flagicon|ITA}} [[Скудериа Феррари|Феррари]] | align="right" | + 9,643 |- style="border-top:2px solid #aaa" ! [[Поле байрлал|ПБ]] | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | 1:23,837 |- ! [[Хамгийн хурдан уралдааны тойролт|ххут]] | {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]] | [[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено F1|ТАГ Хойер]] | align="right" | 1:28,997 |} </div> {{Зай авах}} === Бахрейны гран-при === {{Гол|2016 оны Бахрейны гран-при}} <div style="float:left;text-align:left;padding-right:15px"> {| class="wikitable" width="410" |- class="hintergrundfarbe5" ! Байр ! Жолооч ! Баг ! Хугацаа |- bgcolor="#F7F6A8" ! 1 | {{flagicon|GER}} [[Нико Росберг]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | 1:33:34,696 |- bgcolor="#DCE5E5" ! 2 | {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]] | {{flagicon|ITA}} [[Скудериа Феррари|Феррари]] | align="right" | + 10,282 |- bgcolor="#FFDAB9" ! 3 | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | + 30,148 |- style="border-top:2px solid #aaa" ! [[Поле байрлал|ПБ]] | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | 1:29,493 |- ! [[Хамгийн хурдан уралдааны тойролт|ххут]] | {{flagicon|GER}} [[Нико Росберг]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | 1:34,482 |} </div> {{Зай авах}} == Цахим холбоос == {{Commons|Category:2016 in Formula One|2016 оны Формула-1}} * [http://www.formula1.com/ Формула-1-ийн албан ёсны цахим хуудас] ==Эшлэл== <references /> {{Формула 1}} [[Ангилал:Формула-1-улирал|#2016]] [[Ангилал:2016 оны Формула-1-дэлхийн аварга| ]] [[Ангилал:2016 оны моторт спорт]] a7c8x42h5qytezza3qxa02uj7v0h775 853724 853694 2026-04-17T19:02:34Z Enkhsaihan2005 64429 853724 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Формула-1-улирал | Улирал = 2016 | Зураг = Rosberg_-_2016_Monaco_GP.jpg | Жолооч-ДА = {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]] | Зохион бүтээгч-ДА = {{flagicon|DEU}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] }} [[Зураг:Nico Rosberg 2016 Malaysia 1.jpg|thumb|right|Дэлхийн аварга Нико Росберг]] '''2016 оны Формула-1-дэлхийн аварга''' шалгаруулах тэмцээн нь [[Формула-1|Формула 1-ийн дэлхийн аваргын]] 67 дахь улирлын тэмцээн байна. Энэ улирлын уралдаан нь гуравдугаар сарын 20-нд [[Австрали]]йн [[Альберт паркийн авто тойруулга|Мельбурн]]д эхэлсэн бөгөөд арваннэгдүгээр сарын 27-н [[Абу-Даби хот|Абу-Дабийн]] [[Яс Марина авто тойруулга|Яс-Арал]] дээр явагдан дууссан. Сүүлчийн уралдаан дээр [[герман]]ы нисгэгч [[Нико Росберг]] түүний хамгийн хүчтэй өрсөлдөгч [[Льюис Хамилтон]]оос таван онооны илүүгээр анх удаа [[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] болов. Зохион бүтээгчийн дэлхий аварга цолыг [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] баг гурав дахь удаагаа хүртжээ. ==2016 оны өөрчлөлтүүд== ===Уралдааны замууд=== [[Германы гран-при]] болон [[Европын гран-при]] нэмэгдэн орно. Германы хувьд нэг жилийн завсарлага авсан бөгөөд энэ онд [[Хоккенхаймринг Баден-Вюртемберг|Хоккенхаймринг]]ийн уралдааны зам дээр зохион явуулахаар төлөвлөгдсөн байна. Харин Европын гран-при нь хамгийн сүүлд 2012 онд [[Валенсиагийн уралдааны тойрог зам|Валенсиа]]д болсон ба энэ удаагийн онцлог нь анх удаагаа Европоос гадна буюу [[Азербайжан]]ы нийслэл [[Баку]] хотноо зохиогдохоор болсон байна.<ref>[http://www.spiegel.de/sport/formel1/hockenheim-und-baku-stehen-im-kalender-der-formel-1-fuer-2016-a-1043208.html/ ''Formel 1: Hockenheim und Baku stehen im Kalender für 2016]'' spiegel.de, 2015-07-11</ref> ===Техникийн дүрмийн өөрчлөлт=== Бүх тэрэгнүүд нэмэлт хоёр яндангийн хоолойгоор<ref name="Zusatz Auspuff">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/10/formel-1-2016-zusaetzlicher-auspuff-soll-autos-lauter-machen-15101408.html Motorsport-Total.com] ''Formel 1 2016: Zusätzlicher Auspuff soll Autos lauter machen'', Gerald Dirnbeck 2015-10-14, хандсан 2015-10-14</ref> тоноглогдсон байх, үүгээр шаталтын утаа турбо цэнэглэгчээр урсан гарах. Ингэснээр [[2014 оны Формула-1|2014]] оны техникийн дүрмээр оруулсан турбо моторын дууг өндөрсгөхдөө, моторын хорт утааны хэмжээ болон чадалд нөлөөлөхгүй байх бололцоотой юм.<ref name="WMSC September 2015">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/09/motorsport-weltrat-formel-1-wird-2016-lauter-15093011.html Motorsport-Total.com] ''Motorsport-Weltrat: Formel 1 wird 2016 lauter!'' Roman Wittemeier 2015-09-30, хандсан 2015-10-01</ref> Моторын үйлдвэрлэгч нь мотор нийлүүлсэн багууддаа нэг л ижилхэн хөдөлгүүрийг нийлүүлэх. Мөн түүнчлэн тодорхой хүрээнд тохирсон хийцийн өөрчлөлтийг хөдөлгүүрт хийж болно. Үүний хүрээнд хөдөлгүүрийн бүрдэл хэсгүүдийг ''токен''д хуваан бүртгэх ба нийт 66 токен хэсэг байна. Бүх үйлдвэрлэгч 2016 оны улиралын тэмцээнд 32 токенд өөрчлөлт буюу сайжруулалт хийж болох бөгөөд энэ нь хөдөлгүүрийн 48%-ийг засаж сайжруулах боломжтой гэсэн юм.<ref name="WMSC Dezember">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/12/formel-1-regeln-grosse-themen-bis-januar-verschoben-15120220.html Motorsport-Total.com] ''Formel-1-Regeln: Todt & Ecclestone mit besonderem Mandat'' Roman Wittemeier 2015-12-02, хандсан 2015-12-03</ref> Уг нь 2016 онд 25 токен болгон багасгахаар төлөвлөсөн байсан ч, хөдөлгүүр үйлдвэрлэгчдийн цаашдын хөгжүүлэлтэнд боолт болохгүйн үүднээс хэрэгжүүлээгүй юм. Мөн хөдөлгүүрийн ганц нэг эд ангийг хөгжүүлэх үйл ажиллагааг хасахаар тогтсон байснаа бас л дүрмээс хасчээ.<ref name="WMSC Dezember" /> [[2016 оны Австралийн гран-при| Австралийн гран-пригийн]] үеэр ОУАХ-с мэдээлснээр улирлын эхэн хүртэл Феррари 9, Мерседес 13, Хонда 14, Рено 25 токен ашиглаагүй байгааг мэдэгдэв.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/03/formel-1-antriebe-ferrari-im-winter-entwicklungsweltmeister-16031721.html Motorsport-Total.com:] ''Formel-1-Antriebe: Ferrari im Winter Entwicklungsweltmeister'', Dominik Sharaf, нийтлэгдсэн 2016-03-17, хандсан 2016-03-17</ref> Мөн туршилтын жолоодлогын үед ч бүх тэрэгнүүд техникийн дүрмийг баримтлах.<ref name="WMSC September 2015" /> Багуудын ашиглаж байгаа [[салхин канал]] болон [[Тооцон бодох шингэний динамик|CFD]]-тооцоог FIA-с шалгах шалгалтын механизмыг илүү сайжруулсан.<ref name="WMSC September 2015" /> Дугуй нийлүүлэгч [[Пирелли]] нь гурван төрлийн дугуйг уралдааны өдрүүдэд бэлэн байлгах бол үүнээс зөвхөн хоёр төрлийн дугуйг л жолооч уралдаан бүрт хэрэглэх дүрэмтэй.<ref name="WMSC Dezember" /> ==Багууд болон жолооч== {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Зураг ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! Ду&shy;гуй ! Д/д ! Үндсэн<br/>нисгэгч ! Урал&shy;даан ! Туршилт-/<br />Сэлгээний жолооч |- | rowspan="2"| [[Зураг:Rosberg Bahrain 2016 1.jpg|130px|center|Мерседес F1 W07 гибрид]] | rowspan="2"| {{flagicon|DEU}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг]] | rowspan="2"| [[Мерседес F1 W07 гибрид]] | rowspan="2"| [[Мерседес-Бенц PU106C гибрид]] | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 44 | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/05/lewis-hamilton-bleibt-bis-2018-mercedes-ist-meine-heimat-15052009.html ''Льюис Хамилтон 2018 он хүртэл үлдэнэ: : "Мерседес бол миний нутаг"]'' Motorsport-Total.com: Stefan Ziegler, 2015-05-20</ref> | 1-19 | rowspan="2"| {{flagicon|DEU}} [[Паскаль Вээрлайн]] |- ! {{0}}6 | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2014/07/rosberg-bis-2017-bei-mercedes-14071602.html ''Rosberg bis 2017 bei Mercedes''], Motorsport-Total.com Mario Fritzsche 2014-07-16, хандсан 2014-08-18</ref> | 1–19 |- | rowspan="2"| [[Зураг:Räikkönen Bahrain 2016.jpg|130px|center|Феррари SF16-H]] | rowspan="2"| {{flagicon|ITA}} [[Скудериа Феррари]] | rowspan="2"| [[Феррари SF16-H]] | rowspan="2"| [[Феррари 059/5]] | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! {{0}}5 | {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<ref>[http://www.formula1.com/news/headlines/2014/11/16648.html ''Vettel signs for Ferrari on three-year deal'']: formula1.com, англи хэлээр, нийтлэгдсэн 2014-11-20, хандсан 2014-11–20</ref> | 1–19 | rowspan="2" | {{flagicon|ESP}} [[Марк Жене]]<ref>[http://formula1.ferrari.com/en/team/marc-gene/ ''Marc Gené''], ferrari.com, хандсан 2016-02-23</ref><br />{{flagicon|ITA}} [[Давиде Ригон]]<ref>[http://formula1.ferrari.com/en/team/davide-rigon/ ''Davide Rigon''] ferrari.com, хандсан 2016-02-23</ref><br />{{flagicon|FRA}} [[Жан-Эрик Верне]]<ref>[http://formula1.ferrari.com/en/team/jean-eric-vergne/ ''Jean-Eric Vergne''] ferrari.com, хандсан 2016-02-23</ref> |- ! {{0}}7 | {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/08/ferrari-bestaetigt-kimi-raeikkoenen-fuer-2016-15081913.html ''Ferrari bestätigt Kimi Räikkönen für 2016''] Motorsport-Total.com, Mario Fritzsche, хандсан 2015-08-19</ref> | 1–19 |- | rowspan="2"| [[Зураг:Bottas Bahrain 2016.jpg|130px|center|Уильямс FW38]] | rowspan="2"| {{flagicon|GBR}} [[Уильямс Ф1|Уильямс Мартини Расинг]] | rowspan="2"| [[Уильямс FW38]] | rowspan="2"| [[Мерседес-Бенц PU106C гибрид]] | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 19 | {{flagicon|BRA}} [[Фелипе Масса]]<ref>[http://www.bbc.com/sport/0/formula1/24897809 ''Felipe Massa joins Williams for 2014 to replace Pastor Maldonado''], bbc.com, Andrew Benson, 015-07-23</ref> | 1–19 | rowspan="2" | {{flagicon|GBR}} [[Алекс Линн]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/02/alex-lynn-bleibt-entwicklungsfahrer-bei-williams-16022908.html ''Alex Lynn bleibt Entwicklungsfahrer bei Williams''] Motorsport-Total.com, Norman Fischer, 2016-02-29</ref><br />{{flagicon|GBR}} [[Гэри Паффетт]]<ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/122661 ''Gary Paffett joins Williams Formula 1 team for simulator role''], autosport.com, 2016-02-03</ref><br />{{flagicon|GBR}} [[Паул ди Реста]]<ref name="diResta">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/03/williams-paul-di-resta-als-ersatzpilot-fuer-2016-bestaetigt-16031406.html ''Williams: Paul di Resta als Ersatzpilot für 2016 bestätigt''], Motorsport-Total.com, Maria Reyer, 2016-03-14</ref><br />{{flagicon|CAN}} [[Лэнс Стролл]]<ref name="diResta"/> |- ! 77 | {{flagicon|FIN }} [[Валттери Боттас]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/09/vertrag-verlaengert-felipe-massa-bleibt-bei-williams-15090306.html ''Vertrag verlängert: Massa und Bottas bleiben bei Williams''], Motorsport-Total.com, Gerald Dirnbeck, Roman Wittemeier, 2015-09-05</ref> | 1–19 |- | rowspan="3"| [[Зураг:Kvyat Bahrain 2016.jpg|130px|center|Ред Булл RB12]] | rowspan="3"| {{flagicon|AUT}} [[Ред Булл Расинг]] | rowspan="3"| [[Ред Булл RB12]] | rowspan="3"| [[Рено Энержи F1 2016|ТАГ Хойер]] | rowspan="3" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! {{0}}3 | {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<ref>[http://www.motorsport-magazin.com/formel1/news-177637-offiziell-red-bull-verpflichtet-ricciardo/ ''„Formel 1 – Offiziell: Red Bull verpflichtet Ricciardo“ Neuer Teamkollege von Vettel''], Motorsport-Magazin.com, Stephan Heublein, Philipp Schajer, 2013-09-02</ref> | 1–19 | rowspan="3" | {{flagicon|SUI}} [[Себастьен Буэми]]<ref>[http://www.redbullracing.com/ ''Homepage von Red Bull Racing''], redbullracing.com, 016-05-05</ref><br />{{flagicon|FRA}}[[Пьер Гасли]]<ref>[http://www.redbullracing.com/ ''Homepage von Red Bull Racing''], redbullracing.com, 2016-05-05</ref> |- ! 26 | {{flagicon|RUS}} [[Даниил Квят]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/10/red-bull-teamchef-bestaetigt-daniil-kwjat-fuer-2016-15103127.html ''Red-Bull-Teamchef bestätigt Daniil Kwjat für 2016''], Motorsport-total.com, Christian Nimmervoll, 2015-10-31, 015-10-31</ref> | 1–4 |- ! 33 | {{flagicon|NED}} [[Макс Ферстаппен]]<ref name="Tausch Kwjat/Verstappen">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/05/red-bull-bestaetigt-verstappen-ersetzt-kwjat-ab-sofort-16050502.html ''Red Bull bestätigt: Verstappen ersetzt Kwjat ab sofort!''], Motorsport-Total.com, Dominik Sharaf, 2016-05-05</ref> | 5–19 |- | rowspan="2"| [[Зураг:Alfonso Celis Bahrain 2016.jpg|130px|center|Форс Индиа VJM09]] | rowspan="2"| {{flagicon|IND}} [[Форс Индиа|Сахара Форс Индиа F1 баг]] | rowspan="2"| [[Форс Индиа VJM09]] | rowspan="2"| [[Мерседес-Бенц PU106C гибрид]] | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 27 | {{flagicon|DEU}} [[Нико Хюлькенберг]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/09/vertrag-verlaengert-nico-huelkenberg-faehrt-weiter-fuer-force-india-15090107.html ''Vertrag verlängert: Nico Hülkenberg bis 2017 bei Force India''], Motorsport-Total.com, Martin Lüttgens, Dominik Sharaf, Roman Wittemeier, 2015-09-01</ref> | 1–19 | rowspan="2" | {{flagicon|MEX}} [[Алфонсо Селис йуниор|Алфонсо Селис]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/splitter/2015/11/alfonso-celis-neuer-entwicklungsfahrer-bei-force-india-15111908.html ''Alfonso Celis neuer Entwicklungsfahrer bei Force India''], Motorsport-Total.com, Ruben Zimmermann, 2015-11-19</ref><br />{{flagicon|RUS}} [[Никита Дмитриевич Мазепин|Никита Мазепин]]<ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/122651 ''Russian teen Nikita Mazepin gets Force India F1 development role''], autosport.com, Lawrence Barretto, 2016-02-03</ref> |- ! 11 | {{flagicon|MEX}} [[Серхио Перес]]<ref>{{Webarchiv|url=http://www.jamesallenonf1.com/2014/11/force-india-confirm-sergio-perez-for-2015-and-beyond/ |wayback=20141125200717 |text=''Force India confirm Sergio Perez for 2015 and beyond'' |archiv-bot=2023-09-26 04:16:24 InternetArchiveBot }} jamesallenonf1.com, Justin Hynes, 2015-07-23</ref> | 1–19 |- | rowspan="2"| [[Зураг:Palmer Bahrain 2016.jpg|130px|center|Рено R.S.16]] | rowspan="2"| {{flagicon|FRA}} [[Рено Ф1 Теам]] | rowspan="2"| [[Рено R.S.16]] | rowspan="2"| [[Рено Энержи F1 2016|Рено]]<ref name="Renault übernimmt Lotus">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/12/endlich-offiziell-renault-uebernimmt-lotus-15120321.html ''Endlich offiziell: Renault übernimmt Lotus''], Motorsport-Total.com, Sven Haidinger, 2015-12-03</ref> | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 20 | {{flagicon|DNK}} [[Кевин Магнуссен]]<ref name="Magnussen">[http://www.autosport.com/news/report.php/id/122678 ''Renault launches its 2016 Formula 1 car, the RS16''], autosport.com, Lawrence Barretto, 2016-02-03</ref> | 1–19 | rowspan="2" | {{flagicon|ESP}} [[Кармен Хорда]]<ref name="Renaults zweite Garde: PR-Blondine und Mercedes-Testpilot">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/02/renaults-zweite-garde-pr-blondine-und-mercedes-testpilot-16020308.html ''Renaults zweite Garde: PR-Blondine und Mercedes-Testpilot''], Motorsport-Total.com, Dominik Sharaf, 2016-02-03</ref><br />{{flagicon|CAN}} [[Николас Латифи]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/03/freitagstraining-in-aussicht-renault-verpflichtet-nicholas-latifi-16031411.html ''Freitagstraining in Aussicht: Renault verpflichtet Nicholas Latifi''], Motorsport-Total.com, Norman Fischer, 2016-03-14</ref><br />{{flagicon|FRA}} [[Эстебан Окон]]<ref name="Renaults zweite Garde: PR-Blondine und Mercedes-Testpilot"/> |- ! 30 | {{flagicon|GBR}} [[Жолион Палмер]]<ref name="Palmer">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/10/aufstieg-perfekt-joylon-palmer-faehrt-2016-fuer-lotus-15102333.html ''Aufstieg perfekt: Joylon Palmer fährt 2016 für Lotus''], Motorsport-Total.com, Roman Wittemeier, 2015-10-24</ref> | 1–19 |- | rowspan="3"| [[Зураг:Verstappen Bahrain 2016.jpg|130px|center|Торо Россо STR11]] | rowspan="3"| {{flagicon|ITA}} [[Скудериа Торо Россо]] | rowspan="3"| [[Торо Россо STR11]] | rowspan="3"| [[Феррари 059/4]] | rowspan="3" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 33 | {{flagicon|NED}} [[Макс Ферстаппен]]<ref name="Toro Rosso">[http://www.skysports.com/f1/news/12471/10084883/max-verstappen-and-carlos-sainz-to-continue-for-toro-rosso-in-2016 ''Max Verstappen and Carlos Sainz to continue for Toro Rosso in 2016''], skysports.com, James Galloway, Mike Wise, 2015-12-06</ref> | 1–4 | rowspan="3" {{TBA|Ziel=TBA}} |- ! 26 | {{flagicon|RUS}} [[Даниил Квят]]<ref name="Tausch Kwjat/Verstappen" /> | 5–19 |- ! 55 | {{flagicon|ESP}} [[Карлос Сайнц йуниор|Карлос Сайнц]]<ref name="Toro Rosso"/> | 1–19 |- | rowspan="2"| [[Зураг:Nasr Bahrain 2016.jpg|130px|center|Заубер C35]] | rowspan="2"| {{flagicon|CHE}} [[Заубер Моторспорт|Заубер F1 баг]] | rowspan="2"| [[Заубер C35]] | rowspan="2"| [[Феррари 059/5]] | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! {{0}}9 | {{flagicon|SWE}} [[Маркус Эрикссон]]<ref name="Sauber">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/07/marcus-ericsson-und-felipe-nasr-fahren-2016-fuer-sauber-15072305.html ''Marcus Ericsson und Felipe Nasr fahren 2016 für Sauber''], Motorsport-Total.com, Markus Lüttgens, 015-07-23</ref> | 1–19 | rowspan="2" {{TBA|Ziel=TBA}} |- ! 12 | {{flagicon|BRA}} [[Фелипе Наср]]<ref name="Sauber" /> | 1–19 |- | rowspan="3"| [[Зураг:Vandoorne Bahrain 2016.jpg|130px|center|МкЛарен MP4-31]] | rowspan="3"| {{flagicon|GBR}} [[МкЛарен Расинг|МкЛарен Хонда]] | rowspan="3"| [[МкЛарен MP4-31]] | rowspan="3"| [[Хонда RA616H]] | rowspan="3" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 14 | {{flagicon|ESP}} [[Фернандо Алонсо]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/02/dennis-fernando-alonso-hat-nicht-um-bevorzugung-gebeten-15020221.html ''Dennis: Fernando Alonso hat nicht um Bevorzugung gebeten''], Dieter Rencken & Ruben Zimmermann, Motorsport-total.com, 2015-02-02</ref> | 1, 3–19 | rowspan="3" | {{flagicon|JPN}} [[Нобухару Мацушита]]<ref>{[http://www.autosport.com/news/report.php/id/122872 ''GP2 race winner and Honda junior Matsushita gets McLaren F1 role''], autosport.com, Mitchell Adam, 016-02-20</ref><br />{{flagicon|BEL}} [[Стоффел Вандоорне]]<ref>[http://www.motorsport-magazin.com/formel1/news-221644-fix-vandoorne-wird-ersatzfahrer-bei-mclaren/ ''Fix: Vandoorne wird Ersatzfahrer bei McLaren''], Motorsport-Magazin.com, Chris Lugert, 2015-12-16</ref> |- ! 47 | {{flagicon|BEL}} [[Стоффель Вандорн]]<ref name="Vandoorne">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/03/fernando-alonso-verletzt-keine-starterlaubnis-fuer-bahrain-16033108.html ''Fernando Alonso verletzt: Keine Starterlaubnis für Bahrain!''], Motorsport-Total.com, Christian Nimmervoll, 2016-03-31</ref> | 2 |- ! 22 | {{flagicon|GBR}} [[Женсон Баттон]]<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/09/ron-dennis-spricht-machtwort-button-und-alonso-bleiben-15092707.html ''Ron Dennis spricht Machtwort: Button und Alonso bleiben!''], Motorsport-Total.com, Norman Fischer, 2015-09-27</ref> | 1–19 |- | rowspan="3"| [[Зураг:Wehrlein Bahrain 2016.jpg|130px|center|Манор MRT05]] | rowspan="3"| {{flagicon|GBR}} [[Манор Расинг|Манор Расинг MRT]]<ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/122534 ''Former Marussia F1 team to compete as Manor Racing in 2016''], autosport.com, 2016-01-19</ref> | rowspan="3"| [[Манор MRT05]] | rowspan="3"| [[Мерседес-Бенц PU106C гибрид]]<ref>[http://www.speedweek.com/formel1/news/82307/Mercedes-bestaetigt-2016er-Motoren-fuer-Manor-Marussia.html Speedweek.com: ''Mercedes bestätigt: 2016er Motoren für Manor-Marussia''], Matthias Brunner, 2015-10-01</ref> | rowspan="3" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! 94 | {{flagicon|DEU}} [[Паскаль Вээрлайн]]<ref name="Wehrlein">[http://www.motorsport-magazin.com/formel1/news-224134-pascal-wehrlein-faehrt-2016-fuer-manor-in-der-f1/ ''Pascal Wehrlein fährt 2016 für Manor in der F1''], Motorsport-Magazin.com, Philipp Schajer, 2016-02-10</ref> | 1–19 | rowspan="3" | {{flagicon|GBR}} [[Иордан Кинг]]<ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/123022 ''Manor F1 team keeps GP2 racer Jordan King in development role''], autosport.com, Lawrence Barretto, 2016-03-01</ref><br />{{flagicon|USA}} [[Александер Росси]]<ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/123185 ''Andretti IndyCar driver Alexander Rossi to act as Manor F1 reserve''], autosport.com, Lawrence Barretto, 2016-03-09</ref> |- ! 88 | {{flagicon|IDN}} [[Рио Харянто]]<ref name="Haryanto">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/02/manor-rio-haryanto-komplettiert-formel-1-starterfeld-2016-16021802.html ''Manor: Rio Haryanto komplettiert Formel-1-Starterfeld 2016''], Motorsport-total.com, Dominik Sharaf, 2016-02-18</ref><ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/122842 ''Manor Racing confirms Rio Haryanto as second Formula 1 driver'' - F1 news - AUTOSPORT.com]</ref> | 1–12 |- ! 31 | {{flagicon|FRA}} [[Эстебан Окон]]<ref name="Ocon">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/08/kein-geld-rio-haryanto-verliert-formel-1-cockpit-bei-manor-16081002.html ''Rio Haryanto verliert Manor-Cockpit an Esteban Ocon''], Motorsport-Total.com, Norman Fischer, 2016-08-10</ref> | 13–19 |- | rowspan="2"| [[Зураг:Gutierrez Bahrain 2016 1.jpg|130px|center|Хаас VF-16]] | rowspan="2"| {{flagicon|USA}} [[Хаас Ф1|Хаас F1 баг]] | rowspan="2"| [[Хаас VF-16]] | rowspan="2"| [[Феррари 059/5]]<ref>[http://www.f1fanatic.co.uk/2014/09/03/haas-deal-use-ferrari-engines-confirmed/ ''Haas deal to use Ferrari engines confirmed''], f1fanatic.co.uk, 2015-09-18</ref> | rowspan="2" style="text-align:center"| {{Пирелли}} ! {{0}}8 | {{flagicon|FRA}} [[Ромайн Грожан]]<ref name="Grosjean">[http://www.autosport.com/news/report.php/id/121079 ''Haas Formula 1 team announces Romain Grosjean as first driver''], autosport.com, Ian Parkes, 2015-09-29</ref> | 1–19 | rowspan="2" | {{flagicon|USA}} [[Сантино Ферручи]]<ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/123203 ''Haas F1 team signs American teenager to development deal''], autosport.com, Ian Parkes, 2016-03-11</ref><br />{{flagicon|MCO}} [[Шарль Леклер]] |- ! 21 | {{flagicon|MEX}} [[Эстебан Гутьеррес]]<ref name="Gutiérrez">[http://www.autosport.com/news/report.php/id/121587 ''Esteban Gutierrez announced as second Haas F1 driver for 2016''], autosport.com, Ian Parkes, 2015-10-31</ref> | 1–19 |- |} == Уралдааны хуанли == Уралдааны цагалбарын анхны хувилбарыг 2015 оны долоодугаар сарын 10-нд [[Олон Улсын Автомашины Холбоо|ОУАХ-оос]] батлан гаргасан.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/07/vorlaeufiger-formel-1-kalender-2016-21-rennen-baku-dabei-15071015.html ''Vorläufiger Formel-1-Kalender 2016: 21 Rennen – Baku dabei''], Motorsport-Total.com Rebecca Friese, 2015-07-10</ref> 2015 оны есдүгээр сар дахин шинэчилсэн ба герман болон бельгийн тэмцээний хоорондох зуны завсарлагыг багуудын хүсэлтээр дөрвөн долоо хоног сунгасан байна.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/09/kalender-2016-laengere-sommerpause-quetscht-asien-rennen-15091415.html ''Formel-1-Kalender 2016: Längerer Sommer quetscht Asien-GPs''], Motorsport-Total.com Dieter Rencken, Norman Fischer 2015-09-14</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Д/д ! Огноо ! Гран при <br />(Зам) ! Зай<br />(км) ! Ялагч ! Хоёрт ! Гуравт ! Поле -<br />байрлал ! Хурдан <br />тойролт ! Нийт оноогоор тэргүүлэгч <br />Жолооч ! Нийт оноогоор тэргүүлэгч <br />Зохион бүтээгч |- | {{0}}[[2016 оны Австралийн гран-при|1]] || style="text-align:right"| 3 сарын 20 || {{flagicon|AUS}} [[Австралийн гран-при]]<br />([[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]]) || 302,271 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|Рено]]) || rowspan="10" | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || rowspan="21" | {{flagicon|DEU}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] |- | {{0}}[[2016 оны Бахрейны гран-при|2]] || style="text-align:right"| 4 сарын 3 || {{flagicon|BRN}} [[Бахрейны гран-при]]<br />([[Бахрейны олон улсын авто тойруулга|Бахрейн]]) || 308,238 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}}[[2016 оны Хятадын гран-при|3]] || style="text-align:right"| 4 сарын 17 || {{flagicon|CHN}} [[Хятадын гран-при]]<br />([[Шанхайн олон улсын авто тойруулга|Шанхай]]) || 305,066 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|RUS}} [[Даниил Квят]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|Рено]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Хюлькенберг]]<br />([[Форсе Индиа]]-[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}}[[2016 оны Оросын гран-при|4]] || style="text-align:right"| 5 сарын 1 || {{flagicon|RUS}} [[Оросын гран-при]]<br />([[Сочигийн олон улсын авто тойруулга|Сочи]]) || 309,745 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}}[[2016 оны Испанийн гран-при|5]] || style="text-align:right"| 5 сарын 15 || {{flagicon|ESP}} [[Испанийн гран-при]]<br />([[Каталуня авто тойруулга|Барселон]]) || 307,104 || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|RUS}} [[Даниил Квят]]<br />([[Скудериа Торо Россо|Торо Россо]]-[[Скудериа Феррари|Феррари]]) |- | {{0}}[[2016 оны Монакогийн гран-при|6]] || style="text-align:right"| 5 сарын 29 || {{flagicon|MON}} [[Монакогийн гран-при]]<br />([[Монакогийн авто тойруулга|Монте-Карло]]) || 260,286 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|MEX}} [[Серхио Перес]]<br />([[Форс Индиа]]-[[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Канадын гран-при|7]] || style="text-align:right"| 6 сарын 12 || {{flagicon|CAN}} [[Канадын гран-при]]<br />([[Жилл Вильнёвын авто тойруулга|Монтреал]]) || 305,270 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|FIN}} [[Валттери Боттас]]<br />([[Уильямс Ф1|Уильямс]]-[[Mерседес АМГ өндөр чадлын хөдөлгүүр|Mерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Европын гран-при|8]] || style="text-align:right"| 6 сарын 19 || {{flagicon|EUR}} [[Европын гран-при]]<br />([[Баку сити авто тойруулга|Баку]]) || 306,153 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|MEX}} [[Серхио Перес]]<br />([[Форс Индиа]]-[[Mерседес АМГ өндөр чадлын хөдөлгүүр|Mерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Австрийн гран-при|9]] || style="text-align:right"| 7 сарын 3 || {{flagicon|AUT}} [[Австрийн гран-при]]<br />([[Ред Булл Ринг|Шпийлберг]]) || 307,020 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Их Британийн гран-при|10]] || style="text-align:right"| 7 сарын 10 || {{flagicon|GBR}} [[Их Британийн гран-при]]<br />([[Сильверстоун авто тойруулга|Сильверстоун]]) || 306,198 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Унгарын гран-при|11]] || style="text-align:right"| 7 сарын 24 || {{flagicon|HUN}} [[Унгарын гран-при]]<br />([[Унгароринг|Могёрод]]) || 306,630 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]])|| {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || rowspan="4" style="text-align:center"| {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Германы гран-при|12]] || style="text-align:right"| 7 сарын 31 || {{flagicon|GER}} [[Германы гран-при]]<br />([[Хоккенхаймринг Баден-Вюртемберг|Хоккенхаймринг]]) || 306,458 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) ||{{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) |- | {{0}} [[2016 оны Бельгийн гран-при|13]] || style="text-align:right"| 8 сарын 28 || {{flagicon|BEL|}} [[Бельгийн гран-при]]<br />([[Спа-Франкоршам авто тойруулга|Спа-Франкоршам]]) || 308,052 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Италийн гран-при|14]] || style="text-align:right"| 9 сарын 4 || {{flagicon|ITA}} [[Италийн гран-при]]<br />([[Монцагийн автодром тойруулга|Монца]]) ||306,720 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|ESP}} [[Фернандо Алонсо]]<br />([[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]-[[Хонда Расинг Ф1|Хонда]]) |- | {{0}} [[2016 оны Сингапурын гран-при|15]] || style="text-align:right"| 9 сарын 18 || {{flagicon|SIN}} [[Сингапурын гран-при]]<br />([[Mарина Баи Стреет авто тойруулга|Сингапур]]) || 308,828 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || rowspan="7" | {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Малайзын гран-при|16]] || style="text-align:right"| 10 сарын 2 || {{flagicon|MAS}} [[Малайзын гран-при]]<br />([[Сепангийн олон улсын авто тойруулга|Сепанг]]) || 310,408 || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) |- | {{0}} [[2016 оны Японы гран-при|17]] || style="text-align:right"| 10 сарын 9 || {{flagicon|JPN}} [[Японы гран-при]]<br />([[Сузука олон улсын авто тойруулга|Сузука]]) || 307,471 || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) |- | {{0}} [[2016 оны АНУ-ын гран-при|18]] || style="text-align:right"| 10 сарын 23 || {{flagicon|USA}} [[Америкийн гран-при]]<br />([[Америкийн авто тойруулга|Аустин]]) || 308,405 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) |- | {{0}} [[2016 оны Мексикийн гран-при|19]] || style="text-align:right"| 10 сарын 30|| {{flagicon|MEX}} [[Мексикийн гран-при|Мексик]]<br />([[Автодром Херманос Родригес|Мексик]]) || 305,584 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойер]]) |- | {{0}} [[2016 оны Бразилын гран-при|20]] || style="text-align:right"| 11 сарын 13 || {{flagicon|BRA}} [[Бразилын гран-при]]<br />([[Автодром Жосе Карлос Пасе|Интерлагос]]) || 305,909 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|NLD}} [[Макс Ферстаппен]]<br />([[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено Ф1 Теам|ТАГ Хойёр]]) |- | {{0}} [[2016 оны Абу Дабийн гран-при|21]] || style="text-align:right"| 11 сарын 27 || [[Зураг:Flag of the United Arab Emirates.svg|24px]] [[Абу Дабигийн гран-при]]<br />([[Яс Марина авто тойруулга|Яс-Арал]]) || 305,355 || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) || {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]]<br />([[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]]) || {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]]<br />([[Скудериа Феррари|Феррари]]) |} == Уралдааны мэдээ == === Австралийн их шан === {{Гол|2016 оны Австралийн гран-при}} <div style="float:left;text-align:left;padding-right:15px"> {| class="wikitable" width="410" |- class="hintergrundfarbe5" ! Байр ! Жолооч ! Баг ! Хугацаа |- bgcolor="#F7F6A8" ! 1 | {{flagicon|GER}} [[Нико Росберг]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | 1:48:15,565 |- bgcolor="#DCE5E5" ! 2 | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | + 8,060 |- bgcolor="#FFDAB9" ! 3 | {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]] | {{flagicon|ITA}} [[Скудериа Феррари|Феррари]] | align="right" | + 9,643 |- style="border-top:2px solid #aaa" ! [[Поле байрлал|ПБ]] | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | 1:23,837 |- ! [[Хамгийн хурдан уралдааны тойролт|ххут]] | {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]] | [[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено F1|ТАГ Хойер]] | align="right" | 1:28,997 |} </div> {{Зай авах}} === Бахрейны гран-при === {{Гол|2016 оны Бахрейны гран-при}} <div style="float:left;text-align:left;padding-right:15px"> {| class="wikitable" width="410" |- class="hintergrundfarbe5" ! Байр ! Жолооч ! Баг ! Хугацаа |- bgcolor="#F7F6A8" ! 1 | {{flagicon|GER}} [[Нико Росберг]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | 1:33:34,696 |- bgcolor="#DCE5E5" ! 2 | {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]] | {{flagicon|ITA}} [[Скудериа Феррари|Феррари]] | align="right" | + 10,282 |- bgcolor="#FFDAB9" ! 3 | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | + 30,148 |- style="border-top:2px solid #aaa" ! [[Поле байрлал|ПБ]] | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | 1:29,493 |- ! [[Хамгийн хурдан уралдааны тойролт|ххут]] | {{flagicon|GER}} [[Нико Росберг]] | {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | align="right" | 1:34,482 |} </div> {{Зай авах}} == Цахим холбоос == {{Commons|Category:2016 in Formula One|2016 оны Формула-1}} * [http://www.formula1.com/ Формула-1-ийн албан ёсны цахим хуудас] ==Эшлэл== <references /> {{Формула 1}} [[Ангилал:Формула-1-улирал|#2016]] [[Ангилал:2016 оны Формула-1-дэлхийн аварга| ]] [[Ангилал:2016 оны моторт спорт]] gqw1ctpssjqyy7c65e39bv3wzlidiya 0 61644 853731 703536 2026-04-17T19:17:56Z Enkhsaihan2005 64429 853731 wikitext text/x-wiki {{Short description|Италийн уралдаанч (1906–1966)}} {{Инфобокс хүн | name = Жузеппе Фарина | native_name = Giuseppe Farina | image = Giuseppe Farina - El Gráfico 1750.jpg | caption = Фарина 1953 онд | birth_name = Эмилио Жузеппе Фарина | birth_date = {{Birth date|1906|10|30}} | birth_place = [[Турин]], [[Пьемонт]], [[Италийн хаант улс]] | death_date = {{Death date and age|1966|06|30|1906|10|30}} | death_place = [[Айгвебелл]], [[Савой]], Франц | death_cause = [[#Үхэл|Осол]] | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Итали}} | years = {{F1|1950}}–{{F1|1956}} | teams = [[Алфа Ромео моторт спорт|Алфа Ромео]], [[Скудериа Феррари|Феррари]] | races = 35 (33 гараа) | championships = 1 ({{F1|1950}}) | wins = 5 | podiums = 20 | points = 115 {{frac|1|3}} (127 {{frac|1|3}}){{efn|name="droppedpoints"}} | poles = 5 | fastest_laps = 5 | first_race = [[1950 оны Иx Британийн гран-при]] | first_win = [[1950 оны Иx Британийн гран-при]] | last_win = [[1953 оны Германы гран-при]] | last_race = [[1956 оны Индианаполис 500]] }} }} '''Жузеппе „Нино“ Фарина''' ([[Итали хэл|ит.]] ''Giuseppe „Nino“ Farina''; * 1906 оны аравдугаар сарын 30-нд [[Турин]]; † 1966 оны зургаадугаар сарын 30-нд [[Шамбери]]) нь [[Итали|италийн]] [[Авто спорт|авто спортын жолооч]] байсан ба [[Формула-1]] уралдааны түүхэн дэх анхны дэлхийн аварга цолыг хүртсэн тамирчин юм. ==Мэргэжлийн гараа== Нино Фарина нь эдийн засгийн шинжлэх ухааны докторын зэрэгтэй, [[Пининфарина]]гийн автомашины дизайнер [[Баттиста Фарина]]гийн ач нь юм. Нино автомашины уралдааны мэргэжлийн гараагаа 1933 онд [[Алфа Ромео]]той эхэлсэн ба 1936 онд тус үйлдвэрийн спортын багт гишүүнээр элссэн ажээ. Тухайн үеийн гран-при уралдааны төрөлд [[Мерседес-Бенц]] болон [[Авто Унион]] хэт давамгайлж байснаас шалтгаалан амжилт гаргаж чадаагүй байна. Гэхдээ хөдөлгүүрийн багтаамж багатай ангилал болох [[Войтуретте]] төрөлд (өнөөгийн [[Формула-2]]-той төстэй ангилал) хэд хэдэн түрүүг авчээ. Дайны дараа тэр хувийнхаа [[Мазерати]]гаар уралдаанд оролцсон болон 1948 оны Монакогийн их шанд уралдан түрүүлсэн байдаг. 1950 онд [[Алфа Ромео моторт спорт|Алфа Ромео багт]] орсон ба тус багт нь мөн [[Луижи Фагиоли]], [[Хуан Мануэль Фанжио]] нар байсан нь "Гурван том Ф-үүдийн баг" гэж яригдахад хүргэсэн байдаг. Гурван удаагийн гран-при тэмцээнд түрүүлснээр [[Хуан Мануэль Фанжио]]гоос түрүүлэн [[1950 оны Формула-1|1950 онд]] [[Формула-1]]-ийн анхны дэлхийн аварга болжээ. Фарина 1953 онд 47 насандаа хамгийн сүүлчийн гран при ялалтаа [[германы гран-при]]д түрүүлэн баяраа тэмдэглэсэн байна. 1956 онд тэр авто уралдааны спортоо албан ёсоор орхисон бөгөөд дараа нь автомашины худалдаач, жолооны багш, автомашины их биеийн дизайнер зэрэг ажлыг өөрийн нагац ах Пининфарина дээрээ хийж байжээ. 1966 оны зургаадугаар сарын 30-нд Нино Фарина [[Шамбери]]д машинтайгаа явж байгаад холбооны шон мөргөн золгүйгээр таалал төгссөн юм. == Статистик == === Дайны өмнөх гран-пригийн үр дүн === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="background:#808080" ! Улирал !! style="width:4.5em" | 1 !! style="width:4.5em" | 2 !! style="width:4.5em" | 3 !! style="width:4.5em" | 4 !! style="width:4.5em" | 5 !! style="width:4.5em" | 6 !! style="width:4.5em" | 7 || style="width:4.5em" | Оноо || Байр |- ! rowspan="2" | [[1935 оны европын аварга шалгаруулах гран-при|1935]] | {{1935 оны Европын аварга шалгаруулах гран при}} ! rowspan="2" | 51 ! rowspan="2" | 21. |- | bgcolor="#EFCFFF" | DNF | | | | bgcolor="#DFFFDF" | 8 | bgcolor="#FFFFFF" | DNS | |- ! rowspan="2" | [[1936 оны европын аварга шалгаруулах гран-при|1936]] | {{1936 оны Европын аварга шалгаруулах гран при}} | | | ! rowspan="2" | 26 ! rowspan="2" | 14. |- | bgcolor="#CFCFFF" | DNF / 5{{FN|1}} | | bgcolor="#EFCFFF" | DNF | bgcolor="#EFCFFF" | DNF | | | |- ! rowspan="2" | [[1937 оны европын аварга шалгаруулах гран-при|1937]] | {{1937 оны Европын аварга шалгаруулах гран при}} | | ! rowspan="2" | 28 ! rowspan="2" | 7. |- | | bgcolor="#EFCFFF" | DNF | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | DNF | bgcolor="#CFCFFF" | DNF / 7 {{FN|2}} | | |- ! rowspan="2" | [[1938 оны европын аварга шалгаруулах гран-при|1938]] | {{1938 оны Европын аварга шалгаруулах гран при}} | | | ! rowspan="2" | 21 ! rowspan="2" | 8. |- | | bgcolor="#EFCFFF" | DNF | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | | | |- ! rowspan="2" | [[1939 оны европын аварга шалгаруулах гран-при|1939]] | {{1939 оны Европын аварга шалгаруулах гран при}} | | | ! rowspan="2" | 25 ! rowspan="2" | 13. |- | bgcolor="#EFCFFF" | DNF | | | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | | | |} {{Дайны өмнөх уралдааны дүн}} {{FNZ|1|Нино Фарина эхний тойргоосоо хасагдсан ч ойролцоогоор уралдааны цагийн хагасаас [[Антонио Бривио|Бривиогийн]] тэргээр уралдсан. Тэд хамтдаа тавдугаар байрт орсон.}} {{FNZ|2|Нино Фарина 13 дахь тойргоосоо хасагдсан ч ойролцоогоор уралдааны цагийн хагасаас [[Тацио Нуволари|Нуволаригийн]] тэргээр уралдсан. Тэд хамтдаа долоодугаар байрт орсон.}} === Формула-1-ийн статистик === ==== Гран-при ялалт ==== * 1950: [[File:Flag of the United Kingdom.svg|20px|link=1950 оны Их Британийн гран-при]] [[1950 оны Их Британийн гран-при|Их Британи]] ([[Сильверстоун авто тойруулга|Сильверстоун]]) * 1950: {{CHE|1950 оны Швейцарийн гран-при|Швейцари}} ([[Бремгартен дугуй зам|Бремгартен]]) * 1950: {{ITA|1950 оны Италийн гран-при|Итали}} ([[Монцагийн автодром тойруулга|Монца]]) * 1951: {{BEL|1951 оны Бельгийн гран-при|Бельги}} ([[Спа-Франкоршам авто тойруулга|Спа-Франкоршам]]) * 1953: {{DEU|1953 оны Германы гран-при|Герман}} ([[Нюрбургринг|Нюрбург]]) ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="background:#e0e0e0" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 |- ! rowspan="2" | [[1950 оны Формула-1|1950]] | {{1950 оны Формула-1}} | | |- | bgcolor="#FFFFBF" | '''''1''''' | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | | bgcolor="#FFFFBF" | ''1'' | bgcolor="#DFFFDF" | '''''4''''' | bgcolor="#CFCFFF" | 7 | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | | |- ! rowspan="2" | [[1951 оны Формула-1|1951]] | {{1951 оны Формула-1}} | |- | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFFFDF" | (5) | bgcolor="#EFCFFF" | (<small>''DNF''</small>) | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#FFDF9F" | ''<small>DNF</small>/3''¹ | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | |- ! rowspan="2" | [[1952 оны Формула-1|1952]] | {{1952 оны Формула-1}} | |- | bgcolor="#EFCFFF" | '''<small>DNF</small>'''² | | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#CFCFFF" | '''6''' | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFFFDF" | (4) | |- ! rowspan="2" | [[1953 оны Формула-1|1953]] | {{1953 оны Формула-1}} |- | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | (5) | bgcolor="#FFDF9F" | (3) | bgcolor="#FFFFBF" | 1 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 | bgcolor="#DFDFDF" | 2 |- ! rowspan="2" | [[1954 оны Формула-1|1954]] | {{1954 оны Формула-1}} |- | bgcolor="#DFDFDF" | '''2''' | | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | | | | | | |- ! rowspan="2" | [[1955 оны Формула-1|1955]] | {{1955 оны Формула-1}} | | |- | bgcolor="#DFDFDF" | 3/2³ | bgcolor="#FFDF9F" | 3 | | bgcolor="#DFFFDF" | 4 | | | bgcolor="#FFFFF" | <small>DNS</small> | | |- ! rowspan="2" | [[1956 оны Формула-1|1956]] | {{1956 оны Формула-1}} | |- | | | bgcolor="#FFCFCF" | <small>DNQ</small> | | | | | | |} ¹ <small>Нино Фарина 34 дугаартай тэргээр уралдсан ч эвдрэл гарч уралдааныг орхих болов. Ингээд тэр 40 дугаартай тэргийг Фелисе Бонеттогоос авч уралдан гуравдугаар байрт шалгарчээ.</small> ² <small>Фарина 28 дугаартай тэргээр уралдсан ч эвдрэл гарч уралдааныг орхих болов. Ингээд тэр 32 дугаартай тэргийг [[Андре Симон]]оос авч уралдав. Гэтэл хоёр дахь тэрэг нь ч эвдрэн тэмцээнээс хасагдав.</small> ³ <small>Фарина 10 дугаартай тэргээр уралдав. Үүнээ [[Маурисе Тринтигнант]]ад өгсөн ч Марусе тус тэргийг нь цааш нь [[Умберто Маглиоли]]д өгчээ. 10 дугаартай тэрэг нь гуравт орсон. Фарина дараа нь 12 дугаартай тэргийг [[Хосе Фройлан Гонзалес]]ээс авч уралджээ. Гэсэн ч энэ тэргийг бас л цааш нь Тринтигнантад шилжүүлэв. 12 дугаартай тэрэг нь хоёрт оржээ.</small> {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} === Ле Мансын дүн === {| class="wikitable" style="font-size:85%;" |- bgcolor="#ABBBDD" ! Он ! Баг ! Тэрэг ! Багийн хамтрагч ! Байр ! Орхисон шалтгаан |- | [[1953 оны Ле Мансын 24-цагийн уралдаан|1953]] | {{ITA|#}} [[Скудериа Феррари]] | [[Феррари 340MM]] | {{GBR|#}}, [[Майк Хоторн]] | хасагдсан | |} ==Цахим холбоос== {{Commons|Category:Giuseppe Farina|Жузеппе Фарина}} * [http://www.motorsportmemorial.org/LWFWIW/focusLWFWIW.php?db2=LWF&db=ms&n=33 Жузеппе Фарина] motorsportmemorial.org (англи хэлээр) [[Ангилал:Ле Маны 24-цагийн уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Италийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:1950 оноос өмнөх гран-пригийн жолооч]] [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Турины тамирчин]] [[Ангилал:Италичууд]] [[Ангилал:1906 онд төрсөн]] [[Ангилал:1966 онд өнгөрсөн]] 5p0ljydlf1f5xl171t66za9wybyco37 0 62769 853740 743409 2026-04-17T21:04:31Z Enkhsaihan2005 64429 853740 wikitext text/x-wiki {{Short description|Австрийн уралдаанч (1949–2019)}} {{Инфобокс хүн | name = Ники Лауда | native_name = Niki Lauda | image = Lauda_at_1982_Dutch_Grand_Prix.jpg | caption = Лауда [[1982 оны Нидерландын гран-при]]д | birth_name = Андреас Николаус Лауда | birth_date = {{Birth date|1949|2|22}} | birth_place = [[Вена]], [[Холбоотнуудад эзлэгдсэн Австри]] | death_date = {{Death date and age|2019|5|20|1949|2|22}} | death_place = [[Цюрих]], Швейцар | resting_place = [[Хайлигенштадтын оршуулгын газар]] | spouse = {{plainlist| * {{marriage|Марлен Кнаус|1976|1991|end=салсан}} * {{marriage|Биргит Ветцингер|2008}} }} | children = 4 | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Австри}} | years = {{F1|1971}}–{{F1|1979}}, {{F1|1982}}–{{F1|1985}} | teams = [[Марч Энжинееринг|Марч]], [[Бритиш Рэсинг Моторс|БРМ]], [[Скудериа Феррари|Феррари]], [[Брэбем]], [[Макларен]] | races = 177 (171 гараа) <!-- StatsF1 lists 180 participations for Lauda, out of which AUT-76, NED-76, and CAN-77 are actually non-appearances --> | championships = 3 ({{F1|1975}}, {{F1|1977}}, {{F1|1984}}) | wins = 25 | podiums = 54 | poles = 24 | fastest_laps = 24 | points = 420.5 | first_race = [[1971 оны Австрийн гран-при]] | first_win = [[1974 оны Испанийн гран-при]] | last_win = [[1985 оны Нидерландын гран-при]] | last_race = [[1985 оны Австралийн гран-при]] }} }} '''Андреас Николаус "Ники" Лауда''' ([[герман хэл|герм.]] '''''Andreas Nikolaus „Niki“ Lauda'''''; * [[1949 он]]ы [[2 сарын 22|хоёрдугаар сарын 22]]-нд [[Вена]]; † [[2019 он]]ы [[5 сарын 20]]-нд [[Цюрих]]<ref name="SALZBURG24">[https://www.salzburg24.at/news/oesterreich/formel-1-legende-niki-lauda-ist-tot-70550437 „Niki Lauda (70) ist tot“], auf ''salzburg24.at'' vom 21. Mai 2019</ref>) нь [[Австри]]йн [[Авто спорт|авто уралдаанч]], бизнесмен, [[нисгэгч]] болон формула-1-ийн нисгэгч агсан. Тэр [[Формула-1]]-д 1971 оноос 1985 он хүртэл оролцсон ба энэ хугацаанд гурван удаа [[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|дэлхийн аварга]] болжээ. ==Гарал ба хувийн амьдрал== Ники Лауда нь Эрнст-Петер Лауда болон түүний эхнэр Элизабетын хүү, Ханс Лаудагийн ач нь юм. Түүний эцэг нь ч тэр, өвөө нь ч тэр маш нөлөө бүхий аж үйлдвэржүүлэгчид<ref>{{Webarchiv|url=http://www.styriabooks.at/files/images/9783222132667_Leseprobe.pdf |wayback=20150717234803 |text=Die Laudas – Ein Imperium aus Wiener Blut |archiv-bot=2023-09-26 15:49:47 InternetArchiveBot }} (PDF; 302&nbsp;kB) Seite 19 abgerufen am 21. Februar 2014.</ref> байсан учраас Ники нэлээд тансаг амьдралд хүн болон өсчээ.<ref name="aelou">Lauda, Hans. www.aeiou.at. http://www.aeiou.at/aeiou.encyclop.l/l265000.htm</ref> 15 настайдаа тэр анхныхаа автомашиныг авсан нь 1949 оны [[Фолксваген Кэфер]] кабриолет байсан ба түүний өөрийнх нь хэлснээр санаандаа буусан бүхнийг гүйцээхдээ хармааны мөнгөө ч хүргэхгүй байсан аж. Тийм ч учраас амралтаараа ачааны тэрэгний туслах жолоочийн ажил хийж байжээ. Түүний эцэг эх нь моторт спортоор явахад нь ихэд дургүй байсан ч тэр бүгдийг нь орхин өөрийн замаа хөөсөн байна.<ref>[http://www.sueddeutsche.de/geld/reden-wir-ueber-geld-niki-lauda-freunde-was-sind-ueberhaupt-freunde-1.972224 ''Was sind überhaupt Freunde?''.] In: ''Süddeutsche.'' 9. Juli 2010.</ref> Ингээд тэрбээр Австри даяар түүний гэр бүлийн нэрийг мэдэхийг ашиглан хэд хэдэн банкнаас зээл аван Формула-1-д орох хүртлээ өөрийгөө санхүүжүүлсэн байдаг.<ref>Tom Rubython: ''In the Name of Glory - 1976.'' Myrtle Press, 2011, ISBN 978-0-9565656-9-3, S. 2ff.</ref> Ники Лауда хоёр удаа гэрлэжээ. Эхлээд 1975 онд Марлин Кнаустай танилцан, дараа жил нь хуримаа хийв. Гэвч 1991 онд тэд салцгаасан байна. Дараа нь 2008 онд Биргит Ветцингертэй гэрлэжээ. Эхний эхнэрийн Лукас (1979), Матиас (1981) гэх хүүхдүүдтэй бол, хоёр дахь эхнэрээс нь Макс, Миа (2009) гэсэн ихэр хүүхдүүд төрсөн байна. ==Спортын намтар== ===Уралдааны спортын гараа=== 19 настайдаа Ники [[Бад Мюллаккен]]д 1968 оны дөрөвдүгээр сарын 15-нд уулын уралдаанд оролцон хоёрдугаар байрт оржээ. 1969 онд [[Формула V]]-д Австрийн Шпаркассе банкны ивээн тэтгэлгийн тусламжтай оролцов. Дараа жил нь [[Формула-3]]-т оролцон хэд хэдэн осолд орсон ч азаар эсэн мэнд үлджээ. Эдгээр ослынхоо дараа тэр Формула-3 нь галзуу хүний уралдаан, нэг галзуу олон галзуутай нэг зам дээр удаан уралдах хэцүү хэмээн [[Формула-2]] луу шилжив. Формула-1-д орох мөнгөө олохын тулд Ники 1970-аад оны эхээр спорт автомашины уралдаанд [[Порше 908]]-аар болон тоуренваген уралдаанд оролцсон байна. 1973 онд [[BMW E9|BMW купье]]тэйгээр [[Нюрбургринг]] дээр болсон 24 цагийн уралдаан орон түрүүлэв. ==Статистик== === Мэргэжлийн замнал === {| |- valign="top" | style="width:33%" | * 1970: [[Францын Формула-3|Францын Формула 3]] * 1971: [[Европын Формула-2|Формула 2]] (10-р байр) * 1971: [[Европын Туренваген АШТ|ЕТАШТ]] (31-р байр) * [[1971 оны Формула-1|1971]]: [[Формула-1]] * 1972: Формула 2 (5-р байр) * 1972: Их Британийн Формула 2 (Аварга) * [[1972 оны Формула-1|1972]]: Формула 1 | style="width:33%" | * [[1973 оны Формула-1|1973]]: Формула 1 (17-р байр) * 1973: ЕТАШТ(7-р байр) * [[1974 оны Формула-1|1974]]: Формула 1 (4-р байр) * [[1975 оны Формула-1|1975]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[1976 оны Формула-1|1976]]: Формула 1 (2-р байр) * [[1977 оны Формула-1|1977]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[1978 оны Формула-1|1978]]: Формула 1 (4-р байр) | style="width:33%" | * [[1979 оны Формула-1|1979]]: Формула 1 (14-р байр) * 1979: Прокар BMW M1 (Аварга) * [[1982 оны Формула-1|1982]]: Формула 1 (5-р байр) * [[1983 оны Формула-1|1983]]: Формула 1 (10-р байр) * [[1984 оны Формула-1|1984]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[1985 оны Формула-1|1985]]: Формула 1 (10-р байр) |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== {| class="wikitable" style="width:100%" |- align="center" class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- align="center" | '''[[1971 оны Формула-1|1971]]''' | [[Марч Энжинееринг|СТП Марч Расинг Теам]] | [[Марч 711]] | [[Косворт|Форд Косворт 3.0 V8]] | 1 | − | − | − | − | − | − | '''–''' |- align="center" | '''[[1972 оны Формула-1|1972]]''' | СТП Марч Расинг Теам | [[Марч 721]]&nbsp;/&nbsp;721X&nbsp;/&nbsp;721G | Форд Косворт 3.0 V8 | 12 | − | − | − | − | − | − | '''–''' |- align="center" | '''[[1973 оны Формула-1|1973]]''' | [[Бритиш Расинг Моторс|Марлборо B.R.M.]] | [[BRM P160|BRM P160C]]&nbsp;/&nbsp;P160E | B.R.M. 3.0 V12 | 14 | − | − | − | − | − | 2 | '''17.''' |- align="center" | '''[[1974 оны Формула-1|1974]]''' | [[Скудериа Феррари|Скудериа Феррари SEFAC]] | [[Феррари 312B3]] | [[Скудериа Феррари|Феррари 3.0 B12]] | 15 | 2 | 3 | − | 9 | 3 | 38 | '''4.''' |- align="center" | '''[[1975 оны Формула-1|1975]]''' | Скудериа Феррари SEFAC | Феррари 312B3&nbsp;/[[Феррари 312T|&nbsp;312T]] | Феррари 3.0 B12 | 14 | 5 | 1 | 2 | 9 | 2 | 64,5 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[1976 оны Формула-1|1976]]''' | Скудериа Феррари SEFAC | Феррари 312T&nbsp;/[[Феррари 312T2|&nbsp;312T2]] | Феррари 3.0 B12 | 14 | 5 | 2 | 2 | 3 | 4 | 68 | '''2.''' |- align="center" | '''[[1977 оны Формула-1|1977]]''' | Скудериа Феррари SEFAC | Феррари 312T2 | Феррари 3.0 B12 | 14 | 3 | 6 | 1 | 2 | 3 | 72 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[1978 оны Формула-1|1978]]''' | [[Брэбем|Пармалат Расинг баг]] | [[Брэбем BT45C]]&nbsp;/&nbsp;[[Брэбем BT46|BT46]]&nbsp;/&nbsp;46B | [[Алфа Ромео моторт спорт|Алфа Ромео 3.0 B12]] | 16 | 2 | 3 | 2 | 1 | 4 | 44 | '''4.''' |- align="center" | '''[[1979 оны Формула-1|1979]]''' | Пармалат Расинг баг | [[Брэбем BT48]] | Алфа Ромео 3.0 B12 | 13 | − | − | − | − | − | 4 | '''14.''' |- align="center" | '''[[1982 оны Формула-1|1982]]''' | [[МкЛарен Расинг|Марлборо МкЛарен Интернационал]] | [[МкЛарен MP4-1B]] | [[Косворт|Форд Косворт 3.0 V8]] | 14 | 2 | − | 1 | − | 1 | 30 | '''5.''' |- align="center" | rowspan="2" | '''[[1983 оны Формула-1|1983]]''' | rowspan="2" |Марлборо МкЛарен Интернационал | [[МкЛарен MP4-1C]] | Форд Косворт 3.0 V8 | 10 | − | 1 | 1 | − | 1 | 12 | rowspan="2" | '''10.''' |- align="center" | [[МкЛарен MP4-1D]] | [[Techniques d’Avant Garde|TAG 1.5 V6 Турбо]] | 4 | − | − | − | − | − | − |- align="center" | '''[[1984 оны Формула-1|1984]]''' | Марлборо МкЛарен Интернационал | [[МкЛарен MP4-2]] | TAG 1.5 V6 Турбо | 16 | 5 | 4 | − | − | 5 | 72 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[1985 оны Формула-1|1985]]''' | Марлборо МкЛарен Интернационал | [[МкЛарен MP4-2B]] | TAG 1.5 V6 Турбо | 14 | 1 | − | − | − | 1 | 14 | '''10.''' |- class="hintergrundfarbe5" align="center" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''171''' | '''25''' | '''20''' | '''9''' | '''24''' | '''24''' | '''420,5''' | |} == Цахим холбоос == {{Commons|Category:Niki Lauda|Ники Лауда}} ==Эшлэл== <references /> {{DEFAULTSORT:Лауда, Ники}} [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Австрийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Формула 1 багийн дарга]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Феррари)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Мерседес)]] [[Ангилал:Ферраригийн хүн]] [[Ангилал:Мерседес-Бенцийн хүн]] [[Ангилал:Агаарын тээврийн бизнесмен]] [[Ангилал:Спорт автомашины уралдааны дэлхийн аваргын нисгэгч]] [[Ангилал:Австрийн оны шилдэг тамирчин]] [[Ангилал:Венийн тамирчин]] [[Ангилал:Австричууд]] [[Ангилал:1949 онд төрсөн]] [[Ангилал:2019 онд өнгөрсөн]] rkej0g6oeux4horwtywfdl0wo0d34lq 0 62897 853695 801584 2026-04-17T17:40:46Z Enkhsaihan2005 64429 853695 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | Name = Айртон Сенна | Image = Ayrton Senna 8 - Cropped.jpg | Caption = Айртон Сенна | Nationality = {{BRA}} | Date of birth = [[1960 он]]ы [[3 сарын 21]] | Date of death = [[1994 он]]ы [[5 сарын 1]] | 2016 Team = | 2016 Car number = | Teams = 1984&nbsp;[[Тоулмен]]&nbsp;<br/> 1985-1987&nbsp;[[Теам Лотус|Лотус]]&nbsp;<br/> 1988–1993&nbsp;[[МкЛарен Расинг|МкЛарен]]&nbsp;<br/> 1994&nbsp;[[Уильямс Ф1|Уильямс]] | Races = 161 | Championships = 3 удаа ([[1988 оны Формула-1|1988]], [[1990 оны Формула-1|1990]], [[1991 оны Формула-1|1991]]) | Wins = 41 | Podiums = 80 | Points = 614 | Poles = 65 | Fastest laps = 19 | First race = [[1984 оны Бразилын гран-при]] | Last race = [[1994 оны Сан-Мариногийн гран-при]] | Last season = | Last position = }} [[File:AyrtonSennasFullFaceHelmet.jpg|thumb|right|hochkant|Сеннагийн алдарт шар дуулга]] [[File:Ayrtonsenna-logo.svg|thumb|right|hochkant|Айртон Сеннагийн гарын үсэг]] '''Айртон Сенна да Силва''' ([[Португал хэл|порт.]] '''''Ayrton Senna da Silva''''' {{IPA|aˈiʁtõ ˈsẽnɐ dɐ ˈsiwvɐ}}; * [[1960 он]]ы [[3 сарын 21]]-нд [[Сан-Паулу]]; † [[1994 он]]ы [[5 сарын 1]] [[Болонья]]) нь [[Бразил]]ын [[Авто спорт|автомашины уралдааны]] тамирчин байсан юм. 1984 оноос 1994 оны Сан-Мариногийн гран-пригийн үеэр ослын улмаас нас нөгчих хүртлээ тэрбээр Формула-1-д уралдан, гурван удаа [[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|дэлхийн аварга]] болжээ. Айртон Формула 1-д [[Тоулмен]], [[Теам Лотус|Лотус]], [[МкЛарен Расинг|МкЛарен]], [[Уильямс Ф1|Уильямс]] зэрэг багуудын үндсэн нисгэгчээр нийт 161 удаа гараанд гарчээ. Үүнээс 41 удаад нь түрүүлэн, 65 удаа [[Поле байрлал|түрүү байрлал]]ыг, 19 удаа хамгийн хурдан тойролтын амжилтад хүрчээ. Түүний мэргэжлийн тамирчны замналд хамгийн хүчтэй өрсөлдөгч нь дэлхийн дөрвөн удаагийн аварга [[Франц]]ын нисгэгч [[Алайн Прост]] л байлаа. Айртоны жолоодлогын ур чадварыг, ялангуяа бороотой зам дээр мэдэрч чаддаг авьяасыг үнэлсэн Лотус багийн ахлагч Петер Варр түүнд "The Magic" (шидтэн) хэмээх хочийг өгч байжээ. 2004 оны дөрөвдүгээр сард Формула-1 нисгэгчид, багийн ахлагч нар, инженерүүд болон сэтгүүлчдээс бүрдсэн нийт 77 хүний бүрэлдэхүүнтэй шүүгчдийн баг Айртоныг Формула-1 түүхэн дэх хамгийн хурдан нисгэгчээр сонгожээ. Үүний дараа 2006 оны арванхоёрдугаар сард болон 2009 оны арванхоёрдугаар сард мөн дээрхийн адил мэргэжилтнүүдийн санал асуулга явуулсанд аль алинд нь Айртон ахин нэгдүгээр байрыг эзэлсэн байна.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2006/12/Experten_Senna_der_schnellste_Fahrer_aller_Zeiten_06122807.html „Experten: Senna der schnellste Fahrer aller Zeiten“] (Motorsport-Total.com am 28. Dezember 2006); {{Webarchiv|url=http://www.sport1.de/de/sport/artikel_717796.html |wayback=20071022032345 |text=„Experten wählen Senna vor Schumi“ |archiv-bot=2023-09-26 05:36:40 InternetArchiveBot }} 22. Oktober 2007, (Sport1.de am 29. Dezember 2006); [http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=1 „Formula 1's greatest drivers“] (Autosport im Dezember 2009)</ref> Дээрх мэргэжилтнүүд ийм төрлийн санал асуулга явуулахад Формула-1-ийн үе үеийн тамирчдыг хооронд нь харьцуулах нь маш хүнд гэдгийг ч онцолсон байдаг.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2006/12/Expertenumfrage_Senna_haengt_Schumacher_ab_06122905.html „Expertenumfrage: Senna hängt Schumacher ab“] (Motorsport-Total.com am 29. Dezember 2006)</ref> == Мэргэжлийн гараа == === Картинг, Формула Форд, Формула 3 === Нэлээд хөрөнгөтэй айлын хүү байсан учир Сенна улсынхаа эрх мэдэл бүхий иргэдийн тоонд ордог байв. Тиймээс ч энэ боломжоо ашиглан моторт спортод идэвхтэй оролцож эхлэв. Тэр моторт спортын гараагаа [[картинг]] спортоор эхэллээ. 13 настайдаа Сенна анхныхаа албан ёсны уралдаанд оролцсон ба түүний дараа 1977, 1978 онуудад өмнөд америкийн картинг спортын аварга, 1978-1981 он хүртэл дөрвөн удаа дараалан бразилын картингийн аварга болжээ. Картингийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд 1978 онд зургаадугаар байр, 1979-1980 онуудад хоёрт, 1981 онд дөрөвт, 1982 онд арвандөрөвт орсон байна. [[File:Ayrton Senna Beginning - Formula Ford 1981, Van Diemen.jpg|thumb|right|Айртон Сенна 1981 оны Формула Форд уралдаан дээр]] Үүний зэрэгцээ тэр өөрийн мэргэжлийн тамирчны гараагаа европод бэлтгэж байгаад 1981 онд [[Формула Форд]]-1600 аварга шалгаруулалтад оролцон, нийт 19 уралдааны 12-т нь түрүүлэн тэргүүн байрыг эзэлжээ. 1982 онд ахин Формула-Форд-2000 аварга шалгаруулалтад орон, 27 уралдааны 21-д нь түрүүлэн британийн болон европын аварга цолыг хүртжээ. 1983 онд [[Британийн Формула-3 аварга шалгаруулалт]]ад оролцон, мөн л улирлын 12 уралдаанд [[Мартин Брандл]]тай өрсөлдөн түрүүлснээр аварга болжээ. Түүнээс гадна Сенна 1983 онд анх удаа Формула-3-ын дүрмээр явагдсан [[Макао Гранд Прикс]] уралдаанд оролцон түрүүлжээ. === Формула 1 === [[File:Eröffnungsrennen GP-Kurs Nürburgring 1984-05-12.jpg|thumb|right|1984 оны тавдугаар сарын 12&nbsp;-нд [[Нюрбургринг]]ийн нээлтийн сонирхуулах уралдаан, Сенна хамгийн түрүүнд]] 1983 онд Сенна Уильямс, [[Брэбем]], МкЛарен, Тоулмен (1986 онд [[Бенеттон Формула|Бенеттон]] худалдан авсан) багуудад туршилтын нисгэгч хийж байгаад дараа нь Тоулмен багтай гурван жилийн гэрээ хийн 1984-1986 оны улиралд уралдахаар боллоо. Энэ гэрээ нь олны гайхлыг төрүүлсэн ба учир нь Тоулмен дээрх дөрвөн багаас хамгийн муу багийн тоонд тооцогддог байв. Сенна энэхүү сонголтоо сүүлд тайлбарлахдаа: "шинэхэн нисгэгч шилдэг багт орон хоёрдугаар нисгэгчийн үүрэг гүйцэтгэснээс, хоёрдугаар ангиллын багт орж нэгдүгээр нисгэгч нь байсан дээр" хэмээжээ. Сенна 1984 оны тавдугаар сарын 12-нд шинээр нээгдсэн [[Нюрбургринг]]ийн нээлтийн сонирхуулах уралдаанд тухайн үед шинээр гарсан [[Мерседес-Бенц W201|Мерседес-Бенц 190 E 2.3-16]] турен тэргээр уралдсан нь олны анхаарлыг татсан байна. Энэ уралдаанд тухайн үед Формула Нэгийн дэлхийн аваргууд байсан [[Жеймс Хант]], [[Ники Лауда]], [[Кеке Росберг]] нарын нисгэгчид 20 ширхэг яг ижилхэн тэргээр уралдан Сенна түрүүлж байжээ.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.pistonheads.com/news/24769.htm |wayback=20130616182045 |text=''Resultatliste des Schaurennens vom 12. Mai 1984 am Nürburgring'' |archiv-bot=2024-05-18 13:49:00 InternetArchiveBot }}, PistonHeads.com, 2011-12-02</ref> === Тоулмен 1984 он === [[File:Toleman TG184.jpg|thumb|right|Тоулмен TG184]] Тоулмен энэ улирлыг өнгөрсөн жилийнхээ муу тэрэгтэйгээр эхэлсэн ба тав дахь уралдаан дээр буюу [[1984 оны Францын гран-при|Францын их шан]] дээр л [[Тоулмен TG184]] тэрэг нь бэлэн болсон байна. 1984 оны зургаадугаар сарын 3-нд болсон [[1984 оны Монакогийн гран-при|Монакогийн гран при]] Сеннагийн тамирчны гараанд чухал үүрэг гүйцэтгэжээ. Нойтон зам дээр нэлээд хэдэн нисгэгчид замаас гулган гарч байхад, гарааны байрлалын сүүлээс хөдөлсөн Сенна уралдааныг тэргүүлж яваа [[Алайн Прост]]од тойрог тойргоор ойртсоор л байлаа. Гэвч тус уралдааны даргаар ажиллаж байсан [[Жаки Икс]] уралдахаар төлөвлөсөн байсан 78 тойргийн дөнгөж 31 дэх тойрог дээрээс уралдааныг зогсоосон бөгөөд Алайн бага зэргийн хугацаагаар Сеннагийн өмнө орон түрүүлсэн байна. Сенна хэдийгээр Тоулмен багтай 1986 оныг хүртэл хүчинтэй гэрээтэй байсан ч, энэ уралдааны дараа [[Теам Лотус|Лотус]] багийн дарга [[Петер Варр]] [[1985 оны Формула-1|1985 онд улиралд]] тус багт ажиллах санал тавьжээ. Үүнээс хэдэн сарын дараа Сеннагийн аав нь Сеннаг Тоулмен багийн гэрээнээс чөлөөлөн худалдаж авсан нь, хүүдээ тухайн үеийн шилдэг багт орох боломжийг олгосон алхам байв. Үүнээс болоод Тоулмен баг түүний дараах уралдаан болох [[1985 оны Италийн гран-при|Италийн гран прид]] Сеннаг гараанд гаргасангүй. Түүний оронд [[Пьерлуижи Мартини]]г гаргасан ч, тэр шалгаруулалтад тэнцсэнгүй. Тиймээс Тоулмен буулт хийн Сеннаг үлдсэн улирлын уралдаануудад гараанд дахин гаргажээ. == Үхэлд хүргэсэн осол == === Өмнөх түүх === Энэ улирлын гурав дахь уралдаан болох [[1994 оны Сан Мариногийн гран-при|Сан Мариногийн гран-пригийн]] үндсэн уралдааны өмнө нь хоёр хүнд осол гарав: дөрөвдүгээр сарын 29-нд болсон чөлөөт бэлтгэл дээр [[Рубенс Барричелло]] осолдон гар болон хамраа хугалсан бол дөрөвдүгээр сарын 30-нд [[Роланд Ратцэнбергер]] осолдон нас баржээ. Ратцэнбергерийг нас барсны дараа Сенна байрлал тогтоох уралдаанд цааш оролцсонгүй. 1994 оны тавдугаар сарын 1-нд уралдаан дөнгөж эхлэнгүүт [[Педро Ламы]] өндөр хурдтайгаар гараанаасаа хөдөлж амжаагүй байсан [[Юрки Ярвилехто|ЖЖ Лехтог]] мөргөсний улмаас аюулгүйн тэрэг гарч эхний таван тойрог явсан байна. == Статистик == === Мэргэжлийн замнал === {| |- valign="top" | style="width:33%" | * 1973–1981: [[Карт спорт]] * 1981: Британийн [[Формула Форд]] 1600 (аварга) * 1982: Европын Формула Форд 2000 (аварга) * 1982: Британийн Формула Форд 2000 (аварга) * 1983: [[Британийн Формула-3 аварга шалгаруулалт|Британийн Формулаl 3]] (аварга) * 1983: [[Европын Формула-3 аварга шалгаруулалт|Европын Формула 3]] | style="width:33%" | * [[1983 оны Формула-1|1983]]: [[Формула-1]] (туршилтын жолооч) * [[1984 оны Формула-1|1984]]: Формула 1 (9-р байр) * [[1985 оны Формула-1|1985]]: Формула 1 (4-р байр) * [[1986 оны Формула-1|1986]]: Формула 1 (4-р байр) * [[1987 оны Формула-1|1987]]: Формула 1 (3-р байр) * [[1988 оны Формула-1|1988]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) | style="width:33%" | * [[1989 оны Формула-1|1989]]: Формула 1 (2-р байр) * [[1990 оны Формула-1|1990]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[1991 оны Формула-1|1991]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[1992 оны Формула-1|1992]]: Формула 1 (4-р байр) * [[1993 оны Формула-1|1993]]: Формула 1 (2-р байр) * [[1994 оны Формула-1|1994]]: Формула 1 |} === Формула 1-ийн ДАШТ-ний статистик=== {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%" ! style="width:4.5em"| Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтад |- style="text-align:center;" | '''[[1984 оны Формула-1|1984]]''' | [[Тоулмен]] Групп Моторспорт | [[Тоулмен TG183]]B/[[Тоулмен TG184|TG184]] | [[Харт Расинг Энжинес|Харт 1.5 L4 Турбо]] | 14 | – | 1 | 2 | – | 1 | 13 | '''9.''' |- align="center" | '''[[1985 оны Формула-1|1985]]''' | [[Теам Лотус|JPS Теам Лотус]] | [[Лотус 97T]] | [[Рено Ф1 Теам|Рено 1.5 V6 Турбо]] | 16 | 2 | 2 | 2 | 7 | 3 | 38 | '''4.''' |- align="center" | '''[[1986 оны Формула-1|1986]]''' | JPS Теам Лотус | [[Лотус 98T]] | Рено 1.5 V6 Турбо | 16 | 2 | 4 | 2 | 8 | – | 55 | '''4.''' |- align="center" | '''[[1987 оны Формула-1|1987]]''' | Камел Теам Лотус Хонда | [[Лотус99T]] | [[Хонда Расинг Ф1|Хонда 1.5 V6 Турбо]] | 16 | 2 | 4 | 2 | 1 | 3 | 57 | '''3.''' |- align="center" | '''[[1988 оны Формула-1|1988]]''' | [[МкЛарен Расинг|Хонда Марлборо МкЛарен]] | [[МкЛарен MP4/4]] | Хонда 1.5 V6 Турбо | 16 | 8 | 3 | – | 13 | 3 | 94 (90) | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[1989 оны Формула-1|1989]]''' | Хонда Марлборо МкЛарен | [[МкЛарен MP4/5]] | Хонда 3.5 V10 | 16 | 6 | 1 | – | 13 | 3 | 60 | '''2.''' |- align="center" | '''[[1990 оны Формула-1|1990]]''' | Хонда Марлборо МкЛарен | МкЛарен MP4/5B | Хонда 3.5 V10 | 16 | 6 | 2 | 3 | 10 | 2 | 78 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[1991 оны Формула-1|1991]]''' | Хонда Марлборо МкЛарен | [[МкЛарен MP4/6]] | Хонда 3.5 V12 | 16 | 7 | 3 | 2 | 8 | 2 | 96 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[1992 оны Формула-1|1992]]''' | Хонда Марлборо МкЛарен | МкЛарен MP4/6B / [[МкЛарен MP4/7|MP4/7A]] / MP4/7B | Хонда 3.5 V12 | 16 | 3 | 1 | 3 | 1 | 1 | 50 | '''4.''' |- align="center" | '''[[1993 оны Формула-1|1993]]''' | Марлборо МкЛарен | [[МкЛарен MP4/8]] | [[Форд]] 3.5 V8 | 16 | 5 | 2 | – | 1 | 1 | 73 | '''2.''' |- align="center" | '''[[1994 оны Формула-1|1994]]''' | [[Уильямс Ф1|Ротманс Уильямс Рено]] | [[Уильямс FW16]] | Рено 3.5 V10 | 3 | – | – | – | 3 | – | – | '''–''' |- class="hintergrundfarbe5" align="center" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''161''' | '''41''' | '''23''' | '''16''' | '''65''' | '''19''' | '''614''' | |} == Цахим холбоос == * [[Формула-1]] * [[Хуан Мануэль Фанжио]] {{Commons|Category:Ayrton Senna|Айртон Сенна}} * [https://web.archive.org/web/20161122234237/http://www.ayrton-senna.com/s-files/start.html The Senna Files] * [http://www.ayrtonsenna.de/ Айртон Сеннагийн фэн хуудас (германаар)] ==Эшлэл== <references /> {{DEFAULTSORT:Сенна, Айртон}} [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Бразилын Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Сан-Паулугийн тамирчин]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Уильямс)]] [[Ангилал:Бразилчууд]] [[Ангилал:1960 онд төрсөн]] [[Ангилал:1994 онд өнгөрсөн]] rki799t8gizz372blst2wktsrckmhr7 853707 853695 2026-04-17T17:59:21Z Enkhsaihan2005 64429 853707 wikitext text/x-wiki {{Short description|Бразилийн шилдэг уралдаанч (1960–1994)}} {{Инфобокс хүн | name = Айртон Сенна | image = Ayrton Senna 9 (cropped).jpg | caption = Сенна [[1988 оны Германы гран-при]]д | birth_name = Айртон Сенна да Силва | birth_date = {{Birth date|1960|3|21}} | birth_place = [[Сантана (Сан-Паулугийн тойрог)|Сантана ]], [[Сан-Паулу]], Бразил | death_date = {{Death date and age|1994|5|1|1960|3|21}} | death_place = [[Болонья]], Эмилиа-Романья, Итали | death_cause = [[Айртон Сеннагийн үхэл|1994 оны Сан Мариногийн гран-пригийн үеэр авсан гэмтэл]] | resting_place = [[Морумби оршуулгын газар]] | spouse = {{marriage|Лилиан де Васконселос Суза|1981|1982|end=салсан}} | partner = {{plainlist| <!--* Adriane Yamin (1985–1988) not notable--> * [[Шуша (дуучин)|Шуша]] (1988–1990) <!--* Christine Ferracciu (1990–1991) not notable--> * [[Адриан Галистеу]] (1993–1994; үхэл) }} | relatives = {{plainlist| * [[Вивиан Сенна]] (эгч) * [[Бруно Сенна]] (үеэл) }} | signature = Ayrton Senna signature.svg | signature_alt = Айртон Сеннагийн гарын үсэг | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч|embed=yes | nationality = {{flag|Бразил}} | years = {{F1|1984}}–{{F1|1994}} | teams = [[Тоулмен]], [[Лотус]], [[Макларен]], [[Уильямс Ф1|Уильямс]] | races = 162 (161 гараа) | championships = 3 ({{F1|1988}}, {{F1|1990}}, {{F1|1991}}) | wins = 41 | podiums = 80 | points = 610 (614){{efn|name="droppedpoints"}} | poles = 65 | fastest_laps = 19 | first_race = [[1984 оны Бразилын гран-при]] | first_win = [[1985 оны Португалын гран-при]] | last_win = [[1993 оны Австралийн гран-при]] | last_race = [[1994 оны Сан-Мариногийн гран-при]] }} }} [[File:AyrtonSennasFullFaceHelmet.jpg|thumb|right|hochkant|Сеннагийн алдарт шар дуулга]] [[File:Ayrtonsenna-logo.svg|thumb|right|hochkant|Айртон Сеннагийн гарын үсэг]] '''Айртон Сенна да Силва''' ([[Португал хэл|порт.]] '''''Ayrton Senna da Silva''''' {{IPA|aˈiʁtõ ˈsẽnɐ dɐ ˈsiwvɐ}}; * [[1960 он]]ы [[3 сарын 21]]-нд [[Сан-Паулу]]; † [[1994 он]]ы [[5 сарын 1]] [[Болонья]]) нь [[Бразил]]ын [[Авто спорт|автомашины уралдааны]] тамирчин байсан юм. 1984 оноос 1994 оны Сан-Мариногийн гран-пригийн үеэр ослын улмаас нас нөгчих хүртлээ тэрбээр Формула-1-д уралдан, гурван удаа [[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|дэлхийн аварга]] болжээ. Айртон Формула 1-д [[Тоулмен]], [[Теам Лотус|Лотус]], [[МкЛарен Расинг|МкЛарен]], [[Уильямс Ф1|Уильямс]] зэрэг багуудын үндсэн нисгэгчээр нийт 161 удаа гараанд гарчээ. Үүнээс 41 удаад нь түрүүлэн, 65 удаа [[Поле байрлал|түрүү байрлал]]ыг, 19 удаа хамгийн хурдан тойролтын амжилтад хүрчээ. Түүний мэргэжлийн тамирчны замналд хамгийн хүчтэй өрсөлдөгч нь дэлхийн дөрвөн удаагийн аварга [[Франц]]ын нисгэгч [[Алайн Прост]] л байлаа. Айртоны жолоодлогын ур чадварыг, ялангуяа бороотой зам дээр мэдэрч чаддаг авьяасыг үнэлсэн Лотус багийн ахлагч Петер Варр түүнд "The Magic" (шидтэн) хэмээх хочийг өгч байжээ. 2004 оны дөрөвдүгээр сард Формула-1 нисгэгчид, багийн ахлагч нар, инженерүүд болон сэтгүүлчдээс бүрдсэн нийт 77 хүний бүрэлдэхүүнтэй шүүгчдийн баг Айртоныг Формула-1 түүхэн дэх хамгийн хурдан нисгэгчээр сонгожээ. Үүний дараа 2006 оны арванхоёрдугаар сард болон 2009 оны арванхоёрдугаар сард мөн дээрхийн адил мэргэжилтнүүдийн санал асуулга явуулсанд аль алинд нь Айртон ахин нэгдүгээр байрыг эзэлсэн байна.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2006/12/Experten_Senna_der_schnellste_Fahrer_aller_Zeiten_06122807.html „Experten: Senna der schnellste Fahrer aller Zeiten“] (Motorsport-Total.com am 28. Dezember 2006); {{Webarchiv|url=http://www.sport1.de/de/sport/artikel_717796.html |wayback=20071022032345 |text=„Experten wählen Senna vor Schumi“ |archiv-bot=2023-09-26 05:36:40 InternetArchiveBot }} 22. Oktober 2007, (Sport1.de am 29. Dezember 2006); [http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=1 „Formula 1's greatest drivers“] (Autosport im Dezember 2009)</ref> Дээрх мэргэжилтнүүд ийм төрлийн санал асуулга явуулахад Формула-1-ийн үе үеийн тамирчдыг хооронд нь харьцуулах нь маш хүнд гэдгийг ч онцолсон байдаг.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2006/12/Expertenumfrage_Senna_haengt_Schumacher_ab_06122905.html „Expertenumfrage: Senna hängt Schumacher ab“] (Motorsport-Total.com am 29. Dezember 2006)</ref> == Мэргэжлийн гараа == === Картинг, Формула Форд, Формула 3 === Нэлээд хөрөнгөтэй айлын хүү байсан учир Сенна улсынхаа эрх мэдэл бүхий иргэдийн тоонд ордог байв. Тиймээс ч энэ боломжоо ашиглан моторт спортод идэвхтэй оролцож эхлэв. Тэр моторт спортын гараагаа [[картинг]] спортоор эхэллээ. 13 настайдаа Сенна анхныхаа албан ёсны уралдаанд оролцсон ба түүний дараа 1977, 1978 онуудад өмнөд америкийн картинг спортын аварга, 1978-1981 он хүртэл дөрвөн удаа дараалан бразилын картингийн аварга болжээ. Картингийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд 1978 онд зургаадугаар байр, 1979-1980 онуудад хоёрт, 1981 онд дөрөвт, 1982 онд арвандөрөвт орсон байна. [[File:Ayrton Senna Beginning - Formula Ford 1981, Van Diemen.jpg|thumb|right|Айртон Сенна 1981 оны Формула Форд уралдаан дээр]] Үүний зэрэгцээ тэр өөрийн мэргэжлийн тамирчны гараагаа европод бэлтгэж байгаад 1981 онд [[Формула Форд]]-1600 аварга шалгаруулалтад оролцон, нийт 19 уралдааны 12-т нь түрүүлэн тэргүүн байрыг эзэлжээ. 1982 онд ахин Формула-Форд-2000 аварга шалгаруулалтад орон, 27 уралдааны 21-д нь түрүүлэн британийн болон европын аварга цолыг хүртжээ. 1983 онд [[Британийн Формула-3 аварга шалгаруулалт]]ад оролцон, мөн л улирлын 12 уралдаанд [[Мартин Брандл]]тай өрсөлдөн түрүүлснээр аварга болжээ. Түүнээс гадна Сенна 1983 онд анх удаа Формула-3-ын дүрмээр явагдсан [[Макао Гранд Прикс]] уралдаанд оролцон түрүүлжээ. === Формула 1 === [[File:Eröffnungsrennen GP-Kurs Nürburgring 1984-05-12.jpg|thumb|right|1984 оны тавдугаар сарын 12&nbsp;-нд [[Нюрбургринг]]ийн нээлтийн сонирхуулах уралдаан, Сенна хамгийн түрүүнд]] 1983 онд Сенна Уильямс, [[Брэбем]], МкЛарен, Тоулмен (1986 онд [[Бенеттон Формула|Бенеттон]] худалдан авсан) багуудад туршилтын нисгэгч хийж байгаад дараа нь Тоулмен багтай гурван жилийн гэрээ хийн 1984-1986 оны улиралд уралдахаар боллоо. Энэ гэрээ нь олны гайхлыг төрүүлсэн ба учир нь Тоулмен дээрх дөрвөн багаас хамгийн муу багийн тоонд тооцогддог байв. Сенна энэхүү сонголтоо сүүлд тайлбарлахдаа: "шинэхэн нисгэгч шилдэг багт орон хоёрдугаар нисгэгчийн үүрэг гүйцэтгэснээс, хоёрдугаар ангиллын багт орж нэгдүгээр нисгэгч нь байсан дээр" хэмээжээ. Сенна 1984 оны тавдугаар сарын 12-нд шинээр нээгдсэн [[Нюрбургринг]]ийн нээлтийн сонирхуулах уралдаанд тухайн үед шинээр гарсан [[Мерседес-Бенц W201|Мерседес-Бенц 190 E 2.3-16]] турен тэргээр уралдсан нь олны анхаарлыг татсан байна. Энэ уралдаанд тухайн үед Формула Нэгийн дэлхийн аваргууд байсан [[Жеймс Хант]], [[Ники Лауда]], [[Кеке Росберг]] нарын нисгэгчид 20 ширхэг яг ижилхэн тэргээр уралдан Сенна түрүүлж байжээ.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.pistonheads.com/news/24769.htm |wayback=20130616182045 |text=''Resultatliste des Schaurennens vom 12. Mai 1984 am Nürburgring'' |archiv-bot=2024-05-18 13:49:00 InternetArchiveBot }}, PistonHeads.com, 2011-12-02</ref> === Тоулмен 1984 он === [[File:Toleman TG184.jpg|thumb|right|Тоулмен TG184]] Тоулмен энэ улирлыг өнгөрсөн жилийнхээ муу тэрэгтэйгээр эхэлсэн ба тав дахь уралдаан дээр буюу [[1984 оны Францын гран-при|Францын их шан]] дээр л [[Тоулмен TG184]] тэрэг нь бэлэн болсон байна. 1984 оны зургаадугаар сарын 3-нд болсон [[1984 оны Монакогийн гран-при|Монакогийн гран при]] Сеннагийн тамирчны гараанд чухал үүрэг гүйцэтгэжээ. Нойтон зам дээр нэлээд хэдэн нисгэгчид замаас гулган гарч байхад, гарааны байрлалын сүүлээс хөдөлсөн Сенна уралдааныг тэргүүлж яваа [[Алайн Прост]]од тойрог тойргоор ойртсоор л байлаа. Гэвч тус уралдааны даргаар ажиллаж байсан [[Жаки Икс]] уралдахаар төлөвлөсөн байсан 78 тойргийн дөнгөж 31 дэх тойрог дээрээс уралдааныг зогсоосон бөгөөд Алайн бага зэргийн хугацаагаар Сеннагийн өмнө орон түрүүлсэн байна. Сенна хэдийгээр Тоулмен багтай 1986 оныг хүртэл хүчинтэй гэрээтэй байсан ч, энэ уралдааны дараа [[Теам Лотус|Лотус]] багийн дарга [[Петер Варр]] [[1985 оны Формула-1|1985 онд улиралд]] тус багт ажиллах санал тавьжээ. Үүнээс хэдэн сарын дараа Сеннагийн аав нь Сеннаг Тоулмен багийн гэрээнээс чөлөөлөн худалдаж авсан нь, хүүдээ тухайн үеийн шилдэг багт орох боломжийг олгосон алхам байв. Үүнээс болоод Тоулмен баг түүний дараах уралдаан болох [[1985 оны Италийн гран-при|Италийн гран прид]] Сеннаг гараанд гаргасангүй. Түүний оронд [[Пьерлуижи Мартини]]г гаргасан ч, тэр шалгаруулалтад тэнцсэнгүй. Тиймээс Тоулмен буулт хийн Сеннаг үлдсэн улирлын уралдаануудад гараанд дахин гаргажээ. == Үхэлд хүргэсэн осол == === Өмнөх түүх === Энэ улирлын гурав дахь уралдаан болох [[1994 оны Сан Мариногийн гран-при|Сан Мариногийн гран-пригийн]] үндсэн уралдааны өмнө нь хоёр хүнд осол гарав: дөрөвдүгээр сарын 29-нд болсон чөлөөт бэлтгэл дээр [[Рубенс Барричелло]] осолдон гар болон хамраа хугалсан бол дөрөвдүгээр сарын 30-нд [[Роланд Ратцэнбергер]] осолдон нас баржээ. Ратцэнбергерийг нас барсны дараа Сенна байрлал тогтоох уралдаанд цааш оролцсонгүй. 1994 оны тавдугаар сарын 1-нд уралдаан дөнгөж эхлэнгүүт [[Педро Ламы]] өндөр хурдтайгаар гараанаасаа хөдөлж амжаагүй байсан [[Юрки Ярвилехто|ЖЖ Лехтог]] мөргөсний улмаас аюулгүйн тэрэг гарч эхний таван тойрог явсан байна. == Статистик == === Мэргэжлийн замнал === {| |- valign="top" | style="width:33%" | * 1973–1981: [[Карт спорт]] * 1981: Британийн [[Формула Форд]] 1600 (аварга) * 1982: Европын Формула Форд 2000 (аварга) * 1982: Британийн Формула Форд 2000 (аварга) * 1983: [[Британийн Формула-3 аварга шалгаруулалт|Британийн Формулаl 3]] (аварга) * 1983: [[Европын Формула-3 аварга шалгаруулалт|Европын Формула 3]] | style="width:33%" | * [[1983 оны Формула-1|1983]]: [[Формула-1]] (туршилтын жолооч) * [[1984 оны Формула-1|1984]]: Формула 1 (9-р байр) * [[1985 оны Формула-1|1985]]: Формула 1 (4-р байр) * [[1986 оны Формула-1|1986]]: Формула 1 (4-р байр) * [[1987 оны Формула-1|1987]]: Формула 1 (3-р байр) * [[1988 оны Формула-1|1988]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) | style="width:33%" | * [[1989 оны Формула-1|1989]]: Формула 1 (2-р байр) * [[1990 оны Формула-1|1990]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[1991 оны Формула-1|1991]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[1992 оны Формула-1|1992]]: Формула 1 (4-р байр) * [[1993 оны Формула-1|1993]]: Формула 1 (2-р байр) * [[1994 оны Формула-1|1994]]: Формула 1 |} === Формула 1-ийн ДАШТ-ний статистик=== {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%" ! style="width:4.5em"| Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтад |- style="text-align:center;" | '''[[1984 оны Формула-1|1984]]''' | [[Тоулмен]] Групп Моторспорт | [[Тоулмен TG183]]B/[[Тоулмен TG184|TG184]] | [[Харт Расинг Энжинес|Харт 1.5 L4 Турбо]] | 14 | – | 1 | 2 | – | 1 | 13 | '''9.''' |- align="center" | '''[[1985 оны Формула-1|1985]]''' | [[Теам Лотус|JPS Теам Лотус]] | [[Лотус 97T]] | [[Рено Ф1 Теам|Рено 1.5 V6 Турбо]] | 16 | 2 | 2 | 2 | 7 | 3 | 38 | '''4.''' |- align="center" | '''[[1986 оны Формула-1|1986]]''' | JPS Теам Лотус | [[Лотус 98T]] | Рено 1.5 V6 Турбо | 16 | 2 | 4 | 2 | 8 | – | 55 | '''4.''' |- align="center" | '''[[1987 оны Формула-1|1987]]''' | Камел Теам Лотус Хонда | [[Лотус99T]] | [[Хонда Расинг Ф1|Хонда 1.5 V6 Турбо]] | 16 | 2 | 4 | 2 | 1 | 3 | 57 | '''3.''' |- align="center" | '''[[1988 оны Формула-1|1988]]''' | [[МкЛарен Расинг|Хонда Марлборо МкЛарен]] | [[МкЛарен MP4/4]] | Хонда 1.5 V6 Турбо | 16 | 8 | 3 | – | 13 | 3 | 94 (90) | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[1989 оны Формула-1|1989]]''' | Хонда Марлборо МкЛарен | [[МкЛарен MP4/5]] | Хонда 3.5 V10 | 16 | 6 | 1 | – | 13 | 3 | 60 | '''2.''' |- align="center" | '''[[1990 оны Формула-1|1990]]''' | Хонда Марлборо МкЛарен | МкЛарен MP4/5B | Хонда 3.5 V10 | 16 | 6 | 2 | 3 | 10 | 2 | 78 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[1991 оны Формула-1|1991]]''' | Хонда Марлборо МкЛарен | [[МкЛарен MP4/6]] | Хонда 3.5 V12 | 16 | 7 | 3 | 2 | 8 | 2 | 96 | bgcolor="#F7F6A8" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- align="center" | '''[[1992 оны Формула-1|1992]]''' | Хонда Марлборо МкЛарен | МкЛарен MP4/6B / [[МкЛарен MP4/7|MP4/7A]] / MP4/7B | Хонда 3.5 V12 | 16 | 3 | 1 | 3 | 1 | 1 | 50 | '''4.''' |- align="center" | '''[[1993 оны Формула-1|1993]]''' | Марлборо МкЛарен | [[МкЛарен MP4/8]] | [[Форд]] 3.5 V8 | 16 | 5 | 2 | – | 1 | 1 | 73 | '''2.''' |- align="center" | '''[[1994 оны Формула-1|1994]]''' | [[Уильямс Ф1|Ротманс Уильямс Рено]] | [[Уильямс FW16]] | Рено 3.5 V10 | 3 | – | – | – | 3 | – | – | '''–''' |- class="hintergrundfarbe5" align="center" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''161''' | '''41''' | '''23''' | '''16''' | '''65''' | '''19''' | '''614''' | |} == Цахим холбоос == * [[Формула-1]] * [[Хуан Мануэль Фанжио]] {{Commons|Category:Ayrton Senna|Айртон Сенна}} * [https://web.archive.org/web/20161122234237/http://www.ayrton-senna.com/s-files/start.html The Senna Files] * [http://www.ayrtonsenna.de/ Айртон Сеннагийн фэн хуудас (германаар)] ==Эшлэл== <references /> {{DEFAULTSORT:Сенна, Айртон}} [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Бразилын Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Сан-Паулугийн тамирчин]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Уильямс)]] [[Ангилал:Бразилчууд]] [[Ангилал:1960 онд төрсөн]] [[Ангилал:1994 онд өнгөрсөн]] hk1i98soy2wo1dcv0ahyx1ccu4pqd3x 0 63016 853705 679656 2026-04-17T17:43:44Z Enkhsaihan2005 64429 853705 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Формула-1 уралдаан | Rennen = AUS | Jahr = 2016 | Rennen Nr. = 1 | Streckenprofil = Circuit Albert Park.svg | Name = 2016 Formula 1 Rolex Australian Grand Prix | Datum = 3 сарын 20 | Ort = [[Мельбурн]] | Kurs = [[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]] | Runden = 57 | Geplante Runden = 58 | Länge (m) = 5303 | Wetter = бага зэрэг үүлэрхэг<br/>агаарын температур 22-23ºC<br/>замын температур 26-36°C | Zuschauer = | Pole Fahrer = {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | Pole Team = {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | Pole Zeit = 1:23,837 | Schnellste Runde Fahrer = {{flagicon|AUS}} [[Даниель Риккардо]] | Schnellste Runde Team = {{flagicon|AUT}} [[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено F1|ТАГ Хойер]] | Schnellste Runde Zeit = 1:28,997 | Schnellste Runde = 49 | Sieger Fahrer = {{flagicon|DEU}} [[Нико Росберг]] | Sieger Team = {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | Zweiter Fahrer = {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | Zweites Team = {{flagicon|GER}} [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | Dritter Fahrer = {{flagicon|DEU}} [[Себастиан Феттел]] | Drittes Team = {{flagicon|ITA}} [[Скудериа Феррари]] }} '''2016 оны [[Австралийн гран-при]]''' (албан ёсоор '''2016 Formula 1 Rolex Australian Grand Prix''') нь гуравдугаар сарын 20-нд [[Мельбурн]]ы [[Альберт паркийн авто тойруулга]] дээр зохиогдсон [[2016 оны Формула-1|2016 оны Формула-1-ийн дэлхийн аваргын]] эхний уралдаан юм. {{зай авах}} == Уралдааны дараах ДА-ын оноо == Эхний аравт орсон нисгэгчид 25, 18, 15, 12, 10, 8, 6, 4, 2, 1 гэсэн дарааллаар тус тус оноо авсан. === Жолоочийн үнэлгээ === {| |- valign="top" | {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Байр ! Жолооч ! Зохион бүтээгч ! Оноо |- valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! {{0}}1 | {{DEU|Ziel=Нико Росберг}} | Мерседес | align="right" | 25 |- valign="top" ! {{0}}2 | {{GBR|Ziel=Льюис Хамилтон}} | Мерседес | align="right" | 18 |- valign="top" ! {{0}}3 | {{DEU|Ziel=Себастиан Феттел}} | Феррари | align="right" | 15 |- valign="top" ! {{0}}4 | {{AUS|Ziel=Даниель Риккардо}} | Ред Булл-ТАГ Хойёр | align="right" | 12 |- valign="top" ! {{0}}5 | {{BRA|Ziel=Фелипе Масса}} | Уильямс-Мерседес | align="right" | 10 |- valign="top" ! {{0}}6 | {{FRA|Ziel=Ромайн Грожан}} | Хаас-Феррари | align="right" | 8 |- valign="top" ! {{0}}7 | {{DEU|Ziel=Нико Хюлькенберг}} | Форс Индиа-Мерседес | align="right" | 6 |- valign="top" ! {{0}}8 | {{FIN|Ziel=Валттери Боттас}} | Уильямс-Мерседес | align="right" | 4 |- valign="top" ! {{0}}9 | {{ESP|Карлос Сайнц йуниор|Карлос Сайнц}} | Торо Россо-Феррари | align="right" | 2 |- valign="top" ! 10 | {{NLD|Ziel=Макс Верштаппен}} | Торо Россо-Феррари | align="right" | 1 |- valign="top" ! 11 | {{GBR|Ziel=Жолион Палмер}} | Рено | align="right" | 0 |} | {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Байр ! Жолооч ! Зохион бүтээгч ! Оноо |- valign="top" ! 12 | {{DEN|Ziel=Кевин Магнуссен}} | Рено | align="right" | 0 |- valign="top" ! 13 | {{MEX|Ziel=Сергио Перец}} | Форс Индиа-Мерседес | align="right" | 0 |- valign="top" ! 14 | {{GBR|Ziel=Женсон Баттон}} | МкЛарен Хонда | align="right" | 0 |- valign="top" ! 15 | {{BRA|Ziel=Фелипе Наср}} | Заубер-Феррари | align="right" | 0 |- valign="top" ! 16 | {{DEU|Ziel=Паскаль Вээрлайн}} | Манор-Мерседес | align="right" | 0 |- valign="top" ! — | {{SWE|Ziel=Маркус Эрикссон}} | Заубер-Феррари | align="right" | 0 |- valign="top" ! — | {{FIN|Ziel=Кими Райкконен}} | Феррари | align="right" | 0 |- valign="top" ! — | {{IDN|Ziel=Рио Харянто}} | Манор-Мерседес | align="right" | 0 |- valign="top" ! — | {{ESP|Ziel=Фернандо Алонсо}} | МкЛарен Хонда | align="right" | 0 |- valign="top" ! — | {{MEX|Ziel=Эстебан Гутьеррес}} | Хаас-Феррари | align="right" | 0 |- valign="top" ! — | {{RUS|Данийл Вячеславович Квят|Данийл Квят}} | Ред Булл-ТАГ Хойёр | align="right" | 0 |} |} === Зохион бүтээгчийн дүн === {| |- valign="top" | {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Байр ! Зохион бүтээгч ! Оноо |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! 1 | align="left" | {{DEU|Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес}} | align="right" | 43 |- align="center" valign="top" ! 2 | align="left" | {{ITA|Скудериа Феррари|Феррари}} | align="right" | 15 |- align="center" valign="top" ! 3 | align="left" | {{GBR|Уильямс Ф1|Уильямс-Мерседес}} | align="right" | 14 |- align="center" valign="top" ! 4 | align="left" | {{AUT|Ред Булл Расинг|Ред Булл-ТАГ Хойёр}} | align="right" | 12 |- align="center" valign="top" ! 5 | align="left" | {{USA|Хаас Ф1|Хаас-Феррари}} | align="right" | 8 |- align="center" valign="top" ! 6 | align="left" | {{IND|Форс Индиа|Форс Индиа-Мерседес}} | align="right" | 6 |} | {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Байр ! Зохион бүтээгч ! Оноо |- align="center" valign="top" ! {{0}}7 | align="left" | {{ITA|Скудериа Торо Россо|Торо Россо-Феррари}} | align="right" | 3 |- align="center" valign="top" ! {{0}}8 | align="left" | {{FRA|Рено Ф1 Теам|Рено}} | align="right" | 0 |- align="center" valign="top" ! {{0}}9 | align="left" | {{GBR|МкЛарен Расинг|МкЛарен-Хонда}} | align="right" | 0 |- align="center" valign="top" ! 10 | align="left" | {{CHE|Заубер Моторспорт|Заубер-Феррари}} | align="right" | 0 |- align="center" valign="top" ! 11 | align="left" | {{GBR|Манор Расинг|Манор-Мерседес}} | align="right" | 0 |} |} [[Ангилал:Австралийн гран при|#2016]] [[Ангилал:2016 оны Формула-1-дэлхийн аварга|Австралийн гран при]] kvixz0qoklp1dblmnirbvq3zeb380c0 0 63044 853723 678450 2026-04-17T19:02:20Z Enkhsaihan2005 64429 853723 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Ф1 баг | name = Торо Россо | бүтэн_нэр = Скудериа Торо Россо | logo = [[Зураг:Sebastian Vettel 2007 Brazil free practice.jpg|250px|Себастиан Феттель Торо Россо STR2 загвараар 2007 оны Бразилын гран-прид уралдаж буй байдал]] | төв = [[Фаэнца]], [[Итали]] | компани = Скудериа Торо Россо СпА | баг_дарга = {{flagicon|AUT}} [[Франц Тост]] | захирал ={{flagicon|GBR}} [[Жеймс Ки]] | үндэслэгч = | цахим_хуудас = [http://www.scuderiatororosso.com/en_INT www.scuderiatororosso.com] | жолооч = (26) {{flagicon|RUS}} [[Даниил Квят]]<br />(33) {{flagicon|NED}} [[Макс Верштаппен]]<br />(55) {{flagicon|ESP}} [[Карлос Сайнц йуниор|Карлос Сайнц]] | туршилтын_жолооч = TBA | шасси = [[Торо Россо STR11]] | xөдөлгүүр = [[Скудериа Феррари|Феррари 1.6 V6 Турбо]] | дугуй = [[Пирелли]] | гараа = [[2006 оны Формула-1|2006]], [[Бахрейны гран-при|Бахрейн]] | оролцсон = 206 | зох_бүтээгч_да = 0 - хамгийн өндөр үзүүлэлт [[2008 оны Формула-1|2008 онд]] 6-р байр | жолоочийн_да = 0 - хамгийн өндөр үзүүлэлт [[2008 оны Формула-1|2008 онд]] 8-р байр | ялалт = 1 | поле = 1 | xамгийн_хурдан_тойролт = 1 | оноо = 329 | сүүлийн_улирал = 2016 | сүүлийн_байр = 7. (63 оноо) | сүүлчийн_гран_при= }} '''Скудериа Торо Россо''' ([[Итали хэл|итал.]] ''Уралдааны жүчээ Улаан Бух'' буюу ''Улаан Бух уралдааны жүчээ'', "Ред Булл"-д тулгуурлажээ) нь [[Итали]]йн [[Формула-1]] уралдааны баг бөгөөд тус баг нь [[Австри]]йн бизнесмен [[Дийтрих Матешитц]]ын ([[Ред Булл ГмбХ]]) эзэмшил юм. [[Фаэнца]]д төвтэй тус баг нь 2005 онд урьдны [[Минарди]] багийг Ред Булл худалдаж авснаар бий болсон түүхтэй. Торо Россо [[2006 оны Формула-1|2006 оны улирлаас]] эхлэн Формула-1-ийн дэлхийн аваргын тэмцээнд оролцож байна. Торо Россо нь Ред Булл багийн залуу үед тооцогддог бөгөөд Ред Буллийн хэд хэдэн нисгэгч, үүний дотор дэлхийн дөрвөн удаагийн аварга [[Себастиан Феттел]] Торо Россогоор Формула-1-ийн мэргэжлийн гараагаа эхэлж байв. {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Формула-1-баг]] [[Ангилал:Эмилиа-Романьягийн спорт]] [[Ангилал:Скудериа Торо Россо| ]] [[Ангилал:Фаэнца]] [[Ангилал:Италийн моторт спорт]] 30v5117iu25qo2ibw6tszn0fuv1ppcw 0 64819 853716 734619 2026-04-17T18:54:49Z Enkhsaihan2005 64429 853716 wikitext text/x-wiki {{Short description|Финландын уралдаанч (1989 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Валттери Боттас | image = Valtteri Bottas at the 2026 Adelaide Motorsport Festival (028A7567).jpg | caption = Боттас 2026 онд | birth_name = Валттери Виктор Боттас | birth_date = {{Birth date and age|1989|8|28}} | birth_place = [[Настола]], Пяйят-Хяме, Финланд | spouse = {{marriage|[[Эмилиа Пиккарайнен]]|2016|2019|end=салсан}} | partners = [[Тиффани Кромвелл]] (2020–одоо) | awards = | website = {{URL|http://valtteribottas.com/}} | signature = Signature of Valtteri Viktor Bottas.svg | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Финланд}} | 2026 Team = [[Кадиллак]]-[[Скудериа Феррари|Феррари]] | car_number = 77 | races = 250 (249 гараа) | championships = 0 | wins = 10 | podiums = 67 | points = 1797 | poles = 20 | fastest_laps = 19 | first_race = [[2013 оны Австралийн гран-при]] | first_win = [[2017 оны Оросын гран-при]] | last_win = [[2021 оны Туркийн гран-при]] | last_race = [[2026 оны Японы гран-при]] | last_season = | last_position = }} }} '''Валттери Боттас''' ([[Финланд хэл|фин.]] ''Valtteri Bottas'', * [[1989 он]]ы [[8 сарын 28]], [[Настола]]) нь [[Финланд]]ын авто уралдаанч юм. ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 2001–2006: [[Карт спорт]] * 2007: [[Формула Рено 2.0 Northern European Cup|Умард европын Формула Рено]] (3-р байр) * 2008: [[Формула Рено 2.0 Еврокап]] (Аварга) * 2008: Умард европын Формула Рено (Аварга) * [[2009 оны Формула-3-Евро цуврал|2009]]: [[Формула-3-Евро цуврал]] (3-р байр) * [[2010 оны Формула-3-Евро цуврал|2010]]: Формула-3-Евро цуврал (3-р байр) | style="width:33%" | * [[2010 оны Формула-1|2010]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) * [[2011 оны GP3-цуврал|2011]]: [[GP3-цуврал]] (Аварга) * [[2011 оны Их Британийн Формула 3|2011]]: [[Их Британийн Формула-3 АШТ|Их Британийн Формула 3]] (17-р байр) * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула 1 (Туршилтын жолооч) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула 1 (Туршилтын жолооч) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула 1 (17-р байр) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (4-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (5-р байр) | style="width:33%" | * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (8-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 (3-р байр) * [[2018 оны Формула-1|2018]]: Формула 1 (5-р байр) * [[2019 оны Формула-1|2019]]: Формула 1 (2-р байр) * [[2020 оны Формула-1|2020]]: Формула 1 (2-р байр) |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2021 оны тавдугаар сарын 23, Монакогийн гран при</small> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%;" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтад |- style="text-align:center;" | '''[[2013 оны Формула-1|2013]]''' | [[Уильямс Ф1|Уильямс Ф1 Теам]] | [[Уильямс FW35]] | [[Рено Ф1 Теам|Рено 2.4 V8]] | 19 | − | − | − | − | − | 4 | '''17.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | Уильямс Мартини Расинг | [[Уильямс FW36]] | [[Мерседес-Бенц HighPerformanceEngines|Мерседес 1.6 V6 Турбо]] | 19 | − | 2 | 4 | − | 1 | 186 | '''4.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | Уильямс Мартини Расинг | [[Уильямс FW37]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 18 | − | − | 2 | − | − | 136 | '''5.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | Уильямс Мартини Расинг | [[Уильямс FW38]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 21 | − | − | 1 | − | − | 85 | '''8.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес АМГ Петронас Ф1 Теам]] | [[Мерседес F1 W08 EQ Power+]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 20 | 3 | 6 | 4 | 4 | 2 | 305 | '''3.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2018 оны Формула-1|2018]]''' | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес АМГ Петронас Ф1 Теам]] | [[Мерседес F1 W08 EQ Power+]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 21 | − | 7 | 1 | 2 | 7 | 247 | '''5.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2019 оны Формула-1|2019]]''' | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес АМГ Петронас Ф1 Теам]] | [[Мерседес F1 W08 EQ Power+]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 21 | 4 | 7 | 4 | 5 | 3 | 326 | style="background:#F7F6A8;" | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2020 оны Формула-1|2020]]''' | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес АМГ Петронас Ф1 Теам]] | [[Мерседес F1 W08 EQ Power+]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 17 | 2 | 6 | 3 | 5 | 2 | 223 | style="background:#F7F6A8;" | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2021 оны Формула-1|2021]]''' | [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес АМГ Петронас Ф1 Теам]] | [[Мерседес F1 W08 EQ Power+]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 5 | – | – | 3 | 1 | 2 | 47 | ''4.'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''161''' | '''9''' | '''28''' | '''22''' | '''17''' | '''17''' | '''1559''' |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2013 оны Формула-1|2013]] {{2013 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2014 оны Формула-1|2014]] {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFFF;" | <small>WD</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 12* | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | | | | |- ! rowspan="2" |[[2018 оны Формула-1|2018]] {{2018 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#CFCFFF;" | ''14*'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | ''7'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | '''''2''''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | ''5'' | style="background:#DFFFDF;" | ''5'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | | | |- ! rowspan="2" | [[2019 оны Формула-1|2019]] {{2019 оны Формула-1}} |- | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>''DNF''</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | | | |- ! rowspan="2" | [[2020 оны Формула-1|2020]] {{2020 оны Формула-1}} |- | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | '''8''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | | | | | | |- ! rowspan="2" | [[2021 оны Формула-1|2021]] {{2021 оны Формула-1}} |- | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | '''''3''''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 12 | | | | | | | | | | | | | | | | | | |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Valtteri Bottas|Валттери Боттас}} {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Финландын Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Финландчууд]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Уильямс)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Мерседес)]] [[Ангилал:1989 онд төрсөн]] 9p5yjs5v8owma3889cl1bvwzo0ba5fz 0 64821 853737 842461 2026-04-17T20:47:52Z Enkhsaihan2005 64429 853737 wikitext text/x-wiki {{short description|Нидерланд, Бельгийн уралдаанч (1997 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Макс Ферстаппен | native_name = Max Verstappen | image = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3973 by Stepro (medium crop).jpg | caption = Ферстаппен [[2024 оны Нидерландын гран-при]]д | birth_name = Макс Эмилиан Ферстаппен | birth_date = {{birth date and age|1997|09|30}} | birth_place = [[Хасселт]], Лимбург, Бельги | partner = [[Келли Пикет]] (2020–одоо) | children = 1 | father = [[Йос Ферстаппен]] | mother = [[Софи Кумпен]] | relatives = {{plainlist| * {{ill|Robert Kumpen|nl}} (өвөө) * Паул Кумпен (элэнц авга ах) * [[Энтони Кумпен]] (үеэл) }} | awards = | signature_alt = MVR | website = {{URL|verstappen.com}} | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Нидерланд}} | 2026 Team = [[Ред Булл Расинг]]-[[Ред Булл Пауэртрейн|Ред Булл Форд]] | car_number = 33 ({{F1|2015}}–{{F1|2021}})<br>1 ({{F1|2022}}–{{F1|2025}})<br>3 ({{F1|2026}}) | races = 236 (236 гараа) | championships = 4 ({{F1|2021}}, {{F1|2022}}, {{F1|2023}}, {{F1|2024}}) | wins = 71 | podiums = 127 | points = 3456.5 | poles = 48 | fastest_laps = 37 | first_race = [[2015 оны Австралийн гран-при]] | first_win = [[2016 оны Испанийн гран-при]] | last_win = [[2025 оны Абу-Дабийн гран-при]] | last_race = [[2026 оны Японы гран-при]] | last_season = 2025 | last_position = 2-т (421 оноо) }} }} '''Макс Эмилиан Ферстаппен''' (aнг. ''Max Verstappen'', * [[1997 он]]ы [[9 сарын 30]], [[Хасселт (Бельги)|Хасселт]], [[Бельги]]<ref name="Bio">[http://www.verstappen.nl/?locatie=over&x=1&id=&lang=en ''„Biography Max“''], Verstappen.nl, 2014-09-30</ref>) нь Бельги-[[Нидерланд]]ын авто уралдаанч бөгөөд [[Формула-1]] уралдаанд [[Ред Булл]] уралдааны багт өрсөлддөг. Верстаппен Формула-1 уралдааны дэлхийн жолооч нарын аварга шалгаруулах тэмцээнд дөрвөн удаа түрүүлсэн бөгөөд [[2021-2024]] онуудад Ред Булл багтайгаа хамт дараалан түрүүлж, 11 улирлын турш 71 удаа [[Гран При]] тэмцээнд түрүүлжээ. == Тамирчны гараа == === Карт спорт (2005–2013 он) === Ферстаппен [[моторт спорт]]ын тамирчны гараагаа 2005 онд [[карт спорт]]оор эхэлжээ. 2006 оноос 2008 он хүртэл тэр гурван удаа ''бельгийн Минимакс-Ротакс-Чэлленжид'' түрүүлсэн байна. 2008, 2009 онуудад ''Бенелукс-Картинг цувралд'' оролцсон ба энэ хоёр жилдээ хоёуланд нь бельгийн карт спортын аварга болжээ. ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 2005–2013: [[Карт спорт]] * [[2014 оны Флорида өвлийн цуврал|2014]]: [[Формула Абарт|Флорида өвлийн цуврал]] * [[2014 оны Формула-3-Евро цуврал|2014]]: [[Формула-3-Евро цуврал|Европын Формула 3]] (3-р байр) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) | style="width:33%" | * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (12-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (5-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 (6-р байр) * [[2018 оны Формула-1|2018]]: Формула 1 (4-р байр) | style="width:33%" | * [[2019 оны Формула-1|2019]]: Формула 1 (3-р байр) * [[2020 оны Формула-1|2020]]: Формула 1 (3-р байр) |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2021 оны зургаадугаар сарын 6, Азербайжан их шан уралдааны дараа</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%" ! style="width:4.5em"| Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтад |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | [[Скудериа Торо Россо]] | [[Торо Россо STR10]] | [[Рено Энержи Ф1 2014|Рено 1.6 V6 Турбо]] | 19 | − | − | − | − | − | 49 | '''12''' |- style="text-align:center;" | rowspan="2" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | Скудериа Торо Россо | [[Торо Россо STR11]] | [[Скудериа Феррари|Феррари 1.6 V6 Турбо]] | 4 | − | − | − | − | − | 13 | rowspan="2" | '''5''' |- style="text-align:center;" | [[Ред Булл Расинг]] | [[Ред Булл RB12]] | ТАГ Хойер 1.6 V6 Турбо | 17 | 1 | 4 | 2 | − | 1 | 191 |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | Ред Булл Расинг | [[Ред Булл RB13]] | ТАГ Хойер 1.6 V6 Турбо | 20 | 2 | 1 | 1 | − | 1 | 168 | '''6''' |- style="text-align:center;" | '''[[2018 оны Формула-1|2018]]''' | Астон Мартин Ред Булл Расинг | [[Ред Булл Расинг RB14]] | ТАГ Хойер 1.6 V6 Турбо | 21 | 2 | 4 | 5 | − | 2 | 249 | '''4''' |- style="text-align:center;" | '''[[2019 оны Формула-1|2019]]''' | Астон Мартин Ред Булл Расинг | [[Ред Булл Расинг RB15]] | [[Хонда Расинг Ф1|Хонда 1.6 V6 Турбо]] | 5 | − | − | 2 | − | − | 66 | style="background:#F7F6A8;" | '''3''' |- style="text-align:center;" | '''[[2020 оны Формула-1|2020]]''' | Астон Мартин Ред Булл Расинг | [[Ред Булл Расинг RB16]] | Хонда 1.6 V6 Турбо | 17 | 2 | 6 | 3 | 1 | 3 | 214 | style="background:#F7F6A8;" |'''3''' |- style="text-align:center;" | '''[[2021 оны Формула-1|2021]]''' | Ред Булл Расинг Хонда | [[Ред Булл Расинг RB16B]] | Хонда 1.6 V6 Турбо | 6 | 2 | 3 | − | 1 | 1 | 105 |''1'' |- style="background:#EAECF0; text-align:center;" | colspan="4" | '''Нийт''' | '''125''' | '''12''' | '''20''' | '''15''' | '''4''' | '''11''' | '''1267''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%;" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | | | | | |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | | | | | |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | | | |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | ''5'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | | | | |- ! rowspan="2" | [[2018 оны Формула-1|2018]] {{2018 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | ''9'' | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#CFCFFF;" | 15* | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | | | |- ! rowspan="2" | [[2019 оны Формула-1|2019]] {{2019 оны Формула-1}} |- | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFDFDF;" | '''''2''''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | | | |- ! rowspan="2" | [[2020 оны Формула-1|2020]] {{2020 оны Формула-1}} |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | | | | | | | |- ! rowspan="2" | [[2021 оны Формула-1|2021]] {{2021 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#CFCFFF;" | ''18*'' | | | | | | | | | | | | | | | | | | |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == * [[Формула-1]] * [[Хуан Мануэль Фанжио]] {{Commons|Max Verstappen|Макс Ферстаппен}} * [http://www.verstappen.nl/ Ферстаппены гэр бүлийн албан ёсны цахим хуудас] ==Эшлэл== <references /> {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Нидерландын Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Бельгийн хүн]] [[Ангилал:Нидерландчууд]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Торо Россо)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Ред Булл Расинг)]] [[Ангилал:1997 онд төрсөн]] oplh98odsd5fknoercp56edppb536e7 0 64872 853729 767135 2026-04-17T19:10:07Z Enkhsaihan2005 64429 853729 wikitext text/x-wiki {{short description|Британийн уралдаанч (1980 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Женсон Баттон | native_name = Jenson Button | image = Jenson Button 2024 WEC Fuji.jpg | caption = Баттон 2024 онд | birth_name = Женсон Александр Лайонс Баттон | birth_date = {{birth date and age|1980|1|19}} | birth_place = [[Фрум]], Сомерсет, Англи | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[Жессика Мичибата]]|2014|2015|end=салсан}} * {{marriage|[[Бриттни Уорд]]|2022}} }} | partners = [[Луиз Гриффитс]] (2000–2005) | children = 2 | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Нэгдсэн Хаант Улс}} | years = {{F1|2000}}–{{F1|2017}} | teams = [[Уильямс Ф1|Уильямс]], [[Бенеттон Формула|Бенеттон]], [[Рено Ф1 Теам|Рено]], [[Бритиш Американ Расинг|БАР]], [[Хонда Расинг Ф1|Хонда]], [[Браун ГП|Браун]], [[Макларен]] | races = 309 (306 гараа) | championships = 1 ({{F1|2009}}) | car_number = 22 | wins = 15 | podiums = 50 | points = 1235 | poles = 8 | fastest_laps = 8 | first_race = [[2000 оны Австралийн гран-при]] | first_win = [[2006 оны Унгарын гран-при]] | last_win = [[2012 оны Бразилийн гран-при]] | last_race = [[2017 оны Монакогийн гран-при]] }} }} '''Женсон Александр Лайонс Баттон''' (англиар: '''''Jenson Alexander Lyons Button''''', * [[1980 он]]ы [[1 сарын 19]]-нд [[Сомерсет]], [[Англи]]) [[Их Британи]]йн авто уралдааны жолооч юм. [[2000 оны Формула-1|2000]] - [[2016 оны Формула-1|2016]] оны хооронд тэрбээр нийт 305 удаа [[Формула-1]]-ийн гран пригийн гараанд гарсан бөгөөд [[2009 оны Формула-1|2009]] онд [[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|дэлхийн аварга]] цолыг хүртсэн өнөөг хүртэлх тус цолыг Их Британиас хүртсэн арав дахь тамирчин юм. Баттон 2016 оны улирлын төгсгөлд идэвхтэй тамирчны ажлаа орхисон<ref name="Rücktritt">[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2016/09/mclaren-piloten-2017-button-tritt-zurueck-vandoorne-kommt-16090317.html Motorsport-Total.com: ''McLaren-Piloten 2017: Button tritt zurück, Vandoorne kommt''], Dominik Sharaf, 2016-09-03</ref> ба энэ хүртэл хугацаанд тэрбээр Их Британийн Формула Нэгийн нисгэгчдээс хамгийн олон удаа гараанд гарсан амжилтыг тогтоожээ. ==Тамирчны гараа== === Моторт спортын эхлэл (1989-1999) === Баттон найман настайдаа [[карт спорт]]од орон [[моторт спорт]]ын гараагаа эхэлжээ. 1991 онд ''British Cadet Kart Championship''-н бүх 34 уралдаанд түрүүлэн аварга цолыг авчээ. Баттон ''British Open Kart Championship''-ийн гурван удаагийн аварга болсныхоо дараа 1997 онд Их Британийн ''European Super A Championship'' уралдааны түүхэн дэх хамгийн залуу ялагчаар тодорсон байна. Баттон 1998 онд [[Формула спорт]] руу шилжин британийн [[Формула Форд]]од Хэйвүүд Расинг багийн нисгэгчээр гараагаа эхэлсэн ба нийт долоон удаа түрүүлсэн байна. Мөн түүнчлэн европын Формула Форд уралдаанд хоёрдугаар байрт шалгарав. Түүнээс гадна британийн өсвөр үеийнхэний дунд зохион явагддаг чухал уралдаан болох ''Formel Ford Festival''-д оролцон түрүүлжээ. === Формула 1 (2000–2016) === ==== Уильямс (2000) ==== [[2000 оны Формула-1|2000 оны Формула-1-ДАШТ]]-ний өмнө Формула-1-ийн баг [[Уильямс Ф1|Уильямс]] өөрийн нисгэгч [[Алессандро Цанарди]]гаас салах нь ойлгомжтой болсон тул түүний оронд орох нисгэгчийг авахаар шалгаруулалт явуулжээ. Энэхүү шалгаруулалтанд Женсон Баттон тухайн үед [[Олон улсын Формула-3000|Формула-3000]] уралдааны аварга байсан [[Бруно Жункейра]]тай өрсөлдөн шалгарч Уильямс багт оров.<ref>[http://www.grandprix.com/ns/ns11872.html ''BAR considers Williams-style shootout for 2004 drive''], grandprix.com am 16. September 2003</ref> Үүгээр Баттон тухайн үедээ британийн хамгийн залуу Формула Нэгийн нисгэгчээр тодорчээ.<ref>[http://atlasf1.autosport.com/news/2000/jan/1919.htm ''Williams Launch New Car; Button Replaces Zanardi''], autosport.com am 24. Januar 2000</ref> Түүний багийн хамтран нисгэгч нь [[Ральф Шумахер]] байв. ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 1989–1997: [[Карт спорт]] * 1998: Их Британийн [[Формула Форд]] (Аварга) * 1999: Европын Формула Форд (2-р байр) * 1999: [[Их Британийн Формула-3-АШТ|Их Британийн Формула 3]] (3-р байр) * [[2000 оны Формула-1|2000]]: [[Формула-1]] (8-р байр) * [[2001 оны Формула-1|2001]]: Формула 1 (17-р байр) * [[2002 оны Формула-1|2002]]: Формула 1 (7-р байр) * [[2003 оны Формула-1|2003]]: Формула 1 (9-р байр) | style="width:33%" | * [[2004 оны Формула-1|2004]]: Формула 1 (3-р байр) * [[2005 оны Формула-1|2005]]: Формула 1 (9-р байр) * [[2006 оны Формула-1|2006]]: Формула 1 (6-р байр) * [[2007 оны Формула-1|2007]]: Формула 1 (15-р байр) * [[2008 оны Формула-1|2008]]: Формула 1 (18-р байр) * [[2009 оны Формула-1|2009]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2010 оны Формула-1|2010]]: Формула 1 (5-р байр) * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула 1 (2-р байр) | style="width:33%" | * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула 1 (5-р байр) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула 1 (9-р байр) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (8-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (16-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (15-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 (Туршилтын жолооч) |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" | Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2000 оны Формула-1|2000]]''' | [[Уильямс Ф1|BMW Уильямс Ф1 Теам]] | [[Уильямс FW22]] | [[BMW (моторт спорт)|BMW 3.0 V10]] | 17 | − | − | − | − | − | 12 | '''8.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2001 оны Формула-1|2001]]''' | [[Бенеттон Формула|Майлд Севен Бенеттон Рено]] | [[Бенеттон B201]] | [[Рено]] 3.0 V10 | 17 | − | − | − | − | − | 2 | '''17.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2002 оны Формула-1|2002]]''' | [[Рено Ф1 Теам|Майлд Севен Рено Ф1 Теам]] | [[Рено R202]] | Рено 3.0 V10 | 17 | − | − | − | − | − | 14 | '''7.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2003 оны Формула-1|2003]]''' | [[Бритиш Американ Расинг|Лакки Страйк БАР Хонда]] | [[БАР 005]] | [[Хонда]] 3.0 V10 | 15 | − | − | − | − | − | 17 | '''9.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2004 оны Формула-1|2004]]''' | Лакки Страйк БАР Хонда | [[БАР 006]] | Хонда 3.0 V10 | 18 | − | 4 | 6 | 1 | − | 85 | '''3.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2005 оны Формула-1|2005]]''' | Лакки Страйк БАР Хонда | [[БАР 007]] | Хонда 3.0 V10 | 16 | − | − | 2 | 1 | − | 37 | '''9.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2006 оны Формула-1|2006]]''' | [[Хонда Расинг Ф1|Хонда Расинг Ф1 баг]] | [[Хонда RA106]] | Хонда 2.4 V8 | 18 | 1 | − | 2 | 1 | − | 56 | '''6.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2007 оны Формула-1|2007]]''' | Хонда Расинг Ф1 баг | [[Хонда RA107]] | Хонда 2.4 V8 | 17 | − | − | − | − | − | 6 | '''15.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2008 оны Формула-1|2008]]''' | Хонда Расинг Ф1 баг | [[Хонда RA108]] | Хонда 2.4 V8 | 18 | − | − | − | − | − | 3 | '''18.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2009 оны Формула-1|2009]]''' | [[Браун ГП|Браун ГП Формула Нэг баг]] | [[Браун BGP 001]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес 2.4 V8]] | 17 | 6 | 1 | 2 | 4 | 2 | 95 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2010 оны Формула-1|2010]]''' | [[МкЛарен Расинг|Водафон МкЛарен Мерседес]] | [[МкЛарен MP4-25]] | Мерседес 2.4 V8 | 19 | 2 | 3 | 2 | − | 1 | 214 | '''5.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2011 оны Формула-1|2011]]''' | Водафон МкЛарен Мерседес | [[МкЛарен MP4-26]] | Мерседес 2.4 V8 | 19 | 3 | 4 | 5 | – | 3 | 270 | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2012 оны Формула-1|2012]]''' | Водафон МкЛарен Мерседес | [[МкЛарен MP4-27]] | Мерседес 2.4 V8 | 20 | 3 | 3 | – | 1 | 2 | 188 | '''5.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2013 оны Формула-1|2013]]''' | Водафон МкЛарен Мерседес | [[МкЛарен MP4-28]] | Мерседес 2.4 V8 | 19 | − | − | − | − | − | 73 | '''9.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | МкЛарен Мерседес | [[МкЛарен MP4-29]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 19 | − | − | 1 | − | − | 126 | '''8.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | МкЛарен Хонда | [[МкЛарен MP4-30]] | Хонда 1.6 V6 Турбо | 18 | − | − | − | − | − | 16 | '''16.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | МкЛарен Хонда | [[МкЛарен MP4-31]] | Хонда 1.6 V6 Турбо | 21 | − | − | − | − | − | 21 | '''15.''' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''305''' | '''15''' | '''15''' | '''20''' | '''8''' | '''8''' | '''1235''' | |} ==== Гран при ялалтууд ==== {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 2006: [[Зураг:Flag of Hungary.svg|20px|link=2006 оны Унгарын гран-при]] ([[Хунгароринг|Модьород]]) * 2009: [[Файл:Flag of Australia.svg|20px|link=2009 оны Австралийн гран-при]] ([[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]]) * 2009: [[File:Flag of Malaysia.svg|20px|link=2009 оны Малайзын гран-при]] (Сепанг) * 2009: [[Зураг:Flag of Bahrain.svg|20px|link=2009 оны Бахрейны гран-при]] ([[Бахрейны олон улсын авто тойруулга|Бахрейн]]) * 2009: [[Файл:Flag of Spain.svg|20px|link=2009 оны Испанийн гран-при]] ([[Каталуня авто тойруулга|Каталуня]]) | style="width:33%" | * 2009: [[Зураг:Flag of Monaco.svg|20px|link=2009 оны Монакогийн гран-при]] ([[Монакогийн авто тойруулга|Монте-Карло]]) * 2009: [[Файл:Flag of Turkey.svg|20px|link=2009 оны Туркын гран-при]] ([[Истанбул парк авто тойруулга|Истанбул]]) * 2010: [[Файл:Flag of Australia.svg|20px|link=2010 оны Австралийн гран-при]] ([[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]]) * 2010: [[Зураг:Flag of the People's Republic of China.svg|20px|link=2010 оны Хятадын гран-при]] (Шанхай) * 2011: [[Зураг:Flag of Canada.svg|20px|link=2011 оны Канадын гран-при]] ([[Жиль-Вильнёвын авто тойруулга|Монтреал]]) | style="width:33%" | * 2011: [[Зураг:Flag of Hungary.svg|20px|link=2011 оны Унгарын гран-при]] ([[Хунгароринг|Модьород]]) * 2011: [[Зураг:Flag of Japan.svg|20px|link=2011 оны Японы гран-при]] ([[Сузука олон улсын авто тойруулга|Сузука]]) * 2012: [[Файл:Flag of Australia.svg|20px|link=2012 оны Австралийн гран-при]] ([[Альберт паркийн авто тойруулга|Альберт парк]]) * 2012: [[Зураг:Flag of Belgium (civil).svg|20px|link=2012 оны Бельгийн гран-при]] ([[Спа-Франкоршам авто тойруулга|Спа-Франкоршам]]) * 2012: [[Зураг:Flag of Brazil (1968-1992).svg|20px|link=2012 оны Бразилын гран-при]] ([[Автодром Жосе Карлос Пасе|Интерлагос]]) |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2000 оны Формула-1|2000]] {{2000 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#CFCFFF;" | 10* | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2001 оны Формула-1|2001]] {{2001 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 14* | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 16* | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 7 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2002 оны Формула-1|2002]] {{2002 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 12* | style="background:#CFCFFF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15* | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 12* | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2003 оны Формула-1|2003]] {{2003 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2004 оны Формула-1|2004]] {{2004 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2005 оны Формула-1|2005]] {{2005 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 11* | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="color:white; background:#000000" | <small>DSQ</small> | <small>EX</small> | <small>EX</small> | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2006 оны Формула-1|2006]] {{2006 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | '''10*''' | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2007 оны Формула-1|2007]] {{2007 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11* | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2008 оны Формула-1|2008]] {{2008 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2009 оны Формула-1|2009]] {{2009 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2010 оны Формула-1|2010]] {{2010 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2011 оны Формула-1|2011]] {{2011 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2012 оны Формула-1|2012]] {{2012 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#CFCFFF;" | 18* | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 16* | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | ''5'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2013 оны Формула-1|2013]] {{2013 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2014 оны Формула-1|2014]] {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} |- | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Jenson Button|Женсон Баттон}} * [https://web.archive.org/web/20201206111532/https://www.jensonbutton.com/ Женсон Баттоны албан ёсны цахим хуудас] ==Эшлэл== <references /> [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Их Британийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Английн тамирчин]] [[Ангилал:Member des Order of the British Empire]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Уильямс)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Бенеттон)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Хонда)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Браун)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Рено)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)]] [[Ангилал:Их Британичууд]] [[Ангилал:1980 онд төрсөн]] 3pw1lnqui1d1l5b0zwyx341mqonq8gc 0 64890 853734 797265 2026-04-17T20:31:45Z Enkhsaihan2005 64429 853734 wikitext text/x-wiki {{short description|Финландын уралдаанч (1979 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Кими Райкконен | native_name = Kimi Räikkönen | image = F12019 Schloss Gabelhofen (22) (cropped).jpg<!--NO SUNGLASSES--> | caption = Райкконен [[2019 оны Австрийн гран-при]]д | birth_name = Кими-Матиас Райкконен | birth_date = {{birth date and age|1979|10|17}} | birth_place = [[Эспоо]], Уусимаа, Финланд | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[Женни Далман]]|2004|2014|end=салсан}} * {{marriage|Минна-Мари Виртанен|2016}} }} | children = 3 | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Финланд}} | teams = [[Заубер Моторспорт|Заубер]], [[Макларен]], [[Скудериа Феррари|Феррари]], [[Лотус Ф1|Лотус]], [[Алфа Ромео моторт спорт|Алфа Ромео]] | years = {{F1|2001}}–{{F1|2009}}, {{F1|2012}}–{{F1|2021}} | car_number = 7 | races = 353 (349 гараа) | championships = 1 ({{F1|2007}}) | wins = 21 | podiums = 103 | points = 1873 | poles = 18 | fastest_laps = 46 | first_race = [[2001 оны Австралийн гран-при]] | first_win = [[2003 оны Малайзын гран-при]] | last_win = [[2018 оны Америкийн гран-при]] | last_race = [[2021 оны Абу-Дабийн гран-при]] }} }} '''Кими-Матиас Райкконен''' ([[Финланд хэл|фин.]] '''''Kimi-Matias Räikkönen''''', [{{IPA|ˈkimi ˈmɑtiɑs ˈræikːønen}}] * [[1979 он]]ы [[10 сарын 17]] [[Эспоо]]) нь [[Финланд]]ын [[Авто спорт|авто-]] болон [[ралли]] уралдааны жолооч. Кими Райкконен [[2001 оны Формула-1|2001]] оноос [[2009 оны Формула-1|2009]] он хүртэл [[Формула-1]]-д уралдаан оролцсон бөгөөд [[2007 оны Формула-1|2007 онд]] [[Скудериа Феррари]] багт байхдаа [[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|дэлхийн аварга]] болсон юм. [[2009 оны Раллигийн ДАШТ|2009 онд]] [[Ралли]]д зочноор оролцсоныхоо дараа тэр 2010 онд [[Ралли-ДАШТ|Раллигийн ДАШТ]]-д шилжин очсон ба тэнд 2011 он хүртэл нийт 21 Раллид уралджээ. [[2012 оны Формула-1|2012]] онд Райкконен буцаад Формула 1-д ирэн хоёр улирал [[Лотус Ф1|Лотус]] багийн төлөө уралдав. 2014 оноос хойш Феррари багт ажиллаж байна. ==Тамирчны гараа== === Карт спорт (1988-1998) === Райкконен есөн настайдаа буюу 1988 оноос эхлэн [[моторт спорт]]од оролцож эхэлсэн ба эхэндээ [[карт спорт]]од финландын өсвөрийн ангилалд хүч сорин хэд хэдэн ялалт байгуулжээ. 1991 онд тэрбээр финландын бага насны картын аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлэн, жилийн дараа ''Raket Junior'' ангилалд бас түрүүлсэн байна. 1995 онд Финландын картын аварга шалгаруулах тэмцээний А-ангилалд анх удаагаа түрүүлсэн ба үүнээ 1997, 1998 онуудад давтаж чаджээ. === Формула Рено (1999–2000) === Дараа нь тэр Формула спорт руу шилжин, 1999 онд дөрвөн уралдаанд британийн Формула Ренод гараанд гарчээ. Үүний дараа британийн Формула Реногийн өвлийн цувралд оролцон түрүүг нь авч дуусгаад, 2000 оны британийн Формула Ренод уралдан нийт арван уралдааны долоод нь түрүүлсэн байна. [[Формула Рено 2.0 Еврокап]]ын хоёр уралдаанд орон хоёуланд нь түрүүлсний дараа түүнийг [[Формула-1|Формула 1]]-багийн дарга [[Петер Заубер]] урьсан нь түүнд [[2001 оны Формула-1|2001 оны]] улиралд нэг нисгэгчийн шаардлагатай байсан учраас Райкконенийг туршилтын жолоочоор 2000/01 оны өвлийн бэлтгэлд авчээ. Тус шалгаруулалтанд Райкконен түүнээс илүү туршлагатай өрсөлдөгчдөөс илүү гэдгээ харуулснаар үндсэн нисгэгчээр орох эрхтэй болов. Богино хугацааны дараа [[Заубер Моторспорт|Заубер баг]] 2001 оны улиралд Райкконен тус багт албан ёсоор нисгэгчээр ажиллах үүрэг хүлээснийг мэдэгдсэн нь олон нийтийг гайхашралд оруулсан байна. Заубер энэ мэдэгдлийнхээ төлөө нэлээд шүүмжлэлд өртсөн ба [[Олон Улсын Автомашины Холбоо|ФИА]] Райкконенд зөвхөн дөрвөн уралдаанд туршилтын байдлаар орох эрх бүхий [[супер лиценз]]ийг өгчээ. === Формула 1 (2001–2009) === ==== Заубер (2001) ==== == Хувийн амьдрал == Кими Райкконен нь Матти болон Паула Райкконений хүү. Тэрбээр нэг ахтай ба түүний ах Рами нь мөн л моторт спортын идэвхтэй тамирчин бөгөөд финландын Раллид жолоочоор ажилладаг. Райкконен 2004-2013 оны хооронд финландын урьдны загвар өмсөгч байсан Женни Далмантай гэр бүл байв. Тэд Швейцарид амьдарч байгаад, 2013 оны хоёрдугаар сард салахаа мэдэгджээ.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.focus.de/sport/formel1/iceman-wieder-solo-kimi-raeikkoenen-trennt-sich-von-ehefrau-jenni-dahlmann-_aid_915144.html |wayback=20160405224800 |text=''„‚Iceman‘ wieder solo“: Kimi Räikkönen trennt sich von Ehefrau Jenni Dahlmann'' |archiv-bot=2024-11-12 23:02:02 InternetArchiveBot }}, focus.de, 2013-02-07</ref> 2013 оноос хойш Райкконен онгоцны үйлчлэгч Минтту Виртанентай амьдарч байна.<ref>[http://www.wetten-formel1.com/f1-fahrer/kimi-raikkonen/ F1 Star Raikkonen ganz privat]</ref> Тэд 2015 онд хүүтэй болсон.<ref>[http://www.motorsport-total.com/f1/news/2015/01/es-ist-ein-junge-kimi-raeikkoenen-gluecklicher-vater-15012801.html motorsport-total.com: ''"Es ist ein Junge!": Kimi Räikkönen glücklicher Vater''], Sven Haidinger, 2015-01-28</ref> ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 1991–1998: [[Карт спорт]] * 1999: Британийн [[Формула Рено]] * 1999: Британийн Формула Рено, өвлийн цуврал (Аварга) * 2000: Британийн Формула Рено (Аварга) * 2000: [[Формула Рено 2.0 Еврокап]] (7-р байр) * [[2000 оны Формула-1|2000]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) * [[2001 оны Формула-1|2001]]: Формула 1 (10-р байр) * [[2002 оны Формула-1|2002]]: Формула 1 (6-р байр) | style="width:33%" | * [[2003 оны Формула-1|2003]]: Формула 1 (2-р байр) * [[2004 оны Формула-1|2004]]: Формула 1 (7-р байр) * [[2005 оны Формула-1|2005]]: Формула 1 (2-р байр) * [[2006 оны Формула-1|2006]]: Формула 1 (5-р байр) * [[2007 оны Формула-1|2007]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2008 оны Формула-1|2008]]: Формула 1 (3-р байр) * [[2009 оны Формула-1|2009]]: Формула 1 (6-р байр) * [[2009 оны Раллигийн ДАШТ|2009]]: [[Ралли-ДАШТ|WRC]] | style="width:33%" | * [[2010 оны Раллигийн ДАШТ|2010]]: WRC (10-р байр) * [[2011 оны Раллигийн ДАШТ|2011]]: WRC (10-р байр) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула 1 (3-р байр) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула 1 (5-р байр) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (12-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (4-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (6-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 (4-р байр) * [[2018 оны Формула-1|2018]]: Формула 1 (3-р байр) |} == Цахим холбоос == {{Commons|Kimi Räikkönen|Кими Райкконен}} * [http://www.kimiraikkonen.com/ Кими Райкконенийн албан ёсны цахим хуудас] ==Эшлэл== <references /> {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Финландын Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Финландын Раллигийн жолооч]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Заубер)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Феррари)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Лотус)]] [[Ангилал:Финландчууд]] [[Ангилал:1979 онд төрсөн]] okhipdihh4rcfqhpw4q73sv2oif4bpx 0 64924 853717 520116 2026-04-17T18:59:42Z Enkhsaihan2005 64429 853717 wikitext text/x-wiki {{short description|Австралийн уралдаанч (1989 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Даниель Риккардо | native_name = Daniel Ricciardo | image = Daniel Ricciardo January 2024.jpg | caption = Риккардо 2024 онд | birth_name = Даниель Жозеф Риккардо | birth_date = {{Birth date and age|1989|07|01}} | birth_place = [[Перт]], Баруун Австрали, Австрали | awards = | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Австрали}} | years = {{F1|2011}}–{{F1|2024}} | teams = [[HRT Ф1|HRT]], [[Торо Россо]], [[Ред Булл Расинг|Ред Булл]], [[Рено]], [[Макларен]], [[Скудериа Альфа Таури|Альфа Таури]], [[Рейсинг Буллз|RB]] | car_number = 3 | races = 258 (257 гараа) | championships = 0 | wins = 8 | podiums = 32 | points = 1329 | poles = 3 | fastest_laps = 17 | first_race = [[2011 оны Их Британийн гран-при]] | first_win = [[2014 оны Канадын гран-при]] | last_win = [[2021 оны Итаийн гран-при]] | last_race = [[2024 оны Сингапурын гран-при]] | last_season = | last_position = }} }} '''Даниель Риккардо''' ([[Англи хэл|англ.]] '''''Daniel Ricciardo''''', * [[1989 он]]ы [[7 сарын 1]] [[Перт]]) нь [[Австрали]]йн [[Авто спорт|авто]] уралдааны нисгэгч. Тэрбээр 2009 онд [[Их Британийн Формула 3]]-ын аварга болж байсан. ==Тамирчны гараа== === Моторт спортын эхлэл (2000-2009) === {{өргөтгөх хэсэг}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 2000−2004: [[Карт спорт]] * 2005: Австралийн [[Формула Форд]] * 2006: Азийн [[Формула BMW]] (3-р байр) * 2006: Их Британийн Формула BMW (20-р байр) * 2007: Италийн [[Формула Рено]] (6-р байр) * 2008: Баруун европын Формула Рено (Аварга) * 2008: [[Формула Рено 2.0 Еврокап]] (2-р байр) | style="width:33%" | * [[2009 оны Их Британийн Формула-3-АШТ|2009]]: [[Их Британийн Формула-3-АШТ]] (Аварга) * [[2009 оны Формула Рено-3.5|2009]]: [[Формула V8 3.5|Формула Рено-3.5]] (34-р байр) * [[2009 оны Формула-1|2009]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) * [[2010 оны Формула Рено-3.5|2010]]: Формула Рено-3.5 (2-р байр) * [[2010 оны Формула-1|2010]]: Формула 1 (Туршилтын жолооч) * [[2011 оны Формула Рено-3.5|2011]]: Формула Рено-3.5 (5-р байр) * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула 1 (27-р байр) | style="width:33%" | * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула 1 (18-р байр) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула 1 (14-р байр) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (3-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (8-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (3-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== {{өргөтгөх хэсэг}} == Цахим холбоос == {{Commons|Daniel Ricciardo|Даниель Риккардо}} * [http://www.danielricciardo.com/ Даниель Риккардогийн албан ёсны цахим хуудас] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Австралийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Австраличууд]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Торо Россо)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Ред Булл Расинг)]] [[Ангилал:1989 онд төрсөн]] rb1m7to6fjsiqn7x8nwmzyj8yzn7x3j 0 64949 853787 577178 2026-04-18T10:08:41Z Enkhsaihan2005 64429 853787 wikitext text/x-wiki {{short description|Бразилийн уралдааны жолооч (1981 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Фелипе Масса | native_name = Felipe Massa | image = Felipe Massa.jpg | caption = Масса 2022 онд | birth_date = {{birth date and age|1981|4|25}} | birth_place = [[Сан-Паулу]], Бразил | spouse = {{marriage|Анна Раффаэла Басси|2007}} | children = 1 | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Бразил}} | years = {{F1|2002}}, {{F1|2004}}–{{F1|2017}} | teams = [[Заубер Моторспорт|Заубер]], [[Скудериа Феррари|Феррари]], [[Уильямс Ф1|Уильямс]] | car_number = 19 | races = 272 (269 гараа) | championships = 0 | wins = 11 | podiums = 41 | points = 1167 | poles = 16 | fastest_laps = 15 | first_race = [[2002 оны Австралийн гран-при]] | first_win = [[2006 оны Туркийн гран-при]] | last_win = [[2008 оны Бразилын гран-при]] | last_race = [[2017 оны Абу-Дабийн гран-при]] }} }} '''Фелипе Масса''' ([[Португали хэл|порт.]] ''Felipe Massa'', [{{IPA|fiˈlipi ˈmasɐ}}], * [[1981 он]]ы [[4 сарын 25]], [[Сан-Паулу]]) нь [[Бразил]]ын авто уралдааны нисгэгч. ==Тамирчны гараа== === Моторт спортын эхлэл (1990-2001) === {{өргөтгөх хэсэг}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 1990–1997: [[Карт спорт]] * 1998: Бразилын [[Формула Шевролет]] (5-р байр) * 1999: Бразилын Формула Шевролет (Аварга) * 2000: [[Формула Рено 2.0 Еврокап|Формула Рено 2000 Еврокап]] (Аварга) * 2000: Италийн [[Формула Рено]] (Аварга) * 2001: [[Auto GP World Series|Европын Формула 3000]] (Аварга) * [[2001 оны Европын Туренваген АШТ|2001]]: [[Европын Туренваген АШТ|Туренваген ЕАШТ]] (23-р байр) * [[2001 оны Формула-1|2001]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) | style="width:33%" | * [[2002 оны Формула-1|2002]]: Формула 1 (13-р байр) * [[2003 оны Формула-1|2003]]: Формула 1 (Туршилтын жолооч) * [[2004 оны Формула-1|2004]]: Формула 1 (12-р байр) * [[2005 оны Формула-1|2005]]: Формула 1 (13-р байр) * [[2006 оны Формула-1|2006]]: Формула 1 (3-р байр) * [[2007 оны Формула-1|2007]]: Формула 1 (4-р байр) * [[2008 оны Формула-1|2008]]: Формула 1 (2-р байр) * [[2009 оны Формула-1|2009]]: Формула 1 (11-р байр) | style="width:33%" | * [[2010 оны Формула-1|2010]]: Формула 1 (6-р байр) * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула 1 (6-р байр) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула 1 (7-р байр) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула 1 (8-р байр) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (7-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (6-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (11-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2017 оны улирлын өмнө</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;"| Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтад |- style="text-align:center;" | '''[[2002 оны Формула-1|2002]]''' | [[Заубер Моторспорт|Заубер Петронас]] | [[Заубер C21]] | [[Петронас (Формула 1)|Петронас 3.0 V10]] | 16 | – | – | – | – | – | 4 | '''13.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2004 оны Формула-1|2004]]''' | Заубер Петронас | [[Заубер C23]] | Петронас 3.0 V10 | 18 | – | – | – | – | – | 12 | '''12.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2005 оны Формула-1|2005]]''' | Заубер Петронас | [[Заубер C24]] | Петронас 3.0 V10 | 18 | – | – | – | – | – | 11 | '''13.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2006 оны Формула-1|2006]]''' | [[Скудериа Феррари|Скудериа Феррари Марлборо]] | [[Феррари 248F1]] | [[Скудериа Феррари|Феррари 2.4 V8]] | 18 | 2 | 3 | 2 | 3 | 2 | 80 | '''3.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2007 оны Формула-1|2007]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Ferrari F2007]] | Ferrari 2.4 V8 | 17 | 3 | 4 | 3 | 6 | 6 | 94 | '''4.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2008 оны Формула-1|2008]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F2008]] | Феррари 2.4 V8 | 18 | 6 | 2 | 2 | 6 | 3 | 97 | style="background:#F7F6A8;" | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2009 оны Формула-1|2009]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F60]] | Феррари 2.4 V8 | 9 | – | – | 1 | – | 1 | 22 | '''11.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2010 оны Формула-1|2010]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари F10]] | Феррари 2.4 V8 | 19 | – | 2 | 3 | – | – | 144 | '''6.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2011 оны Формула-1|2011]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари 150° Италиа]] | Феррари 2.4 V8 | 19 | – | – | – | – | 2 | 118 | '''6.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2012 оны Формула-1|2012]]''' | Скудериа Феррари | [[Феррари F2012]] | Феррари 2.4 V8 | 20 | – | 1 | 1 | – | – | 122 | '''7.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2013 оны Формула-1|2013]]''' | Скудериа Феррари | [[Феррари F138]] | Феррари 2.4 V8 | 19 | − | − | 1 | − | − | 112 | '''8.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | [[Уильямс Ф1|Уильямс Мартини Расинг]] | [[Уильямс FW36]] | [[Мерседес АМГ өндөр чадлын хөдөлгүүр|Мерседес 1.6 V6 Турбо]] | 19 | − | 1 | 2 | 1 | 1 | 134 | '''7.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | Уильямс Мартини Расинг | [[Уильямс FW37]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 19 | − | − | 2 | − | − | 121 | '''6.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | Уильямс Мартини Расинг | [[Уильямс FW38]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 21 | − | − | − | − | − | 53 | '''11.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | Уильямс Мартини Расинг | [[Уильямс FW40]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | − | − | − | − | − | − | 0 | ''−'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''250''' | '''11''' | '''13''' | '''17''' | '''16''' | '''15''' | '''1124''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%;" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em"| 1 ! style="width:2.5em"| 2 ! style="width:2.5em"| 3 ! style="width:2.5em"| 4 ! style="width:2.5em"| 5 ! style="width:2.5em"| 6 ! style="width:2.5em"| 7 ! style="width:2.5em"| 8 ! style="width:2.5em"| 9 ! style="width:2.5em"| 10 ! style="width:2.5em"| 11 ! style="width:2.5em"| 12 ! style="width:2.5em"| 13 ! style="width:2.5em"| 14 ! style="width:2.5em"| 15 ! style="width:2.5em"| 16 ! style="width:2.5em"| 17 ! style="width:2.5em"| 18 ! style="width:2.5em"| 19 ! style="width:2.5em"| 20 ! style="width:2.5em"| 21 ! style="width:2.5em"| 22 ! style="width:2.5em"| 23 ! style="width:2.5em"| 24 |- ! rowspan="2"| [[2002 оны Формула-1|2002]] {{2002 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2004 оны Формула-1|2004]] {{2004 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2005 оны Формула-1|2005]] {{2005 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 11* | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2006 оны Формула-1|2006]] {{2006 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | ''7'' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2007 оны Формула-1|2007]] {{2007 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | '''5''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="color:white; background:#000000;" | <small>DSQ</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | '''''2''''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2008 оны Формула-1|2008]] {{2008 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | '''13''' | style="background:#DFFFDF;" | ''7'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2009 оны Формула-1|2009]] {{2009 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2010 оны Формула-1|2010]] {{2010 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2011 оны Формула-1|2011]] {{2011 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | ''7'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | ''6'' | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2012 оны Формула-1|2012]] {{2012 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2013 оны Формула-1|2013]] {{2013 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2014 оны Формула-1|2014]] {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | ''12*'' | style="background:#DFFFDF;" | '''4''' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="color:white; background:#000000;" | <small>DSQ</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 20* | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Felipe Massa|Фелипе Масса}} * [http://www.felipemassa.com/ Фелипе Массагийн албан ёсны цахим хуудас] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Бразилын Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Бразилчууд]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Заубер)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Феррари)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Уильямс)]] [[Ангилал:1981 онд төрсөн]] s7v5nwye5s6uaktarud2i2vkjrs2fix 0 64966 853788 765159 2026-04-18T10:14:37Z Enkhsaihan2005 64429 853788 wikitext text/x-wiki {{Short description|Испанийн уралдааны нисгэгч (1981 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Фернандо Алонсо | native_name = Fernando Alonso | image = Alonso-68 (24710447098).jpg | caption = Алонсо 2017 онд | birth_name = Фернандо Алонсо Диас | birth_date = {{birth date and age|1981|7|29}} | birth_place = [[Овьедо]], Астури, Испани | spouse = {{marriage|[[Ракель дель Росарио]]|2006|2011|end=салсан}} | partners = {{plainlist| * [[Лара Алварез]] (2014–2016) * [[Линда Морселли]] (2016–2021) * [[Мелисса Хименез (сэтгүүлч)|Мелисса Хименез]] (2023–одоо) }} | children = 1 | awards = | signature = FernandoAlonsoSignature.svg | signature_alt = Ф Алонсо | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч|embed=yes | nationality = {{flag|Испани}} | 2026 Team = [[Астон Мартин Ф1|Астон Мартин]]-[[Хонда Ф1|Хонда]] | car_number = 14 | races = 431 (428 гараа) | championships = 2 ({{F1|2005}}, {{F1|2006}}) | wins = 32 | podiums = 106 | points = 2393 | poles = 22 | fastest_laps = 26 | first_race = [[2001 оны Австралийн гран-при]] | first_win = [[2003 оны Унгарын гран-при]] | last_win = [[2013 оны Испанийн гран-при]] | last_race = [[2026 оны Японы гран-при]] | last_season = 2025 | last_position = 10-т (56 оноо) }} }} '''Фернандо Алонсо Диас''' ([[Испани хэл|исп.]] '''''Fernando Alonso Díaz''''', * [[1981 он]]ы [[7 сарын 29]], [[Овьедо]], [[Астури|Астури муж]]) нь [[Испани]]йн авто уралдааны нисгэгч. Алонсо 2001 оноос хойш [[Формула-1]] уралдаанд мэргэжлийн тамирчнаар оролцож байгаа бөгөөд [[Рено Ф1 Теам|Рено]] багт байхдаа 2005, 2006 оны дэлхийн аваргын тэмцээнүүдэд түрүүлэн хоёр удаа аваргалсан юм. 2010-2014 оны хооронд Алонсо италийн уламжлалт уралдааны жүчээ [[Скудериа Феррари|Феррари]]гийн өмнөөс гараанд гарсан ба тус багт байхдаа 2010, 2012, 2013 онуудад дэлхийн аваргын 2-р байранд шалгарсан юм. МкЛарен багт 2007 онд эхний удаа гараанд гарах үүрэг хүлээсэн бол 2015 оноос хойш хоёр дахь удаагаа тус багийн нисгэгчээр ажиллаж байна. ==Тамирчны гараа== ===Карт спорт (1984–1998)=== [[File:Kart Fernando Alonso.jpg|thumb|left|Алонсогийн анхны карт]] Алонсог гурван настай байхад түүний эцэг Жосе Луис Алонсо нь карт спортод сонирхолтой болгохоор шийдсэн нь тэр өөрөө энэхүү спортыг сонирхлын журмаар оролддог нэгэн байснаас үүдэлтэй. Тэр өөрөө нэгэн карт тэрэг угсарсан нь угтаа Алонсогийн эгч найман настай Лоренад зориулагдсан байжээ. Гэвч түүний эгч нь картыг огт сонирхохгүй байсан тул уг карт тэрэг нь Фернандод шилжин ирэв.<ref>[http://espndeportes.espn.go.com/news/story?id=367490 „De plebeyo a rey“] (espndeportes.espn.go.com 2005-09-26)</ref> Фернандо 1999 он хүртэл карт спортод идэвхтэй явсан байна. Тэр испанийн өсвөрийн картын аваргын тэмцээнд гурван удаа (1993, 1994, 1995) түрүүлэв. 1996 онд таван тивийн өсвөрийн аварга, 1998 онд Формула А-ийн европын аварга шалгаруулах тэмцээнд 2-р байранд тус тус шалгарсан байна. === Формула спортын гараа (1999–2000) === ==== Euro Open Movistar by Nissan (1999) ==== ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 1984–1998: [[Карт спорт]] * 1999: [[Формула V8 3.5|Euro Open by Nissan]] (Аварга) * [[Formel-3000-Saison 2000|2000]]: [[Олон улсын Формула-3000|Формула 3000]] (4-р байр) * [[2000 оны Формула-1|2000]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) * [[2001 оны Формула-1|2001]]: Формула 1 (23-р байр) * [[2002 оны Формула-1|2002]]: Формула 1 (Туршилтын жолооч) * [[2003 оны Формула-1|2003]]: Формула 1 (6-р байр) | style="width:33%" | * [[2004 оны Формула-1|2004]]: Формула 1 (4-р байр) * [[2005 оны Формула-1|2005]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2006 оны Формула-1|2006]]: Формула 1 (Дэлхийн аварга) * [[2007 оны Формула-1|2007]]: Формула 1 (3-р байр) * [[2008 оны Формула-1|2008]]: Формула 1 (5-р байр) * [[2009 оны Формула-1|2009]]: Формула 1 (9-р байр) * [[2010 оны Формула-1|2010]]: Формула 1 (2-р байр) | style="width:33%" | * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула 1 (4-р байр) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула 1 (2-р байр) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула 1 (2-р байр) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (6-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (17-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (10-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2017 оны улирлын өмнө</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" | Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2001 оны Формула-1|2001]]''' | [[Минарди|European Minardi F1]] | [[Минарди PS01]]&nbsp;/&nbsp;[[Минарди PS01B|PS01B]] | [[Косворт|European 3.0 V10]] | 17 | – | – | – | – | – | – | '''23.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2003 оны Формула-1|2003]]''' | [[Рено Ф1 Теам|Майлд Севен Рено Ф1 баг]] | [[Рено R23]]&nbsp;/&nbsp;[[Рено R23B|R23B]] | [[Рено|Рено 3.0 V10]] | 16 | 1 | 1 | 2 | 2 | 1 | 55 | '''6.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2004 оны Формула-1|2004]]''' | Майлд Севен Рено Ф1 баг | [[Рено R24]] | Рено 3.0 V10 | 18 | – | 1 | 3 | 1 | – | 59 | '''4.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2005 оны Формула-1|2005]]''' | Майлд Севен Рено Ф1 баг | [[Рено R25]] | Рено 3.0 V10 | 18 | 7 | 5 | 3 | 6 | 2 | 133 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2006 оны Формула-1|2006]]''' | Майлд Севен Рено Ф1 баг | [[Рено R26]] | Рено 2.4 V8 | 18 | 7 | 7 | – | 6 | 5 | 134 | style="background:#F7F6A8;" | '''[[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|1.]]''' |- style="text-align:center;" | '''[[2007 оны Формула-1|2007]]''' | [[МкЛарен Расинг|Водафон МкЛарен Мерседес]] | [[МкЛарен MP4-22]] | [[Мерседес-Бенц HighPerformanceEngines|Мерседес 2.4 V8]] | 17 | 4 | 4 | 4 | 2 | 3 | 109 | '''3.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2008 оны Формула-1|2008]]''' | ING Рено Ф1 баг | [[Рено R28]] | Рено 2.4 V8 | 18 | 2 | 1 | – | – | – | 61 | '''5.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2009 оны Формула-1|2009]]''' | ING Рено Ф1 баг | [[Рено R29]] | Рено 2.4 V8 | 17 | – | – | 1 | 1 | 2 | 26 | '''9.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2010 оны Формула-1|2010]]''' | [[Скудериа Феррари|Скудериа Феррари Марлборо]] | [[Феррари F10]] | [[Скудериа Феррари|Феррари 2.4 V8]] | 19 | 5 | 2 | 3 | 2 | 5 | 252 | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2011 оны Формула-1|2011]]''' | Скудериа Феррари Марлборо | [[Феррари 150° Италиа]] | Феррари 2.4 V8 | 19 | 1 | 5 | 4 | – | 1 | 257 | '''4.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2012 оны Формула-1|2012]]''' | Скудериа Феррари | [[Феррари F2012]] | Феррари 2.4 V8 | 20 | 3 | 5 | 5 | 2 | – | 278 | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2013 оны Формула-1|2013]]''' | Скудериа Феррари | [[Феррари F138]] | Феррари 2.4 V8 | 19 | 2 | 5 | 2 | − | 2 | 242 | '''2.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | Скудериа Феррари | [[Феррари F14 T]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 19 | − | 1 | 1 | − | − | 161 | '''6.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | МкЛарен Хонда | [[МкЛарен MP4-30]] | Хонда 1.6 V6 Турбо | 18 | − | − | − | − | − | 11 | '''17.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | МкЛарен Хонда | [[МкЛарен MP4-31]] | Хонда 1.6 V6 Турбо | 20 | − | − | − | − | 1 | 54 | '''10.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | МкЛарен Хонда | [[МкЛарен MCL32]] | Хонда 1.6 V6 Турбо | − | − | − | − | − | − | 0 | ''–'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''273''' | '''32''' | '''37''' | '''28''' | '''22''' | '''22''' | '''1832''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2001 оны Формула-1|2001]] {{2001 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2003 оны Формула-1|2003]] {{2003 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2004 оны Формула-1|2004]] {{2004 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2005 оны Формула-1|2005]] {{2005 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | '''3''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2006 оны Формула-1|2006]] {{2006 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | ''2'' | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | '''''2''''' | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2007 оны Формула-1|2007]] {{2007 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#DFFFDF;" | ''7'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2008 оны Формула-1|2008]] {{2008 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2009 оны Формула-1|2009]] {{2009 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | ''7'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>'''DNF'''</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | ''3'' | style="background:#CFCFFF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 14 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2010 оны Формула-1|2010]] {{2010 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 13* | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | ''14'' | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFFFBF;" | '''''1''''' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2011 оны Формула-1|2011]] {{2011 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFFFBF;" | ''1'' | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2012 оны Формула-1|2012]] {{2012 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFDFDF;" | '''2''' | style="background:#FFFFBF;" | '''1''' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2013 оны Формула-1|2013]] {{2013 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | ''5'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2014 оны Формула-1|2014]] {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | <small>INJ</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 18* | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | <small>INJ</small> | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 18* | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | ''14'' | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Fernando Alonso|Фернандо Алонсо}} * [http://www.fernandoalonso.com/ Фернандо Алонсогийн албан ёсны цахим хуудас] ==Эшлэл== <references /> {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} {{DEFAULTSORT:Алонсо, Фернандо}} [[Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга]] [[Ангилал:Ле Маны 24-цагийн уралдааны аварга]] [[Ангилал:Испанийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Минарди)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Рено)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Феррари)]] [[Ангилал:Италийн Од одон шагналтан (командлагч)]] [[Ангилал:Испаничууд]] [[Ангилал:1981 онд төрсөн]] abvqv9ydfv72oaxwciryxs1afovtpnl 0 64981 853706 557634 2026-04-17T17:43:52Z Enkhsaihan2005 64429 853706 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Формула-1-улирал | Улирал = 2006 | Зураг = Fernando Alonso 2006 Canada.jpg | Жолооч-ДА = {{ESP|Ziel=Фернандо Алонсо}} | Зохион бүтээгч-ДА = {{FRA|Рено Ф1 Теам|Рено Ф1}} }} [[Зураг:Fernando Alonso 2006 Malaysia.jpg|thumb|right|287px|''Фернандо Алонсо'']] '''2006 оны Формула-1-дэлхийн аварга''' шалгаруулах тэмцээн нь [[Формула-1|Формула 1-ийн дэлхийн аваргын]] 57 дахь улирлын тэмцээн ба нийт 18 гран при уралдаан болжээ. Улирлын тэмцээн гуравдугаар сарын 12-оос аравдугаар сарын 22-ний хооронд явагдсан. Энэ улирлын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүү жилийн дэлхийн аварга [[Фернандо Алонсо]] ахин түрүүлснээр, [[Рено Ф1 Теам|Рено баг]] ч өмнөх жилийн зохион бүтээгчийн дэлхийн аварга цолоо хамгаалж чадсан. == Өөрчлөлт == === Уралдааны зам === [[1995 оны Формула-1|1995]] оноос хойш анх удаа энэ улирлын уралдаан [[Австралийн гран-при|Австралийн гран пригээр]] эхлээгүй харин улирлын гурав дахь уралдаан болов. Шалтгаан нь [[Мельбурн]]д 3 сарын 15-26-ны хооронд [[Commonwealth Games 2006|Commonwealth Games]]-тэй давхардсан явдал юм. [[Бельгийн гран-при|Бельгийн их шан]] [[Спа-Франкоршам авто тойруулга|Спа-Франкоршам]] авто тойруулгын уралдааны тэрэгнүүдэд үйлчлэх үйлчилгээний цэгүүдийн засварын ажлаас шалтгаалан энэ улирлаас хассан учир нийт 19 биш 18 уралдаан болжээ. === Дүрэм === Хагас сайн өдрийн байрлал тогтоох уралдаанд үзэгчдийг илүү ихээр татахын тулд гурван удаагийн шигшилтээр хасагдах дүрэмтэй болгожээ. Эхлээд бүх нисгэгч нар дурын хэмжээ бүхий түлштэйгээр 15 минутын турш уралдааны замыг хамгийн богино хугацаанд тойрох. Эндээс эхний 16 нисгэгч дараагийн шигшилтэнд орох ба ахиад 15 минутын турш эхний шилдэг 10 нисгэгчид багтахын төлөө тэмүүлнэ. Ингээд эцсийн шалгаруулалтанд 1-10 байрлалын төлөө 20 минутын турш (гэхдээ тус оны Их Британийн гран пригээс хойш 15 минут болгосон) уралдан хугацааг нь тогтооно. Төгсгөлийн шатны шалгаруулалтын өмнө үндсэн уралдаан хүртэлх түлшээ цэнэглэх эцсийн боломжийг олгосон нь зөвхөн үндсэн уралдаан дээр уралдааны стратеги болон түлшний стратеги чухал биш, харин байрлал тогтоох уралдаан ч чухал нөлөөтэй болгосон явдал болов. 2005 оны улиралд дугуй солихыг хориглосон байсан дүрмийг хүчингүй болгосон ч, нисгэгч нарт 14 хос дугуйгаар хязгаарлажээ. Үүний 7 хос дугуй нь хуурай нөхцөлд, 4 хос дугуй нойтон замд, 3 хос дугуйг эрс тэс цаг ууртай үед зориулагдсан байхаар тогтоов. Үүнээс гадна хөдөлгүүрийн үзүүлэлтийн шаардлагад өөрчлөлт оруулав. Урьдны дүрмээр 10 цилиндр, дээд тал нь 3 литрийн багтаамжтай хөдөлгүүртэй байх ёстой байсныг, 8 цилиндр, 2,4 литрийн багтаамжтай байхаар болгон дүрмийн өөрчлөлт хийв. [[Ред Булл Расинг|Ред Булл]] баг [[Минарди]]г худалдан авахын өмнө нэгэн дүрмийн онцгой тохиолдлыг гаргасан ба үүнд зардал хэмнэх үүднээс салаа 10 цилиндрт хөдөлгүүрийг агаарын хэмжээ болон эргэлтийн тооны хязгаарлалттайгаар үргэлжлүүлэн ашиглах боломжтой гэжээ. Энэ дүрэм нь [[Скудериа Торо Россо]] багийг худалдах хүртэл хүчинтэй байв. ==Багууд болон жолооч== {| class="wikitable" style="font-size: 95%" width="100%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Зураг ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! Ду&shy;гуй ! Д/д ! Үндсэн<br/>нисгэгч ! Урал&shy;даан ! Д/д ! 3 дахь жолооч ! Туршилтын жолооч |- | rowspan=2 | [[File:Kovalainen cheste 2006-02 cropped.jpg|130px|center|Рено R26]] | rowspan=2 | {{FRA|Рено Ф1 Теам|Майлд Севен Рено Ф1 баг}} | rowspan=2 | [[Рено R26]] | rowspan=2 | [[Рено|Рено 2.4 V8]] | rowspan=2 align="center" | {{Мишелин}} ! {{0}}1 | {{ESP|Фернандо Алонсо|Фернандо Алонсо}} | 1–18 ! rowspan=2 | &nbsp; | rowspan=2 | —¹ | rowspan=2 | {{FRA|Жонатан Коше|Жонатан Коше}}<br />{{FIN|Хейкки Ковалайнен|Хейкки Ковалайнен}}<br />{{ARG|Хосе Мария Лопес|Хосе Мария Лопес}}<br />{{BRA|Нельсон Пике (жижиг)|Нельсон Пике}} |- ! {{0}}2 | {{ITA|Жанкарло Физикелла|Жанкарло Физикелла}} | 1–18 |- | rowspan=3 | [[File:Juan Pablo Montoya Canada 2006 (crop).PNG|130px|center|МкЛарен MP4-21]] | rowspan=3 | {{GBR|МкЛарен Расинг|Теам МкЛарен Мерседес}} | rowspan=3 | [[МкЛарен MP4-21]] | rowspan=3 | [[Мерседес-Бенц HighPerformanceEngines|Мерседес-Бенц 2.4 V8]] | rowspan=3 align="center" | {{Мишелин}} ! {{0}}3 | {{FIN|Кими Райкконен|Кими Райкконен}} | 1–18 ! rowspan=3 | &nbsp; | rowspan=3 | —¹ | rowspan=3 | {{GBR|Льюис Хамитон|Льюис Хамитон}}<br />{{GBR|Гэри Паффетт|Гэри Паффетт}}<br />{{ESP|Педро де ла Роса|Педро де ла Роса}} |- ! rowspan=2 | {{0}}4 |{{COL|Хуан Пабло Монтоя|Хуан Пабло Монтоя}} | 1–10 |- | {{ESP|Педро де ла Роса|Педро де ла Роса}} | 11–18 |- | rowspan=2 | [[File:Felipe Massa 2006 Canada (crop).PNG|130px|center|Феррари 248F1]] | rowspan=2 | {{ITA|Скудериа Феррари|Скудериа Феррари Марлборо}} | rowspan=2 | [[Феррари 248 F1]] | rowspan=2 | [[Скудериа Феррари|Феррари 2.4 V8]] | rowspan=2 align="center" | {{Бриджстоун}} ! {{0}}5 | {{DEU|Михаэль Шумахер|Михаэль Шумахер}} | 1–18 ! rowspan=2 | &nbsp; | rowspan=2 | —¹ | rowspan=2 | {{ITA|Лука Бадоер|Лука Бадоер}}<br />{{ESP|Марк Жене|Марк Жене}} |- ! {{0}}6 | {{BRA|Фелипе Масса|Фелипе Масса}} | 1–18 |- | rowspan=2 | [[File:Jarno Trulli 2006 Canada.jpg|130px|center|Тоёота TF106]] | rowspan=2 | {{JPN|Тоёота Расинг|Панасоник Тоёота Расинг}} | rowspan=2 | [[Тоёота TF106]] <br/> [[Тоёота TF106B]] | rowspan=2 | [[Тоёота|Тоёота 2.4 V8]] | rowspan=2 align="center" | {{Бриджстоун}} ! {{0}}7 | {{DEU|Ральф Шумахер|Ральф Шумахер}} | 1–18 ! rowspan=2 | &nbsp; | rowspan=2 | —¹ | rowspan=2 | {{FRA|Оливье Панис|Оливье Панис}}<br />{{ESP|Энди Соучек|Энди Соучек}}<br />{{BRA|Рикардо Зонта|Рикардо Зонта}} |- ! {{0}}8 | {{ITA|Ярно Трулли|Ярно Трулли}} | 1–18 |- | rowspan=2 | [[File:Nico Rosberg 2006 Canada 2.jpg|130px|center|Уильямс FW28]] | rowspan=2 | {{GBR|Уильямс Ф1|Уильямс Ф1}} | rowspan=2 | [[Уильямс FW28]] | rowspan=2 | [[Косворт|Косворт 2.4 V8]] | rowspan=2 align="center" | {{Бриджстоун}} ! {{0}}9 | {{AUS|Марк Веббер|Марк Веббер}} | 1–18 ! rowspan=2 | 35 | rowspan=2 | {{AUT|Александр Вурц|Александр Вурц}} | rowspan=2 | {{IND|Нарайн Картикеян|Нарайн Картикеян}} |- ! 10 | {{DEU|Нико Росберг|Нико Росберг}} | 1–18 |- | rowspan=2 | [[File:Rubens Barrichello 2006 Brazil.jpg|130px|center|Хонда RA106]] | rowspan=2 | {{JPN|Хонда Расинг Ф1|Лакки Страйк Хонда Расинг Ф1 баг}} | rowspan=2 | [[Хонда RA106]] | rowspan=2 | [[Хонда|Хонда 2.4 V8]] | rowspan=2 align="center" | {{Мишелин}} ! 11 | {{BRA|Рубенс Барричелло|Рубенс Барричелло}} | 1–18 ! rowspan=2 | 36 | rowspan=2 | {{GBR|Антони Дэвидсон|Антони Дэвидсон}} | rowspan=2 | {{USA|Марко Андретти|Марко Андретти}}<br />{{GBR|Адам Кэрролл|Адам Кэрролл}}<br />{{BRA|Данило Дирани|Данило Дирани}}<br />{{GBR|Жеймс Росситер|Жеймс Росситер}}<br />{{ZAF|Алан ван дер Мерве|Алан ван дер Мерве}} |- ! 12 | {{GBR|Женсон Баттон|Женсон Баттон}} | 1–18 |- | rowspan=3 | [[File:Formel1 Rennwagen 'RedBul-Racing' Hockenheim 2006 001.JPG|130px|center|Ред Булл RB2]] | rowspan=3 | {{AUT|Ред Булл Расинг|Ред Булл Расинг}} | rowspan=3 | [[Ред Булл RB2]] | rowspan=3 | [[Скудериа Феррари|Феррари 2.4 V8]] | rowspan=3 align="center" | {{Мишелин}} ! 14 | {{GBR|Дэвид Култхард|Дэвид Култхард}} | 1–18 ! rowspan=3 | 37 | rowspan=3 colspan=2 | {{DEU|Михаэль Аммермюллер|Михаэль Аммермюллер}}<br />{{NLD|Роберт Доорнбос|Роберт Доорнбос}} |- ! rowspan=2 | 15 | {{AUT|Кристиан Клиен|Кристиан Клиен}} | 1–15 |- | {{NLD|Роберт Доорнбос|Роберт Доорнбос}} | 16–18 |- | rowspan=3 | [[File:Nick Heidfeld 2006 Brazil.jpg|130px|center|BMW-Заубер F1.06]] | rowspan=3 | {{DEU|BMW Заубер Ф1|BMW Заубер Ф1 баг}} | rowspan=3 | [[BMW Заубер F1.06]] | rowspan=3 | [[BMW (моторт спорт)|BMW 2.4 V8]] | rowspan=3 align="center" | {{Мишелин}} ! 16 | {{DEU|Ник Хайдфельд|Ник Хайдфельд}} | 1–18 ! rowspan=3 | 38 | rowspan=3| {{POL|Роберт Кубика|Роберт Кубика}}<br />{{DEU|Себастиан Феттель|Себастиан Феттель}} | rowspan=3| {{DEU|Марко Холцер|Марко Холцер}} |- ! rowspan=2 | 17 | {{CAN|Жак Вильнёв|Жак Вильнёв}} | 1–12 |- | {{POL|Роберт Кубика|Роберт Кубика}} | 13–18 |- | rowspan=2 | [[File:Tiago Monteiro 2006 April.jpg|130px|center|Мидланд M16]] | rowspan=2 | {{RUS|Мидланд Ф1 Расинг|MF1 Расинг}}²<br />{{NLD|Спайкер Ф1|Спайкер MF1 баг}} | rowspan=2 | [[Мидланд M16]] | rowspan=2 | [[Тоёота Расинг|Тоёота 2.4 V8]] | rowspan=2 align="center" | {{Бриджстоун}} ! 18 | {{PRT|Тьягу Монтейру|Тьягу Монтейру}} | 1–18 ! rowspan=2 | 39 | rowspan=2 | {{CHE|Жиоржио Мондини|Жиоржио Мондини}}<br />{{FRA|Александр Према|Александр Према}}<br />{{DEU|Адриан Сутиль|Адриан Сутиль}}<br />{{VEN|Эрнесто Висо|Эрнесто Висо}}<br />{{DEU|Маркус Винкелхок|Маркус Винкелхок}} | rowspan=2 | {{ITA|Фабрицио дел Монте|Фабрицио дел Монте}}<br />{{RUS|Роман Александрович Русинов|Роман Русинов}}<br />{{ITA|Ронни Квинтарелли|Ронни Квинтарелли}}<br />{{ESP|Адриан Вальес|Адриан Вальес}} |- ! 19 | {{NLD|Кристиан Альберс|Кристиан Альберс}} | 1–18 |- | rowspan=2 | [[File:Scott Speed Canada 2006 (crop).PNG|130px|center|Торо Россо STR1]] | rowspan=2 | {{ITA|Скудериа Торо Россо|Скудериа Торо Россо}} | rowspan=2 | [[Торо Россо STR1]] | rowspan=2 | [[Косворт|Косворт 3.0 V10]] | rowspan=2 align="center" | {{Мишелин}} ! 20 | {{ITA|Витантонио Льюцци|Витантонио Льюцци}} | 1–18 ! rowspan=2 | 40 | rowspan=2 colspan=2 | {{CHE|Нил Яни|Нил Яни}} |- ! 21 | {{USA|Скотт Спид|Скотт Спид}} | 1–18 |- | rowspan=4 | [[File:Franck Montagny 2006 French Grand Prix.jpg|130px|center|Супер Агүри SA06]] | rowspan=4 | {{JPN|Супер Агүри Ф1|Супер Агүри Формула 1}} | rowspan=4 | [[Супер Агүри SA05]]<br />[[Супер Агүри SA06|SA06]] | rowspan=4 | [[Хонда Расинг Ф1|Хонда 2.4 V8]] | rowspan=4 align="center" | {{Бриджстоун}} ! 22 | {{JPN|Сато Такүма|Сато Такүма}} | 1–18 ! rowspan=4 | 41 | rowspan=4 | {{FRA|Франк Монтаньи|Франк Монтаньи}}<br />{{JPN|Ямамото Сакон|Ямамото Сакон}} | rowspan=4 | {{JPN|Идэ Юдзи|Идэ Юдзи}} |- ! rowspan=3 | 23 | {{JPN|Идэ Юдзи|Идэ Юдзи}} | 1–4 |- | {{FRA|Франк Монтаньи|Франк Монтаньи}} | 5–11 |- | {{JPN|SЯмамото Сакон|Ямамото Сакон}} | 12–18 |} ¹ Өнгөрсөн улирлын эхний дөрвөн баг нь баасан гаригийн чөлөөт бэлтгэлд гурав дахь нисгэгчийг оруулах эрх байгаагүй ² Энэ баг 15 дахь уралдаан буюу Италийн их шан уралдаанаас эхлэн Спайкер нэрийн дор оролцсон. == Уралдааны мэдээ == === Бахрейн их шан === {{Гол|2006 оны Бахрейны гран-при}} <div style="float:left;text-align:left;padding-right:15px"> {| class="wikitable" width="400" |- class="hintergrundfarbe5" ! Байр ! Нисгэгч ! Баг ! Хугацаа |- align="center" valign="top" bgcolor="#F7F6A8" ! 1 | align="left" | [[Фернандо Алонсо]] | align="left" | [[Рено Ф1 Теам|Рено]] | align="right" | 1:29:46,205 |- align="center" valign="top" bgcolor="#DCE5E5" ! 2 | align="left" | [[Михаэль Шумахер]] | align="left" | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | align="right" | + 1,246 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! 3 | align="left" | [[Кими Райкконен]] | align="left" | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен-Мерседес]] | align="right" | + 19,360 |- align="center" valign="top" ! 4 | align="left" | [[Женсон Баттон]] | align="left" | [[Хонда Расинг Ф1|Хонда]] | align="right" | + 19,992 |- align="center" valign="top" ! 5 | align="left" | [[Хуан Пабло Монтоя]] | align="left" | МкЛарен-Мерседес | align="right" | + 37,048 |- align="center" valign="top" ! 6 | align="left" | [[Марк Веббер]] | align="left" | [[Уильямс Ф1|Уильямс-Косворт]] | align="right" | + 41,932 |- align="center" valign="top" ! 7 | align="left" | [[Нико Росберг]] | align="left" | Уильямс-Косворт | align="right" | + 1:03,043 |- align="center" valign="top" ! 8 | align="left" | [[Кристиан Клиен]] | align="left" | [[Ред Булл Расинг|Ред Булл-Феррари]] | align="right" | + 1:06,771 |} </div> {{зай авах}} == Цахим холбоос == {{Commons|Category:2006 in Formula One|2006 оны Формула-1}} * [http://www.formula1.com/ Формула-1-ийн албан ёсны цахим хуудас] {{Формула 1}} [[Ангилал:Формула-1-улирал|#2006]] [[Ангилал:2006 оны Формула-1-дэлхийн аварга]] 01zy6r4fwscf7jknmk4ipyujrarm09o 0 65126 853741 624535 2026-04-17T21:09:44Z Enkhsaihan2005 64429 853741 wikitext text/x-wiki {{Short description|Германы уралдаанч (1987 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Нико Хюлькенберг | native_name = Nico Hülkenberg | image = 2019 Formula One tests Barcelona, Hulkenberg (40287128313).jpg | caption = Хюлькенберг 2019 онд | birth_name = Николас Хюлькенберг | birth_date = {{birth date and age|1987|8|19}} | birth_place = [[Райны Эммерих]], Умард Райн-Вестфали, [[Баруун Герман]] | spouse = {{marriage|Эгле Рушките|2022}} | children = 1 | website = {{URL|https://www.nicohulkenberg.net/}} | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Герман}} <!-- Please leave the 2026 team in the infobox until at least 1 January 2027, per WP:F1 convention --> | 2026 Team = [[Ауди]] | car_number = 27 | races = 257 (252 гараа) | championships = 0 | wins = 0 | podiums = 1 | points = 622 | poles = 1 | fastest_laps = 2 | first_race = [[2010 оны Бахрейны гран-при]] | first_win = | last_win = | last_race = [[2026 оны Японы гран-при]] | last_season = 2025 | last_position = 11-т (51 оноо) }} }} '''Нико Хюлькенберг''' ([[Герман хэл|герм.]] '''''Nico Hulkenberg''''', * [[1987 он]]ы [[8 сарын 19]], [[Райны Эммерих|Эммерих]]) нь [[Герман]]ы авто уралдаанч. Тэрбээр [[2010 оны Формула-1|2010]] оноос хойш [[Формула-1]] спортод хүч сориж байна. [[2017 оны Формула-1|2017]] оноос эхлэн [[Рено Ф1 Теам|Рено Ф1 багт]] нисгэгчээр ажиллаж байгаа. 2015 оны Ле Мансын 24-цагийн уралдаанд түрүүлж байв. ==Тамирчны гараа== {{өргөтгөх хэсэг}} [[Файл:Nico Hulkenberg 2010 Malaysia 3rd Free Practice.jpg|thumb|left|2010 оны Малайзын гран при дээр Уильямс багт байхдаа]] {{зай авах}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 1997–2004: [[Карт спорт]] * 2005: Германы [[Формула BMW]] (Аварга) * 2006: [[Германы Формула-3-Кап|Германы Формула 3]]: (5-р байр) * [[2006/2007 оны A1GP цуврал|2007]]: [[A1GP]] (Аварга) * [[2007 оны Формула-3-Евро цуврал|2007]]: [[Формула-3-Евро цуврал]] (3-р байр) * [[2008 оны Формула-3-Евро цуврал|2008]]: Формула-3-Евро цуврал (Аварга) * [[2008 оны Формула-1|2008]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) | style="width:33%" | * [[2008/2009 оны GP2-Азиа цуврал|2009]]: [[GP2-Азиа цуврал]] (6-р байр) * [[2009 оны ФИА-Формула-2 АШТ|2009]]: [[ФИА-Формула-2 АШТ]] (Аварга) * [[2009 оны Формула-1|2009]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) * [[2010 оны Формула-1|2010]]: [[Формула-1]] (14-р байр) * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула 1 (Туршилтын жолооч) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула 1 (11-р байр) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула 1 (10-р байр) | style="width:33%" | * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (9-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (10-р байр) * [[2015 оны ОУАХ-ны холын замын ДАШТ|2015]]: [[ОУАХ-ны холын замын ДАШТ|WEC]] (9-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (9-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2017 оны гуравдугаар сарын 26, Австралийн гран при</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2010 оны Формула-1|2010]]''' | [[Уильямс Ф1|AT&T Уильямс]] | [[Уильямс FW32]] | [[Косворт|Косворт 2.4 V8]] | 19 | – | – | – | 1 | – | 22 | '''14.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2012 оны Формула-1|2012]]''' | [[Форс Индиа|Сахара Форс Индиа Ф1 Теам]] | [[Форс Индиа VJM05]] | [[Мерседес АМГ өндөр чадлын хөдөлгүүр|Мерседес-Бенц 2.4 V8]] | 20 | – | – | – | – | 1 | 63 | '''11.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2013 оны Формула-1|2013]]''' | [[Заубер Моторспорт|Заубер F1 Теам]] | [[Заубер C32]] | [[Скудериа Феррари|Феррари 2.4 V8]] | 18 | − | − | − | − | − | 51 | '''10.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | Сахара Форс Индиа Ф1 Теам | [[Форс Индиа VJM07]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 19 | − | − | − | − | − | 96 | style="background:#F7F6A8;" | '''9.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | Сахара Форс Индиа Ф1 Теам | [[Форс Индиа VJM08]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 18 | − | − | − | − | − | 58 | '''10.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | Сахара Форс Индиа Ф1 Теам | [[Форс Индиа VJM09]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 21 | − | − | − | − | 1 | 72 | style="background:#F7F6A8;" | '''9.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | [[Рено Ф1 Теам]] | [[Рено R.S.17]] | [[Рено Ф1 Теам|Рено 1.6 V6 Турбо]] | 1 | − | − | − | − | − | 0 | ''11.'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''116''' | '''–''' | '''–''' | '''–''' | '''1''' | '''2''' | '''362''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em"| 1 ! style="width:2.5em"| 2 ! style="width:2.5em"| 3 ! style="width:2.5em"| 4 ! style="width:2.5em"| 5 ! style="width:2.5em"| 6 ! style="width:2.5em"| 7 ! style="width:2.5em"| 8 ! style="width:2.5em"| 9 ! style="width:2.5em"| 10 ! style="width:2.5em"| 11 ! style="width:2.5em"| 12 ! style="width:2.5em"| 13 ! style="width:2.5em"| 14 ! style="width:2.5em"| 15 ! style="width:2.5em"| 16 ! style="width:2.5em"| 17 ! style="width:2.5em"| 18 ! style="width:2.5em"| 19 ! style="width:2.5em"| 20 ! style="width:2.5em"| 21 ! style="width:2.5em"| 22 ! style="width:2.5em"| 23 ! style="width:2.5em"| 24 |- ! rowspan="2"| [[2010 оны Формула-1|2010]] {{2010 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;"| 14 | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;"| 10 | style="background:#CFCFFF;"| 15 | style="background:#CFCFFF;"| 16 | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;"| 17 | style="background:#CFCFFF;"| 13 | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;"| 10 | style="background:#CFCFFF;"| 13 | style="background:#DFFFDF;"| 6 | style="background:#CFCFFF;"| 14 | style="background:#DFFFDF;"| 7 | style="background:#DFFFDF;"| 10 | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;"| 10 | style="background:#DFFFDF;"| '''8''' | style="background:#CFCFFF;"| 16 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2"| [[2012 оны Формула-1|2012]] {{2012 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;"| 9 | style="background:#CFCFFF;"| 15 | style="background:#CFCFFF;"| 12 | style="background:#DFFFDF;"| 10 | style="background:#DFFFDF;"| 8 | style="background:#CFCFFF;"| 12 | style="background:#DFFFDF;"| 5 | style="background:#CFCFFF;"| 12 | style="background:#DFFFDF;"| 9 | style="background:#CFCFFF;"| 11 | style="background:#DFFFDF;"| 4 | style="background:#CFCFFF;"| 21* | style="background:#CFCFFF;"| ''14'' | style="background:#DFFFDF;"| 7 | style="background:#DFFFDF;"| 6 | style="background:#DFFFDF;"| 8 | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;"| 8 | style="background:#DFFFDF;"| 5 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2013 оны Формула-1|2013]] {{2013 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFFF;"| <small>DNS</small> | style="background:#DFFFDF;"| 8 | style="background:#DFFFDF;"| 10 | style="background:#CFCFFF;"| 12 | style="background:#CFCFFF;"| 15 | style="background:#CFCFFF;"| 11 | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;"| 10 | style="background:#DFFFDF;"| 10 | style="background:#CFCFFF;"| 11 | style="background:#CFCFFF;"| 13 | style="background:#DFFFDF;"| 5 | style="background:#DFFFDF;"| 9 | style="background:#DFFFDF;"| 4 | style="background:#DFFFDF;"| 6 | style="background:#CFCFFF;"| 19* | style="background:#CFCFFF;"| 14 | style="background:#DFFFDF;"| 6 | style="background:#DFFFDF;"| 8 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2014 оны Формула-1|2014]] {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;"| 6 | style="background:#DFFFDF;"| 5 | style="background:#DFFFDF;"| 5 | style="background:#DFFFDF;"| 6 | style="background:#DFFFDF;"| 10 | style="background:#DFFFDF;"| 5 | style="background:#DFFFDF;"| 5 | style="background:#DFFFDF;"| 9 | style="background:#DFFFDF;"| 8 | style="background:#DFFFDF;"| 7 | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;"| 10 | style="background:#CFCFFF;"| 12 | style="background:#DFFFDF;"| 9 | style="background:#DFFFDF;"| 8 | style="background:#CFCFFF;"| 12 | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;"| 8 | style="background:#DFFFDF;"| 6 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;"| 7 | style="background:#CFCFFF;"| 14 | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;"| 13 | style="background:#CFCFFF;"| 15 | style="background:#CFCFFF;"| 11 | style="background:#DFFFDF;"| 8 | style="background:#DFFFDF;"| 6 | style="background:#DFFFDF;"| 7 | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#FFFFFF;"| <small>DNS</small> | style="background:#DFFFDF;"| 7 | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;"| 6 | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;"| <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;"| 7 | style="background:#DFFFDF;"| 6 | style="background:#DFFFDF;"| 7 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | ''15'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 19* | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | style="background:#CFCFFF;"| 11 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Nico Hülkenberg|Нико Хюлькенберг}} * [http://www.nicohulkenberg.net/ Нико Хюлькенбергийн албан ёсны цахим хуудас] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Германы Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Германчууд]] [[Ангилал:Ле Маны 24-цагийн уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Уильямс)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Форс Индиа)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Заубер)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Рено)]] [[Ангилал:1987 онд төрсөн]] i14hblmr0cpijraymmw509mhatzres2 0 65143 853730 520097 2026-04-17T19:13:35Z Enkhsaihan2005 64429 853730 wikitext text/x-wiki {{short description|Британийн уралдаанч, нэвтрүүлэгч (1991 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Жолион Палмер | native_name = Jolyon Palmer | image = Jolyon Palmer 2016 Malaysia.jpg | caption = Палмер[[2016 оны Малайзын гран-при]]д | birth_name = Жолион Карлайл Палмер | birth_date = {{Birth date and age|1991|01|20}} | birth_place = [[Хоршам, Баруун Сассекс]], Англи | children = 1 | parents = [[Жонатан Палмер]] (эцэг) | relatives = [[Уилл Палмер]] (дүү) | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Нэгдсэн Хаант Улс}} | years = {{F1|2016}}–{{F1|2017}} | teams = [[Рено Ф1 Теам|Рено]] | car_number = 30 | races = 37 (35 гараа) | championships = 0 | wins = 0 | podiums = 0 | points = 9 | poles = 0 | fastest_laps = 0 | first_race = [[2016 оны Австралийн гран-при]] | last_race = [[2017 оны Японы гран-при]] }} }} '''Жолион Палмер''' ([[Англи хэл|англ.]] '''''Jolyon Palmer''''', * [[1991 он]]ы [[1 сарын 20]], [[Хоршам]]) нь [[Их Британи]]йн авто уралдаанч. ==Тамирчны гараа== {{өргөтгөх хэсэг}} [[Файл:Jolyon Palmer 2016 Malaysia Q1.jpg|thumb|left|Жолион Палмер, 2016 он]] {{зай авах}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {{өргөтгөх хэсэг}} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2017 оны гуравдугаар сарын 26, Австралийн гран при</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | [[Рено Ф1 Теам]] | [[Рено R.S.16]] | [[Рено Ф1 Теам|Рено 1.6 V6 Турбо]] | 20 | − | − | − | − | − | 1 | style="background:#F7F6A8;" | '''18.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | Рено Ф1 Теам | [[Рено R.S.17]] | Рено 1.6 V6 Турбо | 1 | − | − | − | − | − | 0 | ''–'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''21''' | '''–''' | '''–''' | '''–''' | '''–''' | '''–''' | '''1''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} |- | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#CFCFFF;" | 22 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 19 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 17 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Jolyon Palmer|Жолион Палмер}} * [http://www.driverdb.com/drivers/jolyon-palmer/ Тамирчны статистик] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Их Британийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Их Британичууд]] [[Ангилал:Англичууд]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Рено)]] [[Ангилал:1991 онд төрсөн]] dufkmsg6dl6wccswcstg9xhgq709pya 0 65145 853718 520739 2026-04-17T19:01:33Z Enkhsaihan2005 64429 Enkhsaihan2005 moved page [[Данийл Вячеславович Квят]] to [[Даниил Квят]] 520739 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | Name = Данийл Вячеславович Квят | Image = Daniil Kvyat 2015 Malaysia.jpg | Caption = Данийл Квят | Nationality = {{RUS}} | Date of birth = [[1994 он]]ы [[4 сарын 26]] | Date of death = | 2016 Team = | 2016 Car number = | Teams = 2014&nbsp;[[Скудериа Торо Россо|Торо Россо]] • 2015–2016&nbsp;[[Ред Булл Расинг|Ред Булл]] • 2016–2017&nbsp;[[Скудериа Торо Россо|Торо Россо]] | Races = 58 | Championships = ДА-ын 7-р байр ([[2015 оны Формула-1|2015]]) | Wins = - | Podiums = 2 | Points = 130 | Poles = – | Fastest laps = 1 | First race = [[2014 оны Австралийн гран-при]] | Last race = | Last season = 2017 | Last position = ''9.'' (2 оноо) }} '''Данийл Вячеславович Квят''' ([[Орос хэл|оросоор]] '''''Даниил Вячеславович Квят''''', * [[1994 он]]ы [[4 сарын 26]], [[Уфа]], [[Башкортостан]]) нь [[Оросын Холбооны Улс|Оросын]]ын авто уралдаанч юм. Тэрбээр 2013 оны [[GP3-цуврал]]д түрүүлж байсан бөгөөд [[2014 оны Формула-1|2014]] онд [[Формула-1]]-д орон өнөөдөр [[Скудериа Торо Россо]] багийн өмнөөс гараанд гарч байна. ==Тамирчны гараа== {{өргөтгөх хэсэг}} [[Файл:Daniil Kvyat 2010 Formula BMW Malaysia April.jpg|thumb|left|Данийл Квят, 2010 он]] {{зай авах}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {{өргөтгөх хэсэг}} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2017 оны гуравдугаар сарын 26, Австралийн гран при</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" |- | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | [[Скудериа Торо Россо|Торо Россо]] | [[Торо Россо STR9]] | [[Рено Энержи Ф1 2014|Рено 1.6 V6 Турбо]] | 19 | − | − | − | − | − | 8 | '''15.''' |- | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | [[Ред Булл Расинг|Инфинити Ред Булл Расинг]] | [[Ред Булл RB11]] | [[Рено Энержи Ф1 2015|Рено 1.6 V6 Турбо]] | 18 | − | 1 | − | − | − | 95 | style="background:#F7F6A8;" | '''7.''' |- | rowspan="2" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | Ред Булл Расинг | [[Ред Булл RB12]] | ТАГ Хойер 1.6 V6 Турбо | 3 | − | − | 1 | − | − | 21 | rowspan="2" | '''14.''' |- | Скудериа Торо Россо | [[Торо Россо STR11]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 17 | − | − | − | − | 1 | 4 |- | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | Скудериа Торо Россо | [[Торо Россо STR12]] | Рено 1.6 V6 Турбо | 1 | − | − | − | − | − | 2 | ''9.'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''58''' | '''−''' | '''1''' | '''1''' | '''−''' | '''1''' | '''130''' |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2014 оны Формула-1|2014]] {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} |- | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | ''10'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFFFDF;" | 9 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Daniil Kvyat|Данийл Квят}} * [http://www.driverdb.com/drivers/14752/ Данийл Квятын тамирчны замналын статистик] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Оросын Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Оросууд]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Ред Булл Расинг)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Торо Россо)]] [[Ангилал:1994 онд төрсөн]] 4ni2cqtgtykgdpl9arxv6hxzz3vbosf 853728 853718 2026-04-17T19:06:11Z Enkhsaihan2005 64429 853728 wikitext text/x-wiki {{short description|Оросын уралдаанч (1994 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Даниил Квят | image = Daniil_Kvyat_2024_Suzuka_A2RL (cropped).jpg | caption = Квят 2024 онд | birth_name = Даниил Вячеславович Квят | birth_date = {{birth date and age|1994|04|26}} | birth_place = [[Уфа]], Башкоторстан, Орос | partners = [[Келли Пике]] (2017–2019) | children = 1 | website = {{URL|http://en.kvyat.com/}} | signature = Daniil Kvyat signature.svg | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Орос}} | years = {{F1|2014}}–{{F1|2017}}, {{F1|2019}}–{{F1|2020}} | teams = [[Торо Россо]], [[Ред Булл Расинг|Ред Булл]], [[Скудериа Альфа Таури|Альфа Таури]] | car_number = 26 | championships = 0 | races = 112 (110 гараа) | wins = 0 | poles = 0 | podiums = 3 | points = 202 | fastest_laps = 1 | first_race = [[2014 Australian Grand Prix]] | last_race = [[2020 Abu Dhabi Grand Prix]] }} }} '''Даниил Вячеславович Квят''' ([[Орос хэл|оросоор]] '''''Даниил Вячеславович Квят''''', * [[1994 он]]ы [[4 сарын 26]], [[Уфа]], [[Башкортостан]]) нь [[Оросын Холбооны Улс|Оросын]]ын авто уралдаанч юм. Тэрбээр 2013 оны [[GP3-цуврал]]д түрүүлж байсан бөгөөд [[2014 оны Формула-1|2014]] онд [[Формула-1]]-д орон өнөөдөр [[Скудериа Торо Россо]] багийн өмнөөс гараанд гарч байна. ==Тамирчны гараа== {{өргөтгөх хэсэг}} [[Файл:Daniil Kvyat 2010 Formula BMW Malaysia April.jpg|thumb|left|Даниил Квят, 2010 он]] {{зай авах}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {{өргөтгөх хэсэг}} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2017 оны гуравдугаар сарын 26, Австралийн гран при</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" |- | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | [[Скудериа Торо Россо|Торо Россо]] | [[Торо Россо STR9]] | [[Рено Энержи Ф1 2014|Рено 1.6 V6 Турбо]] | 19 | − | − | − | − | − | 8 | '''15.''' |- | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | [[Ред Булл Расинг|Инфинити Ред Булл Расинг]] | [[Ред Булл RB11]] | [[Рено Энержи Ф1 2015|Рено 1.6 V6 Турбо]] | 18 | − | 1 | − | − | − | 95 | style="background:#F7F6A8;" | '''7.''' |- | rowspan="2" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | Ред Булл Расинг | [[Ред Булл RB12]] | ТАГ Хойер 1.6 V6 Турбо | 3 | − | − | 1 | − | − | 21 | rowspan="2" | '''14.''' |- | Скудериа Торо Россо | [[Торо Россо STR11]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 17 | − | − | − | − | 1 | 4 |- | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | Скудериа Торо Россо | [[Торо Россо STR12]] | Рено 1.6 V6 Турбо | 1 | − | − | − | − | − | 2 | ''9.'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''58''' | '''−''' | '''1''' | '''1''' | '''−''' | '''1''' | '''130''' |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2014 оны Формула-1|2014]] {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} |- | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | ''10'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFFFDF;" | 9 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Daniil Kvyat|Даниил Квят}} * [http://www.driverdb.com/drivers/14752/ Даниил Квятын тамирчны замналын статистик] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Оросын Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Оросууд]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Ред Булл Расинг)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Торо Россо)]] [[Ангилал:1994 онд төрсөн]] d3ge6avdp5uq6d43tu3wdhrbqzt0042 0 65202 853732 742764 2026-04-17T20:21:48Z Enkhsaihan2005 64429 853732 wikitext text/x-wiki {{short description|Испанийн уралдаанч (1994 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Карлос Сайнц бага | image = Formula1Gabelhofen2022 (04) (cropped2).jpg | caption = Сайнц [[2022 оны Австрийн гран-при]]д | birth_date = {{Birth date and age|1994|9|1}} | birth_name = Карлос Сайнц Васкеc де Кастро{{efn|name="fullname"}} | birth_place = [[Мадрид]], Испани | title = | parents = [[Карлос Сайнц (том)]] (эцэг) | relatives = [[Антонио Сайнц]] (нагац ах) | website = {{URL|https://www.carlossainz.es/en/}} | signature = F1divrerCarlosSainz jr signature.png | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Испани}} | 2026 Team = [[Уильямс Ф1|Атлассиан Уильямс]]-[[Мерседес АМГ өндөр чадлын хөдөлгүүр|Мерседес]] | car_number = 55 | races = 236 (232 гараа) | championships = 0 | wins = 4 | podiums = 29 | points = 1338.5 | poles = 6 | fastest_laps = 4 | first_race = [[2015 оны Австралийн гран-при]] | first_win = [[2022 оны Их Британийн гран-при]] | last_win = [[2024 оны Мехикогийн гран-при]] | last_race = [[2026 оны Японы гран-при]] | last_season = 2025 | last_position = 9-т (64 оноо) }} }} '''Карлос Сайнц Васкеc де Кастро''' (испаниар: '''''Carlos Sainz Vázquez de Castro''''' буюу товчоор ''Карлос Сайнц йуниор'', * [[1994 он]]ы [[9 сарын 1]], [[Мадрид]]) нь [[Испани]]йн авто уралдаанч юм. Түүний эцэг нь [[Ралли]]гийн ДАШТ-ний хоёр удаагийн аварга [[Карлос Сайнц]] юм. Тэрбээр 2013 ба 2014 онуудад [[Формула V8 3.5|Формула Рено 3.5]] уралдаанд гарсан байсан ба 2014 онд аваргаар тодорч байв. 2015 оноос хойш [[Формула-1]] уралдаанд [[Скудериа Торо Россо]] багийн өмнөөс гараанд гарч байна. ==Тамирчны гараа== {{өргөтгөх хэсэг}} [[Файл:Carlos Sainz Jr 2010 Formula BMW Malaysia April.jpg|thumb|left|Карлос Сайнц йуниор 2010 оны Номхон далайн Формула BMW уралдаан дээр зочноор оролцож байсан үе]] {{зай авах}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 2005–2009: [[Карт спорт]] * [[2010 оны Европын Формула BMW цуврал|2010]]: Европын [[Формула BMW ]] (4-р байр) * 2010: Их Британийн [[Формула Рено]], өвлийн цуврал (18-р байр) * 2011: [[Формула Рено 2.0 Eurocup]] (2-р байр) * 2011: [[Формула Рено 2.0 Northern European Cup|Умард европын Формула Рено]] (Аварга) * [[2012 оны Европын Формула-3 АШТ|2012]]: [[Европын Формула-3 АШТ|Европын Формула 3]] (5-р байр) | style="width:33%" | * [[2012 оны Их Британийн Формула 3|2012]]: [[Их Британийн Формула-3-АШТ|Их Британийн Формула 3]] (6-р байр) * [[2012 оны Формула-3-Евро цуврал|2012]]: [[Формула-3-Евро цуврал]] (9-р байр) * [[2013 оны GP3-цуврал|2013]]: [[GP3-цуврал]] (10-р байр) * [[2013 оны Формула Рено-3.5 цуврал|2013]]: [[Формула V8 3.5|Формула Рено 3.5]] (19-р байр) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) * [[2014 оны Формула Рено-3.5 цуврал|2014]]: Формула Рено 3.5 (Аварга) | style="width:33%" | * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (Туршилтын жолооч) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (15-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (12-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2017 оны гуравдугаар сарын 26, Австралийн гран при</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | [[Скудериа Торо Россо]] | [[Торо Россо STR10]] | [[Рено Энержи Ф1 2014|Рено 1.6 V6 Турбо]] | 19 | − | − | − | − | − | 18 | '''15.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | Скудериа Торо Россо | [[Торо Россо STR11]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 21 | − | − | − | − | − | 46 | style="background:#F7F6A8;" | '''12.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | Скудериа Торо Россо | [[Торо Россо STR12]] | Рено 1.6 V6 Турбо | 1 | − | − | − | − | − | 4 | ''8.'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''41''' | '''−''' | '''−''' | '''−''' | '''−''' | '''−''' | '''68''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFFFDF;" | 8 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Carlos Sainz, Jr.|Карлос Сайнц йуниор}} * [https://web.archive.org/web/20141019195435/http://www.carlossainzjr.com/ Албан ёсны цахим хуудас] * [http://www.driverdb.com/drivers/carlos-sainz-jr/ Карлос Сайнц йуниорын тамирчны замналын статистик] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Испанийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Испаничууд]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Торо Россо)]] [[Ангилал:1994 онд төрсөн]] qg29obwwcizds85ohq7551goc576hae 0 65216 853785 765147 2026-04-18T09:56:10Z Enkhsaihan2005 64429 853785 wikitext text/x-wiki {{Short description|Мексикийн уралдааны жолооч (1990 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Серхио Перес | native_name = Sergio Pérez | image = 2021 US GP driver parade (cropped2).jpg | caption = Перес [[2021 оны Америкийн гран-при]]д | birth_name = Серхио Мишель Перес Мендоса | birth_date = {{birth date and age|1990|1|26}} | birth_place = [[Гвадалахара]], Халиско, Мексик | spouse = {{marriage|Карола Мартинез|2018}} | children = 4 | relatives = [[Антонио Перес (уралдааны жолооч)|Антонио Перес]] (ах) | signature = File:Sergio Perez signature.png | website = {{URL|https://checoperez.com/en-eur/}} | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | 2026 Team = [[Кадиллак Ф1|Кадиллак]]-[[Скудериа Феррари|Феррари]] | nationality = {{flag|Мексик}} | car_number = 11 | races = 288 (284 гараа) | championships = 0 | wins = 6 | podiums = 39 | points = 1638 | poles = 3 | fastest_laps = 12 | first_race = [[2011 оны Австралийн гран-при]] | first_win = [[2020 оны Сахирын гран-при]] | last_win = [[2023 оны Азербайжаны гран-при]] | last_race = [[2026 оны Японы гран-при]] | last_season = | last_position = }} }} '''Серхио „Чеко“ Перес Мендоса''' (испаниар: '''''Sergio „Checo“ Pérez Mendoza''''', * [[1990 он]]ы [[1 сарын 26]], [[Гвадалахара]]) нь [[Мексик]]ийн авто уралдаанч. 2011 онд [[Заубер Моторспорт|Заубер]] багаар [[Формула-1]]-ийн гараагаа эхэлсэн бөгөөд түүнээс хойш энд уралдсаар байна. [[2021 оны Формула-1|2021 оноос]] эхлэн [[Ред Булл Расинг]] багтай гэрээ хийн, гараанд гарсан. == Тамирчны гараа == {{өргөтгөх хэсэг}} [[Файл:Sergio Perez 2011 Malaysia FP3.jpg|thumb|left|Серхио Перес, 2011 оны Малайзын гран при уралдааны үеэр]] {{зай авах}} == Статистик == === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 2004: Skip Barber National Championship * [[2005 оны Формула BMW ADAC|2005]]: Германы [[Формула BMW]] (14-р байр) * [[2006 оны Формула BMW ADAC|2006]]: Германы Формула BMW(6-р байр) * [[2006/2007 оны A1GP|2007]]: [[A1GP]] * 2007: [[Их Британийн Формула-3 АШТ|Их Британийн Формула 3]] (Аварга) * 2008: Их Британийн Формула 3 (4-р байр) * [[2008/2009 оны GP2-Азиа цуврал|2009]]: [[GP2-Азиа цуврал]] (7-р байр) * [[2009 оны GP2-цуврал|2009]]: [[GP2-цуврал]] (12-р байр) | style="width:33%" | * [[2009/2010 оны GP2-Азиа цуврал|2010]]: GP2-Азиа цуврал (15-р байр) * [[2010 оны GP2-цуврал|2010]]: GP2-цуврал (2-р байр) * [[2010 оны Формула-1|2010]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула 1 (16-р байр) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула 1 (10-р байр) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула 1 (11-р байр) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (10-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (9-р байр) | style="width:33%" | * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (7-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 (7-р байр) * [[2018 оны Формула-1|2018]]: Формула 1 (8-р байр) * [[2019 оны Формула-1|2019]]: Формула 1 (10-р байр) * [[2020 оны Формула-1|2020]]: Формула 1 (4-р байр) * [[2021 оны Формула-1|2021]]: Формула 1 |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2021 оны зургаадугаар сарын 6, Азербайжаны их шан уралдааны дараа</small> {| class="wikitable" style="width:90%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" | Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;" | Уралдаан ! style="width:4.5em;" | Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;" | Хоёрт ! style="width:4.5em;" | Гуравт ! style="width:4.5em;" | Түрүү байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! colspan="2" style="width:6em;" | Оноо ! style="width:4.5em;" | ДА-жагсаалтад |- style="text-align:center;" | '''[[2011 оны Формула-1|2011]]''' | [[Заубер Моторспорт|Заубер Ф1]] | [[Заубер C30]] | [[Скудериа Феррари|Феррари 2.4 V8]] | 17 | – | – | – | – | – | colspan="2" | 14 | '''16.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2012 оны Формула-1|2012]]''' | Заубер Ф1 | [[Заубер C31]] | Феррари 2.4 V8 | 20 | – | 2 | 1 | – | 1 | colspan="2" | 66 | '''10.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2013 оны Формула-1|2013]]''' | [[МкЛарен Расинг|Водафон МкЛарен Мерседес]] | [[МкЛарен MP4-28]] | [[Мерседес АМГ өндөр чадлын хөдөлгүүр|Мерседес 2.4 V8]] | 19 | − | − | − | − | 1 | colspan="2" | 49 | '''11.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | [[Форс Индиа|Сахара Форс Индиа Ф1]] | [[Форс Индиа VJM07]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 18 | − | − | 1 | − | 1 | colspan="2" | 59 | '''10.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | Сахара Форс Индиа Ф1 | [[Форс Индиа VJM08]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 19 | − | − | 1 | − | − | colspan="2" | 78 | '''9.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | Сахара Форс Индиа Ф1 | [[Форс Индиа VJM09]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 21 | − | − | 2 | − | − | colspan="2" | 101 | '''7.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | Сахара Форс Индиа Ф1 | [[Форс Индиа VJM10]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 20 | − | − | − | − | 1 | colspan="2" | 100 | '''7.''' |- style="text-align:center;" | rowspan="2" | '''[[2018 оны Формула-1|2018]]''' | Сахара Форс Индиа Ф1 | [[Форс Индиа VJM11]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 12 | − | − | 1 | − | − | 30 | rowspan="2" | 62 | rowspan="2" | '''8.''' |- style="text-align:center;" | [[Расинг Пойнт|Расинг Пойнт Форс Индиа Ф1]] | Форс Индиа VJM11 | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 9 | − | − | − | − | − | 32 |- style="text-align:center;" | '''[[2019 оны Формула-1|2019]]''' | СпортПеса Расинг Пойнт Ф1 | [[Расинг Пойнт RP19]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 21 | − | − | − | − | − | colspan="2" | 52 | '''10.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2020 оны Формула-1|2020]]''' | БВТ Расинг Пойнт Ф1 | [[Расинг Пойнт RP20]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 15 | 1 | 1 | − | − | − | colspan="2" | 125 | style="background:#F7F6A8;" | '''4.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2021 оны Формула-1|2021]]''' | [[Ред Булл Расинг|Ред Булл Расинг Хонда]] | [[Ред Булл Расинг RB16B]] | [[Хонда Ф1|Хонда 1.6 V6 Турбо]] | 6 | 1 | 1 | − | − | − | colspan="2" | 69 | ''3.'' |- style="background:#EAECF0; text-align:center;" ! colspan="4"| Нийт | '''197''' | '''2''' | '''3''' | '''6''' | '''–''' | '''4''' | colspan="2" | '''775''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2011 оны Формула-1|2011]] {{2011 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="color:white; background:#000000" | <small>DSQ</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#F0F8FF;" | <small>PO</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2012 оны Формула-1|2012]] {{2012 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | ''11'' | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2013 оны Формула-1|2013]] {{2013 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | ''9'' | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 16* | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 20* | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2014 оны Формула-1|2014]] {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11* | style="background:#DFFFDF;" | ''6'' | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#CFCFFF;" | ''13'' | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#EFCFFF;" | DNF | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | | | | |- ! rowspan="2" | [[2018 оны Формула-1|2018]] {{2018 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | DNF | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | DNF | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | | | |- ! rowspan="2" | [[2019 оны Формула-1|2019]] {{2019 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#EFCFFF;" | DNF | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | DNF | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | | | |- ! rowspan="2" | [[2020 оны Формула-1|2020]] {{2020 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | INJ | INJ | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#CFCFFF;" | 18* | style="background:#FFFFBF;" | 1 | style="background:#EFCFFF;" | DNF | | | | | | | |- ! rowspan="2" | [[2021 оны Формула-1|2021]] {{2021 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#FFFFBF;" | 1 | | | | | | | | | | | | | | | | | | |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Sergio Pérez|Серхио Перес}} * [http://www.driverdb.com/drivers/sergio-perez/ Серхио Пересийн тамирчны замналын статистик] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} {{DEFAULTSORT:Перес, Серхио}} [[Ангилал:ДТМ уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Мексикийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Мексикчүүд]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Заубер)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)‎]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Форс Индиа)]] [[Ангилал:1990 онд төрсөн]] jfw1occbmts5f7hlzw1p9lzk6wfhw9x 0 65237 853738 675079 2026-04-17T20:51:11Z Enkhsaihan2005 64429 853738 wikitext text/x-wiki {{short description|Шведийн уралдаанч (1990 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Маркус Эрикссон | native_name = Marcus Ericsson | image = File:Marcus Ericsson in 2023.jpg | caption = Эрикссон 2023 онд | birth_name = Маркус Торбьёрн Эрикссон | birth_date = {{Birth date and age|1990|09|02}} | birth_place = [[Кумла]], Швед | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Швед}} | teams = [[Катерхэм Ф1|Катерхэм]], [[Заубер Моторспорт|Заубер]] | car_number = 9 | races = 97 (97 гараа) | championships = 0 | years = {{F1|2014}}–{{F1|2018}} | wins = 0 | podiums = 0 | points = 18 | poles = 0 | fastest_laps = 0 | first_race = [[2014 оны Австралийн гран-при]] | last_race = [[2018 оны Абу-Дабийн гран-при]] }} }} '''Маркус Эрикссон''' (шведээр: '''''Marcus Ericsson''''', * [[1991 он]]ы [[11 сарын 4]], [[Кумла]]) нь [[Швед]]ийн авто уралдаанч. Тэр 2009 онд [[Японы Формула-3 АШТ]]-д түрүүлж байв. 2010-2013 оны хооронд [[ФИА Формула-2 АШТ|GP2 цуврал]] уралдаанд оролцож байсан ба энэ хугацаанд түүний гаргасан дээд амжилт нь 2013 онд зургаадугаар байранд шалгарсан явдал юм. [[2014 оны Формула-1|2014]] оноос хойш Маркус [[Формула-1]]-д орон, 2015 оноос хойш [[Заубер Моторспорт|Заубер багийн]] өмнөөс гараанд гарч байна. ==Тамирчны гараа== {{өргөтгөх хэсэг}} [[Файл:Marcus Ericsson 2016 Malaysia FP2 2.jpg|thumb|left|Маркус Эриксон, 2016 оны Малайзын гран при уралдаан дээр]] {{зай авах}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 1999–2006: [[Карт спорт]] * 2007: Их Британийн [[Формула BMW]] (Аварга) * 2008: [[Их Британийн Формула-3 АШТ|Их Британийн Формула 3]] (5-р байр) * 2009: [[Японы Формула-3 АШТ|Японы Формула 3]] (Аварга) * [[2009 оны Их Британийн Формула-3 АШТ|2009]]: Их Британийн Формула 3 (11-р байр) * [[2009 оны Формула-1|2009]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) | style="width:33%" | * [[2009/2010 оны GP2-Азиа цуврал|2010]]: [[GP2-Азиа цуврал]] (24-р байр) * [[2010 оны GP2-цуврал|2010]]: [[ФИА Формула-2 АШТ]] (17-р байр) * [[2011 оны GP2-Азиа цуврал|2011]]: GP2-Азиа цуврал (6-р байр) * [[2011 оны GP2-цуврал|2011]]: GP2-цуврал (10-р байр) * [[2012 оны GP2-цуврал|2012]]: GP2-цуврал (8-р байр) * [[2013 оны GP2-цуврал|2013]]: GP2-цуврал (6-р байр) | style="width:33%" | * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (19-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (18-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (22-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2017 оны гуравдугаар сарын 26, Австралийн гран при</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | [[Катерхэм Ф1]] | [[Катерхэм CT05]] | [[Рено Ф1 Теам|Рено 1.6 V6 Турбо]] | 16 | − | − | − | − | − | 0 | '''19.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | [[Заубер Моторспорт|Заубер Ф1 Теам]] | [[Заубер C34]] | [[Феррари 059/3|Феррари 1.6 V6 Турбо]] | 19 | − | − | − | − | − | 9 | style="background:#F7F6A8;" | '''18.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | Заубер Ф1 Теам | [[Заубер C35]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 21 | − | − | − | − | − | 0 | '''22.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | Заубер Ф1 Теам | [[Заубер C36]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 1 | − | − | − | − | − | 0 | ''–'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''57''' | '''−''' | '''−''' | '''−''' | '''−''' | '''−''' | '''9''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2014 оны Формула-1|2014]] {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 20 | style="background:#CFCFFF;" | 20 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#CFCFFF;" | 19 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#CFCFFF;" | 19 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 20 | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Marcus Ericsson|Маркус Эриксон}} * [http://www.marcusericsson.com/ Маркус Эриксоны албан ёсны цахим хуудас] * [http://www.driverdb.com/drivers/marcus-ericsson/ Маркус Эриксоны тамирчны замналын статистик] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Шведийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Шведүүд]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Катерхэм)‎]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Заубер)]] [[Ангилал:1990 онд төрсөн]] fg0y12slg6gx7mma57cxk3xun98hzy2 0 65339 853713 693113 2026-04-17T18:25:14Z Enkhsaihan2005 64429 853713 wikitext text/x-wiki {{Short description|Италийн уралдаанч (1993 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Антонио Жовинацци | native_name = Antonio Giovinazzi | image = Antonio Giovinazzi - Ferrari 499P - Hybrid during the pitwalk at the 2023 Le Mans (53468237574).jpg | caption = Giovinazzi at the [[2023 24 Hours of Le Mans]] | birth_name = Антонио Мариа Жовинацци | birth_date = {{birth date and age|1993|12|14}} | birth_place = [[Мартина Франка]], Таранто, Итали | spouse = {{marriage|Антонелла Мараглино|2024}} | children = 1 | website = {{URL|https://www.antoniogiovinazzi.com/}} | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Итали}} | years = {{F1|2017}}, {{F1|2019}}–{{F1|2021}} | teams = [[Заубер Моторспорт|Заубер]], [[Алфа Ромео]] | car_number = 99 | races = 62 (62 гараа) | championships = 0 | wins = 0 | podiums = 0 | points = 21 | poles = 0 | fastest_laps = 0 | first_race = [[2017 оны Австралийн гран-при]] | last_race = [[2021 оны Абу-Дабийн гран-при]] }} }} '''Антонио Жовинацци''' (италиар: '''''Antonio Giovinazzi''''', * [[1993 он]]ы [[12 сарын 14]], [[Мартина Франка]]) нь [[Итали]]йн авто уралдаанч. Тэр 2013-2015 оны хооронд [[Европын Формула-3 АШТ]]-д оролцож байгаад, 2016 онд [[ФИА Формула-2 АШТ|ФИА Формула-2]] уралдаан руу шилжин очжээ. [[2017 оны Формула-1|2017]] оноос [[Заубер Моторспорт|Заубер багт]] [[Формула-1]] уралдааны гараагаа эхэлсэн. ==Тамирчны гараа== {{өргөтгөх хэсэг}} [[Файл:Antonio Giovinazzi, Formel 3 2014.jpg|thumb|left|Антонио Жовинацци, 2014 оны Европын Формула-3 уралдаан дээр]] {{зай авах}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {{өргөтгөх хэсэг}} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2017 оны гуравдугаар сарын 26, Австралийн гран при</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | [[Заубер Моторспорт|Заубер Ф1 Теам]] | [[Заубер C36]] | [[Скудериа Феррари|Феррари 1.6 V6 Турбо]] | 1 | − | − | − | − | − | 0 | ''12.'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''1''' | '''–''' | '''–''' | '''–''' | '''–''' | '''–''' | '''0''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | style="background:#CFCFFF;" | 12 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Antonio Giovinazzi|Антонио Жовинацци}} * [http://www.driverdb.com/drivers/antonio-giovinazzi/ Антонио Жовинаццигийн тамирчны замналын статистик] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} {{DEFAULTSORT:Жовинацци, Антонио}} [[Ангилал:Италийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:ДТМ уралдааны нисгэгч‎]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Заубер)]] [[Ангилал:Ле Маны 24-цагийн уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Холын зайн дэлхийн аваргын авто уралдаанч]] [[Ангилал:ГП2 цувралын нисгэгч]] [[Ангилал:Италичууд]] [[Ангилал:1993 онд төрсөн]] nzibjxvgfqz83644o6ot7aucd6c2sqx 853714 853713 2026-04-17T18:25:35Z Enkhsaihan2005 64429 853714 wikitext text/x-wiki {{Short description|Италийн уралдаанч (1993 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Антонио Жовинацци | native_name = Antonio Giovinazzi | image = Antonio Giovinazzi - Ferrari 499P - Hybrid during the pitwalk at the 2023 Le Mans (53468237574).jpg | caption = Жовинацци 2023 онд | birth_name = Антонио Мариа Жовинацци | birth_date = {{birth date and age|1993|12|14}} | birth_place = [[Мартина Франка]], Таранто, Итали | spouse = {{marriage|Антонелла Мараглино|2024}} | children = 1 | website = {{URL|https://www.antoniogiovinazzi.com/}} | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Итали}} | years = {{F1|2017}}, {{F1|2019}}–{{F1|2021}} | teams = [[Заубер Моторспорт|Заубер]], [[Алфа Ромео]] | car_number = 99 | races = 62 (62 гараа) | championships = 0 | wins = 0 | podiums = 0 | points = 21 | poles = 0 | fastest_laps = 0 | first_race = [[2017 оны Австралийн гран-при]] | last_race = [[2021 оны Абу-Дабийн гран-при]] }} }} '''Антонио Жовинацци''' (италиар: '''''Antonio Giovinazzi''''', * [[1993 он]]ы [[12 сарын 14]], [[Мартина Франка]]) нь [[Итали]]йн авто уралдаанч. Тэр 2013-2015 оны хооронд [[Европын Формула-3 АШТ]]-д оролцож байгаад, 2016 онд [[ФИА Формула-2 АШТ|ФИА Формула-2]] уралдаан руу шилжин очжээ. [[2017 оны Формула-1|2017]] оноос [[Заубер Моторспорт|Заубер багт]] [[Формула-1]] уралдааны гараагаа эхэлсэн. ==Тамирчны гараа== {{өргөтгөх хэсэг}} [[Файл:Antonio Giovinazzi, Formel 3 2014.jpg|thumb|left|Антонио Жовинацци, 2014 оны Европын Формула-3 уралдаан дээр]] {{зай авах}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {{өргөтгөх хэсэг}} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2017 оны гуравдугаар сарын 26, Австралийн гран при</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | [[Заубер Моторспорт|Заубер Ф1 Теам]] | [[Заубер C36]] | [[Скудериа Феррари|Феррари 1.6 V6 Турбо]] | 1 | − | − | − | − | − | 0 | ''12.'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''1''' | '''–''' | '''–''' | '''–''' | '''–''' | '''–''' | '''0''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | style="background:#CFCFFF;" | 12 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Antonio Giovinazzi|Антонио Жовинацци}} * [http://www.driverdb.com/drivers/antonio-giovinazzi/ Антонио Жовинаццигийн тамирчны замналын статистик] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} {{DEFAULTSORT:Жовинацци, Антонио}} [[Ангилал:Италийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:ДТМ уралдааны нисгэгч‎]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Заубер)]] [[Ангилал:Ле Маны 24-цагийн уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Холын зайн дэлхийн аваргын авто уралдаанч]] [[Ангилал:ГП2 цувралын нисгэгч]] [[Ангилал:Италичууд]] [[Ангилал:1993 онд төрсөн]] o0zck55bvvfcpl7vzin4pdvmt37yit4 0 65350 853781 626520 2026-04-18T09:33:23Z Enkhsaihan2005 64429 853781 wikitext text/x-wiki {{Short description|Франц болон Швейцарийн уралдаанч (1986 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Ромайн Грожан | native_name = Romain Grosjean | image = Grosjean at 2024 Chevrolet Detroit Grand Prix.jpg | caption = Грожан 2024 онд | birth_name = Ромайн Давид Жереми Грожан | birth_date = {{Birth date and age|1986|04|17}} | birth_place = [[Женев]], Швейцар | spouse = {{marriage|[[Марион Жолле]]|2012}} | children = 3 | relatives = {{plainlist| * [[Фернанд Грожан]] (өвөө) * [[Эдгар Брандт]] (элэнц өвөө) }} | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Франц}} | years = {{F1|2009}}, {{F1|2012}}–{{F1|2020}} | teams = [[Рено Ф1 Теам|Рено]], [[Лотус Ф1|Лотус]], [[Хаас Ф1|Хаас]] | car_number = 8 | races = 181 (179 гараа) | championships = 0 | wins = 0 | podiums = 10 | points = 391 | poles = 0 | fastest_laps = 1 | first_race = [[2009 оны Европын гран-при]] | last_race = [[2020 оны Бахрейны гран-при]] }} }} '''Ромайн Грожан''' (францаар: '''''Romain Grosjean''''', * [[1986 он]]ы [[4 сарын 17]], [[Женев]]) нь [[франц]]-[[швейцар]] гаралтай авто уралдаанч юм. 2009 оны [[Формула-1|Формула 1]] улирлын долоон уралдаанд нь оролцсон бөгөөд 2012 оноос хойш Формула 1-ийн үндсэн нисгэгчээр ажиллаж байна. ==Тамирчны гараа== {{өргөтгөх хэсэг}} [[Файл:Romain Grosjean 2016 Malaysia FP2 2.jpg|thumb|left|Ромайн Грожан, 2016 оны Малайзын гран при уралдаан дээр]] {{зай авах}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 2000–2002: [[Карт спорт]] * 2003: Швейцарын [[Формула Рено]] 1.6 (Аварга) * 2003:Формула Листа Йуниор (Аварга) * 2003: Формула Рено Монца * 2004: Францын Формула Рено (7-р байр) * 2004: [[Формула Рено 2.0 Еврокап]] (Platz 15-р байр) * 2005: Францын Формула Рено (Аварга) * 2005: Формула Рено 2.0 Еврокап (12-р байр) * [[2006 оны Формула-3-Евро цуврал|2006]]: [[Формула-3-Евро цуврал]] (13-р байр) | style="width:33%" | * [[2007 оны Формула-3-Евро цуврал|2007]]: Формула-3-Евро цуврал (Аварга) * [[2008 оны GP2-Азиа цуврал|2008]]: [[GP2-Азиа цуврал]] (Аварга) * [[2008 оны GP2-цуврал|2008]]: [[ФИА Формула-2 АШТ|ФИА Формула-2]] (4-р байр) * [[2008 оны Формула-1|2008]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) * [[2009 оны GP2-цуврал|2009]]: GP2-цуврал (4-р байр) * [[2009 оны Формула-1|2009]]: Формула 1 (23-р байр) * [[2010 оны Авто-GP цуврал|2010]]: [[Авто GP]] (Аварга) * [[2010 оны ФИА-ГТ1-ДАШТ|2010]]: [[ФИА-ГТ1-ДАШТ|FIA-GT1-WM]] (11-р байр) * [[2010 оны GP2-цуврал|2010]]: GP2-цуврал (14-р байр) * [[2011 оны GP2-Азиа цуврал|2011]]: GP2-Азиа цуврал (Аварга) | style="width:33%" | * [[2011 оны Формула-1|2011]]: Формула 1 (Туршилтын жолооч) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: Формула 1 (8-р байр) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула 1 (7-р байр) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (14-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (11-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (13-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 (13-р байр) * [[2018 оны Формула-1|2018]]: Формула 1 (14-р байр) |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2018 он</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2009 оны Формула-1|2009]]''' | [[Рено Ф1 Теам|ING Рено Ф1 Теам]] | [[Рено R29]] | [[Рено Ф1 Теам1|Рено 2.4 V8]] | 7 | − | − | − | − | − | − | '''23.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2012 оны Формула-1|2012]]''' | [[Лотус Ф1]] | [[Лотус E20]] | Рено 2.4 V8 | 19 | − | 1 | 2 | − | 1 | 96 | '''8.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2013 оны Формула-1|2013]]''' | Лотус Ф1 | [[Лотус E21]] | Рено 2.4 V8 | 19 | − | 1 | 5 | − | − | 132 | style="background:#F7F6A8;" | '''7.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | Лотус Ф1 | [[Лотус E22]] | Рено 1.6 V6 Турбо | 19 | − | − | − | − | − | 8 | '''14.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | Лотус Ф1 | [[Лотус E23 гибрид]] | [[Мерседес-Бенц PU106A гибрид|Мерседес 1.6 V6 Турбо]] | 19 | − | − | 1 | − | − | 51 | '''11.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | [[Хаас Ф1|Хаас Ф1 Теам]] | [[Хаас VF-16]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 19 | − | − | − | − | − | 29 | '''13.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | Хаас Ф1 Теам | [[Хаас VF-17]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 20 | − | − | − | − | − | 28 | '''13.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2018 оны Формула-1|2018]]''' | Хаас Ф1 Теам | [[Хаас VF-18]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 21 | − | − | − | − | − | 37 | '''14.''' |- style="background:#EAECF0; text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''103''' | '''−''' | '''2''' | '''8''' | '''−''' | '''1''' | '''316''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2009 оны Формула-1|2009]] {{2009 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 18 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2012 оны Формула-1|2012]] {{2012 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | ''4'' | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | <small>EX</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 19* | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2013 оны Формула-1|2013]] {{2013 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 19* | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2014 оны Формула-1|2014]] {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#CFCFFF;" | 13 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#FFDF9F;" | 3 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 13* | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} |- | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#CFCFFF;" | 19 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 20 | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2018 оны Формула-1|2018]] {{2018 оны Формула-1}} |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 4 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 6 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="color:white; background:#000000;" | <small>DSQ</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} === Ле-Манс уралдаанд оролцсон байдал === {| class="wikitable" style="font-size:85%;" |- style="background:#ABBBDD;" ! Он !! Баг !! Автомашин !! colspan="2" | Багийн хамтрагч!! Байр!! Хасагдсан шалтгаан |- | [[2010 оны Ле Мансын 24-цагийн уралдаан|2010]]|| {{CHE|Ziel=Матек Концептс}}|| [[Форд GT]]1|| {{DEU|Ziel=Томас Муч}}|| {{CHE|Ziel=Йонатан Хирши}}|| хасагдсан|| осол |} == Цахим холбоос == {{Commons|Romain Grosjean|Ромайн Грожан}} * [http://www.romaingrosjean.com/ Ромайн Грожаны албан ёсны цахим хуудас] * [http://www.driverdb.com/drivers/romain-grosjean/ Ромайн Грожаны тамирчны статистик] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Францын Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Рено)‎]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Лотус)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Хаас Ф1)]] [[Ангилал:Ле Маны 24-цагийн уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Францчууд]] [[Ангилал:Швейцарчууд]] [[Ангилал:1986 онд төрсөн]] fg65yomv3xzfthzmytdkn1m1kdohp3h 0 65357 853733 520012 2026-04-17T20:27:05Z Enkhsaihan2005 64429 853733 wikitext text/x-wiki {{short description|Данийн уралдаанч (1992 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Кевин Магнуссен | native_name = Kevin Magnussen | image = Kevin Magnussen, 2019 Formula One Tests Barcelona (cropped).jpg | caption = Магнуссен 2019 онд | birth_name = Кевин Ян Магнуссен | birth_date = {{Birth date and age|1992|10|5}} | birth_place = [[Роскилле]], Зеланд, Дани | spouse = {{marriage|Луиз Гьоруп|2019}} | children = 2 | parents = [[Ян Магнуссен]] (эцэг) | relatives = [[Деннис Линд]] (үеэл) | website = {{URL|https://kevinmagnussen.com/}} | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | years = {{F1|2014}}–{{F1|2020}}, {{F1|2022}}–{{F1|2024}} | nationality = {{flag|Дани}} | teams = [[Макларен]], [[Рено Ф1 Теам|Рено]], [[Хаас Ф1|Хаас]] | car_number = 20 | races = 187 (185 салаа) | championships = 0 | wins = 0 | podiums = 1 | points = 202 | poles = 1 | fastest_laps = 3 | first_race = [[2014 оны Австралийн гран-при]] | last_race = [[2024 оны Абу-Дабийн гран-при]] | last_season = | last_position = }} }} '''Кевин Магнуссен''' (даниар: '''''Kevin Magnussen''''', * [[1992 он]]ы [[10 сарын 5]], [[Роскилле]]) нь [[Дани]]йн авто уралдаанч юм. 2012-2013 оны хооронд [[Формула V8 3.5|Формула Рено 3.5]] уралдаанд оролцож байгаад 2013 онд аваргаар тодорч байв. 2014 оноос хойш [[Формула-1]] уралдаанд оролцож байгаа бөгөөд 2017 онд [[Хаас Ф1|Хаас]] багийн өмнөөс гараанд гарч байгаа. ==Тамирчны гараа== {{өргөтгөх хэсэг}} [[Файл:Kevin Magnussen 2016 Malaysia FP2.jpg|thumb|left|Кевин Магнуссен [[Рено Ф1 Теам|Рено]] багт]] {{зай авах}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 2008: Данийн [[Формула Форд]] (Аварга) * 2008: Формула Форд NEZ (4-р байр) * 2008: Бенелукс Формула Форд (19-р байр) * 2008: [[ADAC Формула Мастерс]] (12-р байр) * 2008: Португалын [[Формула Рено]], өвлийн цуврал (10-р байр) * 2009: Умард Европын Формула Рено (2-р байр) | style="width:33%" | * 2009: [[Формула Рено 2.0 Еврокап]] (7-р байр) * [[2010 оны Германы Формула-3 Кап|2010]]: [[Германы Формула-3 Кап|Германы Формула 3]] (3-р байр) * [[2010 оны Формула-3-Евро цуврал|2010]]: [[Формула-3-Евро цуврал]] (12-р байр) * [[2011 оны Их Британийн Формула-3 АШТ|2011]]: [[Их Британийн Формула-3 АШТ|Британийн Формула 3]] (2-р байр) * [[2012 оны Формула Рено-3.5 цуврал|2012]]: [[Формула V8 3.5|Формула Рено 3.5]] (7-р байр) * [[2012 оны Формула-1|2012]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) | style="width:33%" | * [[2013 оны Формула Рено-3.5 цуврал|2013]]: Формула Рено 3.5 (Аварга) * [[2013 оны Формула-1|2013]]: Формула 1 (Туршилтын жолооч) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: Формула 1 (11-р байр) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (16-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2017 оны гуравдугаар сарын 26, Австралийн гран при</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2014 оны Формула-1|2014]]''' | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен Мерседес]] | [[МкЛарен MP4-29]] | [[Мерседес АМГ өндөр чадлын хөдөлгүүр|Мерседес 1.6 V6 Турбо]] | 19 | − | 1 | − | − | − | 55 | style="background:#F7F6A8;" | '''11.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2015 оны Формула-1|2015]]''' | МкЛарен Хонда | [[МкЛарен MP4-30]] | Хонда 1.6 V6 Турбо | 0 | − | − | − | − | − | − | ''−'' |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | [[Рено Ф1 Теам]] | [[Рено R.S.16]] | Рено 1.6 V6 Турбо | 21 | − | − | − | − | − | 7 | '''16.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | [[Хаас Ф1|Хаас Ф1 Теам]] | [[Хаас VF-17]] | [[Скудериа Феррари|Феррари 1.6 V6 Турбо]] | 1 | − | − | − | − | − | 0 | ''−'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''41''' | '''−''' | '''1''' | '''−''' | '''−''' | '''−''' | '''62''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2014 оны Формула-1|2014]] {{2014 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#DFDFDF;" | 2 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#DFFFDF;" | 5 | style="background:#DFFFDF;" | 8 | style="background:#DFFFDF;" | 9 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2015 оны Формула-1|2015]] {{2015 оны Формула-1}} | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- | style="background:#FFFFFF;" | <small>DNS</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | <small>INJ</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} |- | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 11 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#DFFFDF;" | 7 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 17* | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 12 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Kevin Magnussen|Кевин Магнуссен}} * [http://www.kevinmagnussen.com Кевин Магнуссены албан ёсны цахим хуудас] * [http://www.driverdb.com/drivers/kevin-magnussen/ Кевин Магнуссены тамирчны статистик] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Данийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Даничууд]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Рено)‎]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Хаас Ф1)]] [[Ангилал:1992 онд төрсөн]] d00rvhqfc463adf2w5iexi0g5zvu96f 0 65434 853786 790861 2026-04-18T10:03:53Z Enkhsaihan2005 64429 853786 wikitext text/x-wiki {{short description|Бельгийн уралдааны жолооч (1992 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Стоффель Вандорн | native_name = Stoffel Vandoorne | image = 2023-04-23 Motorsport, ABB FIA Formula E World Championship, Berlin E-Prix 2023 1DX 1774 by Stepro (cropped).jpg | caption = Вандорн 2023 онд | birth_name = Стоффель Жак Люк Вандорн | birth_date = {{Birth date and age|1992|03|26}} | birth_place = [[Руселаре|Руселаре, Баруун Фландр]], Бельги<ref>https://media.mercedes-benz.be/roeselare-huldigt-formule-e-wereldkampioen-stoffel-vandoorne-en-haalt-zijn-formule-e-bolide-naar-de-stad/</ref><ref>https://www.nieuwsblad.be/regio/west-vlaanderen/midwest/roeselare/stoffel-vandoorne-gevierd-in-thuisstad-we-hebben-al-wereldkampioenen-op-twee-wielen-nu-op-vier-en-dat-is-fantastisch/56895097.html</ref><ref>https://www.hln.be/roeselare/stoffel-vandoorne-groet-enthousiaste-fans-in-geboortestad-na-formule-e-wereldtitel-hij-bezit-de-roeselaarse-mentaliteit-van-deuredoen~a3087e18/</ref> | website = {{URL|https://stoffelvandoorne.com/}} | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Бельги}} | years = {{F1|2016}}–{{F1|2018}} | teams = [[Макларен]] | car_number = 2 | races = 42 (41 гараа) | championships = 0 | wins = 0 | podiums = 0 | points = 26 | poles = 0 | fastest_laps = 0 | first_race = [[2016 оны Бахрейны гран-при]] | last_race = [[2018 оны Абу-Дабийн гран-при]] }} }} '''Стоффель Вандорн''' (англиар: '''''Stoffel Vandoorne''''', * [[1992 он]]ы [[3 сарын 26]], [[Кортрейк]]) нь [[Бельги]]йн авто уралдаанч. Тэрбээр 2012 онд [[Формула Рено 2.0 Еврокап]]-д түрүүлж байжээ. 2013 онд [[Формула V8 3.5|Формула Рено 3.5]] уралдаанд оролцон нийт дүнгээрээ хоёрдугаар байранд шалгарч байсан. 2016 онд [[Супер Формула]] уралдаж байгаад [[Формула-1]] рүү шилжин орж [[МкЛарен Расинг|МкЛарен]] багийн үндсэн нисгэгчээр ажиллаж байна. ==Тамирчны гараа== {{өргөтгөх хэсэг}} [[Файл:Stoffel Vandoorne 2017 Catalonia test (27 Feb-2 Mar) Day 4.jpg|thumb|left|Стоффель Вандорн, 2017 оны Барселоны туршилтын жолоодлого дээр]] {{зай авах}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top;" | style="width:33%" | * 1998–2009: [[Карт спорт]] * 2010: Ф4 Еврокап 1.6 (Аварга) * 2011: [[Формула Рено 2.0 Еврокап]] (5-р байр) * 2011: [[Формула Рено 2.0 Northern European Cup|Умард Европын Формула Рено]] (3-р байр) * 2012: Формула Рено 2.0 Еврокап (Аварга) | style="width:33%" | * 2012: Умард Европын Формула Рено (9-р байр) * [[2013 оны Формула Рено-3.5|2013]]: [[Формула V8 3.5|Формула Рено 3.5]] (2-р байр) * [[2013 оны ФИА-GT цуврал|2013]]: [[ФИА-GT АШТ|ФИА-GT цуврал]], GT Pro * [[2014 оны GP2 цуврал|2014]]: [[GP2-Serie]] (2-р байр) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: [[Формула-1]] (Туршилтын жолооч) | style="width:33%" | * [[2015 оны GP2 цуврал|2015]]: GP2 цуврал (Аварга) * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (Туршилтын жолооч) * [[2016 оны Супер Формула|2016]]: [[Супер Формула]] (4-р байр) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (20-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2017 оны дөрөвдүгээр сарын 9, Хятадын гран при</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | [[МкЛарен Расинг|МкЛарен Хонда]] | [[МкЛарен MP4-31]] | Хонда 1.6 V6 Турбо | 1 | − | − | − | − | − | 1 | style="background:#F7F6A8;" | '''20.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | МкЛарен Хонда | [[МкЛарен MCL32]] | Хонда 1.6 V6 Турбо | 2 | − | − | − | − | − | 0 | ''16.'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''3''' | '''−''' | '''−''' | '''−''' | '''−''' | '''−''' | '''1''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} |- | &nbsp; | style="background:#DFFFDF;" | 10 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Stoffel Vandoorne|Стоффель Вандорн}} * [https://web.archive.org/web/20161204114403/http://stoffelvandoorne.com/ Стоффель Вандорны албан ёсны цахим хуудас] (англиар) {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Формула Ниппон уралдааны жолооч]] [[Ангилал:Бельгийн Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)]] [[Ангилал:1992 онд төрсөн]] [[Ангилал:Бельгичүүд]] jwiybt64vj6u8iusbp82u5qhtnhnnps 0 65488 853704 735814 2026-04-17T17:43:33Z Enkhsaihan2005 64429 853704 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{Инфобокс Формула-1 гран при | Landesfahne = Flag of Bahrain.svg | Kurs = [[Бахрейны олон улсын авто тойруулга]] | Streckenprofil = Circuit Bahrain.svg | Hauptsponsor = [[Gulf Air]] (2004 оноос хойш) | im Rennkalender = 2004–2010, 2012 оноос хойш | Streckenlänge (km) = 5,412 | Rennlänge (km) = 308,238 | Runden = 57 | Jahr = 2007 | Zeit Rekord = 1:30,252 | Jahr Rekord = 2004 | Fahrer Rekord = [[Михаэль Шумахер]] | Team Rekord = [[Скудериа Феррари|Феррари]] | Zeit Rekord Quali = 1:29,493 | Jahr Rekord Quali = 2016 | Fahrer Rekord Quali = [[Льюис Хамилтон]] | Team Rekord Quali = [[Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес]] | Sieger Rekord = [[Фернандо Алонсо]] | Anzahl Siege = 3 | Pole Rekord = [[Нико Росберг]], [[Михаэль Шумахер]], [[Себастиан Феттель]], [[Льюис Хамилтон]] | Anzahl Poles = 2 | Webseite = http://www.bahraingp.com }} '''Бахрейны их шан''' нь [[Формула-1]]-ийн нэг уралдаан бөгөөд [[2004]] онд [[Сахир]] дахь [[Бахрейны олон улсын авто тойруулга]]д анх удаа зохиогдсон юм. Бусад шинэ уралдааны замуудтай адил ([[Малайзын гран-при|Малайз]], [[Хятадын гран-при|Хятад]], [[Туркийн гран-при|Турк]]) [[Манама]]гийн хаалганаас 30&nbsp;км-ийн зайтай газар германы архитектор [[Херманн Тильке]]гийн дизайнаар барьжээ. Бахрейны уралдаан нь говьд болдгоороо онцлогтой. Тиймээс уралдааны тэрэгнүүдэд нэг талаас маш халуун, нөгөө талаас элс-, тоос хөдөлгүүр, хурдны хайрцаг, хөргөлтийн оруулга эсвэл тоормосны зай завсараар орон эд ангийг гэмтээх магадлал өндөртэй байдаг. == Цахим холбоос == {{Commons|Category:Bahrain Grand Prix|Бахрейны их шан}} {{зай авах}} {{Формула-1 ГП-н хөтлөгч мөр}} [[Ангилал:Бахрейны гран при| ]] jngvgztoqrkd53attbi58c6ghy3umxp 0 65699 853780 523112 2026-04-18T09:25:42Z Enkhsaihan2005 64429 853780 wikitext text/x-wiki {{short description|Герман болон Маврикийн уралдааны жолооч (1994 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Паскаль Вээрлайн | image = 2024-05-10 Motorsport, ABB FIA Formula E World Championship, Berlin E-Prix 2024 STP 2554 by Stepro.jpg | caption = Вээрлайн 2024 онд | birth_name = Паскаль Конрад Вээрлайн | birth_date = {{Birth date and age|1994|10|18}} | birth_place = [[Зигмаринген]], Баден-Вюртемберг, Герман | children = 1 | module2 = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч | embed = yes | nationality = {{flag|Герман}} | years = {{F1|2016}}–{{F1|2017}} | teams = [[Манор Расинг|Манор]], [[Заубер Моторспорт|Заубер]] | car_number = 94 | races = 40 (39 гараа) | championships = 0 | wins = 0 | podiums = 0 | points = 6 | poles = 0 | fastest_laps = 0 | first_race = [[2016 оны Австралийн гран-при]] | first_win = | last_win = | last_race = [[2017 оны Абу-Дабийн гран-при]] }} }} '''Паскаль Вээрлайн''' (германаар: '''''Pascal Wehrlein''''', * [[1994 он]]ы [[10 сарын 18]], [[Зигмаринген]]) нь [[Герман]]ы [[Авто спорт|авто уралдаанч]]. Тэр 2013-2015 оны хооронд [[ДТМ]]-д уралдаж байсан ба энэ хугацаандаа 2015 онд нийт дүнгээрээ тэргүүлж байв. 2017 оноос [[Формула-1|Формула 1-ДАШТ]]-ий гараанд [[Заубер Моторспорт|Заубер багийн]] өмнөөс гарч байна. ==Тамирчны гараа== {{өргөтгөх хэсэг}} [[Файл:Pascal Wehrlein 2016 Malaysia FP2 2.jpg|thumb|left|Паскаль Вээрлайн, 2016 оны Малайзын гран при уралдаан дээр]] {{зай авах}} ==Статистик== === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- valign="top" | style="width:33%" | * 2003–2009: [[Карт спорт]] * [[2010 оны ADAC Формула Мастерс|2010]]: [[ADAC Формула Мастерс]] (6-р байр) * [[2011 оны ADAC Формула Мастерс|2011]]: ADAC Формула Мастерс (Аварга) * [[2012 оны Формула-3-Евро цуврал|2012]]: [[Формула-3-Евро цуврал]] (2-р байр) * [[2012 оны Европын Формула-3 АШТ|2012]]: [[Европын Формула-3 АШТ|Европын Формула 3]] (4-р байр) | style="width:33%" | * [[2013 оны Европын Формула-3 АШТ|2013]]: Европын Формула 3 (14-р байр) * [[2013 оны ДТМ|2013]]: [[ДТМ]] (22-р байр) * [[2014 оны ДТМ|2014]]: ДТМ (8-р байр) * [[2014 оны Формула-1|2014]]: [[Формула-1|Формула 1]] (Туршилтын жолооч) * [[2015 оны ДТМ|2015]]: ДТМ (Аварга) | style="width:33%" | * [[2015 оны Формула-1|2015]]: Формула 1 (Туршилтын жолооч) * [[2016 оны Формула-1|2016]]: Формула 1 (19-р байр) * [[2017 оны Формула-1|2017]]: Формула 1 |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэнд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2017 оны дөрөвдүгээр сарын 16, Бахрейны гран пригийн дараа</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:95%; text-align:center;" ! style="width:4.5em;" |Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтанд |- style="text-align:center;" | '''[[2016 оны Формула-1|2016]]''' | [[Манор Расинг]] | [[Манор MRT05]] | Мерседес 1.6 V6 Турбо | 21 | − | − | − | − | − | 1 | style="background:#F7F6A8;" | '''19.''' |- style="text-align:center;" | '''[[2017 оны Формула-1|2017]]''' | [[Заубер Моторспорт|Заубер Ф1 Теам]] | [[Заубер C36]] | Феррари 1.6 V6 Турбо | 1 | − | − | − | − | − | 0 | ''15.'' |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align:center;" | colspan="4"| '''Нийт''' | '''22''' | '''–''' | '''–''' | '''–''' | '''–''' | '''–''' | '''1''' | |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" |- class="hintergrundfarbe5" ! Улирал ! style="width:2.5em" | 1 ! style="width:2.5em" | 2 ! style="width:2.5em" | 3 ! style="width:2.5em" | 4 ! style="width:2.5em" | 5 ! style="width:2.5em" | 6 ! style="width:2.5em" | 7 ! style="width:2.5em" | 8 ! style="width:2.5em" | 9 ! style="width:2.5em" | 10 ! style="width:2.5em" | 11 ! style="width:2.5em" | 12 ! style="width:2.5em" | 13 ! style="width:2.5em" | 14 ! style="width:2.5em" | 15 ! style="width:2.5em" | 16 ! style="width:2.5em" | 17 ! style="width:2.5em" | 18 ! style="width:2.5em" | 19 ! style="width:2.5em" | 20 ! style="width:2.5em" | 21 ! style="width:2.5em" | 22 ! style="width:2.5em" | 23 ! style="width:2.5em" | 24 |- ! rowspan="2" | [[2016 оны Формула-1|2016]] {{2016 оны Формула-1}} |- | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#DFFFDF;" | 10 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 19 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 22 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#EFCFFF;" | <small>DNF</small> | style="background:#CFCFFF;" | 15 | style="background:#CFCFFF;" | 14 | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- ! rowspan="2" | [[2017 оны Формула-1|2017]] {{2017 оны Формула-1}} |- | style="background:#F0F8FF;" | <small>PO</small> | <small>INJ</small> | style="background:#CFCFFF;" | 11 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commons|Pascal Wehrlein|Паскаль Вээрлайн}} * [http://www.pascal-wehrlein.de/ Паскаль Вээрлайны албан ёсны цахим хуудас] * [http://www.driverdb.com/drivers/pascal-wehrlein/ Паскаль Вээрлайны тамирчны замналын статистик] {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:ДТМ-уралдааны аварга]] [[Ангилал:Германы Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Германчууд]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Манор)‎]] [[Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Заубер)]] [[Ангилал:1994 онд төрсөн]] smz8ilk4gvlgfrarvgzur5oo3eu2x70 0 65831 853702 850725 2026-04-17T17:43:21Z Enkhsaihan2005 64429 853702 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс автомашины уралдаан 1 | Rennserie = F1 | Name = Оросын их шан | Landesflagge = RUS | Namen = Russian Grand Prix (1913–1914, 2014 оноос хойш) | Rennserien = Аварга шалгаруулалтгүй (1913–1914)<br />[[Формула-1|Формула 1]] (2014 оноос хойш) | Rennstrecken = [[Санкт-Петербургийн гран-при зам|Санкт-Петербург]] (1913–1914)<br />[[Сочи Автодром]] (2014 оноос хойш) | Art = Grand Prix | Letztes Rennen = [[2019 оны Оросын гран-при|Оросын гран-при]] | Letzte Saison = [[2019 оны Формула-1|2019]] | Letzte Strecke = [[Сочийн олон улсын авто тойруулга|Сочи Автодром]] | Runden = 52 | Länge = 5848 | Korrektur = 0.199 | Sieger Fahrer = {{FIN|Ziel=Льюис Хамилтон}} | Sieger Team = {{DEU|Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес}} | Pole Fahrer = {{MCO|Ziel=Шарль Леклер}} | Pole Team = {{ITA|Скудериа Феррари|Феррари}} | Schnellste Runde Fahrer = {{FIN|Ziel=Льюис Хамилтон}} | Schnellste Runde Team = {{DEU|Мерседес АМГ Ф1 баг|Мерседес}} | Sieg-Rekord Fahrer = {{GBR|Ziel=Льюис Хамилтон}} | SF = 4 | Pole-Rekord Fahrer = {{DEU|Ziel=Нико Росберг}} | PF = 2 |}} '''Оросын их шан''' нь 2014 оны улирлаас хойш [[Формула-1]] уралдааны хуанлийн бүрэлдэхүүнд багтан [[Сочи Автодром|Сочийн олон улсын авто тойруулга]] дээр зохион явуулж буй юм. [[File:Russia Grand Prix 1913 Suvorin.jpg|thumb|right|1913 оны ялагч Георгий Суворин]] {{зай авах}} == Үр дүн == ''A pink background indicates an event which was not part of the Formula One World Championship.'' {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Жил ! Жолооч ! Бүтээгч ! Байршил ! Тайлан |- style="background:#fcc;" ! [[1913 оны Гран При улирал|1913]] | {{flagicon|RUS}} Георгий Суворан | [[Мерседес-Бенц|Бенц]] |rowspan="2"| [[Санкт-Петербург]] | [[1913 оны Оросын гран-при|Тайлан]] |- style="background:#fcc;" ! [[1914 оны Гран При улирал|1914]] | {{flagicon|GER|empire}} Вилли Шолл | [[Мерседес-Бенц|Бенц]] | [[1914 оны Оросын гран-при|Тайлан]] |- style="background:#ddd;" ! 1915<br>–<br>2013 |align=center COLSPAN=4| ''Болоогүй'' |- ! {{F1|2014}} | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] |rowspan="8"| [[Сочийн авто тойруулга|Сочи]] | [[2014 оны Оросын гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2015}} | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2015 оны Оросын гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2016}} | {{flagicon|GER}} [[Нико Росберг]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2016 оны Оросын гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2017}} | {{flagicon|FIN}} [[Валттери Боттас]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2017 оны Оросын гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2018}} | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2018 оны Оросын гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2019}} | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2019 оны Оросын гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2020}} | {{flagicon|FIN}} [[Валттери Боттас]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2020 оны Оросын гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2021}} | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2021 оны Оросын гран-при|Тайлан]] |} {{Формула-1 ГП-н хөтлөгч мөр}} [[Ангилал:Оросын гран при| ]] [[Ангилал:Сочийн спортын арга хэмжээ]] bq5w7cl9u0e01l2bb5c73ipexwjade3 0 69232 853701 850407 2026-04-17T17:43:11Z Enkhsaihan2005 64429 853701 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Формула-1 гран при | Landesfahne = Flag of Spain.svg | Kurs = [[Каталуня авто тойруулга]] | Streckenprofil = Circuit Catalunya 2007.png | Hauptsponsor = [[Пирелли]] (2014 оноос хойш) | im Rennkalender = 1991 оноос хойш | Streckenlänge (km) = 4,655 | Rennlänge (km) = 307,104 | Runden = 66 | Jahr = 2007 | Zeit Gewinner = 1:31:36,230 | Gewinner = [[Felipe Massa]] | Gewinner Team = [[Ferrari (Rennteam)|Ferrari]] | Zeit Rekord = 1:15,641 | Jahr Rekord = 2005 | Fahrer Rekord = [[Жанкарло Физикелла]] | Team Rekord = [[Рено Ф1 Теам|Рено]] | Zeit Rekord Quali = 1:14,648 | Jahr Rekord Quali = 2006 | Fahrer Rekord Quali = [[Фернандо Алонсо]] | Team Rekord Quali = [[Рено Ф1 Теам|Рено]] | Sieger Rekord = [[Михаэль Шумахер]] | Anzahl Siege = 6 | Pole Rekord = [[Михаэль Шумахер]] | Anzahl Poles = 7 | Webseite = http://www.circuitcat.com/ }} '''Испанийн их шан''' (''Gran Premio de España'') нь 1951 оны [[Формула-1]] улирлаас хойш дундаа тасралттайгаар [[Испани]] улсад явагдаж буй [[Формула-1]]-н уралдаан юм. 1981 оноос хойш янз бүрийн ивээн тэтгэгчид тус нэрийг худалдан авсан: 1981 оноос тус уралдаан нь ''Gran Premio Talbot de España'', 1986-1992 оны хооронд ''Gran Premio Tío Pepe de España'', 1993-2005 оны хооронд ''Gran Premio Marlboro de España'', 2006 оноос хойш ''Gran Premio de España Telefónica'' нэртэй үйл ажиллагаагаа явуулж байна. == Үр дүн == [[File:Circuit de Catalunya moto 2021.svg|thumb|right|Каталуня, 1991–2025 онд хэрэглэгдсэн]] [[File:Circuito de Jerez (1985-1992).svg|thumb|right|Херес, 1986–1990 онд хэрэглэгдсэн]] [[File:Circuito Permanente del Jarama 1980.svg|thumb|right|Харама, 1967–1968, 1970, 1972, 1974, 1976–1981 онд хэрэглэгдсэн]] [[File:Montjuïc circuit.svg|thumb|right|Монжуик, Хараматай 1969, 1971, 1973, 1975 онд ээлжилж байсан]] [[File:Circuit Pedralbes.png|thumb|right| Педральбес, 1951 болон 1954 онд хэрэглэгдсэн]] [[File:Circuito de Lasarte.png|thumb|right|Ласарте, 1926–1930, 1933–1935 онд хэрэглэгдсэн]] [[File:Circuito de Sitges-Terramar..svg|thumb|right|Сиджес-Террамар, 1923 онд хэрэглэгдсэн]] [[File:Circuito de Guadarrama.svg|thumb|right|Гвадаррама, 1913 онд хэрэглэгдсэн]] [[File:Spanish GP map.png|thumb|350px|Испанийн гран-при тэмцээнийг зохион байгуулсан бүх газруудын газрын зураг]] ''Цайвар улаан дэвсгэр өнгөөр Формула-1-н ДАШТ-улирлын бус уралдааныг тэмдэглэв.''<br> ''Шар дэвсгэр өнгөөр [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн|дайны өмнөх]] европын аварга шалгаруулах уралдааныг тэмдэглэв.''<br> ''Ногоон дэвсгэр өнгөөр дайны өмнөх Дэлхийн үйлдвэрлэгчдийн аварга шалгаруулах тэмцээнийг тэмдэглэв.'' {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |- ! Жил ! Жолооч ! Үйлдвэрлэгч ! Байршил ! Тайлан |- style="background:#fcc;" ! [[1913 оны Гран При улирал|1913]]† | {{flagicon|ESP|1785}} [[Карлос де Саламанка]] | [[Роллс-Ройс]] | [[Гвадаррама]] | [[1913 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] * |- style="background:#ddd;" ! 1914<br>–<br>1922 | style="text-align:center;" colspan="4"| ''Болоогүй'' |- style="background:#fcc;" ! [[1923 оны Гран При улирал|1923]] | {{flagicon|FRA}} [[Альберт Диво]] | [[Санбим]] | [[Сиджес-Террамар авто тойруулга|Сиджес-Террамар]] | [[1923 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- style="background:#ddd;" ! 1924<br>–<br>1925 | style="text-align:center;" colspan="4"| ''Болоогүй'' |- style="background:#fcc;" ! [[1926 оны Гран При улирал|1926]] | {{flagicon|ITA|1861}} [[Бартоломео Костантини]] | [[Бугатти]] | rowspan="1"|[[Ласарте авто тойруулга|Ласарте]] | [[1926 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- style="background:#D0FFB0;" ! [[1927 оны Гран При улирал|1927]] | {{flagicon|FRA}} [[Роберт Бенуа]] | [[Деляж]] | rowspan="1"|[[Ласарте авто тойруулга|Ласарте]] | [[1927 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- style="background:#fcc;" ! 1928 | {{flagicon|MON}} [[Луи Широн]] | [[Бугатти]] | rowspan="3"|[[Ласарте авто тойруулга|Ласарте]] | [[1928 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] * |- style="background:#fcc;" ! 1929 | {{flagicon|FRA}} [[Луи Ригаль]]<ref>{{cite web|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1929/07/29/pagina-3/619196/pdf.html#&mode=fullScreen|title=Cómo se desarrolló el GP de España 1929|work=Mundo Deportivo|language=es|date=1929-07-29|access-date=2026-03-14|archive-date=2021-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225191748/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1929/07/29/pagina-3/619196/pdf.html#&mode=fullScreen|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1929/07/29/pagina-1/619194/pdf.html#&mode=fullScreen|title=Rigal, sobre Alfa Romeo, fue el ganador de la carrera|work=Mundo Deportivo|language=es|date=1929-07-29|access-date=2026-03-14|archive-date=2021-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225191800/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1929/07/29/pagina-1/619194/pdf.html#&mode=fullScreen|url-status=live}}</ref> | [[Алфа Ромео]] | [[1929 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] * |-style="background:#fcc;" ! 1930 | {{flagicon|ITA|1861}} [[Акилле Варци]] | [[Мазерати]] | [[1930 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- style="background:#ddd;" ! 1931<br>–<br>1932 | style="text-align:center;" colspan="4"| ''Болоогүй'' |- style="background:#fcc;" ! [[1933 оны Гран При улирал|1933]] | {{flagicon|MON}} [[Луи Широн]] | [[Алфа Ромео]] |rowspan="2"|[[Ласарте авто тойруулга|Ласарте]] | [[1933 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- style="background:#fcc;" ! [[1934 оны Гран При улирал|1934]] | {{flagicon|ITA|1861}} [[Луижи Фажоли]] | [[Мерседес-Бенц]] | [[1934 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- style="background:#ffc;" ! [[1935 оны Гран При улирал|1935]] | {{flagicon|Герман|1933}} [[Рудольф Караччола]] | [[Мерседес-Бенц]] | [[Ласарте авто тойруулга|Ласарте]] | [[1935 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- style="background:#ddd;" ! 1936<br>–<br>1950 | style="text-align:center;" colspan="4"| ''Not held'' |- ! {{F1|1951}} | {{flagicon|ARG|1868}} [[Хуан Мануэль Фанжио]] | [[Алфа Ромео]] | [[Педральбес авто тойруулга|Педральбес]] | [[1951 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- style="background:#ddd;" ! 1952<br>–<br>1953 | style="text-align:center;" colspan="4"| ''Болоогүй'' |- ! {{F1|1954}} | {{flagicon|GBR}} [[Майк Хоторн]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | [[Педральбес авто тойруулга|Педральбес]] | [[1954 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- style="background:#ddd;" ! 1955<br>–<br>1966 | style="text-align:center;"colspan="4"| ''Болоогүй'' |- style="background:#fcc;" ! {{F1|1967}} | {{flagicon|GBR}} [[Жим Кларк]] | [[Лотус (Формула 1)|Лотус]]-[[Косворт]] |rowspan="1"|[[Харама авто тойруулга|Харама]] | [[1967 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1968}} | {{flagicon|GBR}} [[Грэм Хилл]] | [[Лотус (Формула 1)|Лотус]]-[[Форд]] |rowspan="1"|[[Харама авто тойруулга|Харама]] | [[1968 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1969}} | {{flagicon|GBR}} [[Жеки Стюарт]] | [[Матра Спортс|Спортс]]-[[Форд]] | [[Монжуик авто тойруулга|Монжуик]] | [[1969 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1970}} | {{flagicon|GBR}} [[Жеки Стюарт]] | [[Марч]]-[[Форд]] | [[Харама авто тойруулга|Харама]] | [[1970 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1971}} | {{flagicon|GBR}} [[Жеки Стюарт]] | [[Тиррелл]]-[[Форд]] | [[Монжуик авто тойруулга|Монжуик]] | [[1971 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1972}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Эмерсон Фиттипальди]] | [[Лотус (Формула 1)|Лотус]]-[[Форд]] | [[Харама авто тойруулга|Харама]] | [[1972 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1973}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Эмерсон Фиттипальди]] | [[Лотус (Формула 1)|Лотус]]-[[Форд]] | [[Монжуик авто тойруулга|Монжуик]] | [[1973 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1974}} | {{flagicon|AUT}} [[Ники Лауда]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | [[Харама авто тойруулга|Харама]] | [[1974 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1975}} | {{flagicon|BRD}} [[Йохен Масс]] | [[Макларен]]-[[Форд]] | [[Монжуик авто тойруулга|Монжуик]] | [[1975 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1976}} | {{flagicon|GBR}} [[Жеймс Хант]] | [[Макларен]]-[[Форд]] |rowspan="4"|[[Харама авто тойруулга|Харама]] | [[1976 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1977}} | {{flagicon|USA}} [[Марио Андретти]] | [[Лотус (Формула 1)|Лотус]]-[[Форд]] | [[1977 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1978}} | {{flagicon|USA}} [[Марио Андретти]] | [[Лотус (Формула 1)|Лотус]]-[[Форд]] | [[1978 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1979}} | {{flagicon|FRA|variant=1974}} [[Патрик Депайе]] | [[Лижье баг|Лижье]]-[[Форд]] | [[1979 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- style="background:#fcc;" ! {{F1|1980}} | {{flagicon|AUS}} [[Алан Жонс]] | [[Уильямс Ф1|Уильямс]]-[[Форд]] |rowspan="1"|[[Харама авто тойруулга|Харама]] | [[1980 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1981}} | {{flagicon|CAN}} [[Жиль Вильнёв]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] |rowspan="1"|[[Харама авто тойруулга|Харама]] | [[1981 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- style="background:#ddd;" ! 1982<br>–<br>1985 | style="text-align:center;" colspan="4"| ''Болоогүй'' |- ! {{F1|1986}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Айртон Сенна]] | [[Лотус (Формула 1)|Лотус]]-[[Рено]] |rowspan="5"|[[Херес авто тойруулга|Херес]] | [[1986 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1987}} | {{flagicon|GBR}} [[Найжел Мэнселл]] | [[Уильямс Ф1|Уильямс]]-[[Хонда]] | [[1987 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1988}} | {{flagicon|FRA|variant=1974}} [[Ален Прост]] | [[Макларен]]-[[Хонда]] | [[1988 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1989}} | {{flagicon|BRA|1968}} [[Айртон Сенна]] | [[Макларен]]-[[Хонда]] | [[1989 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1990}} | {{flagicon|FRA|variant=1974}} [[Ален Прост]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | [[1990 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1991}} | {{flagicon|GBR}} [[Найжел Мэнселл]] | [[Уильямс Ф1|Уильямс]]-[[Рено]] | rowspan="35"|[[Каталуня авто тойруулга|Каталуня]] | [[1991 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1992}} | {{flagicon|GBR}} [[Найжел Мэнселл]] | [[Уильямс Ф1|Уильямс]]-[[Рено]] | [[1992 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1993}} | {{flagicon|FRA|variant=1974}} [[Ален Прост]] | [[Уильямс Ф1|Уильямс]]-[[Рено]] | [[1993 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1994}} | {{flagicon|GBR}} [[Деймон Хилл]] | [[Уильямс Ф1|Уильямс]]-[[Рено]] | [[1994 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1995}} | {{flagicon|GER}} [[Михаэль Шумахер]] | [[Бенеттон Формула|Бенеттон]]-[[Рено]] | [[1995 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1996}} | {{flagicon|GER}} [[Михаэль Шумахер]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | [[1996 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1997}} | {{flagicon|CAN}} [[Жак Вильнёв]] | [[Уильямс Ф1|Уильямс]]-[[Рено]] | [[1997 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1998}} | {{flagicon|FIN}} [[Мика Хаккинен]] | [[Макларен]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Мерседес]] | [[1998 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|1999}} | {{flagicon|FIN}} [[Мика Хаккинен]] | [[Макларен]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Мерседес]] | [[1999 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2000}} | {{flagicon|FIN}} [[Мика Хаккинен]] | [[Макларен]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Мерседес]] | [[2000 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2001}} | {{flagicon|GER}} [[Михаэль Шумахер]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | [[2001 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2002}} | {{flagicon|GER}} [[Михаэль Шумахер]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | [[2002 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2003}} | {{flagicon|GER}} [[Михаэль Шумахер]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | [[2003 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2004}} | {{flagicon|GER}} [[Михаэль Шумахер]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | [[2004 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2005}} | {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]] | [[Макларен]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Мерседес]] | [[2005 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2006}} | {{flagicon|ESP}} [[Фернандо Алонсо]] | [[Рено]] | [[2006 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2007}} | {{flagicon|BRA}} [[Фелипе Масса]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | [[2007 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2008}} | {{flagicon|FIN}} [[Кими Райкконен]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | [[2008 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2009}} | {{flagicon|GBR}} [[Женсон Баттон]] | [[Браун ГП|Браун]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Мерседес]] | [[2009 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2010}} | {{flagicon|AUS}} [[Марк Уэббер]] | [[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено]] | [[2010 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2011}} | {{flagicon|GER}} [[Себастиан Феттел]] | [[Ред Булл Расинг|Ред Булл]]-[[Рено]] | [[2011 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2012}} | {{flagicon|VEN}} [[Пастор Мальдонадо]] | [[Уильямс Ф1|Уильямс]]-[[Рено]] | [[2012 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2013}} | {{flagicon|ESP}} [[Фернандо Алонсо]] | [[Скудериа Феррари|Феррари]] | [[2013 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2014}} | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2014 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2015}} | {{flagicon|GER}} [[Нико Росберг]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2015 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2016}} | {{flagicon|NED}} [[Макс Ферстаппен]] | [[Ред Булл Расинг]]-[[ТАГ Хойер]] | [[2016 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2017}} | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2017 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2018}} | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2018 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2019}} | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2019 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2020}} | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2020 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2021}} | {{flagicon|GBR}} [[Льюис Хамилтон]] | [[Мерседес-Бенц|Мерседес]] | [[2021 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2022}} | {{flagicon|NED}} [[Макс Ферстаппен]] | [[Ред Булл Расинг]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2022 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2023}} | {{flagicon|NED}} [[Макс Ферстаппен]] | [[Ред Булл Расинг]]-[[Хонда]] | [[2023 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2024}} | {{flagicon|NED}} [[Макс Ферстаппен]] | [[Ред Булл Расинг]]-[[Хонда]] | [[2024 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- ! {{F1|2025}} | {{flagicon|AUS}} [[Оскар Пиастри]] | [[Макларен]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Мерседес]] | [[2025 оны Испанийн гран-при|Тайлан]] |- !colspan=5|Эх сурвалж:<ref name=CF1Overview/><ref name=8WWins/><ref name=Guinness/> |} <nowiki>*</nowiki> Спорт машины уралдаан<br> † Албан ёсоор RACE Гран При гэж нэрлэгдсэн == Үндсэн ивээн тэтгэгчид == * 1981: Gran Premio Talbot de España * 1986–1992: Gran Premio Tío Pepe de España * 1993–2005: Gran Premio Marlboro de España * 2006–2010: Gran Premio de España Telefónica * 2011–2012: Gran Premio de España Santander * 2014–2015: Gran Premio de España Pirelli ==Эшлэл== {{Reflist}} == Цахим холбоос == {{Commonscat|Spanish Grand Prix|Испанийн их шан}} {{Формула-1 ГП-н хөтлөгч мөр}} [[Ангилал:Испанийн гран при| ]] s2ya2ieax67parmw9nfvdmlkacass4c 0 73613 853772 852438 2026-04-18T08:08:41Z 唐吉訶德的侍從 5036 853772 wikitext text/x-wiki Чин улсын үед Өмнөд Монголын Бор тохой орчимд суусан Ордос аймгийг зохион байгуулж, Их Зуу гэдэг газарт чуулган хийдэг болсон нь '''Их Зуугийн чуулган''' ([[Монгол бичиг]]:ᠶᠡᠬᠡ ᠵᠤᠤ，[[Кирил үсэг|кирил]]:Их Зуу) юм. Анх 7 хошуу байсан бөгөөд сүүлд 1 хошууг нэмж байгуулсан түүхтэй. 1912 онд үүнийг "Их Зуу аймаг" гэж нэрлэжээ. 2001 онд Их Зуу аймгийг татан буулгаж, [[Ордос хот]] болгон өөрчилсөн. ==Хуваарь== # Зүүн гарын дундад хошуу ([[Ордосын зүүн гарын дундад хошуу|Жүн вангийн хошуу]]) # Баруун гарын дундад хошуу ([[Отог хошуу]]) # Баруун гарын хойд хошуу ([[Хангин хошуу]]) # Зүүн гарын хойд хошуу ([[Далат хошуу]]) # Баруун гарын өмнөд хошуу ([[Үүшин хошуу]]) # Баруун гарын өмнөд адаг хошуу ([[Ордосын баруун гарын өмнөд адаг хошуу|Засаг хошуу]]) # Зүүн гарын өмнөд хошуу ([[Зүүнгар хошуу]]) ==Холбоотой өгүүлэл== * [[Ордос хот]] * [[Улаанцавын чуулган]] * [[Зостын чуулган]] * [[Шилийн голын чуулган]] * [[Жиримийн чуулган]] ==Эшлэл== {{reflist}} *[https://mongoltoli.mn/history/h/435 Их зуугийн чуулган] [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] s9dah0upbsxcda1sirb0qmt6ip2h8x1 0 115012 853725 715236 2026-04-17T19:02:41Z Enkhsaihan2005 64429 853725 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс Формула-1-Баг | kurzname = Alpine | logo = [[File:Alpine F1 Team Logo.svg|200px|Альпин Ф1-ийн лого]] | langname = Alpine F1 Team | aktives_team = ja | firma = Альпин Расинг Лимитед | firmensitz = [[Энстоун]],<br /> {{GBR}}<br />[[Вири Шатийон]], {{FRA}} | teamchef = [[Давиде Бривио]] | techn_direktor = [[Пэт Фрай]] (шасси)<br /> [[Реми Таффен]] (хөдөлгүүр) | aktuelle_saison = 2021 | fahrer = (14) {{ESP|Ziel=Фернандо Алонсо}}<br />(31) {{FRA|Ziel=Эстебан Окон}} | testfahrer = {{RAF|Даниил Квят}}<ref>{{Cite web|title=Ex-AlphaTauri racer Daniil Kvyat joins Alpine as reserve driver for 2021|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.ex-alphatauri-racer-kvyat-joins-alpine-as-reserve-driver-for-2021.42oxMOMVCBjb2HJfeELxYE.html|access-date=2 March 2021|website=www.formula1.com|language=en|date=2 March 2021}}</ref><br />{{CHN|Гуанью Чжоу|Гуанью Чжоу}} | chassis = [[Альпин A521]] | motor = Рено Э-Тек 20B | reifen = [[Пирелли]] | aktuelle_position = | debut_grandprix = Их Британийн | debut_jahr = 1977 | letzter_grandprix = | letztes_jahr = | rennen = 364 | konst_wm = 2 ([[2005 оны Формула-1|2005]], [[2006 оны Формула-1|2006]]) | fahrer_wm = 2 (2005, 2006) | siege = 35 | poles = 51 | schnellste_runden = 31 | letzte_saison = 2020 | letzte_position = 5 (181 оноо) | punkte = 1544 | datenstand = 2021 оны Эмилиа-Романьягийн гран-при }} '''Альпин Ф1''' ({{lang-en|Alpine F1 Team}}, 2020 он хүртэл [[Рено Ф1 Теам|Рено Спорт Ф1]] — {{lang-en|Renault Sport F1 Team}}) нь [[Их Британи]]д төвтэй [[Авто спорт|моторт спортын]] уралдааны жүчээ бөгөөд [[2016 оны Формула-1|2016 оноос]] эхлэн [[Формула-1|Формула-1 ДАШТ-нд]] оролцож байна. Францын автомашин үйлдвэрлэгч [[Рено]] компанид харьяалагдах тус баг нь урьдын [[Лотус Ф1|Лотус Ф1 Багаас]] гаралтай юм. Энэ нь Формула Нэгд оролцож буй тус үйлдвэрийн харьяа гурав дахь баг болно.<ref name="Alpine">{{cite news|last1=Smith|first1=Luke|last2=Noble|first2=Jonathan|date=6 September 2020|title=Renault to be rebranded as Alpine for 2021 F1 season|work=motorsport.com|url=https://www.motorsport.com/f1/news/renault-alpine-rebranding-2021-season/4869451/|access-date=6 September 2020}}</ref> Рено нь 1977 оноос 1985 оны хооронд Рено баг, 2001 оноос 2009 он хүртэл '''Рено Ф1''' нэртэй багуудаар Формула-1-д оролцсон ба [[Фернандо Алонсо]] 2005, 2006 онуудад тус үйлдвэрийн багийн хамт дэлхийн аварга болжээ. Мөн энэ компани нь сүүлийн 30 жилд хамгийн амжилттай Формула-1-ийн хөдөлгүүр үйлдвэрлэж буй багуудын нэг юм. Рено нь 1992 оноос 2013 оны хооронд [[Уильямс Ф1|Уильямс]], [[Бенеттон Формула|Бенеттон]], [[Ред Булл Расинг|Ред Булл]] зэрэг багуудын нийлүүлэгчээр ажиллан [[Найжел Манселл]], [[Алайн Прост]], [[Михаэль Шумахер]], [[Дэмон Хилл]], [[Жак Вильнёв]], [[Себастиан Феттел]] нарын нисгэгчдийг нийт есөн удаа жолоочийн дэлхийн аварга цолд хүргэжээ. Рено Ф1 нь 1970-аад оны сүүлээр [[Турбо цэнэглэгч|турбо]]-технологийг Формула нэгд ашигласан байна. Реногийн Формула-1-д оруулсан шинэ техник технологи нь, моторт спортын хамгийн дээд зэрэглэлд оролцож буй олон олон автомашин үйлдвэрлэгчийн хөдөлгүүрийг нийлүүлэгч болгосон байна. [[2018 оны Формула-1|2018 оноос]] [[2020 оны Формула-1|2020 он]] хүртэл Рено нь [[МкЛарен Расинг|МкЛаренд]] хөдөлгүүр нийлүүлж байв. [[2021 оны Формула-1|2021 онд]] Альпин баг нь [[2005 оны Формула-1|2005]], [[2006 оны Формула-1|2006]] онуудад [[Формула 1-ийн дэлхийн аваргын жагсаалт|дэлхийн аварга]] болж байсан [[испани]] нисгэгч [[Фернандо Алонсо]] ба [[франц]] нисгэгч [[Эстебан Окон]] нарын үндсэн нисгэгчтэйгээр оролцож байна. == Цахим хуудас == {{Commons|Renault F1|Рено Ф1}} * [http://www.renaultsport.com/?lang=en Рено Спорт Ф1 багийн албан ёсны цахим хуудас] ==Эшлэл== <references /> {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} [[Ангилал:Формула-1-баг]] [[Ангилал:Формула-1-хөдөлгүүр үйлдвэрлэгч]] [[Ангилал:Рено|Формула-1-баг]] {{F1-stub}} {{company-stub}} 4i765fogd4lsz70b5syxddx2ifgslst 0 115013 853739 743215 2026-04-17T21:00:22Z Enkhsaihan2005 64429 853739 wikitext text/x-wiki {{Short description|Германы уралдаанч (1999 онд төрсөн)}} {{Инфобокс хүн | name = Мик Шумахер | native_name = Mick Schumacher | image = Mick Schumacher 2024 WEC Fuji.jpg | caption = Шумахер 2024 онд | birth_date = {{Birth date and age|1999|3|22}} | birth_place = [[Женольер]], Во, Швейцар | father = [[Михаэль Шумахер]] | mother = [[Коринна Шумахер]] | relatives = {{plainlist| * [[Жина-Мариа Бетке]] (эгч) * [[Ральф Шумахер]] (нагац ах) * [[Кора Шумахер]] (нагац эгч) * [[Давид Шумахер (уралдаанч)|Давид Шумахер]] (үеэл) }} | signature = Tanda Tangan Mick Schumacher.png | signature_alt = Мик Шумахерын гарын үсэг | module = {{Инфобокс Ф1 уралдаанч|embed=yes | nationality = {{flag|Герман}} | teams = [[Хаас Ф1|Хаас]] | car_number = 47 | years = {{F1|2021}}–{{F1|2022}} | races = 44 (43 гараа) | championships = 0 | wins = 0 | podiums = 0 | points = 12 | poles = 0 | fastest_laps = 0 | first_race = [[2021 оны Бахрейны гран-при]] | last_race = [[2022 оны Абу-Дабийн гран-при]] }} }} '''Мик Шумахер''' ({{lang-de|Mick Schumacher}}, [[1999 он]]ы [[3 сарын 22|гуравдугаар сарын 22-нд]] [[Швейцар]]ын [[Вюфлан-ле-Шато]]д төрсөн<ref name="born1">[http://www.verstappen.nl/?locatie=bericht&id=1014 ''Mick Schumacher is born''] Verstappen Info Page, 25. März 1999, abgerufen am 26. März 2015.</ref><ref name="born2">[http://www.adac-motorsport.de/adac-formel-4/uk/fahrerportrait-2015/mick-schumacher-3427 ''Schumacher, Mick Germany - ADAC Formel 4 Driver 2015'']. ADAC Formel 4, abgerufen am 24. April 2015.</ref>) нь [[Герман|Германы]] [[Авто спорт|авто уралдааны жолооч]] юм. Тэрбээр [[2018 оны Европын Формула-3 АШТ|2018 оны]] [[Европын Формула-3 АШТ|Европын Формула-3 Аварга Шалгаруулах Тэмцээн]] ба [[2020 оны Формула-2|2020 оны]] [[ФИА Формула-2 АШТ|ФИА Формула-2 Аварга Шалгаруулах Тэмцээнүүдэд]] түрүүлжээ. == Хувийн амьдрал == [[Зураг:Mick Schumacher - Benetton B194.jpg|thumb|right|Мик Шумахер өөрийн эцэг [[Михаэль Шумахер]]ын [[Бенеттон B194]]-т (2017 он)<ref>[https://www.motorsport-total.com/formel-1/news/onboard-video-mick-schumacher-im-benetton-seines-vaters-17090907 ''Onboard-Video: Mick Schumacher im Benetton seines Vaters''], Motorsport-Total.com, 2017-09-09</ref>]] Мик Шумахер нь германы формула нэгийн нисгэгч асан [[Михаэль Шумахер]] ба [[Рэйнинг]]-Вестерн морь унаач [[Коринна Шумахер]] нарын хүү юм. Түүний авга ах [[Ральф Шумахер]] нь мөн л авто уралдааны жолооч бол авга ахынх нь хүү [[Давид Шумахер|Давид]] [[Формула-3|Формула 3-т]] уралдаж байна. Мөн түүнчлэн Мик Шумахер нь аавынхаа адил сэтгүүлч Сабине Кээмийг менежерээрээ ажиллуулдаг.<ref name="focus">[http://www.focus.de/sport/mehrsport/mick-schumacher-in-der-formel-4-mick-ticker_id_4638258.html ''Mick Schumacher in der Formel 4.''] "Einfach unglaublich!" - Mick Schumacher rast im dritten Lauf zum Sieg. Focus.de, 26. April 2015, abgerufen am 27. April 2015.</ref> == Тамирчны гараа == === Карт спорт === Мик Шумахер [[моторт спорт]]ын гараагаа 2008 онд [[карт спорт]]оор эхлэв. Олны анхаарлыг өөр дээрээ татахгүйн тулд анхандаа '''Мик Беч''' гэх [[нууц нэр]]тэй байв. Беч гэх нэр түүний ээжийнх төрсөн нэр нь аж.<ref name="Spiegel">[http://www.spiegel.de/sport/formel1/schumacher-sohn-mick-wird-zweiter-bei-kart-wm-a-993352.html ''Schumacher-Sohn Mick: Großer Name, große Erwartungen'']. Spiegel Online, 23. September 2014, abgerufen am 2. März 2015.</ref> Германы автомашины клубийн зохион байгуулдаг ''«АДАК Карт Мастерс»'' тэмцээнд тэр 2011 онд 9-р байр, 2012 онд 7-р байрт шалгарав. 2013 оны ''«Германы Картын Аварга Шалгаруулах Тэмцээн»-''д оролцон 3-р байрыг эзлэв. 2014 онд '''Мик Йуниор'''<ref name="Spiegel" /> гэх нэрээр тэр улсын болон олон улсын өсвөрийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүдэд оролцсон байна. 2014 оны Германы Картын АШТ болон Европын Картын АШТ-д тус тус 2-р байранд оржээ.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.kart-dm.de/fileadmin/content/files/ergebnisse/2014_Meisterschaft_DJKM.pdf |wayback=20160304074018 |text=Deutsche Junior-Kart-Meisterschaft 2014 |archiv-bot=2023-09-26 13:57:08 InternetArchiveBot }}, abgerufen am 2. April 2019</ref><ref>[http://www.cikfia.com/fileadmin/content/Export/2014/Championships/kf_junior_championship.pdf ''Result FIA CIK Karting European Championship 2014''.] (PDF) FIA-CIK-Homepage, abgerufen am 2. März 2015.</ref><ref>[http://www.cikfia.com/fileadmin/content/Export/2014/Essay/kf-junior_results107.pdf ''Result FIA CIK Karting World Championship 2014''.] (PDF) FIA-CIK-Homepage, abgerufen am 2. März 2015.</ref> Мик карт спортод хүчээ сорьж байхдаа Шумахер овгоо хэрэглээгүй хэдий ч түүний гаргасан амжилтыг олон улсын хэвлэлүүд нийтэлж эхэлсэн байдаг.<ref>[http://www.gazzetta.it/Auto/22-09-2014/f1-schumacher-mick-schumi-jr-vice-iridato-kart-90525179774.shtml ''Schumi jr vice iridato nei kart: "Ma io voglio il Mondiale"''.]gazetta.it, 22. September 2014, abgerufen am 2. März 2015.</ref><ref>[http://www.lequipe.fr/Sport-auto/Actualites/Mick-schumacher-vice-champion-du-monde/501134 ''Mick Schumacher vice-champion du monde''.] lequipe.fr, 22. September 2014, abgerufen am 2. März 2015.</ref> == Статистик == === Мэргэжлийн тамирчны замнал === {| |- style="vertical-align:top" | style="width:33%" | * 2008–2014 он: [[Карт спорт]] * 2015 он: Германы Формула 4 АШТ (10-р байр) * 2016 он: MRF Challenge Formel 2000 (10-р байр) * 2016 он: Германы Формула 4 АШТ (2-р байр) | style="width:33%" | * 2016 он: Италийн Формула 4 АШТ (2-р байр) * 2017: MRF Challenge Formel 2000 (3-р байр) * [[2017 оны Европын Формула-3 АШТ|2017 он]]: [[Европын Формула-3 АШТ|Европын Формула 3]] (12-р байр) * [[2018 оны Европын Формула-3 АШТ|2018 он]]: Европын Формула 3 (аварга) | style="width:33%" | * [[2019 оны ФИА Формула-2 АШТ|2019 он]]: [[ФИА Формула-2 АШТ|Формула 2]] (12-р байр) * [[2020 оны ФИА Формула-2 АШТ|2020 он]]: Формула 2 (аварга) |} === Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик=== Дараах статистикийн хүснэгтэд нисгэгчийн [[Формула-1|Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд]] оролцсон бүх үр дүнг жагсаав. ====Нийт амжилтын тойм==== <small>Мэдээ: 2021 оны зургаадугаар сарын 6, Азербайжаны их шан уралдааны дараа</small> {| class="wikitable" style="width:100%" |- class="hintergrundfarbe5" style="font-size:85%" ! style="width:4.5em"| Улирал ! Баг ! Шасси ! Хөдөлгүүр ! style="width:4.5em;"| Уралдаан ! style="width:4.5em;"| Түрүүлсэн ! style="width:4.5em;"| Хоёрт ! style="width:4.5em;"| Гуравт ! style="width:4.5em;"| Поле байрлал ! style="width:4.5em;" | х.хурдан<br />тойролт ! style="width:4.5em;"| Оноо ! style="width:4.5em;"| ДА-жагсаалтад |- style="text-align:center;" | '''[[2021 оны Формула-1|2021]]''' | [[Хаас Ф1|Уралкали Хаас Ф1 баг]] | [[Хаас VF-21]] | [[Скудериа Феррари|Феррари 1.6 V6 Турбо]] | 8 | − | − | − | − | − | 0 | ''18'' |- ! colspan="4" | Нийт ! 8 ! − ! − ! − ! − ! − ! 0 ! |} ==== Ганцаарчилсан дүн ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%;" ! Улирал ! style="width:2.5em"| 1 ! style="width:2.5em"| 2 ! style="width:2.5em"| 3 ! style="width:2.5em"| 4 ! style="width:2.5em"| 5 ! style="width:2.5em"| 6 ! style="width:2.5em"| 7 ! style="width:2.5em"| 8 ! style="width:2.5em"| 9 ! style="width:2.5em"| 10 ! style="width:2.5em"| 11 ! style="width:2.5em"| 12 ! style="width:2.5em"| 13 ! style="width:2.5em"| 14 ! style="width:2.5em"| 15 ! style="width:2.5em"| 16 ! style="width:2.5em"| 17 ! style="width:2.5em"| 18 ! style="width:2.5em"| 19 ! style="width:2.5em"| 20 ! style="width:2.5em"| 21 ! style="width:2.5em"| 22 ! style="width:2.5em"| 23 ! style="width:2.5em"| 24 |- |- ! rowspan="2" | [[2021 оны Формула-1|2021]] {{2021 оны Формула-1}} |- | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | style="background:#CFCFFF;" | 17 | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#CFCFFF;" | 18 | style="background:#CFCFFF;" | 13 | style="background:#CFCFFF;" | 19 | style="background:#CFCFFF;" | 16 | | | | | | | | | | | | | | | | |} {{Уралдааны дүнгийн тайлал}} == Цахим холбоос == {{Commonscat|Mick Schumacher|Мик Шумахер}} * [http://www.mickschumacher.ms/ Мик Шумахерын албан ёсны цахим хуудас] == Эшлэл == <references/> {{Идэвхтэй Формула-1-багуудын хөтлөх хуудас}} {{DEFAULTSORT:Шумахер, Мик}} [[Ангилал:Германы авто уралдаанч]] [[Ангилал:Германы Формула 1 уралдааны нисгэгч]] [[Ангилал:Алдартай хүний гэр бүлийн гишүүн]] [[Ангилал:Германчууд]] [[Ангилал:1999 онд төрсөн]] qq3rns82z3jhpvj4dxui1wbrdil1omn 3 118272 853680 848828 2026-04-17T14:27:12Z MongolEditor2026 103976 /* Хуудас зөөх хүсэлт */ шинэ хэсэг 853680 wikitext text/x-wiki == Хэлэлцүүлэг / Яриа == Hello! Please see the discussion at [[Wikipedia:Хурал#Хэлэлцүүлэг / Яриа]] Thank you! [[Хэрэглэгч:Amire80|Amir E. Aharoni]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Amire80|talk]]) 14:57, 10 Арванхоёрдугаар сар 2021 (UTC) == Stefania Turkewich == Hello Avirmed Batsaikhan, When you have time, could you take a look at the English article: [[en: Stefania Turkewich]]? Stefania was the first woman composer of classical music in Ukraine. Would it be possible for you to give this article a start in the Mongolian language Wikipedia with an introductory sentence or paragraph for the «CEE Spring 2022» Wikipedia project? Thank you. [[Хэрэглэгч:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Nicola Mitchell|talk]]) 13:36, 1 Тавдугаар сар 2022 (UTC) :Today I posted in Mongolian language Wikipedia, Good luck. [[Хэрэглэгч:Avirmed Batsaikhan|Avirmed Batsaikhan]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Avirmed Batsaikhan|talk]]) 03:58, 2 Тавдугаар сар 2022 (UTC) ::Thank you for all the work! The article looks great! [[Хэрэглэгч:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Nicola Mitchell|talk]]) 19:22, 2 Тавдугаар сар 2022 (UTC) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:en:Constitution of Azerbaijan]] in Mongolian Wikipedia? It does not need to be long. Yours sincerely, [[Хэрэглэгч:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Multituberculata|talk]]) 14:41, 26 Тавдугаар сар 2022 (UTC) :Already upload in Mongolian Wikipedia the article "Constitution of Azerbaijan". [[Хэрэглэгч:Avirmed Batsaikhan|Avirmed Batsaikhan]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Avirmed Batsaikhan|talk]]) 17:13, 26 Тавдугаар сар 2022 (UTC) ::Thank you very much for the new article and all the best! [[Хэрэглэгч:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Multituberculata|talk]]) 13:54, 29 Тавдугаар сар 2022 (UTC) == Сайн байна уу == Википедиагаа жаахан шинэчлэе гээд хэд хэдэн хэлэлцүүлгийг эхлүүлсэн байгаа юм, та завтай бол санал онолоо өгөөч? Баярлалаа! * [[Хэлэлцүүлэг:Нүүр_хуудас]] [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 03:18, 2 Аравдугаар сар 2022 (UTC) :Бусад хэл дээрх Вики-тэй адил тодорхой гарчиг оруулах хэрэгтэй. Жишээ нь Олон улсын харилцаа гэдэгт "Монгол-америкийн харилцаа", "Монгол-Оросын харилцаа",...,..., зэргийг оруулах зэрэг [[Хэрэглэгч:Avirmed Batsaikhan|Avirmed Batsaikhan]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Avirmed Batsaikhan|talk]]) 11:12, 3 Арваннэгдүгээр сар 2022 (UTC) == Ангилал, Interlanguage link нэмэх == Сайн байна уу, Та шинээр оруулж байгаа өгүүллүүддээ ангилал (category), interlanguage link нэмж байвал википедиагийн з.б-д их хэрэгтэй шүү - Ангиллыг өгүүллийнхээ доор (кодоор) <nowiki>[[Ангилал:блабла]]</nowiki> гэж нэмж болно, эсвэл Visual Editor ашиглаад: [[Файл:Add category example.png|200px]] Interlanguage link-ийг зүүн талын "Add interlanguage links" холбоос дээр дараад "enwiki" (англи викитэй холбох нь хамгийн шулуухан) гэж байгаад бусад хэлээрх өгүүллүүдээс хайгаад холбож болно (ингэснээр wikidata-д бас холбогдоод бусад хэлний викигээс монгол вики руух холбоос нэмэгдэнэ): [[Файл:Add interwiki example.png|200px]] Асууж барих зүйл байвал хэлээрэй! Thanks [[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 01:55, 9 Арваннэгдүгээр сар 2022 (UTC) == TOGG == @[[Хэрэглэгч:Avirmed Batsaikhan|Avirmed Batsaikhan]] Hi, I created an article for the new Turkish car manufacturer TOGG but it was deleted twice since I used machine translation. I have seen that you have created some car-related articles on Mongolian Wikipedia and I want to ask you can you create an article for TOGG for me please? Thanks [[Хэрэглэгч:ARDITGILA|ARDITGILA]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:ARDITGILA|talk]]) 09:20, 28 Арваннэгдүгээр сар 2022 (UTC) == Зураг == Таны Commons руу оруулж бгаа зурагнууд устгагдаад байх шиг байна, одоохондоо шууд монгол вики рүү аплоуд хийгээч? Лиценз гэх мэтийг дараа нь шийдэж байгаад Commons руу хуулж болно. --[[User_talk:Chinneeb|<span style="color:blue">chinneeb</span>]] 23:47, 19 Есдүгээр сар 2023 (UTC) :Харин тийм ээ. Ок [[Хэрэглэгч:Avirmed Batsaikhan|Avirmed Batsaikhan]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Avirmed Batsaikhan|talk]]) 01:03, 20 Есдүгээр сар 2023 (UTC) == Question? == kk: Ассалаумағалейкум моңғол тіліне үлес қоспақшымын, кіші өңдемелер арқылы. Соңғы өңдемемді көріп өз ойыңызды білдірсеңіз қуанышты болар едім? [[Хэрэглэгч:Muzaffar Turgunov|Muzaffar Turgunov]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Muzaffar Turgunov|talk]]) 19:15, 24 Арваннэгдүгээр сар 2023 (UTC) == Эшлэл == Таны оруулж байгаа хувь нэмэр арвин их байгаад баярлаж байдаг. Гэхдээ таны бичсэн шинэ, хуучин өгүүлэлд ямар ч эшлэл алга байна. Цаашид засвар хийхдээ тэр сэдэвт нэмсэн өгүүлбэр зэргийг ямар эх сурвалж, баримтаас авч ашигласнаа тодорхой тэмдэглэж байвал сайн байна. Мөн ангилал нэмж байвал сайн байна.[[Хэрэглэгч:Megzer|Megzer]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Megzer|яриа]]) 05:52, 23 Гуравдугаар сар 2024 (UTC) :Яаж эшлэл хийхийг мэдэхгүй учир хийгээгүй. Мөн Ангилал яаж нэмэх вэ? Алхам алхамаар яаж хийхийг заагаад өгнө үү. [[Хэрэглэгч:Avirmed Batsaikhan|Avirmed Batsaikhan]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Avirmed Batsaikhan|яриа]]) 12:54, 24 Дөрөвдүгээр сар 2024 (UTC) :Ангилал (Category) нэмэх тухай [https://www.youtube.com/watch?v=hEIzbIpo9Dg заавар бичлэг]. == Translation request == Hello, Avirmed Batsaikhan. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Mongolian Wikipedia? Kindest regards, [[Хэрэглэгч:Oirattas|Oirattas]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Oirattas|яриа]]) 13:50, 18 Аравдугаар сар 2024 (UTC) == Шинэ хуудасны талаар == Сайн байна уу? Шинэ хуудас үүсгэхдээ ангилал, эшлэл нэмээд үүсгэснийхээ дараа бусад хэлтэй холбодог болж болох уу? Холбоос нэмэх товч дээр дараад нэмдэг шүү. [[Хэрэглэгч:Enkhsaihan2005|Enkhsaihan2005]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Enkhsaihan2005|яриа]]) 21:08, 7 Арванхоёрдугаар сар 2024 (UTC) == Хуудас өөр хүн бичсэн болох юм? == Энэ миний бичиж үүсгэсэн өгүүллийг өөр хүн үүсгэсэн болгоод гарч байх юм ? Жишээ нь "Лунд Их сургууль" гэх хуудас. ичдэггүй улс вэ? [[Хэрэглэгч:Avirmed Batsaikhan|Avirmed Batsaikhan]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Avirmed Batsaikhan|яриа]]) 14:56, 11 Хоёрдугаар сар 2025 (UTC) :Та өмнө нь байсан өгүүллийг өөр нэрээр дахин үүсгэсэн тул би таны оруулсан агуулгыг анх байсан өгүүлэлд нэгтгэсэн болно. Шинэ хуудас үүсгэхдээ тухайн өгүүлэл монгол хэлний википедиад байгаа эсэхийг шалгаж байна уу. Баярлалаа. Хүндэтгэсэн, [[Хэрэглэгч:Zorigt|Зоригт]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Zorigt|яриа]]) 07:26, 12 Хоёрдугаар сар 2025 (UTC) ::zaa [[Хэрэглэгч:Avirmed Batsaikhan|Avirmed Batsaikhan]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Avirmed Batsaikhan|яриа]]) 09:43, 12 Хоёрдугаар сар 2025 (UTC) == Request == Hello, Avirmed Batsaikhan. Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Mongolian Wikipedia? The latter is an active supervolcano. Yours sincerely, [[Хэрэглэгч:Kurcke|Kurcke]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:Kurcke|яриа]]) 20:11, 26 Хоёрдугаар сар 2026 (UTC) == Хуудас зөөх хүсэлт == Сайн байна уу. Төвөг удсанд уучлаарай. [[Хэрэглэгч:MongolEditor2026/Батжаргалын Заяабал]] ноорог хуудсыг эх сурвалж, эшлэл, зураг, бүтэцтэйгээр аль болох цэгцлэн бэлтгээд байна. Одоогоор надад хуудас зөөх эрх нээгдээгүй тул боломжтой бол [[Батжаргалын Заяабал]] нэрээр үндсэн өгүүллийн орон зай руу зөөх боломжтой эсэхийг шалгаж өгч тусална уу. Хэрэв шаардлага хангахгүй зүйл байвал засах зөвлөгөө өгвөл их баярлана. Баярлалаа. [[Хэрэглэгч:MongolEditor2026|MongolEditor2026]] ([[Хэрэглэгчийн яриа:MongolEditor2026|яриа]]) 14:27, 17 Дөрөвдүгээр сар 2026 (UTC) p8xyf4flu1vh0phszq44n1fk66ku6xg 0 123590 853697 830784 2026-04-17T17:41:32Z Enkhsaihan2005 64429 853697 wikitext text/x-wiki [[Файл:Exterior of the Bolshoi Theatre 20190429.jpg|thumb|Оросын их театр|323x323px]] '''Большой театр''' буюу '''"Их театр"''' (албан ёсоор орос хэлээр. ''Государственный академический Большой театр России'') -Оросын хамгийн том болон ууган театруудын нэг бөгөөд дэлхийн Дуурь, бүжгэн жүжгийн урлагийн томоохон төвүүдийн нэг юм. ОХУ-ын нийслэл [[Москва]] хотын төвд Театрын талбай дээр байдаг. == Түүх == Их театрыг 1776 оны 3-р сарын 28-нд тус театр байгуулагдсан өдөр гэж үздэг. Мужийн прокурор, хунтайж [[Пётр Урусов]] Оросын [[II Екатерина]] хатан хаанаас "бүх төрлийн театрын үзүүлбэр үзүүлэх" зөвшөөрөл авчээ. Барилгын ажлыг Петровка гудамжинд (Неглинка голын баруун эрэгт) эхлүүлсэн тул анх ''"Петровскийн театр"'' гэж нэрлэгддэг байжээ. Пётр Урусовын барьж эхлүүсэн театр нээлтээ хийхээс өмнө шатсан тул өөрийн хамтрагч Английн бизнесмен Майкл (Михайл) Жорж Мэддокс-т театр барих ажлаа шилжүүлжээ. Улмаар 1776-1789 онд Петровскийн Их театрыг архитектор Кристиан Росбергийн зохион бүтээсэн зургаар Мэддоксын удирдлаган дор барьж дуусгасан байна. Их театрын албан ёсны нээлт 1780 оны 12-р сарын 30-нд болсон байна. Театр нь партер, гурван давхар урт лож зэрэг нийт 1000 орчим үзэгчийн суудалтай байв. Мэддоксын барьсан Петровскийн театр 25 жилийн дараа 1805 оны 10-р сарын 8-нд шатжээ. Гурван жилийн турш театрын уран бүтээлчид Москвагийн язгууртнуудын гэрийн театрт тоглолт хийдэг байжээ. Арбатын талбайд К.И.Росси шинэ модон барилгыг барьжээ. Дөрвөн жилийн турш оршин тогтнож байсан театрын барилга 1812 оны 9-р сард Францын цэргүүдэд эзлэгдсэн үеэр гарсан Москвагийн гал түймрээр бүрэн шатжээ. [[Файл:Inside Moscow Bolshoi Theatre.jpg|thumb|322x322px|Их театр дотор талаасаа]] 1816 онд Москвагийн Барилгын Комисс шинэ Их театрын барилга барих уралдаан зарласан байна. Уралдаанд Л.Дубуис, Д.Гиларди, Ф.Кампореси, П.Гонзаго, А.Н.Бакарев болон бусад архитекторууд оролцсон ч нэг ч төсөл хүлээж аваагүй. Эзэн хааны Урлагийн академийн профессор А.А.Михайловын төсөл уралдааны ялагчаар тодорчээ. Гэсэн хэдий ч Михайловын төслийг хэтэрхий үнэтэй гэж үзсэнээс гадна түүний зохион бүтээсэн театрын барилга нь хэмжээсээрээ хэт том байсан нь эргэн тойрны барилгуудтай тохирохгүй байв. Төслийн засварыг итали гаралтай архитектор [[Иосип Бове]]-д даатгасан байна. Одоогийн байдлаар "Большой театр"-ын урын санд дуурь, балетын олон сонгодог бүтээл хадгалагдаж байгаа боловч театр шинэ туршилт хийхийг мөн эрмэлзэж байгаа ажээ. === 2005-2011 оны их засвар === 2005 оны 6-р сарын 30-нд [[Модест Мусоргский|Модест Мусоргскийн]] "Борис Годунов" -ыг хаалтын өмнө гол тайзнаа тоглосон сүүлчийн тоглолт болоод 2005 оны 7-р сарын 1-нд Большой театрын түүхэн тайзыг сэргээн засварлахаар түр хаасан байна. 2008 онд дуусгахаар төлөвлөж байсан боловч "Их засварын ажил" хойшлогдсоор 2011 оны 10-р сарын 28-нд Дмитрий Черняковын найруулсан дуурь, балетын жүжигчдийн оролцсон гала концертоор нээлтээ хийсэн байна. Засварын дараа үзэгчдийн суудал 2155-аас 1740 болж цөөрсөн ажээ. 2012 оны 2-р сарын 14-нд ОХУ-ын Аудитын танхим ([[Орос хэл|орос.]] ''Счётная палата'') “Большой театрын сэргээн босголтод 35,4 тэрбум рубль зарцуулсан” гэж мэдэгдсэн байна. Большой театрын ерөнхий хөгжмийн удирдаачаар 2005-2009 онд Александр Ведерников, 2009-2010 онд Леонид Десятников, 2010-2013 онд Василий Синайский, 2014 оноос Туган Сохиев нар ажилласан байна. 2013 оны 7-р сараас Большой театрын ерөнхий захиралаар Владимир Урин ажиллаж байсны дараа 12-р сараас Валерий Гергиевыг томилсон байна. [[Ангилал:1825 онд байгуулагдсан]] [[Ангилал:Москвагийн барилга байгууламж]] [[Ангилал:Неоклассицизмийн барилга байгууламж улс орноор]] [[Ангилал:Оросын театрын байгууламж]] j192l2cnkvqnqv4mgra48cweuj6levn 853742 853697 2026-04-17T23:03:03Z Avirmed Batsaikhan 53733 853742 wikitext text/x-wiki [[Файл:Exterior of the Bolshoi Theatre 20190429.jpg|thumb|Оросын их театр|323x323px]] '''Большой театр''' буюу '''"Их театр"''' (албан ёсоор орос хэлээр. ''Государственный академический Большой театр России'') -Оросын хамгийн том болон ууган театруудын нэг бөгөөд дэлхийн Дуурь, бүжгэн жүжгийн урлагийн томоохон төвүүдийн нэг юм. ОХУ-ын нийслэл [[Москва]] хотын төвд Театрын талбай дээр байдаг. == Түүх == Их театрыг 1776 оны 3-р сарын 28-нд тус театр байгуулагдсан өдөр гэж үздэг. Мужийн прокурор, хунтайж [[Пётр Урусов]] Оросын [[II Екатерина]] хатан хаанаас "бүх төрлийн театрын үзүүлбэр үзүүлэх" зөвшөөрөл авчээ. Барилгын ажлыг Петровка гудамжинд (Неглинка голын баруун эрэгт) эхлүүлсэн тул анх ''"Петровскийн театр"'' гэж нэрлэгддэг байжээ. Пётр Урусовын барьж эхлүүсэн театр нээлтээ хийхээс өмнө шатсан тул өөрийн хамтрагч Английн бизнесмен Майкл (Михайл) Жорж Мэддокс-т театр барих ажлаа шилжүүлжээ. Улмаар 1776-1789 онд Петровскийн Их театрыг архитектор Кристиан Росбергийн зохион бүтээсэн зургаар Мэддоксын удирдлаган дор барьж дуусгасан байна. Их театрын албан ёсны нээлт 1780 оны 12-р сарын 30-нд болсон байна. Театр нь партер, гурван давхар урт лож зэрэг нийт 1000 орчим үзэгчийн суудалтай байв. Мэддоксын барьсан Петровскийн театр 25 жилийн дараа 1805 оны 10-р сарын 8-нд шатжээ. Гурван жилийн турш театрын уран бүтээлчид Москвагийн язгууртнуудын гэрийн театрт тоглолт хийдэг байжээ. Арбатын талбайд К.И.Росси шинэ модон барилгыг барьжээ. Дөрвөн жилийн турш оршин тогтнож байсан театрын барилга 1812 оны 9-р сард Францын цэргүүдэд эзлэгдсэн үеэр гарсан Москвагийн гал түймрээр бүрэн шатжээ. [[Файл:Inside Moscow Bolshoi Theatre.jpg|thumb|322x322px|Их театр дотор талаасаа]] 1816 онд Москвагийн Барилгын Комисс шинэ Их театрын барилга барих уралдаан зарласан байна. Уралдаанд Л.Дубуис, Д.Гиларди, Ф.Кампореси, П.Гонзаго, А.Н.Бакарев болон бусад архитекторууд оролцсон ч нэг ч төсөл хүлээж аваагүй. Эзэн хааны Урлагийн академийн профессор А.А.Михайловын төсөл уралдааны ялагчаар тодорчээ. Гэсэн хэдий ч Михайловын төслийг хэтэрхий үнэтэй гэж үзсэнээс гадна түүний зохион бүтээсэн театрын барилга нь хэмжээсээрээ хэт том байсан нь эргэн тойрны барилгуудтай тохирохгүй байв. Төслийн засварыг итали гаралтай архитектор [[Иосип Бове]]-д даатгасан байна. Одоогийн байдлаар "Большой театр"-ын урын санд дуурь, балетын олон сонгодог бүтээл хадгалагдаж байгаа боловч театр шинэ туршилт хийхийг мөн эрмэлзэж байгаа ажээ. === 2005-2011 оны их засвар === 2005 оны 6-р сарын 30-нд [[Модест Мусоргский|Модест Мусоргскийн]] "Борис Годунов" -ыг хаалтын өмнө гол тайзнаа тоглосон сүүлчийн тоглолт болоод 2005 оны 7-р сарын 1-нд Большой театрын түүхэн тайзыг сэргээн засварлахаар түр хаасан байна. 2008 онд дуусгахаар төлөвлөж байсан боловч "Их засварын ажил" хойшлогдсоор 2011 оны 10-р сарын 28-нд Дмитрий Черняковын найруулсан дуурь, балетын жүжигчдийн оролцсон гала концертоор нээлтээ хийсэн байна. Засварын дараа үзэгчдийн суудал 2155-аас 1740 болж цөөрсөн ажээ. 2012 оны 2-р сарын 14-нд ОХУ-ын Аудитын танхим ([[Орос хэл|орос.]] ''Счётная палата'') “Большой театрын сэргээн босголтод 35,4 тэрбум рубль зарцуулсан” гэж мэдэгдсэн байна. == Уран бүтээлүүд == Большой театрын ерөнхий хөгжмийн удирдаачаар 2005-2009 онд Александр Ведерников, 2009-2010 онд Леонид Десятников, 2010-2013 онд Василий Синайский, 2014 оноос Туган Сохиев нар ажилласан байна. 2013 оны 7-р сараас Большой театрын ерөнхий захиралаар Владимир Урин ажиллаж байсны дараа 12-р сараас [[Валерий Гергиев|Валерий Гергиевыг]] томилсон байна. [[Ангилал:1825 онд байгуулагдсан]] [[Ангилал:Москвагийн барилга байгууламж]] [[Ангилал:Неоклассицизмийн барилга байгууламж улс орноор]] [[Ангилал:Оросын театрын байгууламж]] corhleytstrh9ult3a1l1zui8pk5pk0 0 124513 853746 728114 2026-04-18T00:42:33Z Avirmed Batsaikhan 53733 853746 wikitext text/x-wiki [[Файл:Madame Tussauds London.jpg|thumb|Лондон хот дахь Мадам Тюссо музей]] '''Мадам Тюссо музей''' ([[Франц хэл|франц]]. Madame Tussauds) [[Анна Мари Тюссо]]-гийн 1835 онд Лондон хотын Вестминстерын Марилебон дүүрэгт байгуулсан лааны тосон барималын музей (wax museum). Дэлхийн 25 хотод салбар музейнүүд байдаг ажээ. Мадам Тюссо музей нь түүхэн алдартай хүмүүс, кино, телевизийн одуудын дүрсийг лааны тосоор тун адилхан хийж үзүүлдэгээрээ олон зуун мянган жуулчдыг татдаг байна. == Түүх == [[Анна Мари Тюссо]] (1761—1850) францын [[Страсбург|Страсбургт]] төрөхдөө Гросхольц (Grosholtz) овогтой байсан бгөөд түүний эх нь лааны тосоор баримал хийдэг швейцарын доктор [[Филипп Кёртис]]<nowiki/>ын (Philippe Curtius, 1737-1797) гэрийн үйлчлэгч байжээ. Улмаар Ф.Кёртис 6 настай Мари Тюссо охинд лааны тосоор баримал хийх урлагт анх сургаж эхэлсэн байна. 1770 онд Филип Кёртис анхны үзэсгэнгээ гаргаж их амжилтанд хүрчээ. 1776 онд тэрээр өөрийн үзэсгэлэнгээ Парисын Пале-Рояль-д, 1782 онд Тампль гудамжинд гаргаж байжээ. Грошхольц охин 1777 онд анх лааны тосоор францын алдарт зохиолч, гүн ухаантан Вольтерын барималыг бүтээжээ. Тэрээр 17 настайдаа Версалийн ордонд Францын хаан XVI Людовикийн эгч Элизабет хатагтайд багшилдаг болжээ. Улмаар [[Францын хувьсгал|Францын хувьсгалын]] үеэр тэрээр баривчлагдаж гурван сар шоронд хоригдож, цаазаар авах ялыг хүлээж байсан ч нөлөө бүхий найзынхаа оролцоотойгоор суллагджээ. Тэрээр Хувьсгалын үеэр хэлмэгдсэн олон хүний барималыг бүтээж үлдээсэн байна. 1794 онд Кёртисыг нас барсны дараа түүний асар том лааны тосон загваруудын цуглуулгыг Мари Грошхольц өвлөн авчээ. Үүнээс хошхи 33 жилийн хугацаанд тэрээр цуглуулгаа Европ даяар тойрон авч явж дэлгэн үзүүлдэг байжээ. Тэрээр 1795 онд Франсуа Тюссо-той гэрлэж, түүний овгийг авч шоуныхаа нэрийг "Мадам Тюссо" гэж өөрчилсөн байна. 1802 онд Мари Тюссо [[Лондон]] руу үзэсгэлэнгээ авч очиж дэлгэн үзүүлж байх үеэр [[Англи-Францын дайн]] дэгдсэн тул Мари Тюссо болон түүний цуглуулга Франц руу буцаж чадаагүйд хүрч Их Британи, Ирландаар аялахаас өөр аргагүй болсон байна. Ингэж тэрээр Лондонд суурших болж 1835 онд [[Бейкер Стрит]]<nowiki/>эд анхны байнгын лааны тосон барималын үзэсгэлэн нээгдсэн түүхтэй ажээ. Мари Тюссогийн музейн үзмэрийн сонин зүйл бол "Аймшгийн өрөө" (Chamber of Horrors) байв. Энд Францын хувьсгалд хохирогчид, алуурчид, алдартай гэмт хэрэгтнүүдийн барималыг дэлгэн үзүүлдэг байжээ. 1850 онд Мари Тюссо нас барж түүний музейг хүүхдүүд гэр бүлийнхэн хувьцаа хэлбэрээр өвлөн авчээ. Мари Тюссогийн ач хүү Жозеф Рэндалл (Joseph Randall) 1881 онд өөрийн үеэл Луизагийн хувийг худалдан авч хувьцааны дийлэнхийг эзэмших болжээ. 1884 онд үзмэрийн талбай бага байсан тул лааны тосон барималын цуглуулга Мэрилебон-роуд дахь шинэ барилга руу нүүж 7-р сарын 14-нд амжилттай нээлтээ хийсэн байна. Хөрөнгө татаж өргөтгөх зорилгоор Ж.Рэндалл 1888 онд музейг хувьцаат компани болгох гэсэн боловч хувьцаа эзэмшигч гэр бүлийн гишүүд хооронд маргаан үссч зөвшөөрөөгүй тул 1889 оны 2-р сард Мадам Тюссо музейг Эдвин Пойзер нарын бизнесмэнүүдэд заржээ. Первая восковая скульптура молодого Уинстона Черчилля была сделана в 1908 году; с тех пор было сделано всего десять. [[Файл:Marilyn Monroe Wax Statue in Madame Tussauds London.jpg|thumb|Лондон хотын Мадам Тюссо музей дахь Мэрилин Монрогийн баримал]] Сүүлд 1925 оны гал түймэр, 1941 оны фашист германы бөмбөгдөлт зэрэгт олон баримал өртөж гэмтсэн боловч ихэнхийг нь сэргээн засварлаж чаджээ. Анхны гадаад дахь "Мадам Тюссо музей"-н салбар 1970 онд Амстердам хотод нээгдсэн байна. Өнөөгийн байдлаар 25 хотод салбартай байна. == Мадам Тюссо-гийн музейн салбарууд. Нээгдсэн он. == === Ази === * Бээжин, China (2014) * Чонгчинг, Chongqing, China (2016) * Шанхай, Shanghai, China (2006) * Ухань, Wuhan, China (2013) * Хонг Конг, Hong Kong (2000) * Дели, India (2017) * Tокио, Japan (2013) * Сингапур, Singapore (2014) * Бангкок, Thailand (2010) * Дубай, United Arab Emirates (2021) === Европ === * Астердам, Netherlands (1970) * Берлин, Germany (2008) * Блакпүл, Blackpool, United Kingdom (2011) * Будапешт, Hungary (2022) * Истанбул, Turkey (2016) * Лондон, United Kingdom (1835) * Прага, Czech Republic (2019) * Вена, Austria (2011) === Умард Америк === * Hollywood, United States (2009) * Las Vegas, United States (1999) * Nashville, United States (2017) * New York City, United States (2000) * Orlando, United States (2015) * San Francisco, United States (2014) * Washington, D.C., United States (2007-2021) === Австрали === * Сидней, Australia (2012) [[Ангилал:1835 онд байгуулагдсан]] [[Ангилал:Музей]] qwfefjavtkg6nj4xm5g0gmrdna4jph6 0 134291 853797 789975 2026-04-18T11:41:52Z Avirmed Batsaikhan 53733 853797 wikitext text/x-wiki '''Эрих Хэйниш''' ([[Герман хэл|герман]]. ''Erich Haenisch'' 1880 оны 8-р сарын 27-нд Берлинд төрсөн- 1966 оны 12-р сарын 21-нд [[Штутгарт]] хотод нас барсан) - Германы [[Хятад судлал|хятад]], [[Монгол судлал|монгол]], [[Манж судлал|манж]] судлаач эрдэмтэн. Тэрээр эрдэмтэн Вильхельм Грубегийн ([[Герман хэл|герман]]. Wilhelm Grube) шавь нь байсан. == Намтар == Эрих Хэйниш 1899 онд Колбергийн гимназид элсэж улмаар [[Берлиний Их сургууль|Берлиний Их сургуульд]] суралцах болсон байна. 1903 онд 23 настайдаа "Дорнод Монголын түүхийг хятадын эртний бичвэртэй харьцуулах нь" сэдвээр эрдмийн зэрэг горилсон зохиол бичсэн нь судлаачдын анхаарлыг ихэд татсан байна. Тэрээр их сургуулиа төгсөөд 7 жил хятадын цэргийн академид герман хэлний багшаар ажиллаж байгаад 1911 онд Берлинд буцаж ирээд Угсаатны зүйн музейд эрдэм шинжилгээний ажилтан болжээ. 1913 оноос Берлиний их сургуульд цагийн багш, 1920 онд дэд профессор болсон. 1925 оноос [[Гёттингений их сургууль|Гёттингений их сургуульд]] хэсэг хугацаанд багшилсан боловч тэр жилдээ [[Лайпцигийн их сургууль]] руу багшлахаар шилжив. 1932 оноос Берлиний их сургуульд хятад судлалын профессороор буцаж ирсэн юм. Үүний зэрэгцээ тэрээр 1927-1951 онд [[Мюнхен|Мюнхенд]] Зүүн Азийн соёл, хэл шинжлэлийн профессороор ажиллаж байсан. Хэйниш олон улсын өргөн харилцаатай байсан бөгөөд Америкийн Жорж А.Кеннеди зэрэг гадаадын хятад судлаачдын эрдэм шинжилгээний удирдаач багш байсан. 1936 онд тухайн үеийн өрнөдийн монгол судлаачдаас анх удаа шинэ тулгар байгуулагдсан БНМАУ-д ирж [[Судар бичгийн хүрээлэн|Судар бичгийн хзрээлэнгийн]] номын санд суун судалгааны ажил хийж байсан бөгөөд энэ талаар сонирхолтой "Хуучин ба шинэ үеийн Монголын дүр төрх-Германы дорно дахины судалгаа" тэмдэглэл (''Die Mongolei-Bilder aus alter und neuer Zeit-Der Orientin deutscher forschung'', 1944) бичиж үлдээсэн байна. Мөн хөдөө орон нутгаар судалгаа хийхэд нь эрдэмтэн [[Бямбын Ринчен]] дагалдан явж байжээ. Түүний "Сонгодог хятад бичгийн хэл" хичээл нь герман хэлээр ярьдаг улс орнуудад хамгийн нэр хүндтэй сурах бичиг байсан юм. Мөн [[Хэрлэн гол]] орчмоос авсан 1240 монгол бичмэлээс "[[Монголын Нууц Товчоо|Монголын нууц товчоо]]"-г орчуулж, 1937 онд эх бичвэрийг тайлбарлаж, 1939 онд толь бичгийг хэвлүүлж, 1940 онд анхны герман орчуулгыг толилуулсан байна. Хэйниш францын хятад судлаач Энри Масперог Бухенвальд хорих лагераас суллахын төлөө эрх баригчдыг лоббидож байсан цорын ганц Германы хятад судлаач юм. Масперогийн хүү нь [[Францын эсэргүүцлийн хөдөлгөөн|Францын эсэргүүцлийн хөдөлгөөнд]] идэвхтэй оролцож байсан тул түүнийг эхнэрийнх нь хамт 1944 оны 7-р сарын 26-нд [[Гестапо|гестапогийнхон]] баривчилсан юм. Хамтран ажиллагсад нь түүнийг дэмжээгүй тул Хэйнишийн хүсэлтүүд амжилтгүй болж Масперо 1945 оны 3-р сарын 17-нд Бухенвальд шоронд ядарч сульдсаны улмаас нас баржээ. Масперогийн эхнэрийг сүүлд [[Улаан Арми|Зөвлөлтийн арми]] Померанийг чөлөөлөхдөө сулласан байна. Эрих Хэйниш 1930 оноос хойш [[Лайпциг]] дахь Саксоны Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн байсан бөгөөд 1942 онд Пруссийн Шинжлэх Ухааны Академийн жинхэнэ гишүүнээр элсжээ. [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн|Дэлхийн 2-р дайны]] дараа тэрээр 1966 он хүртэл Берлин дэх Германы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн байсан. 1955 онд тэрээр Баварийн Шинжлэх Ухааны Академийн сурвалжлагч гишүүн болжээ. ==Гэр бүл== Эрих Хэйниш нутгийн түүхч Алтмарк Теодор Зейчлиний ач охин, Пруссийн Боловсролын сайд, Висбаден дүүргийн ерөнхийлөгч Конрад Хэйнишийн үеэлтэй гэрлэсэн байна. Түүний хүү нь, япон судлаач эрдэмтэн, номын сангийн захирал Вольф Хэйниш ([[Герман хэл|герман]]. ''Wolf Haenisch'') юм. {{DEFAULTSORT:Хэйниш, Эрих}} [[Ангилал:Германы монголч эрдэмтэн]] [[Ангилал:1880 онд төрсөн]] [[Ангилал:1966 онд өнгөрсөн]] ltk80wi4136fugb7rc4zpj1yy2qkvud 0 135203 853754 853010 2026-04-18T03:30:31Z 唐吉訶德的侍從 5036 853754 wikitext text/x-wiki [[Файл:ChinaChifengBaarinZuoqi.png|thumb|Баарин зүүн хошуу]] '''Баарин зүүн хошуу''' ([[монголоор]]: {{МонголЮникод|ᠪᠠᠭᠠᠷᠢᠨ<br>ᠵᠡᠭᠦᠨ<br>ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ}}; [[хятадаар]]: 巴林左旗, пиньинь: Bālín zuǒ qí) - [[БНХАУ]]-ын [[Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орон|Өвөр Монголын өөртөө засах ороны]] [[Улаанхад хот|Улаанхад хотын]] харъяаны хошуу. Тус хошуу нь 2022 оны байдлаар 334,340<ref>{{Cite web |title=Population: Inner Mongolia: Chifeng: Balinzuo {{!}} 经济指标 {{!}} CEIC |url=https://www.ceicdata.com/zh-hans/china/population-county-level-region/population-inner-mongolia-chifeng-balinzuo |access-date=2024-06-19 |website=www.ceicdata.com}}</ref> хүнтэйгээс [[Хятад үндэстэн]] (61%), [[Монголчууд|Баарин Монголчууд]] (35%) холилдон оршин амьдардаг. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Бага Баарин хошуу''', '''Баарин бэйсын хошуу''' байв.<ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=27 | language=zh}}</ref> == Түүх == Баарин зүүн хошууны нутагт эртнээс нүүдэлчдийн нутаг байж, хятадын [[Байлдаант улсын үе|Байлдаант улсын үед]] [[Рун ‍(Овог аймаг)|Уулын Рун]], [[Дунху]] зэрэг аймгууд нутаглаж байсан. [[Хүннү улс|Хүннү гүрний]] үед [[Сяньби]], [[Ухуань]] аймгууд, мөн тэдний залгамж [[Киданчууд|Кидан аймаг]] өнө удаан нутагласаар байв. [[Хидан Улс|Кидан Улс]] байгуулагдаж, 918 онд [[Дээд нийслэл ‍(Хятан)|Дээд нийслэлээ]] тус хошууны нутагт байгуулсан. [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Монгол Улсын]] [[Батмөнх даян хаан|Батмөнх даян хааны]] тавдугаар хөвгүүн [[Алчболд|Алчуболдод]] таван отог Өвөр Халхыг өмч болгон өгсөний дотор [[Баарин]] аймаг багтсан. Алчуболдын дараа хүү Хургач Хасар тайж өөрийн таван аймгийн хамт [[Шар мөрөн (Өвөр Монгол)|Шар мөрний]] орчимд нүүдэллэн нутаглах болсон. Хожим өөрийн таван хөвгүүний нэг [[Субухай дархан ноён|Субухай дархан ноёнд]] Баарин отгийг өгсөн нь [[Цахар]] дахь Монголын хаадын захиргаанд явсаар 1620-иод онд [[Чин гүрэн|манжийн Чин гүрэнд]] дагаар орсон. Субухай дархан ноёны хөвгүүн Бага баатар ноёны ахмад хөвгүүн Өвөгдэй [[Хунтайж|хунтайжийн]] ахмад хөвгүүн төрийн эфү [[Сэрэн (Баарины ноён)|Сэрэн]] ноёнд 1648 онд [[Засаг ноён|засаг]], [[Бэйс|хошууны бэйс]] цол өгч, Баарины зүүн хошууг байгуулан захируулан, [[Зуу Удын чуулган|Зуу Удын чуулганд]] харъяалуулав. 1891 оны [[Жиньдандаогийн хядлага|Улаан малгайтны хядлагаар]] тус хошууны ихэнх нутагт [[Хятадууд|хятад]] тариачид ирж, суурьших болсон. Чин гүрэн мөхсөний дараа 1914-1933 он хүртэл [[Дундад Иргэн Улс|ДИУ]]-ын Линьдун мужид, 1933-1945 он хүртэл [[Манж-го|Манжго улсад]] харъяалагдаж байгаад 1946 оны 6 сараас [[Хятадын Коммунист нам|Хятадын Коммунист намын]] захиргаанд орж, 1949-1969 онд [[Өвөр Монгол|Өвөр Монголын Өөртөө засах ороны]] Зуу Уд аймагт хамаарах болсон. 1969-1979 онд Өвөр Монголыг татан буулгахад [[Ляонин муж|Ляонин мужид]] захирагдах болсон. 1979 оноос Өвөр Монголын [[Улаанхад хот|Улаанхад хотод]] харъяалагдаж эхлэсэн. {| class="wikitable" |+ Баарин зүүн гарын хошууны засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Манзушир || Засаг, хошууны бэйс || 1648-1672 || |- | Очирсан || Засаг, хошууны бэйс || 1706-1719 || |- | Бадам || Засаг, хошууны бэйс || 1719-1738 || |- | Номон-Эрхт || Засаг, хошууны бэйс || 1738-1743 || |- | Dase || Засаг, хошууны бэйс || 1743-1747 || |- | Сампилдорж || Засаг, хошууны бэйс || 1747-1788 || |- | Доржпалам || Засаг, хошууны бэйс || 1789-1830 || |- | Гармаашиди || Засаг, хошууны бэйс || 1830-1838 || |- | Dorjisamrub || Засаг, хошууны бэйс || 1838-1857 || |- | Бичнасан || Засаг, хошууны бэйс || 1857-1867 || |- | Дүйнхоржав || Засаг, хошууны бэйс || 1867-1903 || |- | Цэдэннамжилванбу || Засаг, төрийн жүн ван || 1903-1935 || 1903 оноос засаг хошууны бэйс, 1912 оноос засаг төрийн бэйл, 1913 оноос жүн вангийн зэрэг, 1915 оноос засаг төрийн жүн ван |- |} == Засаг захиргааны хуваарь == Баарин зүүн хошуу нь 2 зээл гудамж, 7 балгас, 2 тосгон, 2 суманд хуваагдана. Хошууны төв нь Линьдун балгас {| class="wikitable mw-collapsible" !Нэр !Ханз !Пиньинь галиг !Монгол бичиг !Код |- | colspan="5" |'''Зээл гудамж (街道)''' |- |Линдонгийн баруун хотын зээл гудамж |林东西城街道 |''Líndōng Xīchéng Jiēdào'' |{{MongolUnicode|ᠯᠢᠨᠳ᠋ᠦ᠋ᠩ ᠦᠨ<br>ᠪᠠᠷᠠᠭᠤᠨ<br>ᠬᠣᠲᠠ ᠶᠢᠨ<br>ᠵᠡᠭᠡᠯᠢ ᠭᠤᠳᠤᠮᠵᠢ}} |150422403 |- |Линдонгийн зүүн хотын зээл гудамж |林东东城街道 |''Líndōng Dōngchéng Jiēdào'' |{{MongolUnicode|ᠯᠢᠨᠳ᠋ᠦ᠋ᠩ ᠤᠨ<br>ᠵᠡᠭᠦᠨ<br>ᠬᠣᠲᠠ ᠶᠢᠨ<br>ᠵᠡᠭᠡᠯᠢ ᠭᠤᠳᠤᠮᠵᠢ}} |150422404 |- | colspan="5" |'''Балгас (镇)''' |- |Линьдун балгас |林东镇 |''Líndōng Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠯᠢᠨᠳᠦ᠋ᠩ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150422100 |- |Лунчан балгас |隆昌镇 |''Lóngchāng Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠯᠦᠩᠴᠠᠩ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150422101 |- |Арван гурван овоо балгас |十三敖包镇 |''Shísān'áobāo Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠠᠷᠪᠠᠨ<br>ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ<br>ᠣᠪᠣᠭ᠎ᠠ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150422102 |- |Билүүтэй балгас |碧流台镇 |''Bìliútái Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠪᠢᠯᠡᠭᠦᠲᠠᠢ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150422103 |- |Фүхэ балгас |富河镇 |''Fùhé Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠹᠦ᠋ ᠾᠧ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150422104 |- |Баян уул балгас |白音勿拉镇 |''Báiyīnwùlā Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠪᠠᠶᠠᠨ᠌ ᠠ᠋ᠭᠤᠯᠠ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150422105 |- |Хархад балгас |哈拉哈达镇 |''Hālāhādá Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠬᠠᠷᠠᠬᠠᠳᠠ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150422106 |- | colspan="5" |'''Тосгон (乡)''' |- |Саньшань тосгон |三山乡 |''Sānshān Xiāng'' |{{MongolUnicode|ᠰᠠᠨ ᠱᠠᠨ<br>ᠰᠢᠶᠠᠩ}} |150422202 |- |Хуажалга тосгон |花加拉嘎乡 |''Huājiālāgā Xiāng'' |{{MongolUnicode|ᠬᠤᠸᠠᠵᠢᠯᠠᠭ᠎ᠠ<br>ᠰᠢᠶᠠᠩ}} |150422203 |- | colspan="5" |'''Сум (苏木)''' |- |Цагаанхад сум |查干哈达苏木 |''Chágànhādá Sūmù'' |{{MongolUnicode|ᠴᠠᠭᠠᠨᠬᠠᠳᠠ<br>ᠰᠤᠮᠤ}} |150422200 |- |Улаандаваа сум |乌兰达坝苏木 |''Wūlándábà Sūmù'' |{{MongolUnicode|ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠳᠠᠪᠠᠭ᠎ᠠ<br>ᠰᠤᠮᠤ}} |150422201 |} == Холбоотой хуудас == * [[Баарин баруун хошуу]] * [[Зуу Удын чуулган]] == Эшлэл == <references />{{Өвөр Монгол}} [[Ангилал:Өвөр Монголын хошуу]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] ldjt7seia0q72gtkfbr0d0w9mmdqoma 0 137243 853782 796288 2026-04-18T09:41:49Z 唐吉訶德的侍從 5036 853782 wikitext text/x-wiki [[Файл:ChinaOrdosWushen.png|thumb|Улаан нь Үүшин хошуу]] '''Үүшин хошуу''' ([[Монгол хэл|монгол]]: {{MongolUnicode|ᠦᠦᠰᠢᠨ<br>ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ}}; [[Хятад хэл|хятад]]: 乌审旗, [[пиньинь]]: Wū shěn qí) нь [[Хятад улс|Хятад улсын]] [[Өвөр Монгол|Өвөр Монголын]] [[Ордос хот|Ордос хотын]] харьяаны [[хошуу]] юм. Урьд нь '''Ордосын баруун гарын өмнөд хошуу''', нийтлэг нэр нь "Үүшин хошуу" байв. 1949 онд албан ёсоор Үүшин хошуу нэртэй болсон. Уг хошууны үүсэл нь 16-р зуунд [[Барсболд хаан|Барсболд хааны]] хүү [[Гүнбилэг жонон|Гүнбилэг жононгийн]] удмынхны захирсан отог нь [[Чин гүрэн|Чин гүрэнд]] дагаар орсны дараа 1649 онд [[Их Зуугийн чуулган|Их Зуу чуулганы]] нэг хошуу болсон нь одоо үе хүртэл хадгалагдан үлдсэн. Одоогийн байдлаар баруун талаар [[Отог хошуу|Отог хошуутай]], баруун болон баруун өмнө хэсгээр [[Отгийн өмнөд хошуу|Отгийн өмнөд хошуутай]], зүүн ба зүүн өмнөөр [[Шаньси муж|Шаньси мужтай]], хойд талаар [[Хангин хошуу]], [[Эзэн хороо хошуу|Эзэн хороо хошуутай]] тус тус хааяа залган оршиж байна. Хошууны төв нь [[Галуут хот]]. == Түүхийн тойм == Үүшин гэх нэрийг эртний 2000 жилийн өмнөх [[Үсүнь|Үсүнь улстай]] холбодог таамаглал байдаг ч, яг баттай нь 13-р зуунд [[Чингис хаан|Чингис хааны]] өргөмөл дүү [[Үүшин|Үүшин овгийн]] [[Борохул|Борохул ноён]], түүний удам угсааныхан мөн Үүшин овгоос гаралтай бусад зүтгэлтнүүд Монголын төрд үнэнчээр зүтгэж байсан явдал нь тус овгийн нэр хүндийг өсгөхөд нөлөөлжээ. 16-р зууны эхээр [[Батмөнх Даян хаан|Батмөнх Даян хааны]] гурав дахь хөвгүүн [[Барсболд хаан|Барсболд хаанд]] баруун гурван түмнийг захируулсны дотор Үүшин отог багтажээ. 16-р зууны дундуур Үүшин отог нь хоёр хэсэгт хуваагдсны эхнийх нь Барсболд жононгийн дунд хөвгүүн [[Лабуг тайж|Лабуг дархан тайжийн]] захирсан [[Түмэд|Түмэдийн]] '''Үүшин''' отог, хоёрдахь нь Ордосын [[Гүнбилэг жонон|Гүнбилэг жононгийн]] 4-р хөвгүүн [[Номтарни гоо тайж|Номтарни гоо тайжийн]] захирсан [[Бэсүд]], '''Үүшин''' отог бөгөөд одоогийн Үүшин хошуу нь Ордосын Номтарни гоо тайжийнхны захирсан отгоос улбаатай юм. Ордосын ноёд 1634 онд манжид эзлэгдсний дараа 1649 онд Их Зуугийн чуулган байгуулахад Ордосын Баруун гарын өмнөд хошуу нэртэйгээр байгуулсныг [[Хутагтай сэцэн хунтайж|Хутагтай сэцэн хунтайжийн]] жич Ринчин тайжд үе улиран залгамжлах засаг, хошууны бэйс цол хэргэм шагнасан нь 1949 он хүртэл 13 ноён үе улиран залгамжлан захирсан. Чин гүрэн мөхсний дараа [[Дундад Иргэн Улс|ДИУ]] байгуулагдсны дараа 1928 оноос [[Суйюань муж|Сүйюань мужийг]] байгуулахад '''Үүшин жуу''' (烏審召, Wū shěn zhào) нэрээр харьяалагдах болсон. 1949 онд [[БНХАУ]] байгуулагдсны дараа Сүйюань мужийг татан буулгаж, [[Их Зуугийн чуулган|Их Зуу аймгийг]] байгуулан Үүшин хошуу (乌审旗) гэж нэрлэх болсон. 1969 онд Хятад улс Өвөр Монголыг татан буулгахад Үүшин хошуу [[Шаньси муж|Шааньси мужид]] захирагдах болсонч, 1979 онд дахин хуучин хэвэнд нь оруулсан. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=87-88 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Ринчин || Засаг, хошууны бэйс || 1649-1661 || |- | Даржаа || Засаг, төрийн бэйл || 1661-1694 || 1949 оноос засаг хошууны бэйс, 1677 оноос засаг төрийн бэйл |- | Ванчиг || Засаг, төрийн бэйл || 1694-1698 || |- | Дашравдан || Засаг, хошууны бэйс || 1698-1734 || 1698 оноос засаг төрийн бэйл, 1733 оноос засаг хошууны бэйс |- | Рашсэрэн || Засаг, хошууны бэйс || 1734-1773 || |- | Шагдаржав || Засаг, хошууны бэйс || 1773-1778 || |- | Буянтай || Засаг, хошууны бэйс || 1778-1808 || |- | Жамбалдорж || Засаг, хошууны бэйс || 1808-1817 || |- | Санжайванчин || Засаг, хошууны бэйс || 1817-1828 || |- | Бадрах || Засаг, бэйлын зэрэг, хошууны бэйс || 1829-1884 || 1874 оноос бэйлын зэрэг |- | Чагдарсэрэн || Засаг, жүн вангийн зэрэг, төрийн бэйл || 1884-1912 || 1904 оноос жүн вангийн зэрэг |- | Төгс-Амгалан || Засаг, төрийн бэйл || 1912-1941 || |- |} == Нутаг дэвсгэрийн хуваарь == {| class="wikitable" !Нэр !Хятад ханз !Пиньинь галиг !Монгол бичиг !Засаг захиргааны код |- ! colspan="5" |Хот балгас |- |Галуут хот |嘎鲁图镇 |''Gālǔtú Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠭᠠᠯᠠᠭᠤᠲᠤ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150626100 |- |Үүшинзуу хот |乌审召镇 |''Wūshěnzhào Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠦᠦᠰᠢᠨᠵᠤᠤ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150626101 |- |Туг хот |图克镇 |''Túkè Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠲᠤᠭ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150626102 |- |Улаантолгой хот |乌兰陶勒盖镇 |''Wūlántáolègài Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠲᠣᠯᠣᠭᠠᠢ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150626103 |- |Шар-усан хот |无定河镇 |''Wúdìnghé Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠰᠢᠷᠠᠤ᠋ᠰᠤᠨ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150626104 |- ! colspan="5" |Сум |- |Сүлд сум |苏力德苏木 |''Sūlìdé Sūmù'' |{{MongolUnicode|ᠰᠦᠯᠳᠡ<br>ᠰᠤᠮᠤ}} |150626200 |} == Холбоотой хуудас == * [[Үүшин]] [[Ангилал:Өвөр Монголын хошуу]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] riek2pzwng1bnamvsonr603g6hx6jr2 853783 853782 2026-04-18T09:45:02Z 唐吉訶德的侍從 5036 853783 wikitext text/x-wiki [[Файл:ChinaOrdosWushen.png|thumb|Улаан нь Үүшин хошуу]] '''Үүшин хошуу''' ([[Монгол хэл|монгол]]: {{MongolUnicode|ᠦᠦᠰᠢᠨ<br>ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ}}; [[Хятад хэл|хятад]]: 乌审旗, [[пиньинь]]: Wū shěn qí) нь [[Хятад улс|Хятад улсын]] [[Өвөр Монгол|Өвөр Монголын]] [[Ордос хот|Ордос хотын]] харьяаны [[хошуу]] юм. Урьд нь '''Ордосын баруун гарын өмнөд хошуу''', нийтлэг нэр нь "Үүшин хошуу" байв. 1949 онд албан ёсоор Үүшин хошуу нэртэй болсон. Уг хошууны үүсэл нь 16-р зуунд [[Барсболд хаан|Барсболд хааны]] хүү [[Гүнбилэг жонон|Гүнбилэг жононгийн]] удмынхны захирсан отог нь [[Чин гүрэн|Чин гүрэнд]] дагаар орсны дараа 1649 онд [[Их Зуугийн чуулган|Их Зуу чуулганы]] нэг хошуу болсон нь одоо үе хүртэл хадгалагдан үлдсэн. Одоогийн байдлаар баруун талаар [[Отог хошуу|Отог хошуутай]], баруун болон баруун өмнө хэсгээр [[Отгийн өмнөд хошуу|Отгийн өмнөд хошуутай]], зүүн ба зүүн өмнөөр [[Шаньси муж|Шаньси мужтай]], хойд талаар [[Хангин хошуу]], [[Эзэн хороо хошуу|Эзэн хороо хошуутай]] тус тус хааяа залган оршиж байна. Хошууны төв нь [[Галуут хот]]. == Түүхийн тойм == Үүшин гэх нэрийг эртний 2000 жилийн өмнөх [[Үсүнь|Үсүнь улстай]] холбодог таамаглал байдаг ч, яг баттай нь 13-р зуунд [[Чингис хаан|Чингис хааны]] өргөмөл дүү [[Үүшин|Үүшин овгийн]] [[Борохул|Борохул ноён]], түүний удам угсааныхан мөн Үүшин овгоос гаралтай бусад зүтгэлтнүүд Монголын төрд үнэнчээр зүтгэж байсан явдал нь тус овгийн нэр хүндийг өсгөхөд нөлөөлжээ. 16-р зууны эхээр [[Батмөнх Даян хаан|Батмөнх Даян хааны]] гурав дахь хөвгүүн [[Барсболд хаан|Барсболд хаанд]] баруун гурван түмнийг захируулсны дотор Үүшин отог багтажээ. 16-р зууны дундуур Үүшин отог нь хоёр хэсэгт хуваагдсны эхнийх нь Барсболд жононгийн дунд хөвгүүн [[Лабуг тайж|Лабуг дархан тайжийн]] захирсан [[Түмэд|Түмэдийн]] '''Үүшин''' отог, хоёрдахь нь Ордосын [[Гүнбилэг жонон|Гүнбилэг жононгийн]] 4-р хөвгүүн [[Номтарни гоо тайж|Номтарни гоо тайжийн]] захирсан [[Бэсүд]], '''Үүшин''' отог бөгөөд одоогийн Үүшин хошуу нь Ордосын Номтарни гоо тайжийнхны захирсан отгоос улбаатай юм. Ордосын ноёд 1634 онд манжид эзлэгдсний дараа 1649 онд Их Зуугийн чуулган байгуулахад Ордосын Баруун гарын өмнөд хошуу нэртэйгээр байгуулсныг [[Хутагтай сэцэн хунтайж|Хутагтай сэцэн хунтайжийн]] жич Ринчин тайжд үе улиран залгамжлах засаг, хошууны бэйс цол хэргэм шагнасан нь 1949 он хүртэл 13 ноён үе улиран залгамжлан захирсан. Чин гүрэн мөхсний дараа [[Дундад Иргэн Улс|ДИУ]] байгуулагдсны дараа 1928 оноос [[Суйюань муж|Сүйюань мужийг]] байгуулахад '''Үүшин жуу''' (烏審召, Wū shěn zhào) нэрээр харьяалагдах болсон. 1949 онд [[БНХАУ]] байгуулагдсны дараа Сүйюань мужийг татан буулгаж, [[Их Зуугийн чуулган|Их Зуу аймгийг]] байгуулан Үүшин хошуу (乌审旗) гэж нэрлэх болсон. 1969 онд Хятад улс Өвөр Монголыг татан буулгахад Үүшин хошуу [[Шаньси муж|Шааньси мужид]] захирагдах болсонч, 1979 онд дахин хуучин хэвэнд нь оруулсан. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=87-88 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Ринчин || Засаг, хошууны бэйс || 1649-1661 || |- | Даржаа || Засаг, төрийн бэйл || 1661-1694 || 1661 оноос засаг хошууны бэйс, 1677 оноос засаг төрийн бэйл |- | Ванчиг || Засаг, төрийн бэйл || 1694-1698 || |- | Дашравдан || Засаг, хошууны бэйс || 1698-1734 || 1698 оноос засаг төрийн бэйл, 1733 оноос засаг хошууны бэйс |- | Рашсэрэн || Засаг, хошууны бэйс || 1734-1773 || |- | Шагдаржав || Засаг, хошууны бэйс || 1773-1778 || |- | Буянтай || Засаг, хошууны бэйс || 1778-1808 || |- | Жамбалдорж || Засаг, хошууны бэйс || 1808-1817 || |- | Санжайванчин || Засаг, хошууны бэйс || 1817-1828 || |- | Бадрах || Засаг, бэйлын зэрэг, хошууны бэйс || 1829-1884 || 1874 оноос бэйлын зэрэг |- | Чагдарсэрэн || Засаг, жүн вангийн зэрэг, төрийн бэйл || 1884-1912 || 1904 оноос жүн вангийн зэрэг |- | Төгс-Амгалан || Засаг, төрийн бэйл || 1912-1941 || |- |} == Нутаг дэвсгэрийн хуваарь == {| class="wikitable" !Нэр !Хятад ханз !Пиньинь галиг !Монгол бичиг !Засаг захиргааны код |- ! colspan="5" |Хот балгас |- |Галуут хот |嘎鲁图镇 |''Gālǔtú Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠭᠠᠯᠠᠭᠤᠲᠤ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150626100 |- |Үүшинзуу хот |乌审召镇 |''Wūshěnzhào Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠦᠦᠰᠢᠨᠵᠤᠤ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150626101 |- |Туг хот |图克镇 |''Túkè Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠲᠤᠭ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150626102 |- |Улаантолгой хот |乌兰陶勒盖镇 |''Wūlántáolègài Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠲᠣᠯᠣᠭᠠᠢ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150626103 |- |Шар-усан хот |无定河镇 |''Wúdìnghé Zhèn'' |{{MongolUnicode|ᠰᠢᠷᠠᠤ᠋ᠰᠤᠨ<br>ᠪᠠᠯᠭᠠᠰᠤ}} |150626104 |- ! colspan="5" |Сум |- |Сүлд сум |苏力德苏木 |''Sūlìdé Sūmù'' |{{MongolUnicode|ᠰᠦᠯᠳᠡ<br>ᠰᠤᠮᠤ}} |150626200 |} == Холбоотой хуудас == * [[Үүшин]] [[Ангилал:Өвөр Монголын хошуу]] [[Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог]] k7atfuknml2pa1jzdr7bnht789797kb 0 145409 853674 853100 2026-04-17T13:27:26Z HorseBro the hemionus 100126 853674 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс дайн | conflict = Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн | place = [[Енисей мөрөн]], [[Эрчис мөрөн]], [[Зайсан нуур]], Бий мөрөн, Өмнөд Сибирь, Орос болон Зүүн хойд Казахстан | date = 17-оос 18-р зуунд | image = Renat map.jpg | caption = Шведийн олзлогдогч [[Йохан Густав Ренат|Йохан Густав Ренатын]]ын [[Зүүнгар нутаг|Зүүнгар нутгийн]] газрын зураг | result = Зүүнгарын ялалт | combatant1 = {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | combatant2 = {{flag|Оросын царьт улс}} | commander1 = {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Сэнгэ хунтайж]] (1665–1667)<br/>{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Баяруг Тайж (1710)<br/>{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Цэвээнравдан]] (1716)<br/>{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Их Цэрэндондов]] (1716)<br/>{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэн]] (1719–1720) | commander2 = {{flag icon|Оросын царьт улс}} Родион Кольцов{{POW}} (1665)<br/>{{flag icon|Оросын царьт улс}} Чоктон{{executed}} (1709)<br/>{{flag icon|Оросын царьт улс}} Бухгольц (1715–1716)<br>{{flag icon|Швед}} [[Йохан Густав Ренат]]{{POW}} (1716)<br/>{{flag icon|Оросын царьт улс}} Лихарев (1719–1720) | territory = Зүүнгар–Оросын хилийг [[Енисей мөрөн]] болон [[Эрчис мөрөн]] дээр тогтоосон.<ref>{{Cite book |last=Grousset |first=Rene |title=The Empire of Steppes: A History of Central Asia |date=1970 |publisher=RUTGERS UNIVERSITY PRESS |location=New Brunswick |publication-date=1970 |pages=532}}</ref> }} '''Зүүнгар-Оросын мөргөлдөөн'''{{Efn|Зүүнгар болон оросууд хэзээ ч бүрэн хэмжээний дайн хийгээгүй тул эдгээр нь зөвхөн хилийн мөргөлдөөнүүдийн цуврал байсан юм.}} нь 17-оос 18-р зууны үед [[Зүүнгарын Хаант Улс|Зүүнгарын хаант улс]] болон [[Оросын царьт улс|Оросын Хаант улсын]] хооронд явагдсан цэргийн мөргөлдөөн, экспедиц, дайралтын цуврал байв. Энэ нь Зүүнгар Өмнөд [[Сибирь|Сибирийг]] эзлэн авахад хүргэсэн бөгөөд Оросууд Яркентэд алтны уурхай байрлуулж чадалгүй, Төв Азийг эзлэн түрэмгийлэх ажиллагаагаа зогсоосон юм. == Өмнөтгөл == [[Файл:CEM-15-Asia-Mercator-1595-Russia-2533.jpg|left|thumb|193x193px|1595 оны Оросын газрын зураг, шар өнгөөр.]] 16-р зуунд Оросууд [[Казань|Казань хотыг]] эзлэн авч, [[Астраханийн ханлиг|Астрахань хаант улсыг]] устгаснаар Оросууд 1582 онд Сибирь рүү тэлэлтээ эхлүүлсэн бөгөөд Ермак Тимофеевичийн удирдлага дор [[Сибирийн ханлиг|Сибирийн хаант улсын]] захирагч [[Көчөм Хан|Кучум ханы]] харьяанд байсан Вогулуудын нутаг дэвсгэрт довтлов. Хожим нь [[Татарууд|Татарын]] дайралт, дараа нь Оросын довтолгооны дараа тэд Сибирийн хаант улсыг амжилттай нэгтгэж, худалдааны замуудыг суурьшуулж, аюулгүй болгох хот, суурин газруудыг бий болгосон. 1614 онд [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Ойрадууд]] [[Томь гол|Томь голын]] эргэн тойронд Абин, Шор нар амьдардаг Кузнецкийн сав газрыг эзэлж, тэнд уул уурхай, төмөр боловсруулах ажил эрхэлж байжээ. Ойрадууд мөн [[Эрчис мөрөн|Иртышийн]] дунд болон дээд хэсгийн дагуух бүх давстай нууруудыг эзэмших эрхтэй болсон.<ref name=":0">{{Cite book |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia. Vol. 5: Development in contrast: from the sixteenth to the mid-nineteenth century |date=2003 |publisher=UNESCO Publishing |year=2003 |isbn=92-3-103876-1 |publication-date=2003 |pages=177}}</ref> Гэсэн хэдий ч тус бүс нутагт амьдарч байсан энгийн иргэд ойрадуудад алба гувчуур төлөх, ажиллахаас татгалзжээ. Энэ нь ойрадууд 1622 онд Кузнецкийг бүслэхэд хүргэсэн боловч хотыг эзэлж чадаагүй юм.<ref name=":0" /> Хожим нь 1634 онд [[Цорос|Чоросын]] хунтайж Хархулын хүү [[Эрдэнэбаатар хунтайж]] Эмил голын дээд хэсэг, [[Тарвагатайн нуруу]]ны өмнөд хэсэгт Зүүнгарын хаант улсыг байгуулжээ. Тэрээр оросуудтай найрсаг харилцаа тогтоож, тэдэнд давсны уурхайд нэвтрэх, өөрийн нутаг дэвсгэрт суурьших боломжийг олгосон юм.<ref>{{Cite book |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia. Vol. 5: Development in contrast: from the sixteenth to the mid-nineteenth century |date=2003 |publisher=UNESCO Publishing |year=2003 |isbn=92-3-103876-1 |publication-date=2003 |pages=146}}</ref> Гэсэн хэдий ч Эрдэнийн хүү [[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ]] оросууд болон [[Халх|Халхууд]] руу довтолсон тул Зүүнгар болон оросуудын харилцаа тасарчээ. == Мөргөлдөөний явц == [[Файл:Yenisei_River,_Siberia,_captured_by_Envisat_ESA230187.jpg|thumb|[[Енисей мөрөн|Енисей]] мөрний үзэмж.]] === Енисей, Бий руу довтолж эзэлсэн нь === 1665 онд Зүүнгарын хаант улсын [[Хунтайж]], Сэнгэ [[Хакасууд|Хакасын]] дэмжлэгтэйгээр Енисей мөрөн рүү довтлов. Зүүнгарууд Красноярскийн цайз руу дайрж, [[Красноярск]] болон түүний ойр орчмын оршин суугчид тэднээс ямар ч довтолгоо хүлээж байгаагүй юм. Зүүнгарууд хотын хэрмийн гаднах энгийн иргэдийг хядаж, тосгон, фермүүдийг сүйтгэж, хүнсний хангамжийг нь булаан авсан. Үүний дараа Зүүнгарууд Родион Кольцовын удирдсан [[Оросууд|Оросын]] хүчийг ялав. Зүүнгарууд Родион Кольцовыг олзолж,<ref name="Shamilevich">{{Cite book |last=Shamilevich |first=Umetbaev Timur |title=ДЖУНГАРЫ У СТЕН КРАСНОЯРСКА 1667 ГОД Уметбаев Тимур Шамилевич |language=ru |trans-title=DZUNGARS AT THE WALLS OF KRASNOYARSK 1667 Umetbaev Timur Shamilevich}}</ref> 1667 онд Красноярск хотыг бүслэн,<ref name="Shamilevich" /><ref>{{Cite book |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia. Vol. 5: Development in contrast: from the sixteenth to the mid-nineteenth century |publisher=UNESCO Publishing |year=2003 |isbn=92-3-103876-1 |page=180}}</ref> оршин суугчид нь өлсгөлөнд нэрвэгдэв. Сэнгэ Оросын эрх баригчдаас түүнийг ''"Киргизийн газар"'' -ын Гегемон буюу Сюзерейн гэж хүлээн зөвшөөрөхийг шаардсан бөгөөд энэ нь түүний эцэг (Эрдэнэбаатар хунтайж), өвөө (Хархул)-ын эзэмшил газар нутаг гэдгийг илтгэж байв,<ref>{{Cite book |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia. Vol. 5: Development in contrast: from the sixteenth to the mid-nineteenth century |date=2003 |publisher=UNESCO Publishing |year=2003 |isbn=92-3-103876-1 |publication-date=2003 |pages=178}}</ref> мөн киргиз хүмүүсийг түүнд суллахыг шаардаж байв. Оросууд Сэнгийн нөхцөлийг зөвшөөрч, Зүүнгарын бүслэлтээ орхив. <ref>{{Cite book |last=Boronin |first=O.V. |title=Двоеданничество в Сибири XVII – 60-е. гг. XIX в. |date=2002 |publisher=Boronin, O.V., Edited by V.A. Moiseev. - Barnaul, 2002 |location=Barnaul |publication-date=2002 |pages=83 |language=ru |trans-title=Double tribute in Siberia XVII - 60s. XIX century Oleg Valerievich Boronin}}</ref> 1709 онд Зүүнгарууд Баяруг Тайжийн удирдлага дор Кузнецкийг дахин довтлон, Бий, [[Катунь гол|Катун]] голуудын хооронд аян дайнд оролцов. Энэ нь Бий, Катун голуудын хоорондох бэхлэлтийг бүслэн сүйтгэв.<ref>{{Cite book |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia. Vol. 5: Development in contrast: from the sixteenth to the mid-nineteenth century |publisher=UNESCO Publishing |year=2003 |isbn=92-3-103876-1 |page=180}}</ref> Хожим нь 4,000 орчим морин цэрэгтэй Зүүнгарууд аян дайнаа үргэлжлүүлж, Кузнецк дүүргийн хэд хэдэн Оросын тосгоныг дээрэмдэж, тус дүүрэг дэх ойролцоох гарнизонуудыг ялав.<ref>{{Cite journal |last=Boronin |first=Oleg V. |date= |title=Двоеданничество в Сибири XVII - 60-е гг. XIX в. |trans-title=Dual Subordination in Siberia from the 17th to the 1860s |journal=Двоеданничество В Сибири XVII - 60-е Гг. XIX В. |language=ru |volume= |issue= |pages=}}</ref> === Зүүнгарын хаант улсруу хийсэн Оросын экспедицүүд === [[Файл:Inconnu_d'après_J.-M._Nattier,_Portrait_de_Pierre_Ier_(musée_de_l’Ermitage).jpg|left|thumb|272x272px|[[Оросын царьт улс|Оросын хаант улсын]] [[Царь|хаан]], Оросын [[Оросын эзэн хаан|эзэн хаан]] [[I Пётр|I Пётрын]] хөрөг]] 1714 онд дэд хурандаа И.Д. Бухгольц Сант Наталья гэх хөлөг онгоцоос ирсэн [[I Пётр|I Пётрын]] гарын үсэгтэй тушаалуудыг хүлээн авчээ: "Эркет (Яркенд) хотыг эзэлж, [[Амударья]] дагуух [[Бухар]] дахь алтан элсийг эрж хай, мөн [[Эрчис мөрөн|Эрчис мөрний]] дагуу [[Омск]], Железенская, Ямышевская, [[Семей|Семипалатьная]], [[Өскемен|Усть-Каменогорск]] гэсэн цайз руу явж, тэнд отряд цуглуулж, Эрчис мөрний Ямыш нуур руу яв."<ref>{{Cite book |last=Martynov |first=L. |title=Крепость на Оми: Исторический очерк |publisher=Омскоблиздат |year=1939 |location=Omsk |language=ru |trans-title=The Fortress on the Om: A Historical Sketch}}</ref> Тэнд тэрээр өвөлдөө зогсоод, цайз барьж, тэндээ цэрэг үлдээгээд, Яркенд хот руу явах ёстой байв. Эдгээр бүс нутагт [[Алт|алтны]] орд байгаа гэдэгт I Пётрт Сибирийн захирагч, Матвей Гагарин итгүүлжээ. 1715 оны 10-р сарын эхээр Бухгольцын удирдсан отряд Ямышевын давст нуурт хүрч, Оросууд Ямышевын цайзыг барьж эхэлжээ.<ref>{{Cite book |last=Martynov |first=L. |title=Крепость на Оми: Исторический очерк |publisher=Омскоблиздат |year=1939 |location=Omsk |language=ru |trans-title=The Fortress on the Om: A Historical Sketch}}</ref> Хэдэн сарын дараа, 1715 оны 12-р сарын дундуур Бухгольц цааш явалгүй I Пётрт ийм цөөн тооны цэрэгтэй Зүүнгаруудтай тулалдах нь аюултай гэж бичсэн боловч захидал 1716 оны 8-р сарын 7 хүртэл хүрээгүй.<ref>{{Cite encyclopedia|year=1836|title=Бухгольц, Иван Димитриевич|publisher=Тип. А. Плюшара|location=СПб|language=ru}}</ref> [[Файл:Pays_des_calmoucs.gif|thumb|[[Зүүнгарын Хаант Улс|Зүүнгарын хаант улсыг]] дурдсан "[[Халимаг ястан|Калмоук]]"-ын газрын зураг.]] Үүний зэрэгцээ Зүүнгарын хаант улсын хаан [[Цэвээнравдан]] Бухгольцоос явахыг шаардсан бөгөөд уг шаардлагад Зүүнгарын хаан Оросын цэргүүд гарч ирсэнд сэтгэл дундуур байв. Оросын экспедицийн хүчин уг шаардлагыг хүлээн аваагүй бөгөөд Зүүнгарын хааны ах [[Их Цэрэндондов]] 1716 оны 2-р сарын 9-нд [[Ямышевын бүслэлт|Ямышевыг бүслэн]] 10,000 цэрэгтэй цайз руу довтлоход хүргэсэн юм.<ref>{{Cite book |last=Perdue |first=P.C. |title=China Marches West: The Qing Conquest of Central Eurasia |date=2005 |publisher=the Belknap press of Harvard university press, Peter C. Perdue |isbn=0-674-01684-X |location=Cambridge |publication-date=2005 |pages=212}}</ref> Цайзын өвлийн бүслэлт эхэлж, Оросын отряд өлсгөлөн, өвчний улмаас 2,300 хүнээ алдсан бөгөөд тусламж, хангамжийг Зүүнгарууд таслан зогсоож, 700 хүний бүрэлдэхүүнтэй цувааг хүнсний цуваа, цалингийн 20,000 рублийн мөнгө, мөн [[Тобольск]], Тара, [[Томск|Томскийн]] 600 худалдаачныг Бухгольц няцаахыг оролдоогүй ч идэвхгүй байдал үзүүлжээ.<ref>{{Cite book |last=Chulkov |first=Mikhail |title=Историческое описание Российской коммерции при всех портах и границах от древних времён до ныне настоящего |publisher=Универ. тип. |year=1785 |volume=3 |location=М. |pages=447 |language=ru |trans-title=Historical Description of Russian Commerce at All Ports and Borders from Ancient Times to the Present}}</ref> 2 сарын дараа Бухгольц цайзыг орхихоос өөр аргагүй болж цайзаас явав. Зүүнгарууд байшин, цэргийн хуарангуудыг нурааж, бэхлэлтийг нураажээ. Цэргийн хангамжийг дээрэмдэж, ердөө 700 хүрэхгүй офицер, энгийн цэрэг үлдсэн бөгөөд тэдний ихэнх нь өвчтэй байсан бөгөөд зарим дайны олзлогдогсдыг сулласан: нэг ламтан, цаазаар авах ялыг гүйцэтгэж байсан комиссар.<ref>{{Cite book |last=Chulkov |first=Mikhail |title=Историческое описание Российской коммерции при всех портах и границах от древних времён до ныне настоящего |publisher=Универ. тип. |year=1785 |volume=3 |location=М. |pages=447 |language=ru |trans-title=Historical Description of Russian Commerce at All Ports and Borders from Ancient Times to the Present}}</ref> Гэсэн хэдий ч тэд Шведийн цэрэг [[Йохан Густав Ренат|Йохан Ренатыг]] дайны олзлогдогчоор үлдээв. 1719 онд И.М.Лихаревын удирдсан өөр нэг экспедицийг зохион байгуулж, [[Зайсан нуур|Зайсан нуурт]] хүрэв. Гэсэн хэдий ч [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэн]]<nowiki/>гийн удирдлага дор Зүүнгарууд 1720 онд Зайсан нуурт Оросын цэргүүд рүү довтловв<ref>{{Cite book |last=Baabar |first=Unknown |title="History of Mongolia" "From World Power to Soviet Satellite" |date=2000 |publisher=Baabar |pages=84}}</ref> Энэ нь Лихаревыг Тобольск руу буцахад хүргэж,<ref>{{Cite book |title=Российско-казахские отношения в XVI–XIX вв. |language=Russian |trans-title=Russian-Kazakh Relations in the 16th–19th Centuries}}</ref> тулааны дараа Енисей, Эрчис мөрөн дээр Зүүнгар–Оросын хил тогтоов. <ref>{{Cite book |last=Grousset |first=Rene |title=The Empire of Steppes: A History of Central Asia |date=1970 |publisher=RUTGERS UNIVERSITY PRESS |location=New Brunswick |publication-date=1970 |pages=532}}</ref> == Тэмдэглэл == {{Notelist}} == Лавлагаа == {{Reflist}} {{Reflist}} [[Ангилал:Оросын царьт улсын зэвсэгт хүчний түүх]] [[Ангилал:Оросын түүхэн дэх дайн]] [[Ангилал:18-р зууны зөрчилдөөн]] [[Ангилал:17-р зууны зөрчилдөөн]] [[Ангилал:Pages with unreviewed translations]] [[Ангилал:Зүүнгарын хаант улс]] btfhvqftsp2pxiilmicvzwbct0z00vv 0 145654 853771 853022 2026-04-18T07:55:36Z 唐吉訶德的侍從 5036 853771 wikitext text/x-wiki [[File:STANFORD(1917) p67-68 PLATE22. MONGOLIA (14597137480).jpg|thumb|right|200px|Манжийн үеийн Монгол]] [[Чин гүрэн|Чин гүрний]] зүгээс Монголын бүхий аймаг хошуудыг захирахдаа түүхэн үйл явдлын ялгаатай байдлын улмаас төвөөс томилсон амбанд шууд захирагддаг монгол хошуунууд, чуулганд захирагддаг Өвөр Монгол, Гадаад Монгол гэх зэрэг харилцан адилгүй өөр өөр байдлаар захирч байсан. ==Шууд хяналттай монгол == *[[Цахар]] (Цахар [[Найман хошуу]]) *[[Дарьганга]] *[[Хөх хотын Түмэд]] 1 хошуу *[[Барга]] (Хуучин Барга [[Найман хошуу]], Шинэ Барга [[Найман хошуу]]) *[[Тагнын Урианхайн хязгаар|Тагнын Урианхай]] 5 хошуу *[[Мянгад]] 1 хошуу *[[Захчин]] *[[Хойт]] *[[Алтайн Урианхай]] *[[Алтан нуурын Урианхай]] *[[Дам монголчууд]] ==Өвөр Монгол== ===Жиримийн чуулган=== [[Жиримийн чуулган]] нь 10 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан он || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Хорчин баруун гарын дундад хошуу]] || 1626 || [[Ууба]] || [[Хорчин ястан|Хорчин]] || |- || [[Хорчин зүүн гарын дунд хошуу]] || 1636 || [[Манзушир (Дархан чин ван)|Манзушир]] || [[Хорчин ястан|Хорчин]] || |- || [[Хорчин баруун гарын өмнөд хошуу]] || 1636 || [[Будачи]] || [[Хорчин ястан|Хорчин]] || |- || [[Хорчин зүүн гарын өмнөд хошуу]] || 1636 || [[Хонгор]] || [[Хорчин ястан|Хорчин]] || |- || [[Хорчин зүүн гарын хойд хошуу]] || 1636 || [[Донхор илдэч|Донхор]] || [[Хорчин ястан|Хорчин]] || |- || [[Хорчин баруун гарын хойд хошуу]] || 1636 || Ламасхив || [[Хорчин ястан|Хорчин]] || |- || [[Жалайд хошуу]] || 1648 || Мөнгөн || [[Жалайд]] || |- || [[Дөрвөд Монгол үндэстний өөртөө засах шянь|Дөрвөд хошуу]] || 1636 || Сэрэн || [[Дөрвөд]] || |- || [[Өмнөд Горлосын Монгол үндэстний өөртөө засах шянь|Горлосын өмнөд хошуу]] || 1648 || Бумба || [[Горлос]] || |- || [[Жаоюань шянь|Горлосын хойд хошуу]] || 1636 || Гүмү || [[Горлос]] || |- |} ===Зуу Удын чуулган=== [[Зуу Удын чуулган]] нь 11 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан он || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Аохан хошуу]] || 1636 || Банди || [[Аохан]] || |- || [[Найман хошуу (Өвөр Монгол)|Найман хошуу]] || 1636 || Гүнцог || [[Найман]] || |- || [[Баарин баруун хошуу|Баарин баруун гарын хошуу]] || 1648 || Сэвдэн || [[Баарин]] || |- || [[Баарин зүүн хошуу|Баарин зүүн гарын хошуу]] || 1648 || Манзушир || [[Баарин]] || |- || [[Жарууд зүүн гарын хошуу]] || 1648 || Санжижав || [[Жарууд]] || |- || [[Жарууд баруун гарын хошуу]] || 1648 || Сангар || [[Жарууд]] || |- || [[Ар Хорчин хошуу]] || 1644 || Мужан || [[Ар хорчин]] || |- || [[Онниуд зүүн гарын хошуу]] || 1636 || Сүн дүүрэн || [[Огниуд]] || |- || [[Онниуд баруун гарын хошуу]] || 1636 || Дүн дайчин || [[Огниуд]] || |- || [[Хэшигтэн хошуу]] || 1652 || Соном || [[Хэшигтэн]] || |- || [[Халх зүүн гарын хошуу]] || 1664 || Гомбо илдэн || Халх зүүн гар || |- |} ===Зостын чуулган=== [[Зостын чуулган]] нь 5 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Харчин баруун гарын хошуу]] || 1635 || Гүрүсхив || [[Харчин]] || |- || [[Харчин зүүн гарын хошуу]] || 1635 || Сэрэн || [[Харчин]] || |- || [[Харчин дундад хошуу]] || 1705 || Гэрэл || [[Харчин]] || |- || [[Түмэд зүүн гарын хошуу]] || 1635 || Шамба || [[Түмэд]] || |- || [[Түмэд баруун гарын хошуу]] || 1648 || Гүмү || [[Түмэд]] || |- |} ===Шилийн Голын чуулган=== [[Шилийн Голын чуулган]] нь 10 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Баруун Үзэмчин хошуу|Үзэмчин баруун гарын хошуу]] || 1641 || [[Дорж сэцэн жонон (Үзэмчин)|Дорж]] || [[Үзэмчин]] || |- || [[Зүүн үзэмчин хошуу|Үзэмчин зүүн гарын хошуу]] || 1646 || Сэрэн || [[Үзэмчин]] || |- || [[Хуучид зүүн гарын хошуу]] || 1646 || Болод || [[Хуучид]] || |- || [[Хуучид баруун гарын хошуу]] || 1653 || Гармаа Цэвээн || [[Хуучид]] || |- || [[Сөнөд зүүн хошуу|Сөнөд зүүн гарын хошуу]] || 1641 || [[Тэнгис мэргэн ван|Тэнгис]] || [[Сөнөд]] || |- || [[Сөнөд баруун хошуу|Сөнөд баруун гарын хошуу]] || 1642 || Сэүсэ || [[Сөнөд]] || |- || [[Авга зүүн гарын хошуу]] || 1651 || Дүсхэр || [[Авга (овог)|Авга]] || |- || [[Авга баруун гарын хошуу]] || 1641 || Дорж || [[Авга (овог)|Авга]] || |- || [[Авга нар баруун гарын хошуу]] || 1667 || Сэрэн мэргэн || [[Авга нар]] || |- || [[Авга нар зүүн гарын хошуу]] || 1665 || Дүнишрав || [[Авга нар]] || |- |} ===Улаанцавын чуулган=== [[Улаанцавын чуулган]] нь 6 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Дөрвөд хошуу|Дөрвөн хүүхэд хошуу]] || 1636 || Омбо || [[Дөрвөн хүүхэд]] || |- || [[Муумянган хошуу]] || 1664 || Сэнгэ || [[Муумянган]] || |- || [[Урадын хойд хошуу]] || 1648 || Туба || [[Урад]] || |- || [[Урадын өмнөд хошуу]] || 1648 || Убан || [[Урад]] || |- || [[Урадын дундад хошуу]] || 1648 || Багбахай || [[Урад]] || |- || [[Халх баруун гарын хошуу]] || 1653 || Бунтар || Халх баруун гар || |- |} ===Их Зуугийн чуулган=== [[Их Зуугийн чуулган]] нь 7 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Ордосын зүүн гарын дундад хошуу]] || 1649 || [[Ринчин жонон|Ринчин]] || [[Ордос]] || |- || [[Отог хошуу|Ордосын баруун гарын дундад хошуу]] || 1650 || Шандан || [[Ордос]] || |- || [[Хангин хошуу|Ордосын баруун гарын хойд хошуу]] || 1649 || Бага Жамц || [[Ордос]] || |- || [[Ордосын зүүн гарын хойд хошуу]] || 1650 || Шагж || [[Ордос]] || |- || [[Ордосын баруун гарын өмнөд хошуу]] || 1649 || Ринчин || [[Ордос]] || |- || [[Ордосын зүүн гарын өмнөд хошуу]] || 1649 || Сэрэн || [[Ордос]] || |- || [[Ордосын баруун гарын өмнөд адаг хошуу]] || 1731 || Динзараш || [[Ордос]] || |- |} ===Чуулгангүй=== {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Харьяалан захирах манж сайд || Аймаг || Тайлбар |- || [[Их Мянган хошуу]] || ? || N/A || Хөлөнбуйр аймгийн дэд дутун (呼倫貝爾副都統) || [[Өөлд]] || |- || [[Ширээт Хүрээ хошуу]] || ? || [[Ширээт Дархан Цорж хутагт]] || Мүгдэнгийн Жанжин (盛京將軍) || Ширээт Дархан Цорж хутагтын шавь || |- |} ==Гадаад Монгол== ===Хэрлэн Барс хотод чуулган=== [[Сэцэн хан аймаг|Хэрлэн Барс хотод чуулган]] (Халхын дорнод зам) нь 23 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Сэцэн ханы хошуу]] || 1691 || [[Өмхэй]] || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Дархан засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн зүүн гарын дундад хошуу]] || 1691 || Намжил || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Илдэн засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || Пунсаг || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Сэцэн засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын дундад хошуу]] || 1691 || Цэвдэн || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ далай засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад дахь зүүн этгээдийн хошуу]] || 1691 || Буджав || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Бишрэлт засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад адгийн хошуу]] || 1691 || Дарь || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Жонон засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад дахь умард хошуу]] || 1691 || Цэвдэн || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Чин ачит засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад өмнөд хошуу]] || 1691 || Ананда || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Эрхэмсэг засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн зүүн гарын өмнөд хошуу]] || 1695 || Ханд || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Ахай засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын дундад баруун этгээдийн хошуу]] || 1711 || Цэрэнванбу || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Ёст засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн зүүн гарын умард хошуу]] || 1691 || Цэрэндаш || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Зоригт засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын дундад өмнөд хошуу]] || 1754 || Цэрэндоёд || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Үйзэн засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн зүүн гарын умард адгийн хошуу]] || 1711 || Дорждаш || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Хурц засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын умард хошуу]] || 1691 || Гүржав || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Мэргэн засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын өмнөд хошуу]] || 1691 || Сэрэндаш || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Саруул засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад зүүн этгээдийн өмнөд хошуу]] || 1697 || Гончиг || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Дайчин засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад адгийн хошуу]] || 1695 || Туулай || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Далай дархан засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад баруун этгээдийн хойд хошуу]] || 1697 || Лувсан || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Сүжигт засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн зүүн гарын баруун этгээдийн хошуу]] || 1701 || Чойжамц || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн зүүн гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1696 || Эрдэнэ || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Сэргэлэн засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1701 || Гэндэн || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Баатар засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын дундад зүүн этгээдийн хошуу]] || 1713 || Чойнжур || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Эрх засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад адгийн баруун этгээдийн хошуу]] || 1735 || Ванжилжав || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Егүзэр хутагтын шавь]] || 1864 || [[Егүзэр хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- |} ===Цэцэрлэгийн чуулган=== [[Сайн ноён хан аймаг|Цэцэрлэгийн чуулган]] (Халхын умард зам) нь 24 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Сайн ноён ханы хошуу|Сайн ноёны хошуу]] || 1691 || [[Шамба]] || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Сэцэн засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундад зүүн этгээдийн адгийн хошуу]] || 1721 || [[эфү Цэрэн]] || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Дайчин засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундадын баруун этгээдийн хошуу]] || 1751 || [[Цэвдэнжав]] || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Далай чойнхор засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундадын баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || Гомбо || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын баруу этгээдийн хойд хошуу]] || 1691 || Тод Эрдэнэ || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Илдэн засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундад дахь өмнөд хошуу]] || 1691 || Сутай илдэн || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Жонон засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн зүүн гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1692 || Ванчиг || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Саруул засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын өмнөд хошуу]] || 1691 || Аюуш || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Үйзэн засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын дундад этгээдийн хошуу]] || 1707 || Цэрэндаш || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Хошууч мэргэн засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундад дахь умард хошуу]] || 1712 || Норовжав || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Эрх засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн зүүн гарын дундад хошуу]] || 1754 || Цэвээндорж || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Итгэмжит засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундад адгийн хошуу]] || 1692 || Арьяа || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Цогтой засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дунддахь баруун гарын адгийн хошуу]] || 1691 || Туба || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Ёст засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн зүүн гарын баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || Данзан эрдэнэ || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Мэргэн засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын умард хошуу]] || 1692 || Самжид || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Ачит засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундад баруун гарын адгийн хошуу]] || 1696 || Ядам || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Түшээт засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн зүүн гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1696 || Намжил || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Зоригт засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын дундад баруун этгээдийн хошуу]] || 1696 || Шар илдэч || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Ахай засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын зүүн этгээдийн адгийн хошуу]] || 1697 || Судани || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Эетэй засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундад умар этгээдийн адгийн хошуу]] || 1709 || Зинамида || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Дархан засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын дундад адгийн хошуу]] || 1712 || Дорж || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Баатар засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун этгээдийн адгийн хошуу]] || 1739 || Эмгэн || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Бишрэлт засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Өөлдийн хойд хошуу]] || 1702 || Равдан || [[Өөлд]] || |- || [[Сүжигт засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Өөлдийн засгийн хошуу]] || 1697 || Данжила || [[Өөлд]] || |- || [[Эрдэнэ бандида хутагтын шавь]] || || [[Эрдэнэ бандида хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Эрдэнэ Зая бандида хутагтын шавь]] || || [[Зая бандида хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Чин сүжигт номун хан хутагтын шавь]] || || [[Чин сүжигт номун хан]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Нарбанчин хутагтын шавь]] || || [[Нарбанчин хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Хамба хутагтын шавь]] || || [[Хамба хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Наран хутагтын шавь]] || || [[Наран хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- |} ===Хан уулын чуулган=== [[Түшээт хан аймаг|Хан уулын чуулган]] (Халхын хойт зам) нь 17 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Түшээт ханы хошуу]] || 1691 || [[Чахундорж хан|Чахундорж]] || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Мэргэн засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын дундад хошуу]] || 1691 || [[Гүршихи]] || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Дархан засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн дундад хошуу]] || 1691 || [[Галдандорж]] || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ дайчин засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн баруун гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1691 || Цэмцэгнамжил || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Зоригт засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн дундад дахь баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || [[Шидишири]] || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Баатар засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн баруун гарын зүүн этгээдийн адгийн хошуу]] || 1691 || [[Шибтуй|Шибтуй Хатанбаатар]] || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Сэцэн засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын зүүн этгээдийн дундад адгийн хошуу]] || 1711 || Цэрэнбал || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Илдэн засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн баруун гарын баруун этгээдийн адгийн хошуу]] || 1731 || Бахай || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Үйзэн засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн дундадын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1753 || Сандагдорж || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Түшээт засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын умард хошуу]] || 1693 || Литар || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Бишрэлт засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын өмнөд хошуу]] || 1691 || Баран || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Далай засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн баруун гарын баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || Байнжурдорж || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Сүжигт засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн дундад баруун этгээдийн адгийн хошуу]] || 1691 || Цэмбэлдорж || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Ачит засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын адгийн хошуу]] || 1691 || Цэрэн || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн дундад зүүн адгийн хошуу]] || 1694 || Цэрэнжав || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Ахай засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн баруун гарын баруун этгээдийн адгийн хошуу]] || 1696 || Чиндорж || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Дайчин засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын баруун этгээдийн адгийн хошуу]] || 1697 || Хаймчиг || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Цогтой засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн дундад дэд хошуу]] || 1719 || Цэнгүнжав || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Жонон засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн баруун гарын зүүн этгээдийн хойд хошуу]] || 1730 || Пунцагравдан || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Эетэй засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын дундад зүүн этгээдийн хошуу]] || 1736 || Сүндэв || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Их Шавь|Жавзандамба хутагтын шавь (Их шавь)]] || || [[Жавзандамба хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- |} ===Заг голын эх Биндэръяа нуурын чуулган=== [[Засагт хан аймаг|Заг голын эх Биндэръяа нуурын чуулган]] (Халхын өрнө зам) нь 19 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Засагт хан аймгийн дундад хошуу]] || 1691 || Цэвээнжав || [[Засагт хан аймаг]] || 1732 онд хүчингүй болсон |- || [[Засагт ханы хошуу|Засагт хан аймгийн баруун гарын зүүн этгээдийн хошуу]]<br>(Засагт ханы хошуу) || 1691 || Пунцагравдан || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ дүүрэгч засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн дундад зүүндэх гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1694 || Гэндэн || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн зүүн гарын баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || Зодов || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Илдэн засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн баруун гарын баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || Бүүвэй || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Жонон засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн зүүн гарын умард хошуу]] || 1691 || Соном-Ишжав || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Чин ачит засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн зүүн гарын өмнөд хошуу]] || 1691 || Гүнзэн || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Дайчин засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн дундад баруун гарын адгийн хошуу]] || 1714 || Тонмог || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Далай засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн баруун гарын баруун этгээдийн адгийн хошуу]] || 1714 || Шагж || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Мэргэн засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн дундад зүүн гарын баруун этгээдийн хошуу]] || 1756 || Батжаргал || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Үйзэн засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн зүүн гарын дундад хошуу]] || 1728 || Равдан || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Баатар засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн баруун гарын умард хошуу]] || 1691 || Эрдэнэгомбо || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Ёст засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн баруун гарын өнмөд хошуу]] || 1691 || Үржин || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Бишрэлт засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн баруун гарын умар адгийн хошуу]] || 1697 || Хамар дайчин || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Цогтой засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн дундад баруун гарын адгийн хошуу]] || 1709 || Намаринзамбу || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Зоригт засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн зүүн гарын умар адгийн хошуу]] || 1726 || Ядамжав || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Ахай засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн дундад зүүн гарын адгийн хошуу]] || 1757 || Дашпунцаг || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Дархан засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн дундад баруун гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1755 || Пүрэвцэрэн || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Сэцэн засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн зүүн гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1691 || Сэрэн ахай || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Сүжигт засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Хойдын засгийн хошуу]] || 1755 || Галдандаржаа || [[Хойт|Хойд]] || |- || [[Ялгуусан хутагтын шавь (Засагт хан аймаг)|Ялгуусан хутагтын шавь]] || || [[Ялгуусан хутагт (Засагт хан аймаг)|Ялгуусан хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Жалханз хутагтын шавь]] || || [[Жалханз хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Номун хан хутагтын шавь]] || || [[Бигэрийн Номун хан]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- |} ===Сайн заяатын зүүн гарын чуулган=== [[Дөрвөд Далай хан аймаг|Сайн заяатын зүүн гарын чуулган]] нь 12 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Дөрвөд Далай ханы хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөдийн хошуу]] || 1754 || Цэрэн || [[Дөрвөд]] || |- || [[Эрх засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад хошуу]] || 1754 || Цэрэнмөнх || [[Дөрвөд]] || |- || [[Дайчин засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад зүүн хошуу]] || 1754 || Сэвдэн || [[Дөрвөд]] || |- || [[Жонон засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад дээд хошуу]] || 1754 || Машбат || [[Дөрвөд]] || |- || [[Үйзэн засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад өмнөд баруун хошуу]] || 1754 || Банжур || [[Дөрвөд]] || |- || [[Сэцэн засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад хойд хошуу]] || 1754 || Батмөнх || [[Дөрвөд]] || |- || [[Саруул засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад өмнөд хошуу]] || 1754 || Ган || [[Дөрвөд]] || |- || [[Эрдэнэ засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад доод хошуу]] || 1754 || Дашдондог || [[Дөрвөд]] || |- || [[Мэргэн засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад хойд зүүн хошуу]] || 1754 || Гүншар || [[Дөрвөд]] || |- || [[Эетэй засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад өмнөд зүүн хошуу]] || 1754 || Өвгөн || [[Дөрвөд]] || |- || [[Хурц засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад хойд баруун хошуу]] || 1754 || Бар || [[Дөрвөд]] || |- || [[Баатар засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Хойдын доод хойд хошуу]] || 1755 || Дамиран || [[Хойт|Хойд]] || |- |} ===Сайн заяатын баруун гарын чуулган=== [[Үнэн Зоригт Хан аймаг|Сайн заяатын баруун гарын чуулган]] нь 4 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Үнэн зоригт ханы хошуу (Үнэн Зоригт Хан аймаг)|Баруунгарын Дөрвөд аймгийн өмнөд хошуу]] || 1754 || Цэрэнубаши || [[Дөрвөд]] || |- || [[Бишрэлт засгийн хошуу (Үнэн Зоригт Хан аймаг)|Баруунгарын Дөрвөд аймгийн өмнөд баруун этгээдийн хошуу]] || 1754 || Гандорж || [[Дөрвөд]] || |- || [[Ерөөлт засгийн хошуу (Үнэн Зоригт Хан аймаг)|Баруунгарын Дөрвөд аймгийн дундад өмнөд хошуу]] || 1754 || Гэндэн || [[Дөрвөд]] || |- || [[Сүжигт засгийн хошуу (Үнэн Зоригт Хан аймаг)|Хойдын доод өмнөд хошуу]] || 1755 || Лувсан || [[Хойт|Хойд]] || |- |} ===Үнэн сүсэгтийн чуулган=== ====Үнэн сүсэгтийн дорнод замын чуулган==== [[Шинжаан]]ы [[Хуучин торгууд аймгийг Үнэн сүсэгтийн дорнод замын чуулган]] (Илийн дорно зам) нь 2 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Үнэн сүжигтийн дорно замын чуулганы хуучин торгуудын баруун хошуу]] || 1771 || Бамбар || Жаргалант Торгууд (дорнод замын [[Хуучин торгууд]]) || |- || [[Үнэн сүжигтийн дорно замын чуулганы хуучин торгуудын зүүн хошуу]] || 1771 || Цэвдэн || Жаргалант Торгууд (дорнод замын [[Хуучин торгууд]]) || |- |} ====Үнэн сүсэгтийн өрнөд замын чуулган==== [[Шинжаан]]ы [[Хуучин торгууд аймгийг Үнэн сүсэгтийн өрнөд замын чуулган]] (Илийн өрнөд зам) нь 1 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Үнэн сүжигтийн өрнөд замын чуулганы хуучин торгуудын хошуу]] || 1771 || Момонт || Жин хэ орчмын Торгууд (өрнөд замын [[Хуучин торгууд]]) || |- |} ====Үнэн сүсэгтийн өмнөд замын чуулган==== [[Шинжаан]]ы [[Хуучин торгууд аймгийг Үнэн сүсэгтийн өмнөд замын чуулган]] (Илийн өмнөд зам) нь 4 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Үнэн сүжигтийн өмнөд замын чуулганы хуучин торгуудын хошуу]] || 1771 || [[Убаши]] || Хар Сайрын Торгууд (өмнөд замын [[Хуучин торгууд]]) || |- || [[Үнэн сүжигтийн өмнөд замын чуулганы хуучин торгуудын дундад хошуу]] || 1771 || Эмгэн убаши || Хар Сайрын Торгууд (өмнөд замын [[Хуучин торгууд]]) || |- || [[Үнэн сүжигтийн өмнөд замын чуулганы хуучин торгуудын баруун хошуу]] || 1771 || Баяжих || Хар Сайрын Торгууд (өмнөд замын [[Хуучин торгууд]]) || |- || [[Үнэн сүжигтийн өмнөд замын чуулганы хуучин торгуудын зүүн хошуу]] || 1771 || Бэр хашиха || Хар Сайрын Торгууд (өмнөд замын [[Хуучин торгууд]]) || |- |} ====Үнэн сүсэгтийн умард замын чуулган==== [[Шинжаан]]ы [[Хуучин торгууд аймгийг Үнэн сүсэгтийн умард замын чуулган]] (Илийн умарт зам) нь 3 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Үнэн сүжигтийн умарт замын чуулганы хуучин торгуудын хошуу]] || 1771 || Цэвэгдорж || Ховог сайрын Торгууд (умард замын [[Хуучин торгууд]]) || |- || [[Үнэн сүжигтийн умарт замын чуулганы хуучин торгуудын баруун хошуу]] || 1785 || Гүнгээцэрэн || Ховог сайрын Торгууд (умард замын [[Хуучин торгууд]]) || |- || [[Үнэн сүжигтийн умарт замын чуулганы хуучин торгуудын зүүн хошуу]] || 1785 || Агсахал || Ховог сайрын Торгууд (умард замын [[Хуучин торгууд]]) || |- |} ===Чин сэтгэлтийн чуулган=== [[Ховдын хязгаар|Ховдын]] [[Чин сэтгэлтийн чуулган]] нь 2 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Жаргалант торгуудын баруун хошуу]] || 1771 || Шээрэн || [[Шинэ Торгууд]] || |- || [[Жаргалант торгуудын зүүн хошуу]] || 1771 || Шар хүүхэн || [[Шинэ Торгууд]] || |- |} ===Бат сэтгэлтийн чуулган=== [[Шинжаан]]ы [[Бат сэтгэлтийн чуулган]] (Илийн дундад зам) нь 3 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Бат сэтгэлтийн чуулганы Хошуудын хошуу]] || 1771 || Гүнгээ || Дундад замын [[Хошууд]] || 1797 онд хүчингүй болсон |- || [[Бат сэтгэлтийн чуулганы Хошуудын дундад хошуу]] || 1771 || Яримпил || Дундад замын [[Хошууд]] || |- || [[Бат сэтгэлтийн чуулганы Хошуудын баруун хошуу]] || 1771 || Нохай || Дундад замын [[Хошууд]] || |- || [[Бат сэтгэлтийн чуулганы Хошуудын зүүн хошуу]] || 1775 || Баярлах || Дундад замын [[Хошууд]] || |- |} ===Хөхнуурын зүүн гарын чуулган=== [[Дээд монголчууд]]ын [[Хөхнуурын зүүн гарын чуулган]] нь 12 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Хошуудын баруун өмнөд хошуу]] || 1771 || Цэвээнравдан || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын баруун хойд хошуу]] || 1716 || Даян || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын умард зүүн гаран хошуу]] || 1711 || Сономдаш || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын өмнөд баруун гаран адаг хошуу]] || 1711 || Лувзандаржаа || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын өмнөд зүүн гаран хойд хошуу]] || 1671 || Галдандаш || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын өмнөд баруун гарын хойд хошуу]]|| 1723 || Сономдаш || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын умард өмнө хошуу]] || 1711 || Цэрэн || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын умард баруун адаг хошуу]] || 1725 || Дамринсэвдэн || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын умард зүүн адаг хошуу]] || 1725 || Ишдоржжав || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Торгуудын баруун хошуу]] || 1725 || Сэтэрбум || [[Дээд монголчууд]]ын [[Торгууд]] || |- || [[Торгуудын өмнөд хойд хошуу]] || 1724 || Данзан || [[Дээд монголчууд]]ын [[Торгууд]] || |- || [[Хошуудын баруун баруун гарын дундад хошуу]]|| 1725 || Цэрэннамжил || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- |} ===Хөхнуурын баруун гарын чуулган=== [[Дээд монголчууд]]ын [[Хөхнуурын баруун гарын чуулган]] нь 12 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Цоросын өмнөд баруун гарын тэргүүн хошуу]] || 1703 || Сэвдэнжал || [[Дээд монголчууд]]ын [[Цорос]] || |- || [[Хошуудын өмнөд зүүн гаран тэргүүн хошуу]] || 1704 || Гомбо || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын өмнөд зүүн гаран адаг хошуу]] || 1698 || Намжил || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын умард баруун гаран хошуу]] || 1723 || Цэрэндондов || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Цоросын умард дундад хошуу]] || 1716 || Равдан || [[Дээд монголчууд]]ын [[Цорос]] || |- || [[Хойдын өмнө хошуу]] || 1725 || Гүнгэ || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хойт|Хойд]] || |- || [[Хошуудын баруун баруун гаран өмнөд хошуу]] || 1716 || Равдан || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын баруун зүүн гаран хойд хошуу]] || 1725 || Харгас || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын зүүн дээд хошуу]] || 1725 || Жаб || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын баруун баруун гарын хойд хошуу]] || 1725 || Сэвдэн бошигт || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Торгуудын өмнөд дундад хошуу]] || 1725 || Сономравдандорж || [[Дээд монголчууд]]ын [[Торгууд]] || |- || [[Халхын өмнөд баруун хошуу]] || 1765 || Дашдондов || [[Дээд монголчууд]]ын [[Халх]] || |- |} ===Чуулгангүй=== {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Харьяалан захирах манж сайд || Аймаг || Тайлбар |- || [[Алшаа хошуу|Алашаагийн өөлд хошуу]] || 1697 || Хороли || Шанси-Ганьсугийн бүгдийг захирагч сайд (陝甘總督) || Алашаагийн [[Хошууд]] || |- || [[Эзнээ хошуу|Эзнээ голын торгууд хошуу]] || 1704 || Аравжир || Шанси-Ганьсугийн бүгдийг захирагч сайд (陝甘總督) || [[Торгууд]] || |- || [[Хошуудын өмнөд тэргүүн хошуу]] || 1701 || Цагаанданзан || Шининд суух Хөхнуурын монгол, Түвэдийн Бүгд Хэргийг Захиран Шийтгэх Сайд (西寧辦事大臣) || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || Шар мөрөны өмнөд хэсэг 5 хошуу (河南五旗) |- || [[Хошуудын өмнөд баруун гаран дундад хошуу]] || 1720 || Равданжамц || Шининд суух Хөхнуурын монгол, Түвэдийн Бүгд Хэргийг Захиран Шийтгэх Сайд (西寧辦事大臣) || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || Шар мөрөны өмнөд хэсэг 5 хошуу (河南五旗) |- || [[Хошуудын өмнөд зүүн гаран дундад хошуу]] || 1731 || Цагаанравдан || Шининд суух Хөхнуурын монгол, Түвэдийн Бүгд Хэргийг Захиран Шийтгэх Сайд (西寧辦事大臣) || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || Шар мөрөны өмнөд хэсэг 5 хошуу (河南五旗) |- || [[Хошуудын өмнөд зүүн гаран дэд хошуу]] || 1746 || Цэрэндорж || Шининд суух Хөхнуурын монгол, Түвэдийн Бүгд Хэргийг Захиран Шийтгэх Сайд (西寧辦事大臣) || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || 1806 онд хүчингүй болсон |- || [[Торгуудын өмнө өмнөд хошуу]] || 1731 || Даржаа || Шининд суух Хөхнуурын монгол, Түвэдийн Бүгд Хэргийг Захиран Шийтгэх Сайд (西寧辦事大臣) || [[Дээд монголчууд]]ын [[Торгууд]] || Шар мөрөны өмнөд хэсэг 5 хошуу (河南五旗) |- || [[Цагаан номун ханы хошуу]] || ? || [[Цагаан номун хан хутагт]] || Шининд суух Хөхнуурын монгол, Түвэдийн Бүгд Хэргийг Захиран Шийтгэх Сайд (西寧辦事大臣) || [[Дээд монголчууд]]ын Цагаан номун хан хутагтын шавь || Шар мөрөны өмнөд хэсэг 5 хошуу (河南五旗) |- || [[Шинэ хошуудын засгийн хошуу]] || 1771 || Буянхишиг || [[Ховдын манж сайдын газар]] || [[Шинэ Хошууд]] || |- |} ==Эшлэл== {{reflist}} * {{cite book|title=ǰarliγ-iyar toγtaγaγsan γadaγadu mongγol qotong ayimaγ-un wang güng-üd-ün iledkel šastir (degedü, dumdadu, dooradu)|publisher=Öbör mongγol-un arad-un keblel-ün qoriy-a|location=Kökeqota|author1=Borǰigin Mönggündalai|year=2006|isbn=7-204-02492-3|language=mn}} * [[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]], [[:zh:s:清史稿/卷210|清史稿/卷210]], [[:zh:s:清史稿/卷211|清史稿/卷211]] * [[:zh:s:欽定外藩蒙古回部王公表傳 (四庫全書本)|欽定外藩蒙古回部王公表傳 (四庫全書本)]] * {{cite web|title = 光緒朝 《欽定大清會典事例三》 卷九百六十七~卷九百七十二|url=https://fhac.com.cn/fulltext_detail/1/1 | website=[[First Historical Archives of China]]|language=zh }} ==Мөн үзэх== *[[Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын засаг захиргааны нэгж]] [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголын засаг захиргааны гишүүнчлэл]] 66zkgpdxfg4leh5l9mpe8469ihmsz7f 853779 853771 2026-04-18T08:52:51Z 唐吉訶德的侍從 5036 853779 wikitext text/x-wiki [[File:STANFORD(1917) p67-68 PLATE22. MONGOLIA (14597137480).jpg|thumb|right|200px|Манжийн үеийн Монгол]] [[Чин гүрэн|Чин гүрний]] зүгээс Монголын бүхий аймаг хошуудыг захирахдаа түүхэн үйл явдлын ялгаатай байдлын улмаас төвөөс томилсон амбанд шууд захирагддаг монгол хошуунууд, чуулганд захирагддаг Өвөр Монгол, Гадаад Монгол гэх зэрэг харилцан адилгүй өөр өөр байдлаар захирч байсан. ==Шууд хяналттай монгол == *[[Цахар]] (Цахар [[Найман хошуу]]) *[[Дарьганга]] *[[Хөх хотын Түмэд]] 1 хошуу *[[Барга]] (Хуучин Барга [[Найман хошуу]], Шинэ Барга [[Найман хошуу]]) *[[Тагнын Урианхайн хязгаар|Тагнын Урианхай]] 5 хошуу *[[Мянгад]] 1 хошуу *[[Захчин]] *[[Хойт]] *[[Алтайн Урианхай]] *[[Алтан нуурын Урианхай]] *[[Дам монголчууд]] ==Өвөр Монгол== ===Жиримийн чуулган=== [[Жиримийн чуулган]] нь 10 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан он || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Хорчин баруун гарын дундад хошуу]] || 1626 || [[Ууба]] || [[Хорчин ястан|Хорчин]] || |- || [[Хорчин зүүн гарын дунд хошуу]] || 1636 || [[Манзушир (Дархан чин ван)|Манзушир]] || [[Хорчин ястан|Хорчин]] || |- || [[Хорчин баруун гарын өмнөд хошуу]] || 1636 || [[Будачи]] || [[Хорчин ястан|Хорчин]] || |- || [[Хорчин зүүн гарын өмнөд хошуу]] || 1636 || [[Хонгор]] || [[Хорчин ястан|Хорчин]] || |- || [[Хорчин зүүн гарын хойд хошуу]] || 1636 || [[Донхор илдэч|Донхор]] || [[Хорчин ястан|Хорчин]] || |- || [[Хорчин баруун гарын хойд хошуу]] || 1636 || Ламасхив || [[Хорчин ястан|Хорчин]] || |- || [[Жалайд хошуу]] || 1648 || Мөнгөн || [[Жалайд]] || |- || [[Дөрвөд Монгол үндэстний өөртөө засах шянь|Дөрвөд хошуу]] || 1636 || Сэрэн || [[Дөрвөд]] || |- || [[Өмнөд Горлосын Монгол үндэстний өөртөө засах шянь|Горлосын өмнөд хошуу]] || 1648 || Бумба || [[Горлос]] || |- || [[Жаоюань шянь|Горлосын хойд хошуу]] || 1636 || Гүмү || [[Горлос]] || |- |} ===Зуу Удын чуулган=== [[Зуу Удын чуулган]] нь 11 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан он || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Аохан хошуу]] || 1636 || Банди || [[Аохан]] || |- || [[Найман хошуу (Өвөр Монгол)|Найман хошуу]] || 1636 || Гүнцог || [[Найман]] || |- || [[Баарин баруун хошуу|Баарин баруун гарын хошуу]] || 1648 || Сэвдэн || [[Баарин]] || |- || [[Баарин зүүн хошуу|Баарин зүүн гарын хошуу]] || 1648 || Манзушир || [[Баарин]] || |- || [[Жарууд зүүн гарын хошуу]] || 1648 || Санжижав || [[Жарууд]] || |- || [[Жарууд баруун гарын хошуу]] || 1648 || Сангар || [[Жарууд]] || |- || [[Ар Хорчин хошуу]] || 1644 || Мужан || [[Ар хорчин]] || |- || [[Онниуд зүүн гарын хошуу]] || 1636 || Сүн дүүрэн || [[Огниуд]] || |- || [[Онниуд баруун гарын хошуу]] || 1636 || Дүн дайчин || [[Огниуд]] || |- || [[Хэшигтэн хошуу]] || 1652 || Соном || [[Хэшигтэн]] || |- || [[Халх зүүн гарын хошуу]] || 1664 || Гомбо илдэн || Халх зүүн гар || |- |} ===Зостын чуулган=== [[Зостын чуулган]] нь 5 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Харчин баруун гарын хошуу]] || 1635 || Гүрүсхив || [[Харчин]] || |- || [[Харчин зүүн гарын хошуу]] || 1635 || Сэрэн || [[Харчин]] || |- || [[Харчин дундад хошуу]] || 1705 || Гэрэл || [[Харчин]] || |- || [[Түмэд зүүн гарын хошуу]] || 1635 || Шамба || [[Түмэд]] || |- || [[Түмэд баруун гарын хошуу]] || 1648 || Гүмү || [[Түмэд]] || |- |} ===Шилийн Голын чуулган=== [[Шилийн Голын чуулган]] нь 10 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Баруун Үзэмчин хошуу|Үзэмчин баруун гарын хошуу]] || 1641 || [[Дорж сэцэн жонон (Үзэмчин)|Дорж]] || [[Үзэмчин]] || |- || [[Зүүн үзэмчин хошуу|Үзэмчин зүүн гарын хошуу]] || 1646 || Сэрэн || [[Үзэмчин]] || |- || [[Хуучид зүүн гарын хошуу]] || 1646 || Болод || [[Хуучид]] || |- || [[Хуучид баруун гарын хошуу]] || 1653 || Гармаа Цэвээн || [[Хуучид]] || |- || [[Сөнөд зүүн хошуу|Сөнөд зүүн гарын хошуу]] || 1641 || [[Тэнгис мэргэн ван|Тэнгис]] || [[Сөнөд]] || |- || [[Сөнөд баруун хошуу|Сөнөд баруун гарын хошуу]] || 1642 || Сэүсэ || [[Сөнөд]] || |- || [[Авга зүүн гарын хошуу]] || 1651 || Дүсхэр || [[Авга (овог)|Авга]] || |- || [[Авга баруун гарын хошуу]] || 1641 || Дорж || [[Авга (овог)|Авга]] || |- || [[Авга нар баруун гарын хошуу]] || 1667 || Сэрэн мэргэн || [[Авга нар]] || |- || [[Авга нар зүүн гарын хошуу]] || 1665 || Дүнишрав || [[Авга нар]] || |- |} ===Улаанцавын чуулган=== [[Улаанцавын чуулган]] нь 6 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Дөрвөд хошуу|Дөрвөн хүүхэд хошуу]] || 1636 || Омбо || [[Дөрвөн хүүхэд]] || |- || [[Муумянган хошуу]] || 1664 || Сэнгэ || [[Муумянган]] || |- || [[Урадын хойд хошуу]] || 1648 || Туба || [[Урад]] || |- || [[Урадын өмнөд хошуу]] || 1648 || Убан || [[Урад]] || |- || [[Урадын дундад хошуу]] || 1648 || Багбахай || [[Урад]] || |- || [[Халх баруун гарын хошуу]] || 1653 || Бунтар || Халх баруун гар || |- |} ===Их Зуугийн чуулган=== [[Их Зуугийн чуулган]] нь 7 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Ордосын зүүн гарын дундад хошуу]] || 1649 || [[Ринчин жонон|Ринчин]] || [[Ордос]] || |- || [[Отог хошуу|Ордосын баруун гарын дундад хошуу]] || 1650 || Шандан || [[Ордос]] || |- || [[Хангин хошуу|Ордосын баруун гарын хойд хошуу]] || 1649 || Бага Жамц || [[Ордос]] || |- || [[Далад хошуу|Ордосын зүүн гарын хойд хошуу]] || 1650 || Шагж || [[Ордос]] || |- || [[Үүшин хошуу|Ордосын баруун гарын өмнөд хошуу]] || 1649 || Ринчин || [[Ордос]] || |- || [[Зүүнгар хошуу|Ордосын зүүн гарын өмнөд хошуу]] || 1649 || Сэрэн || [[Ордос]] || |- || [[Ордосын баруун гарын өмнөд адаг хошуу]] || 1731 || Динзараш || [[Ордос]] || |- |} ===Чуулгангүй=== {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Харьяалан захирах манж сайд || Аймаг || Тайлбар |- || [[Их Мянган хошуу]] || ? || N/A || Хөлөнбуйр аймгийн дэд дутун (呼倫貝爾副都統) || [[Өөлд]] || |- || [[Ширээт Хүрээ хошуу]] || ? || [[Ширээт Дархан Цорж хутагт]] || Мүгдэнгийн Жанжин (盛京將軍) || Ширээт Дархан Цорж хутагтын шавь || |- |} ==Гадаад Монгол== ===Хэрлэн Барс хотод чуулган=== [[Сэцэн хан аймаг|Хэрлэн Барс хотод чуулган]] (Халхын дорнод зам) нь 23 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Сэцэн ханы хошуу]] || 1691 || [[Өмхэй]] || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Дархан засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн зүүн гарын дундад хошуу]] || 1691 || Намжил || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Илдэн засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || Пунсаг || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Сэцэн засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын дундад хошуу]] || 1691 || Цэвдэн || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ далай засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад дахь зүүн этгээдийн хошуу]] || 1691 || Буджав || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Бишрэлт засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад адгийн хошуу]] || 1691 || Дарь || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Жонон засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад дахь умард хошуу]] || 1691 || Цэвдэн || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Чин ачит засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад өмнөд хошуу]] || 1691 || Ананда || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Эрхэмсэг засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн зүүн гарын өмнөд хошуу]] || 1695 || Ханд || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Ахай засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын дундад баруун этгээдийн хошуу]] || 1711 || Цэрэнванбу || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Ёст засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн зүүн гарын умард хошуу]] || 1691 || Цэрэндаш || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Зоригт засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын дундад өмнөд хошуу]] || 1754 || Цэрэндоёд || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Үйзэн засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн зүүн гарын умард адгийн хошуу]] || 1711 || Дорждаш || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Хурц засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын умард хошуу]] || 1691 || Гүржав || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Мэргэн засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын өмнөд хошуу]] || 1691 || Сэрэндаш || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Саруул засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад зүүн этгээдийн өмнөд хошуу]] || 1697 || Гончиг || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Дайчин засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад адгийн хошуу]] || 1695 || Туулай || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Далай дархан засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад баруун этгээдийн хойд хошуу]] || 1697 || Лувсан || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Сүжигт засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн зүүн гарын баруун этгээдийн хошуу]] || 1701 || Чойжамц || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн зүүн гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1696 || Эрдэнэ || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Сэргэлэн засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1701 || Гэндэн || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Баатар засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн баруун гарын дундад зүүн этгээдийн хошуу]] || 1713 || Чойнжур || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Эрх засгийн хошуу (Сэцэн хан аймаг)|Сэцэн хан аймгийн дундад адгийн баруун этгээдийн хошуу]] || 1735 || Ванжилжав || [[Сэцэн хан аймаг]] || |- || [[Егүзэр хутагтын шавь]] || 1864 || [[Егүзэр хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- |} ===Цэцэрлэгийн чуулган=== [[Сайн ноён хан аймаг|Цэцэрлэгийн чуулган]] (Халхын умард зам) нь 24 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Сайн ноён ханы хошуу|Сайн ноёны хошуу]] || 1691 || [[Шамба]] || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Сэцэн засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундад зүүн этгээдийн адгийн хошуу]] || 1721 || [[эфү Цэрэн]] || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Дайчин засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундадын баруун этгээдийн хошуу]] || 1751 || [[Цэвдэнжав]] || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Далай чойнхор засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундадын баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || Гомбо || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын баруу этгээдийн хойд хошуу]] || 1691 || Тод Эрдэнэ || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Илдэн засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундад дахь өмнөд хошуу]] || 1691 || Сутай илдэн || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Жонон засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн зүүн гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1692 || Ванчиг || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Саруул засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын өмнөд хошуу]] || 1691 || Аюуш || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Үйзэн засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын дундад этгээдийн хошуу]] || 1707 || Цэрэндаш || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Хошууч мэргэн засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундад дахь умард хошуу]] || 1712 || Норовжав || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Эрх засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн зүүн гарын дундад хошуу]] || 1754 || Цэвээндорж || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Итгэмжит засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундад адгийн хошуу]] || 1692 || Арьяа || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Цогтой засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дунддахь баруун гарын адгийн хошуу]] || 1691 || Туба || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Ёст засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн зүүн гарын баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || Данзан эрдэнэ || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Мэргэн засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын умард хошуу]] || 1692 || Самжид || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Ачит засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундад баруун гарын адгийн хошуу]] || 1696 || Ядам || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Түшээт засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн зүүн гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1696 || Намжил || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Зоригт засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын дундад баруун этгээдийн хошуу]] || 1696 || Шар илдэч || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Ахай засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын зүүн этгээдийн адгийн хошуу]] || 1697 || Судани || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Эетэй засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн дундад умар этгээдийн адгийн хошуу]] || 1709 || Зинамида || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Дархан засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун гарын дундад адгийн хошуу]] || 1712 || Дорж || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Баатар засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Сайн ноён аймгийн баруун этгээдийн адгийн хошуу]] || 1739 || Эмгэн || [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён аймаг]] || |- || [[Бишрэлт засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Өөлдийн хойд хошуу]] || 1702 || Равдан || [[Өөлд]] || |- || [[Сүжигт засгийн хошуу (Сайн ноён хан аймаг)|Өөлдийн засгийн хошуу]] || 1697 || Данжила || [[Өөлд]] || |- || [[Эрдэнэ бандида хутагтын шавь]] || || [[Эрдэнэ бандида хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Эрдэнэ Зая бандида хутагтын шавь]] || || [[Зая бандида хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Чин сүжигт номун хан хутагтын шавь]] || || [[Чин сүжигт номун хан]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Нарбанчин хутагтын шавь]] || || [[Нарбанчин хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Хамба хутагтын шавь]] || || [[Хамба хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Наран хутагтын шавь]] || || [[Наран хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- |} ===Хан уулын чуулган=== [[Түшээт хан аймаг|Хан уулын чуулган]] (Халхын хойт зам) нь 17 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Түшээт ханы хошуу]] || 1691 || [[Чахундорж хан|Чахундорж]] || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Мэргэн засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын дундад хошуу]] || 1691 || [[Гүршихи]] || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Дархан засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн дундад хошуу]] || 1691 || [[Галдандорж]] || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ дайчин засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн баруун гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1691 || Цэмцэгнамжил || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Зоригт засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн дундад дахь баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || [[Шидишири]] || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Баатар засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн баруун гарын зүүн этгээдийн адгийн хошуу]] || 1691 || [[Шибтуй|Шибтуй Хатанбаатар]] || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Сэцэн засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын зүүн этгээдийн дундад адгийн хошуу]] || 1711 || Цэрэнбал || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Илдэн засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн баруун гарын баруун этгээдийн адгийн хошуу]] || 1731 || Бахай || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Үйзэн засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн дундадын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1753 || Сандагдорж || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Түшээт засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын умард хошуу]] || 1693 || Литар || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Бишрэлт засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын өмнөд хошуу]] || 1691 || Баран || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Далай засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн баруун гарын баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || Байнжурдорж || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Сүжигт засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн дундад баруун этгээдийн адгийн хошуу]] || 1691 || Цэмбэлдорж || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Ачит засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын адгийн хошуу]] || 1691 || Цэрэн || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн дундад зүүн адгийн хошуу]] || 1694 || Цэрэнжав || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Ахай засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн баруун гарын баруун этгээдийн адгийн хошуу]] || 1696 || Чиндорж || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Дайчин засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын баруун этгээдийн адгийн хошуу]] || 1697 || Хаймчиг || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Цогтой засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн дундад дэд хошуу]] || 1719 || Цэнгүнжав || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Жонон засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн баруун гарын зүүн этгээдийн хойд хошуу]] || 1730 || Пунцагравдан || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Эетэй засгийн хошуу (Түшээт хан аймаг)|Түшээт хан аймгийн зүүн гарын дундад зүүн этгээдийн хошуу]] || 1736 || Сүндэв || [[Түшээт хан аймаг]] || |- || [[Их Шавь|Жавзандамба хутагтын шавь (Их шавь)]] || || [[Жавзандамба хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- |} ===Заг голын эх Биндэръяа нуурын чуулган=== [[Засагт хан аймаг|Заг голын эх Биндэръяа нуурын чуулган]] (Халхын өрнө зам) нь 19 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Засагт хан аймгийн дундад хошуу]] || 1691 || Цэвээнжав || [[Засагт хан аймаг]] || 1732 онд хүчингүй болсон |- || [[Засагт ханы хошуу|Засагт хан аймгийн баруун гарын зүүн этгээдийн хошуу]]<br>(Засагт ханы хошуу) || 1691 || Пунцагравдан || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ дүүрэгч засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн дундад зүүндэх гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1694 || Гэндэн || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Эрдэнэ засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн зүүн гарын баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || Зодов || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Илдэн засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн баруун гарын баруун этгээдийн хошуу]] || 1691 || Бүүвэй || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Жонон засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн зүүн гарын умард хошуу]] || 1691 || Соном-Ишжав || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Чин ачит засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн зүүн гарын өмнөд хошуу]] || 1691 || Гүнзэн || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Дайчин засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн дундад баруун гарын адгийн хошуу]] || 1714 || Тонмог || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Далай засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн баруун гарын баруун этгээдийн адгийн хошуу]] || 1714 || Шагж || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Мэргэн засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн дундад зүүн гарын баруун этгээдийн хошуу]] || 1756 || Батжаргал || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Үйзэн засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн зүүн гарын дундад хошуу]] || 1728 || Равдан || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Баатар засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн баруун гарын умард хошуу]] || 1691 || Эрдэнэгомбо || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Ёст засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн баруун гарын өнмөд хошуу]] || 1691 || Үржин || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Бишрэлт засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн баруун гарын умар адгийн хошуу]] || 1697 || Хамар дайчин || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Цогтой засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн дундад баруун гарын адгийн хошуу]] || 1709 || Намаринзамбу || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Зоригт засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн зүүн гарын умар адгийн хошуу]] || 1726 || Ядамжав || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Ахай засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн дундад зүүн гарын адгийн хошуу]] || 1757 || Дашпунцаг || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Дархан засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн дундад баруун гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1755 || Пүрэвцэрэн || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Сэцэн засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Засагт хан аймгийн зүүн гарын зүүн этгээдийн хошуу]] || 1691 || Сэрэн ахай || [[Засагт хан аймаг]] || |- || [[Сүжигт засгийн хошуу (Засагт хан аймаг)|Хойдын засгийн хошуу]] || 1755 || Галдандаржаа || [[Хойт|Хойд]] || |- || [[Ялгуусан хутагтын шавь (Засагт хан аймаг)|Ялгуусан хутагтын шавь]] || || [[Ялгуусан хутагт (Засагт хан аймаг)|Ялгуусан хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Жалханз хутагтын шавь]] || || [[Жалханз хутагт]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- || [[Номун хан хутагтын шавь]] || || [[Бигэрийн Номун хан]] || || [[Тамгатай хутагт]] |- |} ===Сайн заяатын зүүн гарын чуулган=== [[Дөрвөд Далай хан аймаг|Сайн заяатын зүүн гарын чуулган]] нь 12 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Дөрвөд Далай ханы хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөдийн хошуу]] || 1754 || Цэрэн || [[Дөрвөд]] || |- || [[Эрх засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад хошуу]] || 1754 || Цэрэнмөнх || [[Дөрвөд]] || |- || [[Дайчин засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад зүүн хошуу]] || 1754 || Сэвдэн || [[Дөрвөд]] || |- || [[Жонон засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад дээд хошуу]] || 1754 || Машбат || [[Дөрвөд]] || |- || [[Үйзэн засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад өмнөд баруун хошуу]] || 1754 || Банжур || [[Дөрвөд]] || |- || [[Сэцэн засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад хойд хошуу]] || 1754 || Батмөнх || [[Дөрвөд]] || |- || [[Саруул засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад өмнөд хошуу]] || 1754 || Ган || [[Дөрвөд]] || |- || [[Эрдэнэ засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад доод хошуу]] || 1754 || Дашдондог || [[Дөрвөд]] || |- || [[Мэргэн засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад хойд зүүн хошуу]] || 1754 || Гүншар || [[Дөрвөд]] || |- || [[Эетэй засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад өмнөд зүүн хошуу]] || 1754 || Өвгөн || [[Дөрвөд]] || |- || [[Хурц засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Зүүнгарын Дөрвөд аймгийн дундад хойд баруун хошуу]] || 1754 || Бар || [[Дөрвөд]] || |- || [[Баатар засгийн хошуу (Дөрвөд Далай хан аймаг)|Хойдын доод хойд хошуу]] || 1755 || Дамиран || [[Хойт|Хойд]] || |- |} ===Сайн заяатын баруун гарын чуулган=== [[Үнэн Зоригт Хан аймаг|Сайн заяатын баруун гарын чуулган]] нь 4 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Үнэн зоригт ханы хошуу (Үнэн Зоригт Хан аймаг)|Баруунгарын Дөрвөд аймгийн өмнөд хошуу]] || 1754 || Цэрэнубаши || [[Дөрвөд]] || |- || [[Бишрэлт засгийн хошуу (Үнэн Зоригт Хан аймаг)|Баруунгарын Дөрвөд аймгийн өмнөд баруун этгээдийн хошуу]] || 1754 || Гандорж || [[Дөрвөд]] || |- || [[Ерөөлт засгийн хошуу (Үнэн Зоригт Хан аймаг)|Баруунгарын Дөрвөд аймгийн дундад өмнөд хошуу]] || 1754 || Гэндэн || [[Дөрвөд]] || |- || [[Сүжигт засгийн хошуу (Үнэн Зоригт Хан аймаг)|Хойдын доод өмнөд хошуу]] || 1755 || Лувсан || [[Хойт|Хойд]] || |- |} ===Үнэн сүсэгтийн чуулган=== ====Үнэн сүсэгтийн дорнод замын чуулган==== [[Шинжаан]]ы [[Хуучин торгууд аймгийг Үнэн сүсэгтийн дорнод замын чуулган]] (Илийн дорно зам) нь 2 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Үнэн сүжигтийн дорно замын чуулганы хуучин торгуудын баруун хошуу]] || 1771 || Бамбар || Жаргалант Торгууд (дорнод замын [[Хуучин торгууд]]) || |- || [[Үнэн сүжигтийн дорно замын чуулганы хуучин торгуудын зүүн хошуу]] || 1771 || Цэвдэн || Жаргалант Торгууд (дорнод замын [[Хуучин торгууд]]) || |- |} ====Үнэн сүсэгтийн өрнөд замын чуулган==== [[Шинжаан]]ы [[Хуучин торгууд аймгийг Үнэн сүсэгтийн өрнөд замын чуулган]] (Илийн өрнөд зам) нь 1 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Үнэн сүжигтийн өрнөд замын чуулганы хуучин торгуудын хошуу]] || 1771 || Момонт || Жин хэ орчмын Торгууд (өрнөд замын [[Хуучин торгууд]]) || |- |} ====Үнэн сүсэгтийн өмнөд замын чуулган==== [[Шинжаан]]ы [[Хуучин торгууд аймгийг Үнэн сүсэгтийн өмнөд замын чуулган]] (Илийн өмнөд зам) нь 4 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Үнэн сүжигтийн өмнөд замын чуулганы хуучин торгуудын хошуу]] || 1771 || [[Убаши]] || Хар Сайрын Торгууд (өмнөд замын [[Хуучин торгууд]]) || |- || [[Үнэн сүжигтийн өмнөд замын чуулганы хуучин торгуудын дундад хошуу]] || 1771 || Эмгэн убаши || Хар Сайрын Торгууд (өмнөд замын [[Хуучин торгууд]]) || |- || [[Үнэн сүжигтийн өмнөд замын чуулганы хуучин торгуудын баруун хошуу]] || 1771 || Баяжих || Хар Сайрын Торгууд (өмнөд замын [[Хуучин торгууд]]) || |- || [[Үнэн сүжигтийн өмнөд замын чуулганы хуучин торгуудын зүүн хошуу]] || 1771 || Бэр хашиха || Хар Сайрын Торгууд (өмнөд замын [[Хуучин торгууд]]) || |- |} ====Үнэн сүсэгтийн умард замын чуулган==== [[Шинжаан]]ы [[Хуучин торгууд аймгийг Үнэн сүсэгтийн умард замын чуулган]] (Илийн умарт зам) нь 3 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Үнэн сүжигтийн умарт замын чуулганы хуучин торгуудын хошуу]] || 1771 || Цэвэгдорж || Ховог сайрын Торгууд (умард замын [[Хуучин торгууд]]) || |- || [[Үнэн сүжигтийн умарт замын чуулганы хуучин торгуудын баруун хошуу]] || 1785 || Гүнгээцэрэн || Ховог сайрын Торгууд (умард замын [[Хуучин торгууд]]) || |- || [[Үнэн сүжигтийн умарт замын чуулганы хуучин торгуудын зүүн хошуу]] || 1785 || Агсахал || Ховог сайрын Торгууд (умард замын [[Хуучин торгууд]]) || |- |} ===Чин сэтгэлтийн чуулган=== [[Ховдын хязгаар|Ховдын]] [[Чин сэтгэлтийн чуулган]] нь 2 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Жаргалант торгуудын баруун хошуу]] || 1771 || Шээрэн || [[Шинэ Торгууд]] || |- || [[Жаргалант торгуудын зүүн хошуу]] || 1771 || Шар хүүхэн || [[Шинэ Торгууд]] || |- |} ===Бат сэтгэлтийн чуулган=== [[Шинжаан]]ы [[Бат сэтгэлтийн чуулган]] (Илийн дундад зам) нь 3 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Бат сэтгэлтийн чуулганы Хошуудын хошуу]] || 1771 || Гүнгээ || Дундад замын [[Хошууд]] || 1797 онд хүчингүй болсон |- || [[Бат сэтгэлтийн чуулганы Хошуудын дундад хошуу]] || 1771 || Яримпил || Дундад замын [[Хошууд]] || |- || [[Бат сэтгэлтийн чуулганы Хошуудын баруун хошуу]] || 1771 || Нохай || Дундад замын [[Хошууд]] || |- || [[Бат сэтгэлтийн чуулганы Хошуудын зүүн хошуу]] || 1775 || Баярлах || Дундад замын [[Хошууд]] || |- |} ===Хөхнуурын зүүн гарын чуулган=== [[Дээд монголчууд]]ын [[Хөхнуурын зүүн гарын чуулган]] нь 12 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Хошуудын баруун өмнөд хошуу]] || 1771 || Цэвээнравдан || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын баруун хойд хошуу]] || 1716 || Даян || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын умард зүүн гаран хошуу]] || 1711 || Сономдаш || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын өмнөд баруун гаран адаг хошуу]] || 1711 || Лувзандаржаа || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын өмнөд зүүн гаран хойд хошуу]] || 1671 || Галдандаш || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын өмнөд баруун гарын хойд хошуу]]|| 1723 || Сономдаш || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын умард өмнө хошуу]] || 1711 || Цэрэн || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын умард баруун адаг хошуу]] || 1725 || Дамринсэвдэн || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын умард зүүн адаг хошуу]] || 1725 || Ишдоржжав || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Торгуудын баруун хошуу]] || 1725 || Сэтэрбум || [[Дээд монголчууд]]ын [[Торгууд]] || |- || [[Торгуудын өмнөд хойд хошуу]] || 1724 || Данзан || [[Дээд монголчууд]]ын [[Торгууд]] || |- || [[Хошуудын баруун баруун гарын дундад хошуу]]|| 1725 || Цэрэннамжил || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- |} ===Хөхнуурын баруун гарын чуулган=== [[Дээд монголчууд]]ын [[Хөхнуурын баруун гарын чуулган]] нь 12 хошуу байсан байна. {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Аймаг || Тайлбар |- || [[Цоросын өмнөд баруун гарын тэргүүн хошуу]] || 1703 || Сэвдэнжал || [[Дээд монголчууд]]ын [[Цорос]] || |- || [[Хошуудын өмнөд зүүн гаран тэргүүн хошуу]] || 1704 || Гомбо || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын өмнөд зүүн гаран адаг хошуу]] || 1698 || Намжил || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын умард баруун гаран хошуу]] || 1723 || Цэрэндондов || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Цоросын умард дундад хошуу]] || 1716 || Равдан || [[Дээд монголчууд]]ын [[Цорос]] || |- || [[Хойдын өмнө хошуу]] || 1725 || Гүнгэ || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хойт|Хойд]] || |- || [[Хошуудын баруун баруун гаран өмнөд хошуу]] || 1716 || Равдан || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын баруун зүүн гаран хойд хошуу]] || 1725 || Харгас || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын зүүн дээд хошуу]] || 1725 || Жаб || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Хошуудын баруун баруун гарын хойд хошуу]] || 1725 || Сэвдэн бошигт || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || |- || [[Торгуудын өмнөд дундад хошуу]] || 1725 || Сономравдандорж || [[Дээд монголчууд]]ын [[Торгууд]] || |- || [[Халхын өмнөд баруун хошуу]] || 1765 || Дашдондов || [[Дээд монголчууд]]ын [[Халх]] || |- |} ===Чуулгангүй=== {| class="wikitable" |- ! Хошуу || Байгуулагдсан || Анхны засаг ноён || Харьяалан захирах манж сайд || Аймаг || Тайлбар |- || [[Алшаа хошуу|Алашаагийн өөлд хошуу]] || 1697 || Хороли || Шанси-Ганьсугийн бүгдийг захирагч сайд (陝甘總督) || Алашаагийн [[Хошууд]] || |- || [[Эзнээ хошуу|Эзнээ голын торгууд хошуу]] || 1704 || Аравжир || Шанси-Ганьсугийн бүгдийг захирагч сайд (陝甘總督) || [[Торгууд]] || |- || [[Хошуудын өмнөд тэргүүн хошуу]] || 1701 || Цагаанданзан || Шининд суух Хөхнуурын монгол, Түвэдийн Бүгд Хэргийг Захиран Шийтгэх Сайд (西寧辦事大臣) || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || Шар мөрөны өмнөд хэсэг 5 хошуу (河南五旗) |- || [[Хошуудын өмнөд баруун гаран дундад хошуу]] || 1720 || Равданжамц || Шининд суух Хөхнуурын монгол, Түвэдийн Бүгд Хэргийг Захиран Шийтгэх Сайд (西寧辦事大臣) || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || Шар мөрөны өмнөд хэсэг 5 хошуу (河南五旗) |- || [[Хошуудын өмнөд зүүн гаран дундад хошуу]] || 1731 || Цагаанравдан || Шининд суух Хөхнуурын монгол, Түвэдийн Бүгд Хэргийг Захиран Шийтгэх Сайд (西寧辦事大臣) || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || Шар мөрөны өмнөд хэсэг 5 хошуу (河南五旗) |- || [[Хошуудын өмнөд зүүн гаран дэд хошуу]] || 1746 || Цэрэндорж || Шининд суух Хөхнуурын монгол, Түвэдийн Бүгд Хэргийг Захиран Шийтгэх Сайд (西寧辦事大臣) || [[Дээд монголчууд]]ын [[Хошууд]] || 1806 онд хүчингүй болсон |- || [[Торгуудын өмнө өмнөд хошуу]] || 1731 || Даржаа || Шининд суух Хөхнуурын монгол, Түвэдийн Бүгд Хэргийг Захиран Шийтгэх Сайд (西寧辦事大臣) || [[Дээд монголчууд]]ын [[Торгууд]] || Шар мөрөны өмнөд хэсэг 5 хошуу (河南五旗) |- || [[Цагаан номун ханы хошуу]] || ? || [[Цагаан номун хан хутагт]] || Шининд суух Хөхнуурын монгол, Түвэдийн Бүгд Хэргийг Захиран Шийтгэх Сайд (西寧辦事大臣) || [[Дээд монголчууд]]ын Цагаан номун хан хутагтын шавь || Шар мөрөны өмнөд хэсэг 5 хошуу (河南五旗) |- || [[Шинэ хошуудын засгийн хошуу]] || 1771 || Буянхишиг || [[Ховдын манж сайдын газар]] || [[Шинэ Хошууд]] || |- |} ==Эшлэл== {{reflist}} * {{cite book|title=ǰarliγ-iyar toγtaγaγsan γadaγadu mongγol qotong ayimaγ-un wang güng-üd-ün iledkel šastir (degedü, dumdadu, dooradu)|publisher=Öbör mongγol-un arad-un keblel-ün qoriy-a|location=Kökeqota|author1=Borǰigin Mönggündalai|year=2006|isbn=7-204-02492-3|language=mn}} * [[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]], [[:zh:s:清史稿/卷210|清史稿/卷210]], [[:zh:s:清史稿/卷211|清史稿/卷211]] * [[:zh:s:欽定外藩蒙古回部王公表傳 (四庫全書本)|欽定外藩蒙古回部王公表傳 (四庫全書本)]] * {{cite web|title = 光緒朝 《欽定大清會典事例三》 卷九百六十七~卷九百七十二|url=https://fhac.com.cn/fulltext_detail/1/1 | website=[[First Historical Archives of China]]|language=zh }} ==Мөн үзэх== *[[Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын засаг захиргааны нэгж]] [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголын засаг захиргааны гишүүнчлэл]] 6iip7cl1kclnum3fj7t5yis79sdswtd 0 145802 853662 852541 2026-04-17T12:59:43Z HorseBro the hemionus 100126 853662 wikitext text/x-wiki {{Short description|Mongol siege of Khujand}}{{Infobox military conflict | conflict = Хужандын бүслэлт | partof = [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт|Mongol invasion of the Khwarazmian Empire]] | date = 1220 | place = [[Хужанд]], [[Сирдарья]], Тажикстан | result = Монголчуудын ялалт | combatant1 = [[Их Монгол Улс|Mongol Empire]] | combatant2 = [[Khwarazmian Empire]] | commander1 = Unknown | commander2 = [[Timur Malik]] | strength1 = 20,000 Mongol soldiers{{sfn|Barthold|1962|p=54}}<br>50,000 Prisoners{{sfn|Barthold|1962|p=54}} | strength2 = Unknown | casualties1 = Light | casualties2 = Heavy | campaignbox = {{Campaignbox Mongol invasion of the Khwarazmian Empire}} | image = Siege of Khujand.jpg | image_size = 220px | caption = Хужандын бүслэлт 1498 оны зураг<ref>{{cite web |title=British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/W_1948-1211-0-6}}</ref> | coordinates = {{Coord|40.279444|N|69.631944|E|type:event_region:TJ-KJ|display=inline,title}} | map_relief = yes | map_type = Tajikistan }} '''Хужандыг бүслэлт''' нь [[1220 он]]д [[Их Монгол Улсын арми|Монголчууд]] [[Хорезмын эзэнт улс|Хорезмын эзэнт гүрэн]] рүү довтлох үеэр, [[Төмөр мэлиг|Төмөр Мэлиг]]ийн захирагч нь байсан [[Хужанд]]хотыг эзлэхийн төлөө Монголын армийн хийсэн тулалдаан. Энэ тулалдаанд Төмөр Мэлиг монголчуудад хүчтэй эсэргүүцэл үзүүлсэн боловч Монголчуудын [[ялалт]] байгуулж, тэрээр хотыг орхихоос өөр аргагүй болсон юм. Энэ үеэр Төмөр Мэлиг Сир Дарь мөрний жижиг арал руу зугтжээ. == Урьдчилсан нөхцөл == [[1219]]–1220 онд [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт|Хорезмын эзэнт гүрнийг эзлэн түрэмгийлэх үе]]эр Монголын цэргүүд [[Трансоксиан]] болон [[Сырдарья|Сир Дарь]] муж руу довтолсон. [[Рене Груссе]]гийн хэлснээр [[5000]] орчим монгол цэрэг Сир Дарь мөрний дээд хэсэг рүү илгээгдсэн байна. [[Бенакет]]ийг эзэлсний дараа цэргүүд Хужандыг бүслэхээр шийджээ. Хотыг захирагч Төмөр Мэлиг хамгаалж байжээ. [[File:Timur Malik statue in Khujand.jpg|thumb|[[Төмөр мэлиг]]ийн [[Хужанд]] хот дахь дурсгалын хөшөө]] Монголын цэргүүд Сир Дарья мөрний дагуу дайны үйл ажиллагаагаагаа үргэлжлүүлэв. Монголын армийн нэг хэсгийг Хужанд руу илгээсэн бөгөөд тэнд захирагч Төмөр Мэлиг шийдэмгий хамгаалалт зохион байгуулсан гэж мэдэгджээ.[Бартольд ] Бартолдын хэлснээр [[бүслэлт]]эд 20,000 орчим [[Их Монгол Улсын үеийн цэрэг|монгол цэрэг]], 50,000 орчим [[хоригдол]] оролцсон нь бэхлэгдсэн хотууд руу довтлох үеэр олзлогдогсдыг ашигадаг монголчуудын заншлыг тусгасан байв. Хоригдлуудыг довтлогчдоос түрүүлж хөөж, аюултай даалгавар гүйцэтгэхийг албадахын зэрэгцээ хамгаалагчдын пуужингийн галаас хамгаалах үүрэг гүйцэтгэсэн.[2] Бартольд цааш нь Төмөр Мэлиг хотыг орхихоос өөр аргагүй болсны дараа Сир Дарья мөрнөөр хөвж, голын эрэг дагуу байрлаж байсан монгол хүчнийг дайран өнгөрч зугтсан гэж тэмдэглэжээ. [[Завь]]нуудаа орхисны дараа тэрээр мориор Хорезмын Ургенч руу зугтсан байв.[2] [[File:Battle of the boats - Timur Malik's defence of Khujand, 1220.jpg|left|thumb|[[Төмөр мэлиг]] [[Хужанд хот]] оос завиар зугтаж байгаа нь ]] == Үр дагавар == Сир Дарья дээрх арлын цайзаас монголчуудыг эсэргүүцсэний дараа Төмөр Мэлиг эцэст нь хангамж, зэвсэг дуусаж эхлэхэд цайзаа орхихоос өөр аргагүй болжээ. Тэрээр шөнийн цагаар үлдсэн хүчээ завиар гаргаж, голын эрэг дагуу зугтахыг оролдсон бол Монгол цэргүүд түүнийг хоёр эрэг дагуу хөөж, гарцыг нь хаахыг оролдсон. Хэдийгээр тэрээр эдгээр саадыг даван туулж чадсан ч эцэст нь ачаа тээш болон ихэнх дагалдагчидаа алдаж, Хорезмд ганцаараа хүрчээ. Хожим нь тэрээр [[Желал ад-Дин (Хорезм)|Жалал ад-Дин]]тэй дахин нэгдсэн боловч түүний амьд үлдсэн нь Монголын байлдан дагуулалтад ямар ч байдлаар нөлөөлөөгүй юм. [4] == Ашигласан материал == ==References== {{reflist}} ===Sources=== * {{cite book |last=Grousset |first=René |title=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia |publisher=Rutgers University Press |location=New Brunswick, New Jersey |year=1970 |isbn=978-0813506272 |url=https://archive.org/details/the-empire-of-the-steppes-a-history-of-central-asia/page/XXV/mode/1up?q=Khodzhent |language=en }} * {{cite book |last=Bartold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |translator-first=Vladimir |translator-last=Minorsky |translator2-first=Tatiana |translator2-last=Minorsky |publisher=E. J. Brill |location=Leiden |year=1962 |isbn= |url=https://archive.org/details/barthold-1956-1962-four-studies-central-asia |language=en }} * {{cite book | last = Barthold | first = W. (V. V.) | title = Turkestan Down to the Mongol Invasion | publisher = E. J. W. Gibb Memorial Trust | location = London | year = 1928 | url = https://archive.org/details/Barthold1928Turkestan | access-date = 16 February 2026 }} {{DEFAULTSORT:Хужандын бүслэлт}} * [[Бродникууд]] [[Ангилал:1223 он]] [[Ангилал:13-р зууны тулалдаан]] [[Ангилал:13-р зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Дундад зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголчуудын тэлэлтийн тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмийн түүхэн дэх тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмын зэвсэгт хүчний түүх]] [[Ангилал:Их Монгол Улсын оролцсон дайн тулаан]] 26f32x1q6ois6u1ly4q0pcyscybclva 853663 853662 2026-04-17T13:03:28Z HorseBro the hemionus 100126 853663 wikitext text/x-wiki {{Short description|Хужандыг Монголчууд бүсэлсэн нь}} {{Инфобокс дайн | conflict = Хужандын бүслэлт | partof = [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт]] | place = [[Сырдарья]], орчин үеийн Казахстан | date = 1220 | result = Монголчуудын ялалт | combatant1 = [[Их Монгол Улс]] | combatant2 = [[Хорезмын эзэнт улс]] | strength1 = 20,000 Монгол цэргүүд{{sfn|Barthold|1962|p=54}}<br>50,000 Хоригдлууд{{sfn|Barthold|1962|p=54}} | strength2 = Unknown | casualties1 = Light | casualties2 = Heavy }} '''Хужандын бүслэлт''' нь [[1220 он]]д [[Их Монгол Улсын арми|Монголчууд]] [[Хорезмын эзэнт улс|Хорезмын эзэнт гүрэн]] рүү довтлох үеэр, [[Төмөр мэлиг|Төмөр Мэлиг]]ийн захирагч нь байсан [[Хужанд]]хотыг эзлэхийн төлөө Монголын армийн хийсэн тулалдаан. Энэ тулалдаанд Төмөр Мэлиг монголчуудад хүчтэй эсэргүүцэл үзүүлсэн боловч Монголчуудын [[ялалт]] байгуулж, тэрээр хотыг орхихоос өөр аргагүй болсон юм. Энэ үеэр Төмөр Мэлиг Сир Дарь мөрний жижиг арал руу зугтжээ. == Урьдчилсан нөхцөл == [[1219]]–1220 онд [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт|Хорезмын эзэнт гүрнийг эзлэн түрэмгийлэх үе]]эр Монголын цэргүүд [[Трансоксиан]] болон [[Сырдарья|Сир Дарь]] муж руу довтолсон. [[Рене Груссе]]гийн хэлснээр [[5000]] орчим монгол цэрэг Сир Дарь мөрний дээд хэсэг рүү илгээгдсэн байна. [[Бенакет]]ийг эзэлсний дараа цэргүүд Хужандыг бүслэхээр шийджээ. Хотыг захирагч Төмөр Мэлиг хамгаалж байжээ. [[File:Timur Malik statue in Khujand.jpg|thumb|[[Төмөр мэлиг]]ийн [[Хужанд]] хот дахь дурсгалын хөшөө]] Монголын цэргүүд Сир Дарья мөрний дагуу дайны үйл ажиллагаагаагаа үргэлжлүүлэв. Монголын армийн нэг хэсгийг Хужанд руу илгээсэн бөгөөд тэнд захирагч Төмөр Мэлиг шийдэмгий хамгаалалт зохион байгуулсан гэж мэдэгджээ.[Бартольд ] Бартолдын хэлснээр [[бүслэлт]]эд 20,000 орчим [[Их Монгол Улсын үеийн цэрэг|монгол цэрэг]], 50,000 орчим [[хоригдол]] оролцсон нь бэхлэгдсэн хотууд руу довтлох үеэр олзлогдогсдыг ашигадаг монголчуудын заншлыг тусгасан байв. Хоригдлуудыг довтлогчдоос түрүүлж хөөж, аюултай даалгавар гүйцэтгэхийг албадахын зэрэгцээ хамгаалагчдын пуужингийн галаас хамгаалах үүрэг гүйцэтгэсэн.[2] Бартольд цааш нь Төмөр Мэлиг хотыг орхихоос өөр аргагүй болсны дараа Сир Дарья мөрнөөр хөвж, голын эрэг дагуу байрлаж байсан монгол хүчнийг дайран өнгөрч зугтсан гэж тэмдэглэжээ. [[Завь]]нуудаа орхисны дараа тэрээр мориор Хорезмын Ургенч руу зугтсан байв.[2] [[File:Battle of the boats - Timur Malik's defence of Khujand, 1220.jpg|left|thumb|[[Төмөр мэлиг]] [[Хужанд хот]] оос завиар зугтаж байгаа нь ]] == Үр дагавар == Сир Дарья дээрх арлын цайзаас монголчуудыг эсэргүүцсэний дараа Төмөр Мэлиг эцэст нь хангамж, зэвсэг дуусаж эхлэхэд цайзаа орхихоос өөр аргагүй болжээ. Тэрээр шөнийн цагаар үлдсэн хүчээ завиар гаргаж, голын эрэг дагуу зугтахыг оролдсон бол Монгол цэргүүд түүнийг хоёр эрэг дагуу хөөж, гарцыг нь хаахыг оролдсон. Хэдийгээр тэрээр эдгээр саадыг даван туулж чадсан ч эцэст нь ачаа тээш болон ихэнх дагалдагчидаа алдаж, Хорезмд ганцаараа хүрчээ. Хожим нь тэрээр [[Желал ад-Дин (Хорезм)|Жалал ад-Дин]]тэй дахин нэгдсэн боловч түүний амьд үлдсэн нь Монголын байлдан дагуулалтад ямар ч байдлаар нөлөөлөөгүй юм. [4] == Ашигласан материал == ==References== {{reflist}} ===Sources=== * {{cite book |last=Grousset |first=René |title=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia |publisher=Rutgers University Press |location=New Brunswick, New Jersey |year=1970 |isbn=978-0813506272 |url=https://archive.org/details/the-empire-of-the-steppes-a-history-of-central-asia/page/XXV/mode/1up?q=Khodzhent |language=en }} * {{cite book |last=Bartold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |translator-first=Vladimir |translator-last=Minorsky |translator2-first=Tatiana |translator2-last=Minorsky |publisher=E. J. Brill |location=Leiden |year=1962 |isbn= |url=https://archive.org/details/barthold-1956-1962-four-studies-central-asia |language=en }} * {{cite book | last = Barthold | first = W. (V. V.) | title = Turkestan Down to the Mongol Invasion | publisher = E. J. W. Gibb Memorial Trust | location = London | year = 1928 | url = https://archive.org/details/Barthold1928Turkestan | access-date = 16 February 2026 }} {{DEFAULTSORT:Хужандын бүслэлт}} * [[Бродникууд]] [[Ангилал:1223 он]] [[Ангилал:13-р зууны тулалдаан]] [[Ангилал:13-р зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Дундад зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголчуудын тэлэлтийн тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмийн түүхэн дэх тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмын зэвсэгт хүчний түүх]] [[Ангилал:Их Монгол Улсын оролцсон дайн тулаан]] 4o292eovd8dcvd1tbb7pxs5y9or0bty 853664 853663 2026-04-17T13:06:16Z HorseBro the hemionus 100126 853664 wikitext text/x-wiki {{Short description|Хужандыг Монголчууд бүсэлсэн нь}} {{Инфобокс дайн | conflict = Хужандын бүслэлт | partof = [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт]] | place = [[Сырдарья]], орчин үеийн Казахстан | date = 1220 | result = Монголчуудын ялалт | combatant1 = [[Их Монгол Улс]] | combatant2 = [[Хорезмын эзэнт улс]] | strength1 = 20,000 Монгол цэргүүд{{sfn|Barthold|1962|p=54}}<br>50,000 Хоригдлууд{{sfn|Barthold|1962|p=54}} | strength2 = тодорхой бус | casualties1 = бага | casualties2 = маш их | image = Siege of Khujand.jpg | caption = 1220 оны Хужандыг бүсэлсэн үеийн дүрслэл. Тарих-и Жахангушай, Ата-Малик Жувайни, 1438 хуулбар. }} '''Хужандын бүслэлт''' нь [[1220 он]]д [[Их Монгол Улсын арми|Монголчууд]] [[Хорезмын эзэнт улс|Хорезмын эзэнт гүрэн]] рүү довтлох үеэр, [[Төмөр мэлиг|Төмөр Мэлиг]]ийн захирагч нь байсан [[Хужанд]]хотыг эзлэхийн төлөө Монголын армийн хийсэн тулалдаан. Энэ тулалдаанд Төмөр Мэлиг монголчуудад хүчтэй эсэргүүцэл үзүүлсэн боловч Монголчуудын [[ялалт]] байгуулж, тэрээр хотыг орхихоос өөр аргагүй болсон юм. Энэ үеэр Төмөр Мэлиг Сир Дарь мөрний жижиг арал руу зугтжээ. == Урьдчилсан нөхцөл == [[1219]]–1220 онд [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт|Хорезмын эзэнт гүрнийг эзлэн түрэмгийлэх үе]]эр Монголын цэргүүд [[Трансоксиан]] болон [[Сырдарья|Сир Дарь]] муж руу довтолсон. [[Рене Груссе]]гийн хэлснээр [[5000]] орчим монгол цэрэг Сир Дарь мөрний дээд хэсэг рүү илгээгдсэн байна. [[Бенакет]]ийг эзэлсний дараа цэргүүд Хужандыг бүслэхээр шийджээ. Хотыг захирагч Төмөр Мэлиг хамгаалж байжээ. [[File:Timur Malik statue in Khujand.jpg|thumb|[[Төмөр мэлиг]]ийн [[Хужанд]] хот дахь дурсгалын хөшөө]] Монголын цэргүүд Сир Дарья мөрний дагуу дайны үйл ажиллагаагаагаа үргэлжлүүлэв. Монголын армийн нэг хэсгийг Хужанд руу илгээсэн бөгөөд тэнд захирагч Төмөр Мэлиг шийдэмгий хамгаалалт зохион байгуулсан гэж мэдэгджээ. Бартолдын хэлснээр [[бүслэлт]]эд 20,000 орчим [[Их Монгол Улсын үеийн цэрэг|монгол цэрэг]], 50,000 орчим [[хоригдол]] оролцсон нь бэхлэгдсэн хотууд руу довтлох үеэр олзлогдогсдыг ашигадаг монголчуудын заншлыг тусгасан байв. Хоригдлуудыг довтлогчдоос түрүүлж хөөж, аюултай даалгавар гүйцэтгэхийг албадахын зэрэгцээ хамгаалагчдын пуужингийн галаас хамгаалах үүрэг гүйцэтгэсэн. Бартольд цааш нь Төмөр Мэлиг хотыг орхихоос өөр аргагүй болсны дараа Сир Дарья мөрнөөр хөвж, голын эрэг дагуу байрлаж байсан монгол хүчнийг дайран өнгөрч зугтсан гэж тэмдэглэжээ. [[Завь]]нуудаа орхисны дараа тэрээр мориор Хорезмын Ургенч руу зугтсан байв. [[File:Battle of the boats - Timur Malik's defence of Khujand, 1220.jpg|left|thumb|[[Төмөр мэлиг]] [[Хужанд хот]] оос завиар зугтаж байгаа нь ]] == Үр дагавар == Сир Дарья дээрх арлын цайзаас монголчуудыг эсэргүүцсэний дараа Төмөр Мэлиг эцэст нь хангамж, зэвсэг дуусаж эхлэхэд цайзаа орхихоос өөр аргагүй болжээ. Тэрээр шөнийн цагаар үлдсэн хүчээ завиар гаргаж, голын эрэг дагуу зугтахыг оролдсон бол Монгол цэргүүд түүнийг хоёр эрэг дагуу хөөж, гарцыг нь хаахыг оролдсон. Хэдийгээр тэрээр эдгээр саадыг даван туулж чадсан ч эцэст нь ачаа тээш болон ихэнх дагалдагчидаа алдаж, Хорезмд ганцаараа хүрчээ. Хожим нь тэрээр [[Желал ад-Дин (Хорезм)|Жалал ад-Дин]]тэй дахин нэгдсэн боловч түүний амьд үлдсэн нь Монголын байлдан дагуулалтад ямар ч байдлаар нөлөөлөөгүй юм. == Ашигласан материал == ==References== {{reflist}} ===Sources=== * {{cite book |last=Grousset |first=René |title=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia |publisher=Rutgers University Press |location=New Brunswick, New Jersey |year=1970 |isbn=978-0813506272 |url=https://archive.org/details/the-empire-of-the-steppes-a-history-of-central-asia/page/XXV/mode/1up?q=Khodzhent |language=en }} * {{cite book |last=Bartold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |translator-first=Vladimir |translator-last=Minorsky |translator2-first=Tatiana |translator2-last=Minorsky |publisher=E. J. Brill |location=Leiden |year=1962 |isbn= |url=https://archive.org/details/barthold-1956-1962-four-studies-central-asia |language=en }} * {{DEFAULTSORT:Хужандын бүслэлт}}{{cite book | last = Barthold | first = W. (V. V.) | title = Turkestan Down to the Mongol Invasion | publisher = E. J. W. Gibb Memorial Trust | location = London | year = 1928 | url = https://archive.org/details/Barthold1928Turkestan | access-date = 16 February 2026 }} [[Ангилал:1223 он]] [[Ангилал:13-р зууны тулалдаан]] [[Ангилал:13-р зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Дундад зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголчуудын тэлэлтийн тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмийн түүхэн дэх тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмын зэвсэгт хүчний түүх]] [[Ангилал:Их Монгол Улсын оролцсон дайн тулаан]] t0admncqkhj6ksq7gkrqc40mqv29nai 853665 853664 2026-04-17T13:07:01Z HorseBro the hemionus 100126 853665 wikitext text/x-wiki {{Short description|Хужандыг Монголчууд бүсэлсэн нь}} {{Инфобокс дайн | conflict = Хужандын бүслэлт | partof = [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт]] | place = [[Сырдарья]], орчин үеийн Казахстан | date = 1220 | result = Монголчуудын ялалт | combatant1 = [[Их Монгол Улс]] | combatant2 = [[Хорезмын эзэнт улс]] | strength1 = 20,000 Монгол цэргүүд{{sfn|Barthold|1962|p=54}}<br>50,000 Хоригдлууд{{sfn|Barthold|1962|p=54}} | strength2 = тодорхой бус | casualties1 = бага | casualties2 = маш их | image = Siege of Khujand.jpg | caption = 1220 оны Хужандыг бүсэлсэн үеийн дүрслэл. Тарих-и Жахангушай, Ата-Малик Жувайни, 1438 хуулбар. | commander1 = тодорхой бус | commander2 = [[Төмөр мэлиг]] }} '''Хужандын бүслэлт''' нь [[1220 он]]д [[Их Монгол Улсын арми|Монголчууд]] [[Хорезмын эзэнт улс|Хорезмын эзэнт гүрэн]] рүү довтлох үеэр, [[Төмөр мэлиг|Төмөр Мэлиг]]ийн захирагч нь байсан [[Хужанд]]хотыг эзлэхийн төлөө Монголын армийн хийсэн тулалдаан. Энэ тулалдаанд Төмөр Мэлиг монголчуудад хүчтэй эсэргүүцэл үзүүлсэн боловч Монголчуудын [[ялалт]] байгуулж, тэрээр хотыг орхихоос өөр аргагүй болсон юм. Энэ үеэр Төмөр Мэлиг Сир Дарь мөрний жижиг арал руу зугтжээ. == Урьдчилсан нөхцөл == [[1219]]–1220 онд [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт|Хорезмын эзэнт гүрнийг эзлэн түрэмгийлэх үе]]эр Монголын цэргүүд [[Трансоксиан]] болон [[Сырдарья|Сир Дарь]] муж руу довтолсон. [[Рене Груссе]]гийн хэлснээр [[5000]] орчим монгол цэрэг Сир Дарь мөрний дээд хэсэг рүү илгээгдсэн байна. [[Бенакет]]ийг эзэлсний дараа цэргүүд Хужандыг бүслэхээр шийджээ. Хотыг захирагч Төмөр Мэлиг хамгаалж байжээ. [[File:Timur Malik statue in Khujand.jpg|thumb|[[Төмөр мэлиг]]ийн [[Хужанд]] хот дахь дурсгалын хөшөө]] Монголын цэргүүд Сир Дарья мөрний дагуу дайны үйл ажиллагаагаагаа үргэлжлүүлэв. Монголын армийн нэг хэсгийг Хужанд руу илгээсэн бөгөөд тэнд захирагч Төмөр Мэлиг шийдэмгий хамгаалалт зохион байгуулсан гэж мэдэгджээ. Бартолдын хэлснээр [[бүслэлт]]эд 20,000 орчим [[Их Монгол Улсын үеийн цэрэг|монгол цэрэг]], 50,000 орчим [[хоригдол]] оролцсон нь бэхлэгдсэн хотууд руу довтлох үеэр олзлогдогсдыг ашигадаг монголчуудын заншлыг тусгасан байв. Хоригдлуудыг довтлогчдоос түрүүлж хөөж, аюултай даалгавар гүйцэтгэхийг албадахын зэрэгцээ хамгаалагчдын пуужингийн галаас хамгаалах үүрэг гүйцэтгэсэн. Бартольд цааш нь Төмөр Мэлиг хотыг орхихоос өөр аргагүй болсны дараа Сир Дарья мөрнөөр хөвж, голын эрэг дагуу байрлаж байсан монгол хүчнийг дайран өнгөрч зугтсан гэж тэмдэглэжээ. [[Завь]]нуудаа орхисны дараа тэрээр мориор Хорезмын Ургенч руу зугтсан байв. [[File:Battle of the boats - Timur Malik's defence of Khujand, 1220.jpg|left|thumb|[[Төмөр мэлиг]] [[Хужанд хот]] оос завиар зугтаж байгаа нь ]] == Үр дагавар == Сир Дарья дээрх арлын цайзаас монголчуудыг эсэргүүцсэний дараа Төмөр Мэлиг эцэст нь хангамж, зэвсэг дуусаж эхлэхэд цайзаа орхихоос өөр аргагүй болжээ. Тэрээр шөнийн цагаар үлдсэн хүчээ завиар гаргаж, голын эрэг дагуу зугтахыг оролдсон бол Монгол цэргүүд түүнийг хоёр эрэг дагуу хөөж, гарцыг нь хаахыг оролдсон. Хэдийгээр тэрээр эдгээр саадыг даван туулж чадсан ч эцэст нь ачаа тээш болон ихэнх дагалдагчидаа алдаж, Хорезмд ганцаараа хүрчээ. Хожим нь тэрээр [[Желал ад-Дин (Хорезм)|Жалал ад-Дин]]тэй дахин нэгдсэн боловч түүний амьд үлдсэн нь Монголын байлдан дагуулалтад ямар ч байдлаар нөлөөлөөгүй юм. ==References== {{reflist}} ===Sources=== * {{cite book |last=Grousset |first=René |title=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia |publisher=Rutgers University Press |location=New Brunswick, New Jersey |year=1970 |isbn=978-0813506272 |url=https://archive.org/details/the-empire-of-the-steppes-a-history-of-central-asia/page/XXV/mode/1up?q=Khodzhent |language=en }} * {{cite book |last=Bartold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |translator-first=Vladimir |translator-last=Minorsky |translator2-first=Tatiana |translator2-last=Minorsky |publisher=E. J. Brill |location=Leiden |year=1962 |isbn= |url=https://archive.org/details/barthold-1956-1962-four-studies-central-asia |language=en }} * {{DEFAULTSORT:Хужандын бүслэлт}}{{cite book | last = Barthold | first = W. (V. V.) | title = Turkestan Down to the Mongol Invasion | publisher = E. J. W. Gibb Memorial Trust | location = London | year = 1928 | url = https://archive.org/details/Barthold1928Turkestan | access-date = 16 February 2026 }} [[Ангилал:1223 он]] [[Ангилал:13-р зууны тулалдаан]] [[Ангилал:13-р зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Дундад зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголчуудын тэлэлтийн тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмийн түүхэн дэх тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмын зэвсэгт хүчний түүх]] [[Ангилал:Их Монгол Улсын оролцсон дайн тулаан]] bedb5hmixoqgawoo01onsw8vxo26evr 853666 853665 2026-04-17T13:08:51Z HorseBro the hemionus 100126 853666 wikitext text/x-wiki {{Short description|Хужандыг Монголчууд бүсэлсэн нь}} {{Инфобокс дайн | conflict = Хужандын бүслэлт | partof = [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт]] | place = [[Сырдарья]], орчин үеийн Казахстан | date = 1220 | result = Монголчуудын ялалт | combatant1 = [[Их Монгол Улс]] | combatant2 = [[Хорезмын эзэнт улс]] | strength1 = 20,000 Монгол цэргүүд{{sfn|Barthold|1962|p=54}}<br>50,000 Хоригдлууд{{sfn|Barthold|1962|p=54}} | strength2 = тодорхой бус | casualties1 = бага | casualties2 = маш их | image = Siege of Khujand.jpg | caption = 1220 оны Хужандыг бүсэлсэн үеийн дүрслэл. Тарих-и Жахангушай, Ата-Малик Жувайни, 1438 хуулбар. | commander1 = тодорхой бус | commander2 = [[Төмөр мэлиг]] }} '''Хужандын бүслэлт''' нь [[1220 он]]д [[Их Монгол Улсын арми|Монголчууд]] [[Хорезмын эзэнт улс|Хорезмын эзэнт гүрэн]] рүү довтлох үеэр, [[Төмөр мэлиг|Төмөр Мэлиг]]ийн захирагч нь байсан [[Хужанд]]хотыг эзлэхийн төлөө Монголын армийн хийсэн тулалдаан. Энэ тулалдаанд Төмөр Мэлиг монголчуудад хүчтэй эсэргүүцэл үзүүлсэн боловч Монголчуудын [[ялалт]] байгуулж, тэрээр хотыг орхихоос өөр аргагүй болсон юм. Энэ үеэр Төмөр Мэлиг Сир Дарь мөрний жижиг арал руу зугтжээ. [[1219]]–1220 онд [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт|Хорезмын эзэнт гүрнийг эзлэн түрэмгийлэх үе]]эр Монголын цэргүүд [[Трансоксиан]] болон [[Сырдарья|Сир Дарь]] муж руу довтолсон. [[Рене Груссе]]гийн хэлснээр [[5000]] орчим монгол цэрэг Сир Дарь мөрний дээд хэсэг рүү илгээгдсэн байна. [[Бенакет]]ийг эзэлсний дараа цэргүүд Хужандыг бүслэхээр шийджээ. Хотыг захирагч Төмөр Мэлиг хамгаалж байжээ.{{sfn|Grousset|1970|p=238}} [[File:Timur Malik statue in Khujand.jpg|thumb|[[Төмөр мэлиг]]ийн [[Хужанд]] хот дахь дурсгалын хөшөө]] Монголын цэргүүд Сир Дарья мөрний дагуу дайны үйл ажиллагаагаагаа үргэлжлүүлэв. Монголын армийн нэг хэсгийг Хужанд руу илгээсэн бөгөөд тэнд захирагч Төмөр Мэлиг шийдэмгий хамгаалалт зохион байгуулсан гэж мэдэгджээ.{{sfn|Barthold|1962|p=54}} Бартолдын хэлснээр [[бүслэлт]]эд 20,000 орчим [[Их Монгол Улсын үеийн цэрэг|монгол цэрэг]], 50,000 орчим [[хоригдол]] оролцсон нь бэхлэгдсэн хотууд руу довтлох үеэр олзлогдогсдыг ашигадаг монголчуудын заншлыг тусгасан байв. Хоригдлуудыг довтлогчдоос түрүүлж хөөж, аюултай даалгавар гүйцэтгэхийг албадахын зэрэгцээ хамгаалагчдын пуужингийн галаас хамгаалах үүрэг гүйцэтгэсэн.{{sfn|Barthold|1962|p=54}} Бартольд цааш нь Төмөр Мэлиг хотыг орхихоос өөр аргагүй болсны дараа Сир Дарья мөрнөөр хөвж, голын эрэг дагуу байрлаж байсан монгол хүчнийг дайран өнгөрч зугтсан гэж тэмдэглэжээ. [[Завь]]нуудаа орхисны дараа тэрээр мориор Хорезмын Ургенч руу зугтсан байв.{{sfn|Barthold|1962|p=54}} [[File:Battle of the boats - Timur Malik's defence of Khujand, 1220.jpg|left|thumb|[[Төмөр мэлиг]] [[Хужанд хот]] оос завиар зугтаж байгаа нь ]] Сир Дарья дээрх арлын цайзаас монголчуудыг эсэргүүцсэний дараа Төмөр Мэлиг эцэст нь хангамж, зэвсэг дуусаж эхлэхэд цайзаа орхихоос өөр аргагүй болжээ. Тэрээр шөнийн цагаар үлдсэн хүчээ завиар гаргаж, голын эрэг дагуу зугтахыг оролдсон бол Монгол цэргүүд түүнийг хоёр эрэг дагуу хөөж, гарцыг нь хаахыг оролдсон. Хэдийгээр тэрээр эдгээр саадыг даван туулж чадсан ч эцэст нь ачаа тээш болон ихэнх дагалдагчидаа алдаж, Хорезмд ганцаараа хүрчээ. Хожим нь тэрээр [[Желал ад-Дин (Хорезм)|Жалал ад-Дин]]тэй дахин нэгдсэн боловч түүний амьд үлдсэн нь Монголын байлдан дагуулалтад ямар ч байдлаар нөлөөлөөгүй юм.{{sfn|Barthold|1928|p=418}} ==References== {{reflist}} ===Sources=== * {{cite book |last=Grousset |first=René |title=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia |publisher=Rutgers University Press |location=New Brunswick, New Jersey |year=1970 |isbn=978-0813506272 |url=https://archive.org/details/the-empire-of-the-steppes-a-history-of-central-asia/page/XXV/mode/1up?q=Khodzhent |language=en }} * {{cite book |last=Bartold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |translator-first=Vladimir |translator-last=Minorsky |translator2-first=Tatiana |translator2-last=Minorsky |publisher=E. J. Brill |location=Leiden |year=1962 |isbn= |url=https://archive.org/details/barthold-1956-1962-four-studies-central-asia |language=en }} * {{DEFAULTSORT:Хужандын бүслэлт}}{{cite book | last = Barthold | first = W. (V. V.) | title = Turkestan Down to the Mongol Invasion | publisher = E. J. W. Gibb Memorial Trust | location = London | year = 1928 | url = https://archive.org/details/Barthold1928Turkestan | access-date = 16 February 2026 }} [[Ангилал:1223 он]] [[Ангилал:13-р зууны тулалдаан]] [[Ангилал:13-р зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Дундад зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголчуудын тэлэлтийн тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмийн түүхэн дэх тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмын зэвсэгт хүчний түүх]] [[Ангилал:Их Монгол Улсын оролцсон дайн тулаан]] agf43nkkfvbpwdiri0bcx8yixmw22h4 853667 853666 2026-04-17T13:09:09Z HorseBro the hemionus 100126 853667 wikitext text/x-wiki {{Short description|Хужандыг Монголчууд бүсэлсэн нь}} {{Инфобокс дайн | conflict = Хужандын бүслэлт | partof = [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт]] | place = [[Сырдарья]], орчин үеийн Казахстан | date = 1220 | result = Монголчуудын ялалт | combatant1 = [[Их Монгол Улс]] | combatant2 = [[Хорезмын эзэнт улс]] | strength1 = 20,000 Монгол цэргүүд{{sfn|Barthold|1962|p=54}}<br>50,000 Хоригдлууд{{sfn|Barthold|1962|p=54}} | strength2 = тодорхой бус | casualties1 = бага | casualties2 = маш их | image = Siege of Khujand.jpg | caption = 1220 оны Хужандыг бүсэлсэн үеийн дүрслэл. Тарих-и Жахангушай, Ата-Малик Жувайни, 1438 хуулбар. | commander1 = тодорхой бус | commander2 = [[Төмөр мэлиг]] }}[[File:Battle of the boats - Timur Malik's defence of Khujand, 1220.jpg|left|thumb|[[Төмөр мэлиг]] [[Хужанд хот]] оос завиар зугтаж байгаа нь ]]'''Хужандын бүслэлт''' нь [[1220 он]]д [[Их Монгол Улсын арми|Монголчууд]] [[Хорезмын эзэнт улс|Хорезмын эзэнт гүрэн]] рүү довтлох үеэр, [[Төмөр мэлиг|Төмөр Мэлиг]]ийн захирагч нь байсан [[Хужанд]]хотыг эзлэхийн төлөө Монголын армийн хийсэн тулалдаан. Энэ тулалдаанд Төмөр Мэлиг монголчуудад хүчтэй эсэргүүцэл үзүүлсэн боловч Монголчуудын [[ялалт]] байгуулж, тэрээр хотыг орхихоос өөр аргагүй болсон юм. Энэ үеэр Төмөр Мэлиг Сир Дарь мөрний жижиг арал руу зугтжээ. [[1219]]–1220 онд [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт|Хорезмын эзэнт гүрнийг эзлэн түрэмгийлэх үе]]эр Монголын цэргүүд [[Трансоксиан]] болон [[Сырдарья|Сир Дарь]] муж руу довтолсон. [[Рене Груссе]]гийн хэлснээр [[5000]] орчим монгол цэрэг Сир Дарь мөрний дээд хэсэг рүү илгээгдсэн байна. [[Бенакет]]ийг эзэлсний дараа цэргүүд Хужандыг бүслэхээр шийджээ. Хотыг захирагч Төмөр Мэлиг хамгаалж байжээ.{{sfn|Grousset|1970|p=238}} [[File:Timur Malik statue in Khujand.jpg|thumb|[[Төмөр мэлиг]]ийн [[Хужанд]] хот дахь дурсгалын хөшөө]] Монголын цэргүүд Сир Дарья мөрний дагуу дайны үйл ажиллагаагаагаа үргэлжлүүлэв. Монголын армийн нэг хэсгийг Хужанд руу илгээсэн бөгөөд тэнд захирагч Төмөр Мэлиг шийдэмгий хамгаалалт зохион байгуулсан гэж мэдэгджээ.{{sfn|Barthold|1962|p=54}} Бартолдын хэлснээр [[бүслэлт]]эд 20,000 орчим [[Их Монгол Улсын үеийн цэрэг|монгол цэрэг]], 50,000 орчим [[хоригдол]] оролцсон нь бэхлэгдсэн хотууд руу довтлох үеэр олзлогдогсдыг ашигадаг монголчуудын заншлыг тусгасан байв. Хоригдлуудыг довтлогчдоос түрүүлж хөөж, аюултай даалгавар гүйцэтгэхийг албадахын зэрэгцээ хамгаалагчдын пуужингийн галаас хамгаалах үүрэг гүйцэтгэсэн.{{sfn|Barthold|1962|p=54}} Бартольд цааш нь Төмөр Мэлиг хотыг орхихоос өөр аргагүй болсны дараа Сир Дарья мөрнөөр хөвж, голын эрэг дагуу байрлаж байсан монгол хүчнийг дайран өнгөрч зугтсан гэж тэмдэглэжээ. [[Завь]]нуудаа орхисны дараа тэрээр мориор Хорезмын Ургенч руу зугтсан байв.{{sfn|Barthold|1962|p=54}} Сир Дарья дээрх арлын цайзаас монголчуудыг эсэргүүцсэний дараа Төмөр Мэлиг эцэст нь хангамж, зэвсэг дуусаж эхлэхэд цайзаа орхихоос өөр аргагүй болжээ. Тэрээр шөнийн цагаар үлдсэн хүчээ завиар гаргаж, голын эрэг дагуу зугтахыг оролдсон бол Монгол цэргүүд түүнийг хоёр эрэг дагуу хөөж, гарцыг нь хаахыг оролдсон. Хэдийгээр тэрээр эдгээр саадыг даван туулж чадсан ч эцэст нь ачаа тээш болон ихэнх дагалдагчидаа алдаж, Хорезмд ганцаараа хүрчээ. Хожим нь тэрээр [[Желал ад-Дин (Хорезм)|Жалал ад-Дин]]тэй дахин нэгдсэн боловч түүний амьд үлдсэн нь Монголын байлдан дагуулалтад ямар ч байдлаар нөлөөлөөгүй юм.{{sfn|Barthold|1928|p=418}} ==References== {{reflist}} ===Sources=== * {{cite book |last=Grousset |first=René |title=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia |publisher=Rutgers University Press |location=New Brunswick, New Jersey |year=1970 |isbn=978-0813506272 |url=https://archive.org/details/the-empire-of-the-steppes-a-history-of-central-asia/page/XXV/mode/1up?q=Khodzhent |language=en }} * {{cite book |last=Bartold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |translator-first=Vladimir |translator-last=Minorsky |translator2-first=Tatiana |translator2-last=Minorsky |publisher=E. J. Brill |location=Leiden |year=1962 |isbn= |url=https://archive.org/details/barthold-1956-1962-four-studies-central-asia |language=en }} * {{DEFAULTSORT:Хужандын бүслэлт}}{{cite book | last = Barthold | first = W. (V. V.) | title = Turkestan Down to the Mongol Invasion | publisher = E. J. W. Gibb Memorial Trust | location = London | year = 1928 | url = https://archive.org/details/Barthold1928Turkestan | access-date = 16 February 2026 }} [[Ангилал:1223 он]] [[Ангилал:13-р зууны тулалдаан]] [[Ангилал:13-р зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Дундад зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголчуудын тэлэлтийн тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмийн түүхэн дэх тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмын зэвсэгт хүчний түүх]] [[Ангилал:Их Монгол Улсын оролцсон дайн тулаан]] 1ogatxyo0n1abh130r0ccvyos4nrpdz 853668 853667 2026-04-17T13:09:48Z HorseBro the hemionus 100126 853668 wikitext text/x-wiki {{Short description|Хужандыг Монголчууд бүсэлсэн нь}} {{Инфобокс дайн | conflict = Хужандын бүслэлт | partof = [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт]] | place = [[Хужанд]], [[Сырдарья]], Тажикистан | date = 1220 | result = Монголчуудын ялалт | combatant1 = [[Их Монгол Улс]] | combatant2 = [[Хорезмын эзэнт улс]] | strength1 = 20,000 Монгол цэргүүд{{sfn|Barthold|1962|p=54}}<br>50,000 Хоригдлууд{{sfn|Barthold|1962|p=54}} | strength2 = тодорхой бус | casualties1 = бага | casualties2 = маш их | image = Siege of Khujand.jpg | caption = 1220 оны Хужандыг бүсэлсэн үеийн дүрслэл. Тарих-и Жахангушай, Ата-Малик Жувайни, 1438 хуулбар. | commander1 = тодорхой бус | commander2 = [[Төмөр мэлиг]] }} [[File:Battle of the boats - Timur Malik's defence of Khujand, 1220.jpg|left|thumb|[[Төмөр мэлиг]] [[Хужанд]] хотоос завиар зугтаж байгаа нь ]]'''Хужандын бүслэлт''' нь [[1220 он]]д [[Их Монгол Улсын арми|Монголчууд]] [[Хорезмын эзэнт улс|Хорезмын эзэнт гүрэн]] рүү довтлох үеэр, [[Төмөр мэлиг|Төмөр Мэлиг]]ийн захирагч нь байсан [[Хужанд]]хотыг эзлэхийн төлөө Монголын армийн хийсэн тулалдаан. Энэ тулалдаанд Төмөр Мэлиг монголчуудад хүчтэй эсэргүүцэл үзүүлсэн боловч Монголчуудын [[ялалт]] байгуулж, тэрээр хотыг орхихоос өөр аргагүй болсон юм. Энэ үеэр Төмөр Мэлиг Сир Дарь мөрний жижиг арал руу зугтжээ. [[1219]]–1220 онд [[Монголчуудын Хорезм рүү хийсэн дайралт|Хорезмын эзэнт гүрнийг эзлэн түрэмгийлэх үе]]эр Монголын цэргүүд [[Трансоксиан]] болон [[Сырдарья|Сир Дарь]] муж руу довтолсон. [[Рене Груссе]]гийн хэлснээр [[5000]] орчим монгол цэрэг Сир Дарь мөрний дээд хэсэг рүү илгээгдсэн байна. [[Бенакет]]ийг эзэлсний дараа цэргүүд Хужандыг бүслэхээр шийджээ. Хотыг захирагч Төмөр Мэлиг хамгаалж байжээ.{{sfn|Grousset|1970|p=238}} [[File:Timur Malik statue in Khujand.jpg|thumb|[[Төмөр мэлиг]]ийн [[Хужанд]] хот дахь дурсгалын хөшөө]] Монголын цэргүүд Сир Дарья мөрний дагуу дайны үйл ажиллагаагаагаа үргэлжлүүлэв. Монголын армийн нэг хэсгийг Хужанд руу илгээсэн бөгөөд тэнд захирагч Төмөр Мэлиг шийдэмгий хамгаалалт зохион байгуулсан гэж мэдэгджээ.{{sfn|Barthold|1962|p=54}} Бартолдын хэлснээр [[бүслэлт]]эд 20,000 орчим [[Их Монгол Улсын үеийн цэрэг|монгол цэрэг]], 50,000 орчим [[хоригдол]] оролцсон нь бэхлэгдсэн хотууд руу довтлох үеэр олзлогдогсдыг ашигадаг монголчуудын заншлыг тусгасан байв. Хоригдлуудыг довтлогчдоос түрүүлж хөөж, аюултай даалгавар гүйцэтгэхийг албадахын зэрэгцээ хамгаалагчдын пуужингийн галаас хамгаалах үүрэг гүйцэтгэсэн.{{sfn|Barthold|1962|p=54}} Бартольд цааш нь Төмөр Мэлиг хотыг орхихоос өөр аргагүй болсны дараа Сир Дарья мөрнөөр хөвж, голын эрэг дагуу байрлаж байсан монгол хүчнийг дайран өнгөрч зугтсан гэж тэмдэглэжээ. [[Завь]]нуудаа орхисны дараа тэрээр мориор Хорезмын Ургенч руу зугтсан байв.{{sfn|Barthold|1962|p=54}} Сир Дарья дээрх арлын цайзаас монголчуудыг эсэргүүцсэний дараа Төмөр Мэлиг эцэст нь хангамж, зэвсэг дуусаж эхлэхэд цайзаа орхихоос өөр аргагүй болжээ. Тэрээр шөнийн цагаар үлдсэн хүчээ завиар гаргаж, голын эрэг дагуу зугтахыг оролдсон бол Монгол цэргүүд түүнийг хоёр эрэг дагуу хөөж, гарцыг нь хаахыг оролдсон. Хэдийгээр тэрээр эдгээр саадыг даван туулж чадсан ч эцэст нь ачаа тээш болон ихэнх дагалдагчидаа алдаж, Хорезмд ганцаараа хүрчээ. Хожим нь тэрээр [[Желал ад-Дин (Хорезм)|Жалал ад-Дин]]тэй дахин нэгдсэн боловч түүний амьд үлдсэн нь Монголын байлдан дагуулалтад ямар ч байдлаар нөлөөлөөгүй юм.{{sfn|Barthold|1928|p=418}} ==References== {{reflist}} ===Sources=== * {{cite book |last=Grousset |first=René |title=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia |publisher=Rutgers University Press |location=New Brunswick, New Jersey |year=1970 |isbn=978-0813506272 |url=https://archive.org/details/the-empire-of-the-steppes-a-history-of-central-asia/page/XXV/mode/1up?q=Khodzhent |language=en }} * {{cite book |last=Bartold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |translator-first=Vladimir |translator-last=Minorsky |translator2-first=Tatiana |translator2-last=Minorsky |publisher=E. J. Brill |location=Leiden |year=1962 |isbn= |url=https://archive.org/details/barthold-1956-1962-four-studies-central-asia |language=en }} * {{DEFAULTSORT:Хужандын бүслэлт}}{{cite book | last = Barthold | first = W. (V. V.) | title = Turkestan Down to the Mongol Invasion | publisher = E. J. W. Gibb Memorial Trust | location = London | year = 1928 | url = https://archive.org/details/Barthold1928Turkestan | access-date = 16 February 2026 }} [[Ангилал:1223 он]] [[Ангилал:13-р зууны тулалдаан]] [[Ангилал:13-р зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Дундад зууны Монголын түүх]] [[Ангилал:Монголчуудын тэлэлтийн тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмийн түүхэн дэх тулалдаан]] [[Ангилал:Хорезмын зэвсэгт хүчний түүх]] [[Ангилал:Их Монгол Улсын оролцсон дайн тулаан]] 1optm0k5nmylbergvjwqgiepgyvhnke 0 145893 853753 853060 2026-04-18T03:28:32Z 唐吉訶德的侍從 5036 853753 wikitext text/x-wiki '''Жарууд баруун гарын хошуу''' - [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. 1935 онд [[Жарууд зүүн гарын хошуу|Жарууд зүүн гарын]] болон баруун гарын хошууг нэгтгэж, [[Жарууд хошуу]] нэртэй нэг хошуу болгосон. == Түүх == Жарууд баруун гарын хошууг 1648 онд байгуулж, [[Зуу Удын чуулган]]д харьяалуулжээ. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Сангар || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1648-1666 || |- | Bandari || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1666-1668 || |- | Билигт || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1668-1705 || |- | Номон-Лавай || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1705-1708 || |- | Adiša || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1708-1764 || |- | Гүржав || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1764-1770 || |- | Гончигжав || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1770-1773 || |- | Галсан || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1773-1802 || |- | Ганжууржав || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1802-1827 || |- | Sadar || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1827-1854 || |- | Норовринчин || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1854-1869 || |- | Sangba<ref name="sina">{{cite news| url = https://finance.sina.com.cn/jjxw/2025-06-22/doc-infaxhkn1916495.shtml |title = 关于清代扎鲁特右翼旗扎萨克多罗达尔汉贝勒家谱及相关问题|language=zh|date=2025-06-22|publisher=sina.com.cn}}</ref> || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1869-1900 || |- | Dobočai<ref name="sina"/> || Засаг, төрийн Дархан жүн ван || 1902-1912 || 1902 оноос төрийн Дархан бэйл, 1912 оноос төрийн Дархан жүн ван<ref>[[:zh:s:加封卓昭兩盟副盟長銜頭名號令|加封卓昭兩盟副盟長銜頭名號令]]</ref> |- |} == Эшлэл == {{reflist}} [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] p59ho5rusx43sg4w32fmren9dcasrbh 0 145951 853660 853405 2026-04-17T12:33:28Z HorseBro the hemionus 100126 853660 wikitext text/x-wiki Ойрадууд янз бүрийн үндэстэн ба өөрсдийн үндэстний удирдлага дор [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]], [[Зүүнгарын Хаант Улс]], [[Хошуудын хант улс|Хошуудын Хант Улс]], [[Халимагийн хант улс|Халимагийн Хант Улс]] зэрэг янз бүрийн дайн хийж байв. Энэхүү тэмдэгт дурдсанаар жагсаалтад эдгээр мөргөлдөөний нэр, огноо, тулаанчид болон үр дүнг оруулсан болно: {{Legend2|#AF9|Ялалт|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#F88|Ялагдал|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#BBF|Үр дүнгүй|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#FCE883|Дотоод иргэний дайн|style="background:#FCE883"|border=1px solid #AAA}} ==Дөрвөн Ойрадын холбоо== Энэ хэсэгт Ойрадын [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Зүүн Монгол]], [[Казахын ханлиг|Казах]], [[Мин улс]], болон бусад үндэстний бүлгүүдийн эсрэг хийсэн дайнаас эхлээд, [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын холбооны]] дайныг авч үзэх болно. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- |1388–1690 |[[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Ойрад–Халхын дайнууд]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1399 |Ойрад улс Умард Юань улсаас тусгаарлагдсан нь{{sfn|Adle|2003|p=211}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт * [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Баруун Монголын улс]] байгуулагдсан нь |- |1409–1424 |[[Юнлө хааны Монголчуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] *[[Юнлө хааны Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] |[[Мин улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1449 |[[Тумугийн тулалдаан]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1449 |[[Бээжингийн хамгаалалт]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- | 1452, 1455, 1457 | [[Ойрад–Узбекийн мөргөлдөөн]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] | Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт |- |1455 |[[Эсэн Тайш|Эсэн Тайшийн]] эсрэг Монголын бослого{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1472 |Ойрадын [[Моголистан]] руу хийсэн довтолгоо{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |- |1486 |[[Батмөнх Даян хаан|Батмөнх Даян хааны]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |16-р зуун |[[Алтан хан|Алтан ханы]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Түмэд]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1552–1556{{sfn|Barthold|1956|p=170}} |Тауекел султаны Ойрадын эсрэг хийсэн аян дайн |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1560-аад он |[[Хакназар хаан|Хакназар хааны]] Могулистанд хийсэн довтолгоо{{sfn|Remileva|2005|p=74}} * Ойрадын оролцоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Моголистан]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Моголын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он |Ойрадууд Долоон усыг байлдан дагуулсан нь |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1587 |Хархулын Халхын эсрэг бослого{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт |- |1590-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |- | 1598–1599 | [[Казах–Узбекийн дайн (1598–1599)|Казах–Узбекийн дайн]] |[[Казахын ханлиг]] *[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Бухарын хант улс]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Казахын ялалт |- | 17-р зууны эхэн үе | Ойрадын Казах, Халх Монгол, Ногай ард түмний эсрэг бослого{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1604 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1608 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Анхандаа Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=116}}<br>Дараа нь Ойрадын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |- |1609 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |- |1616 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |- |1620 |Хархулын Халхын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1620–1621 |Ойрад–Казах–Ногай–Халхын дайн{{sfn|Atygaev|2023|p=124}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=124}}{{sfn|Atygaev|2023|p=126}} |- |1623 |Ойрадын тусгаар тогтнолын дайн ||[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1625–1630 |Хошуудын иргэний дайн |[[Цоохор|Цоохорын]] цэргүүд |[[Гүш хаан|Төрбайхын]] цэргүүд *[[Байбагас баатар|Байбагас баатарын]] цэргүүд *[[Хөндлөн Убаши|Хөндлөн Убашийн]] цэргүүд | style="background:#FCE883"|Төрбайхын ялалт{{sfn|Adle|2003|pp=146–147}} |- |1626–1627 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |} == Хошуудын хант улс == Энэ хэсэгт [[Хошуудын хант улс|Хошуудын хант улстай]] холбоотой дайныг авч үзэх болно, төрөл төрөгсөдтэйгөө харьцуулахад цөөн дайн хийж байсан. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Хошуудын хант улс}}<br/>{{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Хошууд–Зүүнгарын ялалт |- | 1644 | Хошууд–Бутаны анхны дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1648 | Хошууд–Бутаны хоердох дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |} ==Зүүнгарын Хаант Улс== Энэ хэсэгт [[Зүүнгарын Хаант Улс|Зүүнгарын Хаант Улстай]] холбоотой дайны жагсаалт багтсан болно. Зүүнгарууд [[Оросын царьт улс]], [[Казахын ханлиг]], [[Чин улс]], [[Халх|Халх Монгол]], [[Кокандын хант улс]], бусад улсуудтай мөн залгамж халаа болон/эсвэл эрх мэдлийн төлөө өөр хоорондоо дайн хийж байв. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 17-оос 18-р зуунд | [[Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1635–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайнууд]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгар–Хошуудын ялалт |- | 1665–1667 | [[Зүүнгарын Енисейг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}}<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1653–1661 | Зүүнгарын залгамжлалын дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ хунтайжын]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Сэнгэ хунтайжын эцэг нэгтэй ах дүүсийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Сэнгэ хунтайжын ялалт |- | 1670–1671<br>1676 | Галдан хаан ширээнд заларсан нь | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галдан бошигт хаан|Галданы]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Цэцэн тайж болон Зотов баатрын цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1677 | Очирт-Галданы дайн | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын чуулганы хан]] | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1678–1680 | [[Зүүнгарын Алтишахрыг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1681–1684 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1681–1684)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1687–1688 | [[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Галданы Халх руу хийсэн довтолгоо]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Чахундорж хан|Чахундорж ханы]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1690-1697 | [[Эхний Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1693–1705 | [[Зүүнгарын Хаант Улс##Цагаадайн бослого|Цагаадайн бослого]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1698{{sfn|Atwood|2004|p=622}}–1703{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} | [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан хааны]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Atwood|2004|p=622}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Atwood|2004|p=622}}{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}}{{Sfn|Moiseev|1991|p=62}}{{Sfn|Baabar|1999|p=84}}{{Sfn|Massanov|2010|p=229}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} |- | 1708–1712{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1708–1712)]]{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} |- | 1709–1710 | [[Зүүнгарын Өмнөд Сибирийг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1714 | Лувсансүр болон [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} |- | 1714–1720 | [[Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1715–1716 | [[Ямышевын бүслэлт|Бухгольцын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1716 | [[Их Цэрэндондов|Их Цэрэндондовын]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} |- | 1717 | [[Аягөз голын тулалдаан (1717)|Зүүнгарын эсрэг казахуудын аян дайн]]{{sfn|Adle|2003|p=98}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=98}} |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1718 | Түркестан руу Зүүнгарын Хаант Улсын аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=9}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1718 | [[Хар Усны тулалдаан|Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1718)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1719–1720 | [[Зайсан нуурын тулалдаан|Лихаревын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1720 | [[Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1720)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1723–1730 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1723–1730)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1727 | Лувсансүр–[[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Лувсансүрийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданцэрэний ялалт |- | 1729–1739 | [[Гуравдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#BBF"|Энхийн хэлэлцээ{{sfn|Adle|2003|p=149}} |- | 1732 | Зүүнгарын Дундад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} |- | 1732 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> |- | 1734 | Ахмад Жузын бослого<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> |- | 1735 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} |- | 1739–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1739–1741)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1745 | [[Зүүнгар–Кокандын дайн (1745)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Кокандын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1749–1753 | [[Ламдаржаа]]–[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Ламдаржаа|Ламдаржаагийн]] цэргүүд |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] ялалт |- | 1753–1754 | Даваачийн Дөрвөдийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=224}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Дөрвөд]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт |- | 1754 | Даваачийн Казахийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |- | 1755 | [[Чин улсын Зүүнгарын Хаант Улсын байлдан дагуулал]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1755–1757 | [[Амарсанаагийн бослого]] *[[Чин улс–Казахын анхны дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |} ==Эх сурвалж== ===Лавлагаа=== {{Reflist}} ===Ном зүй=== * {{citation |last=Bregel |first=Yuri |title=An Historical Atlas of Central Asia |year=2003 |publisher=Brill}} * {{Cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV-XVII веков |date=2023 |publisher=Eurasian Scientific Research Institute of the Yasavi Moscow State Technical University |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |pages= |language=ru |trans-title=The Kazakh Khanate: essays on the foreign policy history of the XV-XVII centuries |ref=Atygaev}} * {{citation |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia 5 |year=2003}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162 |ref={{harvid|Barthold|1956}}}} * {{cite book |last=Remileva |first=E. |title=Ойрат-монголы: Обзор истории европейских калмыков |publisher=E. Remileva |year=2005 |isbn=978-3-939165-18-7 |location=Munich |language=ru |ref={{harvid|Remileva|2005}}}} * {{cite book |last=Perdue |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=J4L-_cjmSqoC |title=China marches west: the Qing conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2005 |isbn=0-674-01684-X}} * {{Cite book |last=Olcott |first=Martha Brill |title=The Kazakhs |date=1995 |publisher=Hoover Institution Press |isbn=0-8179-9351-7 |edition=2nd |location=Stanford, California}} * {{Cite book |last=Baabar |title=History of Mongolia, from World Power to Soviet Satelite |date=1999 |publisher=White Horse Press, University of Cambridge, Baabar |year=1999 |publication-date=1999 |pages=456}} * {{cite book |last=Kushkumbayev |first=A. K. |url=https://www.academia.edu/20366227 |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |isbn=9965-441-44-8 |location=Almaty |pages=182}} * {{cite book |last=Moiseev |first=Vladimir |url=https://www.academia.edu/43423579 |title=The Dzungar Khanate and the Kazakhs (17th–18th Centuries) |publisher=Gylym; Institute of Uighur Studies, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1991 |editor=K. A. Pishchulina |location=Alma-Ata |pages=238}} * {{cite journal |last=Kadyrbayev |first=A. Sh. |year=2023 |title=On the History of Relations between the Volga Kalmyks and the Oirats of Dzungaria with the Nogais, Turkmens, and Kazakhs in the 17th–18th Centuries |url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-istorii-vzaimootnosheniy-kalmykov-povolzhya-i-oyratov-dzhungarii-s-nogaytsami-turkmenami-i-kazahami-v-xvii-xviii-vv |journal=Bulletin of Kalmyk University |volume=3 |issue=59 |pages=6–16 |doi=10.53315/1995-0713-2023-59-3-6-16}} * {{cite book |last=Atwood |first=Christopher P. |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |date=2004 |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-4671-3 |location=New York |author-link=Christopher Atwood}} 4jwng4evz8qtuez0pkrktmez7qcpjuy 853677 853660 2026-04-17T13:47:12Z HorseBro the hemionus 100126 853677 wikitext text/x-wiki Ойрадууд янз бүрийн үндэстэн ба өөрсдийн үндэстний удирдлага дор [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]], [[Зүүнгарын Хаант Улс]], [[Хошуудын хант улс|Хошуудын Хант Улс]], [[Халимагийн хант улс|Халимагийн Хант Улс]] зэрэг янз бүрийн дайн хийж байв. Энэхүү тэмдэгт дурдсанаар жагсаалтад эдгээр мөргөлдөөний нэр, огноо, тулаанчид болон үр дүнг оруулсан болно: {{Legend2|#AF9|Ялалт|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#F88|Ялагдал|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#BBF|Үр дүнгүй|border=1px solid #AAA}} {{Legend2|#FCE883|Дотоод иргэний дайн|style="background:#FCE883"|border=1px solid #AAA}} ==Дөрвөн Ойрадын холбоо== Энэ хэсэгт Ойрадын [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Зүүн Монгол]], [[Казахын ханлиг|Казах]], [[Мин улс]], болон бусад үндэстний бүлгүүдийн эсрэг хийсэн дайнаас эхлээд, [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын холбооны]] дайныг авч үзэх болно. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- |1388–1690 |[[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Ойрад–Халхын дайнууд]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1399 |Ойрад улс Умард Юань улсаас тусгаарлагдсан нь{{sfn|Adle|2003|p=211}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт * [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Баруун Монголын улс]] байгуулагдсан нь |- |1409–1424 |[[Юнлө хааны Монголчуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] *[[Юнлө хааны Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] |[[Мин улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1449 |[[Тумугийн тулалдаан]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1449 |[[Бээжингийн хамгаалалт]]{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Мин улс]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- | 1452, 1455, 1457 | [[Ойрадын Узбекын хаант улс руу хийсэн довтолгоонууд]] |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] | Узбекийн хаант улс | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт |- |1455 |[[Эсэн Тайш|Эсэн Тайшийн]] эсрэг Монголын бослого{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал |- |1472 |Ойрадын [[Моголистан]] руу хийсэн довтолгоо{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Bregel|2003|p=48}}{{sfn|Barthold|1956|p=150}} |- |1486 |[[Батмөнх Даян хаан|Батмөнх Даян хааны]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |16-р зуун |[[Алтан хан|Алтан ханы]] Ойрадуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Түмэд]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=143}}{{sfn|Adle|2003|p=154}} |- |1552–1556{{sfn|Barthold|1956|p=170}} |Тауекел султаны Ойрадын эсрэг хийсэн аян дайн |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Barthold|1956|p=148}} |- |1560-аад он |[[Хакназар хаан|Хакназар хааны]] Могулистанд хийсэн довтолгоо{{sfn|Remileva|2005|p=74}} * Ойрадын оролцоо |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]<br>[[Моголистан]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Моголын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он |Ойрадууд Долоон усыг байлдан дагуулсан нь |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Моголистан]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1570-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1587 |Хархулын Халхын эсрэг бослого{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт |- |1590-аад он | Ойрадуудыг Казахууд эрхшээлд оруулсан нь{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Зарим Ойрадууд Казахуудын эрхшээлд орсон{{sfn|Perdue|2005|p=101}} |- | 1598–1599 | [[Казах–Узбекийн дайн (1598–1599)|Казах–Узбекийн дайн]] |[[Казахын ханлиг]] *[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]]{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Бухарын хант улс]] | style="background:#AF9" |Ойрад–Казахын ялалт |- | 17-р зууны эхэн үе | Ойрадын Казах, Халх Монгол, Ногай ард түмний эсрэг бослого{{sfn|Atygaev|2023|p=114}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- |1604 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}} |- |1608 |Ойрад–Казах–Халхын дайн{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Анхандаа Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=116}}<br>Дараа нь Ойрадын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=98}} |- |1609 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Remileva|2005|p=74}}{{sfn|Atygaev|2023|pp=117–118}} |- |1616 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Atygaev|2023|pp=119–121}} |- |1620 |Хархулын Халхын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Adle|2003|p=156}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1620–1621 |Ойрад–Казах–Ногай–Халхын дайн{{sfn|Atygaev|2023|p=124}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]]<br>[[Казахын ханлиг]]<br>[[Ногай улс]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|p=124}}{{sfn|Atygaev|2023|p=126}} |- |1623 |Ойрадын тусгаар тогтнолын дайн ||[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9" |Ойрадын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=146}} |- |1625–1630 |Хошуудын иргэний дайн |[[Цоохор|Цоохорын]] цэргүүд |[[Гүш хаан|Төрбайхын]] цэргүүд *[[Байбагас баатар|Байбагас баатарын]] цэргүүд *[[Хөндлөн Убаши|Хөндлөн Убашийн]] цэргүүд | style="background:#FCE883"|Төрбайхын ялалт{{sfn|Adle|2003|pp=146–147}} |- |1626–1627 |Ойрад–Казахын дайн{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |[[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] |[[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88" |Ойрадын ялагдал{{sfn|Atygaev|2023|pp=128–129}} |} == Хошуудын хант улс == Энэ хэсэгт [[Хошуудын хант улс|Хошуудын хант улстай]] холбоотой дайныг авч үзэх болно, төрөл төрөгсөдтэйгөө харьцуулахад цөөн дайн хийж байсан. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Хошуудын хант улс}}<br/>{{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Хошууд–Зүүнгарын ялалт |- | 1644 | Хошууд–Бутаны анхны дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1648 | Хошууд–Бутаны хоердох дайн | {{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Бутан]] | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | style="background:#F88"|Хошуудын ялагдал |} ==Зүүнгарын Хаант Улс== Энэ хэсэгт [[Зүүнгарын Хаант Улс|Зүүнгарын Хаант Улстай]] холбоотой дайны жагсаалт багтсан болно. Зүүнгарууд [[Оросын царьт улс]], [[Казахын ханлиг]], [[Чин улс]], [[Халх|Халх Монгол]], [[Кокандын хант улс]], бусад улсуудтай мөн залгамж халаа болон/эсвэл эрх мэдлийн төлөө өөр хоорондоо дайн хийж байв. {| class="wikitable" width="100%" ! width="10%" |Огноо ! width="30%" |Дайн ! width="20%" |1-p Тулаанчин ! width="20%" |2-p Тулаанчин ! width="20%" |Үр дүн |- | 17-оос 18-р зуунд | [[Зүүнгар–Оросын мөргөлдөөн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1635–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайнууд]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1637–1641 | [[Улаанхуйн тулалдаан|Зүүнгар–Хошуудын Төвөд рүү хийсэн аян дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжын]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгар–Хошуудын ялалт |- | 1665–1667 | [[Зүүнгарын Енисейг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}}<br>[[Файл:Purpoted_Military_Flag_of_the_Yuan_Dynasty_(2).png|23x23px]] [[Монголын эзэнт гүрний дараах Монгол Улс|Умард Юань]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1653–1661 | Зүүнгарын залгамжлалын дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Сэнгэ хунтайж|Сэнгэ хунтайжын]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Сэнгэ хунтайжын эцэг нэгтэй ах дүүсийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Сэнгэ хунтайжын ялалт |- | 1670–1671<br>1676 | Галдан хаан ширээнд заларсан нь | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галдан бошигт хаан|Галданы]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Цэцэн тайж болон Зотов баатрын цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1677 | Очирт-Галданы дайн | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын чуулганы хан]] | style="background:#FCE883"|Галданы ялалт |- | 1678–1680 | [[Зүүнгарын Алтишахрыг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1681–1684 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1681–1684)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1687–1688 | [[Зүүнгар–Халхын дайнууд|Галданы Халх руу хийсэн довтолгоо]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Чахундорж хан|Чахундорж ханы]] цэргүүд | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1690-1697 | [[Эхний Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1693–1705 | [[Зүүнгарын Хаант Улс##Цагаадайн бослого|Цагаадайн бослого]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Яркендын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1698{{sfn|Atwood|2004|p=622}}–1703{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} | [[Цэвээнравдан хаан|Цэвээнравдан хааны]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Atwood|2004|p=622}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Atwood|2004|p=622}}{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=124}}{{Sfn|Moiseev|1991|p=62}}{{Sfn|Baabar|1999|p=84}}{{Sfn|Massanov|2010|p=229}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|p=125}} |- | 1708–1712{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1708–1712)]]{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Suleimanov|Moiseev|1988|p=20}}{{sfn|Kushkumbaev|2001|pp=135–136}} |- | 1709–1710 | [[Зүүнгарын Өмнөд Сибирийг байлдан эзэлсэн нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1714 | Лувсансүр болон [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Altangerel|2017|p=641}} |- | 1714–1720 | [[Хоёрдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1715–1716 | [[Ямышевын бүслэлт|Бухгольцын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1716 | [[Их Цэрэндондов|Их Цэрэндондовын]] казахуудын эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{Sfn|Kushkumbaev|2001|p=126}} |- | 1717 | [[Аягөз голын тулалдаан (1717)|Зүүнгарын эсрэг казахуудын аян дайн]]{{sfn|Adle|2003|p=98}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Adle|2003|p=98}} |- | 1717 | [[Зүүнгарын Төвөдийг байлдан дагуулсан нь]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}}<br/>{{flag|Хошуудын хант улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1718 | Түркестан руу Зүүнгарын Хаант Улсын аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=9}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#BBF" |Үр дүнгүй |- | 1718 | [[Хар Усны тулалдаан|Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1718)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1719–1720 | [[Зайсан нуурын тулалдаан|Лихаревын экспедиц]]{{sfn|Perdue|2005|p=212}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | {{flag|Оросын царьт улс}} | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Perdue|2005|p=212}} |- | 1720 | [[Хятадын Төвд рүү хийсэн аян дайн (1720)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1723–1730 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1723–1730)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1727 | Лувсансүр–[[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Галданцэрэн хаан|Галданцэрэний]] цэргүүд | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} Лувсансүрийн цэргүүд | style="background:#FCE883"|Галданцэрэний ялалт |- | 1729–1739 | [[Гуравдугаар Зүүнгар–Чин улсын дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#BBF"|Энхийн хэлэлцээ{{sfn|Adle|2003|p=149}} |- | 1732 | Зүүнгарын Дундад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал{{sfn|Kadyrbaev|2023|p=134}} |- | 1732 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт<ref>{{Cite web |title=18-р зууны Казахстаны түүхээс. |url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/M.Asien/XVIII/1720-1740/O_kirgiz_kasakach/text1.htm}}</ref> |- | 1734 | Ахмад Жузын бослого<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал<ref>'''[https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=98859&simple=true# 16-18-р зууны үеийн Казах-Оросын харилцаа]'''</ref> |- | 1735 | Зүүнгарын Ахмад Жузын эсрэг хийсэн аян дайн{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт{{sfn|Moiseev|1991|pp=107–108}} |- | 1739–1741 | [[Казах–Зүүнгарын дайн (1739–1741)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1745 | [[Зүүнгар–Кокандын дайн (1745)]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} | [[Кокандын хант улс]] | style="background:#AF9"|Зүүнгарын ялалт |- | 1749–1753 | [[Ламдаржаа]]–[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] дайн | {{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Ламдаржаа|Ламдаржаагийн]] цэргүүд |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач]]–[[Амарсанаа|Амарсанаагийн]] ялалт |- | 1753–1754 | Даваачийн Дөрвөдийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=224}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Дөрвөд]] | style="background:#FCE883"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт |- | 1754 | Даваачийн Казахийн эсрэг хийсэн аян дайн{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |{{flag icon|Зүүнгарын Хаант Улс}} [[Даваач|Даваачын]] цэргүүд | [[Казахын ханлиг]] | style="background:#AF9"|[[Даваач|Даваачын]] ялалт{{Sfn|Moiseev|1991|p=227}} |- | 1755 | [[Чин улсын Зүүнгарын Хаант Улсын байлдан дагуулал]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}} |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |- | 1755–1757 | [[Амарсанаагийн бослого]] *[[Чин улс–Казахын анхны дайн]] | {{flag|Зүүнгарын Хаант Улс}}<br>[[Казахын ханлиг]] |{{flag|Чин улс}} | style="background:#F88"|Зүүнгарын ялагдал |} ==Эх сурвалж== ===Лавлагаа=== {{Reflist}} ===Ном зүй=== * {{citation |last=Bregel |first=Yuri |title=An Historical Atlas of Central Asia |year=2003 |publisher=Brill}} * {{Cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV-XVII веков |date=2023 |publisher=Eurasian Scientific Research Institute of the Yasavi Moscow State Technical University |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |pages= |language=ru |trans-title=The Kazakh Khanate: essays on the foreign policy history of the XV-XVII centuries |ref=Atygaev}} * {{citation |last=Adle |first=Chahryar |title=History of Civilizations of Central Asia 5 |year=2003}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162 |ref={{harvid|Barthold|1956}}}} * {{cite book |last=Remileva |first=E. |title=Ойрат-монголы: Обзор истории европейских калмыков |publisher=E. Remileva |year=2005 |isbn=978-3-939165-18-7 |location=Munich |language=ru |ref={{harvid|Remileva|2005}}}} * {{cite book |last=Perdue |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=J4L-_cjmSqoC |title=China marches west: the Qing conquest of Central Eurasia |publisher=Harvard University Press |year=2005 |isbn=0-674-01684-X}} * {{Cite book |last=Olcott |first=Martha Brill |title=The Kazakhs |date=1995 |publisher=Hoover Institution Press |isbn=0-8179-9351-7 |edition=2nd |location=Stanford, California}} * {{Cite book |last=Baabar |title=History of Mongolia, from World Power to Soviet Satelite |date=1999 |publisher=White Horse Press, University of Cambridge, Baabar |year=1999 |publication-date=1999 |pages=456}} * {{cite book |last=Kushkumbayev |first=A. K. |url=https://www.academia.edu/20366227 |title=The Military Affairs of the Kazakhs in the 17th–18th Centuries |publisher=Daik-Press |year=2001 |isbn=9965-441-44-8 |location=Almaty |pages=182}} * {{cite book |last=Moiseev |first=Vladimir |url=https://www.academia.edu/43423579 |title=The Dzungar Khanate and the Kazakhs (17th–18th Centuries) |publisher=Gylym; Institute of Uighur Studies, Academy of Sciences of the Kazakh SSR |year=1991 |editor=K. A. Pishchulina |location=Alma-Ata |pages=238}} * {{cite journal |last=Kadyrbayev |first=A. Sh. |year=2023 |title=On the History of Relations between the Volga Kalmyks and the Oirats of Dzungaria with the Nogais, Turkmens, and Kazakhs in the 17th–18th Centuries |url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-istorii-vzaimootnosheniy-kalmykov-povolzhya-i-oyratov-dzhungarii-s-nogaytsami-turkmenami-i-kazahami-v-xvii-xviii-vv |journal=Bulletin of Kalmyk University |volume=3 |issue=59 |pages=6–16 |doi=10.53315/1995-0713-2023-59-3-6-16}} * {{cite book |last=Atwood |first=Christopher P. |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |date=2004 |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-4671-3 |location=New York |author-link=Christopher Atwood}} 0r6s2g9gy20ifttu8ajqj9x2gmocuof 2 145953 853673 853566 2026-04-17T13:25:51Z MongolEditor2026 103976 Хэл найруулгыг товчилж, хөндлөнгийн эх сурвалжийг цэгцлэв 853673 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px| Батжаргалын '''ЗАЯАБАЛ''']] '''Батжаргалын Заяабал''' (1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн) нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр сонгогдон ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> Тэрээр өмнө нь Төрийн өмчийн хорооны дарга болон Татварын ерөнхий газрын даргаар тус тус ажиллаж байсан.<ref name="parliament" /><ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал, сонгуульт ажил === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> === Улс төрийн үйл ажиллагаа === 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite news |title=Иргэдээс хамгийн олон санал авсан 10 нэр дэвшигч |url=https://itoim.mn/a/2024/06/29/election/clo?708fb003ef258feeb9c302155d61581b |work=iToim.mn |date=2024-06-29 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оноос Төсвийн байнгын хороо, Эдийн засгийн байнгын хорооны гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=5 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=6 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2023 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад тэрээр татвар төлөлт үндсэндээ 100 хувь цахим хэлбэрт шилжсэн, татварын албаны цахимжилтын талаар байр сууриа илэрхийлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татвар 100% цахимжсанаар татварын байцаагч таньдаг байх шаардлагагүй болсон |url=https://ikon.mn/opinion/310z |work=iKon.MN |date=2023-12-13 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд Eguur.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг татварын алба 100 хувь цахим болсон, иргэнтэй холбоотой мэдээллийг Ebarimt, аж ахуйн нэгжийн мэдээллийг Etax системд нэгтгэсэн талаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татварын алба бүрэн цахимжсан. Бүх үйлчилгээг Ebarimt, Etax системээр авна |url=https://eguur.mn/407909/ |work=Eguur.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2020 онд Peak.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээлэлд E-Mongolia системд татварын 34 үйлчилгээг байршуулсан талаар түүний мэдэгдлийг эш татсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: E-MONGOLIA-д одоогоор татварын 34 үйлчилгээг байршуулаад байна |url=https://peak.mn/news/bzayaabal-e-mongolia-d-odoogoor-tatwariin-34-uilchilgeeg-bairshuulaad-baina |work=Peak.mn |date=2020-09-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> Санхүүгийн хоршооны тухай хуулийн төслийг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Үүрийнтуяа, Б.Заяабал нар хамтран санаачилсан.<ref>{{cite news |title=УИХ-ын чуулганы үдээс хойших хуралдаан эхэлж, Санхүүгийн хоршооны тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж эхэллээ |url=https://news.mn/r/2859715/ |work=News.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2026 онд Zuv.mn сайтад нийтлэгдсэн тодруулгад тэрээр Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих байр суурь илэрхийлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих хэрэгтэй |url=https://zuv.mn/1fd7 |work=Zuv.mn |date=2026-04-16 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Эх сурвалж == {{Reflist}} == Гадаад холбоос == * [https://www.parliament.mn/cv/344/ Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас дахь танилцуулга] [[Ангилал:1976 онд төрсөн]] [[Ангилал:Монголын улс төрч]] [[Ангилал:Эдийн засагч]] [[Ангилал:Эрх зүйч]] lpa2gvg00j3nsey25bg4qw8yo57ciaz 853678 853673 2026-04-17T14:01:45Z MongolEditor2026 103976 Дэд гарчгуудын нэршлийг цэгцлэв 853678 wikitext text/x-wiki [[File:Batjargalyn_Zayaabal_portrait_2025.jpg|thumb|220px| Батжаргалын '''ЗАЯАБАЛ''']] '''Батжаргалын Заяабал''' (1976 онд Увс аймгийн Өмнөговь суманд төрсөн) нь Монголын улс төрч бөгөөд 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр сонгогдон ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref name="parliament">{{cite web |title=Батжаргалын Заяабал |url=https://www.parliament.mn/cv/344/ |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> Тэрээр өмнө нь Төрийн өмчийн хорооны дарга болон Татварын ерөнхий газрын даргаар тус тус ажиллаж байсан.<ref name="parliament" /><ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Намтар == === Боловсрол === 1984–1994 онд Увс аймгийн Улаангом сумын 1 дүгээр арван жилийн сургуульд суралцаж төгссөн.<ref name="parliament" /> 1994–1998 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Эдийн засгийн сургуулийг санхүү, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> 2005–2008 онд АНУ-ын Жорж Мейсоны их сургуульд төрийн бодлогын магистрын зэрэг хамгаалсан.<ref name="parliament" /> 2013–2016 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн.<ref name="parliament" /> === Ажилласан байдал === * 1999 оны 7 сар – 1999 оны 12 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний туслах<ref name="parliament" /> * 2002 оны 2 сар – 2004 оны 12 сар: Дэлхийн банкны Өрхийн амьжиргааг дэмжих хөтөлбөрт төслийн ажилтан<ref name="parliament" /> * 2008 оны 6 сар – 2008 оны 9 сар: Түлш, эрчим хүчний яамны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын Хяналт-шинжилгээ, мониторингийн хэлтсийн дарга<ref name="parliament" /> * 2008 оны 9 сар – 2010 оны 4 сар: Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яамны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2010 оны 4 сар – 2012 оны 2 сар: Төрийн өмчийн хорооны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн концессын газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 2 сар – 2012 оны 7 сар: Төрийн өмчийн хорооны дарга<ref name="parliament" /> * 2012 оны 8 сар – 2015 оны 5 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2015 оны 5 сар – 2015 оны 10 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2015 оны 10 сар – 2016 оны 8 сар: Улсын Их Хурлын гишүүний зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2016 оны 8 сар – 2019 оны 1 сар: Татварын ерөнхий газрын дэд дарга<ref name="parliament" /> * 2019 оны 1 сар – 2023 оны 12 сар: Татварын ерөнхий газрын дарга<ref name="parliament" /> * 2024 оны 1 сар – 2024 оны 5 сар: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын зөвлөх<ref name="parliament" /> * 2024 оны 7 сараас: Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> === Улс төрийн үйл ажиллагаа, байр суурь === 2024 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар 2-р тойрогт Монгол Ардын Намаас нэр дэвшин 67,321 санал буюу 47.7 хувийн санал авч сонгогдсон.<ref>{{cite web |title=Сонгууль 2024: Батжаргалын ЗАЯАБАЛ |url=https://ikon.mn/elections/2024/candidate/5907/m |website=iKon.MN |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite news |title=Иргэдээс хамгийн олон санал авсан 10 нэр дэвшигч |url=https://itoim.mn/a/2024/06/29/election/clo?708fb003ef258feeb9c302155d61581b |work=iToim.mn |date=2024-06-29 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 оноос Төсвийн байнгын хороо, Эдийн засгийн байнгын хорооны гишүүнээр ажиллаж байна.<ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=5 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref><ref>{{cite web |title=Танилцуулга |url=https://www.parliament.mn/cv/?departmentId=6 |website=Монгол Улсын Их Хурал |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг Татварын ерөнхий газрын даргаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улс НӨАТ-аар бусад орноос дарамт багатай |url=https://ikon.mn/n/2nbo |work=iKon.MN |date=2022-08-25 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2023 онд iKon.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад тэрээр татвар төлөлт үндсэндээ 100 хувь цахим хэлбэрт шилжсэн, татварын албаны цахимжилтын талаар байр сууриа илэрхийлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татвар 100% цахимжсанаар татварын байцаагч таньдаг байх шаардлагагүй болсон |url=https://ikon.mn/opinion/310z |work=iKon.MN |date=2023-12-13 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2022 онд Eguur.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүнийг татварын алба 100 хувь цахим болсон, иргэнтэй холбоотой мэдээллийг Ebarimt, аж ахуйн нэгжийн мэдээллийг Etax системд нэгтгэсэн талаар дурдсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Татварын алба бүрэн цахимжсан. Бүх үйлчилгээг Ebarimt, Etax системээр авна |url=https://eguur.mn/407909/ |work=Eguur.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2020 онд Peak.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээлэлд E-Mongolia системд татварын 34 үйлчилгээг байршуулсан талаар түүний мэдэгдлийг эш татсан байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: E-MONGOLIA-д одоогоор татварын 34 үйлчилгээг байршуулаад байна |url=https://peak.mn/news/bzayaabal-e-mongolia-d-odoogoor-tatwariin-34-uilchilgeeg-bairshuulaad-baina |work=Peak.mn |date=2020-09-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2024 онд Time.mn сайтад нийтлэгдсэн ярилцлагад түүний НӨАТ-ын бодлоготой холбоотой байр суурийг нийтэлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: НӨАТ-аар маш том хэмжээний өөрчлөлт хийх нь улс орны хувьд өндөр эрсдэлтэй |url=https://time.mn/n/78303 |work=Time.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2025 онд GoGo.mn сайтад нийтлэгдсэн мэдээнд түүнийг Улсын Их Хурлын гишүүнээр эш татан мэдээлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Монгол Улсыг авч явах чадвартай хүн МАН-д олон бий, жишээ нь Г.Занданшатар |url=https://gogo.mn/r/1eek3 |work=GoGo.mn |date=2025-06-09 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> Санхүүгийн хоршооны тухай хуулийн төслийг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Үүрийнтуяа, Б.Заяабал нар хамтран санаачилсан.<ref>{{cite news |title=УИХ-ын чуулганы үдээс хойших хуралдаан эхэлж, Санхүүгийн хоршооны тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж эхэллээ |url=https://news.mn/r/2859715/ |work=News.mn |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> 2026 онд Zuv.mn сайтад нийтлэгдсэн тодруулгад тэрээр Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих байр суурь илэрхийлсэн байна.<ref>{{cite news |title=Б.Заяабал: Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг хэлэлцэхийг дэмжих хэрэгтэй |url=https://zuv.mn/1fd7 |work=Zuv.mn |date=2026-04-16 |access-date=2026-04-16 |language=mn}}</ref> == Эх сурвалж == {{Reflist}} == Гадаад холбоос == * [https://www.parliament.mn/cv/344/ Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас дахь танилцуулга] [[Ангилал:1976 онд төрсөн]] [[Ангилал:Монголын улс төрч]] [[Ангилал:Эдийн засагч]] [[Ангилал:Эрх зүйч]] 661pczsa778qq0rj7gfi9qst52cclsw 0 146006 853661 853657 2026-04-17T12:35:25Z HorseBro the hemionus 100126 853661 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ойрадын Сырдарья руу хийсэн цуврал мөргөлдөөнүүд}}{{Инфобокс дайн | conflict = Ойрад–Узбекийн мөргөлдөөн | place = [[Сырдарья]], орчин үеийн Казахстан | date = 1452, 1455, 1457 | result = Ойрадын ялалт<br> *Узбекийн хаант улсын доройтол | combatant1 = [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] | combatant2 = Узбекийн хаант улс | commander1 = [[Амасанж тайж]]<br>[[Өч Төмөр]] | commander2 = [[Абулхайр хан]] }} '''Ойрад–Узбекийн мөргөлдөөн''' нь Ойрадын цуврал довтолгоо, [[Сырдарья]] мөрний гүн рүү хийсэн аян дайн байв. Ойрадын хаан, [[Эсэн тайш]] нас барсны дараа зүүн Монголд Ойрадын нөлөө буурч,{{sfn|Barthold|1956|p=148}} [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын холбооны]] цэргийн анхаарал баруун тийш [[Дашти-И-Кипчак]], [[Зүүн Туркестан]], [[Төв Ази|Төв Азийн]] тал нутаг руу шилжжээ. Ойрадууд зөвхөн баруун хөршүүдийнхээ эсрэг довтолгоо хийсэн бөгөөд, Ойрадууд нутаг руугаа буцаж ирсэн.{{sfn|Atygaev|2023|p=105}} 15-р зууны дунд үе гэхэд Ойрадууд Чу гол болон [[Долоон ус]] нутгийг хяналтандаа авсан байв. Ойрадууд [[Моголистан|Моголистаны]] нутгийг эзлэн авч чадсан бөгөөд, Моголын хаан [[Увайс хаан]] тэднийг няцааж чадаагүй юм.{{sfn|Atygaev|2023|p=105}} Ойрадууд Моголистаны нутгаар давшиж, Сырдарья мөрөнд хүрч чаддаг байжээ.{{sfn|Atygaev|2023|p=106}} Ойрадууд Эсэн Тайшийн хоёр хүү, Амасанж тайж, ба Өч Төмөр нарын удирдлаган дор 1452 онд,{{sfn|Bregel|2003|p=45}}{{sfn|Barthold|1956|p=148}} дараа нь 1455 онд Узбекүүдийг довтлов.{{sfn|Barthold|1956|p=148}} 1457 онд Ойрадууд Чу голыг гаталж, [[Абулхайр хан|Абулхайр ханы]] цэргийг [[Сигнак]] эсвэл Узбекийн нийслэл хотод бут цохив. Энэхүү тулалдаанд Узбекийн ханыг зугтахад хүргэсэн.{{sfn|Atygaev|2023|p=106}}{{sfn|Bregel|2003|p=44}} Ойрадууд удалгүй Сырдарья мөрний эрэг дээрх хотуудыг дээрэмдсэн бөгөөд, Брегелийн Төв Азийн тухай номон дээрх газрын зураг дээр Ойрадууд [[Ташкент]], [[Түркистан]], [[Шахрухия]] руу довтолсон тухай өгүүлдэг.{{sfn|Bregel|2003|p=45}} 1459 он гэхэд Тимурийн эзэн хаан, [[Абу Саид Мирза]] [[Херат]] хотод Ойрадуудаас элч хүлээн авчээ.{{sfn|Barthold|1956|p=148}} элч нар нь Дашт-и-Кипчакаас иржээ.{{sfn|Atygaev|2023|p=106}} == Ишлэл == {{Reflist}} === Ном зүй === * {{citation |last=Bregel |first=Yuri |title=An Historical Atlas of Central Asia |year=2003 |publisher=Brill}} * {{Cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV-XVII веков |date=2023 |publisher=Eurasian Scientific Research Institute of the Yasavi Moscow State Technical University |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |pages= |language=ru |trans-title=The Kazakh Khanate: essays on the foreign policy history of the XV-XVII centuries |ref=Atygaev}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162 |ref={{harvid|Barthold|1956}}}} {{hist-stub}} [[Ангилал:Монголчуудын дайн]] [[Ангилал:Узбекистаны түүх]] [[Ангилал:Бухарын хант улс]] [[Ангилал:Төв Азийн түүх]] [[Ангилал:Ойрадын түүх]] [[Ангилал:Ойрад]] [[Ангилал:15-р зууны дайн]] [[Ангилал:1452 он]] [[Ангилал:1455 он]] [[Ангилал:1457 он]] a53dheecesz9y6myens38yntahfi4lv 853675 853661 2026-04-17T13:46:43Z HorseBro the hemionus 100126 HorseBro the hemionus moved page [[Ойрад–Узбекийн мөргөлдөөн]] to [[Ойрадын Узбекын хаант улс руу хийсэн довтолгоонууд]] 853661 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ойрадын Сырдарья руу хийсэн цуврал мөргөлдөөнүүд}}{{Инфобокс дайн | conflict = Ойрад–Узбекийн мөргөлдөөн | place = [[Сырдарья]], орчин үеийн Казахстан | date = 1452, 1455, 1457 | result = Ойрадын ялалт<br> *Узбекийн хаант улсын доройтол | combatant1 = [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] | combatant2 = Узбекийн хаант улс | commander1 = [[Амасанж тайж]]<br>[[Өч Төмөр]] | commander2 = [[Абулхайр хан]] }} '''Ойрад–Узбекийн мөргөлдөөн''' нь Ойрадын цуврал довтолгоо, [[Сырдарья]] мөрний гүн рүү хийсэн аян дайн байв. Ойрадын хаан, [[Эсэн тайш]] нас барсны дараа зүүн Монголд Ойрадын нөлөө буурч,{{sfn|Barthold|1956|p=148}} [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын холбооны]] цэргийн анхаарал баруун тийш [[Дашти-И-Кипчак]], [[Зүүн Туркестан]], [[Төв Ази|Төв Азийн]] тал нутаг руу шилжжээ. Ойрадууд зөвхөн баруун хөршүүдийнхээ эсрэг довтолгоо хийсэн бөгөөд, Ойрадууд нутаг руугаа буцаж ирсэн.{{sfn|Atygaev|2023|p=105}} 15-р зууны дунд үе гэхэд Ойрадууд Чу гол болон [[Долоон ус]] нутгийг хяналтандаа авсан байв. Ойрадууд [[Моголистан|Моголистаны]] нутгийг эзлэн авч чадсан бөгөөд, Моголын хаан [[Увайс хаан]] тэднийг няцааж чадаагүй юм.{{sfn|Atygaev|2023|p=105}} Ойрадууд Моголистаны нутгаар давшиж, Сырдарья мөрөнд хүрч чаддаг байжээ.{{sfn|Atygaev|2023|p=106}} Ойрадууд Эсэн Тайшийн хоёр хүү, Амасанж тайж, ба Өч Төмөр нарын удирдлаган дор 1452 онд,{{sfn|Bregel|2003|p=45}}{{sfn|Barthold|1956|p=148}} дараа нь 1455 онд Узбекүүдийг довтлов.{{sfn|Barthold|1956|p=148}} 1457 онд Ойрадууд Чу голыг гаталж, [[Абулхайр хан|Абулхайр ханы]] цэргийг [[Сигнак]] эсвэл Узбекийн нийслэл хотод бут цохив. Энэхүү тулалдаанд Узбекийн ханыг зугтахад хүргэсэн.{{sfn|Atygaev|2023|p=106}}{{sfn|Bregel|2003|p=44}} Ойрадууд удалгүй Сырдарья мөрний эрэг дээрх хотуудыг дээрэмдсэн бөгөөд, Брегелийн Төв Азийн тухай номон дээрх газрын зураг дээр Ойрадууд [[Ташкент]], [[Түркистан]], [[Шахрухия]] руу довтолсон тухай өгүүлдэг.{{sfn|Bregel|2003|p=45}} 1459 он гэхэд Тимурийн эзэн хаан, [[Абу Саид Мирза]] [[Херат]] хотод Ойрадуудаас элч хүлээн авчээ.{{sfn|Barthold|1956|p=148}} элч нар нь Дашт-и-Кипчакаас иржээ.{{sfn|Atygaev|2023|p=106}} == Ишлэл == {{Reflist}} === Ном зүй === * {{citation |last=Bregel |first=Yuri |title=An Historical Atlas of Central Asia |year=2003 |publisher=Brill}} * {{Cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV-XVII веков |date=2023 |publisher=Eurasian Scientific Research Institute of the Yasavi Moscow State Technical University |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |pages= |language=ru |trans-title=The Kazakh Khanate: essays on the foreign policy history of the XV-XVII centuries |ref=Atygaev}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162 |ref={{harvid|Barthold|1956}}}} {{hist-stub}} [[Ангилал:Монголчуудын дайн]] [[Ангилал:Узбекистаны түүх]] [[Ангилал:Бухарын хант улс]] [[Ангилал:Төв Азийн түүх]] [[Ангилал:Ойрадын түүх]] [[Ангилал:Ойрад]] [[Ангилал:15-р зууны дайн]] [[Ангилал:1452 он]] [[Ангилал:1455 он]] [[Ангилал:1457 он]] a53dheecesz9y6myens38yntahfi4lv 853790 853675 2026-04-18T10:41:55Z HorseBro the hemionus 100126 853790 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ойрадын Сырдарья руу хийсэн цуврал мөргөлдөөнүүд}}{{Инфобокс дайн | conflict = Ойрад–Узбекийн мөргөлдөөн | place = [[Сырдарья]], орчин үеийн Казахстан | date = 1452, 1455, 1457 | result = Ойрадын ялалт<br> *Узбекийн хаант улсын доройтол | combatant1 = [[Дөрвөн Ойрадын холбоо]] | combatant2 = [[Узбекийн хант улс]] | commander1 = [[Амасанж тайж]]<br>[[Өч Төмөр]] | commander2 = [[Абулхайр хан]] }} '''Ойрад–Узбекийн мөргөлдөөн''' нь Ойрадын цуврал довтолгоо, [[Сырдарья]] мөрний гүн рүү хийсэн аян дайн байв. Ойрадын хаан, [[Эсэн тайш]] нас барсны дараа зүүн Монголд Ойрадын нөлөө буурч,{{sfn|Barthold|1956|p=148}} [[Дөрвөн Ойрадын холбоо|Дөрвөн Ойрадын холбооны]] цэргийн анхаарал баруун тийш [[Дашти-И-Кипчак]], [[Зүүн Туркестан]], [[Төв Ази|Төв Азийн]] тал нутаг руу шилжжээ. Ойрадууд зөвхөн баруун хөршүүдийнхээ эсрэг довтолгоо хийсэн бөгөөд, Ойрадууд нутаг руугаа буцаж ирсэн.{{sfn|Atygaev|2023|p=105}} 15-р зууны дунд үе гэхэд Ойрадууд Чу гол болон [[Долоон ус]] нутгийг хяналтандаа авсан байв. Ойрадууд [[Моголистан|Моголистаны]] нутгийг эзлэн авч чадсан бөгөөд, Моголын хаан [[Увайс хаан]] тэднийг няцааж чадаагүй юм.{{sfn|Atygaev|2023|p=105}} Ойрадууд Моголистаны нутгаар давшиж, Сырдарья мөрөнд хүрч чаддаг байжээ.{{sfn|Atygaev|2023|p=106}} Ойрадууд Эсэн Тайшийн хоёр хүү, Амасанж тайж, ба Өч Төмөр нарын удирдлаган дор 1452 онд,{{sfn|Bregel|2003|p=45}}{{sfn|Barthold|1956|p=148}} дараа нь 1455 онд [[Узбекийн хант улс|Узбекүүдийг]] довтлов.{{sfn|Barthold|1956|p=148}} 1457 онд Ойрадууд Чу голыг гаталж, [[Абулхайр хан|Абулхайр ханы]] цэргийг [[Сигнак]] эсвэл Узбекийн нийслэл хотод бут цохив. Энэхүү тулалдаанд Узбекийн ханыг зугтахад хүргэсэн.{{sfn|Atygaev|2023|p=106}}{{sfn|Bregel|2003|p=44}} Ойрадууд удалгүй Сырдарья мөрний эрэг дээрх хотуудыг дээрэмдсэн бөгөөд, Брегелийн Төв Азийн тухай номон дээрх газрын зураг дээр Ойрадууд [[Ташкент]], [[Түркистан]], [[Шахрухия]] руу довтолсон тухай өгүүлдэг.{{sfn|Bregel|2003|p=45}} 1459 он гэхэд Тимурийн эзэн хаан, [[Абу Саид Мирза]] [[Херат]] хотод Ойрадуудаас элч хүлээн авчээ.{{sfn|Barthold|1956|p=148}} элч нар нь Дашт-и-Кипчакаас иржээ.{{sfn|Atygaev|2023|p=106}} == Ишлэл == {{Reflist}} === Ном зүй === * {{citation |last=Bregel |first=Yuri |title=An Historical Atlas of Central Asia |year=2003 |publisher=Brill}} * {{Cite book |last=Atygaev |first=Nurlan |title=Казахское ханство: очерки внешнеполитической истории XV-XVII веков |date=2023 |publisher=Eurasian Scientific Research Institute of the Yasavi Moscow State Technical University |isbn=978-601-7805-24-1 |location=Almaty |pages= |language=ru |trans-title=The Kazakh Khanate: essays on the foreign policy history of the XV-XVII centuries |ref=Atygaev}} * {{cite book |last=Barthold |first=V. V. |title=Four Studies on the History of Central Asia |publisher=Brill |year=1956 |isbn=978-90-04-00149-7 |volume=1 |page=162 |ref={{harvid|Barthold|1956}}}} {{hist-stub}} [[Ангилал:Монголчуудын дайн]] [[Ангилал:Узбекистаны түүх]] [[Ангилал:Бухарын хант улс]] [[Ангилал:Төв Азийн түүх]] [[Ангилал:Ойрадын түүх]] [[Ангилал:Ойрад]] [[Ангилал:15-р зууны дайн]] [[Ангилал:1452 он]] [[Ангилал:1455 он]] [[Ангилал:1457 он]] np8xk6vuqsyztb7cywtmq002nssdxmn 0 146007 853676 2026-04-17T13:46:44Z HorseBro the hemionus 100126 HorseBro the hemionus moved page [[Ойрад–Узбекийн мөргөлдөөн]] to [[Ойрадын Узбекын хаант улс руу хийсэн довтолгоонууд]] 853676 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Ойрадын Узбекын хаант улс руу хийсэн довтолгоонууд]] hl06xmil5vk868vpu3mhnye54e4fxqo 0 146008 853682 2026-04-17T14:48:13Z 唐吉訶德的侍從 5036 Хуудас үүсгэв: "'''Муумянган хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. Муумянган хошууг 1664 онд байгуулж, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ. 1952 онд [[Халх баруун гарын хошуу|Халх баруун гарын]] болон Муумянган хошууд нэгдэж [[Дархан Муумянган холбоот хошуу]]г..." 853682 wikitext text/x-wiki '''Муумянган хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. Муумянган хошууг 1664 онд байгуулж, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ. 1952 онд [[Халх баруун гарын хошуу|Халх баруун гарын]] болон Муумянган хошууд нэгдэж [[Дархан Муумянган холбоот хошуу]]г байгуулжээ. ==Засаг ноёдын үе залгамжлал== {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=71-72 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Сэнгэ || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1664-1672 || |- | Норов || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1672-1723 || |- | Цэвээншарав || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1723-1747 || |- | Гэндэнжамц || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1747-1762 || |- | Самданжамц || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1762-1805 || |- | Рашдонров || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1805-1822 || |- | Дэдэвжамц || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1822-1836 || |- | Цогбадрах || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1836-1879 || |- | Цогбуянт || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1879-1894 || |- | Рашсэрэндорж || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1894-1912 || |- | Чимэдринчинхоёр || Засаг, тэргүүн зэргийн тайж || 1912-1939 || |- |} == Эх сурвалж == {{reflist}} [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] 7hs9ahqem8jctj6tgtrzk1nsgq8siqg 14 146010 853709 2026-04-17T18:02:35Z Enkhsaihan2005 64429 Хуудас үүсгэв: "{{Hidden category}}" 853709 wikitext text/x-wiki {{Hidden category}} hkte2duffkjywpxxt3lp18bww66fee6 853710 853709 2026-04-17T18:02:49Z Enkhsaihan2005 64429 853710 wikitext text/x-wiki {{Hidden category}} {{Tracking category}} {{polluted category}} {{purge}} This is a category containing articles which transclude uses of [[Template:Infobox person]] with a signature image. It can be populated at any time by reversion to older articles, cut and paste move from history and similar events. {{CatAutoTOC}} 3ymttlaw11uj8r7s9ucybi7ufpz5ohe 0 146011 853712 2026-04-17T18:13:22Z Ариунблрвк 104023 Хуудас үүсгэв: "== '''Намуун Баттулга''' нь Монголын бизнес эрхлэгч, нийгмийн зүтгэлтэн, олон нийтийн үйл ажиллагаанд оролцогч юм. Тэрээр Монгол улсын Ерөнхийлөгч асан Халтмаагийн Баттулгын охин бөгөөд бизнес хөгжүүлэлт, залуучуудын бизнес эрхлэлтийг дэмжих, нийгмийн сай..." 853712 wikitext text/x-wiki == '''Намуун Баттулга''' нь Монголын бизнес эрхлэгч, нийгмийн зүтгэлтэн, олон нийтийн үйл ажиллагаанд оролцогч юм. Тэрээр Монгол улсын Ерөнхийлөгч асан Халтмаагийн Баттулгын охин бөгөөд бизнес хөгжүүлэлт, залуучуудын бизнес эрхлэлтийг дэмжих, нийгмийн сайн сайхны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдгаараа танигдсан. == == Боловсрол == Намуун Баттулга нь Их Британийн Кардифф хот дахь Уэльсийн Их Сургуульд бизнесийн удирдлагын чиглэлээр суралцаж, онц дүнтэй төгссөн. Мөн АНУ-ын Жонс Хопкинсийн Их Сургуулийн Олон улсын дэвшилтэт судалгааны сургуулийн судлаачаар ажиллаж байсан. == Ажил мэргэжил ба бизнесийн үйл ажиллагаа == Тэрээр ажлын гараагаа маркетингийн чиглэлээр эхлүүлж, Richard Mille Pte Ltd компанид ажиллаж байсан. Дараа нь Монголд эргэн ирж, Genco Group-д нэгдэн бизнес хөгжүүлэлтийн чиглэлээр ажилласан. 2011 онд Genco Tour Bureau ХК-ийг удирдан ажиллаж, Монголын аялал жуулчлалын салбарт тэргүүлэх компаниудын нэг болгон хөгжүүлэхэд хувь нэмэр оруулсан. Тус компани нь Монголын байгалийн онцлог, нүүдлийн соёлыг сурталчлахад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн бөгөөд Чингис хааны морьт хөшөөг барих ажилд оролцсон. Уг хөшөө нь Гиннесийн дээд амжилтаар дэлхийн хамгийн өндөр морьт хөшөө хэмээн бүртгэгдсэн. == Улс төрийн оролцоо == 2017 онд тэрээр эцгийнхээ Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн кампанит ажилд оролцож, залуучуудад чиглэсэн маркетингийн ажлыг удирдсан. Кампанит ажлын хүрээнд бэлтгэсэн контентууд олон нийтийн дунд өндөр хандалт авсан. 2019 онд тэрээр Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн нэрийн өмнөөс АНУ-ын Вашингтон хотод айлчилж, худалдааны тухай хэлэлцүүлэгт оролцсон. Тэрээр өмнөх ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулгын охины хувьд эцэгтэйгээ нягт хамтран ажилладаг байсан бөгөөд ингэснээр төрийн тэргүүний охины үүрэгт мэт байр суурь эзэлж байв.<ref>{{Cite web |title=Монголын “ТЭРГҮҮН ОХИН” Б.Намууны талаар таны мэдэхгүй 10 баримт |url=https://ub.life/p/9929 |access-date=2026-04-17 |website=UB.LIFE |language=en}}</ref> == Технологийн санаачилга == 2018 оноос эхлэн Монголын онцлог, соёлыг дэмжих, иргэдийг холбох зорилготой гар утасны платформ хөгжүүлэх төсөлд оролцож байна. == Нийгмийн болон буяны үйл ажиллагаа == Намуун Баттулга нь Намуун Хүүхдийн Сан болон Чингис Блессинг ТББ-ыг үүсгэн байгуулсан бөгөөд эдгээр байгууллагууд нь хүүхдийн эрүүл мэнд, боловсрол, нийгмийн халамжийг дэмжих чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг. <ref>{{Cite web |title=Монголын “ТЭРГҮҮН ОХИН” Б.Намууны талаар таны мэдэхгүй 10 баримт |url=https://ub.life/p/9929 |access-date=2026-04-17 |website=UB.LIFE |language=en}}</ref> Түүний санаачилсан төслүүдээс дурдвал: ● Залуучуудад зориулсан код бичих боловсролын туршилтын хөтөлбөр <ref>{{Cite web |title=Монголын “ТЭРГҮҮН ОХИН” Б.Намууны талаар таны мэдэхгүй 10 баримт |url=https://ub.life/p/9929 |access-date=2026-04-17 |website=UB.LIFE |language=en}}</ref> ● Майдар эко хотод 150 ортой хүүхдийн эмнэлэг байгуулах төсөл<ref>{{Cite web |title=Монголын “ТЭРГҮҮН ОХИН” Б.Намууны талаар таны мэдэхгүй 10 баримт |url=https://ub.life/p/9929 |access-date=2026-04-17 |website=UB.LIFE |language=en}}</ref> == Монголын Залуу Бизнес Эрхлэгчдийн Зөвлөл == Намуун Баттулга нь '''Монголын Залуу Бизнес Эрхлэгчдийн Зөвлөл (YEC)-ийг үүсгэн байгуулагч, дарга''' бөгөөд уг байгууллага нь залуу бизнес эрхлэгчдийг дэмжих, олон улсын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх зорилготой. Түүний удирдлага дор YEC нь Монгол Улсын Их Хурлын ордонд олон улсын илтгэгчид, Сингапур болон БНСУ-ын бизнес эрхлэгчдийг оролцуулсан уулзалт, чуулгануудыг зохион байгуулсан.<ref>{{Cite web |title=Монголын “ТЭРГҮҮН ОХИН” Б.Намууны талаар таны мэдэхгүй 10 баримт |url=https://ub.life/p/9929 |access-date=2026-04-17 |website=UB.LIFE |language=en}}</ref> == Хувийн амьдрал == Намуун Баттулга нь бизнес, буяны үйл ажиллагааг хослуулан, залуучуудын хөгжил, боловсрол, Монголын соёлын өвийг хамгаалах чиглэлээр идэвхтэй ажилладаг.<ref>{{Cite web |title=Монголын “ТЭРГҮҮН ОХИН” Б.Намууны талаар таны мэдэхгүй 10 баримт |url=https://ub.life/p/9929 |access-date=2026-04-17 |website=UB.LIFE |language=en}}</ref> 4kvuncj9hz6nhevqaiqi9wy4s3dwccf 0 146013 853727 2026-04-17T19:04:34Z Enkhsaihan2005 64429 [[Скудериа Торо Россо]] руу чиглүүлэгдлээ 853727 wikitext text/x-wiki #ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Скудериа Торо Россо]] jhybcels8jcj1nv8m5gup3n6vslxcyv 0 146014 853743 2026-04-18T00:05:43Z Avirmed Batsaikhan 53733 Хуудас үүсгэв: "[[Файл:Wgretz (cropped2).jpg|thumb]] '''Уэйн Дуглас Гретцки''' ([[Англи хэл|англи.]] ''Wayne Douglas Gretzky'' , 1961 оны 1-р сарын 26-нд Канадын [[Онтарио|Онтарио мужийн]] Брантфорд хотод төрсөн) -Канадын мөсөн дээрх хоккейн төвийн довтлогч. Тэрээр 20-р зууны хамгийн алдартай тамирчдын нэг юм...." 853743 wikitext text/x-wiki [[Файл:Wgretz (cropped2).jpg|thumb]] '''Уэйн Дуглас Гретцки''' ([[Англи хэл|англи.]] ''Wayne Douglas Gretzky'' , 1961 оны 1-р сарын 26-нд Канадын [[Онтарио|Онтарио мужийн]] Брантфорд хотод төрсөн) -Канадын мөсөн дээрх хоккейн төвийн довтлогч. Тэрээр 20-р зууны хамгийн алдартай тамирчдын нэг юм. 1978-1988 онуудад тэрээр Эдмонтон Ойлерс багт тоглож, [[Стэнлийн цом|Стэнлийн цомыг]] дөрвөн удаа хүртжээ. "Агуу" хочтой Үндэсний хоккейн лигт тэрээр 61 дээд амжилт тогтоож, лигийн олон тооны шагналуудыг (үүнд есөн үнэ цэнэтэй тоглогчийн шагнал, арван шилдэг оноо авагчийн шагнал багтсан) хүртжээ. Гретцки 21 жил хоккей тоглосон бөгөөд энэ хугацаанд NHL-ийн бараг бүх дээд амжилтыг эвдсэн. Тэрээр 61 амжилтыг эзэмшдэг бөгөөд хамгийн чухал нь NHL-ийн улирлын тогтмол тоглолтод хамгийн олон оноо авсан дээд амжилт юм. 1989 оны 10-р сарын 15-нд Гретцки Горди Хоугийн онооны дээд амжилтыг (1850) эвдсэн бөгөөд 1994 оны 3-р сарын 23-нд тэрээр мөн гоол оруулсан дээд амжилтыг (801) эвдсэн. Тэрээр нийт 894 гоол, 2857 оноотой. 38tj8ob822pl50ikax900orb7841wco 853744 853743 2026-04-18T00:07:21Z Avirmed Batsaikhan 53733 853744 wikitext text/x-wiki [[Файл:Wgretz (cropped2).jpg|thumb]] '''Уэйн Дуглас Гретцки''' ([[Англи хэл|англи.]] ''Wayne Douglas Gretzky'' , 1961 оны 1-р сарын 26-нд Канадын [[Онтарио|Онтарио мужийн]] Брантфорд хотод төрсөн) -Канадын мөсөн дээрх хоккейн төвийн довтлогч. Тэрээр 20-р зууны хамгийн алдартай тамирчдын нэг юм. 1978-1988 онуудад тэрээр Эдмонтон Ойлерс багт тоглож, [[Стэнлийн цом|Стэнлийн цомыг]] дөрвөн удаа хүртжээ. "Агуу" хочтой Үндэсний хоккейн лигт тэрээр 61 дээд амжилт тогтоож, лигийн олон тооны шагналуудыг (үүнд есөн үнэ цэнэтэй тоглогчийн шагнал, арван шилдэг оноо авагчийн шагнал багтсан) хүртжээ. Гретцки 21 жил хоккей тоглосон бөгөөд энэ хугацаанд NHL буюу [[Үндэсний Хоккейн лиг|Үндэсний Хоккейн Лиг]]-ийн бараг бүх дээд амжилтыг эвдсэн. Тэрээр 61 амжилтыг эзэмшдэг бөгөөд хамгийн чухал нь NHL-ийн улирлын тогтмол тоглолтод хамгийн олон оноо авсан дээд амжилт юм. 1989 оны 10-р сарын 15-нд Гретцки Горди Хоугийн онооны дээд амжилтыг (1850) эвдсэн бөгөөд 1994 оны 3-р сарын 23-нд тэрээр мөн гоол оруулсан дээд амжилтыг (801) эвдсэн. Тэрээр нийт 894 гоол, 2857 оноотой. ouxzhyust4nm4tis8h5xa02yicnjpiw 0 146015 853747 2026-04-18T01:05:28Z Avirmed Batsaikhan 53733 Хуудас үүсгэв: "[[Файл:Marie Tussaud.jpg|thumb]] '''Анна Мари Тюссо́''' ([[Франц хэл|франц.]] ''Anna Marie Tussaud'', төрөхдөө '''Гросхольц''', [[Герман хэл|герман.]] ''Grosholtz''; гол төлөв '''''Мадам Тюссо''''' гэдэг, 1761 оны 12-р сарын 12-нд Страсбург хотод төрсөн — 1850 оны 4-р сарын 18-нд Лондонд нас барсан) — францын..." 853747 wikitext text/x-wiki [[Файл:Marie Tussaud.jpg|thumb]] '''Анна Мари Тюссо́''' ([[Франц хэл|франц.]] ''Anna Marie Tussaud'', төрөхдөө '''Гросхольц''', [[Герман хэл|герман.]] ''Grosholtz''; гол төлөв '''''Мадам Тюссо''''' гэдэг, 1761 оны 12-р сарын 12-нд Страсбург хотод төрсөн — 1850 оны 4-р сарын 18-нд Лондонд нас барсан) — францын уран барималч, Их Британид олон жил амьдарсан хүн. Лондон дахь [[Мадам Тюссо музей]] үүсгэн байгуулагч. == Намтар == [[Файл:Madame Tussaud, age 42.jpg|thumb]] Мари Тюссо нь Алзасын офицер Жозеф Грошольц болон Швейцар эмэгтэй Анна-Мари Вальтер нарын гэр бүлд төрсөн бөгөөд Мари Грошольц ([[Герман хэл|герман.]] ''Marie Grosholtz'') нэртэй байжээ. Түүний эцэг Мари охиныг төрөхөөс өмнөхөн Долоон жилийн дайнд нас баржээ. Түүнийг нас барсны дараа эх нь хүүхдүүдтэйгээ [[Берн]] хот рүү нүүж, доктор Филипп Вильгельм Куртиусын (1741–1794) гэрийн үйлчлэгчээр ажиллаж эхэлжээ. Куртиус лаагаар анатомийн загвар хийж, хожим нь лаагаар хөрөг бүтээж эхэлжээ. 1765 онд Куртиус Парис руу нүүж, тэнд өөрийн урлан байгуулжээ. Мари эхийн хамт 1767 онд түүн рүү нүүж очжээ. Эх нь гэрийн үйлчлэгчээр ажилласаар байсан бөгөөд Мари лаан баримлын урлагт суралцаж эхэлжээ. Куртиус шавь Марид лааны баримлын урлагийг зааж сургасан бөгөөд тэрээр тухайн үеийн алдартай хүмүүсийн дүр төрхийг дахин бүтээх авьяас чадвараа харуулсан юм. Мари [[Вольтер]], [[Жан Жак Руссо|Жан-Жак Руссо]], [[Бенжамин Франклин]] зэрэг тухайн үеийн алдартай хүмүүсийн баримлыг бүтээжээ. Цаг хугацаа өнгөрөхөд тэрээр хааны гэр бүлийн гишүүдийн дүрийг бүтээхээр уригдаж эхэлсэн. Мари хааны гэр бүлийнхэнтэй маш сайн харилцаатай болж байсан тул түүнийг [[Версаль]] руу нүүхээр уригдсан бөгөөд тэнд тэрээр [[XVI Луи]] хааны эгч зэрэгт урлагийг зааж байжээ. Куртиусын лааны барималууд [[Францын хувьсгал|Францын хувьсгалд]] тодорхой үүрэг гүйцэтгэсэн. Хувьсгал эхлэхээс хоёр хоногийн өмнө буюу 1789 оны 7-р сарын 12-нд хааны бодлогын эсрэг жагсаалын үеэр жагсагчид Орлеаны гүн болон саяхан огцорсон сангийн сайд Жак Неккерийн лааны баримлыг Парисын гудамжаар авч явсан. Хаант засаг унасны дараа Мариг хуучин дэглэмийн төлөөлөгч, түүнийг дэмжигч хэмээн баривчилжээ. Шоронд тэрээр Наполеон Бонапартын ирээдүйн эхнэр Жозефина де Боарнетай танилцсан байна. Мари суллагдсаныхаа дараа Куртиусын урланд буцаж ирэв. 1794 онд түүнийг нас барсны дараа залуу эмэгтэй урлан болон түүний баримлын цуглуулгыг өвлөн авсан юм. 1795 онд Мари инженер Франсуа Тюссотой гэрлэж, тэд Жозеф, Франсуа гэсэн хоёр хүүтэй болжээ. Маригийн баримлын цуглуулга өсөн нэмэгдэж, Парисын иргэдийн дунд маш их алдартай болжээ. 1802 онд Амьены энхийн гэрээ байгуулагдсан боломжийг ашигласан Мари архичин нөхрөө орхин, Их Британиар аялахаар гарч, цуглуулга болон дөрвөн настай том хүү Жозефоо дагуулан явжээ. Жилийн дараа хоёр улсын харилцаа муудаж, Мадам Тюссо Франц руу буцаж чадаагүй бөгөөд Их Британи, Ирландаар аялсаар байна. Наполеоныг унасны дараа түүний бага хүү Франсуа түүнтэй нэгдэж, 1835 онд тэрээр [[Лондон]] хотын Бейкер гудамжинд анхны байнгын үзэсгэлэнгээ нээж, алдарт музейнхээ эхлэлийг тавьсан юм. Түүний эртний зарим баримлууд эвдэоч устсан боловч Маригийн хадгалсан загваруудыг ашиглан сэргээн засварласан байна. 1842 онд тэрээр өөрийн хөрөг зургаа дуусгасан бөгөөд энэ нь түүний [[Мадам Тюссо музей|Мадам Тюссо музейд]] үзмэр болж байна. 1850 оны 4-р сарын 18-нд 88 насандаа Мари Тюссо Лондонд нас баржээ. rsfxsf99lzhgg3qfe8hhki5sjb6c9x7 0 146016 853749 2026-04-18T01:30:19Z Avirmed Batsaikhan 53733 Хуудас үүсгэв: "Куракичи Ширатори(япон. 白鳥 庫吉, 1 марта 1865, Мобара, Тиба — 30 марта 1942, Тигасаки) — японы түүхч, хэлзүйн доктор, Токиогийн эзэн хааны Их сургуулийн профессор(өнөөгийн — Токиогийн их сургууль). Тэрээр Японы дорно дахины судлал, түүхийн шинжлэх ухааны хөгжлий..." 853749 wikitext text/x-wiki Куракичи Ширатори(япон. 白鳥 庫吉, 1 марта 1865, Мобара, Тиба — 30 марта 1942, Тигасаки) — японы түүхч, хэлзүйн доктор, Токиогийн эзэн хааны Их сургуулийн профессор(өнөөгийн — Токиогийн их сургууль). Тэрээр Японы дорно дахины судлал, түүхийн шинжлэх ухааны хөгжлийн тэргүүн эгнээнд байсан бөгөөд Японы хамгийн том дорно дахины судлалын номын сан болох Тоёо Бунко номын сангийн ерөнхий захирлаар ажиллаж байжээ. Ширатори Куракичи бол Японы улс төрч, дипломатч Ширатори Тошиогийн авга ах байв. 9odze139p39mhdgq3qzw2sx433ousd1 853750 853749 2026-04-18T01:32:26Z Avirmed Batsaikhan 53733 853750 wikitext text/x-wiki [[Файл:Kurakichi Shiratori, acting chancellor of Gakushuin.jpg|thumb]] '''Куракичи Ширатори''' ([[Япон хэл|япон]]. 白鳥 庫吉, 1865 оны 3-р сарын 1-нд Японы Тиба мужийн Мобарад төрсөн — 1942 оны 3-р сарын 30-нд Тигасакид нас барсан) — японы түүхч, хэлзүйн ухааны доктор, Токиогийн эзэн хааны Их сургуулийн профессор (өнөөгийн — Токиогийн их сургууль). Тэрээр Японы дорно дахины судлал, түүхийн шинжлэх ухааны хөгжлийн тэргүүн эгнээнд байсан бөгөөд Японы хамгийн том дорно дахины судлалын номын сан болох Тоёо Бунко номын сангийн ерөнхий захирлаар ажиллаж байжээ. Ширатори Куракичи бол Японы улс төрч, дипломатч Ширатори Тошиогийн авга ах байв. f9659xfxsyg488p0tteb9mkmkmmk730 853796 853750 2026-04-18T11:30:41Z Avirmed Batsaikhan 53733 853796 wikitext text/x-wiki [[Файл:Kurakichi Shiratori, acting chancellor of Gakushuin.jpg|thumb]] '''Куракичи Ширатори''' ([[Япон хэл|япон]]. 白鳥 庫吉, 1865 оны 3-р сарын 1-нд Японы [[Чиба муж|Чиба мужийн]] Мобарад төрсөн — 1942 оны 3-р сарын 30-нд Тигасакид нас барсан) — японы түүхч, хэлзүйн ухааны доктор, хятад судлаач, Токиогийн эзэн хааны Их сургуулийн профессор (өнөөгийн — Токиогийн их сургууль). Тэрээр Японы дорно дахины судлал, түүхийн шинжлэх ухааны хөгжлийн тэргүүн эгнээнд байсан бөгөөд Японы хамгийн том дорно дахины судлалын номын сан болох Тоёо Бунко номын сангийн ерөнхий захирлаар ажиллаж байжээ. Ширатори Куракичи бол Японы улс төрч, дипломатч [[Ширатори Тошио|Ширатори Тошиогийн]] авга ах байв. Куракичи Ширатори 1943 онд Е Дэхуй, Гү Гуанчигийн "Монголын нууц товчоо"- ны хятад эхийг латин үсгээр галиглаж, япон хэл рүү орчуулсан юм.. == Намтар == Куракичи Ширатори Токио хотын ахлах сургууль болох Чиба хотын дунд сургуульд суралцжээ. Тэрээр [[Токиогийн Их Сургууль|Токиогийн Их Сургуулийн]] түүхийн тэнхимд элсэн суралцаж, 1886 онд төгссөн. Оюутан байхдаа Германы түүхч Людвиг Рийсийн удирдлага дор суралцжээ. Төгссөнийхөө дараа Ширатори Гакушюйн Их Сургуульд (1886–1921) оюутнуудад түүхийн хичээл зааж эхэлсэн. 1900 онд тэрээр хэлзүйн уран зохиолын докторын зэрэг хамгаалжээ. Ширатори Токиогийн Эзэн хааны Их Сургуулийн түүхийн тэнхимд профессороор (1904–1925) ажиллаж, Титэм хунтайжийн тусгай хүрээлэнд (1914–1920) ирээдүйн [[Эзэн Хаан Шоова|Эзэн хаан Шоовад]] түүх зааж байжээ. Куракичи Ширатори олон төрлийн эрдэм шинжилгээний судалгааны сонирхолтой байсан. Түүний бүтээлүүд чуглуулга (10 боть) нь олон төрлийн сэдвийн бүтээлүүд багтаасан. I-II боть нь Японы эртний үе, III боть нь Солонгосын түүх, IV-V боть нь Хятадын эртний нүүдэлчин ард түмэн, VI-VII боть нь Баруун хил (орчин үеийн Шинжаан)-д зориулагдсан, VIII боть нь Шираторигийн Азийн түүхийн тухай эссений цуглуулга бөгөөд X ботид түүний бусад янз бүрийн сэдвээр бичсэн эссе, нийтлэлүүд багтсан (жишээлбэл, Унгарын түүхийн тухай эссе, хамт ажиллагсдынхаа судалгааны тойм, аяллын бичвэр, улс төрийн эргэцүүлэл). Ширатори янз бүрийн үед Азийн ард түмний хэл, ардын аман зохиол, домог, соёл итгэл үнэмшлийг судалж, түүх, газарзүй, филологийн судалгаа хийж байжээ. 1907 онд Тайванийн захирагч асан, тухайн үеийн Өмнөд Манжуурын төмөр замын дарга Гото Шимпейгийн дэмжлэгтэйгээр Ширатори саяхан Японы эзэнт гүрний нэг хэсэг болсон Манжуур руу хийсэн аялалыг удирдаж, "Түүх, газарзүйн судалгааны танхим" ([[Япон хэл|япон.]] 満鉄調査部 -Мантэцү Чосабу) нэртэй нийгэмлэгийг байгуулжээ. Ширатори болон түүний хамтрагчид, шавь нар болох Цуда Сокичи, Инаба Ивакичи болон бусад хүмүүс бичмэл эх сурвалжуудыг шинжлэн, Манжуурын түүхэн газарзүйг судалсан. Экспедицийн цуглуулсан материалд үндэслэн "Манжын түүхэн газарзүй" (Маншу: рекиши чири, 満州歴史地理) номыг 1913 онд Шираторигийн редактороор хэвлүүлжээ. tarepk2gi4bcypto9xavompmqh1xsrk 0 146017 853765 2026-04-18T06:06:24Z 唐吉訶德的侍從 5036 Хуудас үүсгэв: "'''Халх баруун гарын хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. 1952 онд Халх баруун гарын болон [[Муумянган хошуу]]д нэгдэж [[Дархан Муумянган холбоот хошуу]]г байгуулжээ. ==Түүх== Халх баруун гарын хошууг 1653 онд байгуулж, [[Улаанцавын чуулган]]д харья..." 853765 wikitext text/x-wiki '''Халх баруун гарын хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. 1952 онд Халх баруун гарын болон [[Муумянган хошуу]]д нэгдэж [[Дархан Муумянган холбоот хошуу]]г байгуулжээ. ==Түүх== Халх баруун гарын хошууг 1653 онд байгуулж, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Дархан бэйлийн хошуу''' байв. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=76-77 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Бунтар || Засаг, хошой Дархан чин ван || 1653-1669 || |- | Nonoi || Засаг, хошой Дархан чин ван || 1669-1707 || |- | Jandagümi || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1707-1729 || |- | Лаваандорж || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1729-1781 || |- | Цэвдэннамжил || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1781-1799 || |- | Jonjilčering || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1799-1822 || |- | Гончигцогпил || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1822-1824 || |- | Цэвээндовчин || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1824-1844 || |- | Содномдорж || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1844-1863 || |- | Гүнсэн || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1863-1880 || |- | Цэрэндорж || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1880-1890 || |- | [[Юндэнванчиг]] || Засаг, хошой Дархан чин ван || 1890-1938 || 1890 оноос засаг төрийн Дархан бэйл, 1912 оноос засаг хошой Дархан чин ван |- |} ==Эшлэл== {{reflist}} [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] 98nv41n1f87nnr0iz01jh6vzs1n5986 853766 853765 2026-04-18T06:10:14Z 唐吉訶德的侍從 5036 853766 wikitext text/x-wiki '''Халх баруун гарын хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. 1950 онд тус хошууг '''Дархан хошуу''' гэж нэрлэжээ. 1952 онд Дархан болон [[Муумянган хошуу]]д нэгдэж [[Дархан Муумянган холбоот хошуу]]г байгуулжээ. ==Түүх== Халх баруун гарын хошууг 1653 онд байгуулж, [[Улаанцавын чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь '''Дархан бэйлийн хошуу''' байв. {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=76-77 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | Бунтар || Засаг, хошой Дархан чин ван || 1653-1669 || |- | Nonoi || Засаг, хошой Дархан чин ван || 1669-1707 || |- | Jandagümi || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1707-1729 || |- | Лаваандорж || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1729-1781 || |- | Цэвдэннамжил || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1781-1799 || |- | Jonjilčering || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1799-1822 || |- | Гончигцогпил || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1822-1824 || |- | Цэвээндовчин || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1824-1844 || |- | Содномдорж || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1844-1863 || |- | Гүнсэн || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1863-1880 || |- | Цэрэндорж || Засаг, төрийн Дархан бэйл || 1880-1890 || |- | [[Юндэнванчиг]] || Засаг, хошой Дархан чин ван || 1890-1938 || 1890 оноос засаг төрийн Дархан бэйл, 1912 оноос засаг хошой Дархан чин ван |- |} ==Эшлэл== {{reflist}} [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] niisdip1qnlicepws6sxq26ygc4fj0l 0 146018 853775 2026-04-18T08:45:17Z 唐吉訶德的侍從 5036 Хуудас үүсгэв: "'''Ордосын зүүн гарын дундад хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. Энэ хошууг 1650 онд байгуулж, [[Их Зуугийн чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь "Жүн вангийн хошуу" байв. 1949 онд албан ёсоор '''Жүн вангийн хошуу''' нэ..." 853775 wikitext text/x-wiki '''Ордосын зүүн гарын дундад хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. Энэ хошууг 1650 онд байгуулж, [[Их Зуугийн чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь "Жүн вангийн хошуу" байв. 1949 онд албан ёсоор '''Жүн вангийн хошуу''' нэртэй болсон. 1952 онд Жүн вангийн болон [[Ордосын баруун гарын өмнөд адаг хошуу|Засгийн хошуу]]д нэгдэж [[Эзэн Хороо хошуу]]г байгуулжээ. ==Засаг ноёдын үе залгамжлал== {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=80-81 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | [[Ринчин жонон|Ринчин]] || Засаг, төрийн жүн ван || 1649-1656 || |- | Бат || Засаг, төрийн жүн ван || 1656-1657 || |- | Гүрү || Засаг, хошой чин ван || 1657-1692 || 1657 оноос засаг төрийн жүн ван, 1679 оноос засаг хошой чин ван |- | Доров || Засаг, төрийн жүн ван || 1692-1718 || |- | Сахба || Засаг, төрийн жүн ван || 1718-1720 || |- | Рашбайнжур || Засаг, төрийн жүн ван || 1720-1728 || |- | Жамьян || Засаг, төрийн жүн ван || 1728-1758 || 1657 оноос засаг төрийн жүн ван, 1733 оноос засаг төрийн бэйл, 1736 оноос засаг төрийн жүн ван |- | Цэрэндорж || Засаг, төрийн жүн ван || 1758-1780 || |- | Дармазади || Засаг, төрийн жүн ван || 1781-1785 || |- | Sidangbabai || Засаг, төрийн жүн ван || 1786-1812 || |- | Бавуудорж || Засаг, төрийн жүн ван || 1812-1832 || |- | Түмэнжаргал || Засаг, төрийн жүн ван || 1832-1836 || |- | Эрхэмбилэг || Засаг, төрийн жүн ван || 1837-1901 || |- | Төгс-Алтанхуягт || Засаг, хошой чин ван || 1902-1916 || 1902 оноос засаг төрийн жүн ван, 1912 оноос засаг хошой чин ван |- | Түвшинжаргал || Засаг, хошой чин ван || 1916-1949 || |- |} ==Эшлэл== {{reflist}} [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] m8zqn0nyx41l3z7647oqenlgrnqa0sg 853776 853775 2026-04-18T08:46:45Z 唐吉訶德的侍從 5036 853776 wikitext text/x-wiki '''Ордосын зүүн гарын дундад хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. Энэ хошууг 1649 онд байгуулж, [[Их Зуугийн чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь "Жүн вангийн хошуу" байв. 1949 онд албан ёсоор '''Жүн вангийн хошуу''' нэртэй болсон. 1952 онд Жүн вангийн болон [[Ордосын баруун гарын өмнөд адаг хошуу|Засгийн хошуу]]д нэгдэж [[Эзэн Хороо хошуу]]г байгуулжээ. ==Засаг ноёдын үе залгамжлал== {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=80-81 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | [[Ринчин жонон|Ринчин]] || Засаг, төрийн жүн ван || 1649-1656 || |- | Бат || Засаг, төрийн жүн ван || 1656-1657 || |- | Гүрү || Засаг, хошой чин ван || 1657-1692 || 1657 оноос засаг төрийн жүн ван, 1679 оноос засаг хошой чин ван |- | Доров || Засаг, төрийн жүн ван || 1692-1718 || |- | Сахба || Засаг, төрийн жүн ван || 1718-1720 || |- | Рашбайнжур || Засаг, төрийн жүн ван || 1720-1728 || |- | Жамьян || Засаг, төрийн жүн ван || 1728-1758 || 1657 оноос засаг төрийн жүн ван, 1733 оноос засаг төрийн бэйл, 1736 оноос засаг төрийн жүн ван |- | Цэрэндорж || Засаг, төрийн жүн ван || 1758-1780 || |- | Дармазади || Засаг, төрийн жүн ван || 1781-1785 || |- | Sidangbabai || Засаг, төрийн жүн ван || 1786-1812 || |- | Бавуудорж || Засаг, төрийн жүн ван || 1812-1832 || |- | Түмэнжаргал || Засаг, төрийн жүн ван || 1832-1836 || |- | Эрхэмбилэг || Засаг, төрийн жүн ван || 1837-1901 || |- | Төгс-Алтанхуягт || Засаг, хошой чин ван || 1902-1916 || 1902 оноос засаг төрийн жүн ван, 1912 оноос засаг хошой чин ван |- | Түвшинжаргал || Засаг, хошой чин ван || 1916-1949 || |- |} ==Эшлэл== {{reflist}} [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] r1zi96y25g5ak70juj9fxs41i3f2hio 853777 853776 2026-04-18T08:47:21Z 唐吉訶德的侍從 5036 853777 wikitext text/x-wiki '''Ордосын зүүн гарын дундад хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. Энэ хошууг 1649 онд байгуулж, [[Их Зуугийн чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь "Жүн вангийн хошуу" байв. 1949 онд албан ёсоор '''Жүн вангийн хошуу''' нэртэй болсон. 1952 онд Жүн вангийн болон [[Ордосын баруун гарын өмнөд адаг хошуу|Засгийн хошуу]]д нэгдэж [[Эзэн Хороо хошуу]]г байгуулжээ. ==Засаг ноёдын үе залгамжлал== {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=80-81 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | [[Ринчин жонон|Ринчин]] || Засаг, төрийн жүн ван || 1649-1656 || |- | Бат || Засаг, төрийн жүн ван || 1656-1657 || |- | Гүрү || Засаг, хошой чин ван || 1657-1692 || 1657 оноос засаг төрийн жүн ван, 1679 оноос засаг хошой чин ван |- | Донров || Засаг, төрийн жүн ван || 1692-1718 || |- | Сахба || Засаг, төрийн жүн ван || 1718-1720 || |- | Рашбайнжур || Засаг, төрийн жүн ван || 1720-1728 || |- | Жамьян || Засаг, төрийн жүн ван || 1728-1758 || 1657 оноос засаг төрийн жүн ван, 1733 оноос засаг төрийн бэйл, 1736 оноос засаг төрийн жүн ван |- | Цэрэндорж || Засаг, төрийн жүн ван || 1758-1780 || |- | Дармазади || Засаг, төрийн жүн ван || 1781-1785 || |- | Sidangbabai || Засаг, төрийн жүн ван || 1786-1812 || |- | Бавуудорж || Засаг, төрийн жүн ван || 1812-1832 || |- | Түмэнжаргал || Засаг, төрийн жүн ван || 1832-1836 || |- | Эрхэмбилэг || Засаг, төрийн жүн ван || 1837-1901 || |- | Төгс-Алтанхуягт || Засаг, хошой чин ван || 1902-1916 || 1902 оноос засаг төрийн жүн ван, 1912 оноос засаг хошой чин ван |- | Түвшинжаргал || Засаг, хошой чин ван || 1916-1949 || |- |} ==Эшлэл== {{reflist}} [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] g9c2eajc1sugjq1fkzg6d32wu0a9pgy 853778 853777 2026-04-18T08:48:44Z 唐吉訶德的侍從 5036 853778 wikitext text/x-wiki '''Ордосын зүүн гарын дундад хошуу''' нь [[Хятад]]ын доторх [[Өвөр Монгол]]ын [[хошуу]]. Энэ хошууг 1649 онд байгуулж, [[Их Зуугийн чуулган]]д харьяалуулжээ. Чин гүрний үед энэ хошууны нийтлэг нэр нь "Жүн вангийн хошуу" байв. 1949 онд албан ёсоор '''Жүн вангийн хошуу''' нэртэй болсон. 1959 онд Жүн вангийн болон [[Ордосын баруун гарын өмнөд адаг хошуу|Засгийн хошуу]]д нэгдэж [[Эзэн Хороо хошуу]]г байгуулжээ. ==Засаг ноёдын үе залгамжлал== {| class="wikitable" |+ Засаг ноёдын үе залгамжлал<ref name="qingshigao">[[:zh:s:清史稿/卷209|清史稿/卷209]]</ref><ref>{{cite book | title =清代蒙古各旗札萨克和王公世袭集| editor=阿拉善盟档案史志局| publisher=宁夏人民出版社|year=2015|isbn=978-7-227-06076-5 |pages=80-81 | language=zh}}</ref> |- ! Нэр !! Цол !! Бүрэн эрхийн хугацаа !! Тайлбар |- | [[Ринчин жонон|Ринчин]] || Засаг, төрийн жүн ван || 1649-1656 || |- | Бат || Засаг, төрийн жүн ван || 1656-1657 || |- | Гүрү || Засаг, хошой чин ван || 1657-1692 || 1657 оноос засаг төрийн жүн ван, 1679 оноос засаг хошой чин ван |- | Донров || Засаг, төрийн жүн ван || 1692-1718 || |- | Сахба || Засаг, төрийн жүн ван || 1718-1720 || |- | Рашбайнжур || Засаг, төрийн жүн ван || 1720-1728 || |- | Жамьян || Засаг, төрийн жүн ван || 1728-1758 || 1657 оноос засаг төрийн жүн ван, 1733 оноос засаг төрийн бэйл, 1736 оноос засаг төрийн жүн ван |- | Цэрэндорж || Засаг, төрийн жүн ван || 1758-1780 || |- | Дармазади || Засаг, төрийн жүн ван || 1781-1785 || |- | Sidangbabai || Засаг, төрийн жүн ван || 1786-1812 || |- | Бавуудорж || Засаг, төрийн жүн ван || 1812-1832 || |- | Түмэнжаргал || Засаг, төрийн жүн ван || 1832-1836 || |- | Эрхэмбилэг || Засаг, төрийн жүн ван || 1837-1901 || |- | Төгс-Алтанхуягт || Засаг, хошой чин ван || 1902-1916 || 1902 оноос засаг төрийн жүн ван, 1912 оноос засаг хошой чин ван |- | Түвшинжаргал || Засаг, хошой чин ван || 1916-1949 || |- |} ==Эшлэл== {{reflist}} [[Ангилал:Манжийн үеийн Монгол]] [[Ангилал:Өвөр Монголын түүх]] ngy2gep5saq109imn90ogp3tgv04l18