ဝဳကဳပဳဒဳယာ mnwwiki https://mnw.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter မဳဒဳယာ တၟေင် ဓရီုကျာ ညးလွပ် ညးလွပ် ဓရီုကျာ ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဓရီုကျာ ဝှာင် ဝှာင် ဓရီုကျာ မဳဒဳယာဝဳကဳ မဳဒဳယာဝဳကဳ ဓရီုကျာ ထာမ်ပလိက် ထာမ်ပလိက် ဓရီုကျာ ရီု ရီု ဓရီုကျာ ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဓရီုကျာ ပါင်မုက် ပါင်မုက် ဓရီုကျာ TimedText TimedText talk မဝ်ဂျူ မဝ်ဂျူ ဓရီုကျာ Event Event talk 0 2008 51000 42700 2026-04-10T20:06:30Z InternetArchiveBot 1698 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 51000 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |bgcolour= |death_place=[[Le Raincy]], [[Paris]], [[French Third Republic]] |patron= |works=''[[De figuris Veneris]]'', ''Fortunio'' |movement= |training=[[École des Beaux-Arts]] |field=Illustrator of erotic literature |nationality=French |death_date={{death date and age|1928|7|28|1849|5|21|df=y}} |name=အိဒ်ဒူဝါဒ်-ဟေန်ရဳ အာဝှရိလ်<br>Édouard-Henri Avril |birth_place=[[Algiers]], [[French Algeria]] |birth_date={{Birth date|1849|5|21|df=y}} |birth_name= |alt= |caption= |image= Édouard-Henri Avril - Maler.jpg |awards=[[Legion of Honour]] }} ''' အိဒ်ဒူဝါဒ်-ဟေန်ရဳ အာဝှရိလ် (Édouard-Henri Avril) ''' (၂၁ မေ ၁၈၄၉ – ၂၈ ဂျူလာင် ၁၉၂၈) ဝွံ ဒှ်အစာပါန်ခဳ ပြင်သေတ် ကေုာံ ညးမဂယိုင်လမျီု နကဵု [[ပါန်ကွတ်]]မွဲတၠရ။ နကဵု မုတ်ယၟု(pseudonym) ပေါလ် အာဝှရိလ် ('''Paul Avril)''' ဂှ် ညးတေအ် ဓဇက်ရုပ် ထ္ၜးဗီု လိက်ပတ်လိင်ကာမ (erotic literature)။<ref name="kettererkunst">{{Cite web|url=http://www.kettererkunst.com/bio/paul-eduard-henry-avril-1843.shtml|title=Paul Eduard Henry Avril – Biography and Offers – Buy and Sell Retrieved 01 August 2012|publisher=Kettererkunst.com|date=|accessdate=6 September 2012}}</ref> ကမၠောန်ဓဇက်ရုပ် ပ္ဍဲလိက်ဂှ် ညး ပံင်တောဲ ကု မၞိဟ်ဓဇက်ရုပ် မပ္တံကဵု Octave Uzanne, Henry Spencer Ashbee ကေုာံ Friedrich Karl Forberg တအ်ရ။ အာဝှရိလ်ဂှ် ကိုပ်ကၠာ ဟွံကၠောန်ကမၠောန် ဓဇက်ရုပ်ဂှ် ကေင်ဒှ် ကောန်ပၞာန်။ ညးကလိဂွံ လာပ်တဆိပ် (Legion of Honour) ဟိုတ်နူ မပါလုပ်လဝ် ပ္ဍဲကဵု ပၞာန် Franco-Prussian War ရ။ == ဘဝ == [[ဝှာင်:Édouard-Henri_Avril_(6).jpg|thumb|''Les charmes de Fanny exposés'' (plate VIII) နူလိက် ''Fanny Hill'' ဂှ် လုပ်လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵုရုပ် ညးမဓဇက်လဝ် ခိုဟ်ဂမၠိုင်ရ။ ]] အာဝှရိဒ် ကတဵုဒှ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ ဍုင်အလ်ဂျဳယာ (ဍုင်ဇၞော်အလ်ဂျဳလဳယျာ)။ အပါညးဂှ် ဒှ်ကောန်ပၞာန်ညးဍုင်ကွာန် ဒေသကဝ်လဝ်နဳ။ အလဵုဇကု အာဝှရိဒ် လေဝ် ဒှ်ကောန်ပၞာန်မွဲတၠတုဲ ဒးဝပ် ပ္ဍဲကဵု ပေါဲပၞာန် ပြင်သေတ်-ဂျာမနဳ ကိုပ်ကၠာ ညးဟွံ လုပ်ဗတောန် ပ္ဍဲကဵု စတူဒဳယဝ်ပါန်ကွတ်ဏီရ။ ညးကလိဂွံ လာပ်တဆိပ် Legion of Honour မဒှ်တဆိပ် သရာဲပၞာန် ပ္ဍဲ ၃၁ မေ ၁၈၇၁ ရ။ ဟိုတ်နူ ဒးလဝ်ဝပ် ပ္ဍဲမုက်ပၞာန်ဂှ်တုဲ ညးတေအ် ဒးဒေါအ်ဇူ (စပေန်ဇြေန်) နူဘဝကောန်ပၞာန် ပ္ဍဲ ၂၃ ဇာန်နဝါရဳ ၁၈၇၂။<ref name="stilearte">{{Cite web|url=http://www.stilearte.it/paul-avril-i-piaceri-sfrenati-dellartista-soldato-dellottocento-il-video/|title=Paul Avril, i piaceri sfrenati dell'artista-soldato dell'Ottocento. Il video|date=5 March 2018|accessdate=6 March 2020|archivedate=18 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170718085232/http://www.stilearte.it/paul-avril-i-piaceri-sfrenati-dellartista-soldato-dellottocento-il-video/}}</ref> တင်ဂၞင် ဝင်အတ္ထုပ္ပတ္တိညးတေအ်ဂှ် ကလိဂွံ အောန်ကွေဟ်ရ။ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ဟိုတ်နူ ညးတေအ် ကၠောန် နကဵု မုတ်ယၟု (ယၟုဓလုက်/ယၟုပတောအ်) (pseudonym) ပေါလ် အာဝှရိဒ် "Paul Avril"။<ref name="culture_trip"/> မုတ်ယၟု ညးဂှ် မလေပ်ထုဲကဵု ယၟုကော/ဒေအ်ညး<ref name="kettererkunst"/> ပေါလ်-ဝိက်တောရ် အာဝှရိဒ် (Paul-Victor Avril)။ ကော/ဒေအ်ညးဂှ်လေဝ် ဒှ်အစာကသူ ကေုာံ ညးကၠောန်တဆိပ် (engraver)။ <ref name="RG">{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/260967095|title=Transits of Venus and Mercury as muses}}</ref> အာဝှရိဒ် လ္ၚတ် ပါန်ကွတ် ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ပဴရေတ် ဆေင်လိင်ကာမ ဂၠိုင်ကဵုဒၞာဲရ။ နူ သၞာံ ၁၈၇၄ စဵုကဵု သၞာံ ၁၈၇၈ ညးတေအ် နွံပ္ဍဲကဵု École des Beaux-Arts ပ္ဍဲပဴရေတ်။<ref name="culture_trip"/><ref name="stilearte"/> ညးကၠောန် သွက်ဗၟံက်ရုပ် ပ္ဍဲလိက်ပရိုင်မဂ္ဂဇြေန် ''Le Monde illustré'' ပ္ဍဲ ၁၈၈၂။<ref name="RG"/><ref name="dict">{{Cite web|url=http://www.dictionnaire-des-illustrateurs.com/Avril%20Paul.html|title=Paul Avril; Avril Paul}}</ref> စတမ်နူ မကလိဂွံကမၠောန် ဓဇက်ရုပ် သွက်ဝတ္ထု Théophile Gautier ''Fortunio'' တုဲ ညးလွဳကေတ် မုတ်ယၟ (ယၟုပတောအ်) pseudonym ပေါလ် အာဝှရိလ် ("Paul Avril")။<ref name="Cutler2012">{{Cite book|author=Tom Cutler|title=Slap and Tickle: The Unusual History of Sex and the People Who Have it|url=https://books.google.com/books?id=InSeBAAAQBAJ&pg=PT31|date=18 October 2012|publisher=Little, Brown Book Group|isbn=978-1-78033-836-1|page=31}}</ref> နကဵုယၟုဂှ် ဗွဲမပြဟ် ညး ယၟုမြဟ်တမ္ညဝ်အာတုဲ ကလိဂွံကမၠောန် သွက်ဂွံဓဇက်ရုပ် ပ္ဍဲကဵု လိက်ကၞပ်အစာချူလိက်ဒယှ်ကီု သီုကဵု ဂကူလိက်ပတ် မကော်ဂး လိက်ပတ်ဂလန်တေ "galante literature" ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် မဒှ်လိက် မဆေင်ကဵု လိင်ကာမတအ်ရ။ ကိုပ်ကၠာ ညးဟွံဓဇက်ရုပ် လိက်လိင်ကာမတေအ်ဂှ်ရ ညးတေအ် ဓဇက်ဒၟံင် သွက်လိက်ဝတ္ထုဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် လိက်လိင်ကာမတအ်ဂှ် ပတိတ်ဆ လၟိဟ်ကၞပ်ညိည နွံစ ၜိုတ် ၁၀၀ ကၞပ်တုဲ ပရးသွံ ကုညးပကောံရာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ကုညးမကဵုလဝ်စရင်တအ်ဟေင်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ရုပ်ပါန်ခဳ မဆေင်ကဵု ဆက်ဆောံလိင်တအ်ဂှ် ဂွံသွံ ဗွဲမဗၠးၜး ဟွံလောဲသွာဏီရ။<ref name="culture_trip">{{Cite web|url=http://theculturetrip.com/europe/france/articles/douard-henri-avril-the-master-of-19th-century-pornography/|title=Édouard-Henri Avril: The Master of 19th Century Pornography|first=Helen|last=Armitage|publisher=|accessdate=3 October 2016|archivedate=5 October 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161005162256/http://theculturetrip.com/europe/france/articles/douard-henri-avril-the-master-of-19th-century-pornography/}}</ref> အာဝှရိလ် စုတိ ပ္ဍဲ Le Raincy ဗဒါဲဍုင်ပဴရေတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၂၈။<ref name="ArtDictionary">{{Cite web|url=http://www.all-art.org/DICTIONARY_of_Art/a/avril2.htm|title=Paul Avril|work=Dictionary of Art & Artist|accessdate=13 April 2015}}</ref> == ကမၠောန် == [[ဝှာင်:Henry_Spencer_Ashbee_Ex_Libris.jpg|thumb|Bookplate designed by Avril for erotica collector Henry Spencer Ashbee]] ကမၠောန်အဓိက အာဝှရိလ်ဂှ် သွက်ဂွံဓဇက်ရုပ် ပ္ဍဲလိက် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၆ သွက် လိက် ''De Figuris Veneris: A Manual of Classical Erotica''။ ကမၠောန်ကိစ္စဇၞော် ညးမကၠောန်လဝ် မွဲပၠန်ဂှ် ဒှ် John Cleland's ''Fanny Hill'' (သီုကော်စ ''Memoirs of a Woman of Pleasure'') မဒှ်လိက်တၟေင် ကေုာံ လိက်မဒးဒုင်ပါ်ပါဲ ပ္ဍဲကဵု အခိင်တေအ်တုဲ မဒှ်လိက်ဝတ္ထု မဆေင်ကဵု လိင်ကာမ နကဵုဘာသာအင်္ဂလိက် ကၠာအိုတ်မွဲရ။ လိက်ညးတေအ် မပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု မဓဇက်ရုပ် ဖျေဟ်ဒဳဇိုင်တအ်ဂှ် မပတံကဵု ''Les charmes de Fanny exposés'' ရုပ်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ရုပ် မလုပ်လၟိဟ် ပၞောဝ်ကဵု ရုပ်ခိုဟ်အိုတ် ညးတေအ် မဓဇက်လဝ်ဂမၠိုင်ရ။ ညးတေအ် ဓဇက်ရုပ် ပ္ဍဲကဵု လိက် Gustave Flaubert မချူလဝ် မပတံကဵု လိက်''Salammbô'', Gautier's ''Le Roi Caundale'',<ref name="kettererkunst"/><ref name="culture_trip"/><ref>{{Cite book|last=Joseph A. Boone|title=The Homoerotics of Orientalism|url=https://books.google.com/books?id=1OkYBQAAQBAJ&pg=PA401|publisher=Columbia University Press}}</ref> Jean Baptiste Louvet de Couvray's ''Adventures of the Chevalier de Faublas'', Mario Uchard's ''Mon Oncle Barbassou'' (scenes in a harem), Jules Michelet's ''The Madam'', Hector France's ''Musk, Hashish and Blood'', လိက် Pietro Aretino မချူလဝ် နကဵု မုတ်ယၟု လိက်ဝတ္ထု ''Gamiani''တအ်ရ။<ref name="stilearte"/><ref name="Cutler2012"/> ကမၠောန်ရုပ်အခိုက်တြေံ မဓဇက်လဝ် နကဵု အာဝှရိလ် မပတံကဵု ''Oeuvres d’Horace'' (1887), ''Une nuit de Cléopâtre (nouvelle)'' (1894), ''Daphnis et Chloé'' (1898), ကေုာံ ''Les sonnets luxurieux de l’Aretin'' (1904)တအ်ရ။<ref name="Wiley">{{Cite book|title=Sex: Vice and Love from Antiquity to Modernity|publisher=|doi=10.1002/9781444323566|year=2010|isbn=978-1-4443-2356-6}}</ref> ရုပ်လေတ်သဗဳယာန် (lesbian) အာဝှရိလ် မဓဇက်လဝ်ဂှ် မၞိဟ်တီဂၠိုင်အိုတ်လေဝ် ဟီုဂွံရ။<ref name="Hiner2011">{{Cite book|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|publisher=University of Pennsylvania Press|isbn=978-0-8122-0533-6}}</ref> Prolific erotica collector Henry Spencer Ashbee ကဵုကမၠောန် ကုအာဝှရိလ် သွက်ဂွံဖျေဟ်ဒဳဇြာင် လိက်ဗီုရုပ် ညးတေအ်ရ။<ref name="Wiley"/> အာဝှရိလ် ကၠောန် ကရောမ် Octave Uzanne,<ref name="Hiner2011"/><ref name="Silverman2008">{{Cite book|title=The New Bibliopolis: French Book Collectors and the Culture of Print, 1880–1914|year=2008|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-0-8020-9211-3}}</ref> မဒှ် မၞိဟ်မကၠောန်လဝ် ရုပ် Société des Amis des Livres မဒှ်ရုပ် ကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲကဵုရ။ Société des Bibliophiles Contemporaines (1889–1894)<ref>{{Cite book|year=1914|title=Dictionnaire national des contemporains|publisher=Office Général d'Edition}}</ref> စၟတ်သမ္တီ အစာပါန်ခဳဒယှ် ၁၆၀ တၠဂှ် အာဝှရိလ် ပါလုပ်လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵုဂှ် မွဲတၠကီုရ။ == စရင် ပါန်ကွတ်ဂမၠိုင် == * ''L'Éventail'' (1882)<ref name="Hiner2011"/> * ''L'Ombrelle – Le Gant – Le Manchon'' (1883) * ''Fortunio'' (1883)<ref name="dict"/> * ''Adventures of the Chevalier de Faublas'' (1884)<ref>{{Cite book|author=Michael Reynolds|title=Creating Der Rosenkavalier: From Chevalier to Cavalier|url=https://books.google.com/books?id=cCYbDQAAQBAJ&pg=PA9|date=17 June 2016|publisher=Boydell & Brewer|isbn=978-1-78327-049-1}}</ref> * ''Mon Oncle Barbassou'' (''Scenes in a Harem'') (1884) * ''Fanny Hill'' (fr. 1887, eng. 1906) * ''Oeuvres d’Horace'' (1887) * ''The Mirror of the World'' (1888)<ref>{{Cite book|author=H.P. Bois|title=Four private libraries of New York|url=https://books.google.com/books?id=HfAMAwAAQBAJ&pg=PA96|publisher=Рипол Классик|isbn=978-5-87738-216-9}}</ref> * ''Le Roi Caundale'' (1893) * ''Une nuit de Cléopâtre'' (1894)<ref>{{Cite book|author=Mary E. Davis|title=Ballets Russes Style: Diaghilev's Dancers and Paris Fashion|url=https://books.google.com/books?id=fgzqXtraCyIC&pg=PA239|date=15 October 2010|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-86189-885-2}}</ref> * ''The Life and Adventures of Father Silas'' (1896) * ''Daphnis et Chloé'' (1898) * ''Musk, Hashish and Blood'' (1899) * ''Les Sonnets Luxurieux de l’Aretin'' (1904) * ''Gamiani'' (1905) * ''De Figuris Veneris: A Manual of Classical Erotica'' (1906) * ''Salammbô'' (1906) * ''Histoire de Saturnin'' (1908) * ''The Madam'' == ဂါလ္လာရဳ (Gallery) == <center> <big>'''Les Sonnetts Luxurieux'''</big> <gallery> Paul Avril - Les Sonnetts Luxurieux (1892) de Pietro Aretino, 2.jpg|Sexual intercourse in the [[missionary position]] Paul Avril - Les Sonnetts Luxurieux (1892) de Pietro Aretino, 6.jpg|Les Sonnetts Luxurieux (1892) de [[Pietro Aretino]] Paul Avril - Les Sonnetts Luxurieux (1892) de Pietro Aretino, 7.jpg|Les Sonnetts Luxurieux (1892) de Pietro Aretino Paul Avril - Les Sonnetts Luxurieux (1892) de Pietro Aretino, 8.jpg|Les Sonnetts Luxurieux (1892) de Pietro Aretino Paul Avril - Les Sonnetts Luxurieux (1892) de Pietro Aretino, 3.jpg|Les Sonnetts Luxurieux (1892) de Pietro Aretino Édouard-Henri Avril (18) Hadrian and Antinous in Egypt.jpg|19th-century [[Eroticism|erotic]] interpretation of Roman emperor [[Hadrian]] and [[Antinous]] engaged in anal intercourse, by Édouard-Henri Avril ဝှာင်:Édouard-Henri Avril (19).jpg|From the essay "De Figuris Veneris" by Friedrich Karl Forberg (1770–1848). The placard in the lower right hand corner reads "Gnothi seauton", Socrates' admonition to his friends to "know yourself". 1860 ca. </gallery> </center><center> <big>'''Others'''</big> <gallery> Édouard-Henri_Avril_(13).jpg|Missionary position Édouard-Henri Avril (23).jpg|Interior illustration for ''[[De figuris Veneris]]'' from [[Friedrich Karl Forberg]] Édouard-Henri_Avril_(29).jpg|Plate XVIII from "De figuris Veneris" Édouard-Henri Avril (28).jpg|Plate XVII from ''De Figuris Veneris'' portrays a more extreme form of Avril's work. Histoire de Saturnin - Paul Avril - 1908.jpg|Histoire de Saturnin 1908 Octave Uzanne-L'Ombrelle-Le Gant-Le Manchon- 1883.jpg|Cover of [[L'Ombrelle - Le Gant - Le Manchon]] illustrated by Avril (1883) </gallery> </center> == ဆက်ဗှ် ==   * Louis Legrand * Martin van Maële * L'Origine du monde by Gustave Courbet == နိဿဲ == {{Reflist|30em}} == လေန်မ္ၚး == * [https://www.arterotismo.com/PaulAvril/index.htm Avril's Gallery of Classical Erotica] * [https://www.eroticabibliophile.com/artists_avril.php A Checklist of Works Illustrated by Paul Avril (46 items)] * [http://www2.culture.gouv.fr/LH/LH007/PG/FRDAFAN83_OL0082007v001.htm Records] at Legion of Honour ihd996j721abookhbktxvlu3fcx51gd 0 7095 50999 48290 2026-04-10T17:48:16Z InternetArchiveBot 1698 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 50999 wikitext text/x-wiki '''ကံင်သဳပၠတရဴ သွက်ဂွံမံက်ဂတဝ် ကၟိန်ဍုင်ဖေက်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ''' (အၚ်္ဂလိက်: Steering Council for the Emergence of a Federal Democratic Union, ဗွဲခမၞောန် '''SCEF''') ဝွံ ဒှ်ဂကောံပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ကံင်သဳပၠတရဴ မဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု တင်ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပလီုပလာ် သၞောတ်တၠအာဏာပၞာန် ကေုာံ သြိုင်ပ္တန် ကၟိန်ဍုင်ဖေက်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ (Federal Democratic Union) မဍိုက်ပေင် ကုအခေါင်တုပ်သၟဟ် ကေုာံ အခေါင်ဖန်ဇန်ကံကုသဵုဇကုကေတ်တ် ပ္ဍဲရးနိဂီုဗၟာ (Myanmar) ရ။<ref>Myanmar Spring Revolution Political Documentation. "Federal Democratic Union Principles and Objectives".</ref> ဂကောံဝွံ မံက်ဂတဝ်ကၠုင် ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲအခိင် ပေါဲဗတိုက် အလုံမွဲရးနိဂီု ကြဴနူ ပၞာန်သီအာဏာ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ တုဲ၊ ပံင်ကောံလဝ် ကုဂကောံဒစဵုဒစး တၠအာဏာနာနာသာ်၊ ဂကောံကောန်ဍုင်အရင် ကေုာံ ကမ္မတဳထပှ်ေပေါဲဆန္ဒဂမၠိုင်ရ။ == ဝင် ကေုာံ ပရေင်ကတဵုဒှ် == ကြဴနူ ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ သီကေတ် အာဏာဍုင် ပ္ဍဲဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ သၞာံ ၂၀၂၁ တုဲ၊ ကောန်ဍုင်အရင်နာနာ ကေုာံ ဂကောံသၟတ်၊ ဂကောံညးကမၠောန်၊ သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ် ပံင်ကောံတုဲ ဒစဵုဒစးကၠုင် တၠအာဏာပၞာန် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ ပ္ဍဲအရာမကၠောန်ပေါဲဗတိုက်ဏအ် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင်ပံင်ကောံ မခိုင်ဗိုန် ကေုာံ သွက်ဂွံ ချူဓဇက် ပၠတရဴ ပရေင်ဍုင်ကွာန် မွဲဂှ် ဂကောံနာနာတအ် ညာတ်ကေတ် ဒဒှ်ရ ကံင်သဳပၠတရဴ ဟွံသေင်မ္ဂး ကံင်သဳက္ဍိုက်ပ် မွဲ ဒးနွံထေက်ရ။<ref>Assistance Association for Political Prisoners (AAPP). "Political Movements Post-Coup 2021".</ref> ကံင်သဳပၠတရဴ (SCEF) ဝွံ ပံင်ကောံလဝ် ကုညးစၞး နူကဵု ကမ္မတဳထပှ်ေပေါဲဆန္ဒ (Strike Committees)၊ ဂကောံကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင် (Ethnic Armed Organizations - EAOs)၊ ကေုာံ ဂကောံမှာဇန် (Civil Society Organizations) သွက်ဂွံ ဖန်ဇန် ပရေင်ချဳဒရာင် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ သၞောတ်ဖေက်ဒရေဝ်ရ။ == တင်ရန်တၟအ် ကေုာံ ပရေင်လွဳလွတ် == SCEF ဝွံ နွံကဵု တင်ရန်တၟအ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် အဓိက မပ္တံကဵု- * '''ပလီုပလာ် သၞောတ်တၠအာဏာပၞာန် (Eradication of Military Dictatorship)''': သွက်ဂွံ ဖအိုတ်သၠေတ် သၞောတ်အုပ်ဓုပ် ပၞာန် မကၟာတ်လဒဵုလဝ် အခေါင်အရာ မၞိဟ် ကေုာံ အခေါင်ဒဳမဝ်ကရေသဳ။ * '''ပလီုပလာ် သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ (Abolition of the 2008 Constitution)''': တးပါဲ သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ မချူဓဇက်လဝ် နကဵု ဒပ်ပၞာန် သွက်ဂွံ ဆက်ကေတ်အာဏာ။ * '''သြိုင်ပ္တန် ကၟိန်ဍုင်ဖေက်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ (Building a Federal Democratic Union)''': သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန် ကၟိန်ဍုင်တၟိ မဒုင်သဇိုင် ကုပရေင်တုပ်သၟဟ် (Equality)၊ အခေါင်ဖန်ဇန်ကံကုသဵုဇကုကေတ်တ် (Self-determination) ကေုာံ အခေါင်အရာကောန်ဍုင်အရင် (Ethnic rights) ဗွဲမဍိုက်ပေင်။<ref>Transnational Institute (TNI). "Federalism in Myanmar: Prospects and Challenges".</ref> * '''ကတဵုဗဒှ် သၞောဝ်ဥပဒေတၟိ (Drafting a New Constitution)''': ချူဓဇက် သၞောဝ်ဥပဒေ ကၟိန်ဍုင်တၟိ မကိတ်ညဳ ကုသဘဴဓဝ် ဖေက်ဒရေဝ် ကေုာံ ဒဳမဝ်ကရေသဳ။ == လဒက်ပ္တန် ကေုာံ ကောန်ဂကောံ == ကံင်သဳပၠတရဴ သွက်ဂွံမံက်ဂတဝ် ကၟိန်ဍုင်ဖေက်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ (SCEF) ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဗီုပြင်ပံင်ကောံ (Coalition) မပါလုပ်လဝ်- # '''ဂကောံထပှ်ေပေါဲဆန္ဒ (General Strike Committees)''': ဂကောံသၟတ် ကေုာံ ကွးဘာ မကၠောန်ဒၟံင် ပေါဲဆန္ဒ ပ္ဍဲလတူဂၠံင်နာနာ။ # '''ဂကောံကောန်ဍုင်အရင် (Ethnic Groups)''': ညးစၞး နူကဵု ကံင်သဳကောန်ဍုင်အရင် ကေုာံ ဒပ်ယိုက်လွဟ်ဂမၠိုင် မနွံပၟိက် ကၟိန်ဍုင်ဖေက်ဒရေဝ်။ # '''ဂကောံမှာဇန် ကေုာံ သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန် (CSOs and Politicians)''': ညးမချဳဒရာင် လပါ်အခေါင်အရာမၞိဟ် ကေုာံ ပရေင်ပညာ။ == ပရေင်ဆက်စၠောအ် ကုဂကောံတၞဟ် == ဂကောံဝွံ မလေပ် ဆက်စၠောအ် ကေုာံ ပံင်တဲ ကၠောန်ကမၠောန် ကု '''ကံင်သဳကဵုကသပ် ပရေင်ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ (National Unity Consultative Council - NUCC)''' ကေုာံ '''အလဵုအသဳ ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ (National Unity Government - NUG)''' သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ဓရ်တုပ်စိုတ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Political Pact) ကေုာံ လိက်ကသုက် ဓမ္မသတ် ဖေက်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ (Federal Democratic Charter) ရ။<ref>National Unity Consultative Council (NUCC). "Federal Democratic Charter Documentation".</ref> ပ္ဍဲပေါဲဗတိုက် အလုံကောန်ဂကူ (Spring Revolution) ဂှ် SCEF ဝွံ နွံကဵု တာလျိုင် ဗွဲမဇၞော် သွက်ဂွံ ညဳသၟဟ် (Coordinate) ကဵု အသံဂကောံနာနာ မဟွံတုပ်ရေင်သကအ် ညံင်ဂွံ ဒှ်မွဲရမ္သာင်ဓဝ်ရ။ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲအရာမသဳကၠဳ ပရူဗီုပြင် (Structure) ကၟိန်ဍုင်ဖေက်ဒရေဝ်၊ ပရေင်ပါ်ပရအ် အာဏာ (Power sharing) အကြာ အလဵုအသဳဗဟဵု ကဵု အလဵုအသဳတွဵုရး၊ ကေုာံ ပရေင်စဵုဒၞာ အခေါင်အရာ ဂကူကောန်ဍောတ်တအ်ဂှ် ကံင်သဳဏအ် ကဵုကၠုင် ကသပ်ဉာဏ် ကေုာံ တင်အာတ်မိက် ဗွဲမခိုင်ဗိုန်ရ။ == နိဿဲ (References) == <references /> == လေန်မ္ၚး (External Links) == * [https://www.nugmyanmar.org Official Website of the National Unity Government (NUG)] * [https://nucc-myanmar.org National Unity Consultative Council (NUCC)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဗၟာ]] [[Category:ဂကောံပရေင်ဍုင်ကွာန်]] [[Category:ရးနိဂီုဗၟာ]] onmdkufj4qmjbatebxk3s7vtd9jle3c 0 8100 51012 49637 2026-04-11T08:55:55Z Aue Nai 24 51012 wikitext text/x-wiki [[File:Mon Monk Portrait.jpg|right|250px|thumb|ခမဳသင်မန် - ညးမမင်မွဲ အာဲကၟာပညာ ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန်]] '''ခမဳသင်မန်''' ({{lang-en|Mon Monks}}) ဝွံ ဒှ်ပူဂိုလ် ခမဳသင် မနွံကဵု သဳလဝိနယ မဒ္ဂေတ်ဗက် အတိုင်လၟေင် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ]] တုဲ၊ သီုဒှ် ပူဂိုလ် မနွံကဵု လက်သဏ် ယေန်သၞာင်မန် ဗွဲမခိုင်ကၠိုက်ရ။ ခမဳသင်မန်တအ်ဝွံ အပ္ဍဲဝင်မ္ဂး ဒှ်မၞိဟ်မထိင်ဓရတ်လဝ် '''[[လိက်ပတ်မန်]]'''၊ '''[[ယေန်သၞာင်မန်]]''' ကေုာံ ဒြဟတ်ညဳသၟဟ် ဂကောံမၞိဟ် (Social solidarity) ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ == တာလျိုင် ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ် == ပ္ဍဲသၞောတ်မှာဇန်မန်ဂှ် ခမဳသင်မန်တအ် နွံကဵု တာလျိုင်အဓိက နာနာသာ် မပ္တံကဵု- * '''ပရေင်ပညာ (Education):''' ပွမဖျေဟ်ဗ္တောန်ကဵု လိက်ပတ်မန်၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိက်ပရိယတ္တိ ပ္ဍဲတိုက်လိက်မန် ကေုာံ ဘာလကျာ်ဂမၠိုင်။ * '''ပရေင်ယေန်သၞာင် (Cultural Preservation):''' ပွမဒှ် ဗဟဵုတာလျိုင် ပ္ဍဲအရာမကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ကၞာ၊ ပေါဲမ္ၚဵု ကေုာံ ပွမမင်မွဲ အခိုက်ကၞာမန်တြေံ ညံင်ဟွံဂွံကၠေအ်ကၠက်။ * '''ပရေင်သုတေသန (Research):''' ခမဳသင်မန် ခေတ်တၟိလ္ၚဵုတအ်ဂှ် လ္ၚတ်သုတေသန မဆေင်ကဵု ပရူဝင်၊ လိက်တၟအ် ကေုာံ သိပ္ပံမၞိဟ် ဗွဲမလှဲလးရ (ဥပမာ - [[အစာသုတေသနသင်မန်ဂမၠိုင်]])။ == အစောံသတ္တိ ကေုာံ ပရေင်စဵုဒၞာ == နကဵု လညာတ်သုတေသန သိပ္ပံဘာသာတရား (Sociology of religion) မ္ဂး၊ ခမဳသင်မန် မွဲမွဲဇကုဂှ် ဒှ်တၠအစောံ (Individual actor) မနွံကဵု အခေါင်အဝဵု ကေုာံ ဒဒှ်မဒးရး (Legitimacy) ပ္ဍဲကဵု ဂကောံမၞိဟ်ရ။ ပ္ဍဲအရာမလ္ၚတ် ပရေင်ယေန်သၞာင်နာနာ (Multiculturalism) မ္ဂး၊ ခမဳသင်မန်တအ်ဝွံ ဒှ်ဒြဟတ်အဓိက မစဵုဒၞာ ကဵု ပရေင်ဓလီုပ္ဍိုက် ကေုာံ ပွမဖန်ကဵုဒှ်ဗၟာ နကဵုအလဵုအသဳ (State-led Burmanization) ရ။ နကဵုမဒက်ပတန် ဘာသင်မန်၊ ပွမဟီုတွံ ကေုာံ ချူလိက် နကဵုဘာသာမန်ဂှ် ညးတအ် ထိင်ဒဝ်လဝ် ဇကောဝ်ဂကူ (National identity) လုကဴသၞာံ မဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[သင်မန်]] * [[ကျာ်ဇၞော်အစာမန်ဂမၠိုင်]] * [[သာသနာမန်]] [[Category:ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဂကူမန်]] [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ]] n6sbhph63oowh9iev7lerqilf66t13f 0 8956 50978 50967 2026-04-10T14:30:55Z Ven Moneyyadhika 2658 50978 wikitext text/x-wiki {{Short description|ဝင်အတိက် ကေုာံ အံင်ဇၞးဂမၠိုင် ညးမဒှ်သၟာတေံဗဝ် အာဂျေင်တဳဏာ}} '''လဳယောနေလ် မေစ်ဇြဳ: ဝင်အတိက်၊ အာဲကၟာဲ ကေုာံ တင်စၟတ်သမ္တီ ဘဝသၟာတေံဗဝ်''' == နိဒါန် == လဳယောနေလ် မေစ်ဇြဳ (Lionel Messi) ဂှ် ဂွံဒုင်စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် မွဲပ္ဍဲသၟာတေံဗဝ် မပြဲအိုတ် ပ္ဍဲဝင်အတိက်ရ။ နကဵုဍာ်ဒကေဝ် ပ္ဍဲအရာမတေံဗဝ်ဗၠိုက် (dribbling)၊ ပရေင်ညာဏ်မၠာ်သ္ၚေဝ် (vision) ကေုာံ ဍာ်ဒကေဝ် ပ္ဍဲအရာမပၠုပ်ဂဵု မတၟေင်တအ်ဂှ် မေစ်ဇြဳ ကလိဂွံအံင်ဇၞးဇၞော်ကဵုဒြဟတ် သီုပ္ဍဲကဆံင်ဂကောံ (club) ကေုာံ ကဆံင်ဂကူ (international) ရ။ နူဘဝကောန်င္ၚာ် ညးမဒှ်သာမည ပ္ဍဲဍုင်ရိုသာရဳယော (Rosario) ဂှ် စဵုကဵုဒှ်ကၠုင် အာဲကၟာဲသၟာတေံဗဝ်ဂၠးတိမွဲဂှ် ထ္ၜးကဵုဒၟံင် ပရေင်ဂစာန်၊ ပရေင်အေင်ဒုင် ကေုာံ ပါရမဳ မဟွံမွဲကုပ္တောအ်ၜတ်ရ။ == ဘဝကောန်င္ၚာ် ကေုာံ အခိင်ကၠာတေအ် == လဳယောနေလ် အာန်ဒြေစ် မေစ်ဇြဳ (Lionel Andrés Messi) က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသေပ်တေမ်ဗါ ၂၄၊ ၁၉၈၇ ပ္ဍဲဍုင်ရိုသာရဳယော၊ အာဂျေင်တဳဏာ။ ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် ပ္ဍဲသ္ၚိကၟိန်မသာမညမွဲတုဲ မေစ်ဇြဳ နွံကဵုစိုတ်ထတ် ပ္ဍဲပရေင်တေံဗဝ် နူအဝဲဍောတ်တ်ရ။ အပါညး ဟဝ်ဟေ မေစ်ဇြဳ (Jorge Messi) ဂှ် ဒှ်ကမ္မကာ ပ္ဍဲကမ်မဏဳမွဲတုဲ မိညး သဳလဳယာ (Celia Cuccittini) ဂှ် ကၠောန်ကမၠောန်သအးဇ္ၚးရ။ မေစ်ဇြဳ စတေံဗဝ် ပ္ဍဲကဵုဂကောံကွာန် Grandoli မဒှ်ဒၞာဲအပါညး လဇ္ဇံ (coach) ဒၟံင်ရ<ref>Britannica, The Editors of Encyclopaedia. “Lionel Messi.” ''Encyclopaedia Britannica''. Accessed April 9, 2026. <nowiki>https://www.britannica.com/biography/Lionel-Messi</nowiki>.</ref>။ ပ္ဍဲအဝဲ ၁၀ သၞာံ၊ မေစ်ဇြဳ ဂွံတီကေတ် ဒဒှ်ရ ညးနွံကဵုယေန် (Growth hormone deficiency - ယေန်ဟော်မောန်ဟွံပေင်) မဒှ်အရာယဲဇကုခန္ဓမဇၞော်လ္ဇုဲ ကုအနာဂတ်သၟာတေံဗဝ်ညးရ။ ပရေင်လွဳယဲဂှ် င္ၚုဟ်မးက္ဍင်တုဲ သ္ၚိကၟိန်ညး ဂစာန်ဒၟံင် သွက်ဂွံကလိဂွံသြန်ရ။ အိုတ်တုဲ ပါရမဳမေစ်ဇြဳဂှ် တက်လုပ်စိုတ် ဂကောံ FC Barcelona တုဲ ညးတအ် ပ္တိတ်ကဵုင္ၚုဟ်မးလွဳယဲ ယဝ်ရညးလုပ်ကၠောန် ပ္ဍဲဗိုလ် (academy) ညးတအ် La Masia မ္ဂးရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၀၊ မေစ်ဇြဳ ပြံင်အာမံင် ပ္ဍဲစပိန် ကေုာံ သ္ၚိကၟိန်ညးတုဲ မဒှ်တင်စပ္တိုန် ဘဝသၟာတေံဗဝ် အဆံင်တၠပညာရ။ == ဘဝသၟာတေံဗဝ် အဆံင်တၠပညာ == === ခေတ်ဗာသဳလောနာ (၂၀၀၄–၂၀၂၁) === မေစ်ဇြဳ စလုပ်တေံ ပ္ဍဲဂကောံပထမ FC Barcelona ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၄ နကဵုအဝဲ ၁၇ သၞာံဓဝ်ရ။ သၟဝ်ပကင်ရင် လဇ္ဇံ ဖြန့် ရိုက်ကာတ် (Frank Rijkaard) ဂှ် မေစ်ဇြဳ ဒှ်ကၠုင်သၟာအဓိကမွဲရ။ ဘဝညး သၠုင်တိုန်အာ စိုပ်ကဆံင်တၟေင် သၟဝ်ပကင်ရင် ပေပ် ဂွါဒဳယောလာ (Pep Guardiola) တုဲ ညးဒက်ပ္တန်လဝ် ဂကောံသကိုပ်ပိ (trio) မဒယှ်ေ ကေုာံ ဇြာဗဳ (Xavi Hernández)၊ အာန်ဒြေစ် အဳညေတ်သတာ (Andrés Iniesta) တအ်ရ<ref>FIFA. “Lionel Messi Player Profile.” ''FIFA Official Website''. Accessed April 9, 2026. <nowiki>https://www.fifa.com</nowiki>.</ref>။ ပ္ဍဲအခိင်ညး နွံပ္ဍဲဗာသဳလောနာဂှ် မေစ်ဇြဳ ကလိဂွံအာအံင်ဇၞးဂမၠိုင်: * လာလဳဂါ (La Liga) ၁၀ ဝါ * ယူအဳအေဖ်အေ ချေန်ပဳယေန်လိက် (UEFA Champions League) ၄ ဝါ * ဒှ်ညးမပၠုပ်ဂဵု ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲဝင်ဗာသဳလောနာ * ကလိဂွံလာပ်ပူဂိုလ် နာနာသာ် မေစ်ဇြဳ ပၠုပ်ဂဵု ၆၀၀ ဂဵုပြင် သွက်ဗာသဳလောနာတုဲ ဒှ်ကၠုင် သၟာတေံဗဝ် ပြဲအိုတ် ပ္ဍဲဂကောံရ။ === ပါရိသ် သေန်ဂျေရ်မာန် (၂၀၂၁–၂၀၂၃) === ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁၊ ဟိုတ်နူပြသၞာသြန်တုဲ ဗာသဳလောနာ ဒးပ္တိတ်ထောအ် မေစ်ဇြဳရ။ ညးပြံင်လုပ်အာ ဂကောံ Paris Saint-Germain (PSG) တုဲ တေံမွဲစွံ ကေုာံ နေမာ (Neymar)၊ အမ်ဘာပေ (Kylian Mbappé) တအ်ရ။ ၜိုန်ရအခိင်ညး ပ္ဍဲ PSG ဂၠေအ်ကီုလေဝ် မေစ်ဇြဳ ပါလုပ်ဗိုင်ရီု သွက်ဂွံဇၞးလိက်ကဆံင်ဍုင်ရ<ref>Wilson, Jonathan. ''The Barcelona Legacy: Guardiola, Mourinho and the Fight for Football's Soul''. London: Orion, 2017.</ref>။ === အေန်တာ မိုင်ယာမဳ (၂၀၂၃–လၟုဟ်) === ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၃၊ မေစ်ဇြဳ ပြံင်အာမံင် ပ္ဍဲဂကောံ Inter Miami CF ပ္ဍဲဍုင်မိုင်ယာမဳ။ ပရေင်စိုပ်ကၠုင်ညးဂှ် ပြံင်လှာဲထောအ် ပရေင်ဒယှ်ေတေံဗဝ် ပ္ဍဲဍုင်အမေရိကာန်တုဲ ဗိုင်ရီုကဵု အေန်တာ မိုင်ယာမဳ ကလိဂွံလာပ်ဇၞော် အလန်ပထမအိုတ်ရ။ == ဘဝကဆံင်ဂကူ ကေုာံ အာဂျေင်တဳဏာ == မေစ်ဇြဳ ဂစာန်ကၠုင် သွက်ဂကောံဂကူအာဂျေင်တဳဏာ ဂၠိုင်ကဵုသၞာံရ။ ၜိုန်ရဆဵုဂဗကၠုင် တင်ဝါတ်ဂါတ် ပ္ဍဲပေဲါပြိုင်ပက္ကတိန် (finals) ဂၠိုင်ကဵုအလန်ကီုလေဝ် ပရေင်ဂစာန်ညး အံင်ဇၞးကၠုင်ရ: * ၂၀၂၁: ချေန်ပဳယေန် ကဝ်ပါ အမေရိကာ (Copa América Champion) * ၂၀၂၂: ချေန်ပဳယေန် ကပ်ဂၠးတိ (FIFA World Cup Champion) * ၂၀၀၈: တၟေင်ထဝ် အဝ်လာမ်ပစ် (Olympic Gold Medal) ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂ ကပ်ဂၠးတိ ပ္ဍဲကာတာ (Qatar) ဂှ် ဒှ်အရာမပဒတန် ဒဒှ်ရ မေစ်ဇြဳ ဒှ်သၟာတေံဗဝ် ပြဲအိုတ် ပ္ဍဲဝင်အတိက်ရ။ == ဟိုတ်မေစ်ဇြဳ ဂွံဒုင်စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် မၞိဟ်မပြဲအိုတ် == တင်ဂမၠိုင် မဗိုင်ရီုကဵု ပရေင်ပြဲသန် မေစ်ဇြဳ: * ဍာ်ဒကေဝ် ပ္ဍဲအရာမတေံဗဝ်ဗၠိုက် (dribbling and ball control) * ဍာ်ဒကေဝ် ပ္ဍဲအရာမပၠုပ်ဂဵု မနွံကဵုဒြဟတ် လၟိုန်ကာလ * ပရေင်ညာဏ်မၠာ်သ္ၚေဝ် (playmaking vision) * ပရေင်တေံဗဝ် မနွံကဵုလၟိုန် (consistency) ဂၠိုင်ကဵုသၞာံ * ပရေင်က္ဍိုပ်သကိုပ် ကေုာံ စိုတ်သဝ် (humility) မေစ်ဇြဳ ကလိဂွံလာပ် မခ္ဍံကျာထဝ် (Ballon d'Or) ဂၠိုင်ကဵုဝါ၊ ဂၠိုင်နူသၟာတေံဗဝ်တၞဟ် သီုဖအိုတ်ရ။ == တင်စၟတ်သမ္တီ ၁၀ တင် ပ္ဍဲဘဝမေစ်ဇြဳ == # လုပ်စိုတ် La Masia ဗာသဳလောနာ (၂၀၀၀) # စလုပ်တေံ ပ္ဍဲဂကောံပထမ (၂၀၀၄) # ဇၞး ချေန်ပဳယေန်လိက် အလန်ပထမ (၂၀၀၆) # ကလိဂွံ မခ္ဍံကျာထဝ် အလန်ပထမ (၂၀၀၉) # ခေတ်ဂွါဒဳယောလာ (၂၀၀۹–၂၀၁၁) # ပလီုထောအ် စၟတ်သမ္တီပၠုပ်ဂဵုဂၠိုင်အိုတ် (၂၀၁၂) # ဇၞး ကဝ်ပါ အမေရိကာ (၂၀၂၁) # တိတ်နူ ဗာသဳလောနာ (၂၀၂၁) # ဇၞး ကပ်ဂၠးတိ (FIFA World Cup 2022) # လုပ်စိုတ် အေန်တာ မိုင်ယာမဳ (၂၀၂၃) == နိဂီု == ဝင်အတိက် လဳယောနေလ် မေစ်ဇြဳ နူဘဝကောန်င္ၚာ်ဍောတ်တ် ပ္ဍဲရိုသာရဳယော စဵုကဵုဒှ် အာဲကၟာဲသၟာတေံဗဝ်ဂၠးတိဂှ် ဒှ်အရာမကဵု ဒြဟတ်စိုတ် ဗွဲမလောန်ရ။ အံင်ဇၞးညး၊ စိုတ်သဝ်ညး ကေုာံ ဍာ်ဒကေဝ်ညးတအ်ဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု ပရေင်တေံဗဝ် ခေတ်လၟုဟ်ရ။ ဟွံဟီုပ္ဍဲ ဗာသဳလောနာ၊ အာဂျေင်တဳဏာ ဟွံသေင်မ္ဂး အေန်တာ မိုင်ယာမဳ၊ မေစ်ဇြဳ ဆက်တုဲ ဖန်ဗဒှ်ဒၟံင် သြဇာ ပ္ဍဲဝိုင်းတေံဗဝ် ကေုာံ ကဵုဒြဟတ်စိုတ် ကုမၞိဟ်လ္ၚီလက်ကိုဋ် ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ်ရ။ [[Category:သၟာတေံဗဝ်ဂမၠိုင်]] [[Category:မၞိဟ်မဒယှ်ေ အာဂျေင်တဳဏာဂမၠိုင်]] [[Category:သၟာကစား အာဂျေင်တဳဏာဂမၠိုင်]] [[Category:ဝင်ပူဂိုလ်ဂမၠိုင်]] 4603mc7rvztzj6mvh6b7i34u7rfkm40 0 8967 50977 2026-04-10T14:14:45Z ~2026-22052-66 5261 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "<nowiki>{{Short description|ဝင်ကျာ်တြဲမပြဲ (မဟာပဒါနသုတ္တ)}}</nowiki> = သုတ်ဒီဃနိကာယ် ၁ = == မဟာပဒါနသုတ္တ (ဝင်ကျာ်တြဲမပြဲ) == === နိဒါန် === အဲ (အနန်) ဂွံမိင်လဝ် ဗီုဏအ်ရ - ပ္ဍဲအခိင်ကာလမွဲ၊ ကျ..." 50977 wikitext text/x-wiki <nowiki>{{Short description|ဝင်ကျာ်တြဲမပြဲ (မဟာပဒါနသုတ္တ)}}</nowiki> = သုတ်ဒီဃနိကာယ် ၁ = == မဟာပဒါနသုတ္တ (ဝင်ကျာ်တြဲမပြဲ) == === နိဒါန် === အဲ (အနန်) ဂွံမိင်လဝ် ဗီုဏအ်ရ - ပ္ဍဲအခိင်ကာလမွဲ၊ ကျာ်တြဲသဗ္ဗညု သ္ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲဘာကရသိက္ခာရာမ် (Flowering Grove Hut)၊ ပ္ဍဲဂြိုပ်ဇေတဝန် ဍုင်သာရဝှ်ရ။ ကျာ်တြဲဂှ် ပံင်ဖက်ကေတ် ကောုမ်ကု အသေအဟာန် ခမဳဂမၠိုင် ၁,၂၅၀ ဇကုရ။<ref name=":0">https://suttacentral.net/da1/en/patton?lang=en&reference=none&highlight=false</ref> ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ခမဳဂမၠိုင် ကြဴနူပိဏ္ဍပါတ်တုဲ ကောံဓရီုဒၟံင် ပ္ဍဲဇြပ်သဘင်ဓရ် (Flowering Grove Hall) တုဲ သဳကၠဳဒၟံင် ရေင်သကအ် - "ယွံခမဳတံ၊ ကျာ်တြဲပိုဲဝွံ ဟွံမွဲကုပ္တောအ်ၜတ် ဆတၟေင်ကွေဟ်ရ! တံင်ခဏခဏ ကေုာံ အာနုဘဴကျာ်တြဲဂှ် ဇၞော်ကွေဟ်ရ။ ကျာ်တြဲ တီကေတ်ဝင် အတိက်ကျာ်တြဲဂမၠိုင် မစိုပ်နိဗ္ဗာန်အာတုဲတအ်ဂှ် ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ်ရ။" "ကျာ်တြဲ တီကေတ် ကာလအခိင် ကျာ်တြဲတအ်ဂှ် က္တဵုဒှ်၊ ယၟု၊ ဂကူ၊ ပုင်သွမစ၊ အာယုက် ကေုာံ ပရေင်ဒုက္ခ သုခ တအ်ဂှ် သီုဖအိုတ်ရ။" "ကျာ်တြဲ တီကေတ် သဳလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ၊ ဝိမုတ္တိ ကေုာံ ဝိဟာရဓရ် ကျာ်တြဲတေအ်ဂှ် ညံင်ရဴမဆေင်စပ်ကဵု ဇကုကီုရ။" "ယွံခမဳတံ၊ ကျာ်တြဲပိုဲ တီကေတ်အရာဏအ်ဂှ် နကဵုဓမ္မတာအလဵုဇကုဟာ? ဟွံသေင်မ္ဂး နူကဵုဒေဝတဴတအ် ကၠုင်လ္ပံက်ထ္ၜးကဵုဟာ?" ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ကျာ်တြဲသဗ္ဗညု သ္ပဒတဴဒၟံင် ဒၞာဲမတိတ်ဗၠးနူမၞိဟ်တုဲ နကဵုက္တောဝ်ဒိပ် (ဒိဗ္ဗသောတ) ဂှ် မိင်ကေတ် ဂလာန်သဳကၠဳခမဳတအ်ရ။ ကျာ်တြဲ က္တဵုနူဒၞာဲတုဲ က္ညအာဇြပ်သဘင်ဓရ်၊ ဂဇအ်ဖျေံတုဲ သၟာန်တိုန် ခမဳတအ် - "ယွံခမဳတံ၊ မုဂလာန်မွဲ မကောံဓရီုသဳကၠဳဒၟံင်အိုတ်ဂှ်ရော?" ခမဳတအ်လေဝ် တင်စၟတ်သဳကၠဳဂှ် လ္ပံက်ထ္ၜးကဵု ကျာ်တြဲရ။<ref name=":0" /> ကျာ်တြဲ ဟီုကဵု ခမဳတအ် - "သာဓု! သာဓု! ယွံခမဳတံ၊ မၞးတအ် နကဵုသဒ္ဓါ မတိတ်ဗၠးနူသ္ၚိတုဲ မဒ္ဂေတ်တဴ ဓရ်မပြဲဂှ် ဂပ်ဂေါဝ်ကွေဟ်ရ။ သွက်ခမဳတအ်မ္ဂး ကမၠောန်နွံၜါသာ်ရ - မွဲဂှ် သဳကၠဳဓရ်မပြဲ (ဓမ္မဳကထာ)၊ ၜါဂှ် ပရေင်ၜိုဟ်လလံမပြဲ (အရိယတုဏှဳဘာဝ)။ ဂလာန်မၞးတအ်ဂှ် ဒှ်ဍာံရ - ကျာ်တြဲ တီကေတ် အရာအတိက်တအ်ဂှ် နကဵုဣဒ္ဓိအာနုဘဴကီု၊ နကဵုပညာမတီကေတ်သဘဴဓရ်ကီု၊ နကဵုဒေဝတဴတအ် ကၠုင်လ္ပံက်ထ္ၜးကဵုကီုရ။"<ref name=":0" /> ---- === ကျာ်တြဲ ၇ ဇကု (သတ္တဗုဒ္ဓ) === ကျာ်တြဲ သၟာန်ခမဳတအ်ပၠန် - "ယွံခမဳတံ၊ မၞးတအ် မိက်ဂွံမိင် ဝင်ကျာ်တြဲအတိက်ဂမၠိုင် မက္တဵုဒှ်လဝ်တအ်ဂှ်ဟာ? အဲကျာ် တီကေတ် နကဵုပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိညာဏ်ရ။"<ref name=":0" /> ခမဳတအ်လေဝ် လ္ၚောဝ်ပ္တီ - "ယွံကျာ်မပြဲ၊ အခိင်ဏအ်ဂှ် ဒှ်အခိင်မခိုဟ်အိုတ်ရ။ ပိုဲဍိက်တအ် မိက်ဂွံမိင်ကွေဟ်ရ!"<ref name=":0" /> ကျာ်တြဲ ဟီုကဵု ခမဳတအ် - "ယွံခမဳတံ၊ က္တောဝ်မွဲစွံ စိုတ်မွဲစွံတုဲ ပ္တိတ်က္တောဝ်ကလင်အိုတ်ညိ။"<ref>https://suttacentral.net/da1/en/patton?lang=en&reference=none&highlight=false</ref> # '''ကျာ်တြဲဝိပဿဳ (Vipaśyin):''' သက္ကရာဇ် ၉၁ ကဝ်တေအ်၊ ကျာ်တြဲဝိပဿဳ က္တဵုဒှ်ရ။ # '''ကျာ်တြဲသိခဳ (Śikhin):''' ၃၁ ကဝ်တေအ်၊ ကျာ်တြဲသိခဳ က္တဵုဒှ်ရ။ # '''ကျာ်တြဲဝေဿဘူ (Viśvabhū):''' ပ္ဍဲကဝ် (၃၁) ဂှ်ဟေင်၊ ကျာ်တြဲဝေဿဘူ က္တဵုဒှ်ရ။ # '''ကျာ်တြဲကကုသန် (Krakucchanda):''' ပ္ဍဲဘဒ္ဒကဝ်ဏအ်၊ ကျာ်တြဲကကုသန် က္တဵုဒှ်ရ။ # '''ကျာ်တြဲကောဏာဂီု (Kanakamuni):''' ပ္ဍဲဘဒ္ဒကဝ်ဏအ်ဟေင် က္တဵုဒှ်ရ။ # '''ကျာ်တြဲကဿပ (Kāśyapa):''' ပ္ဍဲဘဒ္ဒကဝ်ဏအ်ဟေင် က္တဵုဒှ်ရ။ # '''ကျာ်တြဲဂေါတမ (Śākyamuni):''' လၟုဟ်ဝွံ အဲကျာ် က္တဵုဒှ် ကျာ်တြဲသဗ္ဗညုရ။ ---- === အာယုက် ကေုာံ ဂကူ === * '''ကျာ်တြဲဝိပဿဳ:''' အာယုက် ၈၀,၀၀၀ သၞာံ၊ ဂကူခတ္တိယ (Warrior clan)၊ နန်ဗန္ဓုမတဳ။ * '''ကျာ်တြဲသိခဳ:''' အာယုက် ၇၀,၀၀၀ သၞာံ၊ ဂကူခတ္တိယ။ * '''ကျာ်တြဲဝေဿဘူ:''' အာယုက် ၆၀,၀၀၀ သၞာံ၊ ဂကူခတ္တိယ။ * '''ကျာ်တြဲကကုသန်:''' အာယုက် ၄၀,၀၀၀ သၞာံ၊ ဂကူဗဗ္ဗဏ (Priestly clan)။ * '''ကျာ်တြဲကောဏာဂီု:''' အာယုက် ၃၀,၀၀၀ သၞာံ၊ ဂကူဗဗ္ဗဏ။ * '''ကျာ်တြဲကဿပ:''' အာယုက် ၂၀,၀၀၀ သၞာံ၊ ဂကူဗဗ္ဗဏ။ * '''ကျာ်တြဲဂေါတမ (အဲကျာ်):''' အာယုက် ၁၀၀ သၞာံ (လ္ဗာ်ယုတ်)၊ ဂကူခတ္တိယ၊ သက္ကဝေါင်။ ---- === ဒကုင်ဗောဓိ (တၞံဆုမဒှ်ကျာ်) === * '''ဝိပဿဳ:''' တၞံပ္တက (Patala tree) * '''သိခဳ:''' တၞံကြုက် (Mango tree) * '''ဝေဿဘူ:''' တၞံအံင်ရေင် (Sal tree) * '''ကကုသန်:''' တၞံကြိက် (Sirisa tree) * '''ကောဏာဂီု:''' တၞံဝိ (Cluster fig tree) * '''ကဿပ:''' တၞံဇြဲသုံ (Banyan tree) * '''ဂေါတမ:''' တၞံဇြဲဗောဓိ (Sacred fig tree) ---- === လက္ခဏာ ၃၂ မပြဲ (The Thirty-Two Signs of a Great Man) === လက္ခဏာမၞိဟ်မပြဲ ၃၂ သာ်ဂှ် - # '''သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒတာ:''' ဖဍေက်ဇိုင်ညဳသၟဟ်။ # '''စက္ကလက္ခဏ:''' ဖဍေက်ဇိုင် နွံကဵုရုပ်စက်။ # '''အာယတပဏှိတာ:''' ဖဍေက်ဇိုင်ဂၠိင်။ # '''ဒီဃင်္ဂုလိတာ:''' ဍေင်တဲ ဍေင်ဇိုင်ဂၠိင်။ # '''မုဒုတလုနဟတ္ထပါဒတာ:''' တဲဇိုင် လဝေင်ဍောတ်ၜတ်။ # '''ဇာလဟတ္ထပါဒတာ:''' အကြာဍေင်တဲဇိုင် နွံကဵုဇာ (Webbed hands/feet)။ # '''ဥဿင်္ခပါဒတာ:''' ဖဍေက်ဇိုင် သၠုင်။ # '''အဏဳဇင်္ဃတာ:''' သၞေင်တဲ ညံင်ရဴဇိုင်ဒြာဲ။ # '''ဌိတကောပရိနမတာ:''' တိုက်ဒၟံင်ဟေင် နကဵုတဲၜါ ဂွံဇွိတ်သပေါတ်ဒူး။ # '''ကောသောဟိတဝတ္ထဂုယှတာ:''' အင်္ဂဇာတ္တ နွံပ္ဍဲဒၞာဲ (ညံင်ချေံ)။ # '''သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏတာ:''' အရေဝ်သာ်ထဝ်။ # '''သုခုမစ္ဆဝိတာ:''' အရေဝ်သ္အးဇ္ၚး လဝေင်ဍောတ်ၜတ်။ # '''ဧကေကလောမတာ:''' မွဲမွဲထပေါတ်သော်မွဲမွဲတၞုင်။ # '''ဥဒ္ဓဂ္ဂလောမတာ:''' တၞုင်သော် က္တဵုတိုန်လ္ပာ်လ္တူ။ # '''ဗြဟ္မုဇုဂတ္တတာ:''' ဇကုသ္တိုက်တပ် ညံင်ဗြီု။ # '''သတ္တုဿဒတာ:''' ဒၞာဲ ၇ သာ် ပေင်ဖဍိုက်။ # '''သဳဟပုဗ္ဗဒ္ဓကာယတာ:''' ဇကုလ္ပာ်လ္တူ ညံင်ကေသရာဇာဒိသိုင်။ # '''စိတန္တရံသတာ:''' အကြာပၞးၜါ ပေင်။ # '''နိဂြောဓပရိမဏ္ဍလတာ:''' သၠုင် ကေုာံ အနာံ ညဳသၟဟ် (ညံင်တၞံဇြဲ)။ # '''သမဝဋ္ဋခန္ဓတာ:''' ဖျုန်ကမ် ညဳသၟဟ်။ # '''ရသဂ္ဂသာဝိတာ:''' ညာဏ်မရှ်ေသှ်ေ (နွံကဵုအာရီုရှ်မခိုဟ်)။ # '''သဳဟဟနုတာ:''' သၞေင်ပါင် ညံင်ဇာဒိသိုင်။ # '''စတ္တာဠဳသဒန္တတာ:''' သ္ၚေက် ၄၀။ # '''သမဒန္တတာ:''' သ္ၚေက်ညဳသၟဟ်။ # '''ဝိဝဋဒန္တတာ:''' သ္ၚေက်ဟွံဟောံ။ # '''သုက္ကဒန္တတာ:''' သ္ၚေက်ဗုသ္အး။ # '''ပဟုတဇိဝှတာ:''' လတာ်ဇၞော်ဂၠိင် (ဂြောပ်ပါင်ဂွံ)။ # '''ဗြဟ္မဿရတာ:''' ရမ္သာင်ညံင်ဗြီု (ညံင်ဂစေံကရဝိတ်)။ # '''အဘိနဳလနေတ္တတာ:''' မတ်လစံက်။ # '''ဂေါပခုမတာ:''' သော်မတ် ညံင်ဂၠဴ။ # '''ဥဏ္ဏလောမတာ:''' သော်ဥဏ္ဏလုံ အကြာခမှေအ်။ # '''ဥဏှဳသသဳသတာ:''' က္ဍိုပ်နွံကဵုသၞေင် (ညံင်ဗြက္ကဗိုတ်)။ ----'''နိဂီု:''' ဝင်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ နူအခိင်က္ညစှ်ေနူသွဝ်တုဿိတာ စဵုကဵုသ္ပပဋိသန္ဓိ၊ သၠးဂဗ္ဘ ကေုာံ ကလိဂွံလက္ခဏာတအ်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ဓမ္မတာကျာ်တြဲဂမၠိုင်ရ။ မၞိဟ်မနွံကဵုညာဏ်တအ် မိင်ကေတ်တုဲ ဒးနွံကဵုပရေင်သာဓုကာ ကေုာံ သ္ပပူဇဴအိုတ်ရ။<ref>https://suttacentral.net/da1/en/patton?lang=en&reference=none&highlight=false</ref> h0432spnth7jv357li92rhpsmg7r7uq 14 8968 50979 2026-04-10T14:32:43Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Category explanation|မုက်လိက်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ သွက်ဂွံစုတ် စရင်မုက်လိက် ညးမဒှ် '''သၟာတေံဗဝ်ဂမၠိုင်''' ရ။}} == ကဏ္ဍလက္ကအ် == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ စုတ်လဝ် ကဏ္ဍလက္ကအ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: Ca..." 50979 wikitext text/x-wiki {{Category explanation|မုက်လိက်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ သွက်ဂွံစုတ် စရင်မုက်လိက် ညးမဒှ် '''သၟာတေံဗဝ်ဂမၠိုင်''' ရ။}} == ကဏ္ဍလက္ကအ် == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ စုတ်လဝ် ကဏ္ဍလက္ကအ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: [[Category:သၟာကစားဂမၠိုင်]] [[Category:တေံဗဝ်]] == မုက်လိက်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲကဏ္ဍ "သၟာတေံဗဝ်ဂမၠိုင်" == * သွက်ဂွံစုတ် မုက်လိက်ပူဂိုလ်မွဲမွဲ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်မ္ဂး၊ ပ္ဍဲသၟဝ်အိုတ် မုက်လိက်ဂှ် စုတ်ညိ: <nowiki>[[Category:သၟာတေံဗဝ်ဂမၠိုင်]]</nowiki> hbz9oztum0h26jy693lk05y6l2uzibf 50980 50979 2026-04-10T14:35:02Z Ven Moneyyadhika 2658 50980 wikitext text/x-wiki {{Category explanation|မုက်လိက်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ သွက်ဂွံစုတ် စရင်မုက်လိက် ညးမဒှ် '''သၟာတေံဗဝ်ဂမၠိုင်''' ရ။}} == ကဏ္ဍလက္ကအ် == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ စုတ်လဝ် ကဏ္ဍလက္ကအ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: [[Category:ညးလဝေင်ဇြဟတ်ဂမၠိုင်]] [[Category:တေံဗဝ်]] == မုက်လိက်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲကဏ္ဍ "သၟာတေံဗဝ်ဂမၠိုင်" == * သွက်ဂွံစုတ် မုက်လိက်ပူဂိုလ်မွဲမွဲ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်မ္ဂး၊ ပ္ဍဲသၟဝ်အိုတ် မုက်လိက်ဂှ် စုတ်ညိ: <nowiki>[[Category:သၟာတေံဗဝ်ဂမၠိုင်]]</nowiki> tvjisx9e0r0k1qwybuhpmuqxwgqpbrb 14 8969 50981 2026-04-10T14:38:57Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Category explanation|မုက်လိက်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ သွက်ဂွံစုတ် စရင်မုက်လိက် ညးမဒှ် '''ညးလဝေင်ဇြဟတ်ဂမၠိုင်''' (Athletes) ရ။}} == ကဏ္ဍလက္ကအ် == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ စုတ်လဝ် ကဏ္ဍလက္ကအ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ..." 50981 wikitext text/x-wiki {{Category explanation|မုက်လိက်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ သွက်ဂွံစုတ် စရင်မုက်လိက် ညးမဒှ် '''ညးလဝေင်ဇြဟတ်ဂမၠိုင်''' (Athletes) ရ။}} == ကဏ္ဍလက္ကအ် == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ စုတ်လဝ် ကဏ္ဍလက္ကအ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: [[Category:လဝေင်ဇြဟတ်]] [[Category:မၞိဟ်ဂမၠိုင် အတိုင်ကမၠောန်]] == ကဏ္ဍလက္ကအ် (Sub-categories) == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ နွံကဵုကဏ္ဍလက္ကအ်ဂမၠိုင်: * [[:Category:သၟာတေံဗဝ်ဂမၠိုင်]] * [[:Category:သၟာလက်ပၠုဲဂမၠိုင်]] == မုက်လိက်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲကဏ္ဍ "ညးလဝေင်ဇြဟတ်ဂမၠိုင်" == * သွက်ဂွံစုတ် မုက်လိက်ပူဂိုလ်မွဲမွဲ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်မ္ဂး၊ ပ္ဍဲသၟဝ်အိုတ် မုက်လိက်ဂှ် စုတ်ညိ: <nowiki>[[Category:ညးလဝေင်ဇြဟတ်ဂမၠိုင်]]</nowiki> r7tqy3vpmu0hnu3nym8o22yp5ukddka 14 8970 50982 2026-04-10T14:41:34Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Category explanation|မုက်လိက်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ သွက်ဂွံစုတ် စရင်မုက်လိက် ညးမဒှ် '''သၟာလက်ပၠုဲဂမၠိုင်''' (Boxers) ရ။}} == ကဏ္ဍလက္ကအ် == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ စုတ်လဝ် ကဏ္ဍလက္ကအ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ..." 50982 wikitext text/x-wiki {{Category explanation|မုက်လိက်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ သွက်ဂွံစုတ် စရင်မုက်လိက် ညးမဒှ် '''သၟာလက်ပၠုဲဂမၠိုင်''' (Boxers) ရ။}} == ကဏ္ဍလက္ကအ် == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ စုတ်လဝ် ကဏ္ဍလက္ကအ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: [[Category:ညးလဝေင်ဇြဟတ်ဂမၠိုင်]] [[Category:လက်ပၠုဲ]] == မုက်လိက်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲကဏ္ဍ "သၟာလက်ပၠုဲဂမၠိုင်" == * သွက်ဂွံစုတ် မုက်လိက်ပူဂိုလ်မွဲမွဲ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်မ္ဂး၊ ပ္ဍဲသၟဝ်အိုတ် မုက်လိက်ဂှ် စုတ်ညိ: <nowiki>[[Category:သၟာလက်ပၠုဲဂမၠိုင်]]</nowiki> gc7h8hi04q2jcs2jbbwechxz89ifd0o 14 8971 50983 2026-04-10T14:43:10Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Category explanation|မုက်လိက်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ သွက်ဂွံစုတ် အရာအိုတ်သီု မဆေင်စပ်ကဵု '''လက်ပၠုဲ''' (Boxing) ရ။}} == ကဏ္ဍလက္ကအ် == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ စုတ်လဝ် ကဏ္ဍလက္ကအ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: Category..." 50983 wikitext text/x-wiki {{Category explanation|မုက်လိက်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ သွက်ဂွံစုတ် အရာအိုတ်သီု မဆေင်စပ်ကဵု '''လက်ပၠုဲ''' (Boxing) ရ။}} == ကဏ္ဍလက္ကအ် == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ စုတ်လဝ် ကဏ္ဍလက္ကအ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: [[Category:လဝေင်ဇြဟတ်]] [[Category:ပၞေတ်တဲဂမၠိုင်]] == ကဏ္ဍလက္ကအ် (Sub-categories) == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ နွံကဵုကဏ္ဍလက္ကအ်ဂမၠိုင်: * [[:Category:သၟာလက်ပၠုဲဂမၠိုင်]] == မုက်လိက်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲကဏ္ဍ "လက်ပၠုဲ" == * သွက်ဂွံစုတ် မုက်လိက်မွဲမွဲ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်မ္ဂး၊ ပ္ဍဲသၟဝ်အိုတ် မုက်လိက်ဂှ် စုတ်ညိ: <nowiki>[[Category:လက်ပၠုဲ]]</nowiki> 45rqdrk7tc94ewmhqw0v4jxudf2hjby 14 8972 50984 2026-04-10T14:45:28Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Category explanation|မုက်လိက်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ သွက်ဂွံစုတ် စရင်မုက်လိက် မဆေင်စပ်ကဵု '''ဝေင်ပြိုင်လဝေင်ဇြဟတ်ဂမၠိုင်''' (Sports competitions) ရ။}} == ကဏ္ဍလက္ကအ် == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ စုတ်လဝ် ကဏ္ဍလက..." 50984 wikitext text/x-wiki {{Category explanation|မုက်လိက်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ သွက်ဂွံစုတ် စရင်မုက်လိက် မဆေင်စပ်ကဵု '''ဝေင်ပြိုင်လဝေင်ဇြဟတ်ဂမၠိုင်''' (Sports competitions) ရ။}} == ကဏ္ဍလက္ကအ် == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ စုတ်လဝ် ကဏ္ဍလက္ကအ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: [[Category:လဝေင်ဇြဟတ်]] [[Category:ဝေင်ပြိုင်ဂမၠိုင်]] == ကဏ္ဍလက္ကအ် (Sub-categories) == ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ နွံကဵုကဏ္ဍလက္ကအ်ဂမၠိုင်: * [[:Category:ပေဲါပြိုင်တေံဗဝ်ဂမၠိုင်]] * [[:Category:အဝ်လာမ်ပစ်]] == မုက်လိက်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲကဏ္ဍ "ဝေင်ပြိုင်လဝေင်ဇြဟတ်ဂမၠိုင်" == * သွက်ဂွံစုတ် မုက်လိက်မွဲမွဲ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်မ္ဂး၊ ပ္ဍဲသၟဝ်အိုတ် မုက်လိက်ဂှ် စုတ်ညိ: <nowiki>[[Category:ဝေင်ပြိုင်လဝေင်ဇြဟတ်ဂမၠိုင်]]</nowiki> dnsc6b1kpiua56dxset73us0k66oelo 0 8973 50985 2026-04-10T14:48:51Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox religious concept|name=အနိစ္စ|native_name=Anicca (ပါဠိ)<br>Anitya (သက္ကတ)|image=|caption=ဓမ္မစက် မဒှ်သင်္ကေတ သဘဴဓရ်ဗုဒ္ဓဘာသာ|religion=[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]|subject=သဘဴဓရ် မဟွံဗိုန်ဗတ်|part_of=[[တိလက္ခဏာ]]}} '''အနိစ္စ''' ({{lang-pi|Anicca}};..." 50985 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious concept|name=အနိစ္စ|native_name=Anicca (ပါဠိ)<br>Anitya (သက္ကတ)|image=|caption=ဓမ္မစက် မဒှ်သင်္ကေတ သဘဴဓရ်ဗုဒ္ဓဘာသာ|religion=[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]|subject=သဘဴဓရ် မဟွံဗိုန်ဗတ်|part_of=[[တိလက္ခဏာ]]}} '''အနိစ္စ''' ({{lang-pi|Anicca}}; {{lang-sa|Anitya}}; {{lang-en|Impermanence}}) ဝွံ ဒှ်သဘဴဓရ် သဇိုင် ကေုာံ အဓိကအိုတ် ပ္ဍဲလညာတ်ပရမတ္ထသစ္စာ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] မဒှ်ရ။ သဘဴဓရ် အနိစ္စဝွံ ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ဒဒှ်ရ သဗ္ဗသင်္ခါရ ဟွံသေင်မ္ဂး ရုပ်နာမ် ခန္ဓသီုဖအိုတ် မကတဵုဒှ်လဝ် နူဟိုတ်ပစ္စယတအ်ဂှ် ဟွံဗိုန်ဗတ်ခိုင်ကၠိုက်၊ ကတဵုဒှ်တုဲ လီုလာ်အာ ဗွဲမပြဟ်ရ။ လညာတ်ဏအ်ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲလက္ခဏာပိသာ် မကော်ဂး [[တိလက္ခဏာ]] (အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ) ရ။ == နိရုတ္တိ ကေုာံ ပွံက် == ဝေါဟာရ "အနိစ္စ" ဝွံ ကၠုင်နူ သဒ္ဒါပါဠိ "အ" ကေုာံ "နိစ္စ" မပံင်လဝ်ရေင်သကအ်ရ။ * '''အ''' = မတွံဂး တးပဲါ ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံမွဲ (Prefix of negation) * '''နိစ္စ''' = မတွံဂး အရာမဗိုန်ဗတ်၊ တန်တဴလၟိုန်ကာလ (Permanent / Constant) ဟိုတ်ဂှ်ရ "အနိစ္စ" မ္ဂးဂှ် ဒှ်အရာမဟွံဗိုန်ဗတ်၊ အရာမပြံင်လှာဲဒၟံင် လၟိုန်ကာလ၊ ကတဵုဒှ်တုဲ မလေပ်လီုလာ်အာရ။ == လညာတ် ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာ == ပ္ဍဲလညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာမ္ဂး ရုပ်ကီု သီုကဵု နာမ် မဒက်ပတန်လဝ် လိုက်ဏအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် တန်တဴဒၟံင် အပ္ဍဲအကာဲအရာ မပြံင်လှာဲ (Flux or becoming) လၟိုန်ရ။ အရာမွဲမွဲ သွက်ဂွံတန်တဴဒၟံင် အတိုင်တြေံဂှ် ဟွံမွဲရ။ === အဆက်စပ် ကု ခန္ဓမသုန် === ကျာ်တြဲ ဗောဓိသတ် ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ မၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး သတ္တဝါတအ်ဝွံ ဒက်ပတန်လဝ် နကဵု [[ခန္ဓမသုန်]] (The Five Aggregates) မတွံဂး- # '''ရူပက္ခန္ဓ''' (ရုပ်) - ခန္ဓကာယ မပ္တံကဵု ဓာတ်ပန် (တိ၊ ဍာ်၊ ကျာ၊ ပၟတ်)။ # '''ဝေဒနာက္ခန္ဓ''' (ဝေဒနာ) - ပွမဒုင်စသိုင် (တသိုက်၊ ဒဒိုက်၊ ဥပေက္ခာ)။ # '''သညာက္ခန္ဓ''' (သညာ) - ပွမစၟတ်သမ္တီ။ # '''သင်္ခါရက္ခန္ဓ''' (သင်္ခါရ) - ပွမဖန်ဗဒှ် စိုတ် (စေတသိက်ဂမၠိုင်)။ # '''ဝိညာဏက္ခန္ဓ''' (ဝိညာဏ်) - ပွမတီ (စိုတ်)။ ခန္ဓ သီုမသုန်သာ်ဏအ်ဝွံ ကတဵုဒှ်တုဲ လီုလာ်အာ ဇၟာပ်ဇၟာပ်ခဏ (Momentary impermanence) တုဲ ဒှ်သဘဴဓရ် အနိစ္စ သၟးရ။ == တိလက္ခဏာ ကေုာံ အနိစ္စ == အနိစ္စ ဂှ် ဒှ်တမ်ရိုဟ် သွက်ဂွံကၠိုဟ်ကေတ် သဘဴဓရ် ဒုက္ခ ကေုာံ အနတ္တ ရ။ အတိုင်ဒေသနာမ္ဂး- * '''ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ''' (အရာလဵုမွဲ ဟွံဗိုန်ရော၊ အရာဂှ် ဒှ်ဒဒိုက်ရ။) * '''ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ''' (အရာလဵုမွဲ ဒှ်ဒဒိုက်ရော၊ အရာဂှ် ဒှ်အနတ္တ မသက္ကုအတ္တရ။) == လွပ် ပ္ဍဲ ပဋိပတ္တိ ဝိပဿနာ == ပ္ဍဲပရေင်လ္ၚတ် ကမ္မဋ္ဌာန်ဝိပဿနာ (Vipassana Meditation) မ္ဂး ညးမလ္ၚတ်ဓရ် (ယောဂဳ) တအ် သ္ဒးစွံသတိတုဲ သ္ၚဳဂၠေပ် ပရေင်ကတဵုဒှ် ကေုာံ ပရေင်လီုလာ် (ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်) ခန္ဓဇကုရ။ နကဵုမညာတ်ကေတ် သဘဴဓရ်အနိစ္စ ဍာံဍာံပြပြမ္ဂး၊ ပွမစောဲလာံ (ဥပါဒါန်) လတူရုပ်နာမ်တအ်ဂှ် အိုတ်အာတုဲ ကလိဂွံ ဉာဏ်မဗၠးၜး တွံဂး [[နိဗ္ဗာန်]] မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[တိလက္ခဏာ]] * [[ဒုက္ခ]] * [[အနတ္တ]] * [[ခန္ဓမသုန်]] * [[ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == * [[နာဲသက်လောန်]] (၂၀၁၀)၊ ''အဘိဓာန် မန်-ဗၟာ''။ * Narada Maha Thera (1998). ''The Buddha and His Teachings''. sjz9lot02dk2kve09ei4sodw4j9ttzd 10 8974 50986 2026-04-10T14:50:47Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "[[သက္ကတ|သက္ကတ]]: <span lang="sa" dir="ltr" title="လိက်ဘာသာ သက္ကတ">{{{1}}}</span><noinclude> {{clear}} <div style="background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 5px; padding: 15px; margin-top: 20px;"> <div style="text-align: center; font-size: 1.2em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid #ccc; padding-bottom: 10px; margin-bottom: 10px;"> လ..." 50986 wikitext text/x-wiki [[သက္ကတ|သက္ကတ]]: <span lang="sa" dir="ltr" title="လိက်ဘာသာ သက္ကတ">{{{1}}}</span><noinclude> {{clear}} <div style="background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 5px; padding: 15px; margin-top: 20px;"> <div style="text-align: center; font-size: 1.2em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid #ccc; padding-bottom: 10px; margin-bottom: 10px;"> လိက်ကၞပ် ဗီုသုင်စောဲ ထာမ်ပလိက် (Template Documentation) </div> '''ထာမ်ပလိက်:Lang-sa''' ဝွံ သုင်စောဲသွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ထ္ၜးပျး လိက်ဘာသာ[[သက္ကတ]] (Sanskrit) ပ္ဍဲအပ္ဍဲ မုက်လိက်ဝဳကဳဂမၠိုင်ရ။ ပွမသုင်စောဲ ထာမ်ပလိက်ဏအ်ဝွံ ဖန်ဗဒှ်ကဵု သၞောတ် HTML <code>lang="sa"</code> တုဲ ဒှ်ဖဵု သွက်စက်ဂၠာဲတင်ဂၞန် (Search engines) ကေုာံ သၞောတ်ဖန်ဇန်ရမ္သာင် (Screen readers) တအ် ဗွဲမလောန်ရ။ == ဗီုပြင် သုင်စောဲ == <pre>{{lang-sa|မလိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဝေါဟာရသက္ကတ}}</pre> == ဥပမာ == {| class="wikitable" |- ! ကုဒ် မနာဲတအ် စုတ် (Code) !! သွဟ် မမံက်ထ္ၜး (Result) |- | <code><nowiki>{{lang-sa|निर्वाण}}</nowiki></code> || [[သက္ကတ|သက္ကတ]]: <span lang="sa" dir="ltr" title="လိက်ဘာသာ သက္ကတ">निर्वाण</span> |- | <code><nowiki>{{lang-sa|धर्म}}</nowiki></code> || [[သက္ကတ|သက္ကတ]]: <span lang="sa" dir="ltr" title="လိက်ဘာသာ သက္ကတ">धर्म</span> |} == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * {{tl|Lang-pi}} - သွက် ဘာသာပါဠိ * {{tl|Lang-en}} - သွက် ဘာသာအင်္ဂလိက် [[Category:ထာမ်ပလိက် အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] </div> </noinclude> sx8n53y83wcbdxzy4mwgwq6eoohtrv3 0 8975 50987 2026-04-10T14:52:35Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox language|name=သက္ကတ|native_name=संस्कृतम् (Saṃskṛtam)|states=[[အိန္ဒိယ]]၊ [[နဳပေါ]] ကေုာံ ဒေသအာယှအဂၞဲ (ကိုပ်ကၠာတေအ်)|region=အာယှသၠုင်ကျာ|ethnicity=ဂကူအာရိယာန်|era=လဒေါဝ် ၂၀၀၀ ဘဳသဳ စဵုကဵု လၟုဟ် (နဒ..." 50987 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=သက္ကတ|native_name=संस्कृतम् (Saṃskṛtam)|states=[[အိန္ဒိယ]]၊ [[နဳပေါ]] ကေုာံ ဒေသအာယှအဂၞဲ (ကိုပ်ကၠာတေအ်)|region=အာယှသၠုင်ကျာ|ethnicity=ဂကူအာရိယာန်|era=လဒေါဝ် ၂၀၀၀ ဘဳသဳ စဵုကဵု လၟုဟ် (နဒဒှ် ဘာသာပဋိပတ္တိ ကေုာံ လိက်ပတ်)|familycolor=Indo-European|fam1=[[အရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်|အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]]|fam2=အေန်ဒဝ်-အဳရာနဳယေန်|fam3=အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်|script=[[ဒေဝနာဂရဳ]] (ခေတ်လၟုဟ်)၊ ဗြဟ္မဳ (ခေတ်တြေံ)|iso1=sa|iso2=san|iso3=san}}'''ဘာသာသက္ကတ''' ({{lang-sa|संस्कृतम्}}; {{lang-en|Sanskrit}}) ဝွံ ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ တမ်မူလတြေံအိုတ် ပ္ဍဲဂကောံအရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန် (Indo-European languages) မွဲရ။ အရေဝ်ဘာသာဝွံ ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ အဓိက သွက်ပရေင်ဘာသာ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယာန) ကေုာံ ဘာသာဂျေန် တအ်တုဲ၊ နွံကဵု ရာဇဝင်လိက်ပတ်၊ ဒဿန ကေုာံ သဒ္ဒါ မလှဲလးဇြိုဟ်နက် ဗွဲမလောန်ရ။ ဝေါဟာရ "သက္ကတ" (Saṃskṛta) ဝွံ အဓိပ္ပါယ်ဍေဟ်ဂှ် "အရာမလေပ်ပလေဝ်ပလေတ်လဝ် ဗွဲမဍိုက်ပေင်" (Perfected or Refined) မဒှ်ရ။ == ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ == ဘာသာသက္ကတဝွံ အတိုင်စၟတ်သမ္တီဝင်မ္ဂး ပါ်လဝ် ခေတ်အဓိက ၜါသာ်ရ- # '''သက္ကတ ဝေဒ (Vedic Sanskrit):''' ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ ခေတ်တြေံအိုတ် (ၜိုတ် ၁၅၀၀-၅၀၀ ဘဳသဳ) မချူလဝ် ပြကိုဟ်ဝေဒ (Vedas) မပ္တံကဵု ឫဂ်ဝေဒ (Rigveda) တအ်ရ။ # '''သက္ကတ ဂန္ထဝင် (Classical Sanskrit):''' ကြဴနူ အစာသဒ္ဒါ ပါဏိနိ (Pāṇini) စဳမံင်ဖျေဟ်သၞောတ်သဒ္ဒါ ဗွဲမခိုင်ကၠိုက် ပ္ဍဲပြကိုဟ် အၑ္ဋာဓျာယဳ (Aṣṭādhyāyī) ပ္ဍဲ ၄ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳတုဲ၊ အရေဝ်ဘာသာဝွံ ဒှ်အာ သၞောတ်ဂန္ထဝင် မသုင်စောဲ စဵုကဵုအခိင်လၟုဟ်ရ။ == သြဇာ လတူ ယေန်သၞာင်မန် ကေုာံ အာယှအဂၞဲ == ကိုပ်ကၠာနူ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ (မသုင်စောဲ [[ဘာသာပါဠိ]]) ဟွံဂွံဓလီုအာ အလုံမွဲဒေသ အာယှအဂၞဲဂှ်၊ ဘာသာသက္ကတ ကေုာံ ယေန်သၞာင်ဟိန္ဒူ-မဟာယာနတအ် စိုပ်ကၠုင်လဝ်ကၠာရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲလိက်မန်တြေံ ကေုာံ ဝေါဟာရမန်လၟုဟ်ဝွံ မလိက်မကၠုင်နူ သက္ကတ နွံဒၟံင် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ အရာမတၞဟ်ခြာ အကြာ သက္ကတ ကေုာံ ပါဠိ ပ္ဍဲဝေါဟာရမန်လ္ၚဵုတအ်ဂှ်- {| class="wikitable" !ဝေါဟာရမန် !တမ်မူလ သက္ကတ (Sanskrit) !တမ်မူလ ပါဠိ (Pali) !အဓိပ္ပါယ် (Meaning) |- |'''ဓရ်''' |ဓရ်ၟ (Dharma) |ဓမ္မ (Dhamma) |သဘဴတရား၊ အရာမဍာံစှ်ေ |- |'''သတ္တဝါ''' |သတ္တွ (Sattva) |သတ္တ (Satta) |သတ္တဝါ၊ ညးမဂျိုင်လမျီု |- |'''သွဝ်''' |သွရ်္ဂ (Svarga) |သဂ္ဂ (Sagga) |ဍုင်သွဝ်၊ ဒၞာဲမပြဲ |- |'''ပညာ''' |ပြဇ္ညာ (Prajñā) |ပညာ (Paññā) |လညာတ်၊ ဉာဏ် |} == သၞောတ်အက္ခရ် == ဘာသာသက္ကတဝွံ ကိုပ်ကၠာတေအ် ဟွံမွဲကဵု လိက်အက္ခရ် မဒုင်သဇိုင်တပ်တပ်တုဲ ကၠောအ်က္ဍ လေပ်လ္ၚတ်ကၠုင် နကဵု အာဂီု (Oral tradition) ရ။ ကြဴနူဂှ် စကာကၠုင် လိက်အက္ခရ် ဗြဟ္မဳ (Brahmi script) ရ။ ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ်မ္ဂး သွက်ဂွံချူ လိက်သက္ကတဂှ် စကာဒၟံင် အက္ခရ် '''[[ဒေဝနာဂရဳ]]''' (Devanagari) ဗွဲမလှဲလးအိုတ်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဘာသာပါဠိ]] * [[အရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]] * [[ဒေဝနာဂရဳ]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * [[နာဲသက်လောန်]] (၂၀၁၀)၊ ''အဘိဓာန် မန်-ဗၟာ''၊ ကမ္မတဳလိက်ပတ်မန်။ * Burrow, T. (2001). ''The Sanskrit Language''. Motilal Banarsidass. nca8zav8y3ne63zd71qj5zphzur93ii 10 8976 50988 2026-04-10T14:54:50Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "<includeonly>{{#switch: {{lc:{{{1|}}}}} | mnw | mon = မန် | my | mya = ဗၟာ | en | eng = အင်္ဂလိက် | th | tha = သေံ | pi | pli = ပါဠိ | sa | san = သက္ကတ | km | khm = ခမေန် | lo | lao = လဴ | zh | zho | chi = ကြုက် | ja | jpn = ဂျပါန် | ko | kor = ကိုဝ်ရဳယာ | fr | fra | fre = ပြင်သေတ် | de | deu | g..." 50988 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{lc:{{{1|}}}}} | mnw | mon = မန် | my | mya = ဗၟာ | en | eng = အင်္ဂလိက် | th | tha = သေံ | pi | pli = ပါဠိ | sa | san = သက္ကတ | km | khm = ခမေန် | lo | lao = လဴ | zh | zho | chi = ကြုက် | ja | jpn = ဂျပါန် | ko | kor = ကိုဝ်ရဳယာ | fr | fra | fre = ပြင်သေတ် | de | deu | ger = ဂျာမန် | es | spa = သပိန် | ru | rus = ရုရှာ | hi | hin = ဟိန္ဒဳ | ar | ara = အာရပ် | it | ita = အဳတလဳ | pt | por = ပဝ်တူဂြဳ | vi | vie = ဝဳယေတ်နာမ် | id | ind = အေန်ဒဝ်နဳရှာ | ms | msa = မလေ | #default = {{{1|}}} }}</includeonly><noinclude> {{clear}} <div style="background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 5px; padding: 15px; margin-top: 20px;"> <div style="text-align: center; font-size: 1.2em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid #ccc; padding-bottom: 10px; margin-bottom: 10px;"> လိက်ကၞပ် ဗီုသုင်စောဲ ထာမ်ပလိက် (Template Documentation) </div> '''ထာမ်ပလိက်:ISO639-1''' ဝွံ သုင်စောဲသွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ ကုဒ်အရေဝ်ဘာသာ အလုံလိုက် ISO 639-1 (ကေုာံ 639-2/3 လ္ၚဵုတအ်) ညံင်ဂွံမံက်ထ္ၜး ယၟုအရေဝ်ဘာသာ နကဵုဘာသာမန်ရ။ ထာမ်ပလိက်ဏအ်ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် သုင်စောဲအပ္ဍဲ ထာမ်ပလိက် Infobox ကေုာံ ထာမ်ပလိက် အရေဝ်ဘာသာတၞဟ်တအ် နဒဒှ် ထာမ်ပလိက်သဇိုင် (Base template) ရ။ == ဗီုပြင် သုင်စောဲ == <pre>{{ISO639-1|ကုဒ်ဘာသာ}}</pre> == ဥပမာ == {| class="wikitable" |- ! ကုဒ် မနာဲတအ် စုတ် (Code) !! သွဟ် မမံက်ထ္ၜး (Result) |- | <code><nowiki>{{ISO639-1|en}}</nowiki></code> || အင်္ဂလိက် |- | <code><nowiki>{{ISO639-1|my}}</nowiki></code> || ဗၟာ |- | <code><nowiki>{{ISO639-1|th}}</nowiki></code> || သေံ |- | <code><nowiki>{{ISO639-1|ja}}</nowiki></code> || ဂျပါန် |- | <code><nowiki>{{ISO639-1|xyz}}</nowiki></code> (ကုဒ်ဟွံမွဲ) || xyz |} == တင်စၟတ် == * <code><nowiki>{{lc:{{{1|}}}}}</nowiki></code> ဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု ညံင်ကုဒ်ဘာသာ မစုတ်လဝ်တအ် (ဥပမာ- EN, En, eN) သီုဖအိုတ် ဂွံဒှ်အာ မလိက်သောဲ (en) အလဵုအလဵုတုဲ သၞောတ်ဟွံမှာရာရ။ * ယဝ်ရ ကုဒ်စုတ်လဝ်ဂှ် ဟွံပါလုပ် ပ္ဍဲစရင်မ္ဂး ဍေဟ်မံက်ထ္ၜးကဵု ကုဒ်တမ်မူလဂှ် အလဵုအလဵုရ (<code>#default = {{{1|}}}</code>)။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * {{tl|Lang-en}} * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ထာမ်ပလိက်ဂမၠိုင်]] [[Category:ထာမ်ပလိက် အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] </div> </noinclude> mqwjfmaekerfy84y31ejq22hbn0844z 10 8977 50989 2026-04-10T14:58:23Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "<includeonly>{{#switch: {{lc:{{{1|}}}}} | mnw | mon = မန် | mya | bur | my = ဗၟာ | eng | en = အင်္ဂလိက် | tha | th = သေံ | pli | pi = ပါဠိ | san | sa = သက္ကတ | khm | km = ခမေန် | lao | lo = လဴ | zho | chi | zh = ကြုက် | jpn | jpn = ဂျပါန် | kor | ko = ကိုဝ်ရဳယာ | fra | fre | fr = ပြင်သေတ် | deu |..." 50989 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{lc:{{{1|}}}}} | mnw | mon = မန် | mya | bur | my = ဗၟာ | eng | en = အင်္ဂလိက် | tha | th = သေံ | pli | pi = ပါဠိ | san | sa = သက္ကတ | khm | km = ခမေန် | lao | lo = လဴ | zho | chi | zh = ကြုက် | jpn | jpn = ဂျပါန် | kor | ko = ကိုဝ်ရဳယာ | fra | fre | fr = ပြင်သေတ် | deu | ger | de = ဂျာမန် | spa | es = သပိန် | rus | ru = ရုရှာ | hin | hi = ဟိန္ဒဳ | ara | ar = အာရပ် | ita | it = အဳတလဳ | por | pt = ပဝ်တူဂြဳ | vie | vi = ဝဳယေတ်နာမ် | ind | id = အေန်ဒဝ်နဳရှာ | msa | may | ms = မလေ | ksw = ကရေင်စကော | pwo = ကရေင်ပဝ် | shn = သေံလောန် | rki = ရခိုင် | #default = {{{1|}}} }}</includeonly><noinclude> {{clear}} <div style="background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 5px; padding: 15px; margin-top: 20px;"> <div style="text-align: center; font-size: 1.2em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid #ccc; padding-bottom: 10px; margin-bottom: 10px;"> လိက်ကၞပ် ဗီုသုင်စောဲ ထာမ်ပလိက် (Template Documentation) </div> '''ထာမ်ပလိက်:ISO639-2''' ဝွံ သုင်စောဲသွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ ကုဒ်အရေဝ်ဘာသာ အလုံလိုက် ISO 639-2 ကေုာံ ISO 639-3 (ကုဒ်ပိမလိက်) ညံင်ဂွံမံက်ထ္ၜး ယၟုအရေဝ်ဘာသာ နကဵုဘာသာမန်ရ။ ထာမ်ပလိက်ဏအ်ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် သုင်စောဲအပ္ဍဲ ထာမ်ပလိက် Infobox ကေုာံ ထာမ်ပလိက် အရေဝ်ဘာသာတၞဟ်တအ် နဒဒှ် ထာမ်ပလိက်သဇိုင် (Base template) ရ။ == ဗီုပြင် သုင်စောဲ == <pre>{{ISO639-2|ကုဒ်ဘာသာ}}</pre> == ဥပမာ == {| class="wikitable" |- ! ကုဒ် မနာဲတအ် စုတ် (Code) !! သွဟ် မမံက်ထ္ၜး (Result) |- | <code><nowiki>{{ISO639-2|mnw}}</nowiki></code> || မန် |- | <code><nowiki>{{ISO639-2|eng}}</nowiki></code> || အင်္ဂလိက် |- | <code><nowiki>{{ISO639-2|mya}}</nowiki></code> || ဗၟာ |- | <code><nowiki>{{ISO639-2|tha}}</nowiki></code> || သေံ |- | <code><nowiki>{{ISO639-2|xyz}}</nowiki></code> (ကုဒ်ဟွံမွဲ) || xyz |} == တင်စၟတ် == * <code><nowiki>{{lc:{{{1|}}}}}</nowiki></code> ဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု ညံင်ကုဒ်ဘာသာ မစုတ်လဝ်တအ် (ဥပမာ- ENG, Eng, eNg) သီုဖအိုတ် ဂွံဒှ်အာ မလိက်သောဲ (eng) အလဵုအလဵုတုဲ သၞောတ်ဟွံမှာရာရ။ * ယဝ်ရ ကုဒ်စုတ်လဝ်ဂှ် ဟွံပါလုပ် ပ္ဍဲစရင်မ္ဂး ဍေဟ်မံက်ထ္ၜးကဵု ကုဒ်တမ်မူလဂှ် အလဵုအလဵုရ (<code>#default = {{{1|}}}</code>)။ * သွက်ဂွံကဵု သၞောတ်ခိုင်ကၠိုက်တုဲ ၜိုန်ရဒှ် ထာမ်ပလိက် 639-2 (ပိမလိက်) ကီုလေဝ်၊ ကုဒ် 639-1 (ၜါမလိက်) သွက်ဘာသာလ္ၚဵုတအ်လေဝ် အဲပၠောပ်စုတ်လဝ်ကဵု သီုဖအိုတ်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * {{tl|ISO639-1}} * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ထာမ်ပလိက်ဂမၠိုင်]] [[Category:ထာမ်ပလိက် အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] </div> </noinclude> 2f6yyah48hpmwhephhusvvn9vgeqvr0 0 8978 50990 2026-04-10T15:00:31Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox|title=ISO 639-1|image=|caption=တဆိပ် ဂကောံစံကာတ် အလုံဂၠးကဝ်|label1=ယၟုပေင်င်|data1=Codes for the representation of names of languages — Part 1: Alpha-2 code|label2=ဂကူသၞောတ်|data2=အရေဝ်ဘာသာ ဂၠးကဝ် (၂-မလိက်)|label3=စတြးပတိတ်|data3=၂၀၀၂ (သၞောတ..." 50990 wikitext text/x-wiki {{Infobox|title=ISO 639-1|image=|caption=တဆိပ် ဂကောံစံကာတ် အလုံဂၠးကဝ်|label1=ယၟုပေင်င်|data1=Codes for the representation of names of languages — Part 1: Alpha-2 code|label2=ဂကူသၞောတ်|data2=အရေဝ်ဘာသာ ဂၠးကဝ် (၂-မလိက်)|label3=စတြးပတိတ်|data3=၂၀၀၂ (သၞောတ်ခေတ်တၟိ)|label4=လၟိဟ်ကုဒ်|data4=၁၈၄ ကုဒ်|label5=ဂကောံထိင်ဒဝ်|data5=Infoterm}}'''ISO 639-1''' ဝွံ ဒှ်သၞောတ်စၟတ်သမ္တီ ကုဒ်အရေဝ်ဘာသာ အလုံဂၠးကဝ် မကၠောန်ပတိတ်လဝ် နကဵု ဂကောံစံကာတ် အလုံဂၠးကဝ် (International Organization for Standardization - ISO) ရ။ သၞောတ်ဝွံ သုင်စောဲလဝ် မလိက်ရဝ်မ (Latin alphabet) ၜါမ သွက်ဂွံစၟတ်သမ္တီ ယၟုအရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်တုဲ၊ ဍေဟ်ဒှ် ကဏ္ဍပထမ ပ္ဍဲကဵု ဂကောံသၞောတ် [[ISO 639]] သီုဖအိုတ်ရ။ စဵုကဵုအခိင်လၟုဟ် ပ္ဍဲသၞောတ် ISO 639-1 ဝွံ စၟတ်သမ္တီလဝ် ကုဒ်အရေဝ်ဘာသာ အဓိကဂမၠိုင် သီုဖအိုတ် (၁၈၄) ဘာသာရ။ == ဝင် ကေုာံ တင်ရန်တၟအ် (History and Purpose) == သၞောတ်စၟတ်သမ္တီ ကုဒ်အရေဝ်ဘာသာ ISO 639 ဂှ် စကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၆၇ တေအ်ရ။ ဆဂး သၞောတ် မပါ်လဝ် နကဵုကဏ္ဍ (Part 1, Part 2) တအ်ဂှ် စဖျေဟ်လဝ် ကိုန်ဂစိုတ် ဗွဲမခိုင်ကၠိုက် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၂ ရ။ တင်ရန်တၟအ် အဓိက သၞောတ်ဏအ်ဂှ် သွက်ဂွံသုင်စောဲ ပ္ဍဲပရေင်ဆက်စၠောအ် တင်ဂၞန် (Information exchange)၊ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ လိက်ကၞပ် (Bibliography) ကေုာံ ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်ကောမ်ပျူတာ၊ အေန်တာနက်တအ် ညံင်ဂွံလောဲသွာ ကေုာံ တုပ်သၟဟ် ရေင်သကအ်ရ။ ဟိုတ်နူ မသုင်စောဲလဝ် မလိက်ဆ ၜါမဟေင်တုဲ ဍေဟ်ဂှ် ဂၠေအ်တုဲ လောဲသွာ သွက်စက်တအ် ဂွံစၟတ်သမ္တီရ။ == လွပ် ကေုာံ ပရေင်သုင်စောဲ (Applications) == ကုဒ် ISO 639-1 တအ်ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် သုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု နဲကဲပညာ ဝပ်ဆာ် (Web technologies) ကေုာံ သၞောတ်ဒေတာ (Databases) ဂမၠိုင်ရ။ ဥပမာ- * '''သၞောတ် HTML:''' ပ္ဍဲကဵု လိက်ဝပ်ဆာ်တအ်မ္ဂး သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး အရေဝ်ဘာသာဂှ် စကာ <code>lang="en"</code> (သွက်အင်္ဂလိက်), <code>lang="my"</code> (သွက်ဗၟာ) ရ။ * '''ဒဝ်မိန် ဝဳကဳပဳဒဳယာ (Wikipedia Domains):''' မုက်လိက် ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဘာသာနာနာတအ်လေဝ် သုင်စောဲလဝ် ကုဒ်ဏအ် နဒဒှ် ယၟုဒဝ်မိန် (Domain) ရ။ (ဥပမာ - <code>en.wikipedia.org</code>, <code>th.wikipedia.org</code>)။ == တင်စၟတ် မဆေင်ကဵု ဘာသာမန် (Note on Mon Language) == အရေဝ်ဘာသာမန်ဝွံ ဟိုတ်နူ ဟွံပါလုပ် ပ္ဍဲစရင် အရေဝ်ဘာသာ အဓိကဂၠးကဝ် (Major languages of the world) ပ္ဍဲအခိင်ကိုပ်ကၠာတေအ်တုဲ၊ ပ္ဍဲသၞောတ် ISO 639-1 (ကုဒ် ၂ မလိက်) ဏအ်ဂှ် ကုဒ်သွက် ဘာသာမန် ဟွံမွဲရ။ သွက်ဘာသာမန်ဂှ် သ္ဒးသုင်စောဲ ကုဒ် ၃ မလိက် နူကဵု သၞောတ် [[ISO 639-2]] ဟွံသေင်မ္ဂး [[ISO 639-3]] မတွံဂး <code>mnw</code> ဟေင်ရ။ == ဥပမာ ကုဒ်ဂမၠိုင် (Examples of Codes) == {| class="wikitable sortable" !ကုဒ် ISO 639-1 !ယၟုအရေဝ်ဘာသာ (မန်) !ယၟုအရေဝ်ဘာသာ (အင်္ဂလိက်) !ယၟုတမ်မူလ (Native Name) |- |<code>en</code> |[[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] |English |English |- |<code>my</code> |[[ဘာသာဗၟာ]] |Burmese |မြန်မာစာ |- |<code>th</code> |[[ဘာသာသေံ]] |Thai |ภาษาไทย |- |<code>fr</code> |ဘာသာပြင်သေတ် |French |Français |- |<code>zh</code> |ဘာသာကြုက် |Chinese |中文 |- |<code>ja</code> |ဘာသာဂျပါန် |Japanese |日本語 |- |<code>sa</code> |[[ဘာသာသက္ကတ]] |Sanskrit |संस्कृतम् |- |<code>hi</code> |ဘာသာဟိန္ဒဳ |Hindi |हिन्दी |} == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ISO 639]] * [[ISO 639-2]] * [[ISO 639-3]] * [[အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * {{cite web|url=https://www.iso.org/iso-639-language-codes.html|title=ISO 639 Language codes|publisher=International Organization for Standardization}} * {{cite web|url=https://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/code_list.php|title=ISO 639-2 Language Code List|publisher=Library of Congress}} 8ld34bdlnlfq9lohxjvuy97idmpmkj0 0 8979 50991 2026-04-10T15:02:34Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Short description|ဘဝထေရုပတ္တိ ကေုာံ ပရေင်သာသနာ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ)}} '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ: ဝင်အတိက် ကေုာံ ပရေင်သာသနာ''' == နိဒါန် == '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ''' (ဘွဲ့တံဆိ..." 50991 wikitext text/x-wiki {{Short description|ဘဝထေရုပတ္တိ ကေုာံ ပရေင်သာသနာ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ)}} '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ: ဝင်အတိက် ကေုာံ ပရေင်သာသနာ''' == နိဒါန် == '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ''' (ဘွဲ့တံဆိပ်တော်: အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ) ဝွံ ဒှ်ကျာ်ဇၞော်အစာ ပဓာနနာယက ဘာအံင်မင်္ဂလာ၊ ဍုင်လမိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးမန် ရ [cite: 1, 2, 3]။ ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဒှ်ဂကူမန်၊ ယေန်သၞာင်မန် မဒှ်မၞိဟ်မနွံကဵု သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ တုဲ သီုဒှ်မၞိဟ်မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင်နဒဒှ် '''နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယ''' (အစာသြဝါဒ ကဆံင်ဍုင်) မွဲဇကုကီုရ [cite: 3, 169]။ == ဘဝကောန်င္ၚာ် ကေုာံ ပထမဘဝ == ကျာ်ဇၞော်အစာ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ခုနှစ်၊ ဂိတုသီတင်းကျွတ် ၁၃ မံက်၊ တ္ၚဲသောကြာ [cite: 18, 19]။ ဒှ်ကောန် ဦးတုတ်ကြီး ကေုာံ ဒေါ်အေးခင် [cite: 27] တုဲ ဇာတိဍုင်လမိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးမန် ရ [cite: 28, 29]။ ပ္ဍဲအဝဲ ၁၁ သၞာံ (သက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ ဂိတုကဆုန် ၈ မံက်ဂှ် ဒှ်ထပိုယ်သာမဏေ ပ္ဍဲဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒသီရိ၊ ဘာအံင်မင်္ဂလာ ရ [cite: 32, 33, 34]။ ဗွဲကြဴ သက္ကရာဇ် ၁၃၂၈ ခုနှစ်၊ ဂိတုဒုတိယဝါဆို ၇ မံက်၊ တ္ၚဲတနင်္ဂနွေဂှ် ဂွံစိုပ်ကဆံင်ခမဳပယျင် သၟဝ်အစာဥပ္ပဇ္ဈာယ် ဘဒ္ဒန္တကေသရ မဟာထေရ်၊ ဘာဝေဠုဝန်၊ ကွာန်ဖာအံက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် ရ [cite: 35, 36, 38, 39]။ လၟုဟ်ကျာ်ဇၞော်အစာ အာယုက်ဂွံ (၈၁) သၞာံ၊ ဝှ်ဂွံ (၆၁) ဝှ် မဒှ်ဂိုဏ်သုဓမ္မာ ရ [cite: 15, 16]။ == ပရေင်ပရိယတ္တိ (ပညာရေး) == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ကလိဂွံအံင်ဇၞး လာပ်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: * အံင်ဇၞး အလံင်အလုင် ပထမငယ် (အစိုးရပထမငယ်တန်း) [cite: 46]။ * အံင်ဇၞး အလံင်အလုင် ပထမလတ် (အစိုးရပထမလတ်တန်း) [cite: 48, 51]။ * အံင်ဇၞး အလံင်အလုင် ပထမကြီး (အစိုးရပထမကြီးတန်း) ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၃၇ [cite: 53, 54, 61]။ ကျာ်ဇၞော်အစာ ကေင်ဗ္တောန်ဖျေံလိက် ကုခမဳသင် ထပိုယ်သာမဏဳတအ် ပွိုင် (၁၆) သၞာံပြင်င်ရ [cite: 59, 62]။ == ပရေင်သာသနာ ကေုာံ ပရဟိတ == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဂစာန်ကၠောန်ကၠုင် ပရေင်သာသနာ ပွိုင် (၄၅) သၞာံပြင်င်တုဲ [cite: 170] ကမၠောန်အဓိကဂမၠိုင်ဂှ်: * **ကျာ်စေတဳ ကျိုက်ကေလာသ:** အုပ်ဓုပ်ပြုပြေင် ဆောဝ်မ္ၚုဟ် ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ဂမၠိုင်တုဲ ပူဇဴကၠုင်လဝ် သ္ၚာထဝ်ကျာ် ကုကျာ်ကေလာသ မဒှ်ရ [cite: 63, 64, 72, 77, 95]။ * **သာသနိက** ခၞံဗဒှ် ဘာတိုက်၊ ဘာပရိယတ္တိ၊ ဗုဒ္ဓဂါယာ (ဍုင်လၟိုင်) ကေုာံ ဆဝ်မ္ၚုဟ်သဒ္ဓါ ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ညးဂမၠိုင်တုဲ ရေင်တၠုင်ကၠုင်လဝ် ဘာမန်အံင်ဇၞး ပ္ဍဲနေဗျဳဒဝ် ကီု သီုဘာမန်သတိပဌာန် (ဘာလၟိုင်) ဍုင်လ္ဂုင်ကီု [cite: 87, 109, 110, 115, 129]။ * **ပရဟိတ:** ကၠောန်ဗဒှ် ကၟာဍာ်ဇၞော် ဍုင်လၟိုင် (ကၟာမ္ၚဵုကျာ်သြဳ)၊ ပ္တိတ်ဒြဟတ်ကၠုင် သွက်ဍုင်လၟိုင် ဂွံကလိဂွံ ဇြဟတ်ပၟတ်ဓါတ် ကေုာံ ဍာ်သုင်စောဲ နူဇရေင် ကျာ်ဒဵုထဝ် ဍုင်လၟိုင် [cite: 93, 120, 124, 125]။ * **ပရေင်ပညာ:** ပံက်ဗ္တောန်ကၠုင် တန်သ္ဇိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကုခမဳသင် မွဲဟာန်ကေုာံ ဒါယကာ ဍုင်လၟိုင် ကေုာံ ရေင်တၠုင် ဟီုတွံကၠုင်လဝ် ဘာစိုပ်ကဵုပရေင်ပရောဓရ် (Dhamma School) သွက်ကောန်င္ၚာ်တအ် [cite: 136]။ == တဆိပ်ကြာဂမၠိုင် == နကဵုအလဵုအသဳဍုင် (နိုင်ငံတော်) ဇိုန်နှင်ကဵု တဆိပ်ကြာဂမၠိုင်ဂမၠိုင်: * **မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၆၈) [cite: 156]။ * **အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၂) [cite: 161]။ * လၟုဟ် (သက္ကရာဇ် ၂၀၂၄/၁၃၈၅) အာစိုပ်ဒဒှ်မဒးဂွံ တဆိပ်ကြာ '''သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်''' ရ [cite: 5, 6, 162, 163, 172]။ == နိဂီု == ဘဒ္ဒန္တသောဘဏဝွံ ဒှ်အာဲကၟာဲ သာသနာမန် မပြဲမွဲဇကုရ။ နကဵုပရေင်ဂစာန်၊ စိုတ်ဓာတ်ပရဟိတ ကေုာံ ပညာ ကျာ်ဇၞော်အစာဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု သာသနာဂဵုလဟဵုလဟိင်တၟး ပ္ဍဲဒေသရးမန် ကေုာံ အလုံမွဲဍုင်ဗၟာရ [cite: 171, 172]။ [[Category:ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယဂမၠိုင်]] [[Category:မၞိဟ်မဒယှ်ေ တွဵုရးမန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဝင်ပူဂိုလ်ဂမၠိုင်]] 5u7ww9cc6cxgsh7gzjvnhet24kcnbem 50993 50991 2026-04-10T15:11:43Z Ven Moneyyadhika 2658 50993 wikitext text/x-wiki {{Short description|ဘဝထေရုပတ္တိ ကေုာံ ပရေင်သာသနာ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ)}} '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ: ဝင်အတိက် ကေုာံ ပရေင်သာသနာ''' == နိဒါန် == '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ''' (ဘွဲ့တံဆိပ်တော်: အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ) ဝွံ ဒှ်ကျာ်ဇၞော်အစာ ပဓာနနာယက ဘာအံင်မင်္ဂလာ၊ ဍုင်လမိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးမန် ရ။ ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဒှ်ဂကူမန်၊ ယေန်သၞာင်မန် မဒှ်မၞိဟ်မနွံကဵု သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ တုဲ သီုဒှ်မၞိဟ်မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင်နဒဒှ် '''နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယ''' (အစာသြဝါဒ ကဆံင်ဍုင်) မွဲဇကုကီုရ။ == ဘဝကောန်င္ၚာ် ကေုာံ ပထမဘဝ == ကျာ်ဇၞော်အစာတၠဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ခုနှစ်၊ ဂိတဝှ် ၁၃ မံက်၊ တ္ၚဲသိုက်။ မဒှ်ကောန် နာဲတုတ်ကြီး ကေုာံ မိအေဃေန်တုဲ ဇာတိဍုင်လၟိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးမန် ရ။ ပ္ဍဲအဝဲ ၁၁ သၞာံ (သက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ ဂိတုပသာ် ၈ မံက်ဂှ် ဒှ်ထပိုယ်သာမဏဳ ပ္ဍဲဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒသီရိ၊ ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ရ။ ဗွဲကြဴ သက္ကရာဇ် ၁၃၂၈ ခုနှစ်၊ ဂိတုဒုတိယဒ္ဂိုန် ၇ မံက်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ဂွံစိုပ်ကဆံင်ခမဳပယျင် သၟဝ်ဇရေင်အစာဥပ္ပဇ္ဈာယ် ဘဒ္ဒန္တကေသရ မဟာထေရ်၊ ဘာဝေဠုဝန်၊ ကွာန်ဖအံက်၊ ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု ရ။ လၟုဟ်ကျာ်ဇၞော်အစာ အာယုက်ဂွံ (၈၁) သၞာံ၊ ဝှ်ဂွံ (၆၁) ဝှ် မဒှ်ဂိုဏ်သုဓမ္မာ ရ။ == ပရေင်ပညာပရိယတ္တိ (ပညာကတ်လ္ၚတ်) == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ကလိဂွံအံင်ဇၞး လာပ်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဍောတ် (အစိုးရပထမငယ်တန်း)။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဒေါဝ် (အစိုးရပထမလတ်တန်း)။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဇၞော် (အစိုးရပထမကြီးတန်း) ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၃၇သၞာံ။ ကျာ်ဇၞော်အစာ ကေင်ဗ္တောန်ဖျေံလိက် ကုခမဳသင် ထပိုယ်သာမဏဳတအ် ပွိုင် (၁၆) သၞာံပြင်င်ရ။ == ပရေင်သာသနာ ကေုာံ ပရဟိတ == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဂစာန်ကၠောန်ကၠုင် ပရေင်သာသနာ ပွိုင် (၄၅) သၞာံပြင်င်တုဲ ကမၠောန်အဓိကဂမၠိုင်ဂှ်: * **ကျာ်စေတဳ ကျိုက်ကေလာသ:** အုပ်ဓုပ်ပြုပြေင် ဆောဝ်မ္ၚုဟ် ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ဂမၠိုင်တုဲ ပူဇဴကၠုင်လဝ် သ္ၚာထဝ်ကျာ် ကုကျာ်ကေလာသ မဒှ်ရ။ * **သာသနိက** ခၞံဗဒှ် ဘာတိုက်၊ ဘာပရိယတ္တိ၊ ဗုဒ္ဓဂါယာ (ဍုင်လၟိုင်) ကေုာံ ဆဝ်မ္ၚုဟ်သဒ္ဓါ ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ညးဂမၠိုင်တုဲ ရေင်တၠုင်ကၠုင်လဝ် ဘာမန်အံင်ဇၞး ပ္ဍဲနေဗျဳဒဝ် ကီု သီုဘာမန်သတိပဌာန် (ဘာလၟိုင်) ဍုင်လ္ဂုင်ကီု။ * **ပရဟိတ:** ကၠောန်ဗဒှ် ကၟာဍာ်ဇၞော် ဍုင်လၟိုင် (ကၟာမ္ၚဵုကျာ်သြဳ)၊ ပ္တိတ်ဒြဟတ်ကၠုင် သွက်ဍုင်လၟိုင် ဂွံကလိဂွံ ဇြဟတ်ပၟတ်ဓါတ် ကေုာံ ဍာ်သုင်စောဲ နူဇရေင် ကျာ်ဒဵုထဝ် ဍုင်လၟိုင်။ * **ပရေင်ပညာ:** ပံက်ဗ္တောန်ကၠုင် တန်သ္ဇိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကုခမဳသင် မွဲဟာန်ကေုာံ ဒါယကာ ဍုင်လၟိုင် ကေုာံ ရေင်တၠုင် ဟီုတွံကၠုင်လဝ် ဘာစိုပ်ကဵုပရေင်ပရောဓရ် (Dhamma School) သွက်ကောန်င္ၚာ်တအ်။ == တဆိပ်ကြာဂမၠိုင် == နကဵုအလဵုအသဳဍုင် (နိုင်ငံတော်) ဇိုန်နှင်ကဵု တဆိပ်ကြာဂမၠိုင်ဂမၠိုင်: * **မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၆၈။ * **အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၂)။ * လၟုဟ် (သက္ကရာဇ် ၂၀၂၄/၁၃၈၅) အာစိုပ်ဒဒှ်မဒးဂွံ တဆိပ်ကြာ '''သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်''' ရ။ == နိဂီု == ဘဒ္ဒန္တသောဘဏဝွံ ဒှ်အာဲကၟာဲ သာသနာမန် မပြဲမွဲဇကုရ။ နကဵုပရေင်ဂစာန်၊ စိုတ်ဓာတ်ပရဟိတ ကေုာံ ပညာ ကျာ်ဇၞော်အစာဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု သာသနာဂဵုလဟဵုလဟိင်တၟး ပ္ဍဲဒေသရးမန် ကေုာံ အလုံမွဲဍုင်ဗၟာရ။ [[Category:ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယဂမၠိုင်]] [[Category:မၞိဟ်မဒယှ်ေ တွဵုရးမန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဝင်ပူဂိုလ်ဂမၠိုင်]] d6gvmya35vpmus8epkez53k33faztkn 50994 50993 2026-04-10T15:17:09Z Ven Moneyyadhika 2658 50994 wikitext text/x-wiki {{Short description|ဘဝထေရုပတ္တိ ကေုာံ ပရေင်သာသနာ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ)}} [[ဝှာင်:Sobana.jpg|thumb|ဗီုရုပ် - ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ မဟာထေရ် (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ၊ သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်) (ရာမညနိကာယ တိုက်ပရိယတ္တိမန် ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး၊ ဍုင်လၟိုင်)]] '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ: ဝင်အတိက် ကေုာံ ပရေင်သာသနာ''' == နိဒါန် == '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ''' (ဘွဲ့တံဆိပ်တော်: အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ) ဝွံ ဒှ်ကျာ်ဇၞော်အစာ ပဓာနနာယက ဘာအံင်မင်္ဂလာ၊ ဍုင်လမိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးမန် ရ။ ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဒှ်ဂကူမန်၊ ယေန်သၞာင်မန် မဒှ်မၞိဟ်မနွံကဵု သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ တုဲ သီုဒှ်မၞိဟ်မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင်နဒဒှ် '''နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယ''' (အစာသြဝါဒ ကဆံင်ဍုင်) မွဲဇကုကီုရ။ == ဘဝကောန်င္ၚာ် ကေုာံ ပထမဘဝ == ကျာ်ဇၞော်အစာတၠဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ခုနှစ်၊ ဂိတဝှ် ၁၃ မံက်၊ တ္ၚဲသိုက်။ မဒှ်ကောန် နာဲတုတ်ကြီး ကေုာံ မိအေဃေန်တုဲ ဇာတိဍုင်လၟိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးမန် ရ။ ပ္ဍဲအဝဲ ၁၁ သၞာံ (သက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ ဂိတုပသာ် ၈ မံက်ဂှ် ဒှ်ထပိုယ်သာမဏဳ ပ္ဍဲဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒသီရိ၊ ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ရ။ ဗွဲကြဴ သက္ကရာဇ် ၁၃၂၈ ခုနှစ်၊ ဂိတုဒုတိယဒ္ဂိုန် ၇ မံက်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ဂွံစိုပ်ကဆံင်ခမဳပယျင် သၟဝ်ဇရေင်အစာဥပ္ပဇ္ဈာယ် ဘဒ္ဒန္တကေသရ မဟာထေရ်၊ ဘာဝေဠုဝန်၊ ကွာန်ဖအံက်၊ ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု ရ။ လၟုဟ်ကျာ်ဇၞော်အစာ အာယုက်ဂွံ (၈၁) သၞာံ၊ ဝှ်ဂွံ (၆၁) ဝှ် မဒှ်ဂိုဏ်သုဓမ္မာ ရ။ == ပရေင်ပညာပရိယတ္တိ (ပညာကတ်လ္ၚတ်) == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ကလိဂွံအံင်ဇၞး လာပ်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဍောတ် (အစိုးရပထမငယ်တန်း)။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဒေါဝ် (အစိုးရပထမလတ်တန်း)။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဇၞော် (အစိုးရပထမကြီးတန်း) ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၃၇သၞာံ။ ကျာ်ဇၞော်အစာ ကေင်ဗ္တောန်ဖျေံလိက် ကုခမဳသင် ထပိုယ်သာမဏဳတအ် ပွိုင် (၁၆) သၞာံပြင်င်ရ။ == ပရေင်သာသနာ ကေုာံ ပရဟိတ == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဂစာန်ကၠောန်ကၠုင် ပရေင်သာသနာ ပွိုင် (၄၅) သၞာံပြင်င်တုဲ ကမၠောန်အဓိကဂမၠိုင်ဂှ်: * **ကျာ်စေတဳ ကျိုက်ကေလာသ:** အုပ်ဓုပ်ပြုပြေင် ဆောဝ်မ္ၚုဟ် ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ဂမၠိုင်တုဲ ပူဇဴကၠုင်လဝ် သ္ၚာထဝ်ကျာ် ကုကျာ်ကေလာသ မဒှ်ရ။ * **သာသနိက** ခၞံဗဒှ် ဘာတိုက်၊ ဘာပရိယတ္တိ၊ ဗုဒ္ဓဂါယာ (ဍုင်လၟိုင်) ကေုာံ ဆဝ်မ္ၚုဟ်သဒ္ဓါ ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ညးဂမၠိုင်တုဲ ရေင်တၠုင်ကၠုင်လဝ် ဘာမန်အံင်ဇၞး ပ္ဍဲနေဗျဳဒဝ် ကီု သီုဘာမန်သတိပဌာန် (ဘာလၟိုင်) ဍုင်လ္ဂုင်ကီု။ * **ပရဟိတ:** ကၠောန်ဗဒှ် ကၟာဍာ်ဇၞော် ဍုင်လၟိုင် (ကၟာမ္ၚဵုကျာ်သြဳ)၊ ပ္တိတ်ဒြဟတ်ကၠုင် သွက်ဍုင်လၟိုင် ဂွံကလိဂွံ ဇြဟတ်ပၟတ်ဓါတ် ကေုာံ ဍာ်သုင်စောဲ နူဇရေင် ကျာ်ဒဵုထဝ် ဍုင်လၟိုင်။ * **ပရေင်ပညာ:** ပံက်ဗ္တောန်ကၠုင် တန်သ္ဇိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကုခမဳသင် မွဲဟာန်ကေုာံ ဒါယကာ ဍုင်လၟိုင် ကေုာံ ရေင်တၠုင် ဟီုတွံကၠုင်လဝ် ဘာစိုပ်ကဵုပရေင်ပရောဓရ် (Dhamma School) သွက်ကောန်င္ၚာ်တအ်။ == တဆိပ်ကြာဂမၠိုင် == နကဵုအလဵုအသဳဍုင် (နိုင်ငံတော်) ဇိုန်နှင်ကဵု တဆိပ်ကြာဂမၠိုင်ဂမၠိုင်: * **မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၆၈။ * **အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၂)။ * လၟုဟ် (သက္ကရာဇ် ၂၀၂၄/၁၃၈၅) အာစိုပ်ဒဒှ်မဒးဂွံ တဆိပ်ကြာ '''သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်''' ရ။ == နိဂီု == ဘဒ္ဒန္တသောဘဏဝွံ ဒှ်အာဲကၟာဲ သာသနာမန် မပြဲမွဲဇကုရ။ နကဵုပရေင်ဂစာန်၊ စိုတ်ဓာတ်ပရဟိတ ကေုာံ ပညာ ကျာ်ဇၞော်အစာဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု သာသနာဂဵုလဟဵုလဟိင်တၟး ပ္ဍဲဒေသရးမန် ကေုာံ အလုံမွဲဍုင်ဗၟာရ။ [[Category:ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယဂမၠိုင်]] [[Category:မၞိဟ်မဒယှ်ေ တွဵုရးမန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဝင်ပူဂိုလ်ဂမၠိုင်]] 5q768fm3lq8lgj4ul1opoxmdv3idu8k 50995 50994 2026-04-10T15:21:32Z Ven Moneyyadhika 2658 50995 wikitext text/x-wiki {{Short description|ဘဝထေရုပတ္တိ ကေုာံ ပရေင်သာသနာ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ)}} [[ဝှာင်:Sobana.jpg|thumb|ဗီုရုပ် - ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ မဟာထေရ် (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ၊ သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်) (ရာမညနိကာယ တိုက်ပရိယတ္တိမန် ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး၊ ဍုင်လၟိုင်)]] '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ: ဝင်အတိက် ကေုာံ ပရေင်သာသနာ''' == နိဒါန် == '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ''' (ဘွဲ့တံဆိပ်တော်: အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ) ဝွံ ဒှ်ကျာ်ဇၞော်အစာ ပဓာနနာယက ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး၊ ဍုင်လၟိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးမန် ရ။ ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဒှ်ဂကူမန်၊ ယေန်သၞာင်မန် မဒှ်မၞိဟ်မနွံကဵု သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ တုဲ သီုဒှ်မၞိဟ်မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင်နဒဒှ် '''နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယ''' (အစာသြဝါဒ ကဆံင်ဍုင်) မွဲဇကုကီုရ။ == ဘဝကောန်င္ၚာ် ကေုာံ ပထမဘဝ == ကျာ်ဇၞော်အစာတၠဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ခုနှစ်၊ ဂိတဝှ် ၁၃ မံက်၊ တ္ၚဲသိုက်။ မဒှ်ကောန် နာဲတုတ်ကြီး ကေုာံ မိအေဃေန်တုဲ ဇာတိဍုင်လၟိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးမန် ရ။ ပ္ဍဲအဝဲ ၁၁ သၞာံ (သက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ ဂိတုပသာ် ၈ မံက်ဂှ် ဒှ်ထပိုယ်သာမဏဳ ပ္ဍဲဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒသီရိ၊ ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ရ။ ဗွဲကြဴ သက္ကရာဇ် ၁၃၂၈ ခုနှစ်၊ ဂိတုဒုတိယဒ္ဂိုန် ၇ မံက်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ဂွံစိုပ်ကဆံင်ခမဳပယျင် သၟဝ်ဇရေင်အစာဥပ္ပဇ္ဈာယ် ဘဒ္ဒန္တကေသရ မဟာထေရ်၊ ဘာဝေဠုဝန်၊ ကွာန်ဖအံက်၊ ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု ရ။ လၟုဟ်ကျာ်ဇၞော်အစာ အာယုက်ဂွံ (၈၁) သၞာံ၊ ဝှ်ဂွံ (၆၁) ဝှ် မဒှ်ဂိုဏ်သုဓမ္မာ ရ။ == ပရေင်ပညာပရိယတ္တိ (ပညာကတ်လ္ၚတ်) == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ကလိဂွံအံင်ဇၞး လာပ်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဍောတ် (အစိုးရပထမငယ်တန်း)။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဒေါဝ် (အစိုးရပထမလတ်တန်း)။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဇၞော် (အစိုးရပထမကြီးတန်း) ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၃၇သၞာံ။ ကျာ်ဇၞော်အစာ ကေင်ဗ္တောန်ဖျေံလိက် ကုခမဳသင် ထပိုယ်သာမဏဳတအ် ပွိုင် (၁၆) သၞာံပြင်င်ရ။ == ပရေင်သာသနာ ကေုာံ ပရဟိတ == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဂစာန်ကၠောန်ကၠုင် ပရေင်သာသနာ ပွိုင် (၄၅) သၞာံပြင်င်တုဲ ကမၠောန်အဓိကဂမၠိုင်ဂှ်: * **ကျာ်စေတဳ ကျိုက်ကေလာသ:** အုပ်ဓုပ်ပြုပြေင် ဆောဝ်မ္ၚုဟ် ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ဂမၠိုင်တုဲ ပူဇဴကၠုင်လဝ် သ္ၚာထဝ်ကျာ် ကုကျာ်ကေလာသ မဒှ်ရ။ * **သာသနိက** ခၞံဗဒှ် ဘာတိုက်၊ ဘာပရိယတ္တိ၊ ဗုဒ္ဓဂါယာ (ဍုင်လၟိုင်) ကေုာံ ဆဝ်မ္ၚုဟ်သဒ္ဓါ ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ညးဂမၠိုင်တုဲ ရေင်တၠုင်ကၠုင်လဝ် ဘာမန်အံင်ဇၞး ပ္ဍဲနေဗျဳဒဝ် ကီု သီုဘာမန်သတိပဌာန် (ဘာလၟိုင်) ဍုင်လ္ဂုင်ကီု။ * **ပရဟိတ:** ကၠောန်ဗဒှ် ကၟာဍာ်ဇၞော် ဍုင်လၟိုင် (ကၟာမ္ၚဵုကျာ်သြဳ)၊ ပ္တိတ်ဒြဟတ်ကၠုင် သွက်ဍုင်လၟိုင် ဂွံကလိဂွံ ဇြဟတ်ပၟတ်ဓါတ် ကေုာံ ဍာ်သုင်စောဲ နူဇရေင် ကျာ်ဒဵုထဝ် ဍုင်လၟိုင်။ * **ပရေင်ပညာ:** ပံက်ဗ္တောန်ကၠုင် တန်သ္ဇိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကုခမဳသင် မွဲဟာန်ကေုာံ ဒါယကာ ဍုင်လၟိုင် ကေုာံ ရေင်တၠုင် ဟီုတွံကၠုင်လဝ် ဘာစိုပ်ကဵုပရေင်ပရောဓရ် (Dhamma School) သွက်ကောန်င္ၚာ်တအ်။ == တဆိပ်ကြာဂမၠိုင် == နကဵုအလဵုအသဳဍုင် (နိုင်ငံတော်) ဇိုန်နှင်ကဵု တဆိပ်ကြာဂမၠိုင်ဂမၠိုင်: * **မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၆၈။ * **အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၂)။ * လၟုဟ် (သက္ကရာဇ် ၂၀၂၄/၁၃၈၅) အာစိုပ်ဒဒှ်မဒးဂွံ တဆိပ်ကြာ '''သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်''' ရ။ == နိဂီု == ဘဒ္ဒန္တသောဘဏဝွံ ဒှ်အာဲကၟာဲ သာသနာမန် မပြဲမွဲဇကုရ။ နကဵုပရေင်ဂစာန်၊ စိုတ်ဓာတ်ပရဟိတ ကေုာံ ပညာ ကျာ်ဇၞော်အစာဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု သာသနာဂဵုလဟဵုလဟိင်တၟး ပ္ဍဲဒေသရးမန် ကေုာံ အလုံမွဲဍုင်ဗၟာရ။ [[Category:ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယဂမၠိုင်]] [[Category:မၞိဟ်မဒယှ်ေ တွဵုရးမန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဝင်ပူဂိုလ်ဂမၠိုင်]] ls3dadt5h6nr01ae60cfv6th4m14mqj 50996 50995 2026-04-10T15:22:54Z Ven Moneyyadhika 2658 50996 wikitext text/x-wiki {{Short description|ဘဝထေရုပတ္တိ ကေုာံ ပရေင်သာသနာ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ)}} [[ဝှာင်:Sobana.jpg|thumb|ဗီုရုပ် - ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ မဟာထေရ် (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ၊ သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်) (ရာမညနိကာယ တိုက်ပရိယတ္တိမန် ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး၊ ဍုင်လၟိုင်)]] '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ: ဝင်အတိက် ကေုာံ ပရေင်သာသနာ''' == နိဒါန် == '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ''' (ဘွဲ့တံဆိပ်တော်: အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ) ဝွံ ဒှ်ကျာ်ဇၞော်အစာ ပဓာနနာယက [[ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး၊]] [[လၟိုင်၊ ဍုင်|ဍုင်လၟိုင်၊]] ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ [[တွဵုရးမန်]] ရ။ ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဒှ်ဂကူမန်၊ ယေန်သၞာင်မန် မဒှ်မၞိဟ်မနွံကဵု သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ တုဲ သီုဒှ်မၞိဟ်မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင်နဒဒှ် '''နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယ''' (အစာသြဝါဒ ကဆံင်ဍုင်) မွဲဇကုကီုရ။ == ဘဝကောန်င္ၚာ် ကေုာံ ပထမဘဝ == ကျာ်ဇၞော်အစာတၠဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ခုနှစ်၊ ဂိတဝှ် ၁၃ မံက်၊ တ္ၚဲသိုက်။ မဒှ်ကောန် နာဲတုတ်ကြီး ကေုာံ မိအေဃေန်တုဲ ဇာတိဍုင်လၟိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးမန် ရ။ ပ္ဍဲအဝဲ ၁၁ သၞာံ (သက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ ဂိတုပသာ် ၈ မံက်ဂှ် ဒှ်ထပိုယ်သာမဏဳ ပ္ဍဲဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒသီရိ၊ ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ရ။ ဗွဲကြဴ သက္ကရာဇ် ၁၃၂၈ ခုနှစ်၊ ဂိတုဒုတိယဒ္ဂိုန် ၇ မံက်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ဂွံစိုပ်ကဆံင်ခမဳပယျင် သၟဝ်ဇရေင်အစာဥပ္ပဇ္ဈာယ် ဘဒ္ဒန္တကေသရ မဟာထေရ်၊ ဘာဝေဠုဝန်၊ ကွာန်ဖအံက်၊ ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု ရ။ လၟုဟ်ကျာ်ဇၞော်အစာ အာယုက်ဂွံ (၈၁) သၞာံ၊ ဝှ်ဂွံ (၆၁) ဝှ် မဒှ်ဂိုဏ်သုဓမ္မာ ရ။ == ပရေင်ပညာပရိယတ္တိ (ပညာကတ်လ္ၚတ်) == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ကလိဂွံအံင်ဇၞး လာပ်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဍောတ် (အစိုးရပထမငယ်တန်း)။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဒေါဝ် (အစိုးရပထမလတ်တန်း)။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဇၞော် (အစိုးရပထမကြီးတန်း) ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၃၇သၞာံ။ ကျာ်ဇၞော်အစာ ကေင်ဗ္တောန်ဖျေံလိက် ကုခမဳသင် ထပိုယ်သာမဏဳတအ် ပွိုင် (၁၆) သၞာံပြင်င်ရ။ == ပရေင်သာသနာ ကေုာံ ပရဟိတ == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဂစာန်ကၠောန်ကၠုင် ပရေင်သာသနာ ပွိုင် (၄၅) သၞာံပြင်င်တုဲ ကမၠောန်အဓိကဂမၠိုင်ဂှ်: * **ကျာ်စေတဳ ကျိုက်ကေလာသ:** အုပ်ဓုပ်ပြုပြေင် ဆောဝ်မ္ၚုဟ် ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ဂမၠိုင်တုဲ ပူဇဴကၠုင်လဝ် သ္ၚာထဝ်ကျာ် ကုကျာ်ကေလာသ မဒှ်ရ။ * **သာသနိက** ခၞံဗဒှ် ဘာတိုက်၊ ဘာပရိယတ္တိ၊ ဗုဒ္ဓဂါယာ (ဍုင်လၟိုင်) ကေုာံ ဆဝ်မ္ၚုဟ်သဒ္ဓါ ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ညးဂမၠိုင်တုဲ ရေင်တၠုင်ကၠုင်လဝ် ဘာမန်အံင်ဇၞး ပ္ဍဲနေဗျဳဒဝ် ကီု သီုဘာမန်သတိပဌာန် (ဘာလၟိုင်) ဍုင်လ္ဂုင်ကီု။ * **ပရဟိတ:** ကၠောန်ဗဒှ် ကၟာဍာ်ဇၞော် ဍုင်လၟိုင် (ကၟာမ္ၚဵုကျာ်သြဳ)၊ ပ္တိတ်ဒြဟတ်ကၠုင် သွက်ဍုင်လၟိုင် ဂွံကလိဂွံ ဇြဟတ်ပၟတ်ဓါတ် ကေုာံ ဍာ်သုင်စောဲ နူဇရေင် ကျာ်ဒဵုထဝ် ဍုင်လၟိုင်။ * **ပရေင်ပညာ:** ပံက်ဗ္တောန်ကၠုင် တန်သ္ဇိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကုခမဳသင် မွဲဟာန်ကေုာံ ဒါယကာ ဍုင်လၟိုင် ကေုာံ ရေင်တၠုင် ဟီုတွံကၠုင်လဝ် ဘာစိုပ်ကဵုပရေင်ပရောဓရ် (Dhamma School) သွက်ကောန်င္ၚာ်တအ်။ == တဆိပ်ကြာဂမၠိုင် == နကဵုအလဵုအသဳဍုင် (နိုင်ငံတော်) ဇိုန်နှင်ကဵု တဆိပ်ကြာဂမၠိုင်ဂမၠိုင်: * **မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၆၈။ * **အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၂)။ * လၟုဟ် (သက္ကရာဇ် ၂၀၂၄/၁၃၈၅) အာစိုပ်ဒဒှ်မဒးဂွံ တဆိပ်ကြာ '''သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်''' ရ။ == နိဂီု == ဘဒ္ဒန္တသောဘဏဝွံ ဒှ်အာဲကၟာဲ သာသနာမန် မပြဲမွဲဇကုရ။ နကဵုပရေင်ဂစာန်၊ စိုတ်ဓာတ်ပရဟိတ ကေုာံ ပညာ ကျာ်ဇၞော်အစာဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု သာသနာဂဵုလဟဵုလဟိင်တၟး ပ္ဍဲဒေသရးမန် ကေုာံ အလုံမွဲဍုင်ဗၟာရ။ [[Category:ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယဂမၠိုင်]] [[Category:မၞိဟ်မဒယှ်ေ တွဵုရးမန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဝင်ပူဂိုလ်ဂမၠိုင်]] kk1y0k7s3hptbzjvwp5nlu3nni3atp6 50997 50996 2026-04-10T15:24:34Z Ven Moneyyadhika 2658 50997 wikitext text/x-wiki {{Short description|ဘဝထေရုပတ္တိ ကေုာံ ပရေင်သာသနာ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ)}} [[ဝှာင်:Sobana.jpg|thumb|ဗီုရုပ် - ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ မဟာထေရ် (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ၊ သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်) (ရာမညနိကာယ တိုက်ပရိယတ္တိမန် ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး၊ ဍုင်လၟိုင်)]] '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ: ဝင်အတိက် ကေုာံ ပရေင်သာသနာ''' == နိဒါန် == '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ''' (ဘွဲ့တံဆိပ်တော်: အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ) ဝွံ ဒှ်ကျာ်ဇၞော်အစာ ပဓာနနာယက [[ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး၊]] [[လၟိုင်၊ ဍုင်|ဍုင်လၟိုင်၊]] ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ [[တွဵုရးမန်]] ရ။ ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဒှ်ဂကူမန်၊ ယေန်သၞာင်မန် မဒှ်မၞိဟ်မနွံကဵု သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ တုဲ သီုဒှ်မၞိဟ်မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင်နဒဒှ် '''[[နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယ]]''' (အစာသြဝါဒ ကဆံင်ဍုင်) မွဲဇကုကီုရ။ == ဘဝကောန်င္ၚာ် ကေုာံ ပထမဘဝ == ကျာ်ဇၞော်အစာတၠဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ခုနှစ်၊ ဂိတဝှ် ၁၃ မံက်၊ တ္ၚဲသိုက်။ မဒှ်ကောန် နာဲတုတ်ကြီး ကေုာံ မိအေဃေန်တုဲ ဇာတိဍုင်လၟိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးမန် ရ။ ပ္ဍဲအဝဲ ၁၁ သၞာံ (သက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ ဂိတုပသာ် ၈ မံက်ဂှ် ဒှ်ထပိုယ်သာမဏဳ ပ္ဍဲဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒသီရိ၊ ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ရ။ ဗွဲကြဴ သက္ကရာဇ် ၁၃၂၈ ခုနှစ်၊ ဂိတုဒုတိယဒ္ဂိုန် ၇ မံက်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ဂွံစိုပ်ကဆံင်ခမဳပယျင် သၟဝ်ဇရေင်အစာဥပ္ပဇ္ဈာယ် ဘဒ္ဒန္တကေသရ မဟာထေရ်၊ ဘာဝေဠုဝန်၊ ကွာန်ဖအံက်၊ ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု ရ။ လၟုဟ်ကျာ်ဇၞော်အစာ အာယုက်ဂွံ (၈၁) သၞာံ၊ ဝှ်ဂွံ (၆၁) ဝှ် မဒှ်ဂိုဏ်သုဓမ္မာ ရ။ == ပရေင်ပညာပရိယတ္တိ (ပညာကတ်လ္ၚတ်) == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ကလိဂွံအံင်ဇၞး လာပ်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဍောတ် ([[အစိုးရပထမငယ်တန်း]])။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဒေါဝ် ([[အစိုးရပထမလတ်တန်း]])။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဇၞော် ([[အစိုးရပထမကြီးတန်း]]) ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၃၇သၞာံ။ ကျာ်ဇၞော်အစာ ကေင်ဗ္တောန်ဖျေံလိက် ကုခမဳသင် ထပိုယ်သာမဏဳတအ် ပွိုင် (၁၆) သၞာံပြင်င်ရ။ == ပရေင်သာသနာ ကေုာံ ပရဟိတ == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဂစာန်ကၠောန်ကၠုင် ပရေင်သာသနာ ပွိုင် (၄၅) သၞာံပြင်င်တုဲ ကမၠောန်အဓိကဂမၠိုင်ဂှ်: * **ကျာ်စေတဳကေလာသ:** အုပ်ဓုပ်ပြုပြေင် ဆောဝ်မ္ၚုဟ် ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ဂမၠိုင်တုဲ ပူဇဴကၠုင်လဝ် သ္ၚာထဝ်ကျာ် ကုကျာ်ကေလာသ မဒှ်ရ။ * **သာသနိက** ခၞံဗဒှ် ဘာတိုက်၊ ဘာပရိယတ္တိ၊ ဗုဒ္ဓဂါယာ (ဍုင်လၟိုင်) ကေုာံ ဆဝ်မ္ၚုဟ်သဒ္ဓါ ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ညးဂမၠိုင်တုဲ ရေင်တၠုင်ကၠုင်လဝ် ဘာမန်အံင်ဇၞး ပ္ဍဲနေဗျဳဒဝ် ကီု သီုဘာမန်သတိပဌာန် (ဘာလၟိုင်) ဍုင်လ္ဂုင်ကီု။ * **ပရဟိတ:** ကၠောန်ဗဒှ် ကၟာဍာ်ဇၞော် ဍုင်လၟိုင် (ကၟာမ္ၚဵုကျာ်သြဳ)၊ ပ္တိတ်ဒြဟတ်ကၠုင် သွက်ဍုင်လၟိုင် ဂွံကလိဂွံ ဇြဟတ်ပၟတ်ဓါတ် ကေုာံ ဍာ်သုင်စောဲ နူဇရေင် ကျာ်ဒဵုထဝ် ဍုင်လၟိုင်။ * **ပရေင်ပညာ:** ပံက်ဗ္တောန်ကၠုင် တန်သ္ဇိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကုခမဳသင် မွဲဟာန်ကေုာံ ဒါယကာ ဍုင်လၟိုင် ကေုာံ ရေင်တၠုင် ဟီုတွံကၠုင်လဝ် ဘာစိုပ်ကဵုပရေင်ပရောဓရ် (Dhamma School) သွက်ကောန်င္ၚာ်တအ်။ == တဆိပ်ကြာဂမၠိုင် == နကဵုအလဵုအသဳဍုင် (နိုင်ငံတော်) ဇိုန်နှင်ကဵု တဆိပ်ကြာဂမၠိုင်ဂမၠိုင်: * **မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၆၈။ * **အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၂)။ * လၟုဟ် (သက္ကရာဇ် ၂၀၂၄/၁၃၈၅) အာစိုပ်ဒဒှ်မဒးဂွံ တဆိပ်ကြာ '''သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်''' ရ။ == နိဂီု == ဘဒ္ဒန္တသောဘဏဝွံ ဒှ်အာဲကၟာဲ သာသနာမန် မပြဲမွဲဇကုရ။ နကဵုပရေင်ဂစာန်၊ စိုတ်ဓာတ်ပရဟိတ ကေုာံ ပညာ ကျာ်ဇၞော်အစာဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု သာသနာဂဵုလဟဵုလဟိင်တၟး ပ္ဍဲဒေသရးမန် ကေုာံ အလုံမွဲဍုင်ဗၟာရ။ [[Category:ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယဂမၠိုင်]] [[Category:မၞိဟ်မဒယှ်ေ တွဵုရးမန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဝင်ပူဂိုလ်ဂမၠိုင်]] pmvb3qt24a708fhrw0luh64fm87nw2g 50998 50997 2026-04-10T15:27:19Z Ven Moneyyadhika 2658 50998 wikitext text/x-wiki {{Short description|ဘဝထေရုပတ္တိ ကေုာံ ပရေင်သာသနာ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ)}} [[ဝှာင်:Sobana.jpg|thumb|ဗီုရုပ် - ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ မဟာထေရ် (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ၊ သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်) (ရာမညနိကာယ တိုက်ပရိယတ္တိမန် ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး၊ ဍုင်လၟိုင်)]] '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ: ဝင်အတိက် ကေုာံ ပရေင်သာသနာ''' == နိဒါန် == '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ''' (ဘွဲ့တံဆိပ်တော်: အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ) ဝွံ ဒှ်ကျာ်ဇၞော်အစာ ပဓာနနာယက [[ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး၊]] [[လၟိုင်၊ ဍုင်|ဍုင်လၟိုင်၊]] ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ [[တွဵုရးမန်]] ရ။ ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဒှ်ဂကူမန်၊ ယေန်သၞာင်မန် မဒှ်မၞိဟ်မနွံကဵု သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ တုဲ သီုဒှ်မၞိဟ်မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင်နဒဒှ် '''[[နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယ]]''' (သြဝါဒါစရိယကၟိန််ဍုင်) မွဲဇကုကီုရ။ == ဘဝကောန်င္ၚာ် ကေုာံ ပထမဘဝ == ကျာ်ဇၞော်အစာတၠဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ခုနှစ်၊ ဂိတဝှ် ၁၃ မံက်၊ တ္ၚဲသိုက်။ မဒှ်ကောန် နာဲတုတ်ကြီး ကေုာံ မိအေဃေန်တုဲ ဇာတိဍုင်လၟိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးမန် ရ။ ပ္ဍဲအဝဲ ၁၁ သၞာံ (သက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ ဂိတုပသာ် ၈ မံက်ဂှ် ဒှ်ထပိုယ်သာမဏဳ ပ္ဍဲဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒသီရိ၊ ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ရ။ ဗွဲကြဴ သက္ကရာဇ် ၁၃၂၈ ခုနှစ်၊ ဂိတုဒုတိယဒ္ဂိုန် ၇ မံက်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ဂွံစိုပ်ကဆံင်ခမဳပယျင် သၟဝ်ဇရေင်အစာဥပ္ပဇ္ဈာယ် ဘဒ္ဒန္တကေသရ မဟာထေရ်၊ ဘာဝေဠုဝန်၊ ကွာန်ဖအံက်၊ ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု ရ။ လၟုဟ်ကျာ်ဇၞော်အစာ အာယုက်ဂွံ (၈၁) သၞာံ၊ ဝှ်ဂွံ (၆၁) ဝှ် မဒှ်ဂိုဏ်သုဓမ္မာ ရ။ == ပရေင်ပညာပရိယတ္တိ (ပညာကတ်လ္ၚတ်) == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ကလိဂွံအံင်ဇၞး လာပ်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဍောတ် ([[အစိုးရပထမငယ်တန်း]])။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဒေါဝ် ([[အစိုးရပထမလတ်တန်း]])။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဇၞော် ([[အစိုးရပထမကြီးတန်း]]) ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၃၇သၞာံ။ ကျာ်ဇၞော်အစာ ကေင်ဗ္တောန်ဖျေံလိက် ကုခမဳသင် ထပိုယ်သာမဏဳတအ် ပွိုင် (၁၆) သၞာံပြင်င်ရ။ == ပရေင်သာသနာ ကေုာံ ပရဟိတ == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဂစာန်ကၠောန်ကၠုင် ပရေင်သာသနာ ပွိုင် (၄၅) သၞာံပြင်င်တုဲ ကမၠောန်အဓိကဂမၠိုင်ဂှ်: * **ကျာ်စေတဳကေလာသ:** အုပ်ဓုပ်ပြုပြေင် ဆောဝ်မ္ၚုဟ် ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ဂမၠိုင်တုဲ ပူဇဴကၠုင်လဝ် သ္ၚာထဝ်ကျာ် ကုကျာ်ကေလာသ မဒှ်ရ။ * **သာသနိက** ခၞံဗဒှ် ဘာတိုက်၊ ဘာပရိယတ္တိ၊ ဗုဒ္ဓဂါယာ (ဍုင်လၟိုင်) ကေုာံ ဆဝ်မ္ၚုဟ်သဒ္ဓါ ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ညးဂမၠိုင်တုဲ ရေင်တၠုင်ကၠုင်လဝ် ဘာမန်အံင်ဇၞး ပ္ဍဲနေဗျဳဒဝ် ကီု သီုဘာမန်သတိပဌာန် (ဘာလၟိုင်) ဍုင်လ္ဂုင်ကီု။ * **ပရဟိတ:** ကၠောန်ဗဒှ် ကၟာဍာ်ဇၞော် ဍုင်လၟိုင် (ကၟာမ္ၚဵုကျာ်သြဳ)၊ ပ္တိတ်ဒြဟတ်ကၠုင် သွက်ဍုင်လၟိုင် ဂွံကလိဂွံ ဇြဟတ်ပၟတ်ဓါတ် ကေုာံ ဍာ်သုင်စောဲ နူဇရေင် ကျာ်ဒဵုထဝ် ဍုင်လၟိုင်။ * **ပရေင်ပညာ:** ပံက်ဗ္တောန်ကၠုင် တန်သ္ဇိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကုခမဳသင် မွဲဟာန်ကေုာံ ဒါယကာ ဍုင်လၟိုင် ကေုာံ ရေင်တၠုင် ဟီုတွံကၠုင်လဝ် ဘာစိုပ်ကဵုပရေင်ပရောဓရ် (Dhamma School) သွက်ကောန်င္ၚာ်တအ်။ == တဆိပ်ကြာဂမၠိုင် == နကဵုအလဵုအသဳဍုင် (နိုင်ငံတော်) ဇိုန်နှင်ကဵု တဆိပ်ကြာဂမၠိုင်ဂမၠိုင်: * **မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၆၈။ * **အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၂)။ * လၟုဟ် (သက္ကရာဇ် ၂၀၂၄/၁၃၈၅) အာစိုပ်ဒဒှ်မဒးဂွံ တဆိပ်ကြာ '''သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်''' ရ။ == နိဂီု == ဘဒ္ဒန္တသောဘဏဝွံ ဒှ်အာဲကၟာဲ သာသနာမန် မပြဲမွဲဇကုရ။ နကဵုပရေင်ဂစာန်၊ စိုတ်ဓာတ်ပရဟိတ ကေုာံ ပညာ ကျာ်ဇၞော်အစာဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု သာသနာဂဵုလဟဵုလဟိင်တၟး ပ္ဍဲဒေသရးမန် ကေုာံ အလုံမွဲဍုင်ဗၟာရ။ [[Category:ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယဂမၠိုင်]] [[Category:မၞိဟ်မဒယှ်ေ တွဵုရးမန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဝင်ပူဂိုလ်ဂမၠိုင်]] a1reae4ll2dje832j9ojqa6lj1ilhid 51010 50998 2026-04-11T08:52:47Z Aue Nai 24 51010 wikitext text/x-wiki {{Short description|ဘဝထေရုပတ္တိ ကေုာံ ပရေင်သာသနာ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ)}} [[ဝှာင်:Sobana.jpg|thumb|ဗီုရုပ် - ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ မဟာထေရ် (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ၊ သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်) (ရာမညနိကာယ တိုက်ပရိယတ္တိမန် ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး၊ ဍုင်လၟိုင်)]] '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ: ဝင်အတိက် ကေုာံ ပရေင်သာသနာ''' == နိဒါန် == '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ''' (ဘွဲ့တံဆိပ်တော်: အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ) ဝွံ ဒှ်ကျာ်ဇၞော်အစာ ပဓာနနာယက [[ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး၊]] [[လၟိုင်၊ ဍုင်|ဍုင်လၟိုင်၊]] ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ [[တွဵုရးမန်]] ရ။ ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဒှ်ဂကူမန်၊ ယေန်သၞာင်မန် မဒှ်မၞိဟ်မနွံကဵု သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ တုဲ သီုဒှ်မၞိဟ်မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင်နဒဒှ် '''[[နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယ]]''' (သြဝါဒါစရိယကၟိန််ဍုင်) မွဲဇကုကီုရ။ == ဘဝကောန်င္ၚာ် ကေုာံ ပထမဘဝ == ကျာ်ဇၞော်အစာတၠဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ခုနှစ်၊ ဂိတဝှ် ၁၃ မံက်၊ တ္ၚဲသိုက်။ မဒှ်ကောန် နာဲတုတ်ကြီး ကေုာံ မိအေဃေန်တုဲ ဇာတိဍုင်လၟိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးမန် ရ။ ပ္ဍဲအဝဲ ၁၁ သၞာံ (သက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ ဂိတုပသာ် ၈ မံက်ဂှ် ဒှ်ထပိုယ်သာမဏဳ ပ္ဍဲဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒသီရိ၊ ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ရ။ ဗွဲကြဴ သက္ကရာဇ် ၁၃၂၈ ခုနှစ်၊ ဂိတုဒုတိယဒ္ဂိုန် ၇ မံက်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ဂွံစိုပ်ကဆံင်ခမဳပယျင် သၟဝ်ဇရေင်အစာဥပ္ပဇ္ဈာယ် ဘဒ္ဒန္တကေသရ မဟာထေရ်၊ ဘာဝေဠုဝန်၊ ကွာန်ဖအံက်၊ ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု ရ။ လၟုဟ်ကျာ်ဇၞော်အစာ အာယုက်ဂွံ (၈၁) သၞာံ၊ ဝှ်ဂွံ (၆၁) ဝှ် မဒှ်ဂိုဏ်သုဓမ္မာ ရ။ == ပရေင်ပညာပရိယတ္တိ (ပညာကတ်လ္ၚတ်) == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ကလိဂွံအံင်ဇၞး လာပ်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ: * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဍောတ် ([[အစိုးရပထမငယ်တန်း]])။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဒေါဝ် ([[အစိုးရပထမလတ်တန်း]])။ * အံင်ဇၞးကၠုင်လဝ် တန်ဇၞော် ([[အစိုးရပထမကြီးတန်း]]) ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၃၇သၞာံ။ ကျာ်ဇၞော်အစာ ကေင်ဗ္တောန်ဖျေံလိက် ကုခမဳသင် ထပိုယ်သာမဏဳတအ် ပွိုင် (၁၆) သၞာံပြင်င်ရ။ == ပရေင်သာသနာ ကေုာံ ပရဟိတ == ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ ဂစာန်ကၠောန်ကၠုင် ပရေင်သာသနာ ပွိုင် (၄၅) သၞာံပြင်င်တုဲ ကမၠောန်အဓိကဂမၠိုင်ဂှ်: * **ကျာ်စေတဳကေလာသ:** အုပ်ဓုပ်ပြုပြေင် ဆောဝ်မ္ၚုဟ် ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ဂမၠိုင်တုဲ ပူဇဴကၠုင်လဝ် သ္ၚာထဝ်ကျာ် ကုကျာ်ကေလာသ မဒှ်ရ။ * **သာသနိက** ခၞံဗဒှ် ဘာတိုက်၊ ဘာပရိယတ္တိ၊ ဗုဒ္ဓဂါယာ (ဍုင်လၟိုင်) ကေုာံ ဆဝ်မ္ၚုဟ်သဒ္ဓါ ကုဒါယကာ ဍုင်လၟိုင်ညးဂမၠိုင်တုဲ ရေင်တၠုင်ကၠုင်လဝ် ဘာမန်အံင်ဇၞး ပ္ဍဲနေဗျဳဒဝ် ကီု သီုဘာမန်သတိပဌာန် (ဘာလၟိုင်) ဍုင်လ္ဂုင်ကီု။ * **ပရဟိတ:** ကၠောန်ဗဒှ် ကၟာဍာ်ဇၞော် ဍုင်လၟိုင် (ကၟာမ္ၚဵုကျာ်သြဳ)၊ ပ္တိတ်ဒြဟတ်ကၠုင် သွက်ဍုင်လၟိုင် ဂွံကလိဂွံ ဇြဟတ်ပၟတ်ဓါတ် ကေုာံ ဍာ်သုင်စောဲ နူဇရေင် ကျာ်ဒဵုထဝ် ဍုင်လၟိုင်။ * **ပရေင်ပညာ:** ပံက်ဗ္တောန်ကၠုင် တန်သ္ဇိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကုခမဳသင် မွဲဟာန်ကေုာံ ဒါယကာ ဍုင်လၟိုင် ကေုာံ ရေင်တၠုင် ဟီုတွံကၠုင်လဝ် ဘာစိုပ်ကဵုပရေင်ပရောဓရ် (Dhamma School) သွက်ကောန်င္ၚာ်တအ်။ == တဆိပ်ကြာဂမၠိုင် == နကဵုအလဵုအသဳဍုင် (နိုင်ငံတော်) ဇိုန်နှင်ကဵု တဆိပ်ကြာဂမၠိုင်ဂမၠိုင်: * **မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၆၈။ * **အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ** (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၂)။ * လၟုဟ် (သက္ကရာဇ် ၂၀၂၄/၁၃၈၅) အာစိုပ်ဒဒှ်မဒးဂွံ တဆိပ်ကြာ '''သြဝါဒါစရိယကၟိန်ဍုင်''' ရ။ == နိဂီု == ဘဒ္ဒန္တသောဘဏဝွံ ဒှ်အာဲကၟာဲ သာသနာမန် မပြဲမွဲဇကုရ။ နကဵုပရေင်ဂစာန်၊ စိုတ်ဓာတ်ပရဟိတ ကေုာံ ပညာ ကျာ်ဇၞော်အစာဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု သာသနာဂဵုလဟဵုလဟိင်တၟး ပ္ဍဲဒေသရးမန် ကေုာံ အလုံမွဲဍုင်ဗၟာရ။ [[Category:ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယဂမၠိုင်]] [[Category:မၞိဟ်မဒယှ်ေ တွဵုရးမန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဝင်ပူဂိုလ်ဂမၠိုင်]] [[ကဏ္ဍ:ဍုင်လၟိုင်]] [[ကဏ္ဍ:မၞိဟ်ဒယှ် နူဍုင်လၟိုင်]] aygr00uip44zgipm7jf915l5ohmf6bj 0 8980 50992 2026-04-10T15:05:29Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox language|name=ဘာသာသက္ကတ|native_name=संस्कृतम् (Saṃskṛtam)|states=[[အိန္ဒိယ]]၊ [[နဳပေါ]] ကေုာံ ဒေသအာယှအဂၞဲ (ကိုပ်ကၠာတေအ်)|region=အာယှသၠုင်ကျာ|ethnicity=ဂကူအာရိယာန် (Aryans)|era=လဒေါဝ် ၂၀၀၀ ဘဳသဳ စဵုကဵု လ..." 50992 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=ဘာသာသက္ကတ|native_name=संस्कृतम् (Saṃskṛtam)|states=[[အိန္ဒိယ]]၊ [[နဳပေါ]] ကေုာံ ဒေသအာယှအဂၞဲ (ကိုပ်ကၠာတေအ်)|region=အာယှသၠုင်ကျာ|ethnicity=ဂကူအာရိယာန် (Aryans)|era=လဒေါဝ် ၂၀၀၀ ဘဳသဳ စဵုကဵု လၟုဟ် (နဒဒှ် ဘာသာပဋိပတ္တိ ကေုာံ လိက်ပတ်)|familycolor=Indo-European|fam1=[[အရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်|အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]]|fam2=အေန်ဒဝ်-အဳရာနဳယေန်|fam3=အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်|script=[[ဒေဝနာဂရဳ]] (ခေတ်လၟုဟ်)၊ ဗြဟ္မဳ (ခေတ်တြေံ)|iso1=sa|iso2=san|iso3=san|glotto=sans1269}}'''ဘာသာသက္ကတ''' ({{lang-sa|संस्कृतम्}}; {{lang-en|Sanskrit}}) ဝွံ ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ တမ်မူလတြေံအိုတ် ပ္ဍဲဂကောံအရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန် (Indo-European languages) မွဲရ။ အရေဝ်ဘာသာဝွံ ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ အဓိက သွက်ပရေင်ဘာသာ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယာန) ကေုာံ ဘာသာဂျေန် (Jainism) တအ်တုဲ၊ နွံကဵု ရာဇဝင်လိက်ပတ်၊ ဒဿန ကေုာံ သဒ္ဒါ မလှဲလးဇြိုဟ်နက် ဗွဲမလောန်ရ။ ဝေါဟာရ "သက္ကတ" (Saṃskṛta) ဝွံ အဓိပ္ပါယ်ဍေဟ်ဂှ် "အရာမလေပ်ပလေဝ်ပလေတ်လဝ် ဗွဲမဍိုက်ပေင်" (Perfected, Refined, or Polished) မဒှ်ရ။ == ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (History and Development) == ဘာသာသက္ကတဝွံ အတိုင်စၟတ်သမ္တီဝင်မ္ဂး ပါ်လဝ် ခေတ်အဓိက ၜါသာ်ရ- # '''သက္ကတ ဝေဒ (Vedic Sanskrit):''' ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ ခေတ်တြေံအိုတ် (ၜိုတ် ၁၅၀၀-၅၀၀ ဘဳသဳ) မချူလဝ် ပြကိုဟ်ဝေဒ (Vedas) မပ္တံကဵု ឫဂ်ဝေဒ (Rigveda) တအ်ရ။ အရေဝ်ဘာသာခေတ်ဏအ်ဂှ် ကြပ်ညောန်ကဵု ဘာသာအဳရာန်တြေံ (Avestan) ဗွဲမလောန်ရ။ # '''သက္ကတ ဂန္ထဝင် (Classical Sanskrit):''' ကြဴနူ အစာသဒ္ဒါ ပါဏိနိ (Pāṇini) စဳမံင်ဖျေဟ်သၞောတ်သဒ္ဒါ ဗွဲမခိုင်ကၠိုက် ပ္ဍဲပြကိုဟ် အၑ္ဋာဓျာယဳ (Aṣṭādhyāyī) ပ္ဍဲ ၄ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳတုဲ၊ အရေဝ်ဘာသာဝွံ ဒှ်အာ သၞောတ်ဂန္ထဝင် မသုင်စောဲ စဵုကဵုအခိင်လၟုဟ်ရ။ သၞောတ်သဒ္ဒါ ပါဏိနိ ဝွံ ဒှ်သၞောတ်မစိုပ်ကဆံင် သိပ္ပံအိုတ် ကေုာံ တိကျအိုတ် ပ္ဍဲခေတ်တြေံရ။ == သြဇာ လတူ ယေန်သၞာင်မန် ကေုာံ အာယှအဂၞဲ == ကိုပ်ကၠာနူ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ (မသုင်စောဲ [[ဘာသာပါဠိ]]) ဟွံဂွံဓလီုအာ အလုံမွဲဒေသ အာယှအဂၞဲဂှ်၊ ဘာသာသက္ကတ ကေုာံ ယေန်သၞာင်ဟိန္ဒူ-မဟာယာနတအ် စိုပ်ကၠုင်လဝ် ဒေသသုဝဏ္ဏဘူမိ ကိုပ်ကၠာရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲလိက်မန်တြေံ ကေုာံ ဝေါဟာရမန်လၟုဟ်ဝွံ မလိက်မကၠုင်နူ သက္ကတ နွံဒၟံင် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ အရာမတၞဟ်ခြာ အကြာ သက္ကတ ကေုာံ ပါဠိ ပ္ဍဲဝေါဟာရမန်လ္ၚဵုတအ်ဂှ်- {| class="wikitable" !ဝေါဟာရမန် !တမ်မူလ သက္ကတ (Sanskrit) !တမ်မူလ ပါဠိ (Pali) !အဓိပ္ပါယ် (Meaning) |- |'''ဓရ်''' |ဓရ်ၟ (Dharma) |ဓမ္မ (Dhamma) |သဘဴတရား၊ အရာမဍာံစှ်ေ |- |'''သတ္တဝါ''' |သတ္တွ (Sattva) |သတ္တ (Satta) |သတ္တဝါ၊ ညးမဂျိုင်လမျီု |- |'''သွဝ်''' |သွရ်္ဂ (Svarga) |သဂ္ဂ (Sagga) |ဍုင်သွဝ်၊ ဒၞာဲမပြဲ |- |'''ပညာ''' |ပြဇ္ညာ (Prajñā) |ပညာ (Paññā) |လညာတ်၊ ဉာဏ် |- |'''ကြက်''' |ဂြဟ (Graha) |ဂဟ (Gaha) |တၞံအဓိက၊ ဒြဟတ် |} == သၞောတ်သဒ္ဒါ (Grammar) == သဒ္ဒါသက္ကတဝွံ နွံကဵု ဗီုပြင်ပြံင်လှာဲ (Inflection) ဗွဲမလှဲလးရ။ * '''လၟိဟ် (Number):''' နွံပိသာ်- ဨကဝစ် (Singular)၊ ဒွိဝစ် (Dual - သွက်ၜါ)၊ ကေုာံ ဗဟုဝစ် (Plural - သွက်ပိ ကေုာံ လတူ)။ * '''လိင် (Gender):''' နွံပိသာ်- ပုံလိင် (Masculine)၊ ဣတ္ထိလိင် (Feminine)၊ ကေုာံ နပုံသကလိင် (Neuter)။ * '''ဝိဘတ်နာမ် (Noun Cases):''' နွံဒစာံသာ် (Nominative, Accusative, Instrumental, Dative, Ablative, Genitive, Locative, Vocative) ရ။ == သၞောတ်အက္ခရ် (Writing System) == ဘာသာသက္ကတဝွံ ကိုပ်ကၠာတေအ် ဟွံမွဲကဵု လိက်အက္ခရ် မဒုင်သဇိုင်တပ်တပ်တုဲ ကၠောအ်က္ဍ လေပ်လ္ၚတ်ကၠုင် နကဵု အာဂီု (Oral tradition) သၟးရ။ ကြဴနူဂှ် စကာကၠုင် လိက်အက္ခရ် ဗြဟ္မဳ (Brahmi script) မဒှ်မိမ အက္ခရ်မန်-ဗၟာတအ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ်မ္ဂး သွက်ဂွံချူ လိက်သက္ကတဂှ် စကာဒၟံင် အက္ခရ် '''[[ဒေဝနာဂရဳ]]''' (Devanagari) ဗွဲမလှဲလးအိုတ်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဘာသာပါဠိ]] * [[အရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]] * [[ဒေဝနာဂရဳ]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * [[နာဲသက်လောန်]] (၂၀၁၀)၊ ''အဘိဓာန် မန်-ဗၟာ''၊ ကမ္မတဳလိက်ပတ်မန်။ * Burrow, T. (2001). ''The Sanskrit Language''. Motilal Banarsidass. * Whitney, William Dwight (1889). ''Sanskrit Grammar''. Harvard University Press. 6cgu54d0my55f9cou9tift62wdd2arp 0 8981 51001 2026-04-11T08:27:31Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox | title = အာဲကၟာမန်<br>(The Mon Legacy) | image = | caption = နန်ဟံသာဝတဳ (ဍုင်ဗဂေါ) မဒှ်လက်သဏ် ဍုင်သၟိင်မန် | label1 = ဒတန် | data1 = ဒေသအာယှအဂၞဲ (ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ [[ရးနိဂီုဗၟာ]] ကေုာံ [[ရးနိဂီုသေံ]]) | la..." 51001 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = အာဲကၟာမန်<br>(The Mon Legacy) | image = | caption = နန်ဟံသာဝတဳ (ဍုင်ဗဂေါ) မဒှ်လက်သဏ် ဍုင်သၟိင်မန် | label1 = ဒတန် | data1 = ဒေသအာယှအဂၞဲ (ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ [[ရးနိဂီုဗၟာ]] ကေုာံ [[ရးနိဂီုသေံ]]) | label2 = ခေတ်ထရာင်ဆာဲ | data2 = ၆ ဗွဝ်ကၠံ – ၁၈ ဗွဝ်ကၠံ | label3 = ဍုင်သၟိင် အဓိက | data3 = ဒွါရဝတဳ၊ သဓီု၊ ဟံသာဝတဳ | label4 = အရေဝ်ဘာသာ | data4 = [[ဘာသာမန်]] (Austroasiatic) | label5 = ဘာသာပတှ်ေ | data5 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ]] ကေုာံ ယေန်သၞာင်ဟိန္ဒူ | label6 = အာဲကၟာ အဓိက | data6 = လိက်အက္ခရ်၊ ဗိသုကာ၊ ကေုာံ ပရေင်သာသနာ }} '''အာဲကၟာမန် - ဍုင်သၟိင်၊ ဝင် ကေုာံ လိက်ပတ်''' ({{lang-en|The Mon Legacy: Kingdoms, History, and Language}}) ဝွံ ဒှ်ပရူပရာ မဗၟံက်ထ္ၜးကဵု အစောံသြဇာ ကေုာံ အာဲကၟာ ယေန်သၞာင် [[ဂကူမန်]] မဒှ်ဂကူတမ်မူလ မပဒတဴကၠုင်လဝ် ပ္ဍဲဒေသအာယှအဂၞဲ (Southeast Asia) နူကဵု သၞာံမဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီတေအ်ရ။ ဂကူမန်တအ်ဝွံ ဒှ်ဂကူမကေတ်နင် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ထေရဝါဒ ကေုာံ လိက်အက္ခရ် စိုပ်ကၠုင် ဒေသအာယှအဂၞဲ ကိုပ်ကၠာအိုတ်တုဲ၊ ယေန်သၞာင်မန်ဝွံ ဓလီုပ္ဍိုက်လဝ် လတူဂကူဗၟာ ကေုာံ ဂကူသေံလာန်နာတအ် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ == ဝင် ကေုာံ ဍုင်သၟိင်မန်ဂမၠိုင် (Mon Kingdoms & History) == ဂကူမန်တအ်ဝွံ ပြံင်လုပ်ကၠုင် ဒေသအာယှအဂၞဲ နူကဵု လပါ်သၟဝ်ကျာ (ဒေသကြုက်လၟုဟ်) ကိုပ်ကၠာနူ ဂကူဗၟာ ကေုာံ ဂကူသေံတအ် ဗွဲမလအ်လရ။ အတိုင်စၟတ်သမ္တီဝင်မ္ဂး ဍုင်သၟိင်မန် မထရာင်ဆာဲလဝ် နွံပိခေတ် အဓိကရ- === ခေတ် ဒွါရဝတဳ (၆ - ၁၁ ဗွဝ်ကၠံ) === ဍုင်သၟိင် '''ဒွါရဝတဳ''' (Dvaravati) ဝွံ နွံပ္ဍဲဒေသ လဒေါဝ်ရးနိဂီုသေံ လၟုဟ် (ကောပ်ၜဳမေနမ်) ရ။ ဍုင်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ဒတန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ မထရာင်ဆာဲအိုတ်တုဲ နွံကဵု ပရေင်ဆက်စၠောအ်ဗၞိက် ကုဍုင်အိန္ဒိယရ။ အာဲကၟာ အနုပညာ ဒွါရဝတဳ မပ္တံကဵု ဓမ္မစက်တၟအ် ကေုာံ ရုပ်ကျာ်ပဋိမာရုပ်တအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ဒၟံင် စဵုကဵုလၟုဟ်ရ။ ဗွဲကြဴ ဍုင်ဏအ် ဒးဒုင်သီကေတ် နကဵု အေန်ပါယာခမေန် (Khmer Empire) တုဲ စှ်ေအာသြဇာရ။ === ခေတ် သဓီု (သုဝဏ္ဏဘူမိ) === ပ္ဍဲလပါ်သၟဝ် ရးနိဂီုဗၟာလၟုဟ်ဂှ် မန်တအ် ဒက်ပတန်လဝ် ဍုင်သၟိင် '''သဓီု''' (Thaton Kingdom) မကော်ဂး သုဝဏ္ဏဘူမိ ရ။ ဍုင်သဓီုဂှ် ဒှ်ဍုင်ဗၞိက်မှာသၟိတ် မဇၞော်မောဝ်တုဲ ပရေင်သာသနာလေဝ် ရာင်ဆာဲဗွဲမလောန်ရ။ သၞာံ ၁၀၅၇ ဂှ် သၟိင်အနဝ်ရထာ နူဍုင်ဗုကာံ (Bagan) ကၠုင်ဗတိုက်သီကေတ် ဍုင်သဓီုတုဲ ကေတ်ဏာ ပိဋကတ်ပိ ကေုာံ အစာပညာမန်တအ် ဇရေင်ဗုကာံရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်ဟိုတ် ယေန်သၞာင်မန် ဂွံစိုပ်အာ ဒေသဗၟာလပါ်လတူရ။ === ခေတ် ဟံသာဝတဳ (၁၃ - ၁၆ ဗွဝ်ကၠံ ကေုာံ ၁၈ ဗွဝ်ကၠံ) === ကြဴနူ ဗုကာံ လီုလာ်အာတုဲ မန်တအ် ကလေင်ဒက်ပတန် ဍုင်ဗၠးၜး ပ္ဍဲသၠုင်ကျာဗၟာ မကော်ဂး ဍုင်သၟိင် '''ဟံသာဝတဳ''' (Hanthawaddy Kingdom) ရ။ * '''တၠညးရာဇာဓိရာဇ်''' (Razadarit) ဂှ် စဵုဒၞာလဝ် ဍုင်ဟံသာဝတဳ နူပေါဲပၞာန် ၄၀ သၞာံ ကုဗၟာအင်းဝ ဗွဲမအံင်ဇၞးရ။ * ပ္ဍဲလက်ထက် '''မိစောဗု''' (Shin Sawbu) ကေုာံ '''တၠညးဓမ္မစေတဳ''' (Dhammazedi) ဂှ် ဒှ်ခေတ်ထဝ် ပရေင်သာသနာ ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၇၅၇ ဂှ် သၟိင်ဗၟာ အံင်ဇေယျ (U Aung Zeya) ကၠုင်ဗတိုက် ပလီုပလာ်ထောအ် ဍုင်ဟံသာဝတဳ (ဗဂေါ) ဗွဲမသကာတ်မြဟ်တုဲ၊ ဝင်ဍုင်သၟိင်မန် မဒးအိုတ်ကၞောတ်အာ စဵုကဵုတ္ၚဲဏအ်ရ။ == လိက်ပတ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ (Language and Script) == အာဲကၟာ မဇၞော်အိုတ် မွဲပၠန်ဂှ် ဒှ် လိက်ပတ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ မန်ရ။ * '''အရေဝ်ဘာသာမန် (Mon Language):''' ပါလုပ် ပ္ဍဲဂကောံအရေဝ်ဘာသာ ဩသထြောအေရှတေတ် (Austroasiatic language family) မာန်-ခမာ ရ။ မန်ဝွံ ဟွံတုပ်ကဵု ဗၟာ၊ သေံတအ်တုဲ ဍေဟ်ဟွံမွဲကဵု သၞောတ်ရမ္သာင်တိုန်စှ်ေ (Tonal language) ရ။ ဆဂး ဍေဟ်သုင်စောဲ သၞောတ်ရမ္သာင်သာ-ဇြိုင် (Register complex / Clear and breathy voice) ရ။ * '''လိက်အက္ခရ် (Mon Script):''' လိက်မန်တြေံဂှ် ကေတ်နင်သဇိုင် နူကဵု လိက်ဗြဟ္မဳ အိန္ဒိယသၠုင်ကျာ (Pallava script) တုဲ ကတဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲၜိုတ် ၆ ဗွဝ်ကၠံရ။ ဂကူဗၟာတအ်ဂှ် ကေတ်စလဝ် လိက်အက္ခရ်မန်တုဲ ချူကၠုင် လိက်ဗၟာရ။ ညံင်ရဴသာ်ဂှ်ကီု ဂကူသေံလာန်နာ ကေုာံ သေံလောန် (Tai Tham script) တအ်လေဝ် ဒုင်လဝ်သြဇာ လိက်အက္ခရ်မန်ကီုရ။ == ယေန်သၞာင် ကေုာံ သာသနာ (Culture and Religion) == မန်တအ်ဝွံ ဒှ် "တံင်စက္ကောံ" (Bridge) မဆက်စၠောအ်ကဵု ယေန်သၞာင်အိန္ဒိယ ကဵု အာယှအဂၞဲရ။ * '''သာသနာ:''' သာသနာကျာ် မရာင်ဆာဲဒၟံင် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ၊ သေံ ကေုာံ လဴ လၟုဟ်ဂှ် တမ်မူလ ကၠုင်နူ ပရေင်ကမၠောန် ဓမ္မဒူတ မန်တအ်ရ။ လိက်ပါဠိ ကေုာံ လိက်သက္ကတတအ် ပြံင်လုပ်ကၠုင် လပါ်မန်တုဲ ဝေါဟာရမန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုဘာသာပါဠိရ။ * '''ဗိသုကာ:''' စေတဳ၊ ကျာ်ပဋိမာရုပ် ကေုာံ ကွတ်တဲမန်တအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲကျာ်စေတဳဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ (ဥပမာ- ကျာ်လ္ဂုင် / Shwedagon) ကေုာံ လဒေါဝ်ရးနိဂီုသေံ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ == ပရေင်တန်တဴလၟုဟ် ကေုာံ အာဲကၟာ (Present Legacy) == ၜိုန်ရ ဍုင်သၟိင်မန် ဒးဒုင်ပလီုလဝ် လအ်လကီုလေဝ်၊ အာဲကၟာယေန်သၞာင်မန်ဂှ် တန်တဴဒၟံင် စဵုကဵုလၟုဟ်ရ။ * '''ကောန်ဂကူမန် လၟုဟ်:''' ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ် ဂကူမန်တအ် ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်၊ တွဵုရးကရေင် ကေုာံ ရးတၞင်သဳ (ရးနိဂီုဗၟာ) တုဲ၊ ဂကောံမန်မပြံင်လုပ် (Mon Diaspora) ဂၠိုင်ကဵုကိုဋ်တအ်ဂှ် ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲရးနိဂီုသေံ (ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲခရိုင် ဖရာပရာဒေန် - Phra Pradaeng ကေုာံ နောန်ထဘူရဳ - Nonthaburi) ရ။ * '''ပရေင်မင်မွဲ:''' လၟုဟ်မ္ဂး ဂကောံသၟတ်မန်၊ တၠပညာမန် ကေုာံ ဂကောံမန်အလုံလိုက်တအ် ဃောဂစာန် မင်မွဲ ကေုာံ သၠုင်ပတိုန်ဒၟံင် လိက်ပတ်၊ အရေဝ် ကေုာံ အာဲကၟာယေန်သၞာင်မန် နကဵု နဲကဲခေတ်တၟိ (Digital preservation) ညံင်ဟွံဂွံကၠေအ်ကၠက်အာ လတူဂၠးတိဏအ်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဝင်မန်]] * [[ဍုင်ဟံသာဝတဳ]] * [[အရေဝ်ဘာသာမန်]] * [[လိက်မန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Guillon, Emmanuel (1999). ''The Mons: A Civilization of Southeast Asia''. Siam Society. * South, Ashley (2003). ''Mon Nationalism and Civil War in Burma: The Golden Sheldrake''. Routledge. * [[နာဲပန်းလှ|နိုင်ပန်းလှ]] (၁၉၉၇)။ ''ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း''။ [[Category:ဝင်မန်]] [[Category:ဂကူမန်]] [[Category:ယေန်သၞာင်မန်]] [[Category:အာယှအဂၞဲ]] 5gak412qlfr7c2go2k3e8vliqt6ysks 51002 51001 2026-04-11T08:32:11Z Aue Nai 24 /* နိဿဲဂမၠိုင် */ 51002 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = အာဲကၟာမန်<br>(The Mon Legacy) | image = | caption = နန်ဟံသာဝတဳ (ဍုင်ဗဂေါ) မဒှ်လက်သဏ် ဍုင်သၟိင်မန် | label1 = ဒတန် | data1 = ဒေသအာယှအဂၞဲ (ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ [[ရးနိဂီုဗၟာ]] ကေုာံ [[ရးနိဂီုသေံ]]) | label2 = ခေတ်ထရာင်ဆာဲ | data2 = ၆ ဗွဝ်ကၠံ – ၁၈ ဗွဝ်ကၠံ | label3 = ဍုင်သၟိင် အဓိက | data3 = ဒွါရဝတဳ၊ သဓီု၊ ဟံသာဝတဳ | label4 = အရေဝ်ဘာသာ | data4 = [[ဘာသာမန်]] (Austroasiatic) | label5 = ဘာသာပတှ်ေ | data5 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ]] ကေုာံ ယေန်သၞာင်ဟိန္ဒူ | label6 = အာဲကၟာ အဓိက | data6 = လိက်အက္ခရ်၊ ဗိသုကာ၊ ကေုာံ ပရေင်သာသနာ }} '''အာဲကၟာမန် - ဍုင်သၟိင်၊ ဝင် ကေုာံ လိက်ပတ်''' ({{lang-en|The Mon Legacy: Kingdoms, History, and Language}}) ဝွံ ဒှ်ပရူပရာ မဗၟံက်ထ္ၜးကဵု အစောံသြဇာ ကေုာံ အာဲကၟာ ယေန်သၞာင် [[ဂကူမန်]] မဒှ်ဂကူတမ်မူလ မပဒတဴကၠုင်လဝ် ပ္ဍဲဒေသအာယှအဂၞဲ (Southeast Asia) နူကဵု သၞာံမဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီတေအ်ရ။ ဂကူမန်တအ်ဝွံ ဒှ်ဂကူမကေတ်နင် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ထေရဝါဒ ကေုာံ လိက်အက္ခရ် စိုပ်ကၠုင် ဒေသအာယှအဂၞဲ ကိုပ်ကၠာအိုတ်တုဲ၊ ယေန်သၞာင်မန်ဝွံ ဓလီုပ္ဍိုက်လဝ် လတူဂကူဗၟာ ကေုာံ ဂကူသေံလာန်နာတအ် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ == ဝင် ကေုာံ ဍုင်သၟိင်မန်ဂမၠိုင် (Mon Kingdoms & History) == ဂကူမန်တအ်ဝွံ ပြံင်လုပ်ကၠုင် ဒေသအာယှအဂၞဲ နူကဵု လပါ်သၟဝ်ကျာ (ဒေသကြုက်လၟုဟ်) ကိုပ်ကၠာနူ ဂကူဗၟာ ကေုာံ ဂကူသေံတအ် ဗွဲမလအ်လရ။ အတိုင်စၟတ်သမ္တီဝင်မ္ဂး ဍုင်သၟိင်မန် မထရာင်ဆာဲလဝ် နွံပိခေတ် အဓိကရ- === ခေတ် ဒွါရဝတဳ (၆ - ၁၁ ဗွဝ်ကၠံ) === ဍုင်သၟိင် '''ဒွါရဝတဳ''' (Dvaravati) ဝွံ နွံပ္ဍဲဒေသ လဒေါဝ်ရးနိဂီုသေံ လၟုဟ် (ကောပ်ၜဳမေနမ်) ရ။ ဍုင်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ဒတန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ မထရာင်ဆာဲအိုတ်တုဲ နွံကဵု ပရေင်ဆက်စၠောအ်ဗၞိက် ကုဍုင်အိန္ဒိယရ။ အာဲကၟာ အနုပညာ ဒွါရဝတဳ မပ္တံကဵု ဓမ္မစက်တၟအ် ကေုာံ ရုပ်ကျာ်ပဋိမာရုပ်တအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ဒၟံင် စဵုကဵုလၟုဟ်ရ။ ဗွဲကြဴ ဍုင်ဏအ် ဒးဒုင်သီကေတ် နကဵု အေန်ပါယာခမေန် (Khmer Empire) တုဲ စှ်ေအာသြဇာရ။ === ခေတ် သဓီု (သုဝဏ္ဏဘူမိ) === ပ္ဍဲလပါ်သၟဝ် ရးနိဂီုဗၟာလၟုဟ်ဂှ် မန်တအ် ဒက်ပတန်လဝ် ဍုင်သၟိင် '''သဓီု''' (Thaton Kingdom) မကော်ဂး သုဝဏ္ဏဘူမိ ရ။ ဍုင်သဓီုဂှ် ဒှ်ဍုင်ဗၞိက်မှာသၟိတ် မဇၞော်မောဝ်တုဲ ပရေင်သာသနာလေဝ် ရာင်ဆာဲဗွဲမလောန်ရ။ သၞာံ ၁၀၅၇ ဂှ် သၟိင်အနဝ်ရထာ နူဍုင်ဗုကာံ (Bagan) ကၠုင်ဗတိုက်သီကေတ် ဍုင်သဓီုတုဲ ကေတ်ဏာ ပိဋကတ်ပိ ကေုာံ အစာပညာမန်တအ် ဇရေင်ဗုကာံရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်ဟိုတ် ယေန်သၞာင်မန် ဂွံစိုပ်အာ ဒေသဗၟာလပါ်လတူရ။ === ခေတ် ဟံသာဝတဳ (၁၃ - ၁၆ ဗွဝ်ကၠံ ကေုာံ ၁၈ ဗွဝ်ကၠံ) === ကြဴနူ ဗုကာံ လီုလာ်အာတုဲ မန်တအ် ကလေင်ဒက်ပတန် ဍုင်ဗၠးၜး ပ္ဍဲသၠုင်ကျာဗၟာ မကော်ဂး ဍုင်သၟိင် '''ဟံသာဝတဳ''' (Hanthawaddy Kingdom) ရ။ * '''တၠညးရာဇာဓိရာဇ်''' (Razadarit) ဂှ် စဵုဒၞာလဝ် ဍုင်ဟံသာဝတဳ နူပေါဲပၞာန် ၄၀ သၞာံ ကုဗၟာအင်းဝ ဗွဲမအံင်ဇၞးရ။ * ပ္ဍဲလက်ထက် '''မိစောဗု''' (Shin Sawbu) ကေုာံ '''တၠညးဓမ္မစေတဳ''' (Dhammazedi) ဂှ် ဒှ်ခေတ်ထဝ် ပရေင်သာသနာ ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၇၅၇ ဂှ် သၟိင်ဗၟာ အံင်ဇေယျ (U Aung Zeya) ကၠုင်ဗတိုက် ပလီုပလာ်ထောအ် ဍုင်ဟံသာဝတဳ (ဗဂေါ) ဗွဲမသကာတ်မြဟ်တုဲ၊ ဝင်ဍုင်သၟိင်မန် မဒးအိုတ်ကၞောတ်အာ စဵုကဵုတ္ၚဲဏအ်ရ။ == လိက်ပတ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ (Language and Script) == အာဲကၟာ မဇၞော်အိုတ် မွဲပၠန်ဂှ် ဒှ် လိက်ပတ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ မန်ရ။ * '''အရေဝ်ဘာသာမန် (Mon Language):''' ပါလုပ် ပ္ဍဲဂကောံအရေဝ်ဘာသာ ဩသထြောအေရှတေတ် (Austroasiatic language family) မာန်-ခမာ ရ။ မန်ဝွံ ဟွံတုပ်ကဵု ဗၟာ၊ သေံတအ်တုဲ ဍေဟ်ဟွံမွဲကဵု သၞောတ်ရမ္သာင်တိုန်စှ်ေ (Tonal language) ရ။ ဆဂး ဍေဟ်သုင်စောဲ သၞောတ်ရမ္သာင်သာ-ဇြိုင် (Register complex / Clear and breathy voice) ရ။ * '''လိက်အက္ခရ် (Mon Script):''' လိက်မန်တြေံဂှ် ကေတ်နင်သဇိုင် နူကဵု လိက်ဗြဟ္မဳ အိန္ဒိယသၠုင်ကျာ (Pallava script) တုဲ ကတဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲၜိုတ် ၆ ဗွဝ်ကၠံရ။ ဂကူဗၟာတအ်ဂှ် ကေတ်စလဝ် လိက်အက္ခရ်မန်တုဲ ချူကၠုင် လိက်ဗၟာရ။ ညံင်ရဴသာ်ဂှ်ကီု ဂကူသေံလာန်နာ ကေုာံ သေံလောန် (Tai Tham script) တအ်လေဝ် ဒုင်လဝ်သြဇာ လိက်အက္ခရ်မန်ကီုရ။ == ယေန်သၞာင် ကေုာံ သာသနာ (Culture and Religion) == မန်တအ်ဝွံ ဒှ် "တံင်စက္ကောံ" (Bridge) မဆက်စၠောအ်ကဵု ယေန်သၞာင်အိန္ဒိယ ကဵု အာယှအဂၞဲရ။ * '''သာသနာ:''' သာသနာကျာ် မရာင်ဆာဲဒၟံင် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ၊ သေံ ကေုာံ လဴ လၟုဟ်ဂှ် တမ်မူလ ကၠုင်နူ ပရေင်ကမၠောန် ဓမ္မဒူတ မန်တအ်ရ။ လိက်ပါဠိ ကေုာံ လိက်သက္ကတတအ် ပြံင်လုပ်ကၠုင် လပါ်မန်တုဲ ဝေါဟာရမန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုဘာသာပါဠိရ။ * '''ဗိသုကာ:''' စေတဳ၊ ကျာ်ပဋိမာရုပ် ကေုာံ ကွတ်တဲမန်တအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲကျာ်စေတဳဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ (ဥပမာ- ကျာ်လ္ဂုင် / Shwedagon) ကေုာံ လဒေါဝ်ရးနိဂီုသေံ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ == ပရေင်တန်တဴလၟုဟ် ကေုာံ အာဲကၟာ (Present Legacy) == ၜိုန်ရ ဍုင်သၟိင်မန် ဒးဒုင်ပလီုလဝ် လအ်လကီုလေဝ်၊ အာဲကၟာယေန်သၞာင်မန်ဂှ် တန်တဴဒၟံင် စဵုကဵုလၟုဟ်ရ။ * '''ကောန်ဂကူမန် လၟုဟ်:''' ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ် ဂကူမန်တအ် ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်၊ တွဵုရးကရေင် ကေုာံ ရးတၞင်သဳ (ရးနိဂီုဗၟာ) တုဲ၊ ဂကောံမန်မပြံင်လုပ် (Mon Diaspora) ဂၠိုင်ကဵုကိုဋ်တအ်ဂှ် ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲရးနိဂီုသေံ (ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲခရိုင် ဖရာပရာဒေန် - Phra Pradaeng ကေုာံ နောန်ထဘူရဳ - Nonthaburi) ရ။ * '''ပရေင်မင်မွဲ:''' လၟုဟ်မ္ဂး ဂကောံသၟတ်မန်၊ တၠပညာမန် ကေုာံ ဂကောံမန်အလုံလိုက်တအ် ဃောဂစာန် မင်မွဲ ကေုာံ သၠုင်ပတိုန်ဒၟံင် လိက်ပတ်၊ အရေဝ် ကေုာံ အာဲကၟာယေန်သၞာင်မန် နကဵု နဲကဲခေတ်တၟိ (Digital preservation) ညံင်ဟွံဂွံကၠေအ်ကၠက်အာ လတူဂၠးတိဏအ်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဝင်မန်]] * [[ဍုင်ဟံသာဝတဳ]] * [[အရေဝ်ဘာသာမန်]] * [[လိက်မန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Guillon, Emmanuel (1999). ''The Mons: A Civilization of Southeast Asia''. Siam Society. * South, Ashley (2003). ''Mon Nationalism and Civil War in Burma: The Golden Sheldrake''. Routledge. * [[နာဲပါန်လှ|နာဲပါန်လှ]] (၁၉၉၇)။ ''ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း''။ [[Category:ဝင်မန်]] [[Category:ဂကူမန်]] [[Category:ယေန်သၞာင်မန်]] [[Category:အာယှအဂၞဲ]] 9zd2ieq722cx3q5y3sdrz47sio85ljc 0 8982 51003 2026-04-11T08:33:57Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox person | name = နာဲပါန်လှ (ဒံက်တာ) | native_name = နိုင်ပန်းလှ | image = | caption = တၠပညာဝင် ကေုာံ လိက်ပတ်မန် အစာဒံက်တာ နာဲပါန်လှ | birth_date = ၂၀ မာတ် ၁၉၂၃ | birth_place = ကွာန်ကအ်ဗိန်၊ တွဵ..." 51003 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = နာဲပါန်လှ (ဒံက်တာ) | native_name = နိုင်ပန်းလှ | image = | caption = တၠပညာဝင် ကေုာံ လိက်ပတ်မန် အစာဒံက်တာ နာဲပါန်လှ | birth_date = ၂၀ မာတ် ၁၉၂၃ | birth_place = ကွာန်ကအ်ဗိန်၊ [[တွဵုရးကရေင်]]၊ ရးနိဂီုဗၟာ | death_date = ၁၈ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၁၀ (အာယုက် ၈၆) | death_place = ဍုင်လ္ဂုင်၊ [[ရးနိဂီုဗၟာ]] | nationality = ဗၟာ (ကောန်ဍုင်အရင်မန်) | occupation = အစာဝင်၊ အစာသုတေသန၊ အစာကၞေဟ်၊ ပါမောက္ခ | known_for = ပြကိုဟ်ဝင် ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း၊ သုတေသန လိက်တၟအ်မန်တြေံ | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] }} '''အစာဝင် ဒံက်တာ နာဲပါန်လှ''' ({{lang-en|Nai Pan Hla}}; {{lang-my|နိုင်ပန်းလှ}}၊ ၂၀ မာတ် ၁၉၂၃ – ၁၈ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၁၀) ဝွံ ဒှ်တၠပညာ အစာသုတေသနဝင် ကေုာံ တၠပညာလိက်ပတ်မန် မဒယှ်တမ္ညဝ် မွဲတၠရ။ ညးဝွံ ဒှ်ပူဂိုလ် အဓိက ပ္ဍဲအရာမကလေင်ဖံက်ပတိတ်၊ မင်မွဲ ကေုာံ ပရးဝါတ် သြဇာယေန်သၞာင်မန် ပ္ဍဲအဆံင်ရးနိဂီု ကေုာံ အဆံင်ဂၠးကဝ်ရ။ ပြကိုဟ်ညးမချူလဝ် "ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း" ဂှ် ဒှ်ပြကိုဟ်ဝင် မဒယှ်အိုတ် ကေုာံ မၞိဟ်စကာဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲလပါ်ဝင်ရးနိဂီုဗၟာရ။ == ဝင်ဘဝ ပထမဝဲ ကေုာံ ပရေင်ပညာ == နာဲပါန်လှ ဝွံ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၂၃ ဂိတုမာတ် ၂၀ ပ္ဍဲ[[ကွာန်ကအ်ဗိန်]]၊ ပွိုင်ဍုင်ကအ်ကြိက် (လၟုဟ် နွံပ္ဍဲတွဵုရးကရေင်) ရ။ မိမၜါဂှ် ဒှ် နာဲထောန်ဖေ (ဦးထွန်းဖေ) ကေုာံ မိၚိုဲ찌င် (ဒေါ်ငွေကြင်) တအ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဘဝကောန်ၚာ်ဂှ် ညးလေပ်လ္ၚတ်လဝ် လိက်ပတ်မန် ကေုာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲဘာလကျာ်တုဲ ဗွဲကြဴ ဆက်တိုန်ဘာ အလဵုအသဳရ။ ညးဝွံ ဟိုတ်နူ ဆာန်လ္ၚတ် ပရေင်လိက်ပတ်ဝင်တုဲ ပ္ဍဲအခိင်မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင်ဂှ် ဆက်လ္ၚတ်ကၠုင် သုတေသန ဝင်မန် ကေုာံ လိက်တၟအ်တြေံဂမၠိုင် နကဵုအလဵုဇကုညးရ။ ဗွဲကြဴ ညးကလိဂွံ တဆိပ်ကြာဒံက်တာ (Ph.D.) နူကဵု တက္ကသိုလ် Pacific Western University ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန် နကဵု ပြကိုဟ်သုတေသန မဆေင်ကဵု ပရေင်ယေန်သၞာင်မန် ရ။ == ကမၠောန် ကေုာံ ပရေင်သုတေသန == နာဲပါန်လှ ဝွံ ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် ပ္ဍဲဌာနဝန်ဇၞော် ယေန်သၞာင် (ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန) နဒဒှ် ညးက္ဍိုက်က္ဍိုပ် အရာမဆေင်ကဵု လိက်တၟအ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် (Epigraphy and Culture) ဗွဲမလအ်လရ။ * '''သုတေသန လိက်တၟအ်:''' ညးဝွံ ဒှ်ပူဂိုလ် မကလေင်ကၠာဲစၠောအ် ကေုာံ သ္ၚဳဂၠေပ် လိက်တၟအ်မန်တြေံ ပ္ဍဲခေတ်ဗုကာံ ကေုာံ ခေတ်ဟံသာဝတဳတအ်တုဲ၊ ပတိတ်ထ္ၜးလဝ် တင်ဂၞန်ဝင် မဍာံစှ်ေဂမၠိုင်ရ။ * '''ပရေင်ဆက်စၠောအ် အဆံင်ဂၠးကဝ်:''' ညးဝွံ ကလိဂွံ ဘိက်ပၟိင် နဒဒှ် ပါမောက္ခကၟုဲ (Visiting Professor) ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ်လ္ၚတ်အရေဝ်ဘာသာဍုင်သ္အာင် တဝ်ကျဝ် (Tokyo University of Foreign Studies) ပ္ဍဲရးနိဂီုဂျပါန်တုဲ၊ ဖျေဟ်လဝ် လိက်ဝင် ကေုာံ ယေန်သၞာင် အာယှအဂၞဲ ကုကောန်ကွးဍုင်သ္အာင်တအ်ရ။ == လိက်ကၞပ် ကေုာံ ပြကိုဟ်မချူလဝ်ဂမၠိုင် == အစာဒံက်တာ နာဲပါန်လှ ဝွံ ခၞံချူလဝ် လိက်ကၞပ် ကေုာံ ပြကိုဟ်သုတေသန သီုဘာသာမန်၊ ဗၟာ၊ အင်္ဂလိက် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ပြကိုဟ် မဒယှ်တမ္ညဝ်အိုတ် လ္ၚဵုတအ်ဂှ်- # '''ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း (၁၉၅၈):''' ညးကၠာဲစၠောအ် ကေုာံ ပသုတေသန နူကဵု မူလိက်မန်တြေံ သွက်ဂွံချူ လိက်ဝင်ဏအ် နကဵုဘာသာဗၟာရ။ ပြကိုဟ်ဏအ်ဝွံ စဵုကဵုလၟုဟ် ဒှ်ပြကိုဟ်စံကာတ် ပ္ဍဲတက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်ရ။ # '''Eleven Mon Dhammasat Texts (၁၉၉၂):''' သုတေသန မဆေင်ကဵု သၞောဝ်ဓမ္မသတ်မန် စှ်မွဲစောင် മဒှ်အာဲကၟာသၞောဝ်ဥပဒေ အာယှအဂၞဲ။ # '''The Significant Role of the Mon Language and Culture in Southeast Asia (၁၉၉၁):''' ပြကိုဟ်ဘာသာအင်္ဂလိက် မဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် အစောံသြဇာ လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန် လတူဒေသအာယှအဂၞဲ ဗွဲမလှဲလး။ # '''အဘိဓာန် မန်-ဗၟာ (Mon-Burmese Dictionary):''' ညးပါလုပ် ပ္ဍဲအရာမရီုဗင် ကေုာံ ဒက်ပတန် စရင်ဝေါဟာရမန် နကဵုအဆံင်တၠပညာ။ == လအိတ်ဘဝ == ကြဴနူ မယိုက်ဂၠေင်ကၠုင် တာလျိုင် ပရေင်ဝင် ကေုာံ လိက်ပတ် လုကဴ အလုံမွဲဘဝတုဲ၊ အစာဝင် ဒံက်တာ နာဲပါန်လှ ဝွံ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၀ ဂိတုဇာန္နဝါရဳ ၁၈ တ္ၚဲ (အာယုက် ၈၆ သၞာံ) ဂှ် စုတိကွယ်လွန်အာ ပ္ဍဲဍုင်လ္ဂုင် ရ။ ပွမစုတိအာ ညးဝွံ ဒှ်အရာမဆောံလေင်အာ တၠပညာဝင် ကေုာံ လိက်ပတ်မန် မဇၞော်ကဵုဒြဟတ် မွဲရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဝင်မန်]] * [[တၠညးရာဇာဓိရာဇ်]] * [[ဍုင်ဟံသာဝတဳ]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * South, Ashley (2003). ''Mon Nationalism and Civil War in Burma: The Golden Sheldrake''. Routledge. * [[နိုင်ပန်းလှ]] (၁၉၉၇)။ ''ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း''။ [[Category:အစာကၞေဟ်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:အစာဝင်ဂမၠိုင်]] [[Category:ညးမစုတိ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၀]] [[Category:ဂကူမန်]] kcuyv3dspqqwlaiytuc3ytdh3ggxrk7 14 8983 51004 2026-04-11T08:35:00Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|အစာကၞေဟ်မန်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု ပူဂိုလ်မဒှ် '''အစာကၞေဟ် ဂကူမန်''' (Mon writers, authors, and scholars) အလုံအိုတ်..." 51004 wikitext text/x-wiki {{Cat main|အစာကၞေဟ်မန်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု ပူဂိုလ်မဒှ် '''အစာကၞေဟ် ဂကူမန်''' (Mon writers, authors, and scholars) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * အစာကၞေဟ် မချူလိက် နကဵုဘာသာမန် * တၠပညာဝင် ကေုာံ အစာသုတေသနမန် * ကဝိ ကေုာံ အစာချူဒွက်မန် * ကေုာံ အစာကၞေဟ်ဂကူမန် မချူလိက် နကဵုဘာသာတၞဟ် (ဥပမာ- ဘာသာဗၟာ၊ အင်္ဂလိက်) တအ် ပါလုပ်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[လိက်ပတ်မန်]] * [[ဝင်မန်]] [[Category:ဂကူမန်]] [[Category:အစာကၞေဟ်ဂမၠိုင်]] raw9d84z4lc3g1s18kw20p7um9v1k7j 0 8984 51005 2026-04-11T08:37:07Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox | title = အစာကၞေဟ်မန်<br>(Mon Writers) | image = | caption = လိက်သၠရိုတ်မန် မဒှ်အာဲကၟာ အစာကၞေဟ်မန် ခေတ်တြေံ | label1 = ပွံက် | data1 = ညးမချူခၞံ လိက်ပတ်၊ ပြကိုဟ် ကေုာံ ကဗျလင်္ကာ နကဵုဘာသာမန..." 51005 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = အစာကၞေဟ်မန်<br>(Mon Writers) | image = | caption = လိက်သၠရိုတ်မန် မဒှ်အာဲကၟာ အစာကၞေဟ်မန် ခေတ်တြေံ | label1 = ပွံက် | data1 = ညးမချူခၞံ လိက်ပတ်၊ ပြကိုဟ် ကေုာံ ကဗျလင်္ကာ နကဵုဘာသာမန် (ဟွံ) ပူဂိုလ်မန် မချူပရူဂကူမန် | label2 = ခေတ်အဓိက | data2 = ခေတ်လိက်တၟအ်၊ ခေတ်သၠရိုတ်၊ ခေတ်ပ္ဍဵုဗီု (ခေတ်လၟုဟ်) | label3 = ကဏ္ဍအဓိက | data3 = ဝင်၊ သာသနာ၊ သုတေသန၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ရသလိက်ပတ် }} '''အစာကၞေဟ်မန်''' ({{lang-en|Mon Writers / Authors}}) ဝွံ ဒှ်ပူဂိုလ် တၠပညာ၊ ကဝိ၊ ခမဳသင် ကေုာံ အစာသုတေသနဂမၠိုင် မချူခၞံလဝ် ပြကိုဟ်၊ လိက်ကၞပ်၊ ကဗျလင်္ကာ ကေုာံ ပရေင်လိက်ပတ်ဂမၠိုင် နကဵု [[ဘာသာမန်]] ဟွံသေင်မ္ဂး ပူဂိုလ်ဂကူမန် မချူလဝ် လိက်ပတ် နကဵုဘာသာတၞဟ် (ဥပမာ- ဘာသာဗၟာ၊ အင်္ဂလိက်) တအ်ရ။ အစာကၞေဟ်မန်တအ်ဝွံ ဒှ် "မင်မွဲယေန်သၞာင်" (Cultural Guardians) အဓိက သွက်ဂွံထိင်ဒဝ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် အရေဝ်ဘာသာ၊ ဝင် ကေုာံ အာဲကၟာ [[ဂကူမန်]] လုကဴ သၞာံမဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီရ။ == ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ (History and Evolution) == ဝင်အစာကၞေဟ်မန် ကေုာံ လိက်ပတ်မန်ဝွံ နွံကဵု ရာဇဝင်ဇြိုဟ်နက်တုဲ ပါ်လဝ် ခေတ်အဓိက ပိသာ်ရ- === ခေတ် လိက်တၟအ် (Epigraphic Era) === ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲခေတ်ဒွါရဝတဳ ကေုာံ ခေတ်သဓီု (၆ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု ၁၁ ဗွဝ်ကၠံ) ဂှ် အစာကၞေဟ်တအ်ဝွံ ဒှ်အစာလိက်တၟအ် ကေုာံ တၠပညာနန် (Royal scribes) တအ်ရ။ ညးတအ် ချူစၟတ်သမ္တီလဝ် ပရူဝင်၊ ပရေင်သာသနာ ကေုာံ သၞောဝ်ဥပဒေ ပ္ဍဲလတူတၟအ်ရ။ * ဥပမာ - လိက်တၟအ် ကျာ်မျသဳဒဳ (Myazedi inscription) ကေုာံ လိက်တၟအ် ကလျာဏဳ (Kalyani Inscriptions) တအ်ဂှ် ဒှ်သက်သဳ အစောံစရာဲ အစာကၞေဟ်မန် ခေတ်တြေံရ။ === ခေတ် သၠရိုတ် (Palm-leaf Manuscript Era) === ပ္ဍဲခေတ် ဟံသာဝတဳ ကေုာံ ကြဴနူ ဍုင်ဟံသာဝတဳ လီုလာ်အာတုဲ (၁၃ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု ၁၉ ဗွဝ်ကၠံ)၊ လိက်ပတ်မန်ဂှ် ပြံင်လှာဲစိုပ်ကၠုင် လတူသၠရိုတ် (Palm-leaf manuscripts) ရ။ ပ္ဍဲခေတ်ဏအ် အစာကၞေဟ် အဓိကဂှ် ဒှ် '''ခမဳသင်မန်''' ဂမၠိုင်ရ။ * ညးတအ် ကၠာဲစၠောအ် ပိဋကတ်ပိ နူဘာသာပါဠိ နဒဒှ် ဘာသာမန်။ * ချူခၞံ လိက်ဇာတ် (Jataka tales)၊ လိက်ဝင် (ဥပမာ - နိဒါန အရမ္ဘကထာ၊ ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း) ကေုာံ လိက်ဓမ္မသတ် (Dhammasat) နာနာသာ်ရ။ === ခေတ် လၟုဟ် ကေုာံ ပ္ဍဵုဗီု (Modern and Print Era) === ပ္ဍဲ ၂၀ ဗွဝ်ကၠံ ကြဴနူ စက်ပ္ဍဵုဗီု (Printing press) စိုပ်ကၠုင်တုဲ၊ လိက်ပတ်မန်ဂှ် စိုပ်အာ အကြာမှာဇန် ဗွဲမလှဲလးရ။ အစာကၞေဟ်မန် ခေတ်လၟုဟ်တအ်ဝွံ ဟွံချူဆ လိက်သာသနာသၟးတုဲ၊ စချူကၠုင် လိက်ပရိုင်၊ မဂ္ဂဇြေန်၊ ပရူပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင်တန်တဴဂကူ (Nationalism) ရ။ == တာလျိုင် ကေုာံ သြဇာ (Roles and Influences) == အစာကၞေဟ်မန်တအ်ဝွံ နွံကဵု တာလျိုင် ဇၞော်ကဵုဒြဟတ် ပ္ဍဲသၞောတ်မၞိဟ်မန်ရ- # '''ထိင်ဒဝ် အရေဝ်ဘာသာ:''' ဟိုတ်နူ ဍုင်သၟိင်မန် လီုလာ်အာတုဲ အရေဝ်မန် ညံင်ဟွံဂွံကၠေအ်ကၠက်အာဂှ် အစာကၞေဟ်တအ် ဒးဂစာန် ချူပတိတ်ဒၟံင် လိက်ပတ် ရိုဟ်ဟ်သၞာံရ။ # '''စၠောအ်ကဵု ဗဟုသုတ:''' ပရူဝင်ဂကူ ကေုာံ လညာတ်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ်ဂှ် စၠောအ်ကဵု ကောန်ၚာ် သၟတ်တၟိတအ် နကဵု လိက်ကၞပ် ကေုာံ မဂ္ဂဇြေန် (ဥပမာ - လိက်မဂ္ဂဇြေန် လွဳဟာန်၊ ကဴဝဴ) ရ။ # '''ပရေင်သုတေသန:''' အစာသုတေသနမန်တအ် ပံက်ထ္ၜးကဵု ဝင်ဍာံ မအောပ်ဗ္ဒန်ဒၟံင်တအ် ညံင်ဂၠးကဝ် ဂွံတီရ။ == ပူဂိုလ် အစာကၞေဟ်မန် ယၟုပြာကတ်လ္ၚဵု == ပ္ဍဲဝင် လိက်ပတ်မန်မ္ဂး နွံကဵု အစာကၞေဟ် ကေုာံ တၠပညာ ယၟုဒယှ် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ဥပမာ- * '''ခမဳသင်မန် ခေတ်တြေံ:''' ညးမချူခၞံလဝ် ပြကိုဟ်ဝင် ကေုာံ လိက်ဇာတ်ဂမၠိုင်။ * '''[[နိုင်ပန်းလှ|ဒံက်တာ နာဲပါန်လှ]] (Nai Pan Hla):''' တၠပညာသုတေသနဝင် မချူလဝ် ပြကိုဟ် "ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း" ကေုာံ သုတေသန လိက်တၟအ်မန်ဂမၠိုင်။ * '''နာဲထောန်သိင် (Nai Tun Thein):''' တၠပညာ လိက်ပတ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာမန်။ * သီုကဵု ခမဳသင် ခေတ်လၟုဟ် ကေုာံ အစာချူဒွက်၊ အစာကဗျမန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင် မပါလုပ်ရ။ == ပရေင်စိန်ဂၠံင်လၟုဟ် (Contemporary Challenges) == ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ် အစာကၞေဟ်မန်တအ် ဒးဆောမ်ဒုင်ဒၟံင် ပြသၞာနာနာသာ် မပ္တံကဵု- * ပရေင်ထံက်ပင် နူကဵု အလဵုအသဳ ဍောတ်အောန်ဒၟံင်။ * လၟိဟ်ညးဗှ်လိက် နကဵုဘာသာမန် အောန်စှ်ေကၠုင် ဟိုတ်နူ သြဇာ အရေဝ်ဘာသာဓလီု (ဗၟာ ကေုာံ သေံ)။ * ပရေင်ပြံင်လှာဲ ခေတ်ဒဳဂျဳတော (Digital age) မဒးပြံင်လှာဲ နဲကဲ ချူ ကေုာံ ပရးလိက်ပတ်။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[လိက်ပတ်မန်]] * [[ဝင်မန်]] * [[အရေဝ်ဘာသာမန်]] * [[:Category:အစာကၞေဟ်မန်ဂမၠိုင်|စရင် အစာကၞေဟ်မန်ဂမၠိုင်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * South, Ashley (2003). ''Mon Nationalism and Civil War in Burma: The Golden Sheldrake''. Routledge. * [[နာဲသက်လောန်]] (၂၀၁၀)၊ ''အဘိဓာန် မန်-ဗၟာ''။ [[Category:အစာကၞေဟ်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:လိက်ပတ်မန်]] [[Category:ယေန်သၞာင်မန်]] [[Category:အစာကၞေဟ်ဂမၠိုင်]] i9hbgqnug162bw1l3g1fkkxc1t6hiec 14 8985 51006 2026-04-11T08:38:49Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|အစာကၞေဟ်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက (Parent category) သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''အစာကၞေဟ်ဂမၠိုင်''' (Writers and authors) အလုံဂၠးကဝ်ရ..." 51006 wikitext text/x-wiki {{Cat main|အစာကၞေဟ်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက (Parent category) သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''အစာကၞေဟ်ဂမၠိုင်''' (Writers and authors) အလုံဂၠးကဝ်ရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * အစာကၞေဟ်၊ ကဝိ၊ အစာပရိုင်၊ အစာချူလိက်ကၞပ် ကေုာံ အစာသုတေသနဂမၠိုင် * အစာကၞေဟ် ပါ်လဝ် နကဵုဂကူ ကေုာံ ရးနိဂီု (ဥပမာ- [[:Category:အစာကၞေဟ်မန်ဂမၠိုင်|အစာကၞေဟ်မန်]]) * အစာကၞေဟ် ပါ်လဝ် နကဵုကဏ္ဍလိက်ပတ် (ဥပမာ- အစာချူ လိက်ရသ၊ လိက်သုတ၊ လိက်ဝင်) တအ် ပါလုပ်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[လိက်ပတ်]] * [[အစာကၞေဟ်]] {{Commons category|Writers}} [[Category:ပူဂိုလ်ဂမၠိုင်]] [[Category:လိက်ပတ်]] o2whqidznwzzso9zn8hamy3anrn99m7 0 8986 51007 2026-04-11T08:41:48Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "'''ပူဂိုလ်ဒယှ် နူဍုင်လၟိုင်''' ({{lang-en|Famous People from Lamaing}}) ဝွံ ဒှ်စရင် ပကောံပကေဝ်လဝ် ပူဂိုလ်တၠပညာ၊ ခမဳသင်၊ အနုပညာသၟာ ကေုာံ ပူဂိုလ်ဒယှ်တမ္ညဝ် မကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲ '''ဍုင်လၟိ..." 51007 wikitext text/x-wiki '''ပူဂိုလ်ဒယှ် နူဍုင်လၟိုင်''' ({{lang-en|Famous People from Lamaing}}) ဝွံ ဒှ်စရင် ပကောံပကေဝ်လဝ် ပူဂိုလ်တၠပညာ၊ ခမဳသင်၊ အနုပညာသၟာ ကေုာံ ပူဂိုလ်ဒယှ်တမ္ညဝ် မကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲ '''[[ဍုင်လၟိုင်]]'''၊ [[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]]၊ [[တွဵုရးဍုင်မန်]] ရ။ ဍုင်လၟိုင်ဝွံ ဒှ်ဍုင်တြေံမွဲ မနွံကဵု ရာဇဝင်ကျာ်ကေလာသ ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန် မခိုင်ကၠိုက်တုဲ၊ ကတဵုဒှ်လဝ် ပူဂိုလ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် သွက်သာသနာ၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ဂကူမန် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ == ခမဳသင် ကေုာံ တၠပညာ သာသနာဂမၠိုင် == ဍုင်လၟိုင်ဝွံ ဒှ်ဒတန် သာသနာမဇၞော်မောဝ်တုဲ ခမဳသင် တၠပညာ မပြာကတ်လ္ၚဵုတအ်ဂှ်- * '''ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တ သောဘိတ (Bhaddanta Sobhita):''' ဇာတိ ဍုင်လၟိုင်တုဲ ဒှ်ကောန်ကၟိန် ကျာ်ဇၞော်အစာ သီလာစာရ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ရ။ ညးဝွံ ဒှ်အစာလိက် မဖျေဟ်လဝ် လိက်ပရိယတ္တိ ပ္ဍဲဘာဗ္ဂေါပရိယတ္တိမန် ဍုင်မတ်မလီု ကေုာံ ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် သွက်သာသနာ ဗွဲမပြာကတ်ရ။ * '''ဘဒ္ဒန္တ သြဘာသ (Bhaddanta Sobhasa):''' ဇာတိ ဍုင်လၟိုင်တုဲ၊ ဒှ်အစာလိက် အဓိက ပ္ဍဲတိုက်လိက်မန် ဘာဗိုလ်လ္ၚီ (ဍုင်လ္ဂုင်) မယိုက်ဂၠေင်လဝ် ပရေင်ပရိယတ္တိ ကေုာံ ဘိုင်ဖျေဟ်ကဵုလိက်သင်မန် လုကဴသၞာံမဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီရ။ == ပူဂိုလ် အနုပညာ ကေုာံ တၠပညာဂမၠိုင် == * '''အစာတာမလာ (Tamalar):''' ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၈ ပ္ဍဲဍုင်လၟိုင်ရ။ ညးဝွံ ဒှ်အစာကသူ (Painter) ယၟုပြာကတ်မွဲတၠ ပ္ဍဲရးနိဂီုဗၟာတုဲ၊ တိုန်လဝ် ဘာကွတ်ပညာရုပ်ကသူ ဍုင်လ္ဂုင် (State School of Fine Arts, Yangon) ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၁-၂၀၀၄ ရ။ ပရေင်အနုပညာညးဂှ် ဂွံဒုင်ထ္ၜးပျး ပ္ဍဲပြပွဲ အနုပညာနာနာ ကေုာံ ပါလုပ် ပ္ဍဲလိက်ကၞပ် အဆံင်ဂၠးကဝ် (ဥပမာ - လိက်ကၞပ် ''Painting Myanmar's Transition'') ဂမၠိုင်ရ။ == ဒါယကာ ကေုာံ ညးယိုက်ဂၠေင် သွက်ဍုင်ကွာန် == * '''နာဲချူတာန် (Nai Chu Tan):''' ဇာတိကွာန် ကံဍောတ် (ပွိုင်ဍုင်လၟိုင်)။ ညးဝွံ ဒှ်ဒါယကာ အဓိက မက္ဍိုက်က္ဍိုပ် ကဵုဒါန် က္ဍိုင်ကျာ်ထဝ် ကေုာံ ခမောမ်ဗိုတ်ထဝ် သွက် [[ကျာ်ကေလာသ (ဍုင်လၟိုင်)]] ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ သီုသ္ပလဝ် ဒါယကာ သာမဏဳ လ္ၚီ (၁၀၀၀) ဇကု သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ် သာသနာ ပ္ဍဲဒေသလၟိုင်ရ။ * '''မိယှုင် (Mi Shung):''' ဇာတိ ဍုင်လၟိုင် မပဒတဴ ပ္ဍဲဍုင်လ္ဂုင်တုဲ၊ ဒှ်ဒါယကာ အဓိက မပတိုန်ကသပ် ကေုာံ ထံက်ပင် သွက်ဂွံ လဟဵုပတိုန် က္ဍိုင်ကျာ်ထဝ် ကျာ်ကေလာသ ညံင်ဂွံအံင်ဇၞးရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဍုင်လၟိုင်]] * [[ကျာ်ကေလာသ (ဍုင်လၟိုင်)]] * [[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]] * [[တွဵုရးဍုင်မန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * ဂကောံဂေါပက (၁၃၅၆)၊ ''ဝင်ကျာ်ကေလာသ ဝၚ်တၟိ''၊ ဍုင်လၟိုင်။ * HKU Press (2021). ''Painting Myanmar's Transition''. [[Category:ဍုင်လၟိုင်]] [[Category:ပူဂိုလ်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:တွဵုရးဍုင်မန်]] iyibncilwycg08nfhi3dmibv3z5ww9g 51008 51007 2026-04-11T08:43:24Z Aue Nai 24 51008 wikitext text/x-wiki '''ပူဂိုလ်ဒယှ် နူဍုင်လၟိုင်''' ({{lang-en|Famous People from Lamaing}}) ဝွံ ဒှ်စရင် ပကောံပကေဝ်လဝ် ပူဂိုလ်တၠပညာ၊ ခမဳသင်၊ အနုပညာသၟာ ကေုာံ ပူဂိုလ်ဒယှ်တမ္ညဝ် မကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲ '''[[ဍုၚ်လၟိုၚ်|ဍုင်လၟိုင်]]'''၊ [[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]]၊ [[တွဵုရးဍုင်မန်]] ရ။ ဍုင်လၟိုင်ဝွံ ဒှ်ဍုင်တြေံမွဲ မနွံကဵု ရာဇဝင်ကျာ်ကေလာသ ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန် မခိုင်ကၠိုက်တုဲ၊ ကတဵုဒှ်လဝ် ပူဂိုလ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် သွက်သာသနာ၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ဂကူမန် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ == ခမဳသင် ကေုာံ တၠပညာ သာသနာဂမၠိုင် == ဍုင်လၟိုင်ဝွံ ဒှ်ဒတန် သာသနာမဇၞော်မောဝ်တုဲ ခမဳသင် တၠပညာ မပြာကတ်လ္ၚဵုတအ်ဂှ်- * '''ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တ သောဘိတ (Bhaddanta Sobhita):''' ဇာတိ ဍုင်လၟိုင်တုဲ ဒှ်ကောန်ကၟိန် ကျာ်ဇၞော်အစာ သီလာစာရ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ရ။ ညးဝွံ ဒှ်အစာလိက် မဖျေဟ်လဝ် လိက်ပရိယတ္တိ ပ္ဍဲဘာဗ္ဂေါပရိယတ္တိမန် ဍုင်မတ်မလီု ကေုာံ ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် သွက်သာသနာ ဗွဲမပြာကတ်ရ။ * '''ဘဒ္ဒန္တ သြဘာသ (Bhaddanta Sobhasa):''' ဇာတိ ဍုင်လၟိုင်တုဲ၊ ဒှ်အစာလိက် အဓိက ပ္ဍဲတိုက်လိက်မန် ဘာဗိုလ်လ္ၚီ (ဍုင်လ္ဂုင်) မယိုက်ဂၠေင်လဝ် ပရေင်ပရိယတ္တိ ကေုာံ ဘိုင်ဖျေဟ်ကဵုလိက်သင်မန် လုကဴသၞာံမဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီရ။ == ပူဂိုလ် အနုပညာ ကေုာံ တၠပညာဂမၠိုင် == * '''အစာတာမလာ (Tamalar):''' ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၈ ပ္ဍဲဍုင်လၟိုင်ရ။ ညးဝွံ ဒှ်အစာကသူ (Painter) ယၟုပြာကတ်မွဲတၠ ပ္ဍဲရးနိဂီုဗၟာတုဲ၊ တိုန်လဝ် ဘာကွတ်ပညာရုပ်ကသူ ဍုင်လ္ဂုင် (State School of Fine Arts, Yangon) ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၁-၂၀၀၄ ရ။ ပရေင်အနုပညာညးဂှ် ဂွံဒုင်ထ္ၜးပျး ပ္ဍဲပြပွဲ အနုပညာနာနာ ကေုာံ ပါလုပ် ပ္ဍဲလိက်ကၞပ် အဆံင်ဂၠးကဝ် (ဥပမာ - လိက်ကၞပ် ''Painting Myanmar's Transition'') ဂမၠိုင်ရ။ == ဒါယကာ ကေုာံ ညးယိုက်ဂၠေင် သွက်ဍုင်ကွာန် == * '''နာဲချူတာန် (Nai Chu Tan):''' ဇာတိကွာန် ကံဍောတ် (ပွိုင်ဍုင်လၟိုင်)။ ညးဝွံ ဒှ်ဒါယကာ အဓိက မက္ဍိုက်က္ဍိုပ် ကဵုဒါန် က္ဍိုင်ကျာ်ထဝ် ကေုာံ ခမောမ်ဗိုတ်ထဝ် သွက် [[ကျာ်ကေလာသ (ဍုင်လၟိုင်)]] ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ သီုသ္ပလဝ် ဒါယကာ သာမဏဳ လ္ၚီ (၁၀၀၀) ဇကု သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ် သာသနာ ပ္ဍဲဒေသလၟိုင်ရ။ * '''မိယှုင် (Mi Shung):''' ဇာတိ ဍုင်လၟိုင် မပဒတဴ ပ္ဍဲဍုင်လ္ဂုင်တုဲ၊ ဒှ်ဒါယကာ အဓိက မပတိုန်ကသပ် ကေုာံ ထံက်ပင် သွက်ဂွံ လဟဵုပတိုန် က္ဍိုင်ကျာ်ထဝ် ကျာ်ကေလာသ ညံင်ဂွံအံင်ဇၞးရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဍုင်လၟိုင်]] * [[ကျာ်ကေလာသ (ဍုင်လၟိုင်)]] * [[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]] * [[တွဵုရးဍုင်မန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * ဂကောံဂေါပက (၁၃၅၆)၊ ''ဝင်ကျာ်ကေလာသ ဝၚ်တၟိ''၊ ဍုင်လၟိုင်။ * HKU Press (2021). ''Painting Myanmar's Transition''. [[Category:ဍုင်လၟိုင်]] [[Category:ပူဂိုလ်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:တွဵုရးဍုင်မန်]] 47a40szyd2rcb90sm81sn9pbdnfyl1l 51009 51008 2026-04-11T08:47:11Z Aue Nai 24 /* ခမဳသင် ကေုာံ တၠပညာ သာသနာဂမၠိုင် */ 51009 wikitext text/x-wiki '''ပူဂိုလ်ဒယှ် နူဍုင်လၟိုင်''' ({{lang-en|Famous People from Lamaing}}) ဝွံ ဒှ်စရင် ပကောံပကေဝ်လဝ် ပူဂိုလ်တၠပညာ၊ ခမဳသင်၊ အနုပညာသၟာ ကေုာံ ပူဂိုလ်ဒယှ်တမ္ညဝ် မကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲ '''[[ဍုၚ်လၟိုၚ်|ဍုင်လၟိုင်]]'''၊ [[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]]၊ [[တွဵုရးဍုင်မန်]] ရ။ ဍုင်လၟိုင်ဝွံ ဒှ်ဍုင်တြေံမွဲ မနွံကဵု ရာဇဝင်ကျာ်ကေလာသ ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန် မခိုင်ကၠိုက်တုဲ၊ ကတဵုဒှ်လဝ် ပူဂိုလ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် သွက်သာသနာ၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ဂကူမန် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ == ခမဳသင် ကေုာံ တၠပညာ သာသနာဂမၠိုင် == ဍုင်လၟိုင်ဝွံ ဒှ်ဒတန် သာသနာမဇၞော်မောဝ်တုဲ ခမဳသင် တၠပညာ မပြာကတ်လ္ၚဵုတအ်ဂှ်- * '''ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ''' (ဘွဲ့တံဆိပ်တော်: အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ) ဝွံ ဒှ်ကျာ်ဇၞော်အစာ ပဓာနနာယက [[ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး၊]] [[လၟိုင်၊ ဍုင်|ဍုင်လၟိုင်၊]] ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ [[တွဵုရးမန်]] ရ။ * '''ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တ သောဘိတ (Bhaddanta Sobhita):''' ဇာတိ ဍုင်လၟိုင်တုဲ ဒှ်ကောန်ကၟိန် ကျာ်ဇၞော်အစာ သီလာစာရ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ရ။ ညးဝွံ ဒှ်အစာလိက် မဖျေဟ်လဝ် လိက်ပရိယတ္တိ ပ္ဍဲဘာဗ္ဂေါပရိယတ္တိမန် ဍုင်မတ်မလီု ကေုာံ ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် သွက်သာသနာ ဗွဲမပြာကတ်ရ။ * '''ဘဒ္ဒန္တ သြဘာသ (Bhaddanta Sobhasa):''' ဇာတိ ဍုင်လၟိုင်တုဲ၊ ဒှ်အစာလိက် အဓိက ပ္ဍဲတိုက်လိက်မန် ဘာဗိုလ်လ္ၚီ (ဍုင်လ္ဂုင်) မယိုက်ဂၠေင်လဝ် ပရေင်ပရိယတ္တိ ကေုာံ ဘိုင်ဖျေဟ်ကဵုလိက်သင်မန် လုကဴသၞာံမဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီရ။ == ပူဂိုလ် အနုပညာ ကေုာံ တၠပညာဂမၠိုင် == * '''အစာတာမလာ (Tamalar):''' ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၈ ပ္ဍဲဍုင်လၟိုင်ရ။ ညးဝွံ ဒှ်အစာကသူ (Painter) ယၟုပြာကတ်မွဲတၠ ပ္ဍဲရးနိဂီုဗၟာတုဲ၊ တိုန်လဝ် ဘာကွတ်ပညာရုပ်ကသူ ဍုင်လ္ဂုင် (State School of Fine Arts, Yangon) ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၁-၂၀၀၄ ရ။ ပရေင်အနုပညာညးဂှ် ဂွံဒုင်ထ္ၜးပျး ပ္ဍဲပြပွဲ အနုပညာနာနာ ကေုာံ ပါလုပ် ပ္ဍဲလိက်ကၞပ် အဆံင်ဂၠးကဝ် (ဥပမာ - လိက်ကၞပ် ''Painting Myanmar's Transition'') ဂမၠိုင်ရ။ == ဒါယကာ ကေုာံ ညးယိုက်ဂၠေင် သွက်ဍုင်ကွာန် == * '''နာဲချူတာန် (Nai Chu Tan):''' ဇာတိကွာန် ကံဍောတ် (ပွိုင်ဍုင်လၟိုင်)။ ညးဝွံ ဒှ်ဒါယကာ အဓိက မက္ဍိုက်က္ဍိုပ် ကဵုဒါန် က္ဍိုင်ကျာ်ထဝ် ကေုာံ ခမောမ်ဗိုတ်ထဝ် သွက် [[ကျာ်ကေလာသ (ဍုင်လၟိုင်)]] ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ သီုသ္ပလဝ် ဒါယကာ သာမဏဳ လ္ၚီ (၁၀၀၀) ဇကု သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ် သာသနာ ပ္ဍဲဒေသလၟိုင်ရ။ * '''မိယှုင် (Mi Shung):''' ဇာတိ ဍုင်လၟိုင် မပဒတဴ ပ္ဍဲဍုင်လ္ဂုင်တုဲ၊ ဒှ်ဒါယကာ အဓိက မပတိုန်ကသပ် ကေုာံ ထံက်ပင် သွက်ဂွံ လဟဵုပတိုန် က္ဍိုင်ကျာ်ထဝ် ကျာ်ကေလာသ ညံင်ဂွံအံင်ဇၞးရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဍုင်လၟိုင်]] * [[ကျာ်ကေလာသ (ဍုင်လၟိုင်)]] * [[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]] * [[တွဵုရးဍုင်မန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * ဂကောံဂေါပက (၁၃၅၆)၊ ''ဝင်ကျာ်ကေလာသ ဝၚ်တၟိ''၊ ဍုင်လၟိုင်။ * HKU Press (2021). ''Painting Myanmar's Transition''. [[Category:ဍုင်လၟိုင်]] [[Category:ပူဂိုလ်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:တွဵုရးဍုင်မန်]] jd0xzmiizhdfhx9un709jzgnrrn2l0m 14 8987 51011 2026-04-11T08:54:00Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|ခမဳသင်မန်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ခမဳသင် ဂကူမန်''' (Mon Buddhist monks, Sayadaws, and scholars) အလုံအိုတ်သီ..." 51011 wikitext text/x-wiki {{Cat main|ခမဳသင်မန်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ခမဳသင် ဂကူမန်''' (Mon Buddhist monks, Sayadaws, and scholars) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * ခမဳသင်မန် မယိုက်ဂၠေင်လဝ် ပရေင်သာသနာ၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်လိက်ပတ်မန် (ဥပမာ- ကျာ်ဇၞော်အစာ၊ တၠဂုဏ်အစာ၊ အစာလိက်ဂမၠိုင်) * ခမဳသင်မန် မအံင်ဇၞးလဝ် ပေါဲစၟဳစၟတ် တိပိဋကဓရ ကေုာံ ကလိဂွံလဝ် တဆိပ်ကြာသာသနာဂမၠိုင် * ခမဳသင်မန် မဒှ်အစာကၞေဟ်၊ အစာဝင်၊ တၠပညာ ကေုာံ အစာသုတေသနတအ် ပါလုပ်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ]] * [[လိက်ပတ်မန်]] * [[ဂကူမန်]] [[Category:ဂကူမန်]] [[Category:ခမဳသင်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] qi9gmfjok6xxu6eb6uj3624qghmowen 0 8988 51013 2026-04-11T09:14:03Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "== နိဒါန် == [cite: 15, 35] သ္ပဟိုတ်ကဵု က္ဍိုပ်လိက်ဏအ်တုဲ၊ ပရေင်လ္ၚတ်ဏအ်ဂှ် လ္ၚတ်စၟဳစၟတ်လဝ် ဂကောံဝိပဿနာ (Insight Meditation Society - IMS) ပ္ဍဲဍုင် Barre, တွဵုရး Massachusetts မဒှ်ဂကောံတိုင်ခဳ သွက်..." 51013 wikitext text/x-wiki == နိဒါန် == [cite: 15, 35] သ္ပဟိုတ်ကဵု က္ဍိုပ်လိက်ဏအ်တုဲ၊ ပရေင်လ္ၚတ်ဏအ်ဂှ် လ္ၚတ်စၟဳစၟတ်လဝ် ဂကောံဝိပဿနာ (Insight Meditation Society - IMS) ပ္ဍဲဍုင် Barre, တွဵုရး Massachusetts မဒှ်ဂကောံတိုင်ခဳ သွက်ဂွံပြးချာဲ တဝှ်ဍောင်ဓရ် ဗုဒ္ဓဘာသာထေရဝါဒ ဇရေင်ဂကောံမၞိဟ်ရးပလိုတ်ရ။ ဂကောံ IMS ဏအ်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ 1975 နကဵု ညးမကၠောန်ဗဒှ်ကၠာအိုတ် Sharon Salzberg, Jack Kornfield, ကေုာံ Joseph Goldstein တုဲ၊ ဒက်ပ္တန်လဝ် သွက်ဂွံကဵု ဒၞာဲတၟေင် သွက်ဂွံပွံင်ပၟဝ် ပ္တိတ်ဇြဟတ်ကဵု ဓရ်ဝိပဿနာ ကေုာံ မေတ္တာ၊ မဖျအ်ဖအိုတ်လဝ် အခိုက်ကၞာအာရှ သွက်ဂွံကိတ်ညဳ ကုမၞိဟ်ခေတ်တၟိ မဟွံဆက်စပ်ကဵု ဘာသာရ။ တင်ရန်တၟအ် ပရေင်လ္ၚတ်ဏအ်ဂှ် သွက်ဂွံပါ်ပဲါ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဂကောံ IMS၊ သ္ၚေဝ်ဂၠိပ် နဲကဲမပြံင်လှာဲ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပရေင်ပါလုပ် ပ္ဍဲပရေင်ချဳဒရာင် သတိ (mindfulness) အလုံဂၠးကဝ်ရ။ အဓိက လိက်ပရေင်ဏအ်ဂှ် လ္ၚတ်ရံင် ဗီုလဵု အခိုက်ကၞာဓမ္မရးဗၟံက် မမင်မွဲလဝ် အတိုင်တြေံတုဲ ပြံင်လှာဲအာ ကေုာံ တင်ဝါတ်ဂါတ် မဆေင်ကဵု မၞိဟ်ရးပလိုတ်၊ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဒဳဂျဳတေဝ်၊ ကေုာံ ပရေင်တန်တဴ ဂကောံတုဲ၊ ဒှ်နဲကဲ သွက်ဂကောံဗုဒ္ဓဘာသာ တၞဟ်ဟ်တအ် ဂွံဆက်ကၠောန်အာရ။ == 1. သာသနာဝင် ကေုာံ ပရူပရာ == === 1.1 ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဒက်ပ္တန် === ပရူ ဂကောံဝိပဿနာ (IMS) ဂှ် ဒှ်ပရူ "ၜိုပ်ထဝ်" ရးအမေရိကာန် ဗုဒ္ဓဘာသာရ။ ဂကောံ IMS ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ 1975 နကဵု မၞိဟ်သၟတ်အမေရိကာန် ပိတၠ—Sharon Salzberg, Jack Kornfield, ကေုာံ Joseph Goldstein—မကလေင်စဴကၠုင် နူမလ္ၚတ်လဝ် ပ္ဍဲအိန္ဒိယ၊ ဗၟာ၊ ကေုာံ သေံရ။ ပ္ဍဲအခိင် 1960s လက္ကရဴ ကေုာံ 70s စဂှ်၊ ညးတအ် လ္ၚတ်လဝ် ဇရေင်အ္စာ S.N. Goenka, မဟာစည်ဆရာတော် (Mahasi Sayadaw), ကေုာံ မုနိန္ဒ (Munindra) ရ။ ညးတအ် ရန်တၟအ် သွက်ဂွံကေတ်နင် ကြက်ရှ်ဝိပဿနာ ဇရေင် ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်၊ ဆဂး ညးတအ် ညာတ်ကေတ် ဒဒှ်ရ သွက်ဂွံတန်တဴလံလဂှ်၊ နွံပၟိက် ဒၞာဲတန်တဴ မဟွံဆက်စပ် ကုအခိုက်ကၞာ ဘာလကျာ် အာရှရ။ ညးတအ် ရာန်ကေတ်လဝ် ဘာခရေတ်ယာန် တြေံမွဲ ပ္ဍဲကွာန် Barre, Massachusetts, တုဲ ပြံင်လှာဲထောံ နဒဒှ် ဗဟဵုကမ္မဌာန် မသ္ၚိတ်ဇြရ။ === 1.2 ဒၞာဲ: "ဓမ္မ မဟွံမွဲကဵု ပယျဵု" === နွံပ္ဍဲတိ ဂြိုပ် 200 ဧကတုဲ၊ IMS ဂှ် ပါ်လဝ် ဒၞာဲအဓိက ၜါဒၞာဲရ။ * '''ဗဟဵုကမ္မဌာန် (The Retreat Center):''' သွက်ဂွံ တန်တဴကမ္မဌာန် အခိင်ဇမၠိ ကေုာံ လဒေါဝ် (7 စဵုကဵု 14 တ္ၚဲ)။ * '''ဒၞာဲဇူဂြိုပ် (The Forest Refuge):''' ပံက်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ 2003 တုဲ၊ ဒၞာဲဏအ်ဂှ် သွက်ညးမက္ဍိုက်ပေင်ကဵု ပရေင်ဆဵုဂဗ ဇၞော်ပၟဝ်ကမ္မဌာန် အခိင်ဂၠိင်၊ စနူ မွဲဂိတု စဵုကဵု မွဲသၞာံရ။ === 1.3 တင်ရန်တၟအ် ကေုာံ ဗီုရုပ် === တင်ရန်တၟအ် IMS ဂှ် သွက်ဂွံကဵု ဒၞာဲမသ္ၚိတ်ဇြ သွက်ဂွံလ္ၚတ် ကေုာံ ပၟဝ် ဓရ်ဝိပဿနာ ကေုာံ ဓရ်မေတ္တာ ရ။ လညာတ်ညးတအ်ဂှ် ဒဒှ်ရ ပရေင်ဗၠးၜးဂှ် ဇၟာပ်မၞိဟ် ကလိဂွံမာန်၊ ဟွံရုဲစှ်ဘာသာ ဇၟာပ်ပ်ဘာသာ မတန်တဴ ပ္ဍဲလိုက်လောကဏံ ကတ်လ္ၚတ်ပ္တိတ်ဇြဟတ်မ္ဂး ကလိဂွံမာန်ဖအိုတ်ရ။ ဟွံတုပ်သၟဟ်ကဵု ကုအခိုက်ကၞာတြေံတအ်ရ၊ ညးမကၠုင်စိုပ်ကၠုင် ဌာန်ဒ္တန်ဇရေင်IMSတအ်ဂှ် ဟွံသ္ပအရီု အာတ်မိက်သွက်ဂွံ "ပြံင်လှာဲ" လုပ်ဗုဒ္ဓဘာသာရ။ စၞးဂှ်၊ ညးတအ် ကဵုနဲကဲ "ကၠုင်တုဲ ရံင်" (ဧဟိပဿိကော - Ehipassiko) မစွံအာရီု လ္တူ ပရေင်ဆဵုဂဗစိုတ် နကဵုအလဵုလဵုဇကုရ။ == 2. နဲကဲပၟဝ် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ အခိုက်ကၞာ == === 2.1 ဗီုပြင် ပၟဝ်: နဲကဲ ဝိပဿနာ === အဓိက နဲကဲဇၞော်ပၟဝ် ဝိပဿနာ ပ္ဍဲ IMS ဂှ်၊ မကၠာဲလဝ် နဒဒှ် "ညာတ်ကၠး" ရ။ နဲကဲဏအ်ဂှ် ကၠုင်နူ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ် ရ။ * '''သ္ၚိတ်ဇြ (Noble Silence):''' တန်ထ္ၜးကမ္မဌာန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ကၠောန်လဝ် နကဵု မသ္ၚိတ်ဇြ သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေအ်ဖျေံ အာရီုမ္ၚး တုဲ ညံင်ညးပၟဝ်တအ် ဂွံသ္ၚေဝ်ဂၠိပ် စက်ယန္တရာ ပ္ဍဲစိုတ်မာန်ရ။ * '''စင်္ကြံ ကေုာံ ဂဇအ် ကမ္မဌာန်:''' သ္ၚိအင်အခိင်ဂှ် ပြံင်လှာဲလဝ် အကြာ 45 မိနေတ် သွက်ဂွံ ဂဇအ် ကေုာံ ကွာ်စင်္ကြံ၊ မပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ သတိဂှ် ဒးဆက်စပ်မံင်တုဲ ဟွံကေတ်လဝ် ပယျဵု ပ္ဍဲဣရိယာပိုတ် မွဲမွဲရ။ * '''မေတ္တာ (Metta):''' IMS ဂှ် နကဵု Sharon Salzberg က္ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ ဒယှ်တှ်တဴ ပ္ဍဲပရေင်ဖန်ဗဒှ် မေတ္တာ နဒဒှ် နဲကဲဇၞော်ပၟဝ်တၞဟ်ခြာ ပ္ဍဲရးပလိုတ်ရ။[၉] === 2.2 နဲကဲဗ္တောန် ကေုာံ ပရေင်ဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာ === IMS ပံက်လဝ် "နဲကဲတန်ဗ္တောန်ဇၞော်ပၟဝ်ကမ္မဌာန် ရးပလိုတ်" ရ။ ပ္ဍဲဏအ် ပါလုပ်တဴ: * '''တဝှ်ဓရ် (Dharma Talks):''' ပရေင်ဟီုတွံ အခိင်ဗတံ မသုင်စောဲ အရေဝ်ခေတ်တၟိ၊ ဟာသ၊ ကေုာံ ပညာစိုတ် သွက်ဂွံ သောင်ကလး အဓိပ္ပါယ် ပါဠိတြေံရ။ * '''ပရေင်ဆဵုဂဗ ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် (Individual Interviews):''' အ္စာတအ် ဆဵုဂဗ ကုကွးဘာ မွဲကဵုမွဲတုဲ သွက်ဂွံ ကဵုကသပ်လ္တူပူဂိုလ်၊ မကၠောန်သ္ပ နဒဒှ် "အ္စာရီု" ဂၠိုင်နူ "ဒေဝတဴ" ရ။ * '''ပရေင်ဖအိုတ် အခိုက်ကၞာ (Removal of Ritual):''' မၞးတအ် ဟွံဆဵု ပရေင်ဖ္ဍောတ်ပါဠိ ဂၠိုင်ဂၠိုင်၊ လ္ၚောဝ်ကျာ်ပဋိမာရုပ်ဂှ် ရုဲစှ်ကေတ်မာန်၊ ကေုာံ အခိုက်ကၞာ "ကၠောန်ကုသိုလ်" ပ္ဍဲအာရှဂှ် ပြံင်လှာဲလဝ် နကဵု သၞောတ်ဒါန (Dana)، မဒှ်ဒၞာဲ အ္စာ ကေုာံ ဒၞာဲတန်တဴတအ် ကလိဂွံ ထံက်ပင် နူကဵု ပရေင်ကဵုဒါန် နကဵုစေတနာရ။ === 2.3 ပရေင်ပံင်သၟဟ် အခိုက်ကၞာ: သၠးဂၠံဂဝ် သတိ မဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာ === IMS ဂှ် ဒှ် "က္ၜင်မိ" မသၠးဂၠံဂဝ် ကဵု Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) ရ။ Jon Kabat-Zinn, ညးမဒက်ပ္တန် MBSR ဂှ် ဒှ်ကွးဘာ အခိင်ဇမၠိင် ပ္ဍဲ IMS ရ။ IMSဂှ် ပြံင်လှာဲစုတ်လဝ် ဒၞာဲလွဳယဲ နကဵုနဲကဲခိုင်ကၠိုက် ဗီုဘာတြေံတြဟ်တုဲ၊ က္တဵုဗဒှ်ကဵု "ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု သတိ" အလုံဂၠးကဝ်ရ။ ပရေင်ပံင်သၟဟ်ဏအ် ပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ အခိုက်ကၞာဇၞော်မွဲ မဒှ်ဒၞာဲ နဲကဲဗုဒ္ဓဘာသာဂှ် တးပါဲထောံ ယၟုဘာသာတုဲ သုင်စောဲလဝ် ပ္ဍဲ ဂဥုဲ ကေုာံ ပညာစိုတ် ရးပလိုတ်တံရ။ == 3. တင်ဝါတ်ဂါတ် ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပဲါ == ၜိုန်ရ အံင်ဇၞးကီုလေဝ်၊ IMS ဂှ် ဒးဆဵုဂဗ ကဵု ပရေင်ပါ်ပဲါ အပ္ဍဲ ကေုာံ မ္ၚး မဇၞော်ကဵုဒြဟတ်တုဲ ဒှ်ဟိုတ် ညံင်ဒြဟတ်ဂကောံ ဂွံပြံင်လှာဲတဴတက်ရ။ === 3.1 "Whiteness - ပရေင်သာ်ဗု" ပ္ဍဲ ဇေန်/ဝိပဿနာ အမေရိကာန် === အတိုင်ဝင်၊ မၞိဟ်မပါလုပ် ပ္ဍဲ IMS ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ် မၞိဟ်သာ်ဗု၊ ကဆံင်လဒေါဝ်-လ္တူ၊ ကေုာံ ကတ်လဝ်ပညာသၠုင်ရ။ ဟိုတ်ဏံဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု ပရေင်ပါ်ပဲါ ဒဒှ်ရ ဗဟဵုဏအ်ဂှ် ဒှ် "ဒၞာဲမၞိဟ်တၠဒြပ်" ဟွံစွံအာရီု လ္တူ ပရေင်ဒုင်ဒၟံင်ဒဒိုက် ဂကောံမၞိဟ် မဒးဒုင်ဖျေဟ်လဝ် ကဆံင်တအ်ရ။ "ပရေင်သ္ၚိတ်ဇြ" ပ္ဍဲတန်ကမ္မဌာန်ဂှ် လဆောဝ် ဒးဒုင်ပါ်ပဲါ နဒဒှ် ပရေင်အခေါင်တၟေင်—မဒှ် ပရေင်ဒြေပ်ဒဴ နူလောက စၞးမပါလုပ် ပ္ဍဲလောကရ။ === 3.2 ပရေင်တက်ကျာ "McMindfulness" === ဟိုတ်နူ နဲကဲပၟဝ် IMS ဂှ် ဒှ်တိုင်ခဳ သွက်သတိ ဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာတုဲ၊ ဂကောံဏအ် မလေပ် ဒးဒုင်လုပ် ပ္ဍဲ ပရေင်ပါ်ပဲါ "McMindfulness" ရ။ ညးပါ်ပဲါတအ် ဟီုလဝ် ဒဒှ်ရ နမဖအိုတ်ထောံ ရိုဟ်ကၞက် သဳလ ကေုာံ သံဃာ နူဗုဒ္ဓဘာသာဂှ်၊ နဲကဲပၟဝ်ဏအ် ဒှ်အာ ကိရိယာ သွက် သၞောတ်သမ္မာဇဳဝ—အရီု မၞိဟ်တအ် ညံင်ဂွံဒှ် "ကောန်ကမၠောန် ကမ္ပဏဳ မညိင်ဝတ်" စၞး မဒှ် သတ်မကလိဂွံ ပရေင်ဗၠးၜးရ။ === 3.3 ဒြဟတ်အဝဵု ကေုာံ ပရေင်တာလျိုင် === တုပ်ကဵု ဂကောံဗုဒ္ဓဘာသာ ရးပလိုတ် တၞဟ်တအ်ကီု၊ IMS ဂှ် ဒးပြံင်လှာဲ နူ နဲကဲ "ဂုရု" မက္ဍိုက်က္ဍိုပ် နကဵုညးဒက်ပ္တန် ကၠုင်စိုပ် နဲကဲဂကောံ မစိုန်သကီုရ။ ၜိုန်ရ IMS ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ပါဲဓလေတ်မာန်ကၠုင် ပရေင်ဟွံခိုဟ် ဆေင်ကဵုလိင် မက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ ဗဟဵု ဇေန် ကေုာံ တိဗေတ် တၞဟ်တအ်ကီုလေဝ်၊ တင်ဝါတ်ဂါတ် နွံဒၟံင်ဏီဂှ်: ဗီုလဵု ဂွံမင်မွဲ ကဆံင် "အ္စာ" ဗီုအ္စာသင် အဃောမဒ္ဂေတ်ဗက်တဴ ပရေင်ညာတ်ဗၠးဗၠးၜးၜး ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ခေတ်တၟိရ။ == 4. ဂၠံင်တရဴ အနာဂတ် == သွက်ဂွံဒက်ပ္တိုန် ပရေင်တန်တဴ ဗွဲစၟတ် ကေုာံ ပရေင်ဆက်စပ် ပ္ဍဲ 21 ဗွဝ်ကၠံဏအ်၊ IMS ဒးရံင်အာ တိုင်ခဳ အဓိက ပန်သာ်: === 4.1 ပရေင်တန်တဴ ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ === ဘာ Barre ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲတြေံ ပ္ဍဲ အခိင်ဥတုမပြံင်လှာဲရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ပြံင်လှာ် ဒၞာဲတိ 200 ဨကဏအ် ညံင်ဂွံဒှ် "Carbon-Neutral Dharma Center" ရ။ ပ္ဍဲဏအ်ဂှ် ပါလုပ်တဴ ပရေင်စုတ်ပလာင်တ္ၚဲ သွက်ဂွံ ကဵုဒြဟတ် ဒၞာဲဇူဒီုပ္ဍဲဂြိုပ် မနွံပၟိက်ဒြဟတ် ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ်ဂြိုပ် မကိတ်ညဳ ကုလညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ လ္တူ ပရေင်ဆက်စပ် လမျီုသီုဖအိုတ်ရ။ === 4.2 ပညာ: ပဇြိုဟ်နက် "ရိုဟ်ကၞက်ဓမ္မ" === ဟိုတ်နူ သတိ ဒှ်ကၠုင် မဗဳဇ ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်ဂၠိုင်တုဲ၊ IMS နွံအခေါင်အရာ သွက်ဂွံ ပံက် "ပရေင်ပညာဓမ္မ ကဆံင်လဒေါဝ် ကေုာံ သၠုင်" ရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ဒက်ပ္တန် ပရေင်လ္ၚတ် "သုတ် (Sutta)" နှဴရဴရ။ === 4.3 ပရေင်ပါလုပ် ဒဳဂျဳတေဝ်: "သံဃာ ဂၠးကဝ်" === ယဲကပ် COVID-19 ဒှ်ကၠုင်တုဲ ဗ္တောန်ထ္ၜးတဴဓဝ် နကဵုအောင်လာင် (online)လေဝ် အံင်ဇၞးကၠုင်ရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ချာဲပ္တိတ် တိုက်လိက် ဒဳဂျဳတေဝ် "Dharma Seed" သွက်ဂွံဒှ် စကြံ (Plafrom) ဒၞာဲကတ်လ္ၚတ် သုင်စောဲ AI ရ။ နမသုင်စောဲ ကတ်လ္ၚတ် နူLLMs ကုဂကောံ IMSဏအ်ဂှ် ဒှ်ဟိုတ်မကဵုဒၟံင်"အ္စာရီု ဓမ္မ ဒဳဂျဳတေဝ်" သွက် ညးမဟွံမွဲကဵု အခိင် ဟွံသေင်မ္ဂး သြန် သွက်ဂွံအာဇရေင် တွဵုရး Massachusetts ရ။ === 4.4 ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဂကောံမၞိဟ်: ပရေင်နာနာ၊ ညဳသၟဟ်၊ ကေုာံ ပရေင်ပါလုပ် (DEI) === IMS ဂှ် စကွာ်ကၠုင်လဝ် ဂၠံင်ဏအ် နကဵု တန်ကမ္မဌာန် "အရံင်မၞိဟ် (People of Color)" ရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ကၠောန်သ္ပဗီုပြင်သြန်ထံက်ပင် "Sliding Scale and Scholarship-First" ရ။ IMSဝွံ စၞး ဒးဗ္ဒဗဒါဲ လ္တူသြန်ဒါန် မကဵုတံဂှ် ဒးပြံင်လှာဲအာ ဗီုပြင် ဒၞာဲညးပၟဝ် မကလိဂွံ သြန်လုပ်သၠုင်တအ်ဂှ် ထံက်ပင်အာ ညးပၟဝ် မကလိဂွံ သြန်လုပ်အောန် ကေုာံ ညးမဒးဒုင်ဖျေဟ်ကဆံင်တအ်ရ၊ အကာဲအရာ ဒှ်ဟိုတ် သ္ဂောံသၠုင်ပ္တိုန်"အနာဂတ်သင်"တအ် သွက်ဂွံပတိုန်ထ္ၜးကဵု ပရေင်နာနာ ကုဂကောံမၞိဟ် ဂၠးကဝ်ရ။ == 5. နိဂီု == [cite: 33, 102] ဂၠံင်တရဴ ဂကောံဝိပဿနာ (IMS) ဂှ် ဒှ်ဗီုရုပ် မဇြိုဟ်နက် သွက်ပရေင်ပြံင်လှာဲဇၞော် ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲ 21 ဗွဝ်ကၠံရ။ နမပါ်တိတ် အံင်ဇၞးကၠုင် စက်ယန္တရာ ဓရ်ဝိပဿနာ နူ အခိုက်ကၞာ အာရှအဂၞဲ တြေံတံရ၊ IMSဝွံ ပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ ဓမ္မဂှ် နွံကဵု "ပရေင်ပြံင်လှာဲလောဲ (plasticity)"—အစောံစရာဲ သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲတဴ ကြက်ရှ် ဓရ်ဝိပဿနာရ။ ဆဂး၊ အတိုင်ပရေင်ကတ်လ္ၚတ်ဏံဝွံ ပတိုန်ထ္ၜးလဝ်ကဵု ပရေင်ပြံင်လှာဲဏအ်ဂှ် ဟွံမွဲကဵု ညးမဒးဒုင် ဟွံသေင်ရ။ ပရေင်တံင်ဓဇက် အကြာ ပရေင်လုပ်စိုပ် မဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာ ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သၞောဝ်ဒ္ဂေတ်လၟေတ် မခိုင်ကၠိုက်ဂှ် သှ်ေဒၟံင် နဒဒှ် ပရေင်ဟီုဂး သွက်ဂွံဇၞော်ပၟဝ် ရးပလိုတ်ရ။ တင်ဝါတ်ဂါတ် မဆက်အာဂတတအ်ဂှ် ဒှ်ဟိုတ် သွက်ဂွံပခိုင်ကၠိုက်ကဵု "ဓဝ်သတိ"တုဲ ဟွံဒှ်အာကြိယာ သွက်ပရေင်ၜိုဟ်လလံကဵု စိုတ်သၟးရ၊ ဆဂး ဒှ်တဴဂၠံင်တရဴ သွက်ဂွံဒှ်ပရေင်ဗၠးၜး အလုံအိုတ်သီုရ။ IMS ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲ အစောံစရာဲ သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ နူဒၞာဲညးမက္ဍိုက်က္ဍိုပ် အလုံဂၠးကဝ်အိုတ်သီုရ။ လက္ကရဴအိုတ်၊ ပရေင်အာဲကၟာဲ IMS ဂှ် ဒးဒုင် တော်လဝ် နကဵု အစောံစရာဲ သွက်ဂွံလွဳလွတ် မၞိဟ်အဆက်ဆက် ညးမယိုက်ဂၠေင် တန်ကမ္မဌာန် သွက်ဂွံလုပ်အာ ပ္ဍဲပရေင်ရုင်သဓီု လမျီုခေတ်တၟိရ။ ဂကောံIMSဂှ် ကွာ်အာ ပ္ဍဲဂၠံင်တရဴ ပရေင်ထုဲထံင် ဆက်စပ်တဴကဵု ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝရ၊ တုဲပၠန် IMSဂှ် ဒှ်ဒဒန် အကြာပညာတြေံ ကေုာံ ပညာခေတ်တၟိ စပ်ကဵု ဓဝ်ဝိပဿနာရ။ == နိဿဲ (References) == * Fronsdal, G. (1998). Insight Meditation in the United States: Life, liberty, and the pursuit of happiness. In C. S. Prebish & K. K. Tanaka (Eds.), The Faces of Buddhism in America (pp. 163–180). University of California Press. [cite: 119] * Goldstein, J. (2003). One Dharma: The emerging Western Buddhism. HarperOne. * Kornfield, J. (2008). After the ecstasy, the laundry: How the heart grows wise on the spiritual path. Bantam. * Salzberg, S. (1995). Lovingkindness: The revolutionary art of happiness. Shambhala Publications. * Thich Nhat Hanh. (1987). The miracle of mindfulness: An introduction to the practice of meditation. Beacon Press. (Context for Engaged Buddhism and early Western influence). [[Category:ယၟုကဏ္ဍ]] 6c8gd417ujfmnzgc26ehgaxatf2w6v7 51014 51013 2026-04-11T09:14:33Z Ven Moneyyadhika 2658 51014 wikitext text/x-wiki == နိဒါန် == သ္ပဟိုတ်ကဵု က္ဍိုပ်လိက်ဏအ်တုဲ၊ ပရေင်လ္ၚတ်ဏအ်ဂှ် လ္ၚတ်စၟဳစၟတ်လဝ် ဂကောံဝိပဿနာ (Insight Meditation Society - IMS) ပ္ဍဲဍုင် Barre, တွဵုရး Massachusetts မဒှ်ဂကောံတိုင်ခဳ သွက်ဂွံပြးချာဲ တဝှ်ဍောင်ဓရ် ဗုဒ္ဓဘာသာထေရဝါဒ ဇရေင်ဂကောံမၞိဟ်ရးပလိုတ်ရ။ ဂကောံ IMS ဏအ်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ 1975 နကဵု ညးမကၠောန်ဗဒှ်ကၠာအိုတ် Sharon Salzberg, Jack Kornfield, ကေုာံ Joseph Goldstein တုဲ၊ ဒက်ပ္တန်လဝ် သွက်ဂွံကဵု ဒၞာဲတၟေင် သွက်ဂွံပွံင်ပၟဝ် ပ္တိတ်ဇြဟတ်ကဵု ဓရ်ဝိပဿနာ ကေုာံ မေတ္တာ၊ မဖျအ်ဖအိုတ်လဝ် အခိုက်ကၞာအာရှ သွက်ဂွံကိတ်ညဳ ကုမၞိဟ်ခေတ်တၟိ မဟွံဆက်စပ်ကဵု ဘာသာရ။ တင်ရန်တၟအ် ပရေင်လ္ၚတ်ဏအ်ဂှ် သွက်ဂွံပါ်ပဲါ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဂကောံ IMS၊ သ္ၚေဝ်ဂၠိပ် နဲကဲမပြံင်လှာဲ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပရေင်ပါလုပ် ပ္ဍဲပရေင်ချဳဒရာင် သတိ (mindfulness) အလုံဂၠးကဝ်ရ။ အဓိက လိက်ပရေင်ဏအ်ဂှ် လ္ၚတ်ရံင် ဗီုလဵု အခိုက်ကၞာဓမ္မရးဗၟံက် မမင်မွဲလဝ် အတိုင်တြေံတုဲ ပြံင်လှာဲအာ ကေုာံ တင်ဝါတ်ဂါတ် မဆေင်ကဵု မၞိဟ်ရးပလိုတ်၊ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဒဳဂျဳတေဝ်၊ ကေုာံ ပရေင်တန်တဴ ဂကောံတုဲ၊ ဒှ်နဲကဲ သွက်ဂကောံဗုဒ္ဓဘာသာ တၞဟ်ဟ်တအ် ဂွံဆက်ကၠောန်အာရ။ == 1. သာသနာဝင် ကေုာံ ပရူပရာ == === 1.1 ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဒက်ပ္တန် === ပရူ ဂကောံဝိပဿနာ (IMS) ဂှ် ဒှ်ပရူ "ၜိုပ်ထဝ်" ရးအမေရိကာန် ဗုဒ္ဓဘာသာရ။ ဂကောံ IMS ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ 1975 နကဵု မၞိဟ်သၟတ်အမေရိကာန် ပိတၠ—Sharon Salzberg, Jack Kornfield, ကေုာံ Joseph Goldstein—မကလေင်စဴကၠုင် နူမလ္ၚတ်လဝ် ပ္ဍဲအိန္ဒိယ၊ ဗၟာ၊ ကေုာံ သေံရ။ ပ္ဍဲအခိင် 1960s လက္ကရဴ ကေုာံ 70s စဂှ်၊ ညးတအ် လ္ၚတ်လဝ် ဇရေင်အ္စာ S.N. Goenka, မဟာစည်ဆရာတော် (Mahasi Sayadaw), ကေုာံ မုနိန္ဒ (Munindra) ရ။ ညးတအ် ရန်တၟအ် သွက်ဂွံကေတ်နင် ကြက်ရှ်ဝိပဿနာ ဇရေင် ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်၊ ဆဂး ညးတအ် ညာတ်ကေတ် ဒဒှ်ရ သွက်ဂွံတန်တဴလံလဂှ်၊ နွံပၟိက် ဒၞာဲတန်တဴ မဟွံဆက်စပ် ကုအခိုက်ကၞာ ဘာလကျာ် အာရှရ။ ညးတအ် ရာန်ကေတ်လဝ် ဘာခရေတ်ယာန် တြေံမွဲ ပ္ဍဲကွာန် Barre, Massachusetts, တုဲ ပြံင်လှာဲထောံ နဒဒှ် ဗဟဵုကမ္မဌာန် မသ္ၚိတ်ဇြရ။ === 1.2 ဒၞာဲ: "ဓမ္မ မဟွံမွဲကဵု ပယျဵု" === နွံပ္ဍဲတိ ဂြိုပ် 200 ဧကတုဲ၊ IMS ဂှ် ပါ်လဝ် ဒၞာဲအဓိက ၜါဒၞာဲရ။ * '''ဗဟဵုကမ္မဌာန် (The Retreat Center):''' သွက်ဂွံ တန်တဴကမ္မဌာန် အခိင်ဇမၠိ ကေုာံ လဒေါဝ် (7 စဵုကဵု 14 တ္ၚဲ)။ * '''ဒၞာဲဇူဂြိုပ် (The Forest Refuge):''' ပံက်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ 2003 တုဲ၊ ဒၞာဲဏအ်ဂှ် သွက်ညးမက္ဍိုက်ပေင်ကဵု ပရေင်ဆဵုဂဗ ဇၞော်ပၟဝ်ကမ္မဌာန် အခိင်ဂၠိင်၊ စနူ မွဲဂိတု စဵုကဵု မွဲသၞာံရ။ === 1.3 တင်ရန်တၟအ် ကေုာံ ဗီုရုပ် === တင်ရန်တၟအ် IMS ဂှ် သွက်ဂွံကဵု ဒၞာဲမသ္ၚိတ်ဇြ သွက်ဂွံလ္ၚတ် ကေုာံ ပၟဝ် ဓရ်ဝိပဿနာ ကေုာံ ဓရ်မေတ္တာ ရ။ လညာတ်ညးတအ်ဂှ် ဒဒှ်ရ ပရေင်ဗၠးၜးဂှ် ဇၟာပ်မၞိဟ် ကလိဂွံမာန်၊ ဟွံရုဲစှ်ဘာသာ ဇၟာပ်ပ်ဘာသာ မတန်တဴ ပ္ဍဲလိုက်လောကဏံ ကတ်လ္ၚတ်ပ္တိတ်ဇြဟတ်မ္ဂး ကလိဂွံမာန်ဖအိုတ်ရ။ ဟွံတုပ်သၟဟ်ကဵု ကုအခိုက်ကၞာတြေံတအ်ရ၊ ညးမကၠုင်စိုပ်ကၠုင် ဌာန်ဒ္တန်ဇရေင်IMSတအ်ဂှ် ဟွံသ္ပအရီု အာတ်မိက်သွက်ဂွံ "ပြံင်လှာဲ" လုပ်ဗုဒ္ဓဘာသာရ။ စၞးဂှ်၊ ညးတအ် ကဵုနဲကဲ "ကၠုင်တုဲ ရံင်" (ဧဟိပဿိကော - Ehipassiko) မစွံအာရီု လ္တူ ပရေင်ဆဵုဂဗစိုတ် နကဵုအလဵုလဵုဇကုရ။ == 2. နဲကဲပၟဝ် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ အခိုက်ကၞာ == === 2.1 ဗီုပြင် ပၟဝ်: နဲကဲ ဝိပဿနာ === အဓိက နဲကဲဇၞော်ပၟဝ် ဝိပဿနာ ပ္ဍဲ IMS ဂှ်၊ မကၠာဲလဝ် နဒဒှ် "ညာတ်ကၠး" ရ။ နဲကဲဏအ်ဂှ် ကၠုင်နူ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ် ရ။ * '''သ္ၚိတ်ဇြ (Noble Silence):''' တန်ထ္ၜးကမ္မဌာန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ကၠောန်လဝ် နကဵု မသ္ၚိတ်ဇြ သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေအ်ဖျေံ အာရီုမ္ၚး တုဲ ညံင်ညးပၟဝ်တအ် ဂွံသ္ၚေဝ်ဂၠိပ် စက်ယန္တရာ ပ္ဍဲစိုတ်မာန်ရ။ * '''စင်္ကြံ ကေုာံ ဂဇအ် ကမ္မဌာန်:''' သ္ၚိအင်အခိင်ဂှ် ပြံင်လှာဲလဝ် အကြာ 45 မိနေတ် သွက်ဂွံ ဂဇအ် ကေုာံ ကွာ်စင်္ကြံ၊ မပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ သတိဂှ် ဒးဆက်စပ်မံင်တုဲ ဟွံကေတ်လဝ် ပယျဵု ပ္ဍဲဣရိယာပိုတ် မွဲမွဲရ။ * '''မေတ္တာ (Metta):''' IMS ဂှ် နကဵု Sharon Salzberg က္ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ ဒယှ်တှ်တဴ ပ္ဍဲပရေင်ဖန်ဗဒှ် မေတ္တာ နဒဒှ် နဲကဲဇၞော်ပၟဝ်တၞဟ်ခြာ ပ္ဍဲရးပလိုတ်ရ။[၉] === 2.2 နဲကဲဗ္တောန် ကေုာံ ပရေင်ဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာ === IMS ပံက်လဝ် "နဲကဲတန်ဗ္တောန်ဇၞော်ပၟဝ်ကမ္မဌာန် ရးပလိုတ်" ရ။ ပ္ဍဲဏအ် ပါလုပ်တဴ: * '''တဝှ်ဓရ် (Dharma Talks):''' ပရေင်ဟီုတွံ အခိင်ဗတံ မသုင်စောဲ အရေဝ်ခေတ်တၟိ၊ ဟာသ၊ ကေုာံ ပညာစိုတ် သွက်ဂွံ သောင်ကလး အဓိပ္ပါယ် ပါဠိတြေံရ။ * '''ပရေင်ဆဵုဂဗ ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် (Individual Interviews):''' အ္စာတအ် ဆဵုဂဗ ကုကွးဘာ မွဲကဵုမွဲတုဲ သွက်ဂွံ ကဵုကသပ်လ္တူပူဂိုလ်၊ မကၠောန်သ္ပ နဒဒှ် "အ္စာရီု" ဂၠိုင်နူ "ဒေဝတဴ" ရ။ * '''ပရေင်ဖအိုတ် အခိုက်ကၞာ (Removal of Ritual):''' မၞးတအ် ဟွံဆဵု ပရေင်ဖ္ဍောတ်ပါဠိ ဂၠိုင်ဂၠိုင်၊ လ္ၚောဝ်ကျာ်ပဋိမာရုပ်ဂှ် ရုဲစှ်ကေတ်မာန်၊ ကေုာံ အခိုက်ကၞာ "ကၠောန်ကုသိုလ်" ပ္ဍဲအာရှဂှ် ပြံင်လှာဲလဝ် နကဵု သၞောတ်ဒါန (Dana)، မဒှ်ဒၞာဲ အ္စာ ကေုာံ ဒၞာဲတန်တဴတအ် ကလိဂွံ ထံက်ပင် နူကဵု ပရေင်ကဵုဒါန် နကဵုစေတနာရ။ === 2.3 ပရေင်ပံင်သၟဟ် အခိုက်ကၞာ: သၠးဂၠံဂဝ် သတိ မဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာ === IMS ဂှ် ဒှ် "က္ၜင်မိ" မသၠးဂၠံဂဝ် ကဵု Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) ရ။ Jon Kabat-Zinn, ညးမဒက်ပ္တန် MBSR ဂှ် ဒှ်ကွးဘာ အခိင်ဇမၠိင် ပ္ဍဲ IMS ရ။ IMSဂှ် ပြံင်လှာဲစုတ်လဝ် ဒၞာဲလွဳယဲ နကဵုနဲကဲခိုင်ကၠိုက် ဗီုဘာတြေံတြဟ်တုဲ၊ က္တဵုဗဒှ်ကဵု "ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု သတိ" အလုံဂၠးကဝ်ရ။ ပရေင်ပံင်သၟဟ်ဏအ် ပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ အခိုက်ကၞာဇၞော်မွဲ မဒှ်ဒၞာဲ နဲကဲဗုဒ္ဓဘာသာဂှ် တးပါဲထောံ ယၟုဘာသာတုဲ သုင်စောဲလဝ် ပ္ဍဲ ဂဥုဲ ကေုာံ ပညာစိုတ် ရးပလိုတ်တံရ။ == 3. တင်ဝါတ်ဂါတ် ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပဲါ == ၜိုန်ရ အံင်ဇၞးကီုလေဝ်၊ IMS ဂှ် ဒးဆဵုဂဗ ကဵု ပရေင်ပါ်ပဲါ အပ္ဍဲ ကေုာံ မ္ၚး မဇၞော်ကဵုဒြဟတ်တုဲ ဒှ်ဟိုတ် ညံင်ဒြဟတ်ဂကောံ ဂွံပြံင်လှာဲတဴတက်ရ။ === 3.1 "Whiteness - ပရေင်သာ်ဗု" ပ္ဍဲ ဇေန်/ဝိပဿနာ အမေရိကာန် === အတိုင်ဝင်၊ မၞိဟ်မပါလုပ် ပ္ဍဲ IMS ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ် မၞိဟ်သာ်ဗု၊ ကဆံင်လဒေါဝ်-လ္တူ၊ ကေုာံ ကတ်လဝ်ပညာသၠုင်ရ။ ဟိုတ်ဏံဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု ပရေင်ပါ်ပဲါ ဒဒှ်ရ ဗဟဵုဏအ်ဂှ် ဒှ် "ဒၞာဲမၞိဟ်တၠဒြပ်" ဟွံစွံအာရီု လ္တူ ပရေင်ဒုင်ဒၟံင်ဒဒိုက် ဂကောံမၞိဟ် မဒးဒုင်ဖျေဟ်လဝ် ကဆံင်တအ်ရ။ "ပရေင်သ္ၚိတ်ဇြ" ပ္ဍဲတန်ကမ္မဌာန်ဂှ် လဆောဝ် ဒးဒုင်ပါ်ပဲါ နဒဒှ် ပရေင်အခေါင်တၟေင်—မဒှ် ပရေင်ဒြေပ်ဒဴ နူလောက စၞးမပါလုပ် ပ္ဍဲလောကရ။ === 3.2 ပရေင်တက်ကျာ "McMindfulness" === ဟိုတ်နူ နဲကဲပၟဝ် IMS ဂှ် ဒှ်တိုင်ခဳ သွက်သတိ ဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာတုဲ၊ ဂကောံဏအ် မလေပ် ဒးဒုင်လုပ် ပ္ဍဲ ပရေင်ပါ်ပဲါ "McMindfulness" ရ။ ညးပါ်ပဲါတအ် ဟီုလဝ် ဒဒှ်ရ နမဖအိုတ်ထောံ ရိုဟ်ကၞက် သဳလ ကေုာံ သံဃာ နူဗုဒ္ဓဘာသာဂှ်၊ နဲကဲပၟဝ်ဏအ် ဒှ်အာ ကိရိယာ သွက် သၞောတ်သမ္မာဇဳဝ—အရီု မၞိဟ်တအ် ညံင်ဂွံဒှ် "ကောန်ကမၠောန် ကမ္ပဏဳ မညိင်ဝတ်" စၞး မဒှ် သတ်မကလိဂွံ ပရေင်ဗၠးၜးရ။ === 3.3 ဒြဟတ်အဝဵု ကေုာံ ပရေင်တာလျိုင် === တုပ်ကဵု ဂကောံဗုဒ္ဓဘာသာ ရးပလိုတ် တၞဟ်တအ်ကီု၊ IMS ဂှ် ဒးပြံင်လှာဲ နူ နဲကဲ "ဂုရု" မက္ဍိုက်က္ဍိုပ် နကဵုညးဒက်ပ္တန် ကၠုင်စိုပ် နဲကဲဂကောံ မစိုန်သကီုရ။ ၜိုန်ရ IMS ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ပါဲဓလေတ်မာန်ကၠုင် ပရေင်ဟွံခိုဟ် ဆေင်ကဵုလိင် မက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ ဗဟဵု ဇေန် ကေုာံ တိဗေတ် တၞဟ်တအ်ကီုလေဝ်၊ တင်ဝါတ်ဂါတ် နွံဒၟံင်ဏီဂှ်: ဗီုလဵု ဂွံမင်မွဲ ကဆံင် "အ္စာ" ဗီုအ္စာသင် အဃောမဒ္ဂေတ်ဗက်တဴ ပရေင်ညာတ်ဗၠးဗၠးၜးၜး ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ခေတ်တၟိရ။ == 4. ဂၠံင်တရဴ အနာဂတ် == သွက်ဂွံဒက်ပ္တိုန် ပရေင်တန်တဴ ဗွဲစၟတ် ကေုာံ ပရေင်ဆက်စပ် ပ္ဍဲ 21 ဗွဝ်ကၠံဏအ်၊ IMS ဒးရံင်အာ တိုင်ခဳ အဓိက ပန်သာ်: === 4.1 ပရေင်တန်တဴ ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ === ဘာ Barre ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲတြေံ ပ္ဍဲ အခိင်ဥတုမပြံင်လှာဲရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ပြံင်လှာ် ဒၞာဲတိ 200 ဨကဏအ် ညံင်ဂွံဒှ် "Carbon-Neutral Dharma Center" ရ။ ပ္ဍဲဏအ်ဂှ် ပါလုပ်တဴ ပရေင်စုတ်ပလာင်တ္ၚဲ သွက်ဂွံ ကဵုဒြဟတ် ဒၞာဲဇူဒီုပ္ဍဲဂြိုပ် မနွံပၟိက်ဒြဟတ် ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ်ဂြိုပ် မကိတ်ညဳ ကုလညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ လ္တူ ပရေင်ဆက်စပ် လမျီုသီုဖအိုတ်ရ။ === 4.2 ပညာ: ပဇြိုဟ်နက် "ရိုဟ်ကၞက်ဓမ္မ" === ဟိုတ်နူ သတိ ဒှ်ကၠုင် မဗဳဇ ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်ဂၠိုင်တုဲ၊ IMS နွံအခေါင်အရာ သွက်ဂွံ ပံက် "ပရေင်ပညာဓမ္မ ကဆံင်လဒေါဝ် ကေုာံ သၠုင်" ရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ဒက်ပ္တန် ပရေင်လ္ၚတ် "သုတ် (Sutta)" နှဴရဴရ။ === 4.3 ပရေင်ပါလုပ် ဒဳဂျဳတေဝ်: "သံဃာ ဂၠးကဝ်" === ယဲကပ် COVID-19 ဒှ်ကၠုင်တုဲ ဗ္တောန်ထ္ၜးတဴဓဝ် နကဵုအောင်လာင် (online)လေဝ် အံင်ဇၞးကၠုင်ရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ချာဲပ္တိတ် တိုက်လိက် ဒဳဂျဳတေဝ် "Dharma Seed" သွက်ဂွံဒှ် စကြံ (Plafrom) ဒၞာဲကတ်လ္ၚတ် သုင်စောဲ AI ရ။ နမသုင်စောဲ ကတ်လ္ၚတ် နူLLMs ကုဂကောံ IMSဏအ်ဂှ် ဒှ်ဟိုတ်မကဵုဒၟံင်"အ္စာရီု ဓမ္မ ဒဳဂျဳတေဝ်" သွက် ညးမဟွံမွဲကဵု အခိင် ဟွံသေင်မ္ဂး သြန် သွက်ဂွံအာဇရေင် တွဵုရး Massachusetts ရ။ === 4.4 ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဂကောံမၞိဟ်: ပရေင်နာနာ၊ ညဳသၟဟ်၊ ကေုာံ ပရေင်ပါလုပ် (DEI) === IMS ဂှ် စကွာ်ကၠုင်လဝ် ဂၠံင်ဏအ် နကဵု တန်ကမ္မဌာန် "အရံင်မၞိဟ် (People of Color)" ရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ကၠောန်သ္ပဗီုပြင်သြန်ထံက်ပင် "Sliding Scale and Scholarship-First" ရ။ IMSဝွံ စၞး ဒးဗ္ဒဗဒါဲ လ္တူသြန်ဒါန် မကဵုတံဂှ် ဒးပြံင်လှာဲအာ ဗီုပြင် ဒၞာဲညးပၟဝ် မကလိဂွံ သြန်လုပ်သၠုင်တအ်ဂှ် ထံက်ပင်အာ ညးပၟဝ် မကလိဂွံ သြန်လုပ်အောန် ကေုာံ ညးမဒးဒုင်ဖျေဟ်ကဆံင်တအ်ရ၊ အကာဲအရာ ဒှ်ဟိုတ် သ္ဂောံသၠုင်ပ္တိုန်"အနာဂတ်သင်"တအ် သွက်ဂွံပတိုန်ထ္ၜးကဵု ပရေင်နာနာ ကုဂကောံမၞိဟ် ဂၠးကဝ်ရ။ == 5. နိဂီု == [cite: 33, 102] ဂၠံင်တရဴ ဂကောံဝိပဿနာ (IMS) ဂှ် ဒှ်ဗီုရုပ် မဇြိုဟ်နက် သွက်ပရေင်ပြံင်လှာဲဇၞော် ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲ 21 ဗွဝ်ကၠံရ။ နမပါ်တိတ် အံင်ဇၞးကၠုင် စက်ယန္တရာ ဓရ်ဝိပဿနာ နူ အခိုက်ကၞာ အာရှအဂၞဲ တြေံတံရ၊ IMSဝွံ ပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ ဓမ္မဂှ် နွံကဵု "ပရေင်ပြံင်လှာဲလောဲ (plasticity)"—အစောံစရာဲ သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲတဴ ကြက်ရှ် ဓရ်ဝိပဿနာရ။ ဆဂး၊ အတိုင်ပရေင်ကတ်လ္ၚတ်ဏံဝွံ ပတိုန်ထ္ၜးလဝ်ကဵု ပရေင်ပြံင်လှာဲဏအ်ဂှ် ဟွံမွဲကဵု ညးမဒးဒုင် ဟွံသေင်ရ။ ပရေင်တံင်ဓဇက် အကြာ ပရေင်လုပ်စိုပ် မဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာ ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သၞောဝ်ဒ္ဂေတ်လၟေတ် မခိုင်ကၠိုက်ဂှ် သှ်ေဒၟံင် နဒဒှ် ပရေင်ဟီုဂး သွက်ဂွံဇၞော်ပၟဝ် ရးပလိုတ်ရ။ တင်ဝါတ်ဂါတ် မဆက်အာဂတတအ်ဂှ် ဒှ်ဟိုတ် သွက်ဂွံပခိုင်ကၠိုက်ကဵု "ဓဝ်သတိ"တုဲ ဟွံဒှ်အာကြိယာ သွက်ပရေင်ၜိုဟ်လလံကဵု စိုတ်သၟးရ၊ ဆဂး ဒှ်တဴဂၠံင်တရဴ သွက်ဂွံဒှ်ပရေင်ဗၠးၜး အလုံအိုတ်သီုရ။ IMS ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲ အစောံစရာဲ သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ နူဒၞာဲညးမက္ဍိုက်က္ဍိုပ် အလုံဂၠးကဝ်အိုတ်သီုရ။ လက္ကရဴအိုတ်၊ ပရေင်အာဲကၟာဲ IMS ဂှ် ဒးဒုင် တော်လဝ် နကဵု အစောံစရာဲ သွက်ဂွံလွဳလွတ် မၞိဟ်အဆက်ဆက် ညးမယိုက်ဂၠေင် တန်ကမ္မဌာန် သွက်ဂွံလုပ်အာ ပ္ဍဲပရေင်ရုင်သဓီု လမျီုခေတ်တၟိရ။ ဂကောံIMSဂှ် ကွာ်အာ ပ္ဍဲဂၠံင်တရဴ ပရေင်ထုဲထံင် ဆက်စပ်တဴကဵု ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝရ၊ တုဲပၠန် IMSဂှ် ဒှ်ဒဒန် အကြာပညာတြေံ ကေုာံ ပညာခေတ်တၟိ စပ်ကဵု ဓဝ်ဝိပဿနာရ။ == နိဿဲ (References) == * Fronsdal, G. (1998). Insight Meditation in the United States: Life, liberty, and the pursuit of happiness. In C. S. Prebish & K. K. Tanaka (Eds.), The Faces of Buddhism in America (pp. 163–180). University of California Press. [cite: 119] * Goldstein, J. (2003). One Dharma: The emerging Western Buddhism. HarperOne. * Kornfield, J. (2008). After the ecstasy, the laundry: How the heart grows wise on the spiritual path. Bantam. * Salzberg, S. (1995). Lovingkindness: The revolutionary art of happiness. Shambhala Publications. * Thich Nhat Hanh. (1987). The miracle of mindfulness: An introduction to the practice of meditation. Beacon Press. (Context for Engaged Buddhism and early Western influence). [[Category:ယၟုကဏ္ဍ]] 8f1fmopfhjgcn69g9nat1o9a5gd0mpd 51015 51014 2026-04-11T09:15:16Z Ven Moneyyadhika 2658 51015 wikitext text/x-wiki == နိဒါန် == သ္ပဟိုတ်ကဵု က္ဍိုပ်လိက်ဏအ်တုဲ၊ ပရေင်လ္ၚတ်ဏအ်ဂှ် လ္ၚတ်စၟဳစၟတ်လဝ် ဂကောံဝိပဿနာ (Insight Meditation Society - IMS) ပ္ဍဲဍုင် Barre, တွဵုရး Massachusetts မဒှ်ဂကောံတိုင်ခဳ သွက်ဂွံပြးချာဲ တဝှ်ဍောင်ဓရ် ဗုဒ္ဓဘာသာထေရဝါဒ ဇရေင်ဂကောံမၞိဟ်ရးပလိုတ်ရ။ ဂကောံ IMS ဏအ်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ 1975 နကဵု ညးမကၠောန်ဗဒှ်ကၠာအိုတ် Sharon Salzberg, Jack Kornfield, ကေုာံ Joseph Goldstein တုဲ၊ ဒက်ပ္တန်လဝ် သွက်ဂွံကဵု ဒၞာဲတၟေင် သွက်ဂွံပွံင်ပၟဝ် ပ္တိတ်ဇြဟတ်ကဵု ဓရ်ဝိပဿနာ ကေုာံ မေတ္တာ၊ မဖျအ်ဖအိုတ်လဝ် အခိုက်ကၞာအာရှ သွက်ဂွံကိတ်ညဳ ကုမၞိဟ်ခေတ်တၟိ မဟွံဆက်စပ်ကဵု ဘာသာရ။ တင်ရန်တၟအ် ပရေင်လ္ၚတ်ဏအ်ဂှ် သွက်ဂွံပါ်ပဲါ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဂကောံ IMS၊ သ္ၚေဝ်ဂၠိပ် နဲကဲမပြံင်လှာဲ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပရေင်ပါလုပ် ပ္ဍဲပရေင်ချဳဒရာင် သတိ (mindfulness) အလုံဂၠးကဝ်ရ။ အဓိက လိက်ပရေင်ဏအ်ဂှ် လ္ၚတ်ရံင် ဗီုလဵု အခိုက်ကၞာဓမ္မရးဗၟံက် မမင်မွဲလဝ် အတိုင်တြေံတုဲ ပြံင်လှာဲအာ ကေုာံ တင်ဝါတ်ဂါတ် မဆေင်ကဵု မၞိဟ်ရးပလိုတ်၊ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဒဳဂျဳတေဝ်၊ ကေုာံ ပရေင်တန်တဴ ဂကောံတုဲ၊ ဒှ်နဲကဲ သွက်ဂကောံဗုဒ္ဓဘာသာ တၞဟ်ဟ်တအ် ဂွံဆက်ကၠောန်အာရ။ == 1. သာသနာဝင် ကေုာံ ပရူပရာ == === 1.1 ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဒက်ပ္တန် === ပရူ ဂကောံဝိပဿနာ (IMS) ဂှ် ဒှ်ပရူ "ၜိုပ်ထဝ်" ရးအမေရိကာန် ဗုဒ္ဓဘာသာရ။ ဂကောံ IMS ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ 1975 နကဵု မၞိဟ်သၟတ်အမေရိကာန် ပိတၠ—Sharon Salzberg, Jack Kornfield, ကေုာံ Joseph Goldstein—မကလေင်စဴကၠုင် နူမလ္ၚတ်လဝ် ပ္ဍဲအိန္ဒိယ၊ ဗၟာ၊ ကေုာံ သေံရ။ ပ္ဍဲအခိင် 1960s လက္ကရဴ ကေုာံ 70s စဂှ်၊ ညးတအ် လ္ၚတ်လဝ် ဇရေင်အ္စာ S.N. Goenka, မဟာစည်ဆရာတော် (Mahasi Sayadaw), ကေုာံ မုနိန္ဒ (Munindra) ရ။ ညးတအ် ရန်တၟအ် သွက်ဂွံကေတ်နင် ကြက်ရှ်ဝိပဿနာ ဇရေင် ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်၊ ဆဂး ညးတအ် ညာတ်ကေတ် ဒဒှ်ရ သွက်ဂွံတန်တဴလံလဂှ်၊ နွံပၟိက် ဒၞာဲတန်တဴ မဟွံဆက်စပ် ကုအခိုက်ကၞာ ဘာလကျာ် အာရှရ။ ညးတအ် ရာန်ကေတ်လဝ် ဘာခရေတ်ယာန် တြေံမွဲ ပ္ဍဲကွာန် Barre, Massachusetts, တုဲ ပြံင်လှာဲထောံ နဒဒှ် ဗဟဵုကမ္မဌာန် မသ္ၚိတ်ဇြရ။ === 1.2 ဒၞာဲ: "ဓမ္မ မဟွံမွဲကဵု ပယျဵု" === နွံပ္ဍဲတိ ဂြိုပ် 200 ဧကတုဲ၊ IMS ဂှ် ပါ်လဝ် ဒၞာဲအဓိက ၜါဒၞာဲရ။ * '''ဗဟဵုကမ္မဌာန် (The Retreat Center):''' သွက်ဂွံ တန်တဴကမ္မဌာန် အခိင်ဇမၠိ ကေုာံ လဒေါဝ် (7 စဵုကဵု 14 တ္ၚဲ)။ * '''ဒၞာဲဇူဂြိုပ် (The Forest Refuge):''' ပံက်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ 2003 တုဲ၊ ဒၞာဲဏအ်ဂှ် သွက်ညးမက္ဍိုက်ပေင်ကဵု ပရေင်ဆဵုဂဗ ဇၞော်ပၟဝ်ကမ္မဌာန် အခိင်ဂၠိင်၊ စနူ မွဲဂိတု စဵုကဵု မွဲသၞာံရ။ === 1.3 တင်ရန်တၟအ် ကေုာံ ဗီုရုပ် === တင်ရန်တၟအ် IMS ဂှ် သွက်ဂွံကဵု ဒၞာဲမသ္ၚိတ်ဇြ သွက်ဂွံလ္ၚတ် ကေုာံ ပၟဝ် ဓရ်ဝိပဿနာ ကေုာံ ဓရ်မေတ္တာ ရ။ လညာတ်ညးတအ်ဂှ် ဒဒှ်ရ ပရေင်ဗၠးၜးဂှ် ဇၟာပ်မၞိဟ် ကလိဂွံမာန်၊ ဟွံရုဲစှ်ဘာသာ ဇၟာပ်ပ်ဘာသာ မတန်တဴ ပ္ဍဲလိုက်လောကဏံ ကတ်လ္ၚတ်ပ္တိတ်ဇြဟတ်မ္ဂး ကလိဂွံမာန်ဖအိုတ်ရ။ ဟွံတုပ်သၟဟ်ကဵု ကုအခိုက်ကၞာတြေံတအ်ရ၊ ညးမကၠုင်စိုပ်ကၠုင် ဌာန်ဒ္တန်ဇရေင်IMSတအ်ဂှ် ဟွံသ္ပအရီု အာတ်မိက်သွက်ဂွံ "ပြံင်လှာဲ" လုပ်ဗုဒ္ဓဘာသာရ။ စၞးဂှ်၊ ညးတအ် ကဵုနဲကဲ "ကၠုင်တုဲ ရံင်" (ဧဟိပဿိကော - Ehipassiko) မစွံအာရီု လ္တူ ပရေင်ဆဵုဂဗစိုတ် နကဵုအလဵုလဵုဇကုရ။ == 2. နဲကဲပၟဝ် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ အခိုက်ကၞာ == === 2.1 ဗီုပြင် ပၟဝ်: နဲကဲ ဝိပဿနာ === အဓိက နဲကဲဇၞော်ပၟဝ် ဝိပဿနာ ပ္ဍဲ IMS ဂှ်၊ မကၠာဲလဝ် နဒဒှ် "ညာတ်ကၠး" ရ။ နဲကဲဏအ်ဂှ် ကၠုင်နူ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ် ရ။ * '''သ္ၚိတ်ဇြ (Noble Silence):''' တန်ထ္ၜးကမ္မဌာန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ကၠောန်လဝ် နကဵု မသ္ၚိတ်ဇြ သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေအ်ဖျေံ အာရီုမ္ၚး တုဲ ညံင်ညးပၟဝ်တအ် ဂွံသ္ၚေဝ်ဂၠိပ် စက်ယန္တရာ ပ္ဍဲစိုတ်မာန်ရ။ * '''စင်္ကြံ ကေုာံ ဂဇအ် ကမ္မဌာန်:''' သ္ၚိအင်အခိင်ဂှ် ပြံင်လှာဲလဝ် အကြာ 45 မိနေတ် သွက်ဂွံ ဂဇအ် ကေုာံ ကွာ်စင်္ကြံ၊ မပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ သတိဂှ် ဒးဆက်စပ်မံင်တုဲ ဟွံကေတ်လဝ် ပယျဵု ပ္ဍဲဣရိယာပိုတ် မွဲမွဲရ။ * '''မေတ္တာ (Metta):''' IMS ဂှ် နကဵု Sharon Salzberg က္ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ ဒယှ်တှ်တဴ ပ္ဍဲပရေင်ဖန်ဗဒှ် မေတ္တာ နဒဒှ် နဲကဲဇၞော်ပၟဝ်တၞဟ်ခြာ ပ္ဍဲရးပလိုတ်ရ။[၉] === 2.2 နဲကဲဗ္တောန် ကေုာံ ပရေင်ဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာ === IMS ပံက်လဝ် "နဲကဲတန်ဗ္တောန်ဇၞော်ပၟဝ်ကမ္မဌာန် ရးပလိုတ်" ရ။ ပ္ဍဲဏအ် ပါလုပ်တဴ: * '''တဝှ်ဓရ် (Dharma Talks):''' ပရေင်ဟီုတွံ အခိင်ဗတံ မသုင်စောဲ အရေဝ်ခေတ်တၟိ၊ ဟာသ၊ ကေုာံ ပညာစိုတ် သွက်ဂွံ သောင်ကလး အဓိပ္ပါယ် ပါဠိတြေံရ။ * '''ပရေင်ဆဵုဂဗ ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် (Individual Interviews):''' အ္စာတအ် ဆဵုဂဗ ကုကွးဘာ မွဲကဵုမွဲတုဲ သွက်ဂွံ ကဵုကသပ်လ္တူပူဂိုလ်၊ မကၠောန်သ္ပ နဒဒှ် "အ္စာရီု" ဂၠိုင်နူ "ဒေဝတဴ" ရ။ * '''ပရေင်ဖအိုတ် အခိုက်ကၞာ (Removal of Ritual):''' မၞးတအ် ဟွံဆဵု ပရေင်ဖ္ဍောတ်ပါဠိ ဂၠိုင်ဂၠိုင်၊ လ္ၚောဝ်ကျာ်ပဋိမာရုပ်ဂှ် ရုဲစှ်ကေတ်မာန်၊ ကေုာံ အခိုက်ကၞာ "ကၠောန်ကုသိုလ်" ပ္ဍဲအာရှဂှ် ပြံင်လှာဲလဝ် နကဵု သၞောတ်ဒါန (Dana)، မဒှ်ဒၞာဲ အ္စာ ကေုာံ ဒၞာဲတန်တဴတအ် ကလိဂွံ ထံက်ပင် နူကဵု ပရေင်ကဵုဒါန် နကဵုစေတနာရ။ === 2.3 ပရေင်ပံင်သၟဟ် အခိုက်ကၞာ: သၠးဂၠံဂဝ် သတိ မဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာ === IMS ဂှ် ဒှ် "က္ၜင်မိ" မသၠးဂၠံဂဝ် ကဵု Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) ရ။ Jon Kabat-Zinn, ညးမဒက်ပ္တန် MBSR ဂှ် ဒှ်ကွးဘာ အခိင်ဇမၠိင် ပ္ဍဲ IMS ရ။ IMSဂှ် ပြံင်လှာဲစုတ်လဝ် ဒၞာဲလွဳယဲ နကဵုနဲကဲခိုင်ကၠိုက် ဗီုဘာတြေံတြဟ်တုဲ၊ က္တဵုဗဒှ်ကဵု "ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု သတိ" အလုံဂၠးကဝ်ရ။ ပရေင်ပံင်သၟဟ်ဏအ် ပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ အခိုက်ကၞာဇၞော်မွဲ မဒှ်ဒၞာဲ နဲကဲဗုဒ္ဓဘာသာဂှ် တးပါဲထောံ ယၟုဘာသာတုဲ သုင်စောဲလဝ် ပ္ဍဲ ဂဥုဲ ကေုာံ ပညာစိုတ် ရးပလိုတ်တံရ။ == 3. တင်ဝါတ်ဂါတ် ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပဲါ == ၜိုန်ရ အံင်ဇၞးကီုလေဝ်၊ IMS ဂှ် ဒးဆဵုဂဗ ကဵု ပရေင်ပါ်ပဲါ အပ္ဍဲ ကေုာံ မ္ၚး မဇၞော်ကဵုဒြဟတ်တုဲ ဒှ်ဟိုတ် ညံင်ဒြဟတ်ဂကောံ ဂွံပြံင်လှာဲတဴတက်ရ။ === 3.1 "Whiteness - ပရေင်သာ်ဗု" ပ္ဍဲ ဇေန်/ဝိပဿနာ အမေရိကာန် === အတိုင်ဝင်၊ မၞိဟ်မပါလုပ် ပ္ဍဲ IMS ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ် မၞိဟ်သာ်ဗု၊ ကဆံင်လဒေါဝ်-လ္တူ၊ ကေုာံ ကတ်လဝ်ပညာသၠုင်ရ။ ဟိုတ်ဏံဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု ပရေင်ပါ်ပဲါ ဒဒှ်ရ ဗဟဵုဏအ်ဂှ် ဒှ် "ဒၞာဲမၞိဟ်တၠဒြပ်" ဟွံစွံအာရီု လ္တူ ပရေင်ဒုင်ဒၟံင်ဒဒိုက် ဂကောံမၞိဟ် မဒးဒုင်ဖျေဟ်လဝ် ကဆံင်တအ်ရ။ "ပရေင်သ္ၚိတ်ဇြ" ပ္ဍဲတန်ကမ္မဌာန်ဂှ် လဆောဝ် ဒးဒုင်ပါ်ပဲါ နဒဒှ် ပရေင်အခေါင်တၟေင်—မဒှ် ပရေင်ဒြေပ်ဒဴ နူလောက စၞးမပါလုပ် ပ္ဍဲလောကရ။ === 3.2 ပရေင်တက်ကျာ "McMindfulness" === ဟိုတ်နူ နဲကဲပၟဝ် IMS ဂှ် ဒှ်တိုင်ခဳ သွက်သတိ ဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာတုဲ၊ ဂကောံဏအ် မလေပ် ဒးဒုင်လုပ် ပ္ဍဲ ပရေင်ပါ်ပဲါ "McMindfulness" ရ။ ညးပါ်ပဲါတအ် ဟီုလဝ် ဒဒှ်ရ နမဖအိုတ်ထောံ ရိုဟ်ကၞက် သဳလ ကေုာံ သံဃာ နူဗုဒ္ဓဘာသာဂှ်၊ နဲကဲပၟဝ်ဏအ် ဒှ်အာ ကိရိယာ သွက် သၞောတ်သမ္မာဇဳဝ—အရီု မၞိဟ်တအ် ညံင်ဂွံဒှ် "ကောန်ကမၠောန် ကမ္ပဏဳ မညိင်ဝတ်" စၞး မဒှ် သတ်မကလိဂွံ ပရေင်ဗၠးၜးရ။ === 3.3 ဒြဟတ်အဝဵု ကေုာံ ပရေင်တာလျိုင် === တုပ်ကဵု ဂကောံဗုဒ္ဓဘာသာ ရးပလိုတ် တၞဟ်တအ်ကီု၊ IMS ဂှ် ဒးပြံင်လှာဲ နူ နဲကဲ "ဂုရု" မက္ဍိုက်က္ဍိုပ် နကဵုညးဒက်ပ္တန် ကၠုင်စိုပ် နဲကဲဂကောံ မစိုန်သကီုရ။ ၜိုန်ရ IMS ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ပါဲဓလေတ်မာန်ကၠုင် ပရေင်ဟွံခိုဟ် ဆေင်ကဵုလိင် မက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ ဗဟဵု ဇေန် ကေုာံ တိဗေတ် တၞဟ်တအ်ကီုလေဝ်၊ တင်ဝါတ်ဂါတ် နွံဒၟံင်ဏီဂှ်: ဗီုလဵု ဂွံမင်မွဲ ကဆံင် "အ္စာ" ဗီုအ္စာသင် အဃောမဒ္ဂေတ်ဗက်တဴ ပရေင်ညာတ်ဗၠးဗၠးၜးၜး ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ခေတ်တၟိရ။ == 4. ဂၠံင်တရဴ အနာဂတ် == သွက်ဂွံဒက်ပ္တိုန် ပရေင်တန်တဴ ဗွဲစၟတ် ကေုာံ ပရေင်ဆက်စပ် ပ္ဍဲ 21 ဗွဝ်ကၠံဏအ်၊ IMS ဒးရံင်အာ တိုင်ခဳ အဓိက ပန်သာ်: === 4.1 ပရေင်တန်တဴ ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ === ဘာ Barre ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲတြေံ ပ္ဍဲ အခိင်ဥတုမပြံင်လှာဲရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ပြံင်လှာ် ဒၞာဲတိ 200 ဨကဏအ် ညံင်ဂွံဒှ် "Carbon-Neutral Dharma Center" ရ။ ပ္ဍဲဏအ်ဂှ် ပါလုပ်တဴ ပရေင်စုတ်ပလာင်တ္ၚဲ သွက်ဂွံ ကဵုဒြဟတ် ဒၞာဲဇူဒီုပ္ဍဲဂြိုပ် မနွံပၟိက်ဒြဟတ် ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ်ဂြိုပ် မကိတ်ညဳ ကုလညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ လ္တူ ပရေင်ဆက်စပ် လမျီုသီုဖအိုတ်ရ။ === 4.2 ပညာ: ပဇြိုဟ်နက် "ရိုဟ်ကၞက်ဓမ္မ" === ဟိုတ်နူ သတိ ဒှ်ကၠုင် မဗဳဇ ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်ဂၠိုင်တုဲ၊ IMS နွံအခေါင်အရာ သွက်ဂွံ ပံက် "ပရေင်ပညာဓမ္မ ကဆံင်လဒေါဝ် ကေုာံ သၠုင်" ရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ဒက်ပ္တန် ပရေင်လ္ၚတ် "သုတ် (Sutta)" နှဴရဴရ။ === 4.3 ပရေင်ပါလုပ် ဒဳဂျဳတေဝ်: "သံဃာ ဂၠးကဝ်" === ယဲကပ် COVID-19 ဒှ်ကၠုင်တုဲ ဗ္တောန်ထ္ၜးတဴဓဝ် နကဵုအောင်လာင် (online)လေဝ် အံင်ဇၞးကၠုင်ရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ချာဲပ္တိတ် တိုက်လိက် ဒဳဂျဳတေဝ် "Dharma Seed" သွက်ဂွံဒှ် စကြံ (Plafrom) ဒၞာဲကတ်လ္ၚတ် သုင်စောဲ AI ရ။ နမသုင်စောဲ ကတ်လ္ၚတ် နူLLMs ကုဂကောံ IMSဏအ်ဂှ် ဒှ်ဟိုတ်မကဵုဒၟံင်"အ္စာရီု ဓမ္မ ဒဳဂျဳတေဝ်" သွက် ညးမဟွံမွဲကဵု အခိင် ဟွံသေင်မ္ဂး သြန် သွက်ဂွံအာဇရေင် တွဵုရး Massachusetts ရ။ === 4.4 ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဂကောံမၞိဟ်: ပရေင်နာနာ၊ ညဳသၟဟ်၊ ကေုာံ ပရေင်ပါလုပ် (DEI) === IMS ဂှ် စကွာ်ကၠုင်လဝ် ဂၠံင်ဏအ် နကဵု တန်ကမ္မဌာန် "အရံင်မၞိဟ် (People of Color)" ရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ကၠောန်သ္ပဗီုပြင်သြန်ထံက်ပင် "Sliding Scale and Scholarship-First" ရ။ IMSဝွံ စၞး ဒးဗ္ဒဗဒါဲ လ္တူသြန်ဒါန် မကဵုတံဂှ် ဒးပြံင်လှာဲအာ ဗီုပြင် ဒၞာဲညးပၟဝ် မကလိဂွံ သြန်လုပ်သၠုင်တအ်ဂှ် ထံက်ပင်အာ ညးပၟဝ် မကလိဂွံ သြန်လုပ်အောန် ကေုာံ ညးမဒးဒုင်ဖျေဟ်ကဆံင်တအ်ရ၊ အကာဲအရာ ဒှ်ဟိုတ် သ္ဂောံသၠုင်ပ္တိုန်"အနာဂတ်သင်"တအ် သွက်ဂွံပတိုန်ထ္ၜးကဵု ပရေင်နာနာ ကုဂကောံမၞိဟ် ဂၠးကဝ်ရ။ == 5. နိဂီု == ဂၠံင်တရဴ ဂကောံဝိပဿနာ (IMS) ဂှ် ဒှ်ဗီုရုပ် မဇြိုဟ်နက် သွက်ပရေင်ပြံင်လှာဲဇၞော် ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲ 21 ဗွဝ်ကၠံရ။ နမပါ်တိတ် အံင်ဇၞးကၠုင် စက်ယန္တရာ ဓရ်ဝိပဿနာ နူ အခိုက်ကၞာ အာရှအဂၞဲ တြေံတံရ၊ IMSဝွံ ပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ ဓမ္မဂှ် နွံကဵု "ပရေင်ပြံင်လှာဲလောဲ (plasticity)"—အစောံစရာဲ သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲတဴ ကြက်ရှ် ဓရ်ဝိပဿနာရ။ ဆဂး၊ အတိုင်ပရေင်ကတ်လ္ၚတ်ဏံဝွံ ပတိုန်ထ္ၜးလဝ်ကဵု ပရေင်ပြံင်လှာဲဏအ်ဂှ် ဟွံမွဲကဵု ညးမဒးဒုင် ဟွံသေင်ရ။ ပရေင်တံင်ဓဇက် အကြာ ပရေင်လုပ်စိုပ် မဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာ ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သၞောဝ်ဒ္ဂေတ်လၟေတ် မခိုင်ကၠိုက်ဂှ် သှ်ေဒၟံင် နဒဒှ် ပရေင်ဟီုဂး သွက်ဂွံဇၞော်ပၟဝ် ရးပလိုတ်ရ။ တင်ဝါတ်ဂါတ် မဆက်အာဂတတအ်ဂှ် ဒှ်ဟိုတ် သွက်ဂွံပခိုင်ကၠိုက်ကဵု "ဓဝ်သတိ"တုဲ ဟွံဒှ်အာကြိယာ သွက်ပရေင်ၜိုဟ်လလံကဵု စိုတ်သၟးရ၊ ဆဂး ဒှ်တဴဂၠံင်တရဴ သွက်ဂွံဒှ်ပရေင်ဗၠးၜး အလုံအိုတ်သီုရ။ IMS ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲ အစောံစရာဲ သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ နူဒၞာဲညးမက္ဍိုက်က္ဍိုပ် အလုံဂၠးကဝ်အိုတ်သီုရ။ လက္ကရဴအိုတ်၊ ပရေင်အာဲကၟာဲ IMS ဂှ် ဒးဒုင် တော်လဝ် နကဵု အစောံစရာဲ သွက်ဂွံလွဳလွတ် မၞိဟ်အဆက်ဆက် ညးမယိုက်ဂၠေင် တန်ကမ္မဌာန် သွက်ဂွံလုပ်အာ ပ္ဍဲပရေင်ရုင်သဓီု လမျီုခေတ်တၟိရ။ ဂကောံIMSဂှ် ကွာ်အာ ပ္ဍဲဂၠံင်တရဴ ပရေင်ထုဲထံင် ဆက်စပ်တဴကဵု ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝရ၊ တုဲပၠန် IMSဂှ် ဒှ်ဒဒန် အကြာပညာတြေံ ကေုာံ ပညာခေတ်တၟိ စပ်ကဵု ဓဝ်ဝိပဿနာရ။ == နိဿဲ (References) == * Fronsdal, G. (1998). Insight Meditation in the United States: Life, liberty, and the pursuit of happiness. In C. S. Prebish & K. K. Tanaka (Eds.), The Faces of Buddhism in America (pp. 163–180). University of California Press. [cite: 119] * Goldstein, J. (2003). One Dharma: The emerging Western Buddhism. HarperOne. * Kornfield, J. (2008). After the ecstasy, the laundry: How the heart grows wise on the spiritual path. Bantam. * Salzberg, S. (1995). Lovingkindness: The revolutionary art of happiness. Shambhala Publications. * Thich Nhat Hanh. (1987). The miracle of mindfulness: An introduction to the practice of meditation. Beacon Press. (Context for Engaged Buddhism and early Western influence). [[Category:ယၟုကဏ္ဍ]] 9ny02hhtbr2403kk659px5n0nqy5ann 51016 51015 2026-04-11T09:17:22Z Ven Moneyyadhika 2658 51016 wikitext text/x-wiki == နိဒါန် == သ္ပဟိုတ်ကဵု က္ဍိုပ်လိက်ံပရေင်ဏံတုဲ၊ ပရေင်လ္ၚတ်ဏအ်ဂှ် လ္ၚတ်စၟဳစၟတ်လဝ် ဂကောံဝိပဿနာ (Insight Meditation Society - IMS) ပ္ဍဲဍုင် Barre, တွဵုရး Massachusetts မဒှ်ဂကောံတိုင်ခဳ သွက်ဂွံပြးချာဲ တဝှ်ဍောင်ဓရ် ဗုဒ္ဓဘာသာထေရဝါဒ ဇရေင်ဂကောံမၞိဟ်ရးပလိုတ်ရ။ ဂကောံ IMS ဏအ်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ 1975 နကဵု ညးမကၠောန်ဗဒှ်ကၠာအိုတ် Sharon Salzberg, Jack Kornfield, ကေုာံ Joseph Goldstein တုဲ၊ ဒက်ပ္တန်လဝ် သွက်ဂွံကဵု ဒၞာဲတၟေင် သွက်ဂွံပွံင်ပၟဝ် ပ္တိတ်ဇြဟတ်ကဵု ဓရ်ဝိပဿနာ ကေုာံ မေတ္တာ၊ မဖျအ်ဖအိုတ်လဝ် အခိုက်ကၞာအာရှ သွက်ဂွံကိတ်ညဳ ကုမၞိဟ်ခေတ်တၟိ မဟွံဆက်စပ်ကဵု ဘာသာရ။ တင်ရန်တၟအ် ပရေင်လ္ၚတ်ဏအ်ဂှ် သွက်ဂွံပါ်ပဲါ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဂကောံ IMS၊ သ္ၚေဝ်ဂၠိပ် နဲကဲမပြံင်လှာဲ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပရေင်ပါလုပ် ပ္ဍဲပရေင်ချဳဒရာင် သတိ (mindfulness) အလုံဂၠးကဝ်ရ။ အဓိက လိက်ပရေင်ဏအ်ဂှ် လ္ၚတ်ရံင် ဗီုလဵု အခိုက်ကၞာဓမ္မရးဗၟံက် မမင်မွဲလဝ် အတိုင်တြေံတုဲ ပြံင်လှာဲအာ ကေုာံ တင်ဝါတ်ဂါတ် မဆေင်ကဵု မၞိဟ်ရးပလိုတ်၊ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဒဳဂျဳတေဝ်၊ ကေုာံ ပရေင်တန်တဴ ဂကောံတုဲ၊ ဒှ်နဲကဲ သွက်ဂကောံဗုဒ္ဓဘာသာ တၞဟ်ဟ်တအ် ဂွံဆက်ကၠောန်အာရ။ == 1. သာသနာဝင် ကေုာံ ပရူပရာ == === 1.1 ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဒက်ပ္တန် === ပရူ ဂကောံဝိပဿနာ (IMS) ဂှ် ဒှ်ပရူ "ၜိုပ်ထဝ်" ရးအမေရိကာန် ဗုဒ္ဓဘာသာရ။ ဂကောံ IMS ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ 1975 နကဵု မၞိဟ်သၟတ်အမေရိကာန် ပိတၠ—Sharon Salzberg, Jack Kornfield, ကေုာံ Joseph Goldstein—မကလေင်စဴကၠုင် နူမလ္ၚတ်လဝ် ပ္ဍဲအိန္ဒိယ၊ ဗၟာ၊ ကေုာံ သေံရ။ ပ္ဍဲအခိင် 1960s လက္ကရဴ ကေုာံ 70s စဂှ်၊ ညးတအ် လ္ၚတ်လဝ် ဇရေင်အ္စာ S.N. Goenka, မဟာစည်ဆရာတော် (Mahasi Sayadaw), ကေုာံ မုနိန္ဒ (Munindra) ရ။ ညးတအ် ရန်တၟအ် သွက်ဂွံကေတ်နင် ကြက်ရှ်ဝိပဿနာ ဇရေင် ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်၊ ဆဂး ညးတအ် ညာတ်ကေတ် ဒဒှ်ရ သွက်ဂွံတန်တဴလံလဂှ်၊ နွံပၟိက် ဒၞာဲတန်တဴ မဟွံဆက်စပ် ကုအခိုက်ကၞာ ဘာလကျာ် အာရှရ။ ညးတအ် ရာန်ကေတ်လဝ် ဘာခရေတ်ယာန် တြေံမွဲ ပ္ဍဲကွာန် Barre, Massachusetts, တုဲ ပြံင်လှာဲထောံ နဒဒှ် ဗဟဵုကမ္မဌာန် မသ္ၚိတ်ဇြရ။ === 1.2 ဒၞာဲ: "ဓမ္မ မဟွံမွဲကဵု ပယျဵု" === နွံပ္ဍဲတိ ဂြိုပ် 200 ဧကတုဲ၊ IMS ဂှ် ပါ်လဝ် ဒၞာဲအဓိက ၜါဒၞာဲရ။ * '''ဗဟဵုကမ္မဌာန် (The Retreat Center):''' သွက်ဂွံ တန်တဴကမ္မဌာန် အခိင်ဇမၠိ ကေုာံ လဒေါဝ် (7 စဵုကဵု 14 တ္ၚဲ)။ * '''ဒၞာဲဇူဂြိုပ် (The Forest Refuge):''' ပံက်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ 2003 တုဲ၊ ဒၞာဲဏအ်ဂှ် သွက်ညးမက္ဍိုက်ပေင်ကဵု ပရေင်ဆဵုဂဗ ဇၞော်ပၟဝ်ကမ္မဌာန် အခိင်ဂၠိင်၊ စနူ မွဲဂိတု စဵုကဵု မွဲသၞာံရ။ === 1.3 တင်ရန်တၟအ် ကေုာံ ဗီုရုပ် === တင်ရန်တၟအ် IMS ဂှ် သွက်ဂွံကဵု ဒၞာဲမသ္ၚိတ်ဇြ သွက်ဂွံလ္ၚတ် ကေုာံ ပၟဝ် ဓရ်ဝိပဿနာ ကေုာံ ဓရ်မေတ္တာ ရ။ လညာတ်ညးတအ်ဂှ် ဒဒှ်ရ ပရေင်ဗၠးၜးဂှ် ဇၟာပ်မၞိဟ် ကလိဂွံမာန်၊ ဟွံရုဲစှ်ဘာသာ ဇၟာပ်ပ်ဘာသာ မတန်တဴ ပ္ဍဲလိုက်လောကဏံ ကတ်လ္ၚတ်ပ္တိတ်ဇြဟတ်မ္ဂး ကလိဂွံမာန်ဖအိုတ်ရ။ ဟွံတုပ်သၟဟ်ကဵု ကုအခိုက်ကၞာတြေံတအ်ရ၊ ညးမကၠုင်စိုပ်ကၠုင် ဌာန်ဒ္တန်ဇရေင်IMSတအ်ဂှ် ဟွံသ္ပအရီု အာတ်မိက်သွက်ဂွံ "ပြံင်လှာဲ" လုပ်ဗုဒ္ဓဘာသာရ။ စၞးဂှ်၊ ညးတအ် ကဵုနဲကဲ "ကၠုင်တုဲ ရံင်" (ဧဟိပဿိကော - Ehipassiko) မစွံအာရီု လ္တူ ပရေင်ဆဵုဂဗစိုတ် နကဵုအလဵုလဵုဇကုရ။ == 2. နဲကဲပၟဝ် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ အခိုက်ကၞာ == === 2.1 ဗီုပြင် ပၟဝ်: နဲကဲ ဝိပဿနာ === အဓိက နဲကဲဇၞော်ပၟဝ် ဝိပဿနာ ပ္ဍဲ IMS ဂှ်၊ မကၠာဲလဝ် နဒဒှ် "ညာတ်ကၠး" ရ။ နဲကဲဏအ်ဂှ် ကၠုင်နူ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ် ရ။ * '''သ္ၚိတ်ဇြ (Noble Silence):''' တန်ထ္ၜးကမ္မဌာန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ကၠောန်လဝ် နကဵု မသ္ၚိတ်ဇြ သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေအ်ဖျေံ အာရီုမ္ၚး တုဲ ညံင်ညးပၟဝ်တအ် ဂွံသ္ၚေဝ်ဂၠိပ် စက်ယန္တရာ ပ္ဍဲစိုတ်မာန်ရ။ * '''စင်္ကြံ ကေုာံ ဂဇအ် ကမ္မဌာန်:''' သ္ၚိအင်အခိင်ဂှ် ပြံင်လှာဲလဝ် အကြာ 45 မိနေတ် သွက်ဂွံ ဂဇအ် ကေုာံ ကွာ်စင်္ကြံ၊ မပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ သတိဂှ် ဒးဆက်စပ်မံင်တုဲ ဟွံကေတ်လဝ် ပယျဵု ပ္ဍဲဣရိယာပိုတ် မွဲမွဲရ။ * '''မေတ္တာ (Metta):''' IMS ဂှ် နကဵု Sharon Salzberg က္ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ ဒယှ်တှ်တဴ ပ္ဍဲပရေင်ဖန်ဗဒှ် မေတ္တာ နဒဒှ် နဲကဲဇၞော်ပၟဝ်တၞဟ်ခြာ ပ္ဍဲရးပလိုတ်ရ။[၉] === 2.2 နဲကဲဗ္တောန် ကေုာံ ပရေင်ဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာ === IMS ပံက်လဝ် "နဲကဲတန်ဗ္တောန်ဇၞော်ပၟဝ်ကမ္မဌာန် ရးပလိုတ်" ရ။ ပ္ဍဲဏအ် ပါလုပ်တဴ: * '''တဝှ်ဓရ် (Dharma Talks):''' ပရေင်ဟီုတွံ အခိင်ဗတံ မသုင်စောဲ အရေဝ်ခေတ်တၟိ၊ ဟာသ၊ ကေုာံ ပညာစိုတ် သွက်ဂွံ သောင်ကလး အဓိပ္ပါယ် ပါဠိတြေံရ။ * '''ပရေင်ဆဵုဂဗ ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် (Individual Interviews):''' အ္စာတအ် ဆဵုဂဗ ကုကွးဘာ မွဲကဵုမွဲတုဲ သွက်ဂွံ ကဵုကသပ်လ္တူပူဂိုလ်၊ မကၠောန်သ္ပ နဒဒှ် "အ္စာရီု" ဂၠိုင်နူ "ဒေဝတဴ" ရ။ * '''ပရေင်ဖအိုတ် အခိုက်ကၞာ (Removal of Ritual):''' မၞးတအ် ဟွံဆဵု ပရေင်ဖ္ဍောတ်ပါဠိ ဂၠိုင်ဂၠိုင်၊ လ္ၚောဝ်ကျာ်ပဋိမာရုပ်ဂှ် ရုဲစှ်ကေတ်မာန်၊ ကေုာံ အခိုက်ကၞာ "ကၠောန်ကုသိုလ်" ပ္ဍဲအာရှဂှ် ပြံင်လှာဲလဝ် နကဵု သၞောတ်ဒါန (Dana)، မဒှ်ဒၞာဲ အ္စာ ကေုာံ ဒၞာဲတန်တဴတအ် ကလိဂွံ ထံက်ပင် နူကဵု ပရေင်ကဵုဒါန် နကဵုစေတနာရ။ === 2.3 ပရေင်ပံင်သၟဟ် အခိုက်ကၞာ: သၠးဂၠံဂဝ် သတိ မဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာ === IMS ဂှ် ဒှ် "က္ၜင်မိ" မသၠးဂၠံဂဝ် ကဵု Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) ရ။ Jon Kabat-Zinn, ညးမဒက်ပ္တန် MBSR ဂှ် ဒှ်ကွးဘာ အခိင်ဇမၠိင် ပ္ဍဲ IMS ရ။ IMSဂှ် ပြံင်လှာဲစုတ်လဝ် ဒၞာဲလွဳယဲ နကဵုနဲကဲခိုင်ကၠိုက် ဗီုဘာတြေံတြဟ်တုဲ၊ က္တဵုဗဒှ်ကဵု "ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု သတိ" အလုံဂၠးကဝ်ရ။ ပရေင်ပံင်သၟဟ်ဏအ် ပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ အခိုက်ကၞာဇၞော်မွဲ မဒှ်ဒၞာဲ နဲကဲဗုဒ္ဓဘာသာဂှ် တးပါဲထောံ ယၟုဘာသာတုဲ သုင်စောဲလဝ် ပ္ဍဲ ဂဥုဲ ကေုာံ ပညာစိုတ် ရးပလိုတ်တံရ။ == 3. တင်ဝါတ်ဂါတ် ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပဲါ == ၜိုန်ရ အံင်ဇၞးကီုလေဝ်၊ IMS ဂှ် ဒးဆဵုဂဗ ကဵု ပရေင်ပါ်ပဲါ အပ္ဍဲ ကေုာံ မ္ၚး မဇၞော်ကဵုဒြဟတ်တုဲ ဒှ်ဟိုတ် ညံင်ဒြဟတ်ဂကောံ ဂွံပြံင်လှာဲတဴတက်ရ။ === 3.1 "Whiteness - ပရေင်သာ်ဗု" ပ္ဍဲ ဇေန်/ဝိပဿနာ အမေရိကာန် === အတိုင်ဝင်၊ မၞိဟ်မပါလုပ် ပ္ဍဲ IMS ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ် မၞိဟ်သာ်ဗု၊ ကဆံင်လဒေါဝ်-လ္တူ၊ ကေုာံ ကတ်လဝ်ပညာသၠုင်ရ။ ဟိုတ်ဏံဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု ပရေင်ပါ်ပဲါ ဒဒှ်ရ ဗဟဵုဏအ်ဂှ် ဒှ် "ဒၞာဲမၞိဟ်တၠဒြပ်" ဟွံစွံအာရီု လ္တူ ပရေင်ဒုင်ဒၟံင်ဒဒိုက် ဂကောံမၞိဟ် မဒးဒုင်ဖျေဟ်လဝ် ကဆံင်တအ်ရ။ "ပရေင်သ္ၚိတ်ဇြ" ပ္ဍဲတန်ကမ္မဌာန်ဂှ် လဆောဝ် ဒးဒုင်ပါ်ပဲါ နဒဒှ် ပရေင်အခေါင်တၟေင်—မဒှ် ပရေင်ဒြေပ်ဒဴ နူလောက စၞးမပါလုပ် ပ္ဍဲလောကရ။ === 3.2 ပရေင်တက်ကျာ "McMindfulness" === ဟိုတ်နူ နဲကဲပၟဝ် IMS ဂှ် ဒှ်တိုင်ခဳ သွက်သတိ ဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာတုဲ၊ ဂကောံဏအ် မလေပ် ဒးဒုင်လုပ် ပ္ဍဲ ပရေင်ပါ်ပဲါ "McMindfulness" ရ။ ညးပါ်ပဲါတအ် ဟီုလဝ် ဒဒှ်ရ နမဖအိုတ်ထောံ ရိုဟ်ကၞက် သဳလ ကေုာံ သံဃာ နူဗုဒ္ဓဘာသာဂှ်၊ နဲကဲပၟဝ်ဏအ် ဒှ်အာ ကိရိယာ သွက် သၞောတ်သမ္မာဇဳဝ—အရီု မၞိဟ်တအ် ညံင်ဂွံဒှ် "ကောန်ကမၠောန် ကမ္ပဏဳ မညိင်ဝတ်" စၞး မဒှ် သတ်မကလိဂွံ ပရေင်ဗၠးၜးရ။ === 3.3 ဒြဟတ်အဝဵု ကေုာံ ပရေင်တာလျိုင် === တုပ်ကဵု ဂကောံဗုဒ္ဓဘာသာ ရးပလိုတ် တၞဟ်တအ်ကီု၊ IMS ဂှ် ဒးပြံင်လှာဲ နူ နဲကဲ "ဂုရု" မက္ဍိုက်က္ဍိုပ် နကဵုညးဒက်ပ္တန် ကၠုင်စိုပ် နဲကဲဂကောံ မစိုန်သကီုရ။ ၜိုန်ရ IMS ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ပါဲဓလေတ်မာန်ကၠုင် ပရေင်ဟွံခိုဟ် ဆေင်ကဵုလိင် မက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ ဗဟဵု ဇေန် ကေုာံ တိဗေတ် တၞဟ်တအ်ကီုလေဝ်၊ တင်ဝါတ်ဂါတ် နွံဒၟံင်ဏီဂှ်: ဗီုလဵု ဂွံမင်မွဲ ကဆံင် "အ္စာ" ဗီုအ္စာသင် အဃောမဒ္ဂေတ်ဗက်တဴ ပရေင်ညာတ်ဗၠးဗၠးၜးၜး ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ခေတ်တၟိရ။ == 4. ဂၠံင်တရဴ အနာဂတ် == သွက်ဂွံဒက်ပ္တိုန် ပရေင်တန်တဴ ဗွဲစၟတ် ကေုာံ ပရေင်ဆက်စပ် ပ္ဍဲ 21 ဗွဝ်ကၠံဏအ်၊ IMS ဒးရံင်အာ တိုင်ခဳ အဓိက ပန်သာ်: === 4.1 ပရေင်တန်တဴ ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ === ဘာ Barre ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲတြေံ ပ္ဍဲ အခိင်ဥတုမပြံင်လှာဲရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ပြံင်လှာ် ဒၞာဲတိ 200 ဨကဏအ် ညံင်ဂွံဒှ် "Carbon-Neutral Dharma Center" ရ။ ပ္ဍဲဏအ်ဂှ် ပါလုပ်တဴ ပရေင်စုတ်ပလာင်တ္ၚဲ သွက်ဂွံ ကဵုဒြဟတ် ဒၞာဲဇူဒီုပ္ဍဲဂြိုပ် မနွံပၟိက်ဒြဟတ် ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ်ဂြိုပ် မကိတ်ညဳ ကုလညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ လ္တူ ပရေင်ဆက်စပ် လမျီုသီုဖအိုတ်ရ။ === 4.2 ပညာ: ပဇြိုဟ်နက် "ရိုဟ်ကၞက်ဓမ္မ" === ဟိုတ်နူ သတိ ဒှ်ကၠုင် မဗဳဇ ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်ဂၠိုင်တုဲ၊ IMS နွံအခေါင်အရာ သွက်ဂွံ ပံက် "ပရေင်ပညာဓမ္မ ကဆံင်လဒေါဝ် ကေုာံ သၠုင်" ရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ဒက်ပ္တန် ပရေင်လ္ၚတ် "သုတ် (Sutta)" နှဴရဴရ။ === 4.3 ပရေင်ပါလုပ် ဒဳဂျဳတေဝ်: "သံဃာ ဂၠးကဝ်" === ယဲကပ် COVID-19 ဒှ်ကၠုင်တုဲ ဗ္တောန်ထ္ၜးတဴဓဝ် နကဵုအောင်လာင် (online)လေဝ် အံင်ဇၞးကၠုင်ရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ချာဲပ္တိတ် တိုက်လိက် ဒဳဂျဳတေဝ် "Dharma Seed" သွက်ဂွံဒှ် စကြံ (Plafrom) ဒၞာဲကတ်လ္ၚတ် သုင်စောဲ AI ရ။ နမသုင်စောဲ ကတ်လ္ၚတ် နူLLMs ကုဂကောံ IMSဏအ်ဂှ် ဒှ်ဟိုတ်မကဵုဒၟံင်"အ္စာရီု ဓမ္မ ဒဳဂျဳတေဝ်" သွက် ညးမဟွံမွဲကဵု အခိင် ဟွံသေင်မ္ဂး သြန် သွက်ဂွံအာဇရေင် တွဵုရး Massachusetts ရ။ === 4.4 ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဂကောံမၞိဟ်: ပရေင်နာနာ၊ ညဳသၟဟ်၊ ကေုာံ ပရေင်ပါလုပ် (DEI) === IMS ဂှ် စကွာ်ကၠုင်လဝ် ဂၠံင်ဏအ် နကဵု တန်ကမ္မဌာန် "အရံင်မၞိဟ် (People of Color)" ရ။ * '''တင်ကဵုကသပ် လ္တူသက်သဳ:''' ကၠောန်သ္ပဗီုပြင်သြန်ထံက်ပင် "Sliding Scale and Scholarship-First" ရ။ IMSဝွံ စၞး ဒးဗ္ဒဗဒါဲ လ္တူသြန်ဒါန် မကဵုတံဂှ် ဒးပြံင်လှာဲအာ ဗီုပြင် ဒၞာဲညးပၟဝ် မကလိဂွံ သြန်လုပ်သၠုင်တအ်ဂှ် ထံက်ပင်အာ ညးပၟဝ် မကလိဂွံ သြန်လုပ်အောန် ကေုာံ ညးမဒးဒုင်ဖျေဟ်ကဆံင်တအ်ရ၊ အကာဲအရာ ဒှ်ဟိုတ် သ္ဂောံသၠုင်ပ္တိုန်"အနာဂတ်သင်"တအ် သွက်ဂွံပတိုန်ထ္ၜးကဵု ပရေင်နာနာ ကုဂကောံမၞိဟ် ဂၠးကဝ်ရ။ == 5. နိဂီု == ဂၠံင်တရဴ ဂကောံဝိပဿနာ (IMS) ဂှ် ဒှ်ဗီုရုပ် မဇြိုဟ်နက် သွက်ပရေင်ပြံင်လှာဲဇၞော် ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲ 21 ဗွဝ်ကၠံရ။ နမပါ်တိတ် အံင်ဇၞးကၠုင် စက်ယန္တရာ ဓရ်ဝိပဿနာ နူ အခိုက်ကၞာ အာရှအဂၞဲ တြေံတံရ၊ IMSဝွံ ပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ ဓမ္မဂှ် နွံကဵု "ပရေင်ပြံင်လှာဲလောဲ (plasticity)"—အစောံစရာဲ သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲတဴ ကြက်ရှ် ဓရ်ဝိပဿနာရ။ ဆဂး၊ အတိုင်ပရေင်ကတ်လ္ၚတ်ဏံဝွံ ပတိုန်ထ္ၜးလဝ်ကဵု ပရေင်ပြံင်လှာဲဏအ်ဂှ် ဟွံမွဲကဵု ညးမဒးဒုင် ဟွံသေင်ရ။ ပရေင်တံင်ဓဇက် အကြာ ပရေင်လုပ်စိုပ် မဟွံဆက်စပ်ကဵုဘာသာ ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သၞောဝ်ဒ္ဂေတ်လၟေတ် မခိုင်ကၠိုက်ဂှ် သှ်ေဒၟံင် နဒဒှ် ပရေင်ဟီုဂး သွက်ဂွံဇၞော်ပၟဝ် ရးပလိုတ်ရ။ တင်ဝါတ်ဂါတ် မဆက်အာဂတတအ်ဂှ် ဒှ်ဟိုတ် သွက်ဂွံပခိုင်ကၠိုက်ကဵု "ဓဝ်သတိ"တုဲ ဟွံဒှ်အာကြိယာ သွက်ပရေင်ၜိုဟ်လလံကဵု စိုတ်သၟးရ၊ ဆဂး ဒှ်တဴဂၠံင်တရဴ သွက်ဂွံဒှ်ပရေင်ဗၠးၜး အလုံအိုတ်သီုရ။ IMS ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲ အစောံစရာဲ သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ နူဒၞာဲညးမက္ဍိုက်က္ဍိုပ် အလုံဂၠးကဝ်အိုတ်သီုရ။ လက္ကရဴအိုတ်၊ ပရေင်အာဲကၟာဲ IMS ဂှ် ဒးဒုင် တော်လဝ် နကဵု အစောံစရာဲ သွက်ဂွံလွဳလွတ် မၞိဟ်အဆက်ဆက် ညးမယိုက်ဂၠေင် တန်ကမ္မဌာန် သွက်ဂွံလုပ်အာ ပ္ဍဲပရေင်ရုင်သဓီု လမျီုခေတ်တၟိရ။ ဂကောံIMSဂှ် ကွာ်အာ ပ္ဍဲဂၠံင်တရဴ ပရေင်ထုဲထံင် ဆက်စပ်တဴကဵု ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝရ၊ တုဲပၠန် IMSဂှ် ဒှ်ဒဒန် အကြာပညာတြေံ ကေုာံ ပညာခေတ်တၟိ စပ်ကဵု ဓဝ်ဝိပဿနာရ။ == နိဿဲ (References) == * Fronsdal, G. (1998). Insight Meditation in the United States: Life, liberty, and the pursuit of happiness. In C. S. Prebish & K. K. Tanaka (Eds.), The Faces of Buddhism in America (pp. 163–180). University of California Press. [cite: 119] * Goldstein, J. (2003). One Dharma: The emerging Western Buddhism. HarperOne. * Kornfield, J. (2008). After the ecstasy, the laundry: How the heart grows wise on the spiritual path. Bantam. * Salzberg, S. (1995). Lovingkindness: The revolutionary art of happiness. Shambhala Publications. * Thich Nhat Hanh. (1987). The miracle of mindfulness: An introduction to the practice of meditation. Beacon Press. (Context for Engaged Buddhism and early Western influence). [[Category:ယၟုကဏ္ဍ]] 8za0rs6idwoum1hwstdtux0kdwqyezh 0 8989 51017 2026-04-11T09:59:09Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox | title = ကျာ်ဇၞော်အစာမန်ဂမၠိုင်<br>(Prominent Mon Sayadaws) | image = | caption = ကျာ်ဇၞော်အစာမန်ဂမၠိုင် မဒှ်ဇမၞော် တၠပညာ သာသနာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် | label1 = ဘာသာ | data1 = ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရ..." 51017 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = ကျာ်ဇၞော်အစာမန်ဂမၠိုင်<br>(Prominent Mon Sayadaws) | image = | caption = ကျာ်ဇၞော်အစာမန်ဂမၠိုင် မဒှ်ဇမၞော် တၠပညာ သာသနာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် | label1 = ဘာသာ | data1 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ]] | label2 = ဂိုဏ်သင် အဓိက | data2 = ဂိုဏ်ရာမညနိကာယ၊ ဂိုဏ်မဟာယျ၊ ဂိုဏ်ယှိုဲကျေန် | label3 = အလုံအစောံ | data3 = လိက်ပတ်မန်၊ ပရိယတ္တိသာသနာ ကေုာံ ဒြဟတ်ညဳသၟဟ်ဂကူ | label4 = ဒေသအဓိက | data4 = [[တွဵုရးဍုင်မန်]]၊ [[တွဵုရးကရေင်]]၊ တနင်္သာရဳ ကေုာံ ရးနိဂီုသေံ }} '''ကျာ်ဇၞော်အစာမန်ဂမၠိုင်''' ({{lang-en|Prominent Mon Monks / Mon Sayadaws}}) ဝွံ ဒှ်ခမဳသင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ မကလိဂွံလဝ် အဆံင်ပညာ ပရိယတ္တိ ကေုာံ ပဋိပတ္တိ သၠုင်ပြဲတုဲ၊ မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင် ဓမ္မဒူတ၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ ယေန်သၞာင် [[ဂကူမန်]] ရ။ ပ္ဍဲဝင်မှာဇန်မန်ဂှ် ဟိုတ်နူ ဍုင်သၟိင်မန် ဒးဒုင်ပလီုလာ်လဝ်တုဲ၊ ကျာ်ဇၞော်အစာမန်တအ်ဝွံ ဒှ် "မင်မွဲယေန်သၞာင်" (Cultural Guardians) ကေုာံ ဒှ်တၠအစောံ မက္ဍိုက်က္ဍိုပ်လဝ် ဂကူ ညံင်ဟွံဂွံကၠေအ်ကၠက်အာ လုကဴသၞာံ မဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီရ။ == ဂိုဏ်သင်မန်ဂမၠိုင် (Monastic Orders) == ခမဳသင်မန်တအ်ဝွံ အဓိက ဒက်ပတန်လဝ် ဂကောံသင် နကဵု ဂိုဏ်အဓိကရ။ ဂိုဏ်သင်မန် မပြာကတ်အိုတ်ဂှ် ဒှ် '''ဂိုဏ်ရာမညနိကာယ''' (Ramanna Nikaya) မဒှ်ဂိုဏ်သင် အလုံဒေသမန်တုဲ၊ ပါလုပ် ပ္ဍဲဂိုဏ်သင်ဇၞော် (၉) ဂိုဏ် မစၟတ်သမ္တီလဝ် နကဵု အလဵုအသဳရးနိဂီုဗၟာရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဂိုဏ်မဟာယျ ကေုာံ ဂိုဏ်ယှိုဲကျေန်တအ်လေဝ် နွံကီုရ။ == တာလျိုင် ကေုာံ အစောံသြဇာ (Roles and Influences) == ကျာ်ဇၞော်အစာမန်တအ်ဝွံ နွံကဵု တာလျိုင် အဓိက ပိသာ်- # '''ပရေင်သာသနာ ကေုာံ ပရိယတ္တိ (Religion & Education):''' ကျာ်ဇၞော်အစာတအ် ဒက်ပတန် တိုက်လိက်ပရိယတ္တိမန် (ဥပမာ- တိုက်လိက် ဘာဗ္ဂေါပရိယတ္တိ၊ ဘာကၠအ်ပၞဟ်) တုဲ ဖျေဟ်ဗ္တောန်ကဵု လိက်ပိဋကတ်ပိ နကဵုဘာသာမန် သွက်ခမဳသာမဏဳတအ်ရ။ # '''ပရေင်မင်မွဲ လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် (Language & Cultural Preservation):''' ကျာ်ဇၞော်အစာတအ် ဒှ်ညးမချူခၞံ ပြကိုဟ်၊ ကဗျလင်္ကာ၊ လိက်ဝင် ကေုာံ ပြကိုဟ်သဒ္ဒါမန်ရ။ ဘာလကျာ်မန်ဂှ် ဒှ်ဗဟဵု သွက်ဂွံဗ္တောန် လိက်မန် ကုကောန်ၚာ်ဥတုကညင် (Mon Summer School) ရ။ # '''ဒြဟတ်ညဳသၟဟ် ဂကူ (Social & National Solidarity):''' ပ္ဍဲအရာမကၠောန် သဘင်တ္ၚဲကောန်ဂကူမန် ကေုာံ သဘင်ကၞာနာနာတအ်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်အစာတအ် ပါလုပ်ကဵု သြဝါဒ ကေုာံ က္ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ ကဵုဒြဟတ် ကုကောန်ဂကူ ညံင်ဂွံညဳသာရေင်သကအ်ရ။ == ကျာ်ဇၞော်အစာမန် ယၟုပြာကတ်လ္ၚဵု == ပ္ဍဲဝင်သာသနာမန် ခေတ်လၟုဟ်ဝွံ ကျာ်ဇၞော်အစာ မပြာကတ် ကေုာံ မယိုက်ဂၠေင်လဝ် ဇၞော်ကဵုဒြဟတ် လ္ၚဵုတအ်ဂှ်- * '''ကျာ်ဇၞော်အစာ ပါလိတ (Bhaddanta Palita):''' ညးဝွံ ဒှ်ကျာ်ဇၞော် ဘာကၠအ်ပၞဟ်၊ ဍုင်မုဟ်ဍုင် တုဲ မပြာကတ် ပ္ဍဲအရာမကၠာဲစၠောအ် ပြကိုဟ်ပိဋကတ်ပိ နူဘာသာပါဠိ နဒဒှ် ဘာသာမန်။ ညးဝွံ ဒှ်အစာကၞေဟ်မန် မချူလဝ် ပြကိုဟ်မဂၠိုင်ကဵုကၠံရ။ * '''ကျာ်ဇၞော်အစာ သဳလာစာရ (Bhaddanta Silacara):''' ညးဝွံ ကလိဂွံလဝ် တဆိပ်ကြာ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ တုဲ၊ ဒှ်ကျာ်ဇၞော် ဘာဗ္ဂေါပရိယတ္တိ၊ ဍုင်မတ်မလီု ရ။ ညးဝွံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန်လဝ် တိုက်လိက်ပရိယတ္တိမန် ညံင်ဂွံပြာကတ် အလုံရးနိဂီုရ။ * '''ကျာ်ဇၞော်အစာ နန္ဒသာရ (Bhaddanta Nandasara):''' ညးဝွံ ဒှ်ဥက္ကဋ္ဌ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယ တုဲ၊ ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ဒြဟတ်ညဳသၟဟ် ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်ရ။ * '''ကျာ်ဇၞော်အစာ ကေတုမာလာ (Bhaddanta Ketumala):''' ညးဝွံ ဒှ်အစာကၞေဟ်၊ အစာဝင် ကေုာံ အစာသုတေသနမန် ယၟုပြာကတ်မွဲတၠ မချူလဝ် ပရူဝင် ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[သင်မန်]] * [[ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်]] * [[ဂိုဏ်ရာမညနိကာယ]] * [[လိက်ပတ်မန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * ဂကောံသင်ရာမညနိကာယ အလုံဒေသရးမန် (၂၀၁၀)၊ ''ဝင်သာသနာမန် ကေုာံ ဂိုဏ်ရာမည''။ * South, Ashley (2003). ''Mon Nationalism and Civil War in Burma: The Golden Sheldrake''. Routledge. [[Category:ကျာ်ဇၞော်အစာမန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဂကူမန်]] [[Category:ပူဂိုလ်မန်ဂမၠိုင်]] aaix71g1cwpbsvsumo9bkxfidp6jmev 14 8990 51018 2026-04-11T10:00:02Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|ကျာ်ဇၞော်အစာမန်ဂမၠိုင်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ကျာ်ဇၞော်အစာမန်''' (Prominent Mon Sayadaws and Abbot..." 51018 wikitext text/x-wiki {{Cat main|ကျာ်ဇၞော်အစာမန်ဂမၠိုင်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ကျာ်ဇၞော်အစာမန်''' (Prominent Mon Sayadaws and Abbots) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * ကျာ်ဇၞော်အစာ မက္ဍိုက်က္ဍိုပ်လဝ် ဂိုဏ်သင်မန်ဂမၠိုင် (ဥပမာ- ဂကောံသင်ရာမညနိကာယ၊ ဂိုဏ်မဟာယျ) * ကျာ်ဇၞော်အစာ မဒှ်အစာလိက်တိုက်ပရိယတ္တိ၊ အစာကၞေဟ် ကေုာံ တၠပညာသာသနာ * ကျာ်ဇၞော်အစာ မယိုက်ဂၠေင်လဝ် သွက်ပရေင်ညဳသၟဟ်၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဂကူမန်တအ် ပါလုပ်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်]] * [[သာသနာမန်]] * [[ဂိုဏ်ရာမညနိကာယ]] * [[လိက်ပတ်မန်]] [[Category:ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ]] [[Category:ပူဂိုလ်မန်ဂမၠိုင်]] 2txvfcdjfj8eus50iq092wvzxoy79eb 14 8991 51019 2026-04-11T10:00:57Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|ဂကူမန်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ပူဂိုလ်ဂကူမန်''' (Mon people / Notable Mon individuals) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ..." 51019 wikitext text/x-wiki {{Cat main|ဂကူမန်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ပူဂိုလ်ဂကူမန်''' (Mon people / Notable Mon individuals) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * ပူဂိုလ်မန် မယိုက်ဂၠေင်လဝ် ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ကောန်ဂကူ ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲအခေါင်အရာမၞိဟ် (ဥပမာ- သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်) * ခမဳသင်မန်၊ အစာလိက် ကေုာံ တၠပညာသာသနာဂမၠိုင် (ဥပမာ- ကျာ်ဇၞော်အစာမန်) * အစာကၞေဟ်၊ အနုပညာသၟာ ကေုာံ အစာသုတေသန ဂကူမန်ဂမၠိုင် * သၟိင်တၠခေတ်တြေံ၊ တၠပညာဝင် ကေုာံ ပူဂိုလ်ဒယှ်ပြာကတ် နူကဵုဒေသနာနာတအ် ပါလုပ်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဂကူမန်]] * [[ဝင်မန်]] * [[တွဵုရးဍုင်မန်]] [[Category:ဂကူမန်]] [[Category:ပူဂိုလ်ဂမၠိုင်]] [[Category:မၞိဟ်]] raagzrozo9l0gg50mhumi2sd60z4uv9 14 8992 51020 2026-04-11T10:03:20Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|ပူဂိုလ်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက (Root/Parent category) သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ပူဂိုလ် ကေုာံ မၞိဟ်ဂမၠိုင်''' (People and individuals)..." 51020 wikitext text/x-wiki {{Cat main|ပူဂိုလ်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက (Root/Parent category) သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ပူဂိုလ် ကေုာံ မၞိဟ်ဂမၠိုင်''' (People and individuals) အလုံဂၠးကဝ် သီုဖအိုတ်ရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု ကဏ္ဍလပါ် ဗွဲသၟဝ်တအ် ပါလုပ်မာန်ရ- * ပူဂိုလ် ပါ်လဝ် နကဵု ဂကူ ကေုာံ ရးနိဂီု (ဥပမာ- [[:Category:ပူဂိုလ်မန်ဂမၠိုင်|ပူဂိုလ်မန်]]၊ ပူဂိုလ်အမေရိကာန်) * ပူဂိုလ် ပါ်လဝ် နကဵု ကမၠောန်တာလျိုင် ကေုာံ ကွတ်ပညာ (ဥပမာ- [[:Category:အစာကၞေဟ်ဂမၠိုင်|အစာကၞေဟ်]]၊ သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ တၠပညာသာသနာ) * ပူဂိုလ် ပါ်လဝ် နကဵု ဘာသာပတှ်ေ (ဥပမာ- ပူဂိုလ်ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ပူဂိုလ်ခရေတ်ယာန်) * ပူဂိုလ် ပါ်လဝ် နကဵု သၞာံမကတဵုဒှ်မၞိဟ် ကေုာံ သၞာံမစုတိ (ဥပမာ- [[:Category:ညးမစုတိ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၀]]) == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[မၞိဟ်]] * [[ဇီဝဝင်]] (အတ္ထုပ္ပတ္တိ) {{Commons category|People}} [[Category:မၞိဟ်]] 7lm1v6d88g4edx06xak92gt1q0vd3md 0 8993 51021 2026-04-11T10:06:08Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox | title = နဲပညာခေတ်တၟိ<br>(Modern Technology) | image = | caption = ကွန်ရက် အေန်တာနက် အလုံဂၠးကဝ် မဒှ်သဇိုင် နဲပညာခေတ်တၟိ | label1 = ပွံက် | data1 = ပွမသုင်စောဲ ကွတ်သိပ္ပံ သွက်ဂွံသောင်ကလး ပြသၞာ..." 51021 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = နဲပညာခေတ်တၟိ<br>(Modern Technology) | image = | caption = ကွန်ရက် အေန်တာနက် အလုံဂၠးကဝ် မဒှ်သဇိုင် နဲပညာခေတ်တၟိ | label1 = ပွံက် | data1 = ပွမသုင်စောဲ ကွတ်သိပ္ပံ သွက်ဂွံသောင်ကလး ပြသၞာ ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် အရာတၟိ | label2 = ခေတ်အဓိက | data2 = လဒေါဝ် ၂၀ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု ၂၁ ဗွဝ်ကၠံ (ခေတ်လၟုဟ်) | label3 = ကဏ္ဍအဓိက | data3 = ကောမ်ပျူတာ၊ အေန်တာနက်၊ ဉာဏ်ပညာတုဲ (AI)၊ ဇဳဝနဲပညာ | label4 = လွပ် | data4 = ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်ထတ်ယုက်၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ လွပ်လၟိုန်တ္ၚဲ }} '''နဲပညာခေတ်တၟိ''' ဟွံသေင်မ္ဂး '''တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ ခေတ်တၟိ''' ({{lang-en|Modern Technology}}) ဝွံ ဒှ်ပွမသုင်စောဲ ကွတ်သိပ္ပံ ကေုာံ တင်ဂၞန်ဂမၠိုင် သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ်၊ လဟဵုပတိုန် ကေုာံ သောင်ကလး ပြသၞာနာနာ ပ္ဍဲကဵု ဂကောံမၞိဟ်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန်ဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲ ၂၁ ဗွဝ်ကၠံဏအ် နဲပညာခေတ်တၟိဂှ် ဒက်ပတန်လဝ် နကဵု သၞောတ်ဒဳဂျဳတဝ် (Digital systems)၊ ဉာဏ်ပညာတုဲ (Artificial Intelligence) ကေုာံ ပရေင်ဆက်စၠောအ် အလုံဂၠးကဝ် (Global connectivity) ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ == ကဏ္ဍအဓိက နဲပညာခေတ်တၟိဂမၠိုင် == နဲပညာခေတ်တၟိဝွံ လှဲလးဗွဲမလောန်တုဲ ပါ်လဝ် ကဏ္ဍအဓိက အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ- === ၁။ ဉာဏ်ပညာတုဲ ကေုာံ ကွတ်စက် (AI and Robotics) === '''[[ဉာဏ်ပညာတုဲ]]''' (Artificial Intelligence - AI) ဂှ် ဒှ်ပညာကောမ်ပျူတာ မဖန်ဗဒှ်လဝ် စက် ဟွံသေင်မ္ဂး သပ်ဝဴ (Software) ညံင်ဂွံချပ်၊ ကၠိုဟ်ခိုဟ် ကေုာံ ကၠောန်ကမၠောန် ညံင်ရဴ က္ဍဟ်မၞိဟ်ကီုရ။ ကွတ်စက် (Robotics) မွဲစွံကဵု AI ဂှ် ကၠောန်ကမၠောန် အလဵုအလဵု (Automation) ပ္ဍဲရုံကမၠောန်၊ ပရေင်လွဳယဲ ကေုာံ ကွဳစက်မစက်အလဵုအလဵု (Autonomous vehicles) တအ်မာန်ကၠုင်ရ။ === ၂။ ကပေါတ်အဆက်အစပ် အေန်တာနက် (Internet of Things - IoT) === IoT မ္ဂးဂှ် ဒှ်ပွမဆက်စၠောအ်လဝ် ကပေါတ်စက်နာနာ မပ္တံကဵု စက်ပၟတ်၊ ရုပ်ဒ္ၚောဝ်၊ ကွဳစက် စဵုကဵု ကပေါတ်သ္ၚိဌာန်တအ် နကဵု ကွန်ရက် [[အေန်တာနက်]] သွက်ဂွံပလံင် ကေုာံ ဒုင်ကေတ် တင်ဂၞန် (Data) ရေင်သကအ်ရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်သဇိုင် သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ် ဍုင်သၠဲပညာ (Smart Cities) ကေုာံ သ္ၚိသၠဲပညာ (Smart Homes) ရ။ === ၃။ ဇဳဝနဲပညာ (Biotechnology) === ဇဳဝနဲပညာဝွံ ဒှ်လွပ်နဲပညာ ပ္ဍဲကဏ္ဍ ဇဳဝဗေဒ မပ္တံကဵု ပွမပလေဝ်လဟဵု ဂျေန် (Genetic engineering)၊ ပွမဖန်ဗဒှ် ဂဥုဲတၟိတၟိ ကေုာံ ပွမဇၞော်မောဝ်ပတိုန် တၞံဆုတဵုလွဳ ညံင်ဂွံဒုင်ဒဝ် ယဲဘဲမာန်ရ။ နဲပညာ CRISPR မ္ဂးဂှ် ဒှ်နဲကဲခေတ်တၟိ သွက်ဂွံ လဟဵုပလေဝ် DNA မာန်ရ။ === ၄။ နဲပညာ ဒြဟတ်မကလေင်သုင်စောဲမာန် (Renewable Energy Technology) === ဟိုတ်နူ ရာသဳဥတု ပြံင်လှာဲကၠုင်တုဲ နဲပညာ မပ္တိတ် ဒြဟတ်လျးတ္ၚဲ (Solar power)၊ ဒြဟတ်ကျာ (Wind power) ကေုာံ ဗက်ထရဳမသိုင်ဒြဟတ် (Advanced batteries) တအ်ဂှ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံဖအောန်ဖျေဟ် ပွမပလီုသဘာဝရ။ == သြဇာ လတူ ဂကောံမၞိဟ် (Societal Impacts) == နဲပညာခေတ်တၟိဝွံ ပြံင်လှာဲထောအ် ဗီုပြင်မၞိဟ်တအ် မဂျိုင်တန်တဴဒၟံင် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ- * '''ပရေင်ပိုန်ဒြပ်:''' ဖန်ဗဒှ်ကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတဝ် (Digital Economy) မပ္တံကဵု ပရေင်ရာန်သွံ လတူလာင် (E-commerce)၊ သြန်ဒဳဂျဳတဝ် (Cryptocurrency) ကေုာံ ကမၠောန်မကၠောန် နူသ္ၚိ (Remote work)။ * '''ပရေင်ထတ်ယုက်:''' ကိရိယာဆေင်ကဵု ဆီပတိုဟ် ကေုာံ သၞောတ်လွဳယဲ နူသ္ၚောဲ (Telemedicine) တအ် ဖန်ကဵု ညံင်လမျီုမၞိဟ် ဂွံဂၠိင် ကေုာံ ထတ်ယုက်ရ။ * '''ပရေင်ပညာ:''' ကွးဘာတအ် လ္ၚတ်ပညာ လတူအေန်တာနက် နကဵု E-learning platforms တအ် ဂွံမာန် ဗွဲမလောဲသွာရ။ == ပရေင်စိန်ဂၠံင် ကေုာံ ပရေင်စဵုဒၞာ (Challenges and Ethics) == ၜိုန်ရ နဲပညာခေတ်တၟိ နွံကဵု ဖဵုခိုဟ်ဗွဲမဂၠိုင်ကီုလေဝ်၊ ပြသၞာ ကေုာံ အန္တရာယ်လေဝ် နွံဒၟံင်ကီုရ- # '''ပရေင်ဂီုကၠီု တင်ဂၞန် (Data Privacy):''' တင်ဂၞန် ပူဂိုလ်တအ်ဂှ် ဒးဒုင်ကၠတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒးဒုင်သုင်စောဲ နကဵု အလဵုအသဳ ကေုာံ ကမ္ပဏဳဇၞော်တအ်မာန်ရ။ # '''ပရေင်ကမၠောန် (Job Displacement):''' ဟိုတ်နူ စက်အလဵုအလဵု (Automation) ကေုာံ AI တုဲ၊ ကမၠောန်သဇိုင်လ္ၚဵုတအ် ဒးအိုတ်အာတုဲ မၞိဟ်တအ် ဒးဆောံလေင်ကမၠောန် မာန်ရ။ # '''ပရိုင်ပလီု (Misinformation):''' နဲပညာ Deepfake ကေုာံ Social media တအ်ဂှ် ဒှ်အရာမပရး ပရိုင်ပလီု ကေုာံ လညာတ်မယောင်ယာ ဗွဲမပြဟ်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဉာဏ်ပညာတုဲ]] * [[အေန်တာနက်]] * [[သိပ္ပံ ကေုာံ တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Schwab, Klaus (2016). ''The Fourth Industrial Revolution''. World Economic Forum. * Tegmark, Max (2017). ''Life 3.0: Being Human in the Age of Artificial Intelligence''. Knopf. [[Category:တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ]] [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:နဲပညာ]] ph8b10cwc1zdwfsl3wrkaa5l3f7duzv 14 8994 51022 2026-04-11T10:07:02Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ|နဲပညာခေတ်တၟိ}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ''' (Technology) ကေု..." 51022 wikitext text/x-wiki {{Cat main|တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ|နဲပညာခေတ်တၟိ}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ''' (Technology) ကေုာံ နဲပညာခေတ်တၟိ (Modern Technology) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု ကဏ္ဍလပါ် ဗွဲသၟဝ်တအ် ပါလုပ်မာန်ရ- * ပရေင်ကောမ်ပျူတာ၊ သပ်ဝဴ (Software) ကေုာံ ဟာတ်ဝဴ (Hardware) ဂမၠိုင် * ကွန်ရက် အေန်တာနက်၊ ပရေင်ဆက်စၠောအ် ကေုာံ မဳဒဳယာ ဒဳဂျဳတဝ် * ဉာဏ်ပညာတုဲ (AI)၊ ကွတ်စက် (Robotics) ကေုာံ ဇဳဝနဲပညာ * အေန်ဂျေန်နဳယျာ (Engineering) ကေုာံ သိပ္ပံလွပ် (Applied sciences) နာနာသာ် == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[သိပ္ပံ]] * [[နဲပညာခေတ်တၟိ]] * [[အေန်တာနက်]] {{Commons category|Technology}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:ပညာ]] an4gjuwcvwpf292ezi0mhfdj61juul2 0 8995 51023 2026-04-11T10:08:47Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox | title = တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ<br>(Technology) | image = | caption = တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုကွတ်စက် ကေုာံ တင်ဂၞန် ဒဳဂျဳတဝ် | label1 = ပွံက် | data1 = ပွမသုင်စောဲ ကွတ်သိပ္ပံ သွက်ဂွံဖန်ဗ..." 51023 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ<br>(Technology) | image = | caption = တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုကွတ်စက် ကေုာံ တင်ဂၞန် ဒဳဂျဳတဝ် | label1 = ပွံက် | data1 = ပွမသုင်စောဲ ကွတ်သိပ္ပံ သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ် ကိရိယာ ကေုာံ သောင်ကလး ပြသၞာ | label2 = တမ်မူလဝေါဟာရ | data2 = τέχνη (tékhnē - ဂရိတ်) | label3 = ကဏ္ဍအဓိက | data3 = နဲပညာတင်ဂၞန် (IT)၊ ဇဳဝနဲပညာ၊ အေန်ဂျေန်နဳယျာ၊ နဲပညာဂဥုဲ | label4 = အဆက်အစပ် | data4 = [[သိပ္ပံ]]၊ သင်္ချာ၊ ကေုာံ သုတေသန }} '''တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ''' ဟွံသေင်မ္ဂး '''နဲပညာ''' ({{lang-en|Technology}}) ဝွံ ဒှ်ပွမပံင်ကောံလဝ် ကွတ်သိပ္ပံ (Science)၊ လညာတ်၊ ကွတ်တဲ၊ သၞောတ်ဝ် ကေုာံ နဲကဲဂမၠိုင် သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ်ပတိတ် ကပေါတ်ကိရိယာ၊ သောင်ကလး ပြသၞာ ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် အကာဲအရာ မဂျိုင်တန်တဴ မၞိဟ်တအ်ရ။ သာ်ဂှ်ဟွံသေင်မ္ဂး တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ မ္ဂးဂှ် ဒှ်အရာမသုင်စောဲ သိပ္ပံ သွက်ဖဵုပရေင်ကမၠောန် (Applied Science) မွဲလေဝ် ဟီုစဂွံရ။ == နိရုတ္တိ (Etymology) == ဝေါဟာရ "တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ" ဝွံ ကၠုင်နူ အရေဝ်[[ဘာသာဂရိတ်|ဂရိတ်]] τέχνη (''tékhnē''), မတွံဂး "ကွတ်၊ နဲကဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ပညာတဲ" ကေုာံ -λογία (''-logía''), မတွံဂး "ပွမလ္ၚတ်" ရ။ စိုပ်ခေတ် ၂၀ ဗွဝ်ကၠံမ္ဂး ဝေါဟာရဏအ် အဓိပ္ပါယ် လှဲလးကၠုင်တုဲ ဟွံဆေင်ကဵု ကွတ်တဲသၟးရမ္ဂး သီုကဵုစက်ယန္တရား၊ ကောမ်ပျူတာ ကေုာံ သၞောတ်ပရေင်ကမၠောန်တအ် ပါလုပ်ကၠုင်ရ။ == ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (History and Evolution) == ဝင်တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုဝင်ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကောန်မၞိဟ်တအ် ဗွဲမခိုင်ကၠိုက်ရ- === ၁။ ခေတ်တၟအ် ကေုာံ ခေတ်တမၠာ (Prehistoric and Ancient Era) === တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ ကိုပ်ကၠာအိုတ်ဂှ် စကတဵုဒှ်လဝ် နူကဵု မၞိဟ်ခေတ်တၟအ်တအ် မလေပ်ကၠောန် ကိရိယာတၟအ် ကေုာံ မလေပ်သုင်စောဲ ပၟတ် ရ။ ကြဴနူဂှ် ပွမတီဆဵု ပရေင်တဵုလွဳ ကေုာံ ပွမကၠောန်ဗဒှ် စက်ဂေတ် (Wheel) ပ္ဍဲ ၄၀၀၀ ဘဳသဳတအ်ဂှ် ဒှ်အရာမပြံင်လှာဲထောအ် ဂကောံမၞိဟ် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ === ၂။ ခေတ်လဒေါဝ် စဵုကဵု ခေတ်ပရေင်ကမၠောန် (Medieval to Industrial Revolution) === ပ္ဍဲခေတ်လဒေါဝ်ဂှ် ပွမတီဆဵု စက်ပ္ဍဵုဗီုလိက် (Printing Press) နကဵု ဂျဝ်ဟာန် ဂူတေန်ဗာဂ် (Johannes Gutenberg) ဂှ် ပရးကဵု ဗဟုသုတ အလုံဂၠးကဝ်မာန်ကၠုင်ရ။ စိုပ် ၁၈ ဗွဝ်ကၠံ ပ္ဍဲအခိင် ပရေင်ကမၠောန်ဇၞော်မောဝ် (Industrial Revolution) ဂှ် စက်ပၟတ်ယက် (Steam engine)၊ မာသေန် ကေုာံ ကမၠောန်စက်ရုံတအ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်တုဲ၊ စိုပ် ၁၉ ဗွဝ်ကၠံဂှ် ပညာ ဓါတ်လလဳ (Electricity) ထရာင်ဆာဲကၠုင်ရ။ === ၃။ ခေတ်တင်ဂၞန် ကေုာံ ခေတ်လၟုဟ် (Information Age and Modern Era) === ပ္ဍဲလဒေါဝ် ၂၀ ဗွဝ်ကၠံဂှ် ကောမ်ပျူတာ၊ အေန်တာနက် ကေုာံ ပရေင်ဆက်စၠောအ် (Telecommunications) တအ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်တုဲ လုပ်စိုပ်ကၠုင် ခေတ်တင်ဂၞန် (Information Age) ရ။ လၟုဟ်မ္ဂး ဉာဏ်ပညာတုဲ (AI)၊ နဲပညာနཱာနဝ် (Nanotechnology) ကေုာံ ဇဳဝနဲပညာတအ်ဂှ် ဒှ်တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ မပြံင်လှာဲဒၟံင် ဂၠးကဝ်ရ။ == ကဏ္ဍအဓိက တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳဂမၠိုင် == တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳဝွံ ပါ်လဝ် ကဏ္ဍဗွဲမလှဲလးရ- * '''နဲပညာ တင်ဂၞန် ကေုာံ ဆက်စၠောအ် (ICT):''' ပွမသုင်စောဲ ကောမ်ပျူတာ၊ သပ်ဝဴ ကေုာံ ကွန်ရက် သွက်ဂွံ ပကောံ၊ ထိင်ဒဝ် ကေုာံ ပလံင်တင်ဂၞန် (ဥပမာ - [[အေန်တာနက်]]၊ ဒြဟတ်သိုဝ်ရှေဝ်မဳဒဳယာ)။ * '''ဇဳဝနဲပညာ (Biotechnology):''' ပွမသုင်စောဲ သၞောတ်ဇဳဝ ကေုာံ သတ္တဝါလမျီု သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ကပေါတ်တၟိ (ဥပမာ - DNA ဂျေန်နဳယျာ၊ ဂဥုဲတၟိတၟိ)။ * '''အေန်ဂျေန်နဳယျာ ကေုာံ ကွတ်စက် (Engineering & Robotics):''' ပွမသိုင်ခၞံဒက်ပတန် အရာဝတ္ထု မပ္တံကဵု တိုက်၊ ဒဒန် ကေုာံ စက်အလဵုအလဵု (Robots) သွက်ဂွံ သောင်ကလး ပြသၞာပရေင်ကမၠောန်။ * '''နဲပညာ ပရေင်ဂဥုဲ (Medical Technology):''' ကိရိယာ မစၟဳစၟတ်ယဲ (ဥပမာ - MRI, X-ray) ကေုာံ သၞောတ်လွဳယဲ ခေတ်တၟိဂမၠိုင်။ == သြဇာ လတူ ဂကောံမၞိဟ် (Impact on Society) == * '''ဖဵုခိုဟ် (Positive Impacts):''' သၠုင်ပတိုန်ကဵု ဍာ်ဒကေဝ် မဂျိုင်တန်တဴ (Standard of living)၊ သၠုင်ပတိုန် ပရေင်ထတ်ယုက် ညံင်အာယုက် ဂွံဂၠိင် ကေုာံ ဖန်ဗဒှ်ကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အလုံဂၠးကဝ် ဂွံဆက်စၠောအ် လောဲသွာရ။ * '''ဖဵုပရေအ် ကေုာံ ပရေင်စိန်ဂၠံင် (Negative Impacts):''' ပွမသုင်စောဲ တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ လောန်အာဂှ် ပလီုပလာ်ကဵု သဘာဝ (ဥပမာ - ရာသဳဥတုပြံင်လှာဲ)၊ ပွမကၠတ် တင်ဂၞန်ပူဂိုလ် (Privacy issues) ကေုာံ မၞိဟ်တအ် ဒးဆောံလေင် ကမၠောန် ဟိုတ်နူ စက် AI တအ် ပါလုပ်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[နဲပညာခေတ်တၟိ]] * [[သိပ္ပံ]] * [[ဉာဏ်ပညာတုဲ]] * [[အေန်တာနက်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Arthur, W. Brian (2009). ''The Nature of Technology: What It Is and How It Evolves''. Simon and Schuster. * Kelly, Kevin (2010). ''What Technology Wants''. Viking Press. [[Category:တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ]] [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:နဲပညာခေတ်တၟိ]] cy0gprq9d6eqv5w34etnap79728x0yi 0 8996 51024 2026-04-11T10:10:05Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox language | name = ဘာသာဂရိတ် | native_name = Ελληνικά (Elliniká) | states = [[ရးနိဂီုဂရိတ်]]၊ [[သိုက်ပရပ်]] (Cyprus) | region = ဥရောပ သၠုင်ကျာ၊ လဒေါဝ်မှာသၟိတ် မေဒိတေရာနဳယေန် | speakers = ၜိုတ် ၁၃ ပြကောဋိကိုဋ် (၂၀၂..." 51024 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ဘာသာဂရိတ် | native_name = Ελληνικά (Elliniká) | states = [[ရးနိဂီုဂရိတ်]]၊ [[သိုက်ပရပ်]] (Cyprus) | region = ဥရောပ သၠုင်ကျာ၊ လဒေါဝ်မှာသၟိတ် မေဒိတေရာနဳယေန် | speakers = ၜိုတ် ၁၃ ပြကောဋိကိုဋ် (၂၀၂၃) | era = လဒေါဝ် ၁၅၀၀ ဘဳသဳ စဵုကဵု လၟုဟ် | familycolor = Indo-European | fam1 = [[အရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်|အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]] | fam2 = ဟေလ္လေနစ် (Hellenic) | script = [[အက္ခရ်ဂရိတ်]] (Greek alphabet) | iso1 = el | iso2 = gre / ell | iso3 = ell | glotto = mode1248 }} '''ဘာသာဂရိတ်''' ({{lang-el|Ελληνικά}}; {{lang-en|Greek}}) ဝွံ ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ အဓိကမွဲ ပ္ဍဲဂကောံအရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန် (Indo-European languages) မဒှ်ရ။ ဘာသာဝွံ နွံကဵု စၟတ်သမ္တီဝင် လိက်ပတ် မဂၠိင်သ္ၚောဲအိုတ် ပ္ဍဲအကြာ အရေဝ်ဘာသာ ဥရောပဂမၠိုင်တုဲ၊ ဝင်ဍေဟ်ဂှ် ဆက်စပ်ဒၟံင် လုကဴသၞာံ ၃,၄၀၀ ပြင်င်ရ။ ဘာသာဂရိတ်ဝွံ ဒှ်သဇိုင်အဓိက သွက်ယေန်သၞာင် ရးပလိုတ် (Western civilization) ကေုာံ ခရေတ်ယာန်သာသနာ (Christianity) တုဲ၊ သြဇာဍေဟ် ဓလီုပ္ဍိုက်လဝ် လတူ သိပ္ပံ၊ ဒဿန၊ သင်္ချာ ကေုာံ လိက်ပတ် အလုံဂၠးကဝ်ရ။ == ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ (History and Evolution) == ဘာသာဂရိတ်ဝွံ အတိုင်စၟတ်သမ္တီဝင်မ္ဂး ပါ်လဝ် ခေတ်အဓိက (၅) သာ်ရ- === ၁။ ဂရိတ် မာင်သဳနဳယျာ (Mycenaean Greek) === ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ ဂရိတ် ခေတ်တြေံအိုတ် မစၟတ်သမ္တီလဝ် ပ္ဍဲအကြာ ၁၆ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု ၁၂ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ (BC) ရ။ လိက်ခေတ်ဏအ်ဂှ် ချူလဝ် နကဵု သၞောတ်အက္ခရ် လဳနဳယျာ-ဘဳ (Linear B script) လတူတိကောန်ရ။ === ၂။ ဂရိတ် ခေတ်တြေံ (Ancient Greek) === ခေတ်ဏအ်ဂှ် (၉ ဗွဝ်ကၠံ - ၄ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ) ဒှ်ခေတ်ထဝ် ယေန်သၞာင် ဂရိတ်ရ။ လိက်ပတ် ဒယှ်တမ္ညဝ် မပ္တံကဵု ပြကိုဟ်ကဗျ ဟဝ်မာ (Homer's Iliad and Odyssey)၊ ဒဿနိက သဝ်ကရေးတီး (Socrates)၊ ပလေတဝ် (Plato) ကေုာံ အရေတ်သတဝ်တယ် (Aristotle) တအ်ဂှ် ချူလဝ် နကဵုဘာသာ ဂရိတ်ခေတ်တြေံ (ဗွဲတၟေင် ရမ္သာင် အတ္တစ် - Attic dialect) ဝွံရ။ === ၃။ ဂရိတ် ကောန်နဳ (Koine Greek) === ကြဴနူ သၟိင်အာလေက်ဇြာန်ဒါ (Alexander the Great) သီကေတ်လဝ် ဍုင်နာနာတုဲ (၄ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ စဵုကဵု ၆ ဗွဝ်ကၠံ အေဒဳ)၊ ဘာသာဂရိတ်ဝွံ ဒှ်အာ အရေဝ်လဒေါဝ် (Lingua franca) ပ္ဍဲဒေသ လဒေါဝ်မှာသၟိတ် မေဒိတေရာနဳယေန် ကေုာံ အာယှလဒေါဝ်ရ။ အရာတၟေင်အိုတ်ဂှ် လိက်သမ္မာကျာ်တြဲ ခေတ်တၟိ (New Testament) ဂှ် ချူလဝ် နကဵု ဘာသာဂရိတ် ကောန်နဳ (Koine) ဏအ်ရ။ === ၄။ ဂရိတ် ဗိုင်ဇြေန်တိန် (Byzantine Greek) === ဒှ်ဘာသာဂရိတ် ခေတ်လဒေါဝ် မသုင်စောဲ ပ္ဍဲဍုင်သၟိင် အေန်ပါယာ ဗိုင်ဇြေန်တိန် (Byzantine Empire) စဵုကဵု ဍုင်ကောန်သတာန်တဳနဝ်ပယ် လီုလာ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၄၅၃ ရ။ === ၅။ ဂရိတ် ခေတ်လၟုဟ် (Modern Greek) === ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ ဂရိတ် မသုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ဏအ် လိက်ဂရိတ်ဝွံ ဒက်ပတန်လဝ် နကဵု သၞောတ်ဒဳမဝ်တစ် (Demotic) မဒှ် အရေဝ်လၟိုန်တ္ၚဲ မသုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲရးနိဂီုဂရိတ် ကေုာံ သိုက်ပရပ်ရ။ == သၞောတ်အက္ခရ် (Writing System) == ဘာသာဂရိတ်ဝွံ သုင်စောဲဒၟံင် '''[[အက္ခရ်ဂရိတ်]]''' (Greek alphabet) မနွံကဵု အက္ခရ် ၂၄ မ စတမ်နူကဵု (Alpha, Beta ... စဵုကဵု Omega) ရ။ အက္ခရ်ဂရိတ်ဝွံ ကတဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု အက္ခရ် ဖဳနဳယှာ (Phoenician alphabet) ပ္ဍဲ ၉ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳတေအ်တုဲ၊ ဍေဟ်ဂှ် ဒှ်တမ်မူလ မိမ သွက် အက္ခရ်လေတ္တေန် (Latin) ကေုာံ အက္ခရ်သဳရဳလေတ် (Cyrillic - ရုရှာ) တအ်ရ။ == သြဇာ လတူ ဝေါဟာရ အလုံဂၠးကဝ် == ဘာသာဂရိတ်ဝွံ ၜိုန်ရ မၞိဟ်ဟီုအောန်ကီုလေဝ်၊ သြဇာဍေဟ် ပ္ဍဲကဏ္ဍ သိပ္ပံ၊ ပညာဂဥုဲ၊ ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဂှ် နွံဒၟံင် အလုံဂၠးကဝ်ရ။ ဝေါဟာရ အင်္ဂလိက် ကေုာံ အရေဝ်ဥရောပ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ကၠုင်နူ တမ်မူလ ဂရိတ်ရ။ * ဥပမာ - ''Biology'' (ဇဳဝဗေဒ) ကၠုင်နူ *bios* (လမျီု) + *logia* (ပညာ)။ * ''Democracy'' (ဒဳမဝ်ကရေသဳ) ကၠုင်နူ *demos* (မှာဇန်) + *kratos* (အဝဵု)။ * ''Telephone'' (ဖုင်) ကၠုင်နူ *tele* (သ္ၚောဲ) + *phone* (ရမ္သာင်)။ == သၞောတ်သဒ္ဒါ (Grammar) == သဒ္ဒါဂရိတ်ဝွံ ဒှ်သၞောတ်သဒ္ဒါ မနွံကဵု ဗီုပြင်ပြံင်လှာဲ (Highly inflected language) ရ။ * '''လိင် (Gender):''' နွံပိသာ်- ပုံလိင် (Masculine)၊ ဣတ္ထိလိင် (Feminine)၊ ကေုာံ နပုံသကလိင် (Neuter)။ * '''ဝိဘတ်နာမ် (Cases):''' နွံပန်သာ် အဓိက (Nominative, Genitive, Accusative, Vocative)။ * '''ကြိယာ (Verbs):''' နွံကဵု အချိန်ကာလ (Tense)၊ စိုတ်ဓါတ် (Mood) ကေုာံ ဗီုပြင် (Voice) မလှဲလးတုဲ ကြိယာဂမၠိုင် ပြံင်လှာဲဗက် အတိုင် ပူဂိုလ် ကေုာံ လၟိဟ်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[အက္ခရ်ဂရိတ်]] * [[ရးနိဂီုဂရိတ်]] * [[အရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]] * [[ဒဿနိက ဂရိတ်တြေံ]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Browning, Robert (1983). ''Medieval and Modern Greek''. Cambridge University Press. * Horrocks, Geoffrey (2010). ''Greek: A History of the Language and its Speakers''. John Wiley & Sons. [[Category:အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] [[Category:ဘာသာဂရိတ်]] [[Category:ဥရောပ]] [[Category:အရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]] lgchqu5u7g5o0b3zly5wszes08mxq6p 10 8997 51025 2026-04-11T10:13:29Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "[[ဘာသာဂရိတ်|ဂရိတ်]]: <span lang="el" dir="ltr" title="လိက်ဘာသာ ဂရိတ်">{{{1}}}</span><noinclude> {{clear}} <div style="background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 5px; padding: 15px; margin-top: 20px;"> <div style="text-align: center; font-size: 1.2em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid #ccc; padding-bottom: 10px; margin-bottom: 10p..." 51025 wikitext text/x-wiki [[ဘာသာဂရိတ်|ဂရိတ်]]: <span lang="el" dir="ltr" title="လိက်ဘာသာ ဂရိတ်">{{{1}}}</span><noinclude> {{clear}} <div style="background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 5px; padding: 15px; margin-top: 20px;"> <div style="text-align: center; font-size: 1.2em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid #ccc; padding-bottom: 10px; margin-bottom: 10px;"> လိက်ကၞပ် ဗီုသုင်စောဲ ထာမ်ပလိက် (Template Documentation) </div> '''ထာမ်ပလိက်:Lang-el''' ဝွံ သုင်စောဲသွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ထ္ၜးပျး လိက်[[ဘာသာဂရိတ်]] (Greek) ပ္ဍဲအပ္ဍဲ မုက်လိက်ဝဳကဳဂမၠိုင်ရ။ ပွမသုင်စောဲ ထာမ်ပလိက်ဏအ်ဝွံ ဖန်ဗဒှ်ကဵု သၞောတ် HTML <code>lang="el"</code> တုဲ ဒှ်ဖဵု သွက်စက်ဂၠာဲတင်ဂၞန် (Search engines) ကေုာံ သၞောတ်ဖန်ဇန်ရမ္သာင် (Screen readers) တအ် ဗွဲမလောန်ရ။ == ဗီုပြင် သုင်စောဲ == <pre>{{lang-el|မလိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဝေါဟာရဂရိတ်}}</pre> == ဥပမာ == {| class="wikitable" |- ! ကုဒ် မနာဲတအ် စုတ် (Code) !! သွဟ် မမံက်ထ္ၜး (Result) |- | <code><nowiki>{{lang-el|Ελληνικά}}</nowiki></code> || [[ဘာသာဂရိတ်|ဂရိတ်]]: <span lang="el" dir="ltr" title="လိက်ဘာသာ ဂရိတ်">Ελληνικά</span> |- | <code><nowiki>{{lang-el|δημοκρατία}}</nowiki></code> || [[ဘာသာဂရိတ်|ဂရိတ်]]: <span lang="el" dir="ltr" title="လိက်ဘာသာ ဂရိတ်">δημοκρατία</span> |- | <code><nowiki>{{lang-el|τέχνη}}</nowiki></code> || [[ဘာသာဂရိတ်|ဂရိတ်]]: <span lang="el" dir="ltr" title="လိက်ဘာသာ ဂရိတ်">τέχνη</span> |} == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * {{tl|Lang-en}} - သွက် ဘာသာအင်္ဂလိက် * {{tl|Lang-sa}} - သွက် ဘာသာသက္ကတ [[Category:ထာမ်ပလိက် အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] </div> </noinclude> pkk1st3rul2vjks70rmv2ztax8jn5jn 14 8998 51026 2026-04-11T10:14:29Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် '''ထာမ်ပလိက် မဆေင်စပ်ကဵု အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်''' (Language templates) မသုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲအပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဘာသာမန်ရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်..." 51026 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် '''ထာမ်ပလိက် မဆေင်စပ်ကဵု အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်''' (Language templates) မသုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲအပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဘာသာမန်ရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု ထာမ်ပလိက် ဗွဲသၟဝ်တအ် ပါလုပ်မာန်ရ- * ထာမ်ပလိက် သွက်ဂွံ ထ္ၜးပျး ကေုာံ စၟတ်သမ္တီ ကုဒ်အရေဝ်ဘာသာ ဍုင်သ္အာင်နာနာ (ဥပမာ - {{tl|lang-en}}, {{tl|lang-my}}, {{tl|lang-el}}) * ထာမ်ပလိက် သ္ၚဳဂၠေပ် (Infobox) သွက်မုက်လိက် ပရူအရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင် (ဥပမာ - {{tl|Infobox language}}) * ထာမ်ပလိက် မဆက်စပ်ကဵု သၞောတ်အက္ခရ်၊ ပရေင်ကၠာဲဘာသာ၊ ဝေါဟာရ ကေုာံ လိက်ပတ်ဂမၠိုင် == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ထာမ်ပလိက်ဂမၠိုင်|ထာမ်ပလိက်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲဝဳကဳပဳဒဳယာ]] * [[:Category:အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်|ကဏ္ဍ အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] * [[ISO 639]] (သၞောတ်စၟတ်သမ္တီ ကုဒ်အရေဝ်ဘာသာ အလုံဂၠးကဝ်) {{Commons category|Language templates}} [[Category:ထာမ်ပလိက်ဂမၠိုင်]] [[Category:အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] [[Category:ဝဳကဳပဳဒဳယာ မသုင်စောဲ အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] i8viewsckk7jp94aje68tdyom4hkt7p 0 8999 51027 2026-04-11T10:18:05Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox software | name = Keyman (ကဳမာန်) | logo = | developer = [[SIL International]] (ကိုပ်ကၠာတေအ် Tavultesoft) | initial_release = ၁၉၉၃ | operating_system = Windows, macOS, Linux, Android, iOS, Web | platform = Cross-platform | type = Input Method Editor (IME) | license..." 51027 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Keyman (ကဳမာန်) | logo = | developer = [[SIL International]] (ကိုပ်ကၠာတေအ် Tavultesoft) | initial_release = ၁၉၉၃ | operating_system = Windows, macOS, Linux, Android, iOS, Web | platform = Cross-platform | type = Input Method Editor (IME) | license = [[MIT License]] (Open-source) | website = [https://keyman.com keyman.com] }} '''Keyman''' (ကဳမာန်) ဝွံ ဒှ်သပ်ဝဴ သၞောတ်ရိုက်လိက် (Input Method Editor - IME) မဒယှ်တမ္ညဝ်မွဲတုဲ၊ ဖန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံရိုက် ကေုာံ စၟတ်သမ္တီ လိက်အရေဝ်ဘာသာနာနာ လတူစက်ကောမ်ပျူတာ ကေုာံ စက်မဝ်ဗိုင်းဂမၠိုင်ရ။ သပ်ဝဴဏအ်ဝွံ အဓိက ရန်တၟအ်လဝ် သွက်ဂွံရီုဗင် အရေဝ်ဘာသာ ကောန်ဍုင်အရင် (Minority languages) ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ မနွံကဵု သၞောတ်အက္ခရ်မလှဲလးတအ် ညံင်ဂွံရိုက် လတူစက်လောဲသွာရ။ လၟုဟ်မ္ဂး Keyman ဝွံ ထံက်ပင်လဝ် ကဳဗုတ် သွက်အရေဝ်ဘာသာ မဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီတုဲ၊ ထိင်ဒဝ် မင်မွဲလဝ် နကဵု ဂကောံ [[SIL International]] နကဵုသၞောတ် ပံက်လဝ်ဗၠးၜး (Open-source) ရ။ == ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (History and Development) == Keyman ဝွံ စကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၃ တေအ် နကဵု တၠပညာသပ်ဝဴ မာတ် ဒါဒေန် (Marc Durdin) ပ္ဍဲအခိင် ညးမပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲရးနိဂီုလဴ ရ။ ကိုပ်ကၠာအိုတ်ဂှ် ဖန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံရိုက် လိက်လဴ (Lao script) လတူစက်ကောမ်ပျူတာရ။ ဗွဲကြဴ ညးဒက်ပတန် ကမ္ပဏဳ Tavultesoft တုဲ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် သၞောတ် Keyman လုကဴ သၞာံဗွဲမလအ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် ကမ္ပဏဳ Tavultesoft ကဵု ဂကောံသုတေသနအရေဝ်ဘာသာ SIL International တအ် ပံင်ကောံအာ ရေင်သကအ်တုဲ၊ Keyman ဂှ် ပြံင်လှာဲစွံထောအ် နဒဒှ် သပ်ဝဴ သၞောတ်ဗၠးၜး (Free and Open-source Software) အလုံအိုတ်သီုရ။ == ဗီုပြင် ကေုာံ အစောံသတ္တိ (Features and Architecture) == Keyman ဝွံ နွံကဵု အစောံသတ္တိ မတၟေင် နူကဵု သၞောတ်ရိုက်လိက် ဓမ္မတာတအ်ရ- * '''သၞောတ်နာနာ (Cross-platform):''' Keyman ဂှ် သုင်စောဲဂွံ လတူ သၞောတ်ပရေင်ကမၠောန် (Operating Systems) ကြပ်သီုဖအိုတ် မပ္တံကဵု Windows, macOS, Linux သီုကဵု စက်တဲ Android ကေုာံ iOS တအ်ရ။ * '''Keyman Developer:''' ဒှ်သပ်ဝဴ သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ်၊ ချူကုဒ် (Code) ကေုာံ ဒက်ပတန် ဗီုပြင်ကဳဗုတ် (Keyboard layouts) နကဵု အလဵုဇကု ညးသုင်စောဲတအ်ရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော် သွက်တၠပညာ လိက်ပတ်တအ် ဂွံဖန်ဗဒှ် ကဳဗုတ် သွက်ဂကူဇကုရ။ * '''Contextual Input:''' သၞောတ် Keyman ဂှ် စၟတ်သမ္တီကဵု ရမ္သာင် ကေုာံ လၟေင်မလိက်တအ်တုဲ ကလေင်ပလေဝ်ကဵု မလိက် ညံင်ဂွံဍာံစှ်ေ (ဥပမာ- သၞောတ်မလိက် မန်-ဗၟာ မဒးရိုက် အတိုင်လၟေင် အက္ခရ်၊ သဵု၊ သွတ်) မာန်ရ။ == ပရေင်ဆက်စပ် ကုလိက်မန် (Importance for the Mon Language) == သွက်ဂကူမန်တအ်မ္ဂး သပ်ဝဴ Keyman ဝွံ ဒှ်လဝ် ဂၠံင်တရဴ အဓိက ပ္ဍဲအရာမဇၞော်မောဝ်ပတိုန် လိက်မန် လတူစက်ကောမ်ပျူတာရ။ * '''ခေတ်ကိုပ်ကၠာ ယူနဳကုဒ် (Pre-Unicode Era):''' ကိုပ်ကၠာ သၞောတ်ယူနဳကုဒ် (Unicode) ဟွံဂွံစိုပ် အလုံမွဲဒေသဂှ်၊ တၠပညာကောမ်ပျူတာမန်တအ် သုင်စောဲလဝ် Keyman သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ် ကဳဗုတ်မန် (ဥပမာ- သၞောတ် A1 Mon, Mon3 တအ်) ဗွဲမလှဲလးရ။ ဟိုတ်နူ Keyman တုဲ လိက်မန် ဂွံမံက်ဂတဝ်ကၠုင် လတူအေန်တာနက် ကေုာံ မုက်လိက်မဂ္ဂဇြေန်ဂမၠိုင်ရ။ * '''ခေတ် ယူနဳကုဒ် (Unicode Era):''' ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ် ၜိုန်ရ သၞောတ်စက် (Built-in keyboards) တအ် နွံကၠုင်ကီုလေဝ်၊ သွက်ဂွံရိုက် လိက်မန် ယူနဳကုဒ် ညံင်ဂွံလောဲသွာ ကေုာံ ဍာံစှ်ေ အတိုင်သဒ္ဒါဂှ် သၞောတ် Keyman ဂှ် ဆက်တုဲ ဒှ်ဒၟံင် အရာမသုင်စောဲဂၠိုင် ကေုာံ မနွံကဵု ဖဵုသွက်ဂကူမန်ဖိုဟ်ရ။ (ဥပမာ - ကဳဗုတ် Mon Unicode ပ္ဍဲ Keyman)။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ယူနဳကုဒ်]] (Unicode) * [[SIL International]] * [[လိက်မန်]] * [[သပ်ဝဴ]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * [https://keyman.com/about/ ဝင် ကေုာံ ပရူ Keyman] - ရုင်လုပ်ငန်း Keyman. * [https://software.sil.org/ SIL International Software] - လိက်ပရိုင် SIL. [[Category:သပ်ဝဴဂမၠိုင်]] [[Category:တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ လိက်ပတ်]] [[Category:ယူနဳကုဒ်]] [[Category:သပ်ဝဴ သၞောတ်ဗၠးၜး]] 81wkw5yi2znpd1v27ppcvjwsgou6upo 14 9000 51028 2026-04-11T10:25:23Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "== ကဏ္ဍ: ဨကနိပါတ် == '''ဨကနိပါတ်''' ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍပထမအိုတ် ပ္ဍဲကဵု ပြကိုဟ်ဇာတ် ၅၅၀ (Jataka tales) ရ။ ပ္ဍဲကဵုကဏ္ဍဝွံ သီုဖအိုတ် နွံ ၁၅၀ ဇာတ်တုဲ ဇၟာပ်ဇာတ်ဂှ် ဍိုက်ပေင်တဴ ကုခဏ်..." 51028 wikitext text/x-wiki == ကဏ္ဍ: ဨကနိပါတ် == '''ဨကနိပါတ်''' ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍပထမအိုတ် ပ္ဍဲကဵု ပြကိုဟ်ဇာတ် ၅၅၀ (Jataka tales) ရ။ ပ္ဍဲကဵုကဏ္ဍဝွံ သီုဖအိုတ် နွံ ၁၅၀ ဇာတ်တုဲ ဇၟာပ်ဇာတ်ဂှ် ဍိုက်ပေင်တဴ ကုခဏ်လ္ၚတ်ဓမ္မ ကေုာံ ပရေင်ဘဝရ။ လိက်မုက်ပ္ဍဲကဏ္ဍဝွံ ချူလဝ် နကဵု "က္ဆံင်မဗှ်ကၠိုဟ်မာန်" သွက်ညးလ္ၚတ်တအ် သ္ဂောံကၠိုဟ်ခိုဟ် အဓိပ္ပာယ်ဗွဲမလောဲသွာရ။ === မုဟိုတ် ဂွံကော်စ ဨကနိပါတ် ရော? === မအရေဝ်ပါဠိ "ဨက" မ္ဂးဂှ် အဓိပ္ပာယ် "မွဲ"၊ "နိပါတ်" မ္ဂးဂှ် "ကဏ္ဍ ဟွံသေင်မ္ဂး အက္ခရ်မကောံ" ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ '''ဨကနိပါတ်''' မ္ဂးဂှ် ဒှ်ဇာတ် မနွံကဵု ဂါထာ (Verse/Stanza) မွဲပိုဒ်ဓဝ်ရ။ ဂါထာမွဲပိုဒ်ဂှ် ပ္ကောံလဝ် အဓိက သွက်ဂွံကဵု ခဏ်လ္ၚတ် သွက်ဇာတ်ဂှ်ရ။ === အဓိက တင်ရန်တၟအ် ဇာတ်တအ် === * '''ခဏ်လ္ၚတ်လောဲသွာ:''' ဇာတ်ပ္ဍဲ ဨကနိပါတ် တအ်ဂှ် ပရူပရာ ဂၠေံတုဲ ကၠိုဟ်လောဲရ။ သွက်ကောန်င္ၚာ် ကေုာံ ညးစလ္ၚတ်တအ်မ္ဂး ဒှ်ဖဵုဗွဲမဇၞော်ရ။ * '''ပရေင်စိုတ်ဓာတ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ်:''' စၞောန်ထ္ၜးကဵု နဲကဲမံင်စံင် ပ္ဍဲဂကောံဗော်သွး၊ မပ္တံကဵု ပရေင်သစ္စ၊ ပရေင်အေင်ဒုင် ကေုာံ ပရေင်ညာဏ်ပညာ။ * '''အဆက်အစပ် ဘဝ:''' ဇၟာပ်ဇာတ်မ္ဂး ညာတ်ကေတ်မာန်- ** ပရူပစ္စုပ္ပန် (ဟိုတ် ကျာ်တြဲမဂွံတွံဇာတ်ဝွံ) ** ပရူအတိက် (ဘဝကၠာတေအ် မဒှ်လဝ်) ** ပရေင်သံယောဇိုန် (ညးလဵု မဒှ်လဝ် ညးလဵု ပ္ဍဲဘဝလၟုဟ်)။ === လၟေင်ဇာတ်ဂမၠိုင် === ပ္ဍဲကဏ္ဍဝွံ ဇာတ်နွံ သီုဖအိုတ် ၁၅၀ ဇာတ်တုဲ ပါ်လဝ် ၁၅ ဝဂ် (Vagga/Chapters) ရ။ ဇၟာပ်ဝဂ်မ္ဂး နွံ ၁၀ ဇာတ်ရ။ ဥပမာ - # '''အပဏ္ဏကဝဂ်''' (စနူ ဇာတ်အပဏ္ဏက) # '''သဳလဝဂ်''' # '''ကုရုင်္ဂဝဂ်''' # '''...''' (ဆက်အာ စဵုက္ဍိုပ် ဝဂ်မရနုက်ကဵု ၁၅) '''တင်သမ္တီ:''' လိက်ပတ်ပ္ဍဲကဏ္ဍဝွံ ပြေပြံင်တုဲ သွက်ညးစလ္ၚတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ လိက်ပတ်မန်တအ်မ္ဂး ဒှ်အရံင်စိုတ် ဗွဲမဇၞော်ရ။ 61zh67gpbr3kga4w6o6r1axuh85j05j 51029 51028 2026-04-11T10:29:05Z Ven Moneyyadhika 2658 51029 wikitext text/x-wiki == ကဏ္ဍ: ဨကနိပါတ် == '''ဨကနိပါတ်''' ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍပထမအိုတ် ပ္ဍဲကဵု ပြကိုဟ်ဇာတ် ၅၅၀ (Jataka tales) ရ။ ပ္ဍဲကဵုကဏ္ဍဝွံ သီုဖအိုတ် နွံ ၁၅၀ ဇာတ်တုဲ ဇၟာပ်ဇာတ်ဂှ် ဍိုက်ပေင်တဴ ကုခဏ်လ္ၚတ်ဓမ္မ ကေုာံ ပရေင်ဘဝရ။ လိက်မုက်ပ္ဍဲကဏ္ဍဝွံ ချူလဝ် နကဵု "က္ဆံင်မဗှ်ကၠိုဟ်မာန်" သွက်ညးလ္ၚတ်တအ် သ္ဂောံကၠိုဟ်ခိုဟ် အဓိပ္ပာယ်ဗွဲမလောဲသွာရ။ === မုဟိုတ် ဂွံကော်စ ဨကနိပါတ် ရော? === မအရေဝ်ပါဠိ "ဨက" မ္ဂးဂှ် အဓိပ္ပာယ် "မွဲ"၊ "နိပါတ်" မ္ဂးဂှ် "ကဏ္ဍ ဟွံသေင်မ္ဂး အက္ခရ်မကောံ" ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ '''ဨကနိပါတ်''' မ္ဂးဂှ် ဒှ်ဇာတ် မနွံကဵု ဂါထာ (Verse/Stanza) မွဲပိုဒ်ဓဝ်ရ။ ဂါထာမွဲပိုဒ်ဂှ် ပ္ကောံလဝ် အဓိက သွက်ဂွံကဵု ခဏ်လ္ၚတ် သွက်ဇာတ်ဂှ်ရ။ === အဓိက တင်ရန်တၟအ် ဇာတ်တအ် === * '''ခဏ်လ္ၚတ်လောဲသွာ:''' ဇာတ်ပ္ဍဲ ဨကနိပါတ် တအ်ဂှ် ပရူပရာ ဂၠေံတုဲ ကၠိုဟ်လောဲရ။ သွက်ကောန်င္ၚာ် ကေုာံ ညးစလ္ၚတ်တအ်မ္ဂး ဒှ်ဖဵုဗွဲမဇၞော်ရ။ * '''ပရေင်စိုတ်ဓာတ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ်:''' စၞောန်ထ္ၜးကဵု နဲကဲမံင်စံင် ပ္ဍဲဂကောံဗော်သွး၊ မပ္တံကဵု ပရေင်သစ္စ၊ ပရေင်အေင်ဒုင် ကေုာံ ပရေင်ညာဏ်ပညာ။ * '''အဆက်အစပ် ဘဝ:''' ဇၟာပ်ဇာတ်မ္ဂး ညာတ်ကေတ်မာန်- ** ပရူပစ္စုပ္ပန် (ဟိုတ် ကျာ်တြဲမဂွံတွံဇာတ်ဝွံ) ** ပရူအတိက် (ဘဝကၠာတေအ် မဒှ်လဝ်) ** ပရေင်သံယောဇိုန် (ညးလဵု မဒှ်လဝ် ညးလဵု ပ္ဍဲဘဝလၟုဟ်)။ === လၟေင်ဇာတ်ဂမၠိုင် === ပ္ဍဲကဏ္ဍဝွံ ဇာတ်နွံ သီုဖအိုတ် ၁၅၀ ဇာတ်တုဲ ပါ်လဝ် ၁၅ ဝဂ် (Vagga/Chapters) ရ။ ဇၟာပ်ဝဂ်မ္ဂး နွံ ၁၀ ဇာတ်ရ။ ဥပမာ - # '''အပဏ္ဏကဝဂ်''' (စနူ ဇာတ်အပဏ္ဏက) # '''သဳလဝဂ်''' # '''ကုရုင်္ဂဝဂ်''' # '''...''' (ဆက်အာ စဵုက္ဍိုပ် ဝဂ်မရနုက်ကဵု ၁၅) '''တင်သမ္တီ:''' လိက်ပတ်ပ္ဍဲကဏ္ဍဝွံ ပြေပြံင်တုဲ သွက်ညးစလ္ၚတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ လိက်ပတ်မန်တအ်မ္ဂး ဒှ်အရံင်စိုတ် ဗွဲမဇၞော်ရ။ [[ကဏ္ဍ:ဇာတ် ၅၅၀]] [[ကဏ္ဍ:ပြကိုဟ်ဗုဒ္ဓဘာသာ]] kjpmow2o7if80uiifj012uk9ogrz5v9 14 9001 51030 2026-04-11T10:33:22Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "== ကဏ္ဍ: ပြကိုဟ်ဗုဒ္ဓဘာသာ == '''ပြကိုဟ်ဗုဒ္ဓဘာသာ''' မ္ဂးဂှ် ဒှ်စရင်လိက်ပတ် မစပ်ကုဓမ္မဒေသနာ ကေုာံ ဝိနယ ကျာ်တြဲဗုဒ္ဓ မနွံကဵု ဒြဟတ်အစောံသတ္တိ သွက်ဂွံဇၞော်ပတိုန..." 51030 wikitext text/x-wiki == ကဏ္ဍ: ပြကိုဟ်ဗုဒ္ဓဘာသာ == '''ပြကိုဟ်ဗုဒ္ဓဘာသာ''' မ္ဂးဂှ် ဒှ်စရင်လိက်ပတ် မစပ်ကုဓမ္မဒေသနာ ကေုာံ ဝိနယ ကျာ်တြဲဗုဒ္ဓ မနွံကဵု ဒြဟတ်အစောံသတ္တိ သွက်ဂွံဇၞော်ပတိုန် ပညာ ကေုာံ သဒ္ဓါညးလ္ၚတ်တအ်ရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဝွံ ပကောံလဝ် ပြကိုဟ်မပ္တံကဵု ပိဋကတ်ပိ၊ အဌကထာ၊ ဋဳကာ ကေုာံ ပြကိုဟ်ဇာတ်ဂမၠိုင်ရ။ === အကာဲအရာ ပြကိုဟ်ဂမၠိုင် === * '''ပိဋကတ်ပိ:''' ဒှ်တမ်မူလ ဒေသနာကျာ် (ဝိနယ၊ သုတ်၊ အဘိဓရ်)။ * '''ပြကိုဟ်ဇာတ်:''' ပရူအတိက်ဘဝ ကျာ်တြဲ ၅၅၀ ဇာတ်။ * '''လိက်ဂတး:''' ပြကိုဟ်မကၠာဲဘာသာ နူပါဠိ ဇရေင်ဘာသာမန်။ === တင်ရန်တၟအ် === ကဏ္ဍဝွံ ဖန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံပကောံလဝ် လိက်ပတ်ဗုဒ္ဓဘာသာ ညံင်ညးလ္ၚတ်တအ် ဂွံဂၠာဲသၟာန်လောဲသွာ တုဲမ္ဂး ညံင်ဂွံမင်မွဲအာ အာဲကၟာဲလိက်ပတ် သာသနာ မနွံကဵုၚုဟ်မးရ။ === ကဏ္ဍလဂါံ (Sub-categories) === * [[ကဏ္ဍ:ဇာတ် ၅၅၀]] * [[ကဏ္ဍ:ပိဋကတ်ပိ]] * [[ကဏ္ဍ:ဓမ္မပဒ]] [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်မန်]] 2gomk4ebbd12ifhsdk6q4t951q22tcs 0 9002 51031 2026-04-11T10:33:56Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox software | name = ကဳဗုတ်မန် နေမိန်<br>(Nemin Mon Keyboard) | logo = | developer = နာဲနေမိန် (Nai Nemin) | operating_system = Windows, macOS, Linux, Android, iOS | platform = Cross-platform ([[Keyman]]) | type = Input Method Editor (IME) | license = Open Source..." 51031 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ကဳဗုတ်မန် နေမိန်<br>(Nemin Mon Keyboard) | logo = | developer = နာဲနေမိန် (Nai Nemin) | operating_system = Windows, macOS, Linux, Android, iOS | platform = Cross-platform ([[Keyman]]) | type = Input Method Editor (IME) | license = Open Source / SIL Open Font License (OFL) | language = [[ဘာသာမန်]] }} '''ကဳဗုတ်မန် နေမိန်''' ({{lang-en|Nemin Mon Keyboard}}) ဝွံ ဒှ်သၞောတ်ရိုက်လိက် (Input Method Editor) မဒုင်သဇိုင် လတူသပ်ဝဴ [[Keyman]] တုဲ၊ ဖန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံရိုက် လိက်[[ဘာသာမန်]] နကဵု သၞောတ်[[ယူနဳကုဒ်]] (Unicode) အလုံဂၠးကဝ်ရ။ ကဳဗုတ်ဝွံ နာဲနေမိန် (Nai Nemin) ဒှ်ညးမခၞံဗဒှ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန်လဝ် သွက်ကောန်ဂကူမန်တအ် ဂွံသုင်စောဲ လတူစက်ကောမ်ပျူတာ ကေုာံ စက်မဝ်ဗိုင် (Mobile devices) နာနာမာန် ဗွဲမလောဲသွာရ။ == ဗီုပြင် ကေုာံ အစောံသတ္တိ (Features) == ကဳဗုတ်မန် နေမိန် ဝွံ ဒက်ပတန်လဝ် နကဵု လၟေင်ရိုက်လိက် မကိတ်ညဳ ကုသၞောတ်သဒ္ဒါမန်တုဲ၊ နွံကဵု အစောံသတ္တိ မပ္တံကဵု- * '''သၞောတ်နာနာ (Cross-platform):''' ဟိုတ်နူ မသုင်စောဲလဝ် အင်ဂျေန် Keyman တုဲ၊ ကဳဗုတ်ဏအ်ဂှ် စုတ်သုင်စောဲဂွံ လတူစက် Windows, Mac သီုကဵု စက်တဲ Android ကေုာံ iOS တအ်မာန်ရ။ စက်မဝ်ဗိုင်းတအ် သွက်ဂွံသုင်စောဲ လောဲသွာဂှ် နွံကဵု ဝှာင် <code>mon_k_nemin.js</code> မဒှ်ကုဒ် Javascript သွက် ဝပ်ဆာ် ကေုာံ မဝ်ဗိုင် ရ။ * '''သၞောတ်ယူနဳကုဒ် (Unicode Standard):''' ကဳဗုတ်ဏအ်ဝွံ ထံက်ပင်လဝ် သၞောတ်ယူနဳကုဒ် ပေင်င်တုဲ၊ ရိုက်ပၠောပ် မလိက်မန် အတိုင်လၟေင် အက္ခရ်၊ သဵု၊ သွတ် မာန်ရ။ == ပရူပရာ အပ္ဍဲပက်ကေတ် (Package Contents) == ကဳဗုတ်ဏအ်ဝွံ တြးပတိတ်လဝ် နကဵု ဗီုပြင် ပက်ကေတ် Keyman (<code>.kmp</code> file) [cite: 477] တုဲ၊ အပ္ဍဲပက်ကေတ်ဂှ် မပ္တံကဵု ဝှာင်ဗွဲသၟဝ်တအ် ပါလုပ်ဒၟံင်ရ- === ၁။ ဖံင်ဂမၠိုင် (Bundled Fonts) === သွက်ဂွံ ဗှ်လိက်မန် ယူနဳကုဒ် ဂွံကၠးသ္အးဂှ် အပ္ဍဲပက်ကေတ်ဏအ် ထံက်ပင် စုတ်ပၠောပ်လဝ် ဖံင် (Fonts) အဓိက ၜါဂကောံရ- * '''ဖံင် ပြည်ထောင်စု (Pyidaungsu Font):''' <code>Pyidaungsu-Regular.ttf</code> [cite: 357]၊ <code>Pyidaungsu-Bold.ttf</code> [cite: 309] ကေုာံ <code>Pyidaungsu-Numbers.ttf</code> [cite: 337] ရ။ * '''ဖံင် ပိတံက် (Padauk Font):''' <code>Padauk-Regular.ttf</code> [cite: 450]၊ <code>Padauk-Bold.ttf</code> [cite: 378]၊ ကေုာံ <code>PadaukBook-Regular.ttf</code> [cite: 429]၊ <code>PadaukBook-Bold.ttf</code> [cite: 404] တအ် ပါလုပ်ရ။ ဖံင်တအ်ဏအ်ဝွံ ဒှ်ဖံင်ဗၠးၜး မကိတ်ညဳ ကုသၞောတ် SIL Open Font License (OFL) [cite: 2] ရ။ === ၂။ ဗီုရုပ် ကေုာံ စၞောန်ထ္ၜး (Layouts and Documentation) === သွက်ညးသုင်စောဲတၟိတအ် ဂွံတီ ဗီုပြင်ကဳဗုတ် (Keyboard Layouts) ဂှ် ဗီုရုပ် မပ္တံကဵု <code>mon_k_nemin_mobile_default.jpg</code> [cite: 7]၊ <code>mon_k_nemin_mobile_shift.jpg</code> [cite: 40]၊ ကေုာံ <code>mon_k_nemin_ctrl_alt.png</code> [cite: 106] တအ် ပါလုပ်ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ လိက်ကၞပ် စၞောန်ထ္ၜး နဲကဲသုင်စောဲဖံင် <code>Pyidaungsu_Font_User_Manual_05.pdf</code> [cite: 113] ကေုာံ လိက်ပရိုင် <code>readme.htm</code> [cite: 2]၊ <code>welcome.htm</code> [cite: 1] တအ်လေဝ် ပါလုပ်ဒၟံင်ကီုရ။ == ပရေင်ဆက်စပ် ကုလိက်မန် == ကဳဗုတ်မန် နေမင်း ဝွံ ဒှ်ကိရိယာ အဓိကမွဲ သွက်ဂွံ စၠောအ်ကဵု လိက်ပတ်မန် ဇရေင် ခေတ်ဒဳဂျဳတဝ် (Digital age) ရ။ ဟိုတ်နူ သၞောတ်ရိုက်လိက် ဍာံစှ်ေတုဲ တင်ဂၞန် လိက်မန် လတူအေန်တာနက်၊ မုက်လိက်ဝဳကဳပဳဒဳယာ ကေုာံ ဝပ်ဆာ်နာနာတအ် ဂွံတန်တဴ ဗွဲမခိုင်ကၠိုက်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[Keyman]] * [[ယူနဳကုဒ်]] * [[လိက်မန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Nemin Mon Keyboard Package Files (<code>mon_k_nemin.kmp</code>) [cite: 477] [[Category:သပ်ဝဴဂမၠိုင်]] [[Category:တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ လိက်ပတ်]] [[Category:ယူနဳကုဒ်]] [[Category:ကဳဗုတ်မန်]] 2zuw8oc68800mw1pndgzb63xrjnhqwf 51032 51031 2026-04-11T10:36:32Z Aue Nai 24 51032 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ကဳဗုတ်မန် နေမိန်<br>(Nemin Mon Keyboard) | logo = | developer = [[နာဲနေမိန်]] (Nai Nemin) | operating_system = Windows, macOS, Linux, Android, iOS | platform = Cross-platform ([[Keyman]]) | type = Input Method Editor (IME) | license = Open Source / SIL Open Font License (OFL) | language = [[ဘာသာမန်]] }} '''ကဳဗုတ်မန် နေမိန်''' ({{lang-en|Nemin Mon Keyboard}}) ဝွံ ဒှ်သၞောတ်ရိုက်လိက် (Input Method Editor) မဒုင်သဇိုင် လတူသပ်ဝဴ [[Keyman]] တုဲ၊ ဖန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံရိုက် လိက်[[ဘာသာမန်]] နကဵု သၞောတ်[[ယူနဳကုဒ်]] (Unicode) အလုံဂၠးကဝ်ရ။ ကဳဗုတ်ဝွံ [[နာဲနေမိန်]] (Nai Nemin) ဒှ်ညးမခၞံဗဒှ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန်လဝ် သွက်ကောန်ဂကူမန်တအ် ဂွံသုင်စောဲ လတူစက်ကောမ်ပျူတာ ကေုာံ စက်မဝ်ဗိုင်း (Mobile devices) နာနာမာန် ဗွဲမလောဲသွာရ။ == ဗီုပြင် ကေုာံ အစောံသတ္တိ (Features) == ကဳဗုတ်မန် နေမိန် ဝွံ ဒက်ပတန်လဝ် နကဵု လၟေင်ရိုက်လိက် မကိတ်ညဳ ကုသၞောတ်သဒ္ဒါမန်တုဲ उन्नति နွံကဵု အစောံသတ္တိ မပ္တံကဵု- * '''သၞောတ်နာနာ (Cross-platform):''' ဟိုတ်နူ မသုင်စောဲလဝ် အင်ဂျေန် Keyman တုဲ၊ ကဳဗုတ်ဏအ်ဂှ် စုတ်သုင်စောဲဂွံ လတူစက် Windows, Mac သီုကဵု စက်တဲ Android ကေုာံ iOS တအ်မာန်ရ။ သွက်စက်မဝ်ဗိုင်းတအ်ဂှ် နွံကဵု ဝှာင် <code>mon_k_nemin.js</code> မဒှ်ကုဒ် Javascript ရ။ * '''သၞောတ်ယူနဳကုဒ် (Unicode Standard):''' ကဳဗုတ်ဏအ်ဝွံ ထံက်ပင်လဝ် သၞောတ်ယူနဳကုဒ် ပေင်င်တုဲ၊ ရိုက်ပၠောပ် မလိက်မန် အတိုင်လၟေင် အက္ခရ်၊ သဵု၊ သွတ် မာန်ရ။ == ပရူပရာ အပ္ဍဲပက်ကေတ် (Package Contents) == ကဳဗုတ်ဏအ်ဝွံ တြးပတိတ်လဝ် နကဵု ဗီုပြင် ပက်ကေတ် Keyman (<code>.kmp</code> file) တုဲ၊ အပ္ဍဲပက်ကေတ်ဂှ် မပ္တံကဵု ဝှာင်ဗွဲသၟဝ်တအ် ပါလုပ်ဒၟံင်ရ- === ၁။ ဖံင်ဂမၠိုင် (Bundled Fonts) === သွက်ဂွံ ဗှ်လိက်မန် ယူနဳကုဒ် ဂွံကၠးသ္အးဂှ် အပ္ဍဲပက်ကေတ်ဏအ် ထံက်ပင် စုတ်ပၠောပ်လဝ် ဖံင် (Fonts) အဓိက ၜါဂကောံရ- * '''ဖံင် ပြည်ထောင်စု (Pyidaungsu Font):''' <code>Pyidaungsu-Regular.ttf</code>၊ <code>Pyidaungsu-Bold.ttf</code> ကေုာံ <code>Pyidaungsu-Numbers.ttf</code> ရ။ * '''ဖံင် ပိတံက် (Padauk Font):''' <code>Padauk-Regular.ttf</code>၊ <code>Padauk-Bold.ttf</code>၊ ကေုာံ <code>PadaukBook-Regular.ttf</code>၊ <code>PadaukBook-Bold.ttf</code> တအ် ပါလုပ်ရ။ === ၂။ ဗီုရုပ် ကေုာံ စၞောန်ထ္ၜး (Layouts and Documentation) === သွက်ညးသုင်စောဲတၟိတအ် ဂွံတီ ဗီုပြင်ကဳဗုတ် (Keyboard Layouts) ဂှ် ဗီုရုပ် မပ္တံကဵု <code>mon_k_nemin_mobile_default.jpg</code>၊ <code>mon_k_nemin_mobile_shift.jpg</code>၊ ကေုာံ <code>mon_k_nemin_ctrl_alt.png</code> တအ် ပါလုပ်ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ လိက်ကၞပ် စၞောန်ထ္ၜး နဲကဲသုင်စောဲဖံင် <code>Pyidaungsu_Font_User_Manual_05.pdf</code> ကေုာံ လိက်ပရိုင် <code>readme.htm</code>၊ <code>welcome.htm</code> တအ်လေဝ် ပါလုပ်ဒၟံင်ကီုရ။ == ပရေင်ဆက်စပ် ကုလိက်မန် == ကဳဗုတ်မန် နေမိန် ဝွံ ဒှ်ကိရိယာ အဓိကမွဲ သွက်ဂွံ စၠောအ်ကဵု လိက်ပတ်မန် ဇရေင် ခေတ်ဒဳဂျဳတဝ် (Digital age) ရ။ ဟိုတ်နူ သၞောတ်ရိုက်လိက် ဍာံစှ်ေတုဲ တင်ဂၞန် လိက်မန် လတူအေန်တာနက်၊ မုက်လိက်ဝဳကဳပဳဒဳယာ ကေုာံ ဝပ်ဆာ်နာနာတအ် ဂွံတန်တဴ ဗွဲမခိုင်ကၠိုက်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[နာဲနေမိန်]] * [[Keyman]] * [[ယူနဳကုဒ်]] * [[လိက်မန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Nemin Mon Keyboard Package Files (<code>mon_k_nemin.kmp</code>) [[Category:သပ်ဝဴဂမၠိုင်]] [[Category:တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ လိက်ပတ်]] [[Category:ယူနဳကုဒ်]] [[Category:ကဳဗုတ်မန်]] tdqwp11dq6zdhrtb0y91xw9enunly9r 14 9003 51033 2026-04-11T10:36:44Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "== ကဏ္ဍ: ဓမ္မပဒ == '''ဓမ္မပဒ''' မ္ဂးဂှ် ဒှ်ပြကိုဟ်မနွံကဵု ဂါထာမြုပ္ဍဲ (Gems of Dhamma) မဒှ်ကၞုင်အထောတ် သုတ္တန္တပိဋကတ် ခုဒ္ဒကနိကာယ ရ။ ပြကိုဟ်ဝွံ ပကောံလဝ် ဓမ္မဒေသနာ ဂၠေံဂ..." 51033 wikitext text/x-wiki == ကဏ္ဍ: ဓမ္မပဒ == '''ဓမ္မပဒ''' မ္ဂးဂှ် ဒှ်ပြကိုဟ်မနွံကဵု ဂါထာမြုပ္ဍဲ (Gems of Dhamma) မဒှ်ကၞုင်အထောတ် သုတ္တန္တပိဋကတ် ခုဒ္ဒကနိကာယ ရ။ ပြကိုဟ်ဝွံ ပကောံလဝ် ဓမ္မဒေသနာ ဂၠေံဂၠေံ သာသာ ဆဂး ဍိုက်ပေင်တဴ ကုအဓိပ္ပာယ် ဇနူဗကေတ် သွက်ဂွံဒှ် ဂဥုဲစိုတ် ကေုာံ နဲကဲမံင်စံင် ဘဝမပြဲရ။ === လၟေင်ဝဂ်ဂမၠိုင် === ပ္ဍဲပြကိုဟ်ဓမ္မပဒဝွံ ပကောံလဝ် ဂါထာသီုဖအိုတ် ၄၂၃ ဂါထာ တုဲ ပါ်လဝ် ၂၆ ဝဂ် ရ။ ဝဂ်မဒှ်အဓိကတအ်ဂှ် - * '''ယမကဝဂ်:''' ဝဂ်မတွံလဝ် နကဵုဂါထာလ္ၚု (Twin Verses)။ * '''အပ္ပမာဒဝဂ်:''' ဝဂ်မတွံလဝ် ပရူပွမဟွံဝိဝိင် (Heedfulness)။ * '''စိတ္တဝဂ်:''' ဝဂ်မတွံလဝ် ပရူပရာပရေင်စိုတ် (Mind/Nature of thoughts)။ * '''ဗြာဟ္မဏဝဂ်:''' ဝဂ်မစၞောန်ထ္ၜးကဵု အကာဲအရာညးမပြဲ။ === တင်ရန်တၟအ် === ကဏ္ဍဝွံ ဖန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံပကောံလဝ် ဂါထာဓမ္မပဒဂမၠိုင် မနွံကဵု တင်စၞောန်ထ္ၜး သွက်ဂွံသၠုင်ပတိုန် က္ဆံင်စိုတ်ဓာတ် ကေုာံ သဒ္ဓါစေတနာ ညးဗှ်လိက်တအ်ရ။ === မုက်လိက် မဆက်စပ် === * [[ဓမ္မပဒအဌကထာ]] - ပရူပရာဇာတ် မဆက်စပ် ကုဂါထာဂမၠိုင်။ * [[ခုဒ္ဒကနိကာယ]] - တမ်မူလ ပြကိုဟ်။ [[ကဏ္ဍ:ပိဋကတ်ပိ]] [[ကဏ္ဍ:ပြကိုဟ်ဗုဒ္ဓဘာသာ]] lwj8ixv0o2g26hazans28nymzyfjdib 0 9004 51034 2026-04-11T10:37:27Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox person | name = နာဲနေမိန် | native_name = Nai Nemin | image = | caption = တၠပညာ နဲပညာတင်ဂၞန် ကေုာံ ညးမခၞံဗဒှ် ကဳဗုတ်မန် နေမိန် | nationality = ဗၟာ (ကောန်ဍုင်အရင်မန်) | occupation = တၠပညာ ကောမ်ပျူတာ၊..." 51034 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = နာဲနေမိန် | native_name = Nai Nemin | image = | caption = တၠပညာ နဲပညာတင်ဂၞန် ကေုာံ ညးမခၞံဗဒှ် ကဳဗုတ်မန် နေမိန် | nationality = ဗၟာ (ကောန်ဍုင်အရင်မန်) | occupation = တၠပညာ ကောမ်ပျူတာ၊ အစာသပ်ဝဴ (IT Specialist) | known_for = [[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] (Nemin Mon Keyboard)၊ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ယူနဳကုဒ်မန် }} '''နာဲနေမိန်''' ({{lang-en|Nai Nemin}}) ဝွံ ဒှ်တၠပညာ နဲပညာတင်ဂၞန် (IT Specialist) ကေုာံ အစာသပ်ဝဴ ဂကူမန် မယၟုပြာကတ် ပ္ဍဲအရာမဖန်ဗဒှ်လဝ် သၞောတ်ရိုက်လိက်မန် လတူစက်ကောမ်ပျူတာ ကေုာံ စက်မဝ်ဗိုင်းဂမၠိုင်ရ။ ညးဝွံ ဒှ်ပူဂိုလ်အဓိက မွဲတၠ ပ္ဍဲအရာမစၠောအ်ပတိုန် လိက်ပတ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာမန် ဇရေင်ခေတ်ဒဳဂျဳတဝ် (Digital Age) ညံင်ဂွံကိတ်ညဳ ကုသၞောတ်စံကာတ် အလုံဂၠးကဝ်ရ။ == ကမၠောန် ကေုာံ ပရေင်ထံက်ပင် (Contributions) == နာဲနေမိန် ဝွံ ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် ပရေင်ဇၞော်မောဝ် တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ လိက်ပတ်မန် (Mon language technology) ဗွဲမဂၠိုင်ရ- # '''[[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] (Nemin Mon Keyboard):''' ညးဝွံ ခၞံဗဒှ်လဝ် သၞောတ်ရိုက်လိက်မန် မဒုင်သဇိုင် လတူသပ်ဝဴ [[Keyman]] တုဲ၊ ကောန်ဂကူမန်တအ် ဂွံသုင်စောဲ ရိုက်လိက်မန် ယူနဳကုဒ် (Unicode) လတူစက် Windows, macOS, Android ကေုာံ iOS တအ် ဂွံမာန် ဗွဲမလောဲသွာရ။ # '''ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဖံင်ယူနဳကုဒ် (Unicode Font Development):''' နာဲနေမိန် ဝွံ ပါလုပ်လဝ် ပ္ဍဲအရာမလဟဵုပလေဝ် ကေုာံ ထံက်ပင် ကဵုပညာ သွက်ဖံင်ယူနဳကုဒ် အလုံရးနိဂီု (ဥပမာ - ဖံင် ပြည်ထောင်စု - Pyidaungsu Font) ညံင်မလိက်မန်၊ မလိက်ကောန်ဍုင်အရင်တအ် ဂွံပါလုပ် ကေုာံ ဍာံစှ်ေ အတိုင်သၞောတ်သဒ္ဒါရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] * [[ယူနဳကုဒ်]] * [[Keyman]] [[Category:ပူဂိုလ်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:တၠပညာ နဲပညာတင်ဂၞန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ညးမဇၞော်မောဝ် သပ်ဝဴဂမၠိုင်]] ma2kii6wjyp5faikeqvgtrf8awe2ku8 51038 51034 2026-04-11T10:40:54Z Aue Nai 24 51038 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = နာဲနေမိန် | native_name = Nai Nemin | image = | caption = တၠပညာ နဲပညာတင်ဂၞန် ကေုာံ ညးမခၞံဗဒှ် ကဳဗုတ်မန် နေမိန် | nationality = ဗၟာ (ကောန်ဍုင်အရင်မန်) | occupation = တၠပညာ ကောမ်ပျူတာ၊ အစာသပ်ဝဴ (IT Specialist) | known_for = [[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] (Nemin Mon Keyboard)၊ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ယူနဳကုဒ်မန် }} '''နာဲနေမိန်''' ({{lang-en|Nai Nemin}}) ဝွံ ဒှ်တၠပညာ နဲပညာတင်ဂၞန် (IT Specialist) ကေုာံ အစာသပ်ဝဴ ဂကူမန် မယၟုပြာကတ် ပ္ဍဲအရာမဖန်ဗဒှ်လဝ် သၞောတ်ရိုက်လိက်မန် လတူစက်ကောမ်ပျူတာ ကေုာံ စက်မဝ်ဗိုင်းဂမၠိုင်ရ။ ညးဝွံ ဒှ်ပူဂိုလ်အဓိက မွဲတၠ ပ္ဍဲအရာမစၠောအ်ပတိုန် လိက်ပတ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာမန် ဇရေင်ခေတ်ဒဳဂျဳတဝ် (Digital Age) ညံင်ဂွံကိတ်ညဳ ကုသၞောတ်စံကာတ် အလုံဂၠးကဝ်ရ။ == ကမၠောန် ကေုာံ ပရေင်ထံက်ပင် (Contributions) == နာဲနေမိန် ဝွံ ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် ပရေင်ဇၞော်မောဝ် တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ လိက်ပတ်မန် (Mon language technology) ဗွဲမဂၠိုင်ရ- # '''[[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] (Nemin Mon Keyboard):''' ညးဝွံ ခၞံဗဒှ်လဝ် သၞောတ်ရိုက်လိက်မန် မဒုင်သဇိုင် လတူသပ်ဝဴ [[Keyman]] တုဲ၊ ကောန်ဂကူမန်တအ် ဂွံသုင်စောဲ ရိုက်လိက်မန် ယူနဳကုဒ် (Unicode) လတူစက် Windows, macOS, Android ကေုာံ iOS တအ် ဂွံမာန် ဗွဲမလောဲသွာရ။ # '''ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဖံင်ယူနဳကုဒ် (Unicode Font Development):''' နာဲနေမိန် ဝွံ ပါလုပ်လဝ် ပ္ဍဲအရာမလဟဵုပလေဝ် ကေုာံ ထံက်ပင် ကဵုပညာ သွက်ဖံင်ယူနဳကုဒ် အလုံရးနိဂီု (ဥပမာ - ဖံင် ပြည်ထောင်စု - Pyidaungsu Font) ညံင်မလိက်မန်၊ မလိက်ကောန်ဍုင်အရင်တအ် ဂွံပါလုပ် ကေုာံ ဍာံစှ်ေ အတိုင်သၞောတ်သဒ္ဒါရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] * [[ယူနဳကုဒ်]] * [[Keyman]] [[Category:ပူဂိုလ်မန်ဂမၠိုင်]] [[Category:တၠပညာ နဲပညာတင်ဂၞန်ဂမၠိုင်]] [[Category:ညးမဇၞော်မောဝ် သပ်ဝဴဂမၠိုင်]] [[ကဏ္ဍ:ဍုင်လၟိုင်]] [[ကဏ္ဍ:ပူဂိုလ်ဒယှ်နူဍုင်လၟိုင်]] 87b8xj83rk55yxdxotlifh0sw1x8s3w 0 9005 51035 2026-04-11T10:38:04Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox software|name=ကဳဗုတ်မန် နေမိန်<br>(Nemin Mon Keyboard)|logo=|developer=[[နာဲနေမိန်]] (Nai Nemin)|operating_system=Windows, macOS, Linux, Android, iOS|platform=Cross-platform ([[Keyman]])|type=Input Method Editor (IME)|license=Open Source / SIL Open Font License (OFL)|language=[[ဘာသာမန်]]}}'''ကဳဗုတ်မန် နေမိန်''' ({{lan..." 51035 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|name=ကဳဗုတ်မန် နေမိန်<br>(Nemin Mon Keyboard)|logo=|developer=[[နာဲနေမိန်]] (Nai Nemin)|operating_system=Windows, macOS, Linux, Android, iOS|platform=Cross-platform ([[Keyman]])|type=Input Method Editor (IME)|license=Open Source / SIL Open Font License (OFL)|language=[[ဘာသာမန်]]}}'''ကဳဗုတ်မန် နေမိန်''' ({{lang-en|Nemin Mon Keyboard}}) ဝွံ ဒှ်သၞောတ်ရိုက်လိက် (Input Method Editor) မဒုင်သဇိုင် လတူသပ်ဝဴ [[Keyman]] တုဲ၊ ဖန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံရိုက် လိက်[[ဘာသာမန်]] နကဵု သၞောတ်[[ယူနဳကုဒ်]] (Unicode) အလုံဂၠးကဝ်ရ။ ကဳဗုတ်ဝွံ [[နာဲနေမိန်]] (Nai Nemin) ဒှ်ညးမခၞံဗဒှ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန်လဝ် သွက်ကောန်ဂကူမန်တအ် ဂွံသုင်စောဲ လတူစက်ကောမ်ပျူတာ ကေုာံ စက်မဝ်ဗိုင်း (Mobile devices) နာနာမာန် ဗွဲမလောဲသွာရ။ == ဗီုပြင် ကေုာံ အစောံသတ္တိ (Features) == ကဳဗုတ်မန် နေမိန် ဝွံ ဒက်ပတန်လဝ် နကဵု လၟေင်ရိုက်လိက် မကိတ်ညဳ ကုသၞောတ်သဒ္ဒါမန်တုဲ उन्नति နွံကဵု အစောံသတ္တိ မပ္တံကဵု- * '''သၞောတ်နာနာ (Cross-platform):''' ဟိုတ်နူ မသုင်စောဲလဝ် အင်ဂျေန် Keyman တုဲ၊ ကဳဗုတ်ဏအ်ဂှ် စုတ်သုင်စောဲဂွံ လတူစက် Windows, Mac သီုကဵု စက်တဲ Android ကေုာံ iOS တအ်မာန်ရ။ သွက်စက်မဝ်ဗိုင်းတအ်ဂှ် နွံကဵု ဝှာင် <code>mon_k_nemin.js</code> မဒှ်ကုဒ် Javascript ရ။ * '''သၞောတ်ယူနဳကုဒ် (Unicode Standard):''' ကဳဗုတ်ဏအ်ဝွံ ထံက်ပင်လဝ် သၞောတ်ယူနဳကုဒ် ပေင်င်တုဲ၊ ရိုက်ပၠောပ် မလိက်မန် အတိုင်လၟေင် အက္ခရ်၊ သဵု၊ သွတ် မာန်ရ။ == ပရူပရာ အပ္ဍဲပက်ကေတ် (Package Contents) == ကဳဗုတ်ဏအ်ဝွံ တြးပတိတ်လဝ် နကဵု ဗီုပြင် ပက်ကေတ် Keyman (<code>.kmp</code> file) တုဲ၊ အပ္ဍဲပက်ကေတ်ဂှ် မပ္တံကဵု ဝှာင်ဗွဲသၟဝ်တအ် ပါလုပ်ဒၟံင်ရ- === ၁။ ဖံင်ဂမၠိုင် (Bundled Fonts) === သွက်ဂွံ ဗှ်လိက်မန် ယူနဳကုဒ် ဂွံကၠးသ္အးဂှ် အပ္ဍဲပက်ကေတ်ဏအ် ထံက်ပင် စုတ်ပၠောပ်လဝ် ဖံင် (Fonts) အဓိက ၜါဂကောံရ- * '''ဖံင် ပြည်ထောင်စု (Pyidaungsu Font):''' <code>Pyidaungsu-Regular.ttf</code>၊ <code>Pyidaungsu-Bold.ttf</code> ကေုာံ <code>Pyidaungsu-Numbers.ttf</code> ရ။ * '''ဖံင် ပိတံက် (Padauk Font):''' <code>Padauk-Regular.ttf</code>၊ <code>Padauk-Bold.ttf</code>၊ ကေုာံ <code>PadaukBook-Regular.ttf</code>၊ <code>PadaukBook-Bold.ttf</code> တအ် ပါလုပ်ရ။ === ၂။ ဗီုရုပ် ကေုာံ စၞောန်ထ္ၜး (Layouts and Documentation) === သွက်ညးသုင်စောဲတၟိတအ် ဂွံတီ ဗီုပြင်ကဳဗုတ် (Keyboard Layouts) ဂှ် ဗီုရုပ် မပ္တံကဵု <code>mon_k_nemin_mobile_default.jpg</code>၊ <code>mon_k_nemin_mobile_shift.jpg</code>၊ ကေုာံ <code>mon_k_nemin_ctrl_alt.png</code> တအ် ပါလုပ်ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ လိက်ကၞပ် စၞောန်ထ္ၜး နဲကဲသုင်စောဲဖံင် <code>Pyidaungsu_Font_User_Manual_05.pdf</code> ကေုာံ လိက်ပရိုင် <code>readme.htm</code>၊ <code>welcome.htm</code> တအ်လေဝ် ပါလုပ်ဒၟံင်ကီုရ။ == ပရေင်ဆက်စပ် ကုလိက်မန် == ကဳဗုတ်မန် နေမိန် ဝွံ ဒှ်ကိရိယာ အဓိကမွဲ သွက်ဂွံ စၠောအ်ကဵု လိက်ပတ်မန် ဇရေင် ခေတ်ဒဳဂျဳတဝ် (Digital age) ရ။ ဟိုတ်နူ သၞောတ်ရိုက်လိက် ဍာံစှ်ေတုဲ တင်ဂၞန် လိက်မန် လတူအေန်တာနက်၊ မုက်လိက်ဝဳကဳပဳဒဳယာ ကေုာံ ဝပ်ဆာ်နာနာတအ် ဂွံတန်တဴ ဗွဲမခိုင်ကၠိုက်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[နာဲနေမိန်]] * [[Keyman]] * [[ယူနဳကုဒ်]] * [[လိက်မန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Nemin Mon Keyboard Package Files (<code>mon_k_nemin.kmp</code>) 00n8sp9bnf107efng6tpsc92ea36ptn 51036 51035 2026-04-11T10:38:32Z Aue Nai 24 /* နိဿဲဂမၠိုင် */ 51036 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|name=ကဳဗုတ်မန် နေမိန်<br>(Nemin Mon Keyboard)|logo=|developer=[[နာဲနေမိန်]] (Nai Nemin)|operating_system=Windows, macOS, Linux, Android, iOS|platform=Cross-platform ([[Keyman]])|type=Input Method Editor (IME)|license=Open Source / SIL Open Font License (OFL)|language=[[ဘာသာမန်]]}}'''ကဳဗုတ်မန် နေမိန်''' ({{lang-en|Nemin Mon Keyboard}}) ဝွံ ဒှ်သၞောတ်ရိုက်လိက် (Input Method Editor) မဒုင်သဇိုင် လတူသပ်ဝဴ [[Keyman]] တုဲ၊ ဖန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံရိုက် လိက်[[ဘာသာမန်]] နကဵု သၞောတ်[[ယူနဳကုဒ်]] (Unicode) အလုံဂၠးကဝ်ရ။ ကဳဗုတ်ဝွံ [[နာဲနေမိန်]] (Nai Nemin) ဒှ်ညးမခၞံဗဒှ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန်လဝ် သွက်ကောန်ဂကူမန်တအ် ဂွံသုင်စောဲ လတူစက်ကောမ်ပျူတာ ကေုာံ စက်မဝ်ဗိုင်း (Mobile devices) နာနာမာန် ဗွဲမလောဲသွာရ။ == ဗီုပြင် ကေုာံ အစောံသတ္တိ (Features) == ကဳဗုတ်မန် နေမိန် ဝွံ ဒက်ပတန်လဝ် နကဵု လၟေင်ရိုက်လိက် မကိတ်ညဳ ကုသၞောတ်သဒ္ဒါမန်တုဲ उन्नति နွံကဵု အစောံသတ္တိ မပ္တံကဵု- * '''သၞောတ်နာနာ (Cross-platform):''' ဟိုတ်နူ မသုင်စောဲလဝ် အင်ဂျေန် Keyman တုဲ၊ ကဳဗုတ်ဏအ်ဂှ် စုတ်သုင်စောဲဂွံ လတူစက် Windows, Mac သီုကဵု စက်တဲ Android ကေုာံ iOS တအ်မာန်ရ။ သွက်စက်မဝ်ဗိုင်းတအ်ဂှ် နွံကဵု ဝှာင် <code>mon_k_nemin.js</code> မဒှ်ကုဒ် Javascript ရ။ * '''သၞောတ်ယူနဳကုဒ် (Unicode Standard):''' ကဳဗုတ်ဏအ်ဝွံ ထံက်ပင်လဝ် သၞောတ်ယူနဳကုဒ် ပေင်င်တုဲ၊ ရိုက်ပၠောပ် မလိက်မန် အတိုင်လၟေင် အက္ခရ်၊ သဵု၊ သွတ် မာန်ရ။ == ပရူပရာ အပ္ဍဲပက်ကေတ် (Package Contents) == ကဳဗုတ်ဏအ်ဝွံ တြးပတိတ်လဝ် နကဵု ဗီုပြင် ပက်ကေတ် Keyman (<code>.kmp</code> file) တုဲ၊ အပ္ဍဲပက်ကေတ်ဂှ် မပ္တံကဵု ဝှာင်ဗွဲသၟဝ်တအ် ပါလုပ်ဒၟံင်ရ- === ၁။ ဖံင်ဂမၠိုင် (Bundled Fonts) === သွက်ဂွံ ဗှ်လိက်မန် ယူနဳကုဒ် ဂွံကၠးသ္အးဂှ် အပ္ဍဲပက်ကေတ်ဏအ် ထံက်ပင် စုတ်ပၠောပ်လဝ် ဖံင် (Fonts) အဓိက ၜါဂကောံရ- * '''ဖံင် ပြည်ထောင်စု (Pyidaungsu Font):''' <code>Pyidaungsu-Regular.ttf</code>၊ <code>Pyidaungsu-Bold.ttf</code> ကေုာံ <code>Pyidaungsu-Numbers.ttf</code> ရ။ * '''ဖံင် ပိတံက် (Padauk Font):''' <code>Padauk-Regular.ttf</code>၊ <code>Padauk-Bold.ttf</code>၊ ကေုာံ <code>PadaukBook-Regular.ttf</code>၊ <code>PadaukBook-Bold.ttf</code> တအ် ပါလုပ်ရ။ === ၂။ ဗီုရုပ် ကေုာံ စၞောန်ထ္ၜး (Layouts and Documentation) === သွက်ညးသုင်စောဲတၟိတအ် ဂွံတီ ဗီုပြင်ကဳဗုတ် (Keyboard Layouts) ဂှ် ဗီုရုပ် မပ္တံကဵု <code>mon_k_nemin_mobile_default.jpg</code>၊ <code>mon_k_nemin_mobile_shift.jpg</code>၊ ကေုာံ <code>mon_k_nemin_ctrl_alt.png</code> တအ် ပါလုပ်ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ လိက်ကၞပ် စၞောန်ထ္ၜး နဲကဲသုင်စောဲဖံင် <code>Pyidaungsu_Font_User_Manual_05.pdf</code> ကေုာံ လိက်ပရိုင် <code>readme.htm</code>၊ <code>welcome.htm</code> တအ်လေဝ် ပါလုပ်ဒၟံင်ကီုရ။ == ပရေင်ဆက်စပ် ကုလိက်မန် == ကဳဗုတ်မန် နေမိန် ဝွံ ဒှ်ကိရိယာ အဓိကမွဲ သွက်ဂွံ စၠောအ်ကဵု လိက်ပတ်မန် ဇရေင် ခေတ်ဒဳဂျဳတဝ် (Digital age) ရ။ ဟိုတ်နူ သၞောတ်ရိုက်လိက် ဍာံစှ်ေတုဲ တင်ဂၞန် လိက်မန် လတူအေန်တာနက်၊ မုက်လိက်ဝဳကဳပဳဒဳယာ ကေုာံ ဝပ်ဆာ်နာနာတအ် ဂွံတန်တဴ ဗွဲမခိုင်ကၠိုက်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[နာဲနေမိန်]] * [[Keyman]] * [[ယူနဳကုဒ်]] * [[လိက်မန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Nemin Mon Keyboard Package Files (<code>mon_k_nemin.kmp</code>) [[Category:သပ်ဝဴဂမၠိုင်]] [[Category:တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ လိက်ပတ်]] [[Category:ယူနဳကုဒ်]] [[Category:ကဳဗုတ်မန်]] kan7odwl3g4pqkuz29vy1fgqp29g8jb 0 9006 51037 2026-04-11T10:39:54Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "== ကဏ္ဍ: ဓမ္မပဒအဌကထာ == '''ဓမ္မပဒအဌကထာ''' မ္ဂးဂှ် ဒှ်ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ်ကဵု အရထအဓိပ္ပါယ် ဂါထာဓမ္မပဒဂမၠိုင် ရ။ ပ္ဍဲပြကိုဟ်ဝွံ ပကောံလဝ် ဇာတ်ဝတ္ထုနိဒါန်ဂမၠိုင်..." 51037 wikitext text/x-wiki == ကဏ္ဍ: ဓမ္မပဒအဌကထာ == '''ဓမ္မပဒအဌကထာ''' မ္ဂးဂှ် ဒှ်ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ်ကဵု အရထအဓိပ္ပါယ် ဂါထာဓမ္မပဒဂမၠိုင် ရ။ ပ္ဍဲပြကိုဟ်ဝွံ ပကောံလဝ် ဇာတ်ဝတ္ထုနိဒါန်ဂမၠိုင် (Background stories) မကိတ်ညဳကု ဟိုတ်ကျာ်တြဲ မဂွံတွံ ဂါထာမွဲမွဲပိုဒ်ရ။ ပြကိုဟ်ဝွံ ဒှ်အရံင်စိုတ် ဗွဲမဇၞော် သွက်ညးဗှ်လိက်တအ် သ္ဂောံကၠိုဟ် အရထအဓိပ္ပါယ် ဓမ္မပဒ ဗွဲမဇြိုဟ်နက်ရ။ === အကာဲအရာ ပြကိုဟ် === * '''ဇာတ်ဝတ္ထုဂမၠိုင်:''' စၞောန်ထ္ၜးကဵု ပရူပရာမၞိဟ်၊ ဒေဝတဴ ကေုာံ သတ်တအ် မဒှ်လဝ် ပ္ဍဲလက်ထက်ကျာ်။ * '''ပွမကၠာဲသ္ၚေဝ်:''' ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု အရထအဓိပ္ပါယ် ဝေါဟာရပါဠိ မနွံပ္ဍဲဂါထာ ညံင်ဂွံကလးစှ်ေအာ။ * '''ခဏ်လ္ၚတ်ဘဝ:''' ဇၟာပ်ဇာတ်ဝတ္ထုမ္ဂး ကဵုဒြဟတ်စိုတ် ကေုာံ တင်စၞောန်ထ္ၜး သွက်ဂွံဝေင်ပဲါ အကုသိုလ် ကေုာံ သွက်ဂွံပ္ကောံကုသိုလ်ရ။ === တင်ရန်တၟအ် === ကဏ္ဍဝွံ ဖန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံပကောံလဝ် မုက်လိက်ဇာတ်ဝတ္ထုဂမၠိုင် မကၠုင်နူ ဓမ္မပဒအဌကထာ ညံင်ညးလ္ၚတ်တအ် ဂွံလ္ၚတ်ဗှ်ကေတ်မာန် နကဵုဘာသာမန် ဗွဲမလောဲသွာရ။ === မုက်လိက် မဆက်စပ် === * [[ဓမ္မပဒ]] - ပြကိုဟ်တမ်မူလ (ဂါထာဂမၠိုင်)။ * [[ဗုဒ္ဓဃောသ]] - အာစာမဟာထေရ် မချူခၞံလဝ် အဌကထာ။ [[ကဏ္ဍ:အဌကထာ]] [[ကဏ္ဍ:ပြကိုဟ်ဗုဒ္ဓဘာသာ]] [[ကဏ္ဍ:ဓမ္မပဒ]] h66ee2bbbylbs574ouafiksin7ptm9x 14 9007 51039 2026-04-11T10:41:42Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|ပူဂိုလ်ဒယှ် နူဍုင်လၟိုင်}}ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ပူဂိုလ်ဒယှ် ဂကူမန်''' မဇာတိနူ ဍုင်..." 51039 wikitext text/x-wiki {{Cat main|ပူဂိုလ်ဒယှ် နူဍုင်လၟိုင်}}ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ပူဂိုလ်ဒယှ် ဂကူမန်''' မဇာတိနူ [[ဍုင်လၟိုင်]]၊ [[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]] ရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * ခမဳသင်တၠပညာ၊ အစာလိက် ကေုာံ ဇမၞော်သာသနာ မဇာတိဍုင်လၟိုင် * အနုပညာသၟာ၊ အစာကသူ ကေုာံ အစာကၞေဟ်ဂမၠိုင် * ပူဂိုလ်မယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် သွက်ဍုင်ကွာန်၊ သာသနာ ကေုာံ ဂကူမန်တအ် ပါလုပ်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဍုင်လၟိုင်]] * [[ကျာ်ကေလာသ (ဍုင်လၟိုင်)]] * [[:ကဏ္ဍ:ပူဂိုလ်မန်ဂမၠိုင်|ပူဂိုလ်မန်ဂမၠိုင်]] 5rp16yfkn0g53gfwgogynan66h09yhc 0 9008 51040 2026-04-11T10:42:32Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "== ကဏ္ဍ: ဗုဒ္ဓဃောသ == '''ဗုဒ္ဓဃောသ''' (အာစာမဟာထေရ် ဗုဒ္ဓဃောသ) ဝွံ ဒှ်အာစာပိဋကတ် ကေုာံ အာစာအဌကထာ မယၟုပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲကဵု သာသနာဗုဒ္ဓထေရဝါဒ ရ။ ညးဝွံ ဒှ်ညးမပြုပြေင..." 51040 wikitext text/x-wiki == ကဏ္ဍ: ဗုဒ္ဓဃောသ == '''ဗုဒ္ဓဃောသ''' (အာစာမဟာထေရ် ဗုဒ္ဓဃောသ) ဝွံ ဒှ်အာစာပိဋကတ် ကေုာံ အာစာအဌကထာ မယၟုပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲကဵု သာသနာဗုဒ္ဓထေရဝါဒ ရ။ ညးဝွံ ဒှ်ညးမပြုပြေင် ခၞံဗဒှ်လဝ် ပြကိုဟ်အဌကထာဂမၠိုင် နကဵုဘာသာပါဠိ သွက်ဂွံကၠာဲသ္ၚေဝ်ကဵု အရထအဓိပ္ပါယ် ပ္ဍဲပိဋကတ်ပိ ညံင်ဂွံကလးစှ်ေအာရ။ === ကမ္မန္တ ကေုာံ ပြကိုဟ်ဂမၠိုင် === * '''ဝိသုဒ္ဓိမဂ်:''' ဒှ်ပြကိုဟ်အဓိက မဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ဂၠံင်တရဴ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ။ * '''အဌကထာဂမၠိုင်:''' ညးခၞံလဝ် အဌကထာ သွက်ဝိနယပိဋကတ် (သမန္တပါသာဒိကာ)၊ သုတ္တန္တပိဋကတ် ကေုာံ အဘိဓမ္မပိဋကတ်။ * '''ဓမ္မပဒအဌကထာ:''' ပြကိုဟ်မနွံကဵု ဇာတ်ဝတ္ထုနိဒါန် မဆက်စပ်ကု ဂါထာဓမ္မပဒ။ === တင်ရန်တၟအ် === ကဏ္ဍဝွံ ဖန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံပကောံလဝ် မုက်လိက်ပြကိုဟ်ဂမၠိုင် မခၞံလဝ်နကဵု အာစာမဟာထေရ် ဗုဒ္ဓဃောသ ကေုာံ ပရူပရာအတ္ထုပ္ပတ္တိ ညးရ။ === မုက်လိက် မဆက်စပ် === * [[အဌကထာ]] - လိက်သ္ၚေဝ်ကၠာဲ အရထအဓိပ္ပါယ် ပိဋကတ်။ * [[သဳရိလင်္ကာ]] - ဒၞာဲအာစာမဟာထေရ် မအာခၞံဗဒှ်လဝ် အဌကထာဂမၠိုင်။ [[ကဏ္ဍ:အာစာပိဋကတ်]] [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] [[ကဏ္ဍ:အဌကထာ]] 6g8u0lvigwvwzs6d0u82ak4pf4ucu77 0 9009 51041 2026-04-11T10:42:48Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox location|name=ပူဂိုလ်ဒယှ် နူဍုင်လၟိုင်|image=|caption=ကျာ်ကေလာသ ဍုင်လၟိုင် မဒှ်ဗဟဵုယေန်သၞာင် ကေုာံ သာသနာ|subdivision_type=တွဵုရး|subdivision_name=[[တွဵုရးဍုင်မန်]]|subdivision_type1=ပွိုင်ဍုင်|subdivision_name1=..." 51041 wikitext text/x-wiki {{Infobox location|name=ပူဂိုလ်ဒယှ် နူဍုင်လၟိုင်|image=|caption=ကျာ်ကေလာသ ဍုင်လၟိုင် မဒှ်ဗဟဵုယေန်သၞာင် ကေုာံ သာသနာ|subdivision_type=တွဵုရး|subdivision_name=[[တွဵုရးဍုင်မန်]]|subdivision_type1=ပွိုင်ဍုင်|subdivision_name1=[[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]]}} '''ပူဂိုလ်ဒယှ် နူဍုင်လၟိုင်''' ({{lang-en|Famous People from Lamaing}}) ဝွံ ဒှ်စရင်ပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်ပရူပူဂိုလ်တၠပညာ၊ ခမဳသင်၊ အနုပညာသၟာ ကေုာံ ပူဂိုလ်ဒယှ်တမ္ညဝ် မကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲ '''[[ဍုင်လၟိုင်]]'''၊ [[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]]၊ [[တွဵုရးဍုင်မန်]] ရ။ ဍုင်လၟိုင်ဝွံ ဒှ်ဍုင်တြေံမွဲ မနွံကဵုရာဇဝင် [[ကျာ်ကေလာသ (ဍုင်လၟိုင်)|ကျာ်ကေလာသ]] ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန်မခိုင်ကၠိုက်တုဲ၊ ကတဵုဒှ်လဝ် ပူဂိုလ်ယိုက်ဂၠေင်လဝ်တာလျိုင် သွက်သာသနာ၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ဂကူမန် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ == ခမဳသင် ကေုာံ တၠပညာ သာသနာဂမၠိုင် == ဍုင်လၟိုင်ဝွံ ဒှ်ဒတန်သာသနာမဇၞော်မောဝ်တုဲ ခမဳသင်တၠပညာ မပြာကတ်လ္ၚဵုတအ်ဂှ်- * '''ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တ သောဘိတ (Bhaddanta Sobhita):''' ဇာတိဍုင်လၟိုင်တုဲ ဒှ်ကောန်ကၟိန် ကျာ်ဇၞော်အစာ သဳလာစာရ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ရ။ ညးဝွံ ဒှ်အစာလိက်မဖျေဟ်လဝ်လိက်ပရိယတ္တိ ပ္ဍဲဘာဗ္ဂေါပရိယတ္တိမန် ဍုင်မတ်မလီု ကေုာံ ယိုက်ဂၠေင်လဝ်တာလျိုင် သွက်သာသနာဗွဲမပြာကတ်ရ။ * '''ဘဒ္ဒန္တ သြဘာသ (Bhaddanta Sobhasa):''' ဇာတိဍုင်လၟိုင်တုဲ၊ ဒှ်အစာလိက်အဓိက ပ္ဍဲတိုက်လိက်မန် ဘာဗိုလ်လ္ၚီ (ဍုင်လ္ဂုင်) မယိုက်ဂၠေင်လဝ် ပရေင်ပရိယတ္တိ ကေုာံ ဘိုင်ဖျေဟ်ကဵုလိက်သင်မန် လုကဴသၞာံမဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီရ။ == ပူဂိုလ် အနုပညာ ကေုာံ တၠပညာဂမၠိုင် == * '''အစာတာမလာ (Tamalar):''' ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၈ ပ္ဍဲဍုင်လၟိုင်ရ။ ညးဝွံ ဒှ်အစာကသူ (Painter) ယၟုပြာကတ်မွဲတၠ ပ္ဍဲရးနိဂီုဗၟာတုဲ၊ တိုန်လဝ်ဘာကွတ်ပညာရုပ်ကသူ ဍုင်လ္ဂုင် (State School of Fine Arts, Yangon) ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၁-၂၀၀၄ ရ။ ပရေင်အနုပညာညးဂှ် ဂွံဒုင်ထ္ၜးပျး ပ္ဍဲပြပွဲအနုပညာနာနာ ကေုာံ ပါလုပ်ပ္ဍဲလိက်ကၞပ် အဆံင်ဂၠးကဝ်ဂမၠိုင်ရ။ * '''နာဲနေမိန် (Nai Nemin):''' ၜိုန်ရဇာတိညး ဟွံသေင်လၟိုင်ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲလၟေင်ကမၠောန်သပ်ဝဴ ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် [[ယူနဳကုဒ်]] မန်ဂှ် ညးဒှ်ပူဂိုလ်အဓိကမွဲတၠတုဲ၊ သုင်စောဲလဝ်ယၟု "နေမိန်" (Nemin) နဒဒှ်လက်သဏ်ပညာရ။ (''တင်စၟတ် - ယဝ်ရနာဲနေမိန် ဒှ်ဇာတိလၟိုင်မ္ဂး ထပ်ဗပေင်စုတ်မာန်ရ'')။ == ဒါယကာ ကေုာံ ညးယိုက်ဂၠေင် သွက်ဍုင်ကွာန် == * '''နာဲချူတာန် (Nai Chu Tan):''' ဇာတိကွာန်ကံဍောတ် (ပွိုင်ဍုင်လၟိုင်)။ ညးဝွံ ဒှ်ဒါယကာအဓိကမက္ဍိုက်က္ဍိုပ် ကဵုဒါန်က္ဍိုင်ကျာ်ထဝ် ကေုာံ ခမောမ်ဗိုတ်ထဝ် သွက်ကျာ်ကေလာသ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ သီုသ္ပလဝ်ဒါယကာ သာမဏဳလ္ၚီ (၁၀၀၀) ဇကု သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ်သာသနာ ပ္ဍဲဒေသလၟိုင်ရ။ * '''မိယှုင် (Mi Shung):''' ဇာတိဍုင်လၟိုင် မပဒတဴပ္ဍဲဍုင်လ္ဂုင်တုဲ၊ ဒှ်ဒါယကာအဓိက မပတိုန်ကသပ် ကေုာံ ထံက်ပင် သွက်ဂွံလဟဵုပတိုန် က္ဍိုင်ကျာ်ထဝ် ကျာ်ကေလာသ ညံင်ဂွံအံင်ဇၞးရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဍုင်လၟိုင်]] * [[ကျာ်ကေလာသ (ဍုင်လၟိုင်)]] * [[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]] * [[တွဵုရးဍုင်မန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * ဂကောံဂေါပက (၁၃၅၆)၊ ''ဝင်ကျာ်ကေလာသ ဝၚ်တၟိ''၊ ဍုင်လၟိုင်။ * HKU Press (2021). ''Painting Myanmar's Transition''. r3romno3jec8t0yn8gfe5zg9latqbnn 10 9010 51042 2026-04-11T10:43:44Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "<includeonly>{| class="infobox vcard" style="width: 22em; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |- ! colspan="2" class="fn org" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #f0f0f0;" | {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} |- {{#if:{{{image|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|250px}}|alt={{{..." 51042 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox vcard" style="width: 22em; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |- ! colspan="2" class="fn org" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #f0f0f0;" | {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} |- {{#if:{{{image|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|250px}}|alt={{{image_alt|}}}]] {{#if:{{{caption|}}}|<br />{{{caption}}}}} }} |- {{#if:{{{subdivision_type|}}}| ! scope="row" style="text-align: left;" | {{{subdivision_type}}} {{!}} class="label" | {{{subdivision_name|}}} }} |- {{#if:{{{subdivision_type1|}}}| ! scope="row" style="text-align: left;" | {{{subdivision_type1}}} {{!}} class="label" | {{{subdivision_name1|}}} }} |- {{#if:{{{subdivision_type2|}}}| ! scope="row" style="text-align: left;" | {{{subdivision_type2}}} {{!}} class="label" | {{{subdivision_name2|}}} }} |- {{#if:{{{leader_title|}}}| ! scope="row" style="text-align: left;" | {{{leader_title}}} {{!}} class="agent" | {{{leader_name|}}} }} |- {{#if:{{{area_total_km2|}}}| ! scope="row" style="text-align: left;" | သမတ္တအလုံ (Area) {{!}} {{{area_total_km2}}} km² }} |- {{#if:{{{population_total|}}}| ! scope="row" style="text-align: left;" | လၟိဟ်မၞိဟ် (Population) {{!}} {{{population_total}}} }} |- {{#if:{{{website|}}}| ! scope="row" style="text-align: left;" | ဝပ်သာဒ် {{!}} {{{website}}} }} |}</includeonly><noinclude> {{clear}} <div style="background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 5px; padding: 15px; margin-top: 20px;"> <div style="text-align: center; font-size: 1.2em; font-weight: bold; border-bottom: 1px solid #ccc; padding-bottom: 10px; margin-bottom: 10px;"> လိက်ကၞပ် ဗီုသုင်စောဲ (Documentation) </div> '''ထာမ်ပလိက်:Infobox location''' ဝွံ သုင်စောဲ သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး တင်ဂၞန်အဓိက မဆေင်စပ်ကဵု ဒတန်ဒေသဂမၠိုင်ရ။ == ဗီုပြင် သုင်စောဲ == <pre> {{Infobox location | name = ယၟုဒေသ | image = Example.jpg | caption = ပွံက်ဗီုရုပ် | subdivision_type = တွဵုရး | subdivision_name = [[တွဵုရးဍုင်မန်]] | subdivision_type1 = ပွိုင်ဍုင် | subdivision_name1 = [[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]] | area_total_km2 = 123 | population_total = 50,000 | website = [https://www.example.com example.com] }} </pre> [[Category:ထာမ်ပလိက် အင်ဖိုဘောက်ဂမၠိုင်]] [[Category:ထာမ်ပလိက် ဒေသဂမၠိုင်]] </div> </noinclude> 3ha42iazcwp9yrfk9fhv333xmiaj5ih 51043 51042 2026-04-11T10:44:52Z Aue Nai 24 51043 wikitext text/x-wiki {{Infobox location | name = | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = | subdivision_name = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | seat_type = | seat = | government_type = | leader_title = | leader_name = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_density_km2 = | population_demonym = | timezone1 = | utc_offset1 = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = }} o7372a9qqvntbaxjfrwoifopr6ty7c1 51045 51043 2026-04-11T10:47:26Z Aue Nai 24 51045 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox vcard" style="width: 22em; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |- ! colspan="2" class="fn org" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #e8e8e8; padding: 0.5em;" | {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} |- {{#if:{{{image|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.2em;" {{!}} [[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|250px}}|alt={{{image_alt|}}}]] {{#if:{{{caption|}}}|<div style="font-size: 90%; padding-top: 0.2em;">{{{caption}}}</div>}} }} |- {{#if:{{{native_name|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; background: #f2f2f2;" | ယၟုတမ်မူလ {{!}} class="nickname" | {{{native_name}}} }} |- {{#if:{{{subdivision_type|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; background: #f2f2f2;" | {{{subdivision_type}}} {{!}} class="label" | {{{subdivision_name|}}} }} |- {{#if:{{{subdivision_type1|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; background: #f2f2f2;" | {{{subdivision_type1}}} {{!}} class="label" | {{{subdivision_name1|}}} }} |- {{#if:{{{subdivision_type2|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; background: #f2f2f2;" | {{{subdivision_type2}}} {{!}} class="label" | {{{subdivision_name2|}}} }} |- {{#if:{{{leader_title|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; background: #f2f2f2;" | {{{leader_title}}} {{!}} class="agent" | {{{leader_name|}}} }} |- {{#if:{{{area_total_km2|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; background: #f2f2f2;" | သမတ္တအလုံ {{!}} {{{area_total_km2}}} km² }} |- {{#if:{{{elevation_m|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; background: #f2f2f2;" | လတူဗလးၜဳ {{!}} {{{elevation_m}}} m }} |- {{#if:{{{population_total|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; background: #f2f2f2;" | လၟိဟ်မၞိဟ် {{!}} {{{population_total}}} }} |- {{#if:{{{timezone|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; background: #f2f2f2;" | တိုင်အခိင် (Timezone) {{!}} {{{timezone}}} }} |- {{#if:{{{postal_code|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; background: #f2f2f2;" | ကောဒ်တာင် {{!}} {{{postal_code}}} }} |- {{#if:{{{website|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; background: #f2f2f2;" | ဝပ်သာဒ် {{!}} {{{website}}} }} |}</includeonly><noinclude> {{clear}} --- ### လိက်ကၞပ် စၞောန်ဗီုသုင်စောဲ (Documentation) ထာမ်ပလိက်ဏအ်ဝွံ သုင်စောဲ သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး တင်ဂၞန်အဓိက မဆေင်စပ်ကဵု ဒတန်ဒေသ၊ ဍုင်၊ ကွာန် ဂမၠိုင်ရ။ #### ဗီုပြင် သုင်စောဲ (Copy-paste) <pre> {{Infobox location | name = | native_name = | image = | caption = | subdivision_type = တွဵုရး | subdivision_name = | subdivision_type1 = ပွိုင်ဍုင် | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = ဍုင်/ကွာန် | subdivision_name2 = | leader_title = | leader_name = | area_total_km2 = | elevation_m = | population_total = | timezone = | postal_code = | website = }} </pre> [[Category:ထာမ်ပလိက် အင်ဖိုဘောက်ဂမၠိုင်]] [[Category:ထာမ်ပလိက် ဒေသဂမၠိုင်]] </noinclude> bkpm4siwh2d9fc6w3sx2bvrmaxi7anv 0 9011 51044 2026-04-11T10:44:53Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "== ကဏ္ဍ: အဌကထာ == '''အဌကထာ''' (Atthakatha) မ္ဂးဂှ် ဒှ်ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် ကဵုအရထအဓိပ္ပါယ် ပါဠိပိဋကတ်ပိ ရ။ တင်ရန်တၟအ် အဌကထာဂှ် သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ဟိုတ်နိဒါန်၊ ပရူပရာဝ..." 51044 wikitext text/x-wiki == ကဏ္ဍ: အဌကထာ == '''အဌကထာ''' (Atthakatha) မ္ဂးဂှ် ဒှ်ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် ကဵုအရထအဓိပ္ပါယ် ပါဠိပိဋကတ်ပိ ရ။ တင်ရန်တၟအ် အဌကထာဂှ် သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ဟိုတ်နိဒါန်၊ ပရူပရာဝတ္ထု ကေုာံ အဓိပ္ပာယ်ဝေါဟာရ မဇြိုဟ်နက် ပ္ဍဲကဵုဒေသနာကျာ် ညံင်ညးဗှ်လိက်တအ် သ္ဂောံကၠိုဟ်ခိုဟ် ဗွဲမလောဲသွာရ။ === ကဏ္ဍလဂါံဂမၠိုင် === * '''ဝိနယအဌကထာ:''' ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် ဝိနယပိဋကတ် (ဥပမာ - သမန္တပါသာဒိကာ)။ * '''သုတ်အဌကထာ:''' ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် သုတ္တန္တပိဋကတ် (ဥပမာ - သုမင်္ဂလဝိလာသိနဳ၊ ဓမ္မပဒအဌကထာ)။ * '''အဘိဓမ္မအဌကထာ:''' ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် အဘိဓမ္မပိဋကတ် (ဥပမာ - အတ္ထသာလိနဳ)။ === တင်ရန်တၟအ် === ကဏ္ဍဝွံ ပကောံလဝ် စရင်ပြကိုဟ်အဌကထာဂမၠိုင် မနွံဒၟံင် ပ္ဍဲဝိကဳပဳဒဳယာမန် သွက်ဂွံဒှ် အရံင်အာစာ သွက်ညးမလ္ၚတ်ပညာသာသနာ ကေုာံ လိက်ပတ်ပါဠိ-မန် တအ်ရ။ === မုက်လိက် မဆက်စပ် === * [[ပိဋကတ်ပိ]] - တမ်မူလ ဒေသနာကျာ်။ * [[ဋဳကာ]] - ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် အရထအဓိပ္ပါယ် နူအဌကထာ ထပ်မွဲအလန်။ * [[ဗုဒ္ဓဃောသ]] - အာစာမဟာထေရ် မဒှ်တမ် ခၞံဗဒှ်အဌကထာဂမၠိုင်။ [[ကဏ္ဍ:ပြကိုဟ်ဗုဒ္ဓဘာသာ]] [[ကဏ္ဍ:ပိဋကတ်ပိ]] nhoxae5mhe3k8s5rmfcj24rt5k8zy4v 0 9012 51046 2026-04-11T10:49:17Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "== ကဏ္ဍ: ဋဳကာ == '''ဋဳကာ''' (Tika) မ္ဂးဂှ် ဒှ်ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် ကဵုအရထအဓိပ္ပါယ် နူကဵုပြကိုဟ်အဋ္ဌကထာ ထပ်မွဲအလန်ပၠန်ရ။ တင်ရန်တၟအ် ဋဳကာဂှ် သွက်ဂွံသောင်ကလးကဵု ဒၞာဲ..." 51046 wikitext text/x-wiki == ကဏ္ဍ: ဋဳကာ == '''ဋဳကာ''' (Tika) မ္ဂးဂှ် ဒှ်ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် ကဵုအရထအဓိပ္ပါယ် နူကဵုပြကိုဟ်အဋ္ဌကထာ ထပ်မွဲအလန်ပၠန်ရ။ တင်ရန်တၟအ် ဋဳကာဂှ် သွက်ဂွံသောင်ကလးကဵု ဒၞာဲဝေါဟာရ မဇြိုဟ်နက် ကေုာံ တင်ဝါဒမခက်ခုဲ ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာတအ် ညံင်ဂွံကလးစှ်ေအာ ဗွဲမသ္အးဇ္ၚးရ။ === အကာဲအရာ ပြကိုဟ် === * '''ပွမထပ်သောင်ကလး:''' ဋဳကာဂှ် ဒှ်လိက်မထပ်ဗပေင်ကဵု အရထအဓိပ္ပါယ် နူအဋ္ဌကထာ။ * '''နဲကဲဗျက္ကရိုဏ်:''' ပ္ဍဲဋဳကာဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု နဲကဲပွမသ္ၚေဝ်ကၠာဲ ဝေါဟာရပါဠိ ဗွဲမလှဲလး။ * '''အာစာဋဳကာဂမၠိုင်:''' မပ္တံကဵု အာစာမဟာထေရ် ဓမ္မပါလ၊ အာစာမဟာထေရ် သာရိပုတ္တြ တအ် ဒှ်ညးမခၞံဗဒှ်လဝ် ဋဳကာဂမၠိုင်ရ။ === တင်ရန်တၟအ် === ကဏ္ဍဝွံ ပကောံလဝ် စရင်ပြကိုဟ်ဋဳကာဂမၠိုင် မနွံဒၟံင် ပ္ဍဲဝိကဳပဳဒဳယာမန် သွက်ဂွံဒှ် အရံင်အာစာ သွက်ညးမလ္ၚတ်ပညာပိဋကတ် က္ဆံင်သၠုင် ကေုာံ ညးမကတ်ဗ္တန် လိက်ပတ်ပါဠိ-မန် တအ်ရ။ === မုက်လိက် မဆက်စပ် === * [[အဋ္ဌကထာ]] - ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် အရထပိဋကတ် (တမ်မူလ ဋဳကာ)။ * [[ပိဋကတ်ပိ]] - တမ်မူလ ဒေသနာကျာ်။ * [[အနုဋဳကာ]] - ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် အရထအဓိပ္ပါယ် နူဋဳကာ ထပ်မွဲအလန်ပၠန်။ [[ကဏ္ဍ:ပြကိုဟ်ဗုဒ္ဓဘာသာ]] [[ကဏ္ဍ:အဋ္ဌကထာ]] 0jh4fwpey502nawldmwfer7imbnf7po 0 9013 51047 2026-04-11T10:50:19Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox language|name=လိက်မန်|native_name=လိက်မန်|states=[[ရးနိဂီုဗၟာ]]၊ [[ရးနိဂီုသေံ]]|region=[[တွဵုရးဍုင်မန်]]၊ ဒေသကွေန်သမာဒြာ၊ ရးတနင်္သာရဳ၊ ရးဗဂေါ၊ ကေုာံ ဍုင်ၜေင်ကံက်|familycolor=Austroasiatic|fam1=အရေဝ်..." 51047 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=လိက်မန်|native_name=လိက်မန်|states=[[ရးနိဂီုဗၟာ]]၊ [[ရးနိဂီုသေံ]]|region=[[တွဵုရးဍုင်မန်]]၊ ဒေသကွေန်သမာဒြာ၊ ရးတနင်္သာရဳ၊ ရးဗဂေါ၊ ကေုာံ ဍုင်ၜေင်ကံက်|familycolor=Austroasiatic|fam1=[[အရေဝ်ဘာသာ အဝ်သတြဝ်-အေရှတေတ်|အဝ်သတြဝ်-အေရှတေတ်]]|fam2=မောန်နိစ် (Monic)|script=[[အက္ခရ်မန်]] (Mon script)|status=မနွံကဵုအန္တရာယ် (Vulnerable)|iso3=mnw}}'''လိက်မန်''' ({{lang-en|Mon language/script}}) ဝွံ ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ သၞောတ်အက္ခရ် မကတဵုဒှ်ကၠုင်လဝ် နူခေတ်တမၠာတေအ်တုဲ၊ ဒှ်တမ်မူလ သွက်ယေန်သၞာင်လိက်ပတ် ပ္ဍဲဒေသအဂၞု (Mainland Southeast Asia) ရ။ လိက်မန်ဝွံ ပါလုပ်ပ္ဍဲ ဂကောံအရေဝ်ဘာသာ [[အရေဝ်ဘာသာ အဝ်သတြဝ်-အေရှတေတ်|အဝ်သတြဝ်-အေရှတေတ်]] (Austroasiatic) တုဲ၊ နွံကဵုဝင်လိက်တၟအ် မဂၠိင်သ္ၚောဲအိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဒေသဏအ်ရ။ == ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ (History) == ဝင်လိက်မန်ဝွံ ပါ်လဝ် ခေတ်အဓိက (၃) သာ်ရ- # '''လိက်မန်ခေတ်တြေံ (Old Mon):''' (၆ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု ၁၂ ဗွဝ်ကၠံ အေဒဳ) ဒှ်ခေတ်ဍုင်ဒွါရဝတဳ ကေုာံ ဍုင်သဓီု။ လိက်တၟအ်မန်ခေတ်ဏအ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲဒေသဍုင်သေံ (ဥပမာ - လိက်တၟအ်ဝတ်ပေါ) ကေုာံ ဍုင်ဗၟာရ။ # '''လိက်မန်ခေတ်လဒေါဝ် (Middle Mon):''' (၁၃ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု ၁၆ ဗွဝ်ကၠံ အေဒဳ) ဒှ်ခေတ်ဟံသာဝတဳ (ခေတ်သၟိင်ဝါရဳရောဝ် စဵုကဵု သၟိင်ဓမ္မစေတဳ)။ လိက်တၟအ် ကလျာဏဳ ဝွံ ဒှ်သက်သဳခိုင်ကၠိုက် သွက်လိက်မန်ခေတ်ဏအ်ရ။ # '''လိက်မန်ခေတ်တၟိ (Modern Mon):''' (၁၇ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု လၟုဟ်) ဒှ်လိက်မန် မသုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲဘာလကျာ် ကေုာံ အကြာမှာဇန်တအ်ရ။ == သၞောတ်အက္ခရ် (Writing System) == အက္ခရ်မန်ဝွံ ကၠုင်နူအက္ခရ် ဗြဟ္မီ (Brahmi) ဒေသအိန္ဒိယသၠုင်ကျာ (Pallava script) ရ။ အက္ခရ်မန်ဝွံ ဒှ်မိမ သွက်အက္ခရ်ဗၟာ ကေုာံ အက္ခရ်ထာဲ (Thai script) လ္ၚဵုတအ်ရ။ === ဗျည်မန် ၃၅ မ === အက္ခရ်မန်ဝွံ နွံဗျည် ၃၅ မ၊ ပါ်လဝ် နကဵု ရမ္သာင်ၜါဂကူ (Registers): * '''ရမ္သာင်သာ (Clear/Head register):''' ဥပမာ - က၊ ခ၊ စ၊ ဆ။ * '''ရမ္သာင်ဇြိုင် (Breathy/Chest register):''' ဥပမာ - ဂ၊ ဃ၊ ဇ၊ ဈ။ == သြဇာ လတူယေန်သၞာင် (Influence) == လိက်မန်ဝွံ သြဇာဇၞော်လဝ် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲဝင်ဒေသအဂၞု: * '''လိက်ပတ်ဗၟာ:''' အက္ခရ်ဗၟာဝွံ ဒုင်သဇိုင်လတူ အက္ခရ်မန်တုဲ ဖန်ဗဒှ်လဝ်ရ။ * '''သာသနာ:''' လိက်ပိဋကတ်ပိ ဗုဒ္ဓဘာသာဂှ် စၠောအ်ပတိုန်လဝ် နကဵုလိက်မန်တုဲ ပရးကဵုလဝ် ပ္ဍဲဒေသဗုဒ္ဓဘာသာဂမၠိုင်ရ။ * '''လိက်တၟအ်:''' လိက်တၟအ်ယေန်သၞာင်မန်ဂှ် ဒှ်တင်ဂၞန်ဝင် ကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံလ္ၚတ်ဝင် ဍုင်ဗၟာ ကေုာံ ဍုင်သေံရ။ == လိက်မန် ပ္ဍဲခေတ်ဒဳဂျဳတဝ် == ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် လိက်မန်ဝွံ လုပ်စိုပ်ကၠုင် သၞောတ် [[ယူနဳကုဒ်]] (Unicode) တုဲရ။ နကဵုသၞောတ် [[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] ကေုာံ သပ်ဝဴ [[Keyman]] တအ်ဂှ် ဖန်ကဵု ညံင်ညးသုင်စောဲတအ် ဂွံရိုက်လိက်မန် လတူအေန်တာနက်၊ Facebook ကေုာံ Wikipedia တအ် လောဲသွာကၠုင်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[အက္ခရ်မန်]] * [[ဝင်မန်]] * [[ယူနဳကုဒ်]] * [[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Bauer, Christian (1982). ''Morphology and Syntax of Spoken Mon''. University of London. * Shorto, H. L. (1962). ''A Dictionary of Modern Spoken Mon''. Oxford University Press. kxvatpsnnpwrl5f6e3h9lfezu5brkq1 51048 51047 2026-04-11T10:50:48Z Aue Nai 24 /* ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် */ 51048 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=လိက်မန်|native_name=လိက်မန်|states=[[ရးနိဂီုဗၟာ]]၊ [[ရးနိဂီုသေံ]]|region=[[တွဵုရးဍုင်မန်]]၊ ဒေသကွေန်သမာဒြာ၊ ရးတနင်္သာရဳ၊ ရးဗဂေါ၊ ကေုာံ ဍုင်ၜေင်ကံက်|familycolor=Austroasiatic|fam1=[[အရေဝ်ဘာသာ အဝ်သတြဝ်-အေရှတေတ်|အဝ်သတြဝ်-အေရှတေတ်]]|fam2=မောန်နိစ် (Monic)|script=[[အက္ခရ်မန်]] (Mon script)|status=မနွံကဵုအန္တရာယ် (Vulnerable)|iso3=mnw}}'''လိက်မန်''' ({{lang-en|Mon language/script}}) ဝွံ ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ သၞောတ်အက္ခရ် မကတဵုဒှ်ကၠုင်လဝ် နူခေတ်တမၠာတေအ်တုဲ၊ ဒှ်တမ်မူလ သွက်ယေန်သၞာင်လိက်ပတ် ပ္ဍဲဒေသအဂၞု (Mainland Southeast Asia) ရ။ လိက်မန်ဝွံ ပါလုပ်ပ္ဍဲ ဂကောံအရေဝ်ဘာသာ [[အရေဝ်ဘာသာ အဝ်သတြဝ်-အေရှတေတ်|အဝ်သတြဝ်-အေရှတေတ်]] (Austroasiatic) တုဲ၊ နွံကဵုဝင်လိက်တၟအ် မဂၠိင်သ္ၚောဲအိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဒေသဏအ်ရ။ == ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ (History) == ဝင်လိက်မန်ဝွံ ပါ်လဝ် ခေတ်အဓိက (၃) သာ်ရ- # '''လိက်မန်ခေတ်တြေံ (Old Mon):''' (၆ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု ၁၂ ဗွဝ်ကၠံ အေဒဳ) ဒှ်ခေတ်ဍုင်ဒွါရဝတဳ ကေုာံ ဍုင်သဓီု။ လိက်တၟအ်မန်ခေတ်ဏအ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲဒေသဍုင်သေံ (ဥပမာ - လိက်တၟအ်ဝတ်ပေါ) ကေုာံ ဍုင်ဗၟာရ။ # '''လိက်မန်ခေတ်လဒေါဝ် (Middle Mon):''' (၁၃ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု ၁၆ ဗွဝ်ကၠံ အေဒဳ) ဒှ်ခေတ်ဟံသာဝတဳ (ခေတ်သၟိင်ဝါရဳရောဝ် စဵုကဵု သၟိင်ဓမ္မစေတဳ)။ လိက်တၟအ် ကလျာဏဳ ဝွံ ဒှ်သက်သဳခိုင်ကၠိုက် သွက်လိက်မန်ခေတ်ဏအ်ရ။ # '''လိက်မန်ခေတ်တၟိ (Modern Mon):''' (၁၇ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု လၟုဟ်) ဒှ်လိက်မန် မသုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲဘာလကျာ် ကေုာံ အကြာမှာဇန်တအ်ရ။ == သၞောတ်အက္ခရ် (Writing System) == အက္ခရ်မန်ဝွံ ကၠုင်နူအက္ခရ် ဗြဟ္မီ (Brahmi) ဒေသအိန္ဒိယသၠုင်ကျာ (Pallava script) ရ။ အက္ခရ်မန်ဝွံ ဒှ်မိမ သွက်အက္ခရ်ဗၟာ ကေုာံ အက္ခရ်ထာဲ (Thai script) လ္ၚဵုတအ်ရ။ === ဗျည်မန် ၃၅ မ === အက္ခရ်မန်ဝွံ နွံဗျည် ၃၅ မ၊ ပါ်လဝ် နကဵု ရမ္သာင်ၜါဂကူ (Registers): * '''ရမ္သာင်သာ (Clear/Head register):''' ဥပမာ - က၊ ခ၊ စ၊ ဆ။ * '''ရမ္သာင်ဇြိုင် (Breathy/Chest register):''' ဥပမာ - ဂ၊ ဃ၊ ဇ၊ ဈ။ == သြဇာ လတူယေန်သၞာင် (Influence) == လိက်မန်ဝွံ သြဇာဇၞော်လဝ် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲဝင်ဒေသအဂၞု: * '''လိက်ပတ်ဗၟာ:''' အက္ခရ်ဗၟာဝွံ ဒုင်သဇိုင်လတူ အက္ခရ်မန်တုဲ ဖန်ဗဒှ်လဝ်ရ။ * '''သာသနာ:''' လိက်ပိဋကတ်ပိ ဗုဒ္ဓဘာသာဂှ် စၠောအ်ပတိုန်လဝ် နကဵုလိက်မန်တုဲ ပရးကဵုလဝ် ပ္ဍဲဒေသဗုဒ္ဓဘာသာဂမၠိုင်ရ။ * '''လိက်တၟအ်:''' လိက်တၟအ်ယေန်သၞာင်မန်ဂှ် ဒှ်တင်ဂၞန်ဝင် ကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံလ္ၚတ်ဝင် ဍုင်ဗၟာ ကေုာံ ဍုင်သေံရ။ == လိက်မန် ပ္ဍဲခေတ်ဒဳဂျဳတဝ် == ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် လိက်မန်ဝွံ လုပ်စိုပ်ကၠုင် သၞောတ် [[ယူနဳကုဒ်]] (Unicode) တုဲရ။ နကဵုသၞောတ် [[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] ကေုာံ သပ်ဝဴ [[Keyman]] တအ်ဂှ် ဖန်ကဵု ညံင်ညးသုင်စောဲတအ် ဂွံရိုက်လိက်မန် လတူအေန်တာနက်၊ Facebook ကေုာံ Wikipedia တအ် လောဲသွာကၠုင်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[အက္ခရ်မန်]] * [[ဝင်မန်]] * [[ယူနဳကုဒ်]] * [[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] [[Category:ဘာသာမန်]] [[Category:လိက်ပတ်မန်]] [[Category:အရေဝ်ဘာသာ အဝ်သတြဝ်-အေရှတေတ်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Bauer, Christian (1982). ''Morphology and Syntax of Spoken Mon''. University of London. * Shorto, H. L. (1962). ''A Dictionary of Modern Spoken Mon''. Oxford University Press. c796itdw7614h84uk6erkq1owysbvpc 0 9014 51049 2026-04-11T10:52:16Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox writing system | name = အက္ခရ်မန် | type = [[အဗူဂိဒါ]] (Abugida) | languages = [[ဘာသာမန်]]၊ [[ဘာသာဗၟာ]]၊ [[ဘာသာသေံ]] (ခေတ်တြေံ) | time = ၜိုတ် ၆ ဗွဝ်ကၠံ – လၟုဟ် | fam1 = [[အက္ခရ်ဗြဟ္မီ]] (Brahmi) | fam2 = အက္ခရ်ပ..." 51049 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system | name = အက္ခရ်မန် | type = [[အဗူဂိဒါ]] (Abugida) | languages = [[ဘာသာမန်]]၊ [[ဘာသာဗၟာ]]၊ [[ဘာသာသေံ]] (ခေတ်တြေံ) | time = ၜိုတ် ၆ ဗွဝ်ကၠံ – လၟုဟ် | fam1 = [[အက္ခရ်ဗြဟ္မီ]] (Brahmi) | fam2 = [[အက္ခရ်ပလ္လဝ]] (Pallava) | fam3 = အက္ခရ်မန်ခေတ်တြေံ | children = [[အက္ခရ်ဗၟာ]]၊ [[အက္ခရ်သေံ]] (တမ်မူလ) | direction = ပဲါ စိုပ် ပုင် (Left-to-right) | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U1000.pdf U+1000–U+109F] (Myanmar Block) }} '''အက္ခရ်မန်''' ({{lang-en|Mon Script}}) ဝွံ ဒှ်သၞောတ်အက္ခရ် မဒုင်သဇိုင်လတူ [[အက္ခရ်ဗြဟ္မီ]] (Brahmi) နူကဵုအိန္ဒိယသၠုင်ကျာတုဲ၊ ဒှ်သၞောတ်အက္ခရ် မနွံကဵုသြဇာအဓိက ပ္ဍဲအရာမဖန်ဗဒှ် ယေန်သၞာင်လိက်ပတ် ပ္ဍဲဒေသအဂၞု (Mainland Southeast Asia) ရ။ အက္ခရ်မန်ဝွံ စကတဵုဒှ်လဝ် နူခေတ်ဒွါရဝတဳ (ၜိုတ် ၆ ဗွဝ်ကၠံ အေဒဳ) တုဲ၊ ဒှ်တမ်မူလ သွက်အက္ခရ်ဗၟာ၊ အက္ခရ်သေံ၊ အက္ခရ်လဴ ကေုာံ အက္ခရ်ဂကူတၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲဒေသဏအ်ရ။ == ဗီုပြင်အက္ခရ် (Structure) == အက္ခရ်မန်ဝွံ ဒှ်သၞောတ် "အဗူဂိဒါ" (Abugida) မတွံဂး ဗျည်မွဲမွဲမ္ဂး နွံကဵုရမ္သာင်သဇိုင် (Inherent vowel) အလဵုအလဵုရ။ သွက်ဂွံပြံင်လှာဲရမ္သာင်မ္ဂး ဒးသုင်စောဲ လက်သဏ်သဵု (Vowel diacritics) ဂမၠိုင်ရ။ === ဗျည် (Consonants) === ဗျည်မန် သဇိုင်နွံ ၃၅ မ (မန်ခေတ်တၟိ) တုဲ၊ ပါ်လဝ် နကဵုဂကောံရမ္သာင် ၜါသာ်ရ- # '''ရမ္သာင်သာ (Clear Register):''' အက္ခရ်မနွံကဵုရမ္သာင် /a/ (ဥပမာ - က၊ ခ၊ စ၊ ဆ)။ # '''ရမ္သာင်ဇြိုင် (Breathy Register):''' အက္ခရ်မနွံကဵုရမ္သာင် /ea/ ဟွံသေင်မ္ဂး ရမ္သာင်ဇြိုင် (ဥပမာ - ဂ၊ ဃ၊ ဇ၊ ဈ)။ === သဵု (Vowels) === သဵုမန်ဂမၠိုင်ဝွံ ချူစုတ် ပ္ဍဲလတူ၊ သၟဝ်၊ ဂတ ကေုာံ လက်ကရဴ ဗျည်ဂမၠိုင်ရ။ တင်တၟေင်အက္ခရ်မန်ဂှ် သဵုမွဲမမ္ဂး ဟိုတ်နူဗျည်ရမ္သာင်သာ/ဇြိုင်တုဲ ရမ္သာင်တိတ်မာန် ၜါဗီုရ။ == ဝင်ပရေင်ပြံင်လှာဲ (History) == * '''ခေတ်တမၠာ (၆-၁၁ ဗွဝ်ကၠံ):''' အက္ခရ်မန် စတမ်နူအက္ခရ်ပလ္လဝ (Pallava) တုဲ၊ ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲလိက်တၟအ်ခေတ်ဒွါရဝတဳ (ဍုင်သေံလၟုဟ်) ကေုာံ ဍုင်သဓီု။ ဗီုပြင်အက္ခရ်ခေတ်ဏအ် ဂွံဆဵုကေတ် နကဵုဗီုပြင် "မလိက်ထံင်" (Square script)။ * '''ခေတ်ဟံသာဝတဳ (၁၃-၁၆ ဗွဝ်ကၠံ):''' ဗီုပြင်အက္ခရ် စပြံင်လှာဲကၠုင် နဒဒှ် "မလိက်ကၟအ်" (Cursive/Round script) ညံင်ဂွံချူလောဲသွာ လတူသၠရိုတ်ရ။ * '''ခေတ်လၟုဟ်:''' အက္ခရ်မန်ဝွံ ထိင်ဓရတ်လဝ် ဗီုပြင်မလိက်ကၟအ် တုဲ၊ သုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲပရေင်သာသနာ၊ လိက်ပတ် ကေုာံ ပရေင်ဆက်စၠောအ် အလုံဂကူမန်ရ။ == သၞောတ်ရိုက်လိက် (Digital Representation) == ပ္ဍဲခေတ်ဒဳဂျဳတဝ် အက္ခရ်မန် ပါလုပ်ဒၟံင် ပ္ဍဲသၞောတ် [[ယူနဳကုဒ်]] (Unicode) အပ္ဍဲ Myanmar Block (U+1000–U+109F) ရ။ * '''သၞောတ်ရိုက်လိက်:''' ညးသုင်စောဲမန်တအ် သုင်စောဲဒၟံင် [[Keyman]] ကေုာံ သၞောတ်ရိုက်လိက် [[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] (Nemin Mon Keyboard) သွက်ဂွံရိုက်လိက်မန် လတူကောမ်ပျူတာ ကေုာံ မဝ်ဗိုင်းရ။ * '''ဖံင် (Fonts):''' ဖံင်မကိတ်ညဳ ကုယူနဳကုဒ် မပ္တံကဵု Pyidaungsu, Padauk, Mon3 တအ်ဂှ် သုင်စောဲဒၟံင် ဗွဲမလှဲလးရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[လိက်မန်]] * [[ဘာသာမန်]] * [[ယူနဳကုဒ်]] * [[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai'i Press. * Unicode Consortium. "Myanmar" (PDF). ''The Unicode Standard''. [[Category:အက္ခရ်မန်]] [[Category:သၞောတ်အက္ခရ်ဂမၠိုင်]] [[Category:လိက်ပတ်မန်]] cu9v35vnesqahzi8pe1juwuo5dzv5lk 51050 51049 2026-04-11T10:53:26Z Aue Nai 24 51050 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system | name = အက္ခရ်မန် | type = [[အဗူဂိဒါ]] (Abugida) | languages = [[ဘာသာမန်]]၊ [[ဘာသာဗၟာ]]၊ [[ဘာသာသေံ]] (ခေတ်တြေံ) | time = ၜိုတ် ၆ ဗွဝ်ကၠံ – လၟုဟ် | fam1 = [[အက္ခရ်ဗြဟ္မဳ]] (Brahmi) | fam2 = [[အက္ခရ်ပလ္လဝ]] (Pallava) | fam3 = အက္ခရ်မန်ခေတ်တြေံ | children = [[အက္ခရ်ဗၟာ]]၊ [[အက္ခရ်သေံ]] (တမ်မူလ) | direction = ပဲါ စိုပ် ပုင် (Left-to-right) | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U1000.pdf U+1000–U+109F] (Myanmar Block) }} '''အက္ခရ်မန်''' ({{lang-en|Mon Script}}) ဝွံ ဒှ်သၞောတ်အက္ခရ် မဒုင်သဇိုင်လတူ [[အက္ခရ်ဗြဟ္မီ]] (Brahmi) နူကဵုအိန္ဒိယသၠုင်ကျာတုဲ၊ ဒှ်သၞောတ်အက္ခရ် မနွံကဵုသြဇာအဓိက ပ္ဍဲအရာမဖန်ဗဒှ် ယေန်သၞာင်လိက်ပတ် ပ္ဍဲဒေသအဂၞု (Mainland Southeast Asia) ရ။ အက္ခရ်မန်ဝွံ စကတဵုဒှ်လဝ် နူခေတ်ဒွါရဝတဳ (ၜိုတ် ၆ ဗွဝ်ကၠံ အေဒဳ) တုဲ၊ ဒှ်တမ်မူလ သွက်အက္ခရ်ဗၟာ၊ အက္ခရ်သေံ၊ အက္ခရ်လဴ ကေုာံ အက္ခရ်ဂကူတၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲဒေသဏအ်ရ။ == ဗီုပြင်အက္ခရ် (Structure) == အက္ခရ်မန်ဝွံ ဒှ်သၞောတ် "အဗူဂိဒါ" (Abugida) မတွံဂး ဗျည်မွဲမွဲမ္ဂး နွံကဵုရမ္သာင်သဇိုင် (Inherent vowel) အလဵုအလဵုရ။ သွက်ဂွံပြံင်လှာဲရမ္သာင်မ္ဂး ဒးသုင်စောဲ လက်သဏ်သဵု (Vowel diacritics) ဂမၠိုင်ရ။ === ဗျည် (Consonants) === ဗျည်မန် သဇိုင်နွံ ၃၅ မ (မန်ခေတ်တၟိ) တုဲ၊ ပါ်လဝ် နကဵုဂကောံရမ္သာင် ၜါသာ်ရ- # '''ရမ္သာင်သာ (Clear Register):''' အက္ခရ်မနွံကဵုရမ္သာင် /a/ (ဥပမာ - က၊ ခ၊ စ၊ ဆ)။ # '''ရမ္သာင်ဇြိုင် (Breathy Register):''' အက္ခရ်မနွံကဵုရမ္သာင် /ea/ ဟွံသေင်မ္ဂး ရမ္သာင်ဇြိုင် (ဥပမာ - ဂ၊ ဃ၊ ဇ၊ ဈ)။ === သဵု (Vowels) === သဵုမန်ဂမၠိုင်ဝွံ ချူစုတ် ပ္ဍဲလတူ၊ သၟဝ်၊ ဂတ ကေုာံ လက်ကရဴ ဗျည်ဂမၠိုင်ရ။ တင်တၟေင်အက္ခရ်မန်ဂှ် သဵုမွဲမမ္ဂး ဟိုတ်နူဗျည်ရမ္သာင်သာ/ဇြိုင်တုဲ ရမ္သာင်တိတ်မာန် ၜါဗီုရ။ == ဝင်ပရေင်ပြံင်လှာဲ (History) == * '''ခေတ်တမၠာ (၆-၁၁ ဗွဝ်ကၠံ):''' အက္ခရ်မန် စတမ်နူအက္ခရ်ပလ္လဝ (Pallava) တုဲ၊ ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲလိက်တၟအ်ခေတ်ဒွါရဝတဳ (ဍုင်သေံလၟုဟ်) ကေုာံ ဍုင်သဓီု။ ဗီုပြင်အက္ခရ်ခေတ်ဏအ် ဂွံဆဵုကေတ် နကဵုဗီုပြင် "မလိက်ထံင်" (Square script)။ * '''ခေတ်ဟံသာဝတဳ (၁၃-၁၆ ဗွဝ်ကၠံ):''' ဗီုပြင်အက္ခရ် စပြံင်လှာဲကၠုင် နဒဒှ် "မလိက်ကၟအ်" (Cursive/Round script) ညံင်ဂွံချူလောဲသွာ လတူသၠရိုတ်ရ။ * '''ခေတ်လၟုဟ်:''' အက္ခရ်မန်ဝွံ ထိင်ဓရတ်လဝ် ဗီုပြင်မလိက်ကၟအ် တုဲ၊ သုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲပရေင်သာသနာ၊ လိက်ပတ် ကေုာံ ပရေင်ဆက်စၠောအ် အလုံဂကူမန်ရ။ == သၞောတ်ရိုက်လိက် (Digital Representation) == ပ္ဍဲခေတ်ဒဳဂျဳတဝ် အက္ခရ်မန် ပါလုပ်ဒၟံင် ပ္ဍဲသၞောတ် [[ယူနဳကုဒ်]] (Unicode) အပ္ဍဲ Myanmar Block (U+1000–U+109F) ရ။ * '''သၞောတ်ရိုက်လိက်:''' ညးသုင်စောဲမန်တအ် သုင်စောဲဒၟံင် [[Keyman]] ကေုာံ သၞောတ်ရိုက်လိက် [[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] (Nemin Mon Keyboard) သွက်ဂွံရိုက်လိက်မန် လတူကောမ်ပျူတာ ကေုာံ မဝ်ဗိုင်းရ။ * '''ဖံင် (Fonts):''' ဖံင်မကိတ်ညဳ ကုယူနဳကုဒ် မပ္တံကဵု Pyidaungsu, Padauk, Mon3 တအ်ဂှ် သုင်စောဲဒၟံင် ဗွဲမလှဲလးရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[လိက်မန်]] * [[ဘာသာမန်]] * [[ယူနဳကုဒ်]] * [[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai'i Press. * Unicode Consortium. "Myanmar" (PDF). ''The Unicode Standard''. [[Category:အက္ခရ်မန်]] [[Category:သၞောတ်အက္ခရ်ဂမၠိုင်]] [[Category:လိက်ပတ်မန်]] bt71lq5uyd229a42dctjvor40np64k9 14 9015 51051 2026-04-11T10:54:20Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|အက္ခရ်မန်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍသဇိုင် သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''အက္ခရ်မန်''' (Mon Script) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍ..." 51051 wikitext text/x-wiki {{Cat main|အက္ခရ်မန်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍသဇိုင် သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''အက္ခရ်မန်''' (Mon Script) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * ဗီုပြင်အက္ခရ်မန် ခေတ်အဆက်ဆက် (လိက်တၟအ်၊ လိက်သၠရိုတ်၊ လိက်ကၟအ်) * သၞောတ်ရိုက်လိက်မန် (Keyboards) ကေုာံ သပ်ဝဴမဆေင်စပ်ကဵုလိက်မန် * သၞောတ်ယူနဳကုဒ် (Unicode) ကေုာံ ဖံင်မန်ဂမၠိုင် * လက်သဏ်ဗျည်၊ သဵု ကေုာံ သင်္ကေတဂမၠိုင် မသုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲအက္ခရ်မန်။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[အက္ခရ်မန်]] * [[လိက်မန်]] * [[ယူနဳကုဒ်]] * [[ကဳဗုတ်မန် နေမိန်]] [[Category:လိက်ပတ်မန်]] [[Category:သၞောတ်အက္ခရ်ဂမၠိုင်]] [[Category:အက္ခရ်ဗြဟ္မဳ]] 7cgjb5z8gvs7efk0clzcw1jh0nar2ea 14 9016 51052 2026-04-11T10:55:14Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|သၞောတ်အက္ခရ်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''သၞောတ်အက္ခရ်ဂမၠိုင်''' (Writing Systems) အလုံဂၠးကဝ်ရ..." 51052 wikitext text/x-wiki {{Cat main|သၞောတ်အက္ခရ်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''သၞောတ်အက္ခရ်ဂမၠိုင်''' (Writing Systems) အလုံဂၠးကဝ်ရ။ သၞောတ်အက္ခရ် မ္ဂးဂှ် ဒှ်နဲကဲမသုင်စောဲသင်္ကေတဂမၠိုင် သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး အရေဝ်ဘာသာ နကဵုဗီုပြင်မဗှ်ဂွံရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု သၞောတ်ဗွဲသၟဝ်တအ် ပါလုပ်မာန်ရ- * '''သၞောတ်အဗူဂိဒါ (Abugidas):''' ဥပမာ - [[အက္ခရ်မန်]]၊ အက္ခရ်အိန္ဒိယဂမၠိုင်။ * '''သၞောတ်အက္ခရ်အာဗေဒေ (Alphabets):''' ဥပမာ - အက္ခရ်လေတ္တေန် (Latin)၊ အက္ခရ်ဂရိတ် (Greek)။ * '''သၞောတ်အဗ္ဗဂျဒ် (Abjads):''' ဥပမာ - အက္ခရ်အာရပ် (Arabic)၊ အက္ခရ်ဟေဗြေဝ် (Hebrew)။ * '''သၞောတ်လောဂေါဂရပ်ဖိစ် (Logographic):''' ဥပမာ - အက္ခရ်ကြုက် (Chinese characters)။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[အက္ခရ်မန်]] * [[ဘာသာဗေဒ]] * [[လိက်ပတ်]] {{Commons category|Writing systems}} [[Category:ဘာသာဗေဒ]] [[Category:ဆက်စၠောအ်]] [[Category:လိက်ပတ်]] ga9hz4a6ediq6d2x1a20g3yikwjmlg7 0 9017 51053 2026-04-11T10:57:13Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox writing system | name = သၞောတ်အက္ခရ် | type = ကဏ္ဍသုတေသန ဘာသာဗေဒ | languages = အလုံအရေဝ်ဘာသာမၞိဟ် | time = ၜိုတ် ၃၅၀၀ ဘဳသဳ – လၟုဟ် | fam1 = သင်္ကေတဂမၠိုင် (Symbols) | children = အဗူဂိဒါ၊ အက္ခရ်အာဗ..." 51053 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system | name = သၞောတ်အက္ခရ် | type = ကဏ္ဍသုတေသန ဘာသာဗေဒ | languages = အလုံအရေဝ်ဘာသာမၞိဟ် | time = ၜိုတ် ၃၅၀၀ ဘဳသဳ – လၟုဟ် | fam1 = သင်္ကေတဂမၠိုင် (Symbols) | children = အဗူဂိဒါ၊ အက္ခရ်အာဗေဒေ၊ အဗ္ဗဂျဒ်၊ လောဂေါဂရပ်ဖိစ် }} '''သၞောတ်အက္ခရ်''' ({{lang-en|Writing System}}) ဝွံ ဒှ်နဲကဲမသုင်စောဲ သင်္ကေတဂမၠိုင် (Graphic symbols) သွက်ဂွံစၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ဗၟံက်ထ္ၜး အရေဝ်ဘာသာမၞိဟ် နကဵုဗီုပြင်မဗှ်ဂွံ ကေုာံ မမင်မွဲလဝ်ဂွံရ။ သၞောတ်အက္ခရ်ဝွံ ဒှ်ကိရိယာအဓိက သွက်ဂွံဆက်စၠောအ်လညာတ်၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဝင် အကြာခေတ်အဆက်ဆက်ရ။ == ပွံက် (Definition) == ပ္ဍဲလညာတ်ဘာသာဗေဒ (Linguistics)၊ သၞောတ်အက္ခရ်မ္ဂးဂှ် ဒှ်သၞောတ်မဖန်ဗဒှ်လဝ် ညံင်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး ရမ္သာင် (Phonology) ဟွံသေင်မ္ဂး အဓိပ္ပါယ် (Semantics) အရေဝ်ဘာသာမွဲမွဲရ။ သၞောတ်အက္ခရ်ဍာံမ္ဂးဂှ် သ္ဒးနွံကဵု ဝေါဟာရ၊ သဒ္ဒါ ကေုာံ သၞောတ်ရမ္သာင် မကိတ်ညဳ ကုအရေဝ်ဘာသာ မၞိဟ်တအ်မဟီုဒၟံင်ရ။ == ကဏ္ဍသၞောတ်အက္ခရ်ဂမၠိုင် (Classification) == သၞောတ်အက္ခရ် ပ္ဍဲဂၠးကဝ်ဝွံ ပါ်လဝ် ကဏ္ဍအဓိကဂမၠိုင် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ- === ၁။ သၞောတ်အဗူဂိဒါ (Abugida) === ဒှ်သၞောတ်မသုင်စောဲ ဗျည် မနွံကဵုရမ္သာင်သဵုအလဵုအလဵုတုဲ၊ သွက်ဂွံပြံင်ရမ္သာင်မ္ဂး သ္ဒးထပ်စုတ် သင်္ကေတသဵုရ။ * '''ဥပမာ:''' [[အက္ခရ်မန်]]၊ အက္ခရ်ဒေဝနာဂရဳ (အိန္ဒိယ)၊ အက္ခရ်ခမေရ်။ === ၂။ သၞောတ်အက္ခရ်အာဗေဒေ (Alphabet) === ဒှ်သၞောတ်မပါ်လဝ် သင်္ကေတ ဗျည် ကေုာံ သဵု တၞဟ်ခြာရေင်သကအ် ဗွဲမကၠးဖ္ဍး။ * '''ဥပမာ:''' [[အက္ခရ်လေတ္တေန်]] (Latin)၊ [[အက္ခရ်ဂရိတ်]] (Greek)။ === ၃။ သၞောတ်အဗ္ဗဂျဒ် (Abjad) === ဒှ်သၞောတ်မချူစုတ် ဆဗျည်သၟးတုဲ၊ သဵုဂှ် ညးဗှ်လိက်တအ် သ္ဒးတီကေတ်အလဵုဇကု (ဟွံသေင်မ္ဂး စုတ်သင်္ကေတဗွဲကြဴ)။ * '''ဥပမာ:''' အက္ခရ်အာရပ် (Arabic)၊ အက္ခရ်ဟေဗြေဝ် (Hebrew)။ === ၄။ သၞောတ်လောဂေါဂရပ်ဖိစ် (Logographic) === သင်္ကေတမွဲမမ္ဂး ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု မလိက်မွဲမ ဟွံသေင်မ္ဂး လညာတ်/အဓိပ္ပါယ်မွဲမ (Idea/Word) ရ။ * '''ဥပမာ:''' အက္ခရ်ကြုက် (Hanzi)၊ အက္ခရ်အဳဂျပ်တြေံ (Hieroglyphs)။ == ဝင်ပရေင်ပြံင်လှာဲ (Evolution) == သၞောတ်အက္ခရ် စကတဵုဒှ်လဝ် နူကဵုခေတ်တၟအ်တေအ် နကဵုဗီုပြင် ရုပ်သူ (Pictograms)။ ဗွဲကြဴ ပြံင်လှာဲကၠုင် နဒဒှ် သင်္ကေတရမ္သာင်ရ။ * '''သုမေရဳယျေန် (Sumerian):''' သၞောတ် Cuneiform (ၜိုတ် ၃၂၀၀ ဘဳသဳ) ဒှ်သၞောတ်အက္ခရ် ကၠာအိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဂၠးကဝ်။ * '''ဖဳနဳယှာ (Phoenician):''' ဒှ်တမ်မူလ သွက်အက္ခရ်ဂရိတ် ကေုာံ အက္ခရ်လေတ္တေန်။ * '''ဗြဟ္မီ (Brahmi):''' ဒှ်တမ်မူလ သွက်အက္ခရ်ပ္ဍဲအာရှသၠုင်ကျာ ကေုာံ အာရှအဂၞု သီုကဵု [[အက္ခရ်မန်]]။ == သၞောတ်အက္ခရ် ပ္ဍဲခေတ်ဒဳဂျဳတဝ် == ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် သၞောတ်အက္ခရ်ဂမၠိုင်ဂှ် စၟတ်သမ္တီလဝ် နကဵုသၞောတ် [[ယူနဳကုဒ်]] (Unicode) အလုံဂၠးကဝ်ရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဖန်ကဵုညံင် ကောမ်ပျူတာ ကေုာံ အေန်တာနက် ဂွံဗၟံက်ထ္ၜးကဵု မလိက်နာနာမာန် ဗွဲမဍာံစှ်ေရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[အက္ခရ်မန်]] * [[ဘာသာဗေဒ]] * [[ယူနဳကုဒ်]] * [[လိက်ပတ်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Daniels, Peter T.; Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press. * Fischer, Steven Roger (2001). ''A History of Writing''. Reaktion Books. [[Category:သၞောတ်အက္ခရ်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဘာသာဗေဒ]] [[Category:ဆက်စၠောအ်]] l3ecup8ukv4lwg2ynmqf9k4ktt6e5rp 0 9018 51054 2026-04-11T10:59:29Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox writing system | name = အက္ခရ်ဂရိတ် | type = [[အက္ခရ်အာဗေဒေ]] (Alphabet) | languages = [[ဘာသာဂရိတ်]] | time = ၜိုတ် ၈ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ – လၟုဟ် | fam1 = [[အက္ခရ်ဖဳနဳယှာ]] (Phoenician) | children = [[အက္ခရ်လေတ္တေန်]]၊ အက္ခ..." 51054 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system | name = အက္ခရ်ဂရိတ် | type = [[အက္ခရ်အာဗေဒေ]] (Alphabet) | languages = [[ဘာသာဂရိတ်]] | time = ၜိုတ် ၈ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ – လၟုဟ် | fam1 = [[အက္ခရ်ဖဳနဳယှာ]] (Phoenician) | children = [[အက္ခရ်လေတ္တေန်]]၊ အက္ခရ်သဳရဳလေတ်၊ အက္ခရ်ကပ်တေတ်၊ အက္ခရ်ဂေါတ် | direction = ပဲါ စိုပ် ပုင် (Left-to-right) | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U0370.pdf U+0370–U+03FF] (Greek and Coptic) }} '''အက္ခရ်ဂရိတ်''' ({{lang-el|Ελληνικό αλφάβητο}}; {{lang-en|Greek alphabet}}) ဝွံ ဒှ်သၞောတ်အက္ခရ် မသုင်စောဲသွက်ဂွံချူ [[ဘာသာဂရိတ်]] တုဲ၊ စကတဵုဒှ်လဝ် နူကဵုၜိုတ် ၉ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ (BC) ဟွံသေင်မ္ဂး ၈ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ ကိုပ်ကၠာတေအ်ရ။ အက္ခရ်ဂရိတ်ဝွံ ဒှ်သၞောတ်အက္ခရ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဂၠးကဝ် မနွံကဵုသင်္ကေတ တၞဟ်ခြာ သွက်ဗျည် (Consonants) ကေုာံ သဵု (Vowels) ရ။ == ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ (History and Origin) == အက္ခရ်ဂရိတ်ဝွံ ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်နူကဵု [[အက္ခရ်ဖဳနဳယှာ]] (Phoenician alphabet) ရ။ ပ္ဍဲသၞောတ်ဖဳနဳယှာတေအ်ဂှ် နွံဆသင်္ကေတ သွက်ဗျည်သၟး (Abjad) တုဲ၊ ဂရိတ်တအ် ကေတ်သင်္ကေတလ္ၚဵု မဟွံကိတ်ညဳ ကုရမ္သာင်ဗျည်ညးတအ်ဂှ်တုဲ ပြံင်လှာဲသုင်စောဲ နဒဒှ် "သဵု" (Vowels) ရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်တင်ပြံင်လှာဲ ကိစ္စဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဝင်သၞောတ်အက္ခရ်ဂၠးကဝ်ရ။ == မလိက်ဂရိတ်ဂမၠိုင် (The Alphabet) == အက္ခရ်ဂရိတ် ခေတ်လၟုဟ် နွံ ၂၄ မ အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ- {| class="wikitable" style="text-align:center" ! အက္ခရ်ဇၞော် !! အက္ခရ်ဍောတ် !! ယၟု (ဘာသာမန်) !! ယၟု (ဂရိတ်) !! ရမ္သာင် (IPA) |- | Α || α || အာလ်ဖာ || Άλφα || /a/ |- | Β || β || ဗေတာ || Βήτα || /v/ (ခေတ်တြေံ /b/) |- | Γ || γ || ဂါမ္မာ || Γάμμα || /ɣ/ (ခေတ်တြေံ /ɡ/) |- | Δ || δ || ဒေလ်တာ || Δέλτα || /ð/ (ခေတ်တြေံ /d/) |- | Ε || ε || အေပ်သဳလောန် || Έψιλον || /e/ |- | Ζ || ζ || ဇေတာ || Ζήτα || /z/ (ခေတ်တြေံ /dz/) |- | Η || η || အဳတာ || Ήτα || /i/ (ခေတ်တြေံ /ɛː/) |- | Θ || θ || သေတာ || Θήτα || /θ/ |- | Ι || ι || အဳအဝ်တာ || Ιώτα || /i/ |- | Κ || κ || ကာပ်ပါ || Κάππα || /k/ |- | Λ || λ || လာမ်ဒါ || Λάμδα || /l/ |- | Μ || μ || မူ || Μυ || /m/ |- | Ν || ν || နူ || Νυ || /n/ |- | Ξ || ξ || ဇြဳ || Ξι || /ks/ |- | Ο || ο || အဝ်မိခရုန် || Όμικρον || /o/ |- | Π || π || ပါင် || Πι || /p/ |- | Ρ || ρ || ရဝ် || Ρο || /r/ |- | Σ || σ/ς || သဳဂမာ || Σίγμα || /s/ |- | Τ || τ || တဴ || Ταυ || /t/ |- | Υ || υ || အုပ်သဳလောန် || Ύψιλον || /i/ (ခေတ်တြေံ /y/) |- | Φ || φ || ဖဳ || Φι || /f/ (ခေတ်တြေံ /pʰ/) |- | Χ || χ || ခဳ || Χι || /x/ (ခေတ်တြေံ /kʰ/) |- | Ψ || ψ || ပ်သဳ || Ψι || /ps/ |- | Ω || ω || အဝ်မေဂါ || Ωμέγα || /o/ (ခေတ်တြေံ /ɔː/) |} == သြဇာလတူ သၞောတ်အက္ခရ်တၞဟ် (Legacy) == အက္ခရ်ဂရိတ်ဝွံ ဒှ်မိမ သွက်သၞောတ်အက္ခရ်ဒယှ်ဂမၠိုင်- * '''[[အက္ခရ်လေတ္တေန်]] (Latin):''' မသုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲအရေဝ်ဘာသာအင်္ဂလိက် ကေုာံ ဥရောပဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်နူ အက္ခရ်ဂရိတ် ရ။ * '''အက္ခရ်သဳရဳလေတ် (Cyrillic):''' မသုင်စောဲ ပ္ဍဲဘာသာရုရှာ ကေုာံ ဍုင်ဥရောပဗၟံက်ဂမၠိုင်။ * '''အက္ခရ်ကပ်တေတ် (Coptic):''' မသုင်စောဲ ပ္ဍဲရးနိဂီုအဳဂျပ် (ခေတ်သာသနာ)။ == လွပ် ပ္ဍဲသိပ္ပံ (Usage in Science) == အက္ခရ်ဂရိတ်ဝွံ သုင်စောဲဒၟံင် နဒဒှ်သင်္ကေတ ပ္ဍဲကဏ္ဍသိပ္ပံ၊ သင်္ချာ ကေုာံ နဲပညာဂမၠိုင်ရ- * **$\pi$ (Pi):** သုင်စောဲ ပ္ဍဲသင်္ချာ (ၜိုတ် ၃.၁၄)။ * **$\Delta$ (Delta):** သုင်စောဲ သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး ပရေင်ပြံင်လှာဲ (Change)။ * **$\Omega$ (Omega):** သုင်စောဲ ပ္ဍဲပညာဓာတ်လလဳ (Ohm)။ * **$\alpha$ (Alpha) ကေုာံ $\beta$ (Beta):** သုင်စောဲ ပ္ဍဲပညာရူပဗေဒ ကေုာံ ဒဿန။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဘာသာဂရိတ်]] * [[အက္ခရ်လေတ္တေန်]] * [[သၞောတ်အက္ခရ်]] * [[ထာမ်ပလိက်:Lang-el]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Coulmas, Florian (1996). ''The Blackwell Encyclopedia of Writing Systems''. Blackwell Publishers Ltd. * Jeffery, Lilian H. (1961). ''The Local Scripts of Archaic Greece''. Oxford University Press. [[Category:ဘာသာဂရိတ်]] [[Category:သၞောတ်အက္ခရ်ဂမၠိုင်]] [[Category:အက္ခရ်ဂရိတ်]] llmqlfyomay4txfyt65yncreowtfw77 14 9019 51055 2026-04-11T11:00:52Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|ဘာသာဂရိတ်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ဘာသာဂရိတ်''' (Greek Language) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏ..." 51055 wikitext text/x-wiki {{Cat main|ဘာသာဂရိတ်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ဘာသာဂရိတ်''' (Greek Language) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဘာသာဂရိတ် (ဂရိတ်ခေတ်တြေံ၊ ဂရိတ်ကောန်နဳ၊ ဂရိတ်ခေတ်တၟိ) * သၞောတ်သဒ္ဒါ၊ ဝေါဟာရ ကေုာံ ဗီုပြင်ဟီုအရေဝ်ဂရိတ် * အစောံသြဇာ ဘာသာဂရိတ် လတူအရေဝ်ဘာသာပလိုတ် ကေုာံ ဝေါဟာရသိပ္ပံဂမၠိုင် * ထာမ်ပလိက်နာနာ သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး လိက်ဘာသာဂရိတ် (ဥပမာ - {{tl|Lang-el}}) == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဘာသာဂရိတ်]] * [[အက္ခရ်ဂရိတ်]] * [[အရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]] * [[ရးနိဂီုဂရိတ်]] {{Commons category|Greek language}} [[Category:အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] [[Category:ဘာသာဂရိတ်| ]] [[Category:အရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]] a4nhf07a0whprx1o6wh5xdle4x15fzn 14 9020 51056 2026-04-11T11:01:50Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|အရေဝ်ဘာသာ}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်''' (Languages) အလုံဂၠးကဝ်ရ။ အရေဝ်ဘ..." 51056 wikitext text/x-wiki {{Cat main|အရေဝ်ဘာသာ}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်''' (Languages) အလုံဂၠးကဝ်ရ။ အရေဝ်ဘာသာ မ္ဂးဂှ် ဒှ်သၞောတ်ဆက်စၠောအ် အကြာမၞိဟ် ကေုာံ မၞိဟ်တအ်တုဲ၊ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ ပါ်ခြာလဝ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်မာန်ရ- * '''ပါ်လဝ် နကဵုဂကောံအရေဝ်ဘာသာ (Language families):''' ဥပမာ - [[ကဏ္ဍ:အရေဝ်ဘာသာ အဝ်သတြဝ်-အေရှတေတ်|အဝ်သတြဝ်-အေရှတေတ်]]၊ [[ကဏ္ဍ:အရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်|အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]]။ * '''ပါ်လဝ် နကဵုဒေသ (Region):''' အရေဝ်ဘာသာ ပ္ဍဲအာရှ၊ ဥရောပ၊ အဖရိက။ * '''ပါ်လဝ် နကဵုအကာဲအရာ:''' အရေဝ်ဘာသာမဂျိုင်တန်တဴဒၟံင်၊ အရေဝ်ဘာသာမကၠေအ်ကွက်အာတုဲ (Extinct languages)၊ အရေဝ်ဘာသာဖန်ဗဒှ် (Constructed languages)။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဘာသာဗေဒ]] * [[သၞောတ်အက္ခရ်]] * [[ဘာသာမန်]] * [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] {{Commons category|Languages}} [[Category:ဘာသာဗေဒ]] [[Category:မၞိဟ်]] [[Category:ဆက်စၠောအ်]] qw7gv8vsag9ivz2wcerwucrcg990xfo 0 9021 51057 2026-04-11T11:02:49Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox language | name = အရေဝ်ဘာသာ | type = သၞောတ်ဆက်စၠောအ် ကေုာံ ဘာသာဗေဒ | familycolor = Gray | region = အလုံဂၠးကဝ် | concept = ပွမဗၟံက်ထ္ၜးလညာတ် နကဵုရမ္သာင် ကေုာံ သင်္ကေတ }} '''အရေဝ်ဘာသာ''' ({{lang-en|L..." 51057 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = အရေဝ်ဘာသာ | type = သၞောတ်ဆက်စၠောအ် ကေုာံ ဘာသာဗေဒ | familycolor = Gray | region = အလုံဂၠးကဝ် | concept = ပွမဗၟံက်ထ္ၜးလညာတ် နကဵုရမ္သာင် ကေုာံ သင်္ကေတ }} '''အရေဝ်ဘာသာ''' ({{lang-en|Language}}) ဝွံ ဒှ်သၞောတ်ဆက်စၠောအ် (Communication system) မနွံကဵုသၞောတ်ဝ်ဗွဲမခိုင်ကၠိုက် တုဲ သုင်စောဲသွက်ဂွံပလံင်တင်ဂၞန်၊ လညာတ်၊ စိုတ်ဓါတ် ကေုာံ ဗဟုသုတဂမၠိုင် အကြာမၞိဟ် ကေုာံ မၞိဟ်ရ။ အရေဝ်ဘာသာဝွံ နွံကဵုဗီုပြင်နာနာ မပ္တံကဵု အရေဝ်မဟီုနကဵုရမ္သာင် (Spoken language)၊ လိက်မချူနကဵုသင်္ကေတ (Written language) ကေုာံ သင်္ကေတတဲ (Sign language) ရ။ == ပွံက် ကေုာံ လက်သဏ် (Definition and Characteristics) == ပ္ဍဲလညာတ်တၠပညာဘာသာဗေဒဂမၠိုင် အရေဝ်ဘာသာမၞိဟ်ဝွံ တၞဟ်ခြာဒၟံင်နူသၞောတ်ဆက်စၠောအ်သတ္တုတၞဟ်ဟ် ဟိုတ်နူလက်သဏ်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ- * '''သၞောတ်ဝ် (Grammar):''' အရေဝ်ဘာသာမၞိဟ်ဝွံ နွံကဵုသဒ္ဒါ ကေုာံ သၞောတ်မဒက်ပတန်ဝါကျ (Syntax)။ * '''ပွမဖန်ဗဒှ် (Productivity):''' နကဵုဝေါဟာရမနွံဒၟံင်တအ်ဂှ် မၞိဟ်တအ်ဖန်ဗဒှ်ဟီုပတိုန် ဝါကျတၟိတၟိ ဟွံအိုတ်သက္ကုမာန်ရ။ * '''ဒဒှ်မသၠုင် (Displacement):''' မၞိဟ်တအ်ဟီုအရေဝ် ပရူအရာမဟွံနွံဂတမတ် (ဥပမာ- ပရူအတိက်၊ ပရူအနာဂတ်) ဂွံမာန်ရ။ == ကဏ္ဍဘာသာဗေဒ (Branches of Linguistics) == သုတေသနမလ္ၚတ်ပရူအရေဝ်ဘာသာဂှ် ကော်စ [[ဘာသာဗေဒ]] တုဲ ပါ်ခြာလဝ် ကဏ္ဍသဇိုင်ဂမၠိုင်- * '''ဖဝ်နဝ်လဝ်ဂျဳ (Phonology):''' လ္ၚတ်ရမ္သာင်သဇိုင်ဂမၠိုင်။ * '''မဝ်ဖဝ်လဝ်ဂျဳ (Morphology):''' လ္ၚတ်ဗီုပြင်မလိက် ကေုာံ ဝေါဟာရ။ * '''သိန်းတက်စ် (Syntax):''' လ္ၚတ်ဗီုပြင်မဒက်ပတန်ဝါကျ။ * '''သဳမေန်တေတ် (Semantics):''' လ္ၚတ်အဓိပ္ပါယ်ဝေါဟာရ။ == ဂကောံအရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင် (Language Families) == အရေဝ်ဘာသာ ပ္ဍဲဂၠးကဝ်ဝွံ နွံၜိုတ် ၇,၀၀၀ ပြင်င်တုဲ ပါ်ခြာလဝ် နကဵုတမ်မူလဂကောံအဆက်အစပ် (Language families) ဂမၠိုင်- # '''[[အရေဝ်ဘာသာ အဝ်သတြဝ်-အေရှတေတ်]] (Austroasiatic):''' ဥပမာ- [[ဘာသာမန်]]၊ ဘာသာခမေရ်၊ ဘာသာဝိယေတ်နာမ်။ # '''[[အရေဝ်ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]] (Indo-European):''' ဥပမာ- [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]]၊ [[ဘာသာဂရိတ်]]၊ ဘာသာသက္ကတ။ # '''အရေဝ်ဘာသာ သိုင်နဝ်-တိဗေတ် (Sino-Tibetan):''' ဥပမာ- ဘာသာကြုက်၊ ဘာသာဗၟာ၊ ဘာသာတိဗေတ်။ == အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် (Language and Culture) == အရေဝ်ဘာသာဝွံ ဒှ်ဒိုင်သဇိုင်ယေန်သၞာင်ရ။ အရေဝ်ဘာသာမွဲမွဲဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးကဵုလညာတ်၊ ပရေင်ပတှ်ေ ကေုာံ အခိုက်ကၞာဂကူဂှ်ရ။ ယဝ်ရအရေဝ်ဘာသာမွဲမွဲ ကၠေအ်ကွက်အာမ္ဂး အာဲကၟာယေန်သၞာင်ဂကူဂှ်လေဝ် ဆောံလေင်အာမွဲစွံကီုရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဘာသာဗေဒ]] * [[သၞောတ်အက္ခရ်]] * [[လိက်ပတ်]] * [[ကဏ္ဍ:အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Chomsky, Noam (1957). ''Syntactic Structures''. Mouton. * Crystal, David (2010). ''The Cambridge Encyclopedia of Language''. Cambridge University Press. [[Category:အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] [[Category:ဘာသာဗေဒ]] [[Category:မၞိဟ်]] nji1a22akoyo7i2t13qekmm66qhocs2 0 9022 51058 2026-04-11T11:05:35Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox concept | name = ဂြောဝ် အရေဝ် | native_name = Orality | category = [[ဘာသာဗေဒ]]၊ သိပ္ပံမၞိဟ် (Anthropology) | related_topics = [[အရေဝ်ဘာသာ]]၊ [[လိက်ပတ်]]၊ ဝင်ပါင် (Oral History) }} '''ဂြောဝ် အရေဝ်''' ({{lang-en|Orality}}) ဝွံ ဒှ်ဗီုပြင်..." 51058 wikitext text/x-wiki {{Infobox concept | name = ဂြောဝ် အရေဝ် | native_name = Orality | category = [[ဘာသာဗေဒ]]၊ သိပ္ပံမၞိဟ် (Anthropology) | related_topics = [[အရေဝ်ဘာသာ]]၊ [[လိက်ပတ်]]၊ ဝင်ပါင် (Oral History) }} '''ဂြောဝ် အရေဝ်''' ({{lang-en|Orality}}) ဝွံ ဒှ်ဗီုပြင်ဆက်စၠောအ် ကေုာံ ပွမဗၟံက်ထ္ၜးလညာတ် မဒုင်သဇိုင်လတူ ရမ္သာင် ကေုာံ အရေဝ်မဟီုပတိတ် နကဵုပါင်ရ။ ပ္ဍဲလညာတ်တၠပညာ ဘာသာဗေဒ ကေုာံ သိပ္ပံမၞိဟ်မ္ဂး ဂြောဝ်အရေဝ်ဝွံ ဒှ်သဇိုင်ကိုပ်ကၠာအိုတ် သွက်အရေဝ်ဘာသာမၞိဟ် ကၠာသၞောတ် [[လိက်ပတ်]] (Literacy) ဟွံဂွံကတဵုဒှ်ဏီရ။ == ဂကူဂြောဝ်အရေဝ် (Types of Orality) == တၠပညာ ဝေါလ်တာ အံင် (Walter J. Ong) ပါ်ခြာလဝ် ဂြောဝ်အရေဝ် (၂) သာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ- # '''ဂြောဝ်အရေဝ် တမ်မူလ (Primary Orality):''' ဒှ်သၞောတ်ဆက်စၠောအ် ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ် မဟွံတီဆဵု၊ ဟွံသုင်စောဲ သၞောတ်လိက်ပတ်မွဲသာ်။ တင်ဂၞန်၊ ဝင် ကေုာံ ယေန်သၞာင်တအ်ဂှ် ထိင်ဓရတ်လဝ် နကဵုအစောံသတိ (Memory) ကေုာံ ပွမဟီုလဴကေတ်တ်ရ။ # '''ဂြောဝ်အရေဝ် ဒုတိယ (Secondary Orality):''' ဒှ်ဂြောဝ်အရေဝ် ခေတ်တၟိ မကတဵုဒှ်ကၠုင် နကဵုနဲပညာ (ဥပမာ- ရေဒဳယဝ်၊ တဳဗဳ၊ တဲဖုင်)။ ၜိုန်ရနွံကဵုလိက်ပတ်ကီုလေဝ်၊ ပွမဆက်စၠောအ် နကဵုရမ္သာင်ဂှ် ကလေင်ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်ပၠန်ရ။ == လက်သဏ် ဂြောဝ်အရေဝ် (Characteristics) == ဂကောံမၞိဟ် မနွံကဵု ဂြောဝ်အရေဝ် သၟးမ္ဂး နွံကဵုဗီုပြင်ချပ်ဗွဲတၟေင်- * '''ပွမဗၟံက်ထ္ၜး နကဵုအရေဝ်ဒဏ္ဍာရဳ:''' ပွမထိင်ဓရတ်တင်ဂၞန် နကဵုပုင်္လက္ခဏ (Formulaic expressions) ညံင်ဂွံစှ်ေစိုတ်လောဲ။ * '''ပွမဆက်စပ် ကုပစ္စုပ္ပန်:''' တင်ဂၞန် မဟွံကိစ္စဇၞော် သွက်အခိင်လၟုဟ်တအ်ဂှ် ပြဟ်လေင်အာလောဲသွာ (Structural amnesia)။ * '''ပွမဒှ်ဒြဟတ်မွဲဂကောံ:''' ပွမဟီုအရေဝ်၊ ပွမကၠောန်သဘင် မဒုင်သဇိုင်ကုရမ္သာင်ဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု ဒြဟတ်ညဳသၟဟ် ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်။ == ဂြောဝ်အရေဝ် ပ္ဍဲယေန်သၞာင်မန် == ပ္ဍဲဝင်ယေန်သၞာင်မန်၊ ၜိုန်ရလိက်ပတ်မန် ဇၞော်မောဝ်ဒၟံင်လုကဴသၞာံလ္ၚီပြင်ကီုလေဝ်၊ "ဂြောဝ်အရေဝ်" ဝွံ နွံကဵုသြဇာဇၞော် ပ္ဍဲကဏ္ဍလ္ၚဵုဂမၠိုင်- * '''ဓမ္မဒေသနာ:''' ပွမဟီုတွံဓမ္မ နကဵုရမ္သာင်မန် ပ္ဍဲဘာလကျာ်။ * '''ဒိုင်:''' (ဥပမာ- [[ဒိုင်ဒကပ္ပ]])၊ ဒှ်ဗီုပြင် အနုပညာမဟီုအရေဝ် ကေုာံ ပွမလှ်ေ မဒုင်သဇိုင် ကုဂြောဝ်အရေဝ်။ * '''ဝင်ပါင် (Oral History):''' ပရူဒဏ္ဍာရဳဍုင်ကွာန်၊ ပရူကျာ် ကေုာံ အခိုက်ကၞာဂကူ မကလေင်လဴကေတ်တ် နူမွဲအဆက် စိုပ်မွဲအဆက်။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[အရေဝ်ဘာသာ]] * [[လိက်ပတ်]] * [[ဘာသာဗေဒ]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Ong, Walter J. (1982). ''Orality and Literacy: The Technologizing of the Word''. Routledge. * Goody, Jack (1987). ''The Interface Between the Written and the Oral''. Cambridge University Press. [[Category:ဘာသာဗေဒ]] [[Category:သိပ္ပံမၞိဟ်]] [[Category:ဆက်စၠောအ်]] a2z6syen325bdc4tpniz9n9kzp3am6d 10 9023 51059 2026-04-11T11:06:16Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "<includeonly>{| class="infobox" style="width: 22em; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #cedff2; padding: 0.5em;" | {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} |- {{#if:{{{image|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.2em;" {{!}} File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|250p..." 51059 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox" style="width: 22em; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #cedff2; padding: 0.5em;" | {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} |- {{#if:{{{image|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.2em;" {{!}} [[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|250px}}|alt={{{image_alt|}}}]] {{#if:{{{caption|}}}|<div style="font-size: 90%; padding-top: 0.2em;">{{{caption}}}</div>}} }} |- {{#if:{{{native_name|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; width: 40%;" | ယၟုတမ်မူလ {{!}} {{{native_name}}} }} |- {{#if:{{{category|}}}| ! scope="row" style="text-align: left;" | ကဏ္ဍ {{!}} {{{category}}} }} |- {{#if:{{{origin|}}}| ! scope="row" style="text-align: left;" | တမ်မူလ {{!}} {{{origin}}} }} |- {{#if:{{{related_topics|}}}| ! scope="row" style="text-align: left;" | တင်မဆက်စပ် {{!}} {{{related_topics}}} }} |- {{#if:{{{concept|}}}| ! scope="row" style="text-align: left;" | တင်ရန်တၟအ် {{!}} {{{concept}}} }} |- {{#if:{{{website|}}}| ! scope="row" style="text-align: left;" | ဝပ်သာဒ် {{!}} {{{website}}} }} |}</includeonly><noinclude> {{clear}} == လိက်ကၞပ် စၞောန်ဗီုသုင်စောဲ (Documentation) == ထာမ်ပလိက်ဏအ်ဝွံ သုင်စောဲ သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး တင်ဂၞန်အဓိက မဆေင်စပ်ကဵု လညာတ်၊ ပွံက် ကေုာံ ကဏ္ဍသုတေသနနာနာရ။ #### ဗီုပြင် သုင်စောဲ (Copy-paste) <pre> {{Infobox concept | name = | native_name = | image = | caption = | category = | origin = | related_topics = | concept = | website = }} </pre> [[Category:ထာမ်ပလိက် အင်ဖိုဘောက်ဂမၠိုင်]] </noinclude> gmajl64rcafbv7teuavgot0lhjerxxj 51082 51059 2026-04-11T11:58:01Z Aue Nai 24 51082 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox" style="width: 22em; font-size: 88%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #cedff2; padding: 0.5em;" | {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} |- {{#if:{{{image|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.2em;" {{!}} [[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|250px}}|alt={{{image_alt|}}}]] {{#if:{{{caption|}}}|<div style="font-size: 90%; padding-top: 0.2em;">{{{caption}}}</div>}} }} |- {{#if:{{{native_name|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; width: 40%; padding-left: 0.5em;" | ယၟုတမ်မူလ {{!}} style="padding-left: 0.5em;" | {{{native_name}}} }} |- {{#if:{{{category|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" | ကဏ္ဍ {{!}} style="padding-left: 0.5em;" | {{{category}}} }} |- {{#if:{{{origin|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" | တမ်မူလ {{!}} style="padding-left: 0.5em;" | {{{origin}}} }} |- {{#if:{{{related_topics|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" | တင်မဆက်စပ် {{!}} style="padding-left: 0.5em;" | {{{related_topics}}} }} |- {{#if:{{{concept|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" | တင်ရန်တၟအ် {{!}} style="padding-left: 0.5em;" | {{{concept}}} }} |- {{#if:{{{website|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" | ဝပ်သာဒ် {{!}} style="padding-left: 0.5em;" | {{{website}}} }} |}</includeonly><noinclude> == လိက်ကၞပ် စၞောန်ဗီုသုင်စောဲ (Documentation) == ထာမ်ပလိက်ဏအ်ဝွံ သုင်စောဲ သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး တင်ဂၞန်အဓိက မဆေင်စပ်ကဵု လညာတ်၊ ပွံက် ကေုာံ ကဏ္ဍသုတေသနနာနာရ။ ### ဗီုပြင် သုင်စောဲ (Copy-paste) <pre> {{Infobox concept | name = | native_name = | image = | caption = | category = | origin = | related_topics = | concept = | website = }} </pre> ### တင်ဂၞန် မပါလုပ်ဂမၠိုင်: * **name:** ယၟုလညာတ် (ဥပမာ- လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်)။ * **native_name:** ယၟုနကဵုဘာသာတၞဟ် (ဥပမာ- English Literature)။ * **image:** ရုပ်ရဴ (ဥပမာ- Example.jpg)။ * **category:** ကဏ္ဍမပါလုပ် (ဥပမာ- [[လိက်ပတ်]])။ * **origin:** တမ်မူလ မကတဵုဒှ်လဝ်။ * **related_topics:** တင်ပရူပရာ မဆက်စပ်ဒၟံင်တအ်။ [[Category:ထာမ်ပလိက် အင်ဖိုဘောက်ဂမၠိုင်]] </noinclude> kxlvg82p8b128e3w8fosqbfdxlpvfpa 51083 51082 2026-04-11T11:58:58Z Aue Nai 24 51083 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox" style="width: 22em; font-size: 88%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #cedff2; padding: 0.5em;" | {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} |- {{#if:{{{image|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.2em;" {{!}} [[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|250px}}|alt={{{image_alt|}}}]] {{#if:{{{caption|}}}|<div style="font-size: 90%; padding-top: 0.2em;">{{{caption}}}</div>}} }} |- {{#if:{{{native_name|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; width: 40%; padding: 0.3em 0.5em;" | ယၟုတမ်မူလ {{!}} style="padding: 0.3em 0.5em;" | {{{native_name}}} }} |- {{#if:{{{category|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | ကဏ္ဍ {{!}} style="padding: 0.3em 0.5em;" | {{{category}}} }} |- {{#if:{{{origin|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | တမ်မူလ {{!}} style="padding: 0.3em 0.5em;" | {{{origin}}} }} |- {{#if:{{{related_topics|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | တင်မဆက်စပ် {{!}} style="padding: 0.3em 0.5em;" | {{{related_topics}}} }} |- {{#if:{{{concept|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | တင်ရန်တၟအ် {{!}} style="padding: 0.3em 0.5em;" | {{{concept}}} }} |- {{#if:{{{website|}}}| ! scope="row" style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | ဝပ်သာဒ် {{!}} style="padding: 0.3em 0.5em;" | {{{website}}} }} |}</includeonly><noinclude> == လိက်ကၞပ် စၞောန်ဗီုသုင်စောဲ (Documentation) == ထာမ်ပလိက်ဏအ်ဝွံ သုင်စောဲ သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး တင်ဂၞန်အဓိက မဆေင်စပ်ကဵု လညာတ်၊ ပွံက် ကေုာံ ကဏ္ဍသုတေသနနာနာရ။ === ဗီုပြင် သုင်စောဲ (Copy-paste) === <pre> {{Infobox concept | name = | native_name = | image = | caption = | category = | origin = | related_topics = | concept = | website = }} </pre> === တင်ဂၞန် မပါလုပ်ဂမၠိုင် === * '''name:''' ယၟုလညာတ် (ဥပမာ- လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်)။ * '''native_name:''' ယၟုနကဵုဘာသာတမ်မူလ (ဥပမာ- English Literature)။ * '''image:''' ရုပ်ရဴ (ဥပမာ- Example.jpg)။ * '''category:''' ကဏ္ဍမပါလုပ် (ဥပမာ- [[:ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်|လိက်ပတ်]])။ * '''origin:''' တမ်မူလ မကတဵုဒှ်လဝ်။ * '''related_topics:''' တင်ပရူပရာ မဆက်စပ်ဒၟံင်တအ်။ [[Category:ထာမ်ပလိက် အင်ဖိုဘောက်ဂမၠိုင်]] </noinclude> rw1mb0lx3e9od6fpurxf6c3kl38jad8 0 9024 51060 2026-04-11T11:08:22Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox software | name = ကုဒ်လိက်ဝဳကဳ (Wikitext) | logo = [[File:MediaWiki-2020-icon.svg|60px]] | developer = [[Wikimedia Foundation]] | type = Lightweight markup language | file_extension = .wiki, .txt | website = [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikitext mediawiki.org/Wikitext] }} '''ကုဒ်လ..." 51060 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ကုဒ်လိက်ဝဳကဳ (Wikitext) | logo = [[File:MediaWiki-2020-icon.svg|60px]] | developer = [[Wikimedia Foundation]] | type = Lightweight markup language | file_extension = .wiki, .txt | website = [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikitext mediawiki.org/Wikitext] }} '''ကုဒ်လိက်ဝဳကဳ''' ({{lang-en|Wikitext markup}} ဟွံသေင်မ္ဂး {{lang|en|Wiki markup}}) ဝွံ ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ မာတ်ကပ် (Markup language) ရန်တၟအ်လဝ် သွက်ဂွံချူ ကေုာံ ပြေင်လှာဲ ဗီုပြင်မုက်လိက် ပ္ဍဲဝပ်သာဒ် မဒုင်သဇိုင် ကုသပ်ဝဴ [[MediaWiki]] (MediaWiki) မပ္တံကဵု [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] တအ်ရ။ ကုဒ်လိက်ဝဳကဳဝွံ ဖန်ဗဒှ်လဝ် ညံင်ဂွံလောဲသွာနူ ကုဒ် HTML တုဲ၊ ညးသုင်စောဲတအ် ဟွံဒးတီကုဒ်ပရဝ်ဂရမ်မေန် (Programming code) ဇြိုင်င်လေဝ် ချူပလေဝ် မုက်လိက်ဝဳကဳ ဂွံမာန်ရ။ == သ္ၚဳဂၠေပ် (Overview) == ကုဒ်လိက်ဝဳကဳဝွံ သပ်ဝဴမဳဒဳယာဝဳကဳ (MediaWiki software) ဒှ်ညးမကၠာဲကဵု နဒဒှ်ဗီုပြင် HTML သွက်ဂွံထ္ၜးပျး ပ္ဍဲဝပ်ဗြောက်သာ (Web Browser) ရ။ တင်ရန်တၟအ် အဓိကဂှ် ညံင်ညးချူလိက်တအ် ဂွံအာရီုစွံ ပ္ဍဲ "ပရူပရာ" (Content) တုဲ ဗီုပြင် (Formatting) ဂှ် နကဵုသင်္ကေတ လောဲသွာတအ် ဖန်ဗဒှ်ကေတ်မာန်ရ။ == သင်္ကေတ သဇိုင်ဂမၠိုင် (Basic Syntax) == === ၁။ ပရေင်ပြေင်လှာဲမလိက် (Text Formatting) === * `''လိက်စောင်း''` → ''လိက်စောင်း'' (Italic) * `'''လိက်ဒူ'''` → '''လိက်ဒူ''' (Bold) * `'''''လိက်ဒူစောင်း'''''` → '''''လိက်ဒူစောင်း''''' (Bold & Italic) === ၂။ က္ဍိုပ်လိက်ဂမၠိုင် (Headings) === * `== က္ဍိုပ်လိက် ကဆံင် ၂ ==` (Heading 2) * `=== က္ဍိုပ်လိက် ကဆံင် ၃ ===` (Heading 3) === ၃။ လေန် (Links) === * '''လေန်အပ္ဍဲ (Internal Link):''' `[[ဘာသာမန်]]` → [[ဘာသာမန်]] * '''လေန်မ္ၚး (External Link):''' `[https://www.google.com Google]` → [https://www.google.com Google] === ၄။ စရင်ဂမၠိုင် (Lists) === * `*` သုင်စောဲ သွက်စရင်နွံကဵုစၟတ် (Bulleted list) * `#` သုင်စောဲ သွက်စရင်နွံကဵုလၟေင်ဂၞန် (Numbered list) == အစောံသတ္တိ သၠုင်ဂမၠိုင် (Advanced Features) == === ထာမ်ပလိက် (Templates) === ထာမ်ပလိက်ဝွံ ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲကုဒ်လိက်ဝဳကဳရ။ သုင်စောဲ နကဵုလက်သဏ် `{ { ... } }` တုဲ၊ သုင်စောဲ သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး တင်ဂၞန်မတူရေင်သကအ် ပ္ဍဲမုက်လိက် ဗွဲမဂၠိုင် (ဥပမာ- [[ထာမ်ပလိက်:Infobox language]]) ရ။ === ကဏ္ဍ (Categories) === သွက်ဂွံပကောံပကေဝ် မုက်လိက်တအ်ဂှ် သုင်စောဲ ကုဒ် `[[Category:ယၟုကဏ္ဍ]]` ပ္ဍဲသၟဝ်မုက်လိက်ရ။ == ဖဵု ကေုာံ အခက်အခုဲ == * '''ဖဵု:''' ချူလောဲ၊ ဗှ်လောဲ၊ ကၠာဲဘာသာလောဲ တုဲ ကိတ်ညဳကုသၞောတ် [[ယူနဳကုဒ်]] ရ။ * '''အခက်အခုဲ:''' ၜိုန်ရလောဲသွာကီုလေဝ်၊ သွက်ကမၠောန်ဇြိုင်င် (ဥပမာ- သ္ၚဳဂၠေပ်တင်ဂၞန် Complex Tables) မ္ဂး ကုဒ်လိက်ဝဳကဳဂှ် ရှုပ်ထေညိရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ဗီုပြင်ပလေဝ်ဒါန်မုက်လိက်]] * [[မဳဒဳယာဝဳကဳ]] * [[HTML]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Formatting MediaWiki Help: Formatting] * Wikimedia Foundation. "Wikitext specifications". [[Category:သၞောတ်အက္ခရ်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] [[Category:Markup languages]] 6j139ruiqlo09dw7vssb2xggrr5usb7 51061 51060 2026-04-11T11:10:52Z Aue Nai 24 51061 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ကုဒ်လိက်ဝဳကဳ (Wikitext) | logo = [[File:MediaWiki-2020-icon.svg|60px]] | developer = [[Wikimedia Foundation]] | type = Lightweight markup language | file_extension = .wiki, .txt | website = [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikitext mediawiki.org/Wikitext] }} '''ကုဒ်လိက်ဝဳကဳ''' ({{lang-en|Wikitext markup}} ဟွံသေင်မ္ဂး {{lang|en|Wiki markup}}) ဝွံ ဒှ်'''အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ်''' (Markup language) ရန်တၟအ်လဝ် သွက်ဂွံချူ ကေုာံ ပြေင်လှာဲ ဗီုပြင်မုက်လိက် ပ္ဍဲဝပ်သာဒ် မဒုင်သဇိုင် ကုသပ်ဝဴ [[MediaWiki]] (MediaWiki) မပ္တံကဵု [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] တအ်ရ။ ကုဒ်လိက်ဝဳကဳဝွံ ဖန်ဗဒှ်လဝ် ညံင်ဂွံလောဲသွာနူ ကုဒ် HTML တုဲ၊ ညးသုင်စောဲတအ် ဟွံဒးတီကုဒ်ပရဝ်ဂရမ်မေန် (Programming code) ဇြိုင်င်လေဝ် ချူပလေဝ် မုက်လိက်ဝဳကဳ ဂွံမာန်ရ။ == သ္ၚဳဂၠေပ် (Overview) == ကုဒ်လိက်ဝဳကဳဝွံ သပ်ဝဴမဳဒဳယာဝဳကဳ (MediaWiki software) ဒှ်ညးမကၠာဲကဵု နဒဒှ်ဗီုပြင် HTML သွက်ဂွံထ္ၜးပျး ပ္ဍဲဝပ်ဗြောက်သာ (Web Browser) ရ။ တင်ရန်တၟအ် အဓိကဂှ် ညံင်ညးချူလိက်တအ် ဂွံအာရီုစွံ ပ္ဍဲ "ပရူပရာ" (Content) တုဲ ဗီုပြင် (Formatting) ဂှ် နကဵုသင်္ကေတ လောဲသွာတအ် ဖန်ဗဒှ်ကေတ်မာန်ရ။ == သင်္ကေတ သဇိုင်ဂမၠိုင် (Basic Syntax) == === ၁။ ပရေင်ပြေင်လှာဲမလိက် (Text Formatting) === * `''လိက်စောင်း''` → ''လိက်စောင်း'' (Italic) * `'''လိက်ဒူ'''` → '''လိက်ဒူ''' (Bold) * `'''''လိက်ဒူစောင်း'''''` → '''''လိက်ဒူစောင်း''''' (Bold & Italic) === ၂။ က္ဍိုပ်လိက်ဂမၠိုင် (Headings) === * `== က္ဍိုပ်လိက် ကဆံင် ၂ ==` (Heading 2) * `=== က္ဍိုပ်လိက် ကဆံင် ၃ ===` (Heading 3) === ၃။ လေန် (Links) === * '''လေန်အပ္ဍဲ (Internal Link):''' `[[ဘာသာမန်]]` → [[ဘာသာမန်]] * '''လေန်မ္ၚး (External Link):''' `[https://www.google.com Google]` → [https://www.google.com Google] === ၄။ စရင်ဂမၠိုင် (Lists) === * `*` သုင်စောဲ သွက်စရင်နွံကဵုစၟတ် (Bulleted list) * `#` သုင်စောဲ သွက်စရင်နွံကဵုလၟေင်ဂၞန် (Numbered list) == အစောံသတ္တိ သၠုင်ဂမၠိုင် (Advanced Features) == === ထာမ်ပလိက် (Templates) === ထာမ်ပလိက်ဝွံ ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲကုဒ်လိက်ဝဳကဳရ။ သုင်စောဲ နကဵုလက်သဏ် `{ { ... } }` တုဲ၊ သုင်စောဲ သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး တင်ဂၞန်မတူရေင်သကအ် ပ္ဍဲမုက်လိက် ဗွဲမဂၠိုင် (ဥပမာ- [[ထာမ်ပလိက်:Infobox language]]) ရ။ === ကဏ္ဍ (Categories) === သွက်ဂွံပကောံပကေဝ် မုက်လိက်တအ်ဂှ် သုင်စောဲ ကုဒ် `[[Category:ယၟုကဏ္ဍ]]` ပ္ဍဲသၟဝ်မုက်လိက်ရ။ == ဖဵု ကေုာံ အခက်အခုဲ == * '''ဖဵု:''' ချူလောဲ၊ ဗှ်လောဲ၊ ကၠာဲဘာသာလောဲ တုဲ ကိတ်ညဳကုသၞောတ် [[ယူနဳကုဒ်]] ရ။ * '''အခက်အခုဲ:''' ၜိုန်ရလောဲသွာကီုလေဝ်၊ သွက်ကမၠောန်ဇြိုင်င် (ဥပမာ- သ္ၚဳဂၠေပ်တင်ဂၞန် Complex Tables) မ္ဂး ကုဒ်လိက်ဝဳကဳဂှ် ရှုပ်ထေညိရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ဗီုပြင်ပလေဝ်ဒါန်မုက်လိက်]] * [[မဳဒဳယာဝဳကဳ]] * [[HTML]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Formatting MediaWiki Help: Formatting] * Wikimedia Foundation. "Wikitext specifications". [[Category:သၞောတ်အက္ခရ်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] [[Category:မာကာပ် အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] 2o7zfupq5wv8t8lr8tn388eb6hfc65n 0 9025 51062 2026-04-11T11:12:57Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox software | name = အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ် | native_name = Markup language | category = [[ဘာသာဗေဒ ကောမ်ပျူတာ]] | related_topics = [[HTML]]၊ [[XML]]၊ [[ကုဒ်လိက်ဝဳကဳ]] }} '''အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ်''' ({{lang-en|Markup language}}) ဝွံ ဒှ်သ..." 51062 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ် | native_name = Markup language | category = [[ဘာသာဗေဒ ကောမ်ပျူတာ]] | related_topics = [[HTML]]၊ [[XML]]၊ [[ကုဒ်လိက်ဝဳကဳ]] }} '''အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ်''' ({{lang-en|Markup language}}) ဝွံ ဒှ်သၞောတ်အက္ခရ် ကေုာံ သင်္ကေတဂမၠိုင် မသုင်စောဲ သွက်ဂွံစၟတ်သမ္တီ (Annotate) လိက်မွဲမွဲ ညံင်ကောမ်ပျူတာ ဂွံတီကေတ် ဗီုပြင်ထ္ၜးပျး (Presentation) ဟွံသေင်မ္ဂး ဗီုပြင်ဒက်ပတန် တင်ဂၞန် (Structure) ရ။ အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ်ဝွံ တၞဟ်ခြာဒၟံင်နူ အရေဝ်ဘာသာ ပရဝ်ဂရမ္မေန် (Programming language) ဟိုတ်နူဍေဟ် ဟွံသုင်စောဲ သွက်ဂွံတွံဖန် (Logic/Calculation) တုဲ သုင်စောဲဆ သွက်ဂွံ ပြေင်လှာဲဗီုပြင် လိက်သၟးရ။ == ပွံက် (Definition) == အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ် မ္ဂးဂှ် ဒှ်ပွမထပ်စုတ် သင်္ကေတ (Tags) အကြာလိက်ဓမ္မတာဂမၠိုင်ရ။ သင်္ကေတတအ်ဏအ်ဂှ် ဝပ်ဗြောက်သာ (Web Browser) ဟွံသေင်မ္ဂး သပ်ဝဴတအ် ဗှ်ကေတ်တုဲ ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ဗီုပြင်မလိက် (ဥပမာ- လိက်ဒူ၊ လိက်စောင်း၊ လိက်အသာ်နာနာ) ရ။ == ဂကူ အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ် ဂမၠိုင် (Types of Markup Languages) == အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ်ဝွံ ပါ်ခြာလဝ် (၃) ဂကူ အဓိကရ- # '''Presentational Markup:''' သုင်စောဲ သွက်ဂွံပြေင်လှာဲ ဗီုပြင်မုက်လိက် (ဥပမာ- ညံင်ဂွံဒှ် က္ဍိုပ်လိက်၊ ညံင်ဂွံဒှ် စရင်)။ # '''Procedural Markup:''' သုင်စောဲ ပ္ဍဲသၞောတ်ပက်ကေတ် (ဥပမာ- Troff, TeX) သွက်ဂွံပရးပတိတ် လိက်ကၞပ်။ # '''Descriptive/Descriptive Markup:''' သုင်စောဲ သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး အဓိပ္ပါယ်တင်ဂၞန် (ဥပမာ- [[XML]])။ == အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ် မပြာကတ်ဂမၠိုင် == * '''[[HTML]] (HyperText Markup Language):''' ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ် အဓိက သွက်ဂွံခၞံဗဒှ် မုက်လိက်ဝပ်သာဒ် (Web pages) ရ။ * '''[[XML]] (eXtensible Markup Language):''' သုင်စောဲ သွက်ဂွံသိုာ်သိပ် ကေုာံ ပလံင်တင်ဂၞန် အကြာသၞောတ်ကောမ်ပျူတာနာနာ။ * '''[[ကုဒ်လိက်ဝဳကဳ]] (Wikitext):''' ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ် မလောဲသွာ (Lightweight) သွက်ဂွံသုင်စောဲ ပ္ဍဲမဳဒဳယာဝဳကဳ ကေုာံ [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ]]။ * '''Markdown:''' ဒှ်သၞောတ်မာကာပ် မလောဲသွာအိုတ်မွဲ မသုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲပရေင်ချူကုဒ် ကေုာံ ပရူပရာအေန်တာနက် ခေတ်လၟုဟ်။ == လက်သဏ်သင်္ကေတ (Syntax) == ဗီုပြင်သဇိုင် အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ် (ဥပမာ- HTML) မ္ဂး သုင်စောဲလက်သဏ် နကဵုတၞုင် (Angle brackets) - * `<tag>လိက်</tag>` * ဥပမာ- `<b>လိက်မန်</b>` မ္ဂး ဍေဟ်ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု '''လိက်မန်''' (လိက်ဒူ) ရ။ == ဖဵု ကေုာံ ပရေင်သုင်စောဲ == * '''ဒဒှ်မဂျိုင်တန်တဴ (Longevity):''' လိက်မချူလဝ်နကဵု မာကာပ်ဝွံ ၜိုန်ရအခိင်လအ်အာကီုလေဝ် သပ်ဝဴတအ် ဆက်ဗှ်ဂွံဒၟံင် အလုံအခိင်ရ။ * '''ဒဒှ်မဆက်စပ် (Interoperability):''' တင်ဂၞန်မွဲမွဲ ညံင်သၞောတ်ကောမ်ပျူတာနာနာ ဂွံဗှ်ကေတ် အဓိပ္ပါယ်တူရေင်သကအ်မာန် ဖန်ကဵုရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[HTML]] * [[ကုဒ်လိက်ဝဳကဳ]] * [[ဘာသာဗေဒ ကောမ်ပျူတာ]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Coombs, James H.; Renear, Allen H.; DeRose, Steven J. (1987). "Markup systems and the future of scholarly text processing". * World Wide Web Consortium (W3C) Standards. [[Category:မာကာပ် အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] [[Category:ဘာသာဗေဒ ကောမ်ပျူတာ]] [[Category:နဲပညာ အေန်တာနက်]] lxqzp0p8xgb8c80qtbkmsjoscz3qsqq 0 9026 51063 2026-04-11T11:20:54Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox software | name = HyperText Markup Language (HTML) | logo = [[File:HTML5_logo_and_wordmark.svg|80px]] | developer = [[World Wide Web Consortium]] (W3C) & WHATWG | initial_release = ၁၉၉၃ | type = [[အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ်]] (Markup language) | container_for = လိက်၊ ဗီုရုပ်..." 51063 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = HyperText Markup Language (HTML) | logo = [[File:HTML5_logo_and_wordmark.svg|80px]] | developer = [[World Wide Web Consortium]] (W3C) & WHATWG | initial_release = ၁၉၉၃ | type = [[အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ်]] (Markup language) | container_for = လိက်၊ ဗီုရုပ်၊ ဝိဒဳယဝ်၊ လေန် | website = [https://html.spec.whatwg.org html.spec.whatwg.org] | standard = ISO/IEC 15445 }} '''HyperText Markup Language''' (ဗွဲမဂၠေအ် '''HTML''') ဝွံ ဒှ်[[အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ်]] သ္ဇိုင် သွက်ဂွံခၞံဗဒှ် ကေုာံ ဒက်ပတန် မုက်လိက်ဝပ်သာဒ် (Web pages) ရ။ HTML ဝွံ ဒှ်တိုင်ပကိုင်အဓိက သွက်အေန်တာနက် (World Wide Web) တုဲ၊ ဍေဟ်ဖန်ကဵုညံင် ဝပ်ဗြောက်သာ (Web browser) ဂမၠိုင် ဂွံဗၟံက်ထ္ၜးကဵု လိက်၊ ဗီုရုပ် ကေုာံ မဳဒဳယာနာနာ ဗွဲမဍာံစှ်ေရ။ == ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ (History) == HTML ဝွံ ခၞံဗဒှ်လဝ် နကဵုတၠပညာကောမ်ပျူတာ '''တဳမ် ဗာနာသ်-လဳ''' (Tim Berners-Lee) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၀ ကိုပ်ကၠာတေအ်ရ။ * '''HTML 2.0 (၁၉၉၅):''' ဒှ်သၞောတ်စံကာတ် ကိုပ်ကၠာအိုတ်။ * '''HTML 4.01 (၁၉၉၉):''' ဒှ်သၞောတ် မသုင်စောဲလအ်အိုတ် ကေုာံ ခိုင်ကၠိုက်အိုတ်။ * '''HTML5 (၂၀၁၄):''' ဒှ်သၞောတ်ခေတ်လၟုဟ် မထံက်ပင်လဝ် ဗီုရုပ်၊ ဝိဒဳယဝ် ကေုာံ နဲကဲအာတ်တေတ် (Interactive features) နာနာ ဗွဲမလှဲလး။ == ဗီုပြင်ဒက်ပတန် (Structure) == HTML ဝွံ သုင်စောဲ သင်္ကေတမကော်စ "တာက်" (Tags) ဂမၠိုင်ရ။ တာက်မွဲမွဲမ္ဂး နွံကဵု တာက်ပံက် `<...>` ကေုာံ တာက်ဒုင် `/...` ရ။ === ဥပမာ သ္ဇိုင်: === <pre> <!DOCTYPE html> <html> <head> <title>ယၟုမုက်လိက်</title> </head> <body> <h1>က္ဍိုပ်လိက်ဇၞော်</h1> <p>ဏအ်ဝွံ ဒှ်လိက်ပရူပရာရ။</p> <a href="https://mnw.wikipedia.org">လေန် သွက်ဝဳကဳပဳဒဳယာမန်</a> </body> </html> </pre> == တင်ကိစ္စဇၞော်ဂမၠိုင် (Key Elements) == # '''Hypertext:''' ဒှ်လိက်မနွံကဵု လေန် (Hyperlinks) သွက်ဂွံဆက်စၠောအ်အာ မုက်လိက်တၞဟ်။ # '''Markup:''' ပွမစၟတ်သမ္တီလိက် ညံင်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး ဗီုပြင်နာနာ (ဥပမာ - `<b>` သွက်လိက်ဒူ၊ `<i>` သွက်လိက်စောင်း)။ # '''DOM (Document Object Model):''' HTML ဝွံ ဒက်ပတန်လဝ် ညံင်ရဴတၞံဆု (Tree structure) တုဲ၊ အရေဝ်ဘာသာတၞဟ် (ဥပမာ - JavaScript) တအ် ဍိုက်က္ဍိုပ် ပလေဝ်ဒါန် တင်ဂၞန်တအ်ဂှ် ဂွံမာန်ရ။ == ပရေင်ဆက်စပ် ကုနဲပညာတၞဟ် == မုက်လိက်ဝပ်သာဒ် ခေတ်လၟုဟ်မ္ဂး HTML ဝွံ ကမၠောန်မွဲဓဝ် ဟွံသေင်ဘဲ၊ သ္ဒးသုင်စောဲ ပံင်ကောံကု- * '''[[CSS]]:''' သွက်ဂွံ ပြေင်လှာဲ အသာ်၊ ဗီုပြင် ကေုာံ ရာင်ဆာဲ (Style)။ * '''JavaScript:''' သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ပရေင်ချဳဒရာင် ကေုာံ သၞောတ်အာတ်တေတ် (Behavior)။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ်]] * [[ဝပ်သာဒ်]] * [[CSS]] * [[ကုဒ်လိက်ဝဳကဳ]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * [https://www.w3.org/TR/html52/ W3C HTML 5.2 Recommendation] * MDN Web Docs. "HTML: HyperText Markup Language". [[Category:မာကာပ် အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] [[Category:နဲပညာ အေန်တာနက်]] [[Category:HTML]] 3pplliwp0ce9bufmoa9wrhys7369nff 0 9027 51064 2026-04-11T11:28:37Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox person | name = တဳမ် ဗာနာသ်-လဳ | image = Sir Tim Berners-Lee (cropped).jpg | caption = တဳမ် ဗာနာသ်-လဳ (၂၀၀၉) | birth_name = Timothy John Berners-Lee | birth_date = {{Birth date and age|1955|6|8}} | birth_place = လန်ဒန်၊ အေန်ဂလန် | occupation = တၠပညာ ကောမ်ပျူတာ..." 51064 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = တဳမ် ဗာနာသ်-လဳ | image = Sir Tim Berners-Lee (cropped).jpg | caption = တဳမ် ဗာနာသ်-လဳ (၂၀၀၉) | birth_name = Timothy John Berners-Lee | birth_date = {{Birth date and age|1955|6|8}} | birth_place = လန်ဒန်၊ အေန်ဂလန် | occupation = တၠပညာ ကောမ်ပျူတာ | known_for = [[World Wide Web]]၊ [[HTML]]၊ [[HTTP]] | title = Sir (သာ) | website = [https://www.w3.org/People/Berners-Lee/ w3.org/People/Berners-Lee] }} '''သာ တဳမဝ်သဳ ဂျောန် ဗာနာသ်-လဳ''' ({{lang-en|Sir Timothy John Berners-Lee}}; ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ၈ ဂျောန် ၁၉၅၅) ဝွံ ဒှ်တၠပညာကောမ်ပျူတာ ဂကူအင်္ဂလိက် မယၟုပြာကတ်အိုတ် နဒဒှ်ညးမခၞံဗဒှ်လဝ် '''World Wide Web''' (WWW) ရ။ ညးဝွံ ဒှ်ညးမပတိုန်ကသပ် ကေုာံ ဖန်ဗဒှ်လဝ် သၞောတ် [[HyperText Markup Language]] (HTML)၊ [[HTTP]] ကေုာံ [[URL]] မဒှ်တိုင်ပကိုင်အဓိက သွက်အေန်တာနက် ခေတ်လၟုဟ်ရ။ == ဘဝကိုပ်ကၠာ ကေုာံ ပညာရေး == တဳမ် ဗာနာသ်-လဳ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဍုင်လန်ဒန် ရးနိဂီုအင်္ဂလာန်။ မိမညးၜါဂှ် ဒှ်တၠပညာသင်္ချာ မကမၠောန်ပ္ဍဲသၞောတ် Ferranti Mark 1 (ကောမ်ပျူတာခေတ်ကိုပ်ကၠာ) တုဲ၊ ညးဝွံ ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် ပ္ဍဲအကြာနဲပညာကောမ်ပျူတာရ။ ညးတိုန်ဘာပ္ဍဲ အံက်သဖို့ဒ် (Queen's College, Oxford) တုဲ ဂွံဒုင်ကေတ် ဘွဲ့ရူပဗေဒ (Physics) ရ။ == ပရေင်ခၞံဗဒှ် World Wide Web == ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၈၉ အခိင်ညးမကမၠောန်ဒၟံင် ပ္ဍဲဒၞာဲသုတေသန [[CERN]] ရးနိဂီုသမ္ဗာတ်သလာန်ဂှ် ညးစဆဵုကေတ် အခက်အခုဲ ပ္ဍဲပရေင်ပါ်ပရအ်တင်ဂၞန် အကြာတၠပညာသိပ္ပံဂမၠိုင်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးပတိုန်ကသပ် သၞောတ်မသုင်စောဲ Hypertext သွက်ဂွံဆက်စၠောအ်တင်ဂၞန် အလုံဂၠးကဝ်ရ။ * '''၁၉၉၀:''' ညးချူပတိုန် ဝပ်ဗြောက်သာ (Web browser) ကိုပ်ကၠာအိုတ် ကေုာံ ဝပ်သာဗာ (Web server) ကိုပ်ကၠာအိုတ်။ * '''၁၉၉၁:''' မုက်လိက်ဝပ်သာဒ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဂၠးကဝ် စတိုန်အာ လတူအေန်တာနက်။ * '''၁၉၉၄:''' ညးဒက်ပတန် World Wide Web Consortium (W3C) ပ္ဍဲ MIT သွက်ဂွံထိင်ဒဝ် စံကာတ်နဲပညာဝပ် (Web standards) ဂမၠိုင်ရ။ == အာဲကၟာ ကေုာံ လညာတ် == တင်တၟေင် တဳမ် ဗာနာသ်-လဳ ဂှ် ညးဟွံကေတ် အခေါင်ပိုင်ပြဳ (Patent) သွက် World Wide Web ရ။ ညးရန်တၟအ်လဝ် ညံင်နဲပညာဏအ် ဂွံဒှ်အရာဗၠးၜး သွက်မၞိဟ်အလုံဂၠးကဝ် ဂွံသုင်စောဲ ဟွံဒးပေးကေတ်ၚုဟ်မးရ။ ဟိုတ်နူဂှ်ရ အေန်တာနက်ဂှ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် ဗွဲမပြဟ်ရ။ == လာပ် ကေုာံ စၟတ်သမ္တီ == * ညးဂွံဒုင်တင်ခပတိုန် နဒဒှ် '''Sir''' (သာ) နကဵုဨကရာဇ်ဗြဲ အဲလဳဇဗက် (Queen Elizabeth II) ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၄ ရ။ * ညးဂွံဒုင်ကေတ် လာပ် '''Turing Award''' (မဒှ်လာပ် နဝ်ဗဴ သွက်ကောမ်ပျူတာ) ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၆ ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[World Wide Web]] * [[HTML]] * [[အရေဝ်ဘာသာ မာကာပ်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Berners-Lee, Tim (1999). ''Weaving the Web: The Original Design and Ultimate Destiny of the World Wide Web''. * [https://www.w3.org/History.html A Little History of the World Wide Web] - W3C. [[Category:တၠပညာ ကောမ်ပျူတာဂမၠိုင်]] [[Category:ညးမဇၞော်မောဝ် သပ်ဝဴဂမၠိုင်]] [[Category:ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] [[Category:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] kj99bbi3eucnhgngx2fs5flw5fdtcyk 14 9028 51065 2026-04-11T11:30:05Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်''' (Engli..." 51065 wikitext text/x-wiki {{Cat main|ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်''' (English people) မဒှ်မၞိဟ်ဇာတိ နူရးနိဂီုအေန်ဂလာန် ရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * တၠပညာသိပ္ပံ ကေုာံ တၠပညာကောမ်ပျူတာ (ဥပမာ - [[သာ တဳမဝ်သဳ ဂျောန် ဗာနာသ်-လဳ]], [[အိုက်ဆက် နျူတန်]]) * အစာလိက်ပတ် ကေုာံ အစာကဝိ (ဥပမာ - [[ဝေလျံ သိုက်သပဳယျာ]]) * ᨥကရာဇ် ကေုာံ မၞိဟ်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဂကူအင်္ဂလိက်ဂမၠိုင် ပါလုပ်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ရးနိဂီုအင်္ဂလာန်]] * [[ယူကေ]] (United Kingdom) * [[:Category:ပူဂိုလ်ဗြိတိသှ်ဂမၠိုင်|ကဏ္ဍ ပူဂိုလ်ဗြိတိသှ်ဂမၠိုင်]] {{Commons category|People of England}} [[Category:ပူဂိုလ်ဗြိတိသှ်ဂမၠိုင်]] [[Category:အေန်ဂလာန်]] [[Category:ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် ပါ်လဝ် နကဵုရးနိဂီု]] lbneiwyr7i509lq1cgs6le5t502obit 0 9029 51066 2026-04-11T11:32:45Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox ethnic group | group = ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်<br>(English people) | image = | caption = ပူဂိုလ်ဒယှ် ဂကူအင်္ဂလိက်ဂမၠိုင် | regions = [[အေန်ဂလာန်]] (England) | languages = [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] (English) | religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ (C..." 51066 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်<br>(English people) | image = | caption = ပူဂိုလ်ဒယှ် ဂကူအင်္ဂလိက်ဂမၠိုင် | regions = [[အေန်ဂလာန်]] (England) | languages = [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] (English) | religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ (Christianity)၊ ဒဒှ်မဟွံလျိုင်ပတှ်ေဘာသာ | related = [[ပူဂိုလ်ဗြိတိသှ်ဂမၠိုင်]]၊ ဂကူဂျာမန်နစ် (Germanic peoples) }} '''ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်''' ({{lang-en|English people}}) ဝွံ ဒှ်ဂကူ ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် ဇာတိနူ ရးနိဂီု [[အေန်ဂလာန်]] (England) ရ။ ဂကူအင်္ဂလိက်တအ်ဝွံ သုင်စောဲ [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] နဒဒှ်အရေဝ်မိတုဲ နွံကဵုဝင်ယေန်သၞာင် မလှဲလး ကေုာံ အစောံသြဇာ ဇၞော်မောဝ်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဝင်ဂၠးကဝ်ရ။ == တမ်မူလ ကေုာံ ဝင် (History and Origins) == ဂကူအင်္ဂလိက်ဝွံ စကတဵုဒှ်ကၠုင်လဝ် နူကဵုပွမပံင်ကောံ အကြာဂကောံမၞိဟ်နာနာ ပ္ဍဲခေတ်တမၠာ- * '''အေန်ဂလို-သက္ကသုန် (Anglo-Saxons):''' ဒှ်ဂကူဂျာမန်နစ် (Germanic tribes) မပြံင်လုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဗွဝ်ကၠံ ၅ အေဒဳ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်တမ်မူလ ယၟုဍုင် "England" (Land of the Angles) ရ။ * '''ဗိက်ကိန်း (Vikings):''' ဂကူနဝ်သ် (Norse) မလုပ်ကၠုင်ဗတိုက် ကေုာံ ပဒတဴ ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာ။ * '''နဝ်မာန် (Normans):''' ဂကူနူပြင်သေတ် မလုပ်သီကေတ်အေန်ဂလာန် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၀၆၆ တုဲ၊ ပြံင်လှာဲကဵု သၞောတ်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ။ == အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ လိက်ပတ် (Language and Literature) == [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] ဝွံ ဒှ်အာဲကၟာ ကိစ္စဇၞော်အိုတ် သွက်ဂကူအင်္ဂလိက်ရ။ လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်ဝွံ ယၟုပြာကတ်ဒၟံင် အလုံဂၠးကဝ် နကဵုအစာကၞေဟ်ဒယှ်ဂမၠိုင်- * '''[[ဝေလျံ သိုက်သပဳယျာ]] (William Shakespeare):''' အစာကဝိ မချူလဝ်ပြးဒုင်ဒယှ်။ * '''ဂျာန် အော်သတေန် (Jane Austen)''' ကေုာံ '''ချားလ် ဒစ်ကင်း (Charles Dickens)'''။ == သိပ္ပံ ကေုာံ နဲပညာ (Science and Technology) == ဂကူအင်္ဂလိက်တအ်ဝွံ ပတုဲလဝ်ဖိုလ် သွက်သိပ္ပံဂၠးကဝ် ဗွဲမဂၠိုင်- * '''[[အိုက်ဆက် နျူတန်]] (Isaac Newton):''' တၠပညာရူပဗေဒ မခၞံဗဒှ်လဝ် သၞောတ်သုတ်ဒြဟတ်။ * '''ချားလ် ဒါဝင် (Charles Darwin):''' တၠပညာဇဳဝဗေဒ မခၞံဗဒှ်လဝ် လညာတ်အီဗော်လျူသေန် (Evolution)။ * '''[[သာ တဳမဝ်သဳ ဂျောန် ဗာနာသ်-လဳ]] (Tim Berners-Lee):''' ညးမခၞံဗဒှ်လဝ် World Wide Web (WWW)။ == အစောံသြဇာ ပ္ဍဲဂၠးကဝ် (Global Influence) == ဟိုတ်နူပရေင်ပံက်အင်ပိုင်ယာ (British Empire) တုဲ၊ ယေန်သၞာင်အင်္ဂလိက်၊ သၞောတ်သဒ္ဒါ၊ ပရေင်စဳရေင်ဓဝ် ကေုာံ သၞောတ်ပါလဳမာန်တအ်ဂှ် ပြးဇးအာ အလုံဂၠးကဝ်ရ။ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ကွတ်ဂြိုဟ် (Sports) မပ္တံကဵု ဗုတ်ဗဝ် (Football) ကေုာံ ခရိကေတ် (Cricket) တအ်လေဝ် စကတဵုဒှ်လဝ် နူအေန်ဂလာန် ဖအိုတ်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[အေန်ဂလာန်]] * [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] * [[ယူကေ]] * [[ကဏ္ဍ:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Elton, Geoffrey (1991). ''The English''. Blackwell. * Roberts, Alice (2021). ''Ancestors: A Prehistory of Britain in Seven Burials''. [[Category:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဂကောံမၞိဟ်ဂမၠိုင်]] [[Category:အေန်ဂလာန်]] shlhqk85hpo3282rvptoj16dc23s3ai 51067 51066 2026-04-11T11:33:01Z Aue Nai 24 /* တမ်မူလ ကေုာံ ဝင် (History and Origins) */ 51067 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်<br>(English people) | image = | caption = ပူဂိုလ်ဒယှ် ဂကူအင်္ဂလိက်ဂမၠိုင် | regions = [[အေန်ဂလာန်]] (England) | languages = [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] (English) | religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ (Christianity)၊ ဒဒှ်မဟွံလျိုင်ပတှ်ေဘာသာ | related = [[ပူဂိုလ်ဗြိတိသှ်ဂမၠိုင်]]၊ ဂကူဂျာမန်နစ် (Germanic peoples) }} '''ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်''' ({{lang-en|English people}}) ဝွံ ဒှ်ဂကူ ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် ဇာတိနူ ရးနိဂီု [[အေန်ဂလာန်]] (England) ရ။ ဂကူအင်္ဂလိက်တအ်ဝွံ သုင်စောဲ [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] နဒဒှ်အရေဝ်မိတုဲ နွံကဵုဝင်ယေန်သၞာင် မလှဲလး ကေုာံ အစောံသြဇာ ဇၞော်မောဝ်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဝင်ဂၠးကဝ်ရ။ == တမ်မူလ ကေုာံ ဝင် (History and Origins) == ဂကူအင်္ဂလိက်ဝွံ စကတဵုဒှ်ကၠုင်လဝ် နူကဵုပွမပံင်ကောံ အကြာဂကောံမၞိဟ်နာနာ ပ္ဍဲခေတ်တမၠာ- * '''အေန်ဂလို-သက္ကသုန် (Anglo-Saxons):''' ဒှ်ဂကူဂျာမန်နစ် (Germanic tribes) မပြံင်လုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဗွဝ်ကၠံ ၅ အေဒဳ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်တမ်မူလ ယၟုဍုင် "England" (Land of the Angles) ရ။ * '''ဗိက်ကိန်း (Vikings):''' ဂကူနဝ်သ် (Norse) မလုပ်ကၠုင်ဗတိုက် ကေုာံ ပဒတဴ ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာ။ * '''နဝ်မာန် (Normans):''' ဂကူနူပြင်သေတ် မလုပ်သီကေတ်အေန်ဂလာန် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၀၆၆ တုဲ၊ ပြံင်လှာဲကဵု သၞောတ်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ။ == အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ လိက်ပတ် (Language and Literature) == [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] ဝွံ ဒှ်အာဲကၟာ ကိစ္စဇၞော်အိုတ် သွက်ဂကူအင်္ဂလိက်ရ။ လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်ဝွံ ယၟုပြာကတ်ဒၟံင် အလုံဂၠးကဝ် နကဵုအစာကၞေဟ်ဒယှ်ဂမၠိုင်- * '''[[ဝေလျံ သိုက်သပဳယျာ]] (William Shakespeare):''' အစာကဝိ မချူလဝ်ပြးဒုင်ဒယှ်။ * '''ဂျာန် အော်သတေန် (Jane Austen)''' ကေုာံ '''ချားလ် ဒစ်ကင်း (Charles Dickens)'''။ == သိပ္ပံ ကေုာံ နဲပညာ (Science and Technology) == ဂကူအင်္ဂလိက်တအ်ဝွံ ပတုဲလဝ်ဖိုလ် သွက်သိပ္ပံဂၠးကဝ် ဗွဲမဂၠိုင်- * '''[[အိုက်ဆက် နျူတန်]] (Isaac Newton):''' တၠပညာရူပဗေဒ မခၞံဗဒှ်လဝ် သၞောတ်သုတ်ဒြဟတ်။ * '''ချားလ် ဒါဝင် (Charles Darwin):''' တၠပညာဇဳဝဗေဒ မခၞံဗဒှ်လဝ် လညာတ်အီဗော်လျူသေန် (Evolution)။ * '''[[သာ တဳမဝ်သဳ ဂျောန် ဗာနာသ်-လဳ]] (Tim Berners-Lee):''' ညးမခၞံဗဒှ်လဝ် World Wide Web (WWW)။ == အစောံသြဇာ ပ္ဍဲဂၠးကဝ် (Global Influence) == ဟိုတ်နူပရေင်ပံက်အင်ပိုင်ယာ (British Empire) တုဲ၊ ယေန်သၞာင်အင်္ဂလိက်၊ သၞောတ်သဒ္ဒါ၊ ပရေင်စဳရေင်ဓဝ် ကေုာံ သၞောတ်ပါလဳမာန်တအ်ဂှ် ပြးဇးအာ အလုံဂၠးကဝ်ရ။ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ကွတ်ဂြိုဟ် (Sports) မပ္တံကဵု ဗုတ်ဗဝ် (Football) ကေုာံ ခရိကေတ် (Cricket) တအ်လေဝ် စကတဵုဒှ်လဝ် နူအေန်ဂလာန် ဖအိုတ်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[အေန်ဂလာန်]] * [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] * [[ယူကေ]] * [[ကဏ္ဍ:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Elton, Geoffrey (1991). ''The English''. Blackwell. * Roberts, Alice (2021). ''Ancestors: A Prehistory of Britain in Seven Burials''. [[Category:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဂကောံမၞိဟ်ဂမၠိုင်]] [[Category:အေန်ဂလာန်]] 1g50w6br3evcvojtuxolnyq9im14y2z 51068 51067 2026-04-11T11:39:15Z Aue Nai 24 /* အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ လိက်ပတ် (Language and Literature) */ 51068 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်<br>(English people) | image = | caption = ပူဂိုလ်ဒယှ် ဂကူအင်္ဂလိက်ဂမၠိုင် | regions = [[အေန်ဂလာန်]] (England) | languages = [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] (English) | religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ (Christianity)၊ ဒဒှ်မဟွံလျိုင်ပတှ်ေဘာသာ | related = [[ပူဂိုလ်ဗြိတိသှ်ဂမၠိုင်]]၊ ဂကူဂျာမန်နစ် (Germanic peoples) }} '''ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်''' ({{lang-en|English people}}) ဝွံ ဒှ်ဂကူ ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် ဇာတိနူ ရးနိဂီု [[အေန်ဂလာန်]] (England) ရ။ ဂကူအင်္ဂလိက်တအ်ဝွံ သုင်စောဲ [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] နဒဒှ်အရေဝ်မိတုဲ နွံကဵုဝင်ယေန်သၞာင် မလှဲလး ကေုာံ အစောံသြဇာ ဇၞော်မောဝ်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဝင်ဂၠးကဝ်ရ။ == တမ်မူလ ကေုာံ ဝင် (History and Origins) == ဂကူအင်္ဂလိက်ဝွံ စကတဵုဒှ်ကၠုင်လဝ် နူကဵုပွမပံင်ကောံ အကြာဂကောံမၞိဟ်နာနာ ပ္ဍဲခေတ်တမၠာ- * '''အေန်ဂလို-သက္ကသုန် (Anglo-Saxons):''' ဒှ်ဂကူဂျာမန်နစ် (Germanic tribes) မပြံင်လုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဗွဝ်ကၠံ ၅ အေဒဳ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်တမ်မူလ ယၟုဍုင် "England" (Land of the Angles) ရ။ * '''ဗိက်ကိန်း (Vikings):''' ဂကူနဝ်သ် (Norse) မလုပ်ကၠုင်ဗတိုက် ကေုာံ ပဒတဴ ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာ။ * '''နဝ်မာန် (Normans):''' ဂကူနူပြင်သေတ် မလုပ်သီကေတ်အေန်ဂလာန် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၀၆၆ တုဲ၊ ပြံင်လှာဲကဵု သၞောတ်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ။ {{Infobox ethnic group | group = ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်<br>(English people) | image = | caption = ပူဂိုလ်ဒယှ် ဂကူအင်္ဂလိက်ဂမၠိုင် | regions = [[အေန်ဂလာန်]] (England) | languages = [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] (English) | religion = ခရေတ်ယာန် (Christianity)၊ ဒဒှ်မဟွံလျိုင်ပတှ်ေဘာသာ | related = [[ပူဂိုလ်ဗြိတိသှ်ဂမၠိုင်]]၊ ဂကူဂျာမန်နစ် (Germanic peoples) }} '''ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်''' ({{lang-en|English people}}) ဝွံ ဒှ်ဂကူ ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် ဇာတိနူ ရးနိဂီု [[အေန်ဂလာန်]] (England) ရ။ ဂကူအင်္ဂလိက်တအ်ဝွံ သုင်စောဲ [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] နဒဒှ်အရေဝ်မိတုဲ နွံကဵုဝင်ယေန်သၞာင် မလှဲလး ကေုာံ အစောံသြဇာ ဇၞော်မောဝ်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဝင်ဂၠးကဝ်ရ။ == တမ်မူလ ကေုာံ ဝင် (History and Origins) == ဂကူအင်္ဂလိက်ဝွံ စကတဵုဒှ်ကၠုင်လဝ် နူကဵုပွမပံင်ကောံ အကြာဂကောံမၞိဟ်နာနာ ပ္ဍဲခေတ်တမၠာ- * '''အေန်ဂလို-သက္ကသုန် (Anglo-Saxons):''' ဒှ်ဂကူဂျာမန်နစ် (Germanic tribes) မပြံင်လုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဗွဝ်ကၠံ ၅ အေဒဳ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်တမ်မူလ ယၟုဍုင် "England" (Land of the Angles) ရ။ * '''ဗိက်ကိန်း (Vikings):''' ဂကူနဝ်သ် (Norse) မလုပ်ကၠုင်ဗတိုက် ကေုာံ ပဒတဴ ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာ။ * '''နဝ်မာန် (Normans):''' ဂကူနူပြင်သေတ် မလုပ်သီကေတ်အေန်ဂလာန် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၀၆၆ တုဲ၊ ပြံင်လှာဲကဵု သၞောတ်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ။ == အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ လိက်ပတ် (Language and Literature) == [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] ဝွံ ဒှ်အာဲကၟာ ကိစ္စဇၞော်အိုတ် သွက်ဂကူအင်္ဂလိက်ရ။ လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်ဝွံ ယၟုပြာကတ်ဒၟံင် အလုံဂၠးကဝ် နကဵုအစာကၞေဟ်ဒယှ်ဂမၠိုင်- * '''[[ဝဳလျာန် ယှုက်သပဳယျာ]] (William Shakespeare):''' အစာကဝိ မချူလဝ်ပြးဒုင်ဒယှ်။ * '''ဂျုင် အဝ်သတေန် (Jane Austen)''' ကေုာံ '''ချာလ် ဒေတ်ကေန် (Charles Dickens)'''။ == သိပ္ပံ ကေုာံ နဲပညာ (Science and Technology) == ဂကူအင်္ဂလိက်တအ်ဝွံ ပတုဲလဝ်ဖိုလ် သွက်သိပ္ပံဂၠးကဝ် ဗွဲမဂၠိုင်- * '''[[အိုက်သာတ် နျူတာန်]] (Isaac Newton):''' တၠပညာရူပဗေဒ မခၞံဗဒှ်လဝ် သၞောတ်သုတ်ဒြဟတ်။ * '''ချာလ် ဒါဝေန် (Charles Darwin):''' တၠပညာဇဳဝဗေဒ မခၞံဗဒှ်လဝ် လညာတ်အီဗော်လျူသေန် (Evolution)။ * '''[[သာ တဳမဝ်သဳ ဂျောန် ဗာနာသ်-လဳ]] (Tim Berners-Lee):''' ညးမခၞံဗဒှ်လဝ် World Wide Web (WWW)။ == အစောံသြဇာ ပ္ဍဲဂၠးကဝ် (Global Influence) == ဟိုတ်နူပရေင်ပံက်အင်ပိုင်ယာ (British Empire) တုဲ၊ ယေန်သၞာင်အင်္ဂလိက်၊ သၞောတ်သဒ္ဒါ၊ ပရေင်စဳရေင်ဓဝ် ကေုာံ သၞောတ်ပါလဳမာန်တအ်ဂှ် ပြးဇးအာ အလုံဂၠးကဝ်ရ။ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ကွတ်ဂြိုဟ် (Sports) မပ္တံကဵု ဗုတ်ဗဝ် (Football) ကေုာံ ခရိကေတ် (Cricket) တအ်လေဝ် စကတဵုဒှ်လဝ် နူအေန်ဂလာန် ဖအိုတ်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[အေန်ဂလာန်]] * [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] * [[ယူကေ]] * [[ကဏ္ဍ:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Elton, Geoffrey (1991). ''The English''. Blackwell. * Roberts, Alice (2021). ''Ancestors: A Prehistory of Britain in Seven Burials''. [[Category:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဂကောံမၞိဟ်ဂမၠိုင်]] [[Category:အေန်ဂလာန်]] == သိပ္ပံ ကေုာံ နဲပညာ (Science and Technology) == ဂကူအင်္ဂလိက်တအ်ဝွံ ပတုဲလဝ်ဖိုလ် သွက်သိပ္ပံဂၠးကဝ် ဗွဲမဂၠိုင်- * '''[[အိုက်ဆက် နျူတန်]] (Isaac Newton):''' တၠပညာရူပဗေဒ မခၞံဗဒှ်လဝ် သၞောတ်သုတ်ဒြဟတ်။ * '''ချားလ် ဒါဝင် (Charles Darwin):''' တၠပညာဇဳဝဗေဒ မခၞံဗဒှ်လဝ် လညာတ်အီဗော်လျူသေန် (Evolution)။ * '''[[သာ တဳမဝ်သဳ ဂျောန် ဗာနာသ်-လဳ]] (Tim Berners-Lee):''' ညးမခၞံဗဒှ်လဝ် World Wide Web (WWW)။ == အစောံသြဇာ ပ္ဍဲဂၠးကဝ် (Global Influence) == ဟိုတ်နူပရေင်ပံက်အင်ပိုင်ယာ (British Empire) တုဲ၊ ယေန်သၞာင်အင်္ဂလိက်၊ သၞောတ်သဒ္ဒါ၊ ပရေင်စဳရေင်ဓဝ် ကေုာံ သၞောတ်ပါလဳမာန်တအ်ဂှ် ပြးဇးအာ အလုံဂၠးကဝ်ရ။ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ကွတ်ဂြိုဟ် (Sports) မပ္တံကဵု ဗုတ်ဗဝ် (Football) ကေုာံ ခရိကေတ် (Cricket) တအ်လေဝ် စကတဵုဒှ်လဝ် နူအေန်ဂလာန် ဖအိုတ်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[အေန်ဂလာန်]] * [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] * [[ယူကေ]] * [[ကဏ္ဍ:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Elton, Geoffrey (1991). ''The English''. Blackwell. * Roberts, Alice (2021). ''Ancestors: A Prehistory of Britain in Seven Burials''. [[Category:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဂကောံမၞိဟ်ဂမၠိုင်]] [[Category:အေန်ဂလာန်]] kqokjrms4chsf23jtkzw4ohz8v7noo8 51069 51068 2026-04-11T11:39:55Z Aue Nai 24 51069 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်<br>(English people) | image = | caption = ပူဂိုလ်ဒယှ် ဂကူအင်္ဂလိက်ဂမၠိုင် | regions = [[အေန်ဂလာန်]] (England) | languages = [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] (English) | religion = ခရေတ်ယာန် (Christianity)၊ ဒဒှ်မဟွံလျိုင်ပတှ်ေဘာသာ | related = [[ပူဂိုလ်ဗြိတိသှ်ဂမၠိုင်]]၊ ဂကူဂျာမန်နစ် (Germanic peoples) }} '''ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်''' ({{lang-en|English people}}) ဝွံ ဒှ်ဂကူ ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် ဇာတိနူ ရးနိဂီု [[အေန်ဂလာန်]] (England) ရ။ ဂကူအင်္ဂလိက်တအ်ဝွံ သုင်စောဲ [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] နဒဒှ်အရေဝ်မိတုဲ နွံကဵုဝင်ယေန်သၞာင် မလှဲလး ကေုာံ အစောံသြဇာ ဇၞော်မောဝ်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဝင်ဂၠးကဝ်ရ။ == တမ်မူလ ကေုာံ ဝင် (History and Origins) == ဂကူအင်္ဂလိက်ဝွံ စကတဵုဒှ်ကၠုင်လဝ် နူကဵုပွမပံင်ကောံ အကြာဂကောံမၞိဟ်နာနာ ပ္ဍဲခေတ်တမၠာ- * '''အေန်ဂလို-သက္ကသုန် (Anglo-Saxons):''' ဒှ်ဂကူဂျာမန်နစ် (Germanic tribes) မပြံင်လုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဗွဝ်ကၠံ ၅ အေဒဳ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်တမ်မူလ ယၟုဍုင် "England" (Land of the Angles) ရ။ * '''ဗိက်ကိန်း (Vikings):''' ဂကူနဝ်သ် (Norse) မလုပ်ကၠုင်ဗတိုက် ကေုာံ ပဒတဴ ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာ။ * '''နဝ်မာန် (Normans):''' ဂကူနူပြင်သေတ် မလုပ်သီကေတ်အေန်ဂလာန် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၀၆၆ တုဲ၊ ပြံင်လှာဲကဵု သၞောတ်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ။ == အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ လိက်ပတ် (Language and Literature) == [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] ဝွံ ဒှ်အာဲကၟာ ကိစ္စဇၞော်အိုတ် သွက်ဂကူအင်္ဂလိက်ရ။ လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်ဝွံ ယၟုပြာကတ်ဒၟံင် အလုံဂၠးကဝ် နကဵုအစာကၞေဟ်ဒယှ်ဂမၠိုင်- * '''[[ဝဳလျာန် ယှုက်သပဳယျာ]] (William Shakespeare):''' အစာကဝိ မချူလဝ်ပြးဒုင်ဒယှ်။ * '''ဂျုင် အဝ်သတေန် (Jane Austen)''' ကေုာံ '''ချာလ် ဒေတ်ကေန် (Charles Dickens)'''။ == သိပ္ပံ ကေုာံ နဲပညာ (Science and Technology) == ဂကူအင်္ဂလိက်တအ်ဝွံ ပတုဲလဝ်ဖိုလ် သွက်သိပ္ပံဂၠးကဝ် ဗွဲမဂၠိုင်- * '''[[အိုက်သာတ် နျူတာန်]] (Isaac Newton):''' တၠပညာရူပဗေဒ မခၞံဗဒှ်လဝ် သၞောတ်သုတ်ဒြဟတ်။ * '''ချာလ် ဒါဝေန် (Charles Darwin):''' တၠပညာဇဳဝဗေဒ မခၞံဗဒှ်လဝ် လညာတ်အီဗော်လျူသေန် (Evolution)။ * '''[[သာ တဳမဝ်သဳ ဂျောန် ဗာနာသ်-လဳ]] (Tim Berners-Lee):''' ညးမခၞံဗဒှ်လဝ် World Wide Web (WWW)။ == အစောံသြဇာ ပ္ဍဲဂၠးကဝ် (Global Influence) == ဟိုတ်နူပရေင်ပံက်အင်ပိုင်ယာ (British Empire) တုဲ၊ ယေန်သၞာင်အင်္ဂလိက်၊ သၞောတ်သဒ္ဒါ၊ ပရေင်စဳရေင်ဓဝ် ကေုာံ သၞောတ်ပါလဳမာန်တအ်ဂှ် ပြးဇးအာ အလုံဂၠးကဝ်ရ။ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ကွတ်ဂြိုဟ် (Sports) မပ္တံကဵု ဗုတ်ဗဝ် (Football) ကေုာံ ခရိကေတ် (Cricket) တအ်လေဝ် စကတဵုဒှ်လဝ် နူအေန်ဂလာန် ဖအိုတ်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[အေန်ဂလာန်]] * [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] * [[ယူကေ]] * [[ကဏ္ဍ:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Elton, Geoffrey (1991). ''The English''. Blackwell. * Roberts, Alice (2021). ''Ancestors: A Prehistory of Britain in Seven Burials''. [[Category:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဂကောံမၞိဟ်ဂမၠိုင်]] [[Category:အေန်ဂလာန်]] re80kxorb26tj8aiops84azavdvakb8 0 9030 51070 2026-04-11T11:41:13Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox person | name = ဝဳလျာန် ယှုက်သပဳယျာ | image = Shakespeare.jpg | caption = ရုပ်သူ ဝဳလျာန် ယှုက်သပဳယျာ (Droeshout portrait) | birth_date = ၜိုတ် ၂၃ ဨပြဳ ၁၅၆၄ (စၟတ်သမ္တီလဝ်) | birth_place = သတြာတ်ဝှတ်-အပုန်-အေဗ..." 51070 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဝဳလျာန် ယှုက်သပဳယျာ | image = Shakespeare.jpg | caption = ရုပ်သူ ဝဳလျာန် ယှုက်သပဳယျာ (Droeshout portrait) | birth_date = ၜိုတ် ၂၃ ဨပြဳ ၁၅၆၄ (စၟတ်သမ္တီလဝ်) | birth_place = သတြာတ်ဝှတ်-အပုန်-အေဗန်၊ အေန်ဂလာန် | death_date = {{Death date and age|1616|4|23|1564|4|23}} | death_place = သတြာတ်ဝှတ်-အပုန်-အေဗန်၊ အေန်ဂလာန် | occupation = အစာချူပြး၊ အစာကဝိ၊ မၞိဟ်ကမၠောန်ဇာတ် | period = ခေတ်အဲလဳဇဗက် (Elizabethan era) | notable_works = [[ဟာမ်လက်]] (Hamlet)၊ [[ရဝ်မဳယဝ် ကေုာံ ဂျူလိယေတ်]]၊ [[မာတ်ဗက်]] (Macbeth) | spouse = Anne Hathaway }} '''ဝဳလျာန် ယှုက်သပဳယျာ''' ({{lang-en|William Shakespeare}}; ၂၆ ဨပြဳ ၁၅၆၄ – ၂၃ ဨပြဳ ၁၆၁၆) ဝွံ ဒှ်အစာချူပြး (Playwright)၊ အစာကဝိ (Poet) ကေုာံ မၞိဟ်ကမၠောန်ဇာတ် ဂကူအင်္ဂလိက်မွဲတုဲ၊ စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ်အစာလိက်ပတ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲအရေဝ်ဘာသာအင်္ဂလိက် ကေုာံ အစာပြး ပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးကဝ်ရ။ ညးဝွံ ကော်စနဒဒှ် "ဗာဒ် အော့ဖ် အေဗန်" (Bard of Avon) မတွံဂး အစာကဝိ နူၜဳအေဗန် ရ။ == ဘဝကိုပ်ကၠာ ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် == ယှုက်သပဳယျာ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဍုင်သတြာတ်ဝှတ်-အပုန်-အေဗန် (Stratford-upon-Avon) ရ။ ပ္ဍဲအခိင်အာယု ၁၈ သၞာံ ညးစှ်ေဒၞာဲကု Anne Hathaway တုဲ ဂွံဒုင်ကေတ် ကောန် (၃) တၠရ။ အကြာသၞာံ ၁၅၈၅ ကေုာံ ၁၅၉၂ ဂှ် ညးစတင်ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် ဘဝအနုပညာ ပ္ဍဲဍုင်လန်ဒန် နဒဒှ်မၞိဟ်ကမၠောန်ဇာတ် ကေုာံ အစာချူပြးမွဲရ။ == ကမၠောန်အနုပညာ (Works) == ယှုက်သပဳယျာ ချူလဝ် ပြး (Plays) ၜိုတ် ၃၉ ပုဒ်၊ သန်နက် (Sonnets) ၁၅၄ ပုဒ် ကေုာံ ကဗျဂၠိင်ဂၠိင်ဂမၠိုင်ရ။ ကမၠောန်ညးဂှ် ပါ်ခြာလဝ် (၃) ကဏ္ဍ အဓိက- # '''ပြးဟာသ (Comedies):''' ဥပမာ - ''A Midsummer Night's Dream''၊ ''The Merchant of Venice''။ # '''ပြးဝင် (Histories):''' ဥပမာ - ''Richard III''၊ ''Henry V''။ # '''ပြးသောက (Tragedies):''' ဥပမာ - ''[[ဟာမ်လက်]]'' (Hamlet)၊ ''[[ရဝ်မဳယဝ် ကေုာံ ဂျူလိယေတ်]]''၊ ''[[မာတ်ဗက်]]'' (Macbeth)၊ ''King Lear''။ == အစောံသြဇာ (Legacy) == ယှုက်သပဳယျာဝွံ ပြံင်လှာဲကဵု လိက်ပတ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာအင်္ဂလိက် ဗွဲမလောန်ရ။ ဝေါဟာရ ကေုာံ သဒ္ဒါအင်္ဂလိက် ခေတ်လၟုဟ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် စကတဵုဒှ်လဝ် နူလိက်ပတ်ညးရ။ ပြးညးတအ်ဂှ် ကၠာဲဘာသာလဝ် နကဵုအရေဝ်ဘာသာဇၞော်ဇၞော် အလုံဂၠးကဝ်တုဲ၊ ဆက်တုဲထ္ၜးပျးဒၟံင် ပ္ဍဲစင်ဇာတ် ကေုာံ ရုပ်ဒရံင် (Movies) စဵုကဵုတ္ၚဲဏအ်ရ။ == ခေတ်လက်ကရဴ == ယှုက်သပဳယျာ ကလေင်စဴအာ ပဒတဴ ပ္ဍဲဍုင်သတြာတ်ဝှတ် တုဲ စုတိအာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၆၁၆ အခိင်အာယု ၅၂ သၞာံရ။ ရုပ်ကလအ်ညးဂှ် တိုပ်လဝ် ပ္ဍဲဘာကျာ် Holy Trinity Church ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] * [[လိက်ပတ်]] * [[ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Greenblatt, Stephen (2004). ''Will in the World: How Shakespeare Became Shakespeare''. * Ackroyd, Peter (2005). ''Shakespeare: The Biography''. [[Category:အစာကဝိ အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] [[Category:အစာချူပြး အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] [[Category:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] 5wz3my2o5trusvubr17ffu0aypy64tj 0 9031 51071 2026-04-11T11:43:01Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox person | name = ဂျုင် အဝ်သတေန် | image = Jane Austen coloured version.jpg | caption = ရုပ်သူ ဂျုင် အဝ်သတေန် (ၜိုတ် ၁၈၁၀) | birth_date = ၁၆ ဒဳဇေမ္ဗာ ၁၇၇၅ | birth_place = သတဳဗေန်တာန်၊ ဟေမ်ရှာ၊ အေန်ဂလာန် | death_date..." 51071 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဂျုင် အဝ်သတေန် | image = Jane Austen coloured version.jpg | caption = ရုပ်သူ ဂျုင် အဝ်သတေန် (ၜိုတ် ၁၈၁၀) | birth_date = ၁၆ ဒဳဇေမ္ဗာ ၁၇၇၅ | birth_place = သတဳဗေန်တာန်၊ ဟေမ်ရှာ၊ အေန်ဂလာန် | death_date = {{Death date and age|1817|7|18|1775|12|16}} | death_place = ဝိန်ချက်သတာ၊ ဟေမ်ရှာ၊ အေန်ဂလာန် | occupation = အစာကၞေဟ် (ဝတ္ထုဂၠိင်) | period = ခေတ်ဂျော်ဂျေန် (Georgian era) | notable_works = [[မာန ကေုာံ ပရေင်စိုတ်စွဲ]] (Pride and Prejudice)၊ [[Sense and Sensibility]] }} '''ဂျုင် အဝ်သတေန်''' ({{lang-en|Jane Austen}}; ၁၆ ဒဳဇေမ္ဗာ ၁၇၇၅ – ၁၈ ဂျူလာင် ၁၈၁၇) ဝွံ ဒှ်အစာကၞေဟ် ဝတ္ထုဂၠိင် (Novelist) ဂကူအင်္ဂလိက်မွဲတုဲ၊ စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ်ပူဂိုလ်ကိစ္စဇၞော်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဝင်လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်ရ။ ဝတ္ထုညးဂမၠိုင်ဝွံ သ္ၚဳဂၠေပ်လဝ် ပရူဗီုပြင်မံင်စံင် ဂကောံမၞိဟ်အင်္ဂလိက် ခေတ်လက်ကရဴဗွဝ်ကၠံ ၁၈ တုဲ၊ နွံကဵုတင်ပ္တိတ်လညာတ် မနွံကဵုရှ်သာ၊ ပရေင်သရုပ်ရုပ်ရဴ (Realism) ကေုာံ ပွမဝေင်ဂရိုင် (Irony) ဗွဲမလှဲလးရ။ == ဘဝကိုပ်ကၠာ (Early Life) == ဂျုင် အဝ်သတေန် ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဂကောံမိမ မနွံကဵုပညာ ပ္ဍဲကွာန်သတဳဗေန်တာန် (Steventon) ရ။ ညးဝွံ နွံကဵုကောဒေအ် (၈) တၠတုဲ၊ ညးနွံကဵုအဆက်အစပ် ကြေပ်ဂြတ် ကုဒေအ်ဗြဴညး ကာသန္ဒရာ (Cassandra) ရ။ ညးစတင်ချူကဗျ၊ ပြး ကေုာံ ဝတ္ထုဂၠေအ်ဂမၠိုင် နူအခိင်ဘဝကောန်င္ၚာ်တေအ်ရ။ == ကမၠောန်လိက်ပတ် (Literary Career) == ဝတ္ထုဂၠိင် ဂျုင် အဝ်သတေန် ညးမချူပတိတ်လဝ် (၆) ပုဒ် အဓိကဂှ် ဒှ်အရာမဖန်ဗဒှ်ကဵု ယၟုဒယှ်ညး စဵုကဵုတ္ၚဲဏအ်ရ- # '''Sense and Sensibility''' (၁၈၁၁) # '''Pride and Prejudice''' (၁၈၁၃) - (မာန ကေုာံ ပရေင်စိုတ်စွဲ) # '''Mansfield Park''' (၁၈၁၄) # '''Emma''' (၁၈၁၅) # '''Northanger Abbey''' (၁၈၁၇ - ချူပတိတ် လက်ကရဴစုတိ) # '''Persuasion''' (၁၈၁၇ - ချူပတိတ် လက်ကရဴစုတိ) ပ္ဍဲအခိင်ညးမဂျိုင်တန်တဴဒၟံင်ဂှ် ဝတ္ထုညးတအ်ဂှ် ပတိတ်လဝ် နကဵုယၟုဓမ္မတာ (Anonymous) မတွံဂး "By a Lady" ရ။ == အစောံသြဇာ (Legacy) == ဝတ္ထု ဂျုင် အဝ်သတေန် ဂမၠိုင်ဝွံ ဟွံကၠေအ်ကွက်အာ နူဝင်လိက်ပတ်တုဲ၊ ဆက်တုဲပြာကတ်ဒၟံင် ပ္ဍဲအကြာမၞိဟ်ဗှ်လိက်တအ်ရ။ တင်တၟေင်ညးဂှ် ဒှ်ပွမဗၟံက်ထ္ၜး ပရူအခေါင်အရာဗြဴ၊ ပရေင်စှ်ေဒၞာဲ ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂကောံမၞိဟ်ခေတ်တေအ် နကဵုလညာတ်မသ္ၚဳဂၠေပ် ဗွဲမစှ်ေစိုတ်ရ။ ဝတ္ထုညးဂမၠိုင်ဂှ် ကလေင်ခၞံဗဒှ်လဝ် နဒဒှ်ရုပ်ဒရံင် (Movies) ကေုာံ သေရဳတဳဗဳ ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင်ရ။ == ခေတ်လက်ကရဴ == ဂျုင် အဝ်သတေန် စုတိအာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၁၇ အခိင်အာယု ၄၁ သၞာံ ဟိုတ်နူယေန်ဂုဏ်မွဲသာ် (ဗွဲမဂၠိုင်ပတှ်ေလဝ် ဒှ်ယေန်ဂုဏ် Addison's disease) ရ။ ရုပ်ကလအ်ညးဂှ် တိုပ်လဝ် ပ္ဍဲဘာကျာ် Winchester Cathedral ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်]] * [[ဝတ္ထုဂၠိင်]] * [[ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Tomalin, Claire (1997). ''Jane Austen: A Life''. * Le Faye, Deirdre (2004). ''Jane Austen: The World of Her Novels''. [[Category:အစာကၞေဟ်ဗြဴ အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] [[Category:အစာဝတ္ထု အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] [[Category:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] 47eeu8h6zxv2o70cxfh9z8lj59wa7t4 0 9032 51072 2026-04-11T11:44:36Z Ven Moneyyadhika 2658 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "== ကဏ္ဍ: အနုဋဳကာ == '''အနုဋဳကာ''' (Anu-tika) မ္ဂးဂှ် ဒှ်ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် ကဵုအရထအဓိပ္ပါယ် နူကဵုပြကိုဟ်ဋဳကာ ထပ်မွဲအလန်ပၠန်ရ။ ပ္ဍဲလၟေင်လိက်ပတ် သာသနာဗုဒ္ဓဘာသာမ္ဂး အ..." 51072 wikitext text/x-wiki == ကဏ္ဍ: အနုဋဳကာ == '''အနုဋဳကာ''' (Anu-tika) မ္ဂးဂှ် ဒှ်ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် ကဵုအရထအဓိပ္ပါယ် နူကဵုပြကိုဟ်ဋဳကာ ထပ်မွဲအလန်ပၠန်ရ။ ပ္ဍဲလၟေင်လိက်ပတ် သာသနာဗုဒ္ဓဘာသာမ္ဂး အနုဋဳကာဝွံ ဒှ်လိက်မသောင်ကလး က္ဆံင်သၠုင်အိုတ်တုဲ ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု တင်အဓိပ္ပါယ် မဇြိုဟ်နက် ကေုာံ တင်ဝါဒမခက်ခုဲ အကြာအဋ္ဌကထာ ကေုာံ ဋဳကာတအ် ညံင်ဂွံကလးစှ်ေအာ ဗွဲမသ္အးဇ္ၚးရ။ === အကာဲအရာ ပြကိုဟ် === * '''ပွမထပ်သောင်ကလး ဗွဲတြး:''' အနုဋဳကာဂှ် ထပ်သောင်ကလးကဵု အရထအဓိပ္ပါယ် နူဋဳကာ ညံင်ညးမလ္ၚတ်တအ် ဂွံစှ်ေစိုတ် ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ်။ * '''နဲကဲဗျက္ကရိုဏ် ကေုာံ သဒ္ဒါ:''' ပ္ဍဲအနုဋဳကာဂှ် သုင်စောဲနဲကဲသ္ၚေဝ်ကၠာဲ ဝေါဟာရပါဠိ ဗွဲမဇြိုဟ်နက်တုဲ စၞောန်ထ္ၜးကဵု ဟိုတ်ဖဵု ဗွဲမလှဲလး။ * '''ပြကိုဟ်မယၟုပြာကတ်:''' ဥပမာ - မူလဋဳကာအနုဋဳကာ (သွက်အဘိဓမ္မပိဋကတ်)။ === တင်ရန်တၟအ် === ကဏ္ဍဝွံ ပကောံလဝ် စရင်ပြကိုဟ်အနုဋဳကာဂမၠိုင် မနွံဒၟံင် ပ္ဍဲဝိကဳပဳဒဳယာမန် သွက်ဂွံဒှ် အရံင်အာစာ သွက်အာစာလိက်၊ ညးမကတ်ဗ္တန်ပညာပိဋကတ် က္ဆံင်သၠုင် ကေုာံ ညးမနွံပၟိက် မိက်ဂွံလ္ၚတ် အရထအဓိပ္ပါယ် ဓမ္မဗွဲမဇြိုဟ်နက်တအ်ရ။ === မုက်လိက် မဆက်စပ် === * [[ဋဳကာ]] - ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် အရထအဌကထာ (တမ်မူလ အနုဋဳကာ)။ * [[အဋ္ဌကထာ]] - ပြကိုဟ်မကၠာဲသ္ၚေဝ် အရထပိဋကတ်။ * [[ပိဋကတ်ပိ]] - တမ်မူလ ဒေသနာကျာ်။ [[ကဏ္ဍ:ပြကိုဟ်ဗုဒ္ဓဘာသာ]] [[ကဏ္ဍ:ဋဳကာ]] l3rzn0n1ap57pp0zay3zctbpuygi35k 0 9033 51073 2026-04-11T11:45:00Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox concept | name = လိက်ပတ်အင်္ဂလိက် | native_name = English Literature | category = [[လိက်ပတ်]]၊ [[ဘာသာဗေဒ]] | related_topics = [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]]၊ [[အေန်ဂလာန်]]၊ [[ဝဳလျာန် ယှုက်သပဳယျာ]] }} '''လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်''' ({{..." 51073 wikitext text/x-wiki {{Infobox concept | name = လိက်ပတ်အင်္ဂလိက် | native_name = English Literature | category = [[လိက်ပတ်]]၊ [[ဘာသာဗေဒ]] | related_topics = [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]]၊ [[အေန်ဂလာန်]]၊ [[ဝဳလျာန် ယှုက်သပဳယျာ]] }} '''လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်''' ({{lang-en|English literature}}) ဝွံ ဒှ်အာဲကၟာလိက်ပတ် မချူလဝ်နကဵု [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] နူကဵုပူဂိုလ်ဇာတိ ရးနိဂီုအင်္ဂလာန် ကေုာံ ဒေသတၞဟ်ဟ်ဂမၠိုင်ရ။ လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်ဝွံ နွံကဵုဝင်မဂၠိင်သ္ၚောဲ ၜိုတ် ၁,၄၀၀ သၞာံပြင်တုဲ၊ ဒှ်လိက်ပတ်မနွံကဵုသြဇာ ဇၞော်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဂၠးကဝ်ရ။ == ခေတ်အဆက်ဆက် (Historical Periods) == ဝင်လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်ဝွံ ပါ်ခြာလဝ် ခေတ်အဓိကဂမၠိုင် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ- === ၁။ လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်ခေတ်တြေံ (Old English: ၄၅၀–၁၀၆၆) === ဒှ်ခေတ်အေန်ဂလို-သက္ကသုန် (Anglo-Saxon)။ လိက်ပတ်ခေတ်ဏအ်ဂှ် ချူလဝ်နကဵုရမ္သာင်တြေံတုဲ၊ ကဗျဒဏ္ဍာရဳ ''Beowulf'' ဝွံ ဒှ်လိက်ပတ်ပြာကတ်အိုတ်ရ။ === ၂။ လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်ခေတ်လဒေါဝ် (Middle English: ၁၀၆၆–၁၅၀၀) === လက်ကရဴနဝ်မာန်လုပ်သီအေန်ဂလာန်တုဲ၊ အရေဝ်ဘာသာအင်္ဂလိက် စပြံင်လှာဲကၠုင်ရ။ အစာကၞေဟ် ဂျေဖရဳ ချဝ်သာ (Geoffrey Chaucer) နကဵုလိက် ''The Canterbury Tales'' ဝွံ ဒှ်အစာအဓိက ခေတ်ဏအ်ရ။ === ၃။ ခေတ်ရေနေသံသ် (Renaissance: ၁၅၀၀–၁၆၆၀) === ဒှ်ခေတ်ထဝ် လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်ရ။ ခေတ်ဏအ်ဝွံ အနုပညာပြး (Drama) ကေုာံ ကဗျ (Poetry) ဇၞော်မောဝ်အိုတ်ရ။ * '''အစာကၞေဟ်ဒယှ်:''' [[ဝဳလျာန် ယှုက်သပဳယျာ]] (William Shakespeare)၊ ခရစ္စတိုဖာ မာလဝ် (Christopher Marlowe)။ === ၄။ ခေတ်ဗစ်တောရဳယျာ (Victorian Era: ၁၈၃၇–၁၉၀၁) === ဒှ်ခေတ်ဝတ္ထုဂၠိင် (Novel) ဇၞော်မောဝ်အိုတ်ရ။ * '''အစာကၞေဟ်ဒယှ်:''' [[ချာလ် ဒေတ်ကေန်]] (Charles Dickens)၊ [[ဂျုင် အဝ်သတေန်]] (Jane Austen)၊ ဂကောံဒေအ်ဗြဴဗရွန်တေး (Brontë sisters)။ === ၅။ ခေတ်တၟိ ကေုာံ လက်ကရဴခေတ်တၟိ (Modern & Post-modern: ၁၉၀၁–လၟုဟ်) === ဒှ်ခေတ်မသ္ၚဳဂၠေပ် ပရူစိုတ်မၞိဟ် ကေုာံ အကာဲအရာဂၠးကဝ် လက်ကရဴပၞာန်ဂမၠိုင်။ == ဂကူလိက်ပတ်ဂမၠိုင် (Genres) == * '''ကဗျ:''' နွံကဵုသၞောတ်ရမ္သာင် ကေုာံ ဗီုပြင်ဒက်ပတန် နကဵုစိုတ်က္ဍိုက်။ * '''ပြး:''' လိက်ပတ်သွက်ဂွံထ္ၜးပျး ပ္ဍဲစင်ဇာတ်။ * '''ဝတ္ထုဂၠိင်:''' ပရူပရာမသရုပ်ရုပ်ရဴ ဘဝမၞိဟ် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ်။ == အစောံသြဇာ ပ္ဍဲဂၠးကဝ် == လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်ဝွံ ဖန်ဗဒှ်ကဵု လညာတ်ဒဿန၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ အခိုက်ကၞာမၞိဟ် အလုံဂၠးကဝ်ရ။ ဟိုတ်နူဘာသာအင်္ဂလိက် ဒှ်အရေဝ်ဘာသာကမ္ဘာတုဲ၊ လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်လေဝ် ဒှ်လိက်ပတ်မၞိဟ်ဗှ်ဂၠိုင်အိုတ် ကေုာံ လ္ၚတ်ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲတက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] * [[ဝဳလျာန် ယှုက်သပဳယျာ]] * [[ဂျုင် အဝ်သတေန်]] * [[ကဏ္ဍ:ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Abrams, M. H. (2000). ''The Norton Anthology of English Literature''. * Sanders, Andrew (2004). ''The Short Oxford History of English Literature''. [[Category:လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်]] [[Category:လိက်ပတ်ဂမၠိုင် ပါ်လဝ် နကဵုဘာသာ]] [[Category:ယေန်သၞာင် အေန်ဂလာန်]] qlnab7q64ku7bwqvhm3kqqm8x6vzrye 14 9034 51074 2026-04-11T11:47:15Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|လိက်ပတ်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''လိက်ပတ်ဂမၠိုင်''' မပါ်ခြာလဝ် အတိုင်အရေဝ်ဘာသာ (Literature by language)..." 51074 wikitext text/x-wiki {{Cat main|လိက်ပတ်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''လိက်ပတ်ဂမၠိုင်''' မပါ်ခြာလဝ် အတိုင်အရေဝ်ဘာသာ (Literature by language) ရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်မန်|လိက်ပတ်မန်]] * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်|လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်]] * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်ဗၟာ|လိက်ပတ်ဗၟာ]] * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်သေံ|လိက်ပတ်သေံ]] * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်ဂရိတ်|လိက်ပတ်ဂရိတ်]] တအ် ပါလုပ်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[လိက်ပတ်]] * [[အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] * [[ဘာသာဗေဒ]] {{Commons category|Literature by language}} [[Category:လိက်ပတ်]] [[Category:အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင်]] 228yn6hs2ah4z9lqj5h9keyoxtrvy77 14 9035 51075 2026-04-11T11:48:00Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်''' (English literature) အလုံအိုတ်..." 51075 wikitext text/x-wiki {{Cat main|လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်''' (English literature) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * အစာကၞေဟ်၊ အစာကဝိ ကေုာံ အစာချူပြး ဂကူအင်္ဂလိက်ဂမၠိုင် (ဥပမာ - [[ဝဳလျာန် ယှုက်သပဳယျာ]], [[ဂျုင် အဝ်သတေန်]]) * ဝတ္ထုဂၠိင်၊ ကဗျ ကေုာံ ပြး မချူလဝ်နကဵုဘာသာအင်္ဂလိက် * ဝင်လိက်ပတ်အင်္ဂလိက် ခေတ်အဆက်ဆက် (နူခေတ်တြေံ စိုပ် ခေတ်တၟိ) * လိက်ပတ် နူရးနိဂီုတၞဟ် မချူလဝ်နကဵုဘာသာအင်္ဂလိက် (ဥပမာ - လိက်ပတ်အမေရိကာန်) == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်]] * [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] * [[ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] {{Commons category|English literature}} [[Category:လိက်ပတ်ဂမၠိုင် ပါ်လဝ် နကဵုဘာသာ]] [[Category:ယေန်သၞာင် အေန်ဂလာန်]] [[Category:လိက်ပတ်ဗြိတိသှ်]] 8hm1hf1iddu20256ypdpau6um658bcn 51076 51075 2026-04-11T11:49:34Z Aue Nai 24 51076 wikitext text/x-wiki {{Cat main|လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်''' (English literature) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * အစာကၞေဟ်၊ အစာကဝိ ကေုာံ အစာချူပြး ဂကူအင်္ဂလိက်ဂမၠိုင် (ဥပမာ - [[ဝဳလျာန် ယှုက်သပဳယျာ]], [[ဂျုင် အဝ်သတေန်]]) * ဝတ္ထုဂၠိင်၊ ကဗျ ကေုာံ ပြး မချူလဝ်နကဵုဘာသာအင်္ဂလိက် * ဝင်လိက်ပတ်အင်္ဂလိက် ခေတ်အဆက်ဆက် (နူခေတ်တြေံ စိုပ် ခေတ်တၟိ) * လိက်ပတ် နူရးနိဂီုတၞဟ် မချူလဝ်နကဵုဘာသာအင်္ဂလိက် (ဥပမာ - လိက်ပတ်အမေရိကာန်) == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်]] * [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]] * [[ပူဂိုလ်အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင်]] {{Commons category|English literature}} [[Category:လိက်ပတ်ဂမၠိုင် ပါ်လဝ် နကဵုဘာသာ]] [[Category:ယေန်သၞာင် အေန်ဂလာန်]] [[Category:လိက်ပတ်ဗြိတိသျှ]] 76ofp44909u7yjqykocghinq9so78fb 14 9036 51077 2026-04-11T11:50:25Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|လိက်ပတ်ဗြိတိသျှ}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''လိက်ပတ်ဗြိတိသျှ''' (British literature) အလုံအိုတ်သီ..." 51077 wikitext text/x-wiki {{Cat main|လိက်ပတ်ဗြိတိသျှ}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''လိက်ပတ်ဗြိတိသျှ''' (British literature) အလုံအိုတ်သီုရ။ လိက်ပတ်ဗြိတိသျှ မ္ဂးဂှ် ဒှ်လိက်ပတ် မချူလဝ် နကဵုပူဂိုလ်ဇာတိ နူကဵု [[ယူကေ]] (United Kingdom)၊ တက္ကသုန္ဒြာမေန် (Isle of Man) ကေုာံ တက္ကသုန္ဒြာချာန်နယ် (Channel Islands) တအ်ရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ ပါ်ခြာလဝ် ကဏ္ဍလပါ်ဂမၠိုင် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်- * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်|လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်]] (English literature) * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်သကတ်တလာန်|လိက်ပတ်သကတ်တလာန်]] (Scottish literature) * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်ဝေလ်|လိက်ပတ်ဝေလ်]] (Welsh literature) * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်အာင်ယျာလာန်သၟဝ်ကျာ|လိက်ပတ်အာင်ယျာလာန်သၟဝ်ကျာ]] (Northern Irish literature) == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[လိက်ပတ်အင်္ဂလိက်]] * [[ယူကေ]] * [[ပူဂိုလ်ဗြိတိသျှဂမၠိုင်]] {{Commons category|Literature of the United Kingdom}} [[Category:လိက်ပတ်ဂမၠိုင် ပါ်လဝ် နကဵုရးနိဂီု]] [[Category:ယေန်သၞာင် ဗြိတိသျှ]] buaoxsmjtk6qn23pu6qp8zysvcw3uni 14 9037 51078 2026-04-11T11:51:17Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|လိက်ပတ်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''လိက်ပတ်ဂမၠိုင်''' မပါ်ခြာလဝ် အတိုင်ရးနိဂီု (Literature by country) ရ။..." 51078 wikitext text/x-wiki {{Cat main|လိက်ပတ်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''လိက်ပတ်ဂမၠိုင်''' မပါ်ခြာလဝ် အတိုင်ရးနိဂီု (Literature by country) ရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်ဗြိတိသျှ|လိက်ပတ်ဗြိတိသျှ]] (နူရးနိဂီုယူကေ) * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်ဗၟာ|လိက်ပတ်ဗၟာ]] (နူရးနိဂီုဗၟာ) * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်သေံ|လိက်ပတ်သေံ]] (နူရးနိဂီုသေံ) * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်အိန္ဒိယ|လိက်ပတ်အိန္ဒိယ]] (နူရးနိဂီုအိန္ဒိယ) * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်ပြင်သေတ်|လိက်ပတ်ပြင်သေတ်]] (နူရးနိဂီုပြင်သေတ်) တအ် ပါလုပ်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[လိက်ပတ်]] * [[ရးနိဂီုဂမၠိုင်]] * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်ဂမၠိုင် ပါ်လဝ် နကဵုဘာသာ]] {{Commons category|Literature by country}} [[Category:လိက်ပတ်]] [[Category:ရးနိဂီုဂမၠိုင်]] 2cui13tgey0enn4sv024mfqzqmt2crs 51079 51078 2026-04-11T11:53:08Z Aue Nai 24 51079 wikitext text/x-wiki {{Cat main|လိက်ပတ်}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''လိက်ပတ်ဂမၠိုင်''' မပါ်ခြာလဝ် အတိုင်ရးနိဂီု (Literature by country) ရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * [[:ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်ဗြိတိသျှ|လိက်ပတ်ဗြိတိသျှ]] (နူရးနိဂီုယူကေ) * [[:ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်ဗၟာ|လိက်ပတ်ဗၟာ]] (နူရးနိဂီုဗၟာ) * [[:ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်သေံ|လိက်ပတ်သေံ]] (နူရးနိဂီုသေံ) * [[:ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်အိန္ဒိယ|လိက်ပတ်အိန္ဒိယ]] (နူရးနိဂီုအိန္ဒိယ) * [[:ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်ပြင်သေတ်|လိက်ပတ်ပြင်သေတ်]] (နူရးနိဂီုပြင်သေတ်) တအ် ပါလုပ်မာန်ရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[လိက်ပတ်]] * [[ရးနိဂီုဂမၠိုင်]] * [[ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်ဂမၠိုင် ပါ်လဝ် နကဵုဘာသာ]] {{Commons category|Literature by country}} [[Category:လိက်ပတ်]] [[Category:ရးနိဂီုဂမၠိုင်]] riokx1tcgkl3yna1qhai8akq0mk6cwx 14 9038 51080 2026-04-11T11:54:03Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Cat main|လိက်ပတ်ဗၟာ}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''လိက်ပတ်ဗၟာ''' (Burmese literature) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ္ဍဲကဏ..." 51080 wikitext text/x-wiki {{Cat main|လိက်ပတ်ဗၟာ}} ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအဓိက သွက်ဂွံပကောံပကေဝ်လဝ် မုက်လိက်၊ ပရူပရာ ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် (Subcategories) မဆေင်စပ်ကဵု '''လိက်ပတ်ဗၟာ''' (Burmese literature) အလုံအိုတ်သီုရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဝွံ မပ္တံကဵု- * အစာကၞေဟ်၊ အစာကဝိ ကေုာံ အစာချူပြး ဂကူဗၟာဂမၠိုင် * ဝတ္ထုဂၠိင်၊ ဝတ္ထုဂၠေအ် ကေုာံ ကဗျ မချူလဝ်နကဵုဘာသာဗၟာ * ဝင်လိက်ပတ်ဗၟာ ခေတ်အဆက်ဆက် (နူခေတ်ဗုကာံ စိုပ် ခေတ်တၟိ) * လိက်ပတ်သၠပတ် ကေုာံ လိက်ပတ်သာသနာ မချူလဝ်နကဵုဘာသာဗၟာ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[လိက်ပတ်ဗၟာ]] * [[ဘာသာဗၟာ]] * [[:ကဏ္ဍ:ပူဂိုလ်ဗၟာဂမၠိုင်|ပူဂိုလ်ဗၟာဂမၠိုင်]] {{Commons category|Literature of Myanmar}} [[Category:လိက်ပတ်ဂမၠိုင် ပါ်လဝ် နကဵုဘာသာ]] [[Category:လိက်ပတ်ဂမၠိုင် ပါ်လဝ် နကဵုရးနိဂီု]] [[Category:ယေန်သၞာင်ဗၟာ]] efoire4novgnqmfefyiexybdl3jd2sy 0 9039 51081 2026-04-11T11:55:18Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Infobox concept | name = လိက်ပတ်ဗၟာ | native_name = မြန်မာစာပေ | category = [[လိက်ပတ်]]၊ [[ယေန်သၞာင်ဗၟာ]] | related_topics = [[ဘာသာဗၟာ]]၊ [[ရးနိဂီုဗၟာ]]၊ [[လိက်ပတ်မန်]] }} '''လိက်ပတ်ဗၟာ''' ({{lang-en|Burmese literature}}) ဝွံ ဒှ်..." 51081 wikitext text/x-wiki {{Infobox concept | name = လိက်ပတ်ဗၟာ | native_name = မြန်မာစာပေ | category = [[လိက်ပတ်]]၊ [[ယေန်သၞာင်ဗၟာ]] | related_topics = [[ဘာသာဗၟာ]]၊ [[ရးနိဂီုဗၟာ]]၊ [[လိက်ပတ်မန်]] }} '''လိက်ပတ်ဗၟာ''' ({{lang-en|Burmese literature}}) ဝွံ ဒှ်အာဲကၟာလိက်ပတ် မချူလဝ်နကဵု [[ဘာသာဗၟာ]] ရ။ လိက်ပတ်ဗၟာဝွံ စတင်ကတဵုဒှ်ကၠုင်လဝ် နူခေတ်ဗုကာံ (ဗွဝ်ကၠံ ၁၁) တုဲ၊ ဒုင်သဇိုင်လဝ် ကုဘာသာဗုဒ္ဓ ကေုာံ အခိုက်ကၞာနန် နဒဒှ်တိုင်ပကိုင်အဓိကရ။ လိက်ပတ်ဗၟာ ခေတ်ကိုပ်ကၠာဂှ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် နကဵုဗီုပြင်ကဗျ ကေုာံ လိက်သၠပတ်ဂမၠိုင်ရ။ == ခေတ်အဆက်ဆက် (Historical Periods) == ဝင်လိက်ပတ်ဗၟာဝွံ ပါ်ခြာလဝ် အတိုင်ခေတ်သၟိင်ဗၟာ အဆက်ဆက်- === ၁။ ခေတ်ဗုကာံ (Bagan Period: ဗွဝ်ကၠံ ၁၁–၁၄) === ဒှ်ခေတ်စတင် လိက်ပတ်ဗၟာ။ လိက်ပတ်ခေတ်ဏအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲတိုင်လိက်တၟအ်ဂမၠိုင် (ဥပမာ - [[လိက်တၟအ်ရာဇကုမ္မာ]])။ လိက်ပတ်ဗၟာ ခေတ်ဏအ်ဝွံ ဂွံဒုင်သြဇာ နူ[[လိက်ပတ်မန်]] ကေုာံ လိက်ပါဠိ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ === ၂။ ခေတ်အင်ဝ၊ တံင်ငူ ကေုာံ ကုန်ဗံင် (ဗွဝ်ကၠံ ၁၅–၁၉) === ဒှ်ခေတ် မဇၞော်မောဝ်ကၠုင် လပါ်ကဗျလင်္ကာဂမၠိုင်။ အစာကၞေဟ် မပ္တံကဵု ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၊ ရှင်မဟာသီလဝံသ တအ်ဝွံ ချူလဝ်ပရူပရာ မဆေင်ကဵု သာသနာ ကေုာံ နိပါတ်ဇာတ်ဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်ကုန်ဗံင်ဂှ် ပြး (Drama) ကေုာံ ကဗျရတုဂမၠိုင် စပြာကတ်ကၠုင်ရ။ === ၃။ ခေတ်ကဝ်လဝ်နဳ (Colonial Period: ၁၈၈၅–၁၉၄၈) === လက်ကရဴဗြိတိသျှ လုပ်သီဂွံတုဲ၊ လိက်ပတ်ဗၟာ စပြံင်လှာဲကၠုင် နကဵုဗီုပြင်ပညာခေတ်တၟိ။ ဝတ္ထုဂၠိင် (Novel) ကိုပ်ကၠာအိုတ် "မောင်ရင်မောင် မမယ်မ" (James Hla Kyaw) စတိတ်ကၠုင်ရ။ ဂကောံအစာကၞေဟ် "ခေတ်စမ်းစာပေ" (ဥပမာ - သိပ္ပံမောင်ဝ၊ ဇော်ဂျီ၊ မင်းသုဝဏ်) တအ်ဝွံ ပြံင်လှာဲထောအ် ဗီုပြင်ချူလိက် နူမရှုပ်ထေဂှ် ညံင်ဂွံလောဲသွာ ကေုာံ သရုပ်ရုပ်ရဴရ။ === ၄။ ခေတ်လက်ကရဴဗၠးၜး (Post-independence: ၁၉၄၈–လၟုဟ်) === လိက်ပတ်ဗၟာ ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် နကဵုဝတ္ထုဂၠိင်၊ ဝတ္ထုဂၠေအ် ကေုာံ လိက်သ္ၚဳဂၠေပ်ပရေင်ဍုင်ကွာန်နာနာရ။ == ဂကူလိက်ပတ်ဂမၠိုင် (Genres) == * '''ပျို့ / လင်္ကာ:''' ကဗျမဆေင်ကဵု သာသနာ ကေုာံ ဝင်။ * '''ဧချင်း / ရတု:''' ကဗျမဆေင်ကဵု ပရေင်နန် ကေုာံ ပွမထိုင်သး။ * '''ဝတ္ထုဂၠိင် (Novel):''' ပရူပရာမသရုပ်ရဴ ဘဝမၞိဟ် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ်။ == အစောံသြဇာ လိက်ပတ်မန် ပ္ဍဲလိက်ပတ်ဗၟာ == ဝင်လိက်ပတ်ဗၟာဝွံ ဟွံဗၠးၜးနူ အစောံသြဇာ[[လိက်ပတ်မန်]]ရ။ ပ္ဍဲခေတ်ဗုကာံဂှ် အက္ခရ်ဗၟာဝွံ ဒုင်သဇိုင်ကေတ်လဝ် နူအက္ခရ်မန်တုဲ၊ ဗီုပြင်ချူလိက်တၟအ် ကေုာံ ဝေါဟာရသာသနာ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ကၠုင်နူမန်ရ။ တၠပညာဝင်တအ် စၟတ်သမ္တီလဝ်ဒဒှ်ရ "မန်ဒှ်အစာ ဗၟာဒှ်ကောန်ဗ္တောန်" ပ္ဍဲကဏ္ဍလိက်ပတ် ခေတ်ဗုကာံရ။ == ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် == * [[ဘာသာဗၟာ]] * [[လိက်ပတ်မန်]] * [[ရးနိဂီုဗၟာ]] * [[:ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်ဗၟာ]] == နိဿဲဂမၠိုင် == <references /> * Hla Pe, U (1992). ''Burmese Literature: An Introduction''. * Anna J. Allott (1993). ''Inked Over, Ripped Out: Burmese Storytellers and the Censors''. [[Category:လိက်ပတ်ဗၟာ]] [[Category:လိက်ပတ်ဂမၠိုင် ပါ်လဝ် နကဵုဘာသာ]] [[Category:ယေန်သၞာင်ဗၟာ]] 7frv116421cw03ly3f1fj3hq0nne1bu