ဝဳကဳပဳဒဳယာ mnwwiki https://mnw.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter မဳဒဳယာ တၟေင် ဓရီုကျာ ညးလွပ် ညးလွပ် ဓရီုကျာ ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဓရီုကျာ ဝှာင် ဝှာင် ဓရီုကျာ မဳဒဳယာဝဳကဳ မဳဒဳယာဝဳကဳ ဓရီုကျာ ထာမ်ပလိက် ထာမ်ပလိက် ဓရီုကျာ ရီု ရီု ဓရီုကျာ ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဓရီုကျာ ပါင်မုက် ပါင်မုက် ဓရီုကျာ TimedText TimedText talk မဝ်ဂျူ မဝ်ဂျူ ဓရီုကျာ Event Event talk 10 97 54885 54760 2026-05-12T10:41:11Z Htawmonzel 25 ကလေင်ပလီု မူတၟိ[[Special:Diff/54760|54760]]နကု[[Special:Contributions/Aue Nai|Aue Nai]] ([[User talk:Aue Nai|ဓရီုကျာ]]) 54885 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Infobox|infobox}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 0c8c747htfdy823g69dq1limiab8nbb 54886 54885 2026-05-12T10:42:00Z Htawmonzel 25 ကလေင်ပလီု မူတၟိ[[Special:Diff/50188|50188]]နကု[[Special:Contributions/Aue Nai|Aue Nai]] ([[User talk:Aue Nai|ဓရီုကျာ]]) 54886 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Infobox|infobox}}</includeonly> <noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 3k8qoiceljn3k14nzht2fmyf75y94fp 54887 54886 2026-05-12T10:44:41Z Htawmonzel 25 54887 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Infobox|infobox}}<includeonly>{{template other|{{#ifeq:{{PAGENAME}}|Infobox||{{#ifeq:{{str left|{{SUBPAGENAME}}|7}}|Infobox|[[ကဏ္ဍ:Infobox templates|{{remove first word|{{SUBPAGENAME}}}}]]}}}}|}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} [[ကဏ္ဍ:Infobox templates| ]] </noinclude> 49k49u31ly0lppmuhy2e5w89znnglrb 828 296 54891 54768 2026-05-12T11:23:00Z Htawmonzel 25 54891 Scribunto text/plain -- Inputs: -- image - Can either be a bare filename (with or without the File:/Image: prefix) or a fully formatted image link -- page - page to display for multipage images (DjVu) -- size - size to display the image -- maxsize - maximum size for image -- sizedefault - default size to display the image if size param is blank -- alt - alt text for image -- title - title text for image -- border - set to yes if border -- center - set to yes, if the image has to be centered -- upright - upright image param -- suppressplaceholder - if yes then checks to see if image is a placeholder and suppresses it -- link - page to visit when clicking on image -- Outputs: -- Formatted image. -- More details available at the "Module:InfoboxImage/doc" page local i = {}; local placeholder_image = { "Blue - Replace this image female.svg", "Blue - Replace this image male.svg", "Female no free image yet.png", "Flag of None (square).svg", "Flag of None.svg", "Flag of.svg", "Green - Replace this image female.svg", "Green - Replace this image male.svg", "Image is needed female.svg", "Image is needed male.svg", "Location map of None.svg", "Male no free image yet.png", "Missing flag.png", "No flag.svg", "No free portrait.svg", "No portrait (female).svg", "No portrait (male).svg", "Red - Replace this image female.svg", "Red - Replace this image male.svg", "Replace this image female (blue).svg", "Replace this image female.svg", "Replace this image male (blue).svg", "Replace this image male.svg", "Silver - Replace this image female.svg", "Silver - Replace this image male.svg", "Replace this image.svg", "Cricket no pic.png", "CarersLogo.gif", "Diagram Needed.svg", "Example.jpg", "Image placeholder.png", "No male portrait.svg", "Nocover-upload.png", "NoDVDcover copy.png", "Noribbon.svg", "No portrait-BFD-test.svg", "Placeholder barnstar ribbon.png", "Project Trains no image.png", "Image-request.png", "Sin bandera.svg", "Sin escudo.svg", "Replace this image - temple.png", "Replace this image butterfly.png", "Replace this image.svg", "Replace this image1.svg", "Resolution angle.png", "Image-No portrait-text-BFD-test.svg", "Insert image here.svg", "No image available.png", "NO IMAGE YET square.png", "NO IMAGE YET.png", "No Photo Available.svg", "No Screenshot.svg", "No-image-available.jpg", "Null.png", "PictureNeeded.gif", "Place holder.jpg", "Unbenannt.JPG", "UploadACopyrightFreeImage.svg", "UploadAnImage.gif", "UploadAnImage.svg", "UploadAnImageShort.svg", "CarersLogo.gif", "Diagram Needed.svg", "No male portrait.svg", "NoDVDcover copy.png", "Placeholder barnstar ribbon.png", "Project Trains no image.png", "Image-request.png", "Noimage.gif", } function i.IsPlaceholder(image) -- change underscores to spaces image = mw.ustring.gsub(image, "_", " "); assert(image ~= nil, 'mw.ustring.gsub(image, "_", " ") must not return nil') -- if image starts with [[ then remove that and anything after | if mw.ustring.sub(image,1,2) == "[[" then image = mw.ustring.sub(image,3); image = mw.ustring.gsub(image, "([^|]*)|.*", "%1"); assert(image ~= nil, 'mw.ustring.gsub(image, "([^|]*)|.*", "%1") must not return nil') end -- Trim spaces image = mw.ustring.gsub(image, '^[ ]*(.-)[ ]*$', '%1'); assert(image ~= nil, "mw.ustring.gsub(image, '^[ ]*(.-)[ ]*$', '%1') must not return nil") -- remove prefix if exists local allNames = mw.site.namespaces[6].aliases allNames[#allNames + 1] = mw.site.namespaces[6].name allNames[#allNames + 1] = mw.site.namespaces[6].canonicalName for i, name in ipairs(allNames) do if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image, 1, mw.ustring.len(name) + 1)) == mw.ustring.lower(name .. ":") then image = mw.ustring.sub(image, mw.ustring.len(name) + 2); break end end -- Trim spaces image = mw.ustring.gsub(image, '^[ ]*(.-)[ ]*$', '%1'); -- capitalise first letter image = mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(image,1,1)) .. mw.ustring.sub(image,2); for i,j in pairs(placeholder_image) do if image == j then return true end end return false end function i.InfoboxImage(frame) local image = frame.args["image"]; if image == "" or image == nil then return ""; end if image == "&nbsp;" then return image; end if frame.args["suppressplaceholder"] ~= "no" then if i.IsPlaceholder(image) == true then return ""; end end if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image,1,5)) == "http:" then return ""; end if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image,1,6)) == "[http:" then return ""; end if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image,1,7)) == "[[http:" then return ""; end if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image,1,6)) == "https:" then return ""; end if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image,1,7)) == "[https:" then return ""; end if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image,1,8)) == "[[https:" then return ""; end if mw.ustring.sub(image,1,2) == "[[" then -- search for thumbnail images and add to tracking cat if found if mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 and (mw.ustring.find(image, "|%s*thumb%s*[|%]]") or mw.ustring.find(image, "|%s*thumbnail%s*[|%]]")) then return image .. "[[Category:Pages using infoboxes with thumbnail images]]"; elseif mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 then return image .. "[[Category:Pages using deprecated image syntax]]"; else return image; end elseif mw.ustring.sub(image,1,2) == "{{" and mw.ustring.sub(image,1,3) ~= "{{{" then return image; elseif mw.ustring.sub(image,1,1) == "<" then return image; elseif mw.ustring.sub(image,1,5) == mw.ustring.char(127).."UNIQ" then -- Found strip marker at begining, so pass don't process at all return image; elseif mw.ustring.sub(image,4,9) == "`UNIQ-" then -- Found strip marker at begining, so pass don't process at all return image; else local result = ""; local page = frame.args["page"]; local size = frame.args["size"]; local maxsize = frame.args["maxsize"]; local sizedefault = frame.args["sizedefault"]; local alt = frame.args["alt"]; local link = frame.args["link"]; local title = frame.args["title"]; local border = frame.args["border"]; local upright = frame.args["upright"] or ""; local thumbtime = frame.args["thumbtime"] or ""; local center= frame.args["center"]; -- remove prefix if exists local allNames = mw.site.namespaces[6].aliases allNames[#allNames + 1] = mw.site.namespaces[6].name allNames[#allNames + 1] = mw.site.namespaces[6].canonicalName for i, name in ipairs(allNames) do if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image, 1, mw.ustring.len(name) + 1)) == mw.ustring.lower(name .. ":") then image = mw.ustring.sub(image, mw.ustring.len(name) + 2); break end end if maxsize ~= "" and maxsize ~= nil then -- if no sizedefault then set to maxsize if sizedefault == "" or sizedefault == nil then sizedefault = maxsize end -- check to see if size bigger than maxsize if size ~= "" and size ~= nil then local sizenumber = tonumber(mw.ustring.match(size,"%d*")) or 0; local maxsizenumber = tonumber(mw.ustring.match(maxsize,"%d*")) or 0; if sizenumber>maxsizenumber and maxsizenumber>0 then size = maxsize; end end end -- add px to size if just a number if (tonumber(size) or 0) > 0 then size = size .. "px"; end -- add px to sizedefault if just a number if (tonumber(sizedefault) or 0) > 0 then sizedefault = sizedefault .. "px"; end result = "[[File:" .. image; if page ~= "" and page ~= nil then result = result .. "|page=" .. page; end if size ~= "" and size ~= nil then result = result .. "|" .. size; elseif sizedefault ~= "" and sizedefault ~= nil then result = result .. "|" .. sizedefault; else result = result .. "|frameless"; end if center == "yes" then result = result .. "|center" end if alt ~= "" and alt ~= nil then result = result .. "|alt=" .. alt; end if link ~= "" and link ~= nil then result = result .. "|link=" .. link; end if border == "yes" then result = result .. "|border"; end if upright == "yes" then result = result .. "|upright"; elseif upright ~= "" then result = result .. "|upright=" .. upright; end if thumbtime ~= "" then result = result .. "|thumbtime=" .. thumbtime; end if title ~= "" and title ~= nil then result = result .. "|" .. title; elseif alt ~= "" and alt ~= nil then result = result .. "|" .. alt; end result = result .. "]]"; return result; end end return i; qtnddjnyefntigkcp7xwqp47j23hao6 0 610 54892 47181 2026-05-12T11:27:40Z Htawmonzel 25 54892 wikitext text/x-wiki {{ Infobox person | honorific_prefix = ညးမဂိုတ်ဂစာန် သွက်သၠးပွးမန် | name = နာဲဍာံရောင် (နာဲၜင်က္ဍဳ) | honorific_suffix = | image = နာဲဍာံရောင်.jpg <!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] --> | image_upright = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = ဗီုရုပ် နာဲဍာံရောင် နူသၞာံ ၂၀၁၉ ဂိတုဂျောန် | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1927|10|02}}<!-- for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. --> | birth_place = ကွာန်ၜင်ဍဳ | baptised = <!-- will not display if birth_date is entered --> | disappeared_date = <!-- {{Disappeared date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (disappeared date then birth date) --> | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date = {{Death date and age|2024|10|24|1927|10|02}}<!-- (enter DEATH date then BIRTH date (e.g., ...|1908|31|8|1967|28|2}} use both this parameter and |birth_date to display the person's date of birth, date of death, and age at death) --> | death_place = | death_cause = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | burial_place = <!-- may be used instead of resting_place and resting_place_coordinates (displays "Burial place" as label) --> | burial_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | monuments = | nationality = {{Flag|Mon}}မန် | other_names = | siglum = | citizenship = {{Flag|Thailand}}ကောန်ဍုင်သေံ | education = | alma_mater = | occupation = | years_active = | era = | employer = | organization = | agent = <!-- Discouraged in most cases, specifically when promotional, and requiring a reliable source --> | known_for = | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works"; or by |label_name=, which produces label "Label(s)" --> | style = | home_town = | net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --> | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = <!-- Formal/awarded/job title. The parameter |office=may be used as an alternative when the label is better rendered as "Office" (e.g. public office or appointments) --> | term = | predecessor = | successor = | party = * ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန် * [[ဗော်ဍုင်မန်တၟိ]] | movement = | opponents = | boards = | criminal_charges = <!-- Criminality parameters should be supported with citations from reliable sources --> | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = မိညိင် (မိမလိ) | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = # မိကောသ (นางโกสะ) # မိကာန်ယျာ (นางกันยา) # မိစာမ်ပါ (นางจำปา) # နာဲသိန်ဗၠာဲ (นายสิงห์พลาย) # မိမန်ဎါ (นางมณฑา) # နာဲဟောင်ဓံင် (นายหงษ์ทอง) # မိရိုအ်ဍဳ (น.ส. ฤดี) # နာဲသမ်ခိတ် (นายสมคิด) # မိသွိင်သွာ (น.ส. เฟื่องฟ้า) | mother = မိသာရဖဳ <!-- may be used (optionally with father parameter) in place of parents parameter (displays "Parent(s)" as label) --> | father = နာဲထာမ် <!-- may be used (optionally with mother parameter) in place of parents parameter (displays "Parent(s)" as label) --> | relatives = | family = | callsign = | awards = * ညးပ္တုဲဖဵုသွက်ဂကူမန် (၂၀၁၄ နူ ဂကောံမန်ပံင်ကောံ ဍုင်သေံ) * ပူဂိုလ်မဆာန်ဂကူ (၂၀၂၂ နူ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ) | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''နာဲဍာံရောင် ''' (ညးဂမၠိုင် မကော်တဴ နာဲၜင်ဍဳ) (Damrong Pung Bang Kradi, ดำรงค์ ปุงบางกระดี่) (ၜံင် ၁၉၂၇ အံက်တဝ်ပါ ၂ ပ္ဍဲ ကွာန်ၜင်က္ဍဳ၊ ရးမရာဇ်သေံ) ဝွံ ဒှ် ဂကူမန် ဍုင်သေံ၊ ညးမတဝ်စၞေဟ်ကၠုင် သွက်ဍုင်မန်ဗၠးၜး၊ ညးမရေင်တၠုင်ကၠုင် ကမၠောန် သွက်ဂကူမန်သွာင်နာနာရ။ ရံင် ကုပရေင်ဂိုတ်ဂစာန်ညး သွက်ဂကူမန်တုဲ ဂကောံမန်ဂမၠိုင် သီု ကုဗော်ဍုင်မန်တၟိ ကေင်ပ္တိုန်လဝ် ဂုဏ်စရာဲ နဒဒှ် ညးမဆာန်ဂကူ၊ ညးမရေင်တၠုင်ဖိုလ်သွက်ဂကူမန်ကီုရ။ [[ဝှာင်:နာဲဍာံရောင် ကု နာဲဗဳထဝ်.jpg|thumb|နာဲဍာံရောင် ကု နာဲဗဳထဝ်မန်ဇြာ ပ္ဍဲ သ္ၚိနာဲဍာံရောင်၊ တက်လဝ် ကြဴနူ [[ဗဳထဝ် မန်ဇြာ၊ နာဲ|နာဲဗဳထဝ်မန်ဇြာ]] မသၟာန်ဇာန်လဝ် ဝင်ပူဂိုလ်တုဲ]] == ပထမအဝဲ == နာဲဍာံရောင်ဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲ ကွာန်မန်ၜင်က္ဍဳ၊ ရးမရာဇ်သေံ ပ္ဍဲ ၂ အံက်တဝ်ပါ ၁၉၂၇ (သာသနာ ၂၄၇၀ ဂိတုဝှ် ၇ မၟံက်) မဒှ် ကောန် နာဲထာမ်၊ မိသာရဖဳ။<ref name=interview/> ပၞောဝ် ကုကောန် ၅ တၠဂှ် နာဲဍာံရောင် ဒှ် ကောန် မရနုက် ကု၂။<ref name=sunthorn/> အတိုင် နာဲဍာံရောင် မလဴထ္ၜးမ္ဂး ကွာန်ၜင်က္ဍဳဂှ် ဒှ် ကွာန်ဒဴဍောတ်၊ မၞိဟ်တအ်ဂှ် ချပ်ဒၟံင် သွက်ဂွံ က္လေင်စဴ ဍုင်မန်ဟံသာဝတဳတုဲ သ္ၚိခိုဟ်ဟ်လေဝ် ဟွံသြိုင်အိုတ်ရ။<ref name=interview/> အခိင် နာဲဍာံရောင် မကလိဂွံ အာယုက် ၁၂-၁၃ သၞာံ မံင် ဘာလကျာ်။ ညးမနွံပိုန်ဘာ (ကျာ်ဇၞော်) ဖြအဓိကာန်သိန် (พระอธิการสิน) ဂှ် ဒှ် အနာဲကျာ် နာဲဍာံရောင် တအ်ရ။<ref name=interview/><ref name=sunthorn/> နူ ဘာဂှ် နာဲဍာံရောင် ဂွံလေပ်ကၠုင် လိက်မန်၊ တုဲပၠန် စိုတ်ဓါတ် ဆာန်ဂကူမန်လေဝ် ထတ်မြဟ်ကၠုင် နူ ဘာလကျာ်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင် အေင်္ဂလိက် အုပ်ဓုပ်လဝ် ဍုင်မန်ဂှ် အနော်၊ အနာဲ နာဲဍာံရောင်တအ် အာဝေင်ဒၟံင် ဍုင်မန်၊ သွက်ဂွံလ္ၚတ် တိဍာ်မန်ဇကုတြေံ၊ သွက်ဂွံ အာလ္ၚောဝ်ကျာ် ဒှ်တမ်ရ။ နာဲဍာံရောင် အာယုက်စိုပ် နူ ဘဝကွးဘာ ဒှ် ထပိုယ်၊ ခမဳရ။<ref name=interview>{{cite interview |last= ၜင်က္ဍဳ |first=နာဲဍာံရောင် |subject-link= |interviewer=နာဲဗဳထဝ် မန်ဇြာ |title=နာဲဗဳထဝ် မန်ဇြာ သၟာန်လဝ် နာဲဍာံရောင် ပရူဝင်ဘဝညး |work= |date=June 26, 2019 |publisher= |location= |url= |access-date=}}</ref><ref name=sunthorn/> == ဘဝကောန်သ္ဂံင် မတဝ်စၞေဟ် သွက် ဍုင်မန် ဂွံဗၠးၜး == အခိင်သၟိင်အေင်္ဂလိက် မအုပ်ဓုပ်လဝ် ဍုင်မန်ဗၟာဂှ် အာကၠုင်လောဲဒၟံင်တုဲ လကျာ်ဇၞော် ဘာမန်ဍုင်သေံတအ်ဂှ် ၜါပိသၞာံ မွဲဝါ ညးတအ် အာဗဵုလ္ၚောဝ် ကျာ်စေတဳဓါတ်သော်လ္ဂုင် လၟိုန်လၟိုန်ရ။ ညး မနွံပိုန် ဘာၜင်က္ဍဳ အနာဲ နာဲဍာံရောင် မဟိမုဖြအဓိကာန်သိန်ဂှ် ဗဵုလ္ၚောဝ်ကျာ်ဍုင်မန် ကောံ ကုလ္ၚတ်ဍုင်ကွာန်မန် ဂွံ ၇ ဝါရ။<ref name=sunthorn>{{cite book |last=Sripanngern |first=Sunthorn |author-link= |date= |title=အတ္ထုပ္ပတ္တိ နာဲၜင်က္ဍဳ (ဝါ) နာဲဍာံရောင် ဗွဲခမၞန် |url= |location= |publisher= |page= |isbn=}}</ref> သၞာံ ၁၉၅၀ ဂှ် ကျာ်ဇၞော်ဘာၜင်က္ဍဳ ဖြအဓိကာန်သိန် အာဗဵုလ္ၚောဝ် ကျာ်လ္ဂုင်ပၠန်၊<ref name=sunthorn/> အခိင်ကာလ မကလေင်စဴဂှ် ဗၟာ ကု မန် ဒှ် ပၞာန်ရေင်သကအ်တုဲ အနာဲကျာ်ဂှ် အာပရအ် ဓဇမ်/ပထမံ ကုကောန်ပၞာန်မန်တအ်၊ အနာဲကျာ် ဒးဒုင်ရပ် ကုဗၟာတုဲ ကောန်ပၞာန်ဗၟာ ၜုင်တက် စဵုကဵု ကျာ်ဇၞော် လမျီု ဒးအိုတ် စဴအာသွဝ်ရ။ အတိုင်ဇုက်ကၞေင် မဒှ် ဇုက်ဇၞိက်ဂှ် ဗၟာတအ် အာတိုပ်ထောအ်လဝ် ဇွကျာ်ဇၞော်ဂှ် ပ္ဍဲ အကြာ [[ကြုက်ပိ၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု|ကွာန်ကြုက်ပိ]] ကု [[ဝါဂၠံင်၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု|ကွာန်ဝါဂၠံင်]]ရ။<ref name=sunthorn/><ref name=interview/> ကောန်ကွာန်ၜင်က္ဍဳတအ် မိင်ပရိုင် ဒဒှ်ရ ကျာ်ဇၞော်ညးတအ် ဒးဒုင်ဂစိုတ် ကုဗၟာတုဲ ဇွဂှ် အာတိုပ်လဝ် မ္ၚးကွာန်တုဲ ညးတအ် ဂၠောဲတိတ်အာ ကွာန်ကြုက်ပိရ။ ကရောမ်ဂှ် နာဲဍာံရောင် ကလိဂွံ အာယုက် ၂၃ ဒှ်ဒၟံင်ခမဳတုဲ ဗက်အာ ကရောမ် ဒါယကာတအ်ကီုရ။ ကောန်ကွာန်ၜင်က္ဍဳ ကောံ ကုကောန်မန်ညးဒေသတအ်ဂှ် အာဂွးပ္တိတ် ဇွကျာ်ဇၞော်တုဲ ကၠောန်ပ္တုဲကေင်ကာစံင်ဇွဂြဇုတ် အတိုင်အခိုက်မန်တုဲ ဇုတ်ကျာ်ဇၞော် မသှ်ေဒၟံင်တအ်ဂှ် ကေတ်ဖျဴနင် ကွာန်ၜင်က္ဍဳရ။ အဃော မစံင်ဇွသင်ဂှ်လေဝ် ကောန်ပၞာန်ဗၟာတအ် လုပ်ကၠုင်တုဲ ဒှ်ပန် ညးသကအ် ကုကောန်ပၞာန်မန်ဏအ်ဏီရ။<ref name=sunthorn/> နာဲဍာံရောင် စိုပ် ဍုင်မန်တုဲ ဂွံဆဵု ဂွံတီကေတ် ပရူဒဒှ် ဂကူဗၟာ ဍဵုဍိုက်ဒၟံင် ဂကူမန်ဇကု ဗွဲမလောန်တုဲ ဒုင်ဟွံမာန်။ ရံင်အာ လပါ် ဒပ်ပၞာန်မန်ဇကုလေဝ် ဒြဟတ် ဟွံဍိုက်ပေင် လွဟ်သွက်ဂွံပန် က္ၜင်ဍေဟ်လေဝ် ဟွံမဲ၊ လွဟ် သွက်ဂွံပန် ကာခြပ်ဍေဟ်လေဝ် ဟွံမဲ။ ကလေင်စဴစိုပ် ကွာန်က္ၜင်ဍဳ နာဲဍာံရောင် ရာံတိတ် နူဘဝခမဳ (ဂွံခမဳ ပိဝှ်)ရ။ နာဲဍာံရောင် ဗက်ဂၠာဲရာန် လွဟ် ကောံ ကုမကမ် ပန်က္ၜင်ပသဲ ဂွံ ၜါဇကိုဟ်တုဲ နာဲဍာံရောင် တိတ်အာ ဍုင်မန် လုပ်ယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင်ပၞာန်မန် ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန် ပ္ဍဲ ဒပ်ဗြဝတဳရ။ တာလျိုင် အဓိက နာဲဍာံရောင်ဂှ် သွက်ဂွံ ဆက်ဆောံ ကုဍုင်သေံ နဒဒှ် မၞိဟ်ကမၠာဲဘာသာ ပ္ဍဲ ကိစ္စနာနာ မပ္တံ ကုကိစ္စ မရာန်လွဟ် မကမ်တအ် ဒှ်တမ်ရ။ အခိင်ဂှ် ဒပ်မန် ကု ဒပ်ကရေင် ဒက်လဝ် မဟာမိတ်တုဲ သွက်ဒပ်ကရေင်လေဝ် နာဲဍာံရောင် ရီုကဵုကီုရ။<ref name=interview/> အခိင်ဗၟာ ကၠုင်ဗတိုက် ဒပ်ဗြဝတဳဂှ် အလဵုဇကု သၟိင်သေံ ဝန်ဇၞော်ကာဍုင်သအာင် မသမ္ဘာညး ဒှ် မန်ဂှ် ထံက်ပင် လွဟ် ကုဒပ်မန်ကီုရ။ ဂွံဂွံ အဆက် ကုညးဂှ် နာဲသုချေတ် (နာဲညာဏရံသဳ) အာတ်မိက်တုဲ ဂွံ အရီုအဗင် လွဟ် နူဝန်ဇၞော် ကာဍုင်သအာင်သေံရ။ လွဟ် နူသေံဂှ် ဖျေဟ် ကုက္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ မာဲသတ်တုဲ ပၠုပ် ဂၠံင်ဖာလူ၊ မာကန်ကေန် ရ။ သွက်ဂွံ ဒုင်ဗတိုက် ကုဗၟာဂှ် မန် ကု ကရေင် ပါ်ဖျေဟ်လဝ် တာလျိုင်ရေင်သကအ်။ ဒၞာဲ ဒပ်ကရေင် မမင်ဒၟံင်ဂှ် ဗၟာလုပ်ကၠုင်ဂွံအာတုဲ ဒပ်ဗြဝတဳဂှ် ဒးဒုင် သီဏာ ကုဗၟာရ။ အတိုင် နာဲဍာံရောင် မလဴထ္ၜးမ္ဂး ဟိုတ်နူ မန်တအ် ပတှ်ေ ကရေင်တုဲ ဒပ်ဗြဝတဳ ဒးစှ်ေအာရ။ လညာတ်ညးမ္ဂး ဒပ်ဗြဝတဳဂှ် ဟိုတ် ဒှ် ဒပ်ဗဟဵု ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန်တုဲ ကရေင် ဟွံစွံဇြိုဟ်နက်ရ။ ဒပ်မန်ဗြဝတဳ ဒကးလီုအာတုဲ နာဲဍာံရောင် ကရောမ် ဒပ်မန်ဂှ် ပြံင်အာမံင် ဒေသဒဵုထောင် ပ္ဍဲ ကွာန်ဝေသလဳ ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဗိုလ်မုတ်ဆိပ်၊ ဗိုလ်ကောန်ပါ၊ ဗိုလ်ရာဇတအ် ပံင်ကောံတုဲ မံင် ပ္ဍဲ ကအ်ဒုန်မြင်။ အခိင် မနွံ ပ္ဍဲ ဒေသဒဵုထောင်ဂှ် နာဲဍာံရောင် ဗက်စ လက်ကြဴ ကရောမ် [[င္ၚိုဲသိင်၊ နာဲ|အစာင္ၚိုဲသိင်]] ဂၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲ ဒပ်ပၞာန် ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန်ဂှ် နာဲဍာံရောင် ဂွံဒှ် လျိုင် သကိုပ်ဒပ်စရေက် (တပ်ခွဲမှူး)တုဲ ချဳဓရာင် ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲဒေသလှာဒကှ် အကြာ ၜဳၜါရ။<ref name=interview/> အခိင် မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင် မနွံဒၟံင် ဇရေင် ကွာန်ယေဗူ (ဗဒါဲ ကွာန်ဆုကၠ) ဂှ် ဒှ် ယဲဇွဟ်၊ ဇြာဲဖျိုဟ်ဒၟံင်<ref name=sunthorn/> ဒြဟတ်ပိုတ် အိုတ်ဇိုင်အိုတ်တဲတုဲ စိုပ်အာ သ္ၚိဒုန်ဍောတ်ဍောတ်မွဲရ။ ရဲသ္ၚိဂှ် လွဳလွတ်မင်မဲတုဲ ဂွံထတ်ယိုတ်တိုန်။ ယဝ်ရ ဟွံကလိဂွံ ပရေင်လွဳလွတ် နူရဲသ္ၚိဂှ်မ္ဂး ဂျိုင်လမျီု ဟွံမာန်ရ ရဴသာ်ဝွံ နာဲဍာံရောင် စှ်ေစိုတ်ရ။ ဟိန်မဂွံ ဒုင်လွဳဒၟံင်ယဲဂှ် နာဲဍာံရောင် ကု ကောန်ဝုတ်သ္ၚိဂှ် မိညိင် ဒှ်အာ မေတ္တာ ရေင်သကအ်၊ ညး မဒှ်မိမၜါ ရဲသ္ၚိဂှ်လေဝ် စိုတ်တုပ်တုဲ နာဲဍာံရောင် ကု မိညိင် ဂှ် ဒက် ဘဝသ္ၚိကၟိန်ရ။<ref name=interview/> နာဲဍာံရောင် ကု မိညိင် (မိမလိ) ကလိဂွံ ကောန်ဇာတ် သီုဖအိုတ် ၉ တၠရ။ ဗွဲကြဴညိ နာဲဍာံရောင်၊ မိညိင် တအ် ပြံင်စိုပ်ကၠုင် ဇရေင် ကျာ်ပိ။ အခိင်ဂှ် ပ္ဍဲ ကျာ်ပိဂှ် သ္ၚိတၞဟ် ဟွံမဲဏီ နာဲဍာံရောင် ဒှ် မၞိဟ်မသြိုင်သ္ၚိကၠာအိုတ် ပ္ဍဲကျာ်ပိဂှ်ရ။ ညးတအ် ကၠောန် ကမၠောန်ဗၞိက် မသွံရာန် မပ္တံ လ္ၚဴ၊ ရိုဟ်ဗ္စံက်ဗြဴ မအဳ တအ်ရ။<ref name=sunthorn/> ဗွဲကြဴ ကမၠောန်သဗ္ဗနိက် အကြာ ရးနိဂီုသေံ ကု ရးနိဂီုဗၟာ ဇၞော်မောဝ်တိုန်တုဲ ဒှ်ကၠုင် ညးတၠဒြပ်ရတ်မွဲကီုရ။<ref name=interview/> ပ္ဍဲ အခိင်ဂှ် မန်ဍုင်သေံ ကၠုင်ယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင်ပၞာန် ပ္ဍဲဒပ်မန် နွံတၟာဂလိုင်ရ။ ညးတာလျိုင်ဇၞော်ဇၞော်မ္ဂး သၟိင်ဗိုလ်ဒပ်ဍာ် နာဲဆာန်ဍုင် (นาวาเอก อานนท์ ปุณฑริกาภา)၊ သကိုပ်ဗိုလ်ဒပ်ဍာ် နာဲမဏာတ် စာရုဖါ (นาวาตรี มนัส จารุภา)၊ သကိုပ်ဗိုလ်ဒပ်တိုက် အစာယျာပ်(พันตรี หยวน) ဒှ်အစာဗ္တောန်ကွတ်ပၞာန်ရ။<ref name=sunthorn/> နာဲဍာံရောင် ဟီု "ပ္ဍဲကောံဓရီု ကွာန်ဝါဂမိတ်ဂှ် ဥက္ကဋ္ဌ [[အံင်ထောန်၊ နာဲ|နာဲအံင်ထောန်]] ဟီု မန်ဍုင်သေံ ကဵု ကြုက်တအ်ဂှ် ယဝ်ရ ပိုယ် ကဵု အခေါင် ကုဍေဟ်ဂၠိုင်ဂၠိုင်တှ်ေ ဍေဟ်တအ်ဂှ် ပညာနွံဒၟံင် နူလတူပိုယ်ဏီတုဲ ဍေဟ်ဍိုက်အဝဵု လတူပိုယ်ရောင်။" အရေဝ်ဏအ်ဂှ် ပကဵု ညံင် ကောန်ပၞာန်မန် မကၠုင် နူဍုင်သေံတအ် စိုတ်ဂွံ လီုအာတၟာဂလိုင်ရ။<ref name=interview/> သၞာံ ၁၉၅၈ ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန် ဖျေဟ်လွဟ်၊ လုပ်အာ ဍုင်တုဲ နာဲဍာံရောင်၊ နာဲကျဝ်အိင် (သကိုပ်ဗိုလ်ကျဝ်အိင်)၊ နာဲလွဳမန် (နာဲဒေန်)၊ နာဲဍောတ် အာဂတ ပၠတရဴတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဒပ်ကလေင်စဴဍုင်မန် (ပြည်တော်ပြန်)ရ။ ဗဒိုပ် ဒပ်ဏအ်ဂှ် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲဒၞာဲ တမ်ဒပ်(၃) ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ခေတ်လၟုဟ်ရ။ ကာလ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ မံက်တိုန်ကၠုင်ဂှ် ဒပ်ကလေင်စဴဍုင်မန်ဏအ် လုပ်ဗပေင်စုတ် ဒြဟတ် ပ္ဍဲ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ သီုမၞိဟ် သီုလွဟ်နာနာဖအိုတ်ရ။<ref name=sunthorn/> == ပရေင်ဂကူမန်နာနာ == နာဲဍာံရောင်ဝွံ ပါဲနူ ပ္ဍဲဒပ်တဝ်စၞေဟ် နကုလွဟ်တုဲ ပ္ဍဲ ဂကောံမန်ဍုင်သေံ မပ္တံ ဂကောံဗော်သွးသေံမည် (สมาคมไทยรามัญ)၊ ဂကောံသၟတ်ဝုတ်ဗၠာဲမန် ဍုင်ၜင်ကံက် (ชมรมเยาวชนมอญกรุงเทพ) တအ်ဂှ် ချဳဓရာင် ပါကၠုင် နူစ မဒက်ပတန် ဂကောံတအ်ရ။<ref name=sunthorn/> သၞာံ ၁၉၉၅ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဒေါအ်ပွန်ပွောဟ် ကုအလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာတုဲ မန်ဍုင်မန် မန်ဍုင်သေံ ပံင်ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန်ပ္တိုန် ဂကောံညဳသၟဟ်ဂကူမန် (Mon Unity League - MUL) ဂှ်လေဝ် နာဲဍာံရောင် ဂွံပါလုပ်လဝ် နူမစ ဒက်ပ္တန်တေအ်တုဲ အကြာဗုဒ္ဓသက္ကရာဇ် ၂၅၄၃ - ၂၅၄၈ ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် နဒဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ ဂကောံညဳသၟဟ်မန် ကီုရ။<ref name=sunthorn/> == လာပ် == သၞာံ ၂၀၁၄ ဂိတုသေပ်တေမ္ဗာ ၇ (သက္ကရာဇ် ၁၃၇၆ ဘတ် ၁၄ မၟံက်) တ္ၚဲအဒိုတ် ဂှ် နူ ဂကောံမန်ပံင်ကောံဍုင်သေံ ပ္တိုန်ဂုဏ်စရာဲ နဒဒှ် ညးပ္တုဲဖဵုသွက်ဂကူမန် ပ္ဍဲ တ္ၚဲကုသိုလ်ကဵုဒါန် သွက်ကျာ်ဇၞော်အစာတၠဝိဇျာန် (ကျာ်ဇၞော်ဘာဝါတ်ပြောက်) ရ။<ref>{{cite news |last= |first= |date=September 9, 2014 |title= ဂကောံမန်ပံၚ်ကောံဍုၚ်သေံ ပတိုန်စရာဲကဵု ညးမကၠောန်လဝ်ပရေၚ်ဂကူ |url=https://mon.monnews.org/2014/09/%E1%80%82%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B6%E1%81%9A%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%B6%E1%80%8D%E1%80%AF%E1%81%9A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B1/ |work=Mon News Agency|location= |access-date=23 June 2024}}</ref> သၞာံ ၂၀၂၂ ဂိတုအဝ်ဂေတ် ၁၂ ဂှ် နူ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ပ္တိုန်ဂုဏ်စရာဲ လာပ်ပူဂိုလ်မဆာန်ဂကူ ပ္ဍဲ သဘင်ကၞာဇိုန်ဏှင်ပအပ်ပြာပ်လာပ် တဆိပ်ကြာဇဲပၠန်ဂတး မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲဗဒိုပ်လုပ်ဍုင်ရ။ ဟိုတ်နူ နာဲဍာံရောင် တိုန်စိုပ် ဟွံမာန်တုဲ စၞးညးဂှ် ကေင်ကာဗဟဵု နာဲဨမန် ဒုင်တဲ နဒဒှ် စၞးရ။<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FNMSP.Info%2Fphotos%2Fa.1757036821229276%2F3122739654658979%2F%3Ftype%3D3&show_text=true&width=500"|title=သဘင်ကၞာဇိုန်ဏှင် ပအပ်ပြာပ်လာပ် တဆိပ်ကြာဇဲပၠန်ဂတး |last= |first= |date= |website= |publisher= |access-date= |quote=}}</ref> == လအိတ်ဘဝ == သၞာံ ၂၀၂၄ ဂိတုအံက်တဝ်ဗာ ၂၄ အခိင်ဂယး ၁၁း၃၅ ဂှ် နာဲဍာံရောင် စုတိ ကလိလောန်အာ ပ္ဍဲရုင်ဂဥုဲဇၞော်သဳရိရာဇ် ဍုင်ၜင်ကံက် နကုယဲဝေဒနာအာယုက်ဇၞော်ရ။ ကလာပ်ရုပ် နာဲဍာံရောင်ဂှ် အာစွံ ပ္ဍဲ ဘာသုဓမ္မဝတဳ ကွာန်ၜင်က္ဍဳတုဲ အခိင်ဗတံမ္ဂး ဖဍောတ်ပူဇဴ အတိုင်လၟေင်အခိုက်မန်ဗုဒ္ဓဘာသာရ။<ref>{{cite news |last1= |first1= |last2= |first2= |date=24 October 2024 |title=သၟာပၠန်ဂတးမန်ဝှ်ကြံင်အိုတ် အာယုက် (၉၈) သၞာံ နာဲဍာံရောင် (ကော်) နာဲၜင်ဍဳ စုတိကလိလောန်အာ |trans-title= |url=https://mon.kaowao.asia/2024/10/24/%e1%80%9e%e1%81%9f%e1%80%ac%e1%80%95%e1%81%a0%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%82%e1%80%90%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9d%e1%80%be%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b6%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%a1/?fbclid=IwY2xjawGHTCRleHRuA2FlbQIxMAABHUhahoVbEz6YVGP73kE8bLDdUdrjt2XhoWEWgTgWxLZQvORGAIHEGesE_Q_aem_2zuSeC5TkX_K4OTb80wUMA |url-status= |language=Mon |work= Kaowao News|location=Thailand |archive-url= |archive-date= |access-date=24 October 2024 |via= |quote=}}</ref> ကေင်ကာမစံင်ဇွ နာဲဍာံရောင်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ ပြာသာဒ် ဘာၜင်ကြဍဳ ဂၠံင်ၜင်ကြဍဳ ပွိုင်တိုက်သမာဍာံ၊ ပွိုင်ဍုင်ၜင်ဃုန်ဓေန်၊ ဍုင်ၜင်ကံက် နူ စၟတ်တ္ၚဲ ၂၀၂၅ အံက်တဝ်ဗါ ၂၄ အခိင် ၁၁း၀၀ ပ္တိုန်ဇွ လတူ ပြာသာဒ်၊ ဖဍောတ် အဘိဓရ်၊ ကဵုဒါန်နာနာသာ် ပွိုင်ပိတ္ၚဲတုဲ အံက်တဝ်ဗာ ၂၆ တ္ၚဲအဒိုတ် အခိင် ၂၀း၀၀ စံင်ဇွ နကုပၟတ်ဒါန် စံင်ဇွ နူ ဝင်နန်ဨကရာဇ်ရ။<ref>{{cite news |last1= |first1= |last2= |first2= |date=24 October 2024 |title=ကမၠောန်ကေင်ကာစံင်ဇွဂြဇုတ် (ပၟတ်ဒါန် နူ ဝင်နန်ဨကရာဇ်) နာဲဍာံရောင် ပေါင်ၜင်ကဍဳ |trans-title= |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fjakkasiha.sripanngern%2Fposts%2Fpfbid0WimfAKCfNNT3L69Lhf6QuCNyVVvPmVsoyvwAhj3VLkemNyTkP7aWuLudXAnpXTf7l&show_text=true&width=500" |url-status= |language=Mon |work= |location=Thailand |archive-url= |archive-date= |access-date=24 October 2024 |via= |quote=}}</ref> == နိဿဲ == [[Category:ကဏ္ဍအဓိက!]] [[ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ]] tja9swas3gchc0dkvgofwd2d6xx781k 0 1799 54883 46404 2026-05-11T14:29:58Z কল্কি 5165 converted bare url(s) into full bibliographic citation(s) 54883 wikitext text/x-wiki တ္ၚဲကဵုဒါန်ဆီဂကူမန် ({{Lang-en|Mon National Blood Donation Day }}) ဂှ် ဗွဲလၟေၚ်သၞာံ ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ဂိတု ပုဟ် (၈) စွေက်မ္ဂး ကၠောန်သ္ပစၟတ်သမ္တီရ။ သ္ပဟိုတ်နူကဵု တၠဂုဏ် ဥက္ကံသ(ကော်) တၠဂုဏ် ဇြဝ်လာတ် ဒးဒုၚ်ရပ် စုတ်ထံၚ် ပ္ဍဲဂိတု ဂျာန်နဝါရဳ (၇) ၂၀၁၀ သၞာံ (၁၃၆၈ ဂိတုပုဟ် ၈ စွေက်) ဂှ် စၟတ်သမ္တီကၠုၚ် တ္ၚဲကဵုဒါန်ဆီမန်ရောၚ် တၠဂုဏ် သုခဟံသာ ဟီုရ<ref>{{Cite web |title=စၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲကဵုဒါန်ဆီဂကူမန် မရနုက်ကဵု ၃ ဝါ |url=https://mon.monnews.org/2013/02/07/ |access-date=2026-05-11 |website=ဌာန်ပရိုၚ်ဗၠးၜးမန် - IMNA}}</ref>။ ==စၟတ်သမ္တီတ္ၚဲကဵုဒါန်ဆီဂကူမန်== 19 January, 2016 ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲစၟတ်သမ္တီကဵုဒါန်ဆီဂကူမန် မရနုက်ကဵု (၆) ဝါတုဲ နကဵုဂလာန်ပိုဒ်မ္ဂး "ဆီရာမည သွက်ဇန်လောက" သာ်ဝွံကၠောန်သ္ပ သမ္တီလဝ်နွံရ<ref>https://web.facebook.com/photo.php?fbid=816096251851124&set=pcb.816098068517609&type=3&theater</ref>။ စၟတ်သမ္တီတ္ၚဲကဵုဒါန်ဆီဂကူမန် မရနုက်ကဵု (၈) ဝါဂှ် ဌာန-ကွာန်ကအ်ခပဳထဝ် ၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်မုဟ်ဍုၚ် လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ်ကီုရ<ref>https://web.facebook.com/search/top/?q=Mon%20Blood%20donation%20day&epa=SEARCH_BOX</ref>။ == တ္ၚဲကဵုဒါန်ဆီဂကူမန် မရနုက် (၃) ဝါ == တ္ၚဲကဵုဒါန်ဆီ ဂကူမန် မရနုက်ကဵု ၃ ဝါဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်ဏာ လ္တူဍုၚ်မတ်မလီု၊ ဍုၚ်မုဟ်ဍုၚ်ကေုာံ ဍုၚ်ဇြပ်ဗုတံပိဒၞဲါတုဲ ခမဳသၚ်၊ ဂကောံသၟတ်ကဵုကွးဘာတံကီု ကဵုလဝ်ဒါန်ဆီရ။ အသေအဟာန် ကဵုဒါန်ဆီလ္တူဍုၚ်မတ်မလီုဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ဒၞာဲဘာဇၞူတၠရတ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၃ ဂိတု ဖေဖဝ်ဝါရဳဂှ်တုဲ ခမဳသၚ်မန် ၅၀ ဇကုကဵု ကွးဘာတက္ကသဵု ၁၅ တၠတံ အာကဵုဒါန်ဆီပ္ဍဲရုၚ်ဂဥုဲဇၞော်ဍုၚ်မတ်မလီုကေုာံ ရုၚ်ဂဥုဲ ၚိုဲမဵုဂှ် ညးက္ဍိုက်ပ်ဂကောံ ရာမညလောဟိတ တၠဂုဏ် ဥက္ကံသ(ကော်)ဇြဝ်လာတ် ဟီုမြော်ရ။ လ္တူဍုၚ်မုဟ်ဍုၚ်ဂှ် ခမဳသၚ်ပွိုၚ်ဍုၚ်မုဟ်ဍုၚ်အပံၚ် ၜိုတ် ရ၀ ဇကုကဵု သၟတ်ၜိုတ် ၂၀တၠ၊ လ္တူဍုၚ်ဇြပ်ဗုဂှ် ခမဳသၚ်မန် ကေုာံ သၟတ်တံ ၜိုတ် ၁၀၀ တၠ ကဵုလဝ်ဒါန်ဆီဂှ် တၠဂုဏ်က္ဍိုက်ပ်ဂကောံ ကဵုဒါန်ဆီ ရာမညလောဟိတ တၠဂုဏ် သုခဟံသာဟီုမြော်ရ။ ရန်တၟံကဵုဒါန်ဆီဏံဂှ် သွက်မၞိဟ်ဒိုက်ဝါတ်ယဲ သြန်ဟွံမွဲတံ အခိၚ်ဟွံရုဲသွက်ဂွံ သုၚ်စောဲဆီမာန်ကီု သွက်ဂွံဒှ်စရာဲဂုဏ်ဖဵု အလုံဂကူမန်တံကီုတုဲ ကဵုကၠုၚ်ဒါန်ဆီရောၚ်ဂှ် တၠဂုဏ် သုခဟံဟာဟီုရ။ <br /> == တ္ၚဲကဵုဒါန်ဆီဂကူမန် မရနုက်ကဵု (၁၀) ဝါ == အသေအဟာန်တ္ၚဲကဵုဒါန်ဆီဂကူမန် မရနုက်ကဵု (၁၀) ဝါ ဂှ် ဂကောံရာမညလောဟိတ (ဗဟဵု) ဂကောံကဵုဒါန်ဆီဂကူမန် ကၠောန်ဗဒှ်ပ္ဍဲဌာန ဘာဗ္ဂေါပရိယတ္တိ ဍုၚ်မတ်မလီု ပ္ဍဲသၞာံ ၁၃၈၁၊ ဂိတုပုဟ် ၈ စွေက် တ္ၚဲသိုက် စၟတ်တ္ၚဲ (17.O1.2019) ရ။ ပ္ဍဲအစဳအဇန်တ္ၚဲဏအ်ဂှ် လၟေၚ် ၆ အစဳအဇန်ပါလုပ်တုဲ ပၞောဝ်တအ်ဂှ် အစဳအဇန်ဟီုတွံ၊ ဗှ်ထ္ၜးစရၚ်ကဵုဒါန်ဆီပွိုၚ်မွဲသၞာံ ကေုာံ ပတိုန်စရာဲကုညးကဵုဒါန်ပေၚ် ၅ အလန် ၁၀ အလန်တအ် ပါလုပ်ရ။ အစဳအဇန်ဂှ် စပ္တံ ၉ နာဍဳတုဲ သွက်ဂွံဟီုတွံ "ဖဵုကဵုဒါန်ဆီ"ဂှ် တၠဂုဏ်အ္စာသြဘာသ (M.A.)၊ "ဗီုမၚ်မွဲလွဳပရာဆီ"ဂှ် အ္စာၝောံ မိသိုက်ဆာန် (အထက်တန်းသူနာပြု-အထွေထွေရောဂါကုဆေရုံကြီး) တအ်ပါလုပ်ရ။ နဒဒှ်သ္ကိုပ်အခန်ဂှ် တၠဂုဏ်သူရိယ၊ တၠဂုဏ်ကောဏ္ဍည တအ်ညးၜါတၠ က္ဍိုက်ပ်ရေၚ်တၠုၚ်အာကဵုလဝ်ရ။ == နိဿဲ == [[Category:ကဏ္ဍအဓိက!]] [[ကဏ္ဍ:တ္ၚဲတၟေင် တ္ၚဲပရဲဂမၠိုင်]] {{DEFAULTSORT:တ္ၚဲကဵုဒါန်ဆီဂကူမန်}} kwxapdnyzf9h4h0x8ppydzt2jcokw52 0 1816 54884 46421 2026-05-11T14:38:22Z কল্কি 5165 /* ဝၚ် */ converted bare url(s) into full bibliographic citation(s) 54884 wikitext text/x-wiki တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် ဝွံ စပ္တန်နူသၞာံ ၁၃၇၈ ဂှ် စကၠောန်ကၠုၚ် ဗွဲကဆံၚ်ဂကူမန် မမံက်ပြာထာ ဒယှ်ပသမ္တီကဆံၚ်ကောန်ဂကူမန်မွဲရ။ ရန်တၟံကဵု "ကျာ်ဇၞော်အ္စာဇွောံ" ချူခၞံပြကိုဟ်လောကသိဒ္ဓိ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုၚ် (၁၁၀၂) သၞာံ၊ ဂိတုမာ် (၃) မံက်တေံတုဲ စၟတ်သမ္တီကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ်လဝ် တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်ရ။ နကဵုတၚ်ရန်တၟအ် (၃) တန်မ္ဂး * သွက်ဂွံသ္ပဒတန်အာ တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် * သွက်ဂွံပ္တိုန်စရာဲ အ္စာကဝိမန် * တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်ဝွံ ဂကောံအ္စာကၞေဟ်ခိုၚ်ၚ်မွဲ ညံၚ်ဂွံမံက် စွံပ္တန်လဝ်တုဲ ကၠောန်ဗဒှ်အာလဝ်ရ။ ==ဝၚ်== သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၃၆ (en-1974) သၞာံတေံရ စၟတ်သမ္တီကၠုၚ် တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်တုဲ အ္စာတၠကျာ်ဇၞော်အ္စာမန်ဂမၠိုၚ် ကၠောန်ကၠုၚ်လဝ်အိုတ်ရ။ ပထမကိုပ်ကၠာဂှ် ပ္ဍဲဘာက္ၜၚ်ထဝ် ဍုၚ်မတ်မလီုရ။ အ္စာကၞေဟ်လိက်ပတ်မန်တအ် ပံၚ်ကောံတုဲ ပ္ဍဲကဵုကၠောန်ဗဒှ်အသေအဟာန် တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် ဒၞဲါဘာဓါတ်ကျာ်၊ ဍုၚ်ကၟာဝက် ပ္ဍဲဂိတုဂျာန္နဝါရဳ ၃၀ (ဂိတုမာ် ၃ မံက်) ဏံမ္ဂး သီုကဵုဒက်ပ္တန်အာဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန်ခိုၚ်ၚ်မွဲရောၚ် ဂွံတီကေတ် နူကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်တအ်ဟီုရ။ “ဆအ္စာကၞေဟ် ပ္ဍဲဍုၚ် မ္ၚးဍုၚ်တအ် သၟးဟွံသေၚ်၊ သၟာလိက်ပတ် နူသွာၚ်နာနာ သီုကဵုရဲပ္တိတ်လိက်ပတ်၊ မဂ္ဂဇြေန်၊ ဂျာနေဝ်တအ်လေဝ် ညံၚ်ဂွံတိုန်ကီုဂှ် ဘိက်လဝ်တုဲယျ၊ အသေအဟာန်ဂှ် ပါ်လဝ် ၂ သ္ကုတ်၊ ဖါနူဂယးဂှ်တှေ် ကၠောန်ကောံဓရီု သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန်၊ ဗ္ဂါပ်သဝ်တ္ၚဲဂှ်တှေ် ကၠောန်အသေအဟာန် တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်” သာ်ဝွံ ညးအုပ်ကာ ကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် ဝဏ္ဏမာန် ဟီုရ။ သွက်ဂွံတိုန်စိုပ်အသေအဟာန်ဂှ် ဘိက်လဝ် သၟာလိက်ပတ်မန်ကီု သီုညးတက်တရးလိက် နူဒေသနာနာတအ်ကီု သီုဖအိုတ်မ္ဂး လၟိဟ်နွံၜိုတ် ၃၀၀ တၠရောၚ် ဂွံတီကေတ်နူကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်ဂှ်ကီုရ။ “ကျာ်ဇၞော်အ္စာသၟာလိက်ပတ်တအ် ဂစာန်ကၠုၚ်သွက်ဂွံဗဒှ်တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်ဂှ် တၟာလအ်ရ၊ ဆ္ဂးအခိၚ်ကၠောန်ဂွံ ဟွံစိုပ် (အကာဲအရာဟွံကဵု) ဏီတုဲ ဂွိုအ်ကၠောန်ဏီရ၊ လၟုဟ် ကၠောန်ဂွံ ကၠောန်ထေက်ရ ညာတ်ကေတ်ဗီုဂှ်ကီု ကျာ်ဇၞော်အ္စာပါလိတထေရ်လေဝ် ကော်ဟီုကီုတုဲ ပံက်တိုန်ကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ် ဂစာန်ချဳဒရာၚ်ကၠုၚ်ရ” သာ်ဝွံ လေဝ် ကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်တအ် ဟီုဂးရ။ လောန်ကၠုၚ် ၂၅၀ သၞာံပြၚ်တေံ ကျာ်ဇၞော်အ္စာစွောံ ပြာကတ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲအရာချူကှေ်လိက်ပတ်တုဲ လိက်ညးချူကှေ်ဂှ်လေဝ် နွံ ၁၀၀ ဂကူပြၚ်ရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ သ္ပဟိုတ်ကဵု တ္ၚဲကျာ်ဇၞော်အ္စာစွောံ ကှေ်ခၞံပြကိုဟ်လောကသိဒ္ဓိ အာစိုပ်ဒ္တုဲ ပ္ဍဲဂိတုမာ် ၃ မံက်၊ သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၁၀၂ တေံဂှ်တုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠမန်ဂမၠိုၚ်တအ် ကေၚ်သ္ပသမ္တီကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ်လဝ် တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်နွံရ။ “တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်ဏံဂှ် နူကဵု ၁၉၇၄ (သက္ကရာဇ်ဍုၚ်-၁၃၃၆) သၞာံတေံရ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠမန်တအ် စၟတ်သမ္တီကၠုၚ် ပ္ဍဲဘာက္ၜၚ်ထဝ် ဍုၚ်မတ်မလီုရ၊ နူဂှ်ချဳဂွံ ၜိုတ် ၃ သၞာံ၊ လၟုဟ်တာလျိုၚ်ဂှ် စိုပ်ကၠုၚ်လ္တူပၞးပိုဲယျ၊ တုဲပၠန် ဂကောံအ္စာကၞေဟ် မန်ဂှ်လေဝ် ပ္ဍဲကောန်ဂကူပိုဲလေဝ် ဒးနွံထေက်ဏောၚ် ဒုၚ်ကေတ်သာ်ဂှ်ကီုရ” သာ်ဝွံ အ္စာချူလိက်မန် နာဲအံၚ်ဇၞး (ရုတ္တံၚ်) ညးမဒှ်ဥက္ကဌကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်မန်ရ။ တုဲပၠန် အ္စာကၞေဟ်မန်တံဖအိုတ် ကၠုၚ်တိုန်အသေအဟာန် အိုတ်ညိဂှ်လေဝ် မိက်ဂွံဆဝ်မ္ၚုဟ်ဏာရ၊ လညာတ်ဇကုနွံဗီုလဵုရောဂှ်လေဝ် ပ္တိုန်ထ္ၜးဂံၚ်ၚ်သ္ကာသ္ကာအိုတ်ညိ၊ ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန် ဗိုန်န်ဗတ်မွဲ ညံၚ်ဂွံဒှ်ဂှ်လေဝ် ဗိုၚ်ပ္တန်အိုတ်ညိ ညးဆက်ဟီုဏာ ဂလာန်ဆဝ်မ္ၚုဟ်ရ။ တၚ်ရန်တၟံအဓိက ကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်ဂှ် နွံ ၃ တၚ်မ္ဂး ၁။ သွက်ဂွံသ္ပအာဒ္တန် တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် ၂။ သွက်ဂွံပ္တိုန်ဂုဏ်စရာဲ အ္စာကဝိမန် ၃။ ပ္ဍဲတ္ၚဲအ္စာကဝိမန်ဝွံ ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန်ခိုၚ်ၚ်မွဲ ညံၚ်ဂွံမံက် ရဴဝွံ ဂွံတီလဝ် အတိုၚ်လိက်ဘိက်ဂှ်ကီုရ။ ပၞောဝ်ကဵု ဂျာနေဝ်/မဂ္ဂဇြေန် တရးပ္တိတ်ကၠုၚ်လဝ် နကဵုဘာသာမန်ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲလက်ထက်အလဵုအသဳ (မဆလ) ဥူနေဝေန် ထ္ၜုတ်ကဵုတွဵုရးမန် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၄ တေံဂှ်တုဲ လိက်ဂတာပ်ခေတ် မဂ္ဂဇြေန်မန်လေဝ် မြဟ်တိတ်ကၠုၚ်ကီုရ။ လိက်ဂတာပ်ခေတ်ဝွံ အ္စာကၞေဟ်မန်တံ ချူလဝ်ကြက်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်သၟးတုဲ ဒၟါနူဝေါဟာမ္ဂး “ဍုၚ်မန်ဗျဟ်ဟ် ညံၚ်အိက်ပှ် မုဂှ်ရှ်ဟွံမွဲ” ဂှ်ရ ညးတက်တရးပ္တိတ် ကေုာံအ္စာကၞေဟ်မန် တၠဂုဏ်အ္စာဘဒ္ဒန္တ ပါလိတ (လၟုဟ် နွံပိုန်ဘာဓါတ်ကျာ် ဍုၚ်ကၟာဝက်)၊ ကျာ်ဇၞော်ဘာက္ၜၚ်ထဝ် ဘဒ္ဒန္တသိၚ်္ဃ (စဴသွဝ်) ကေုာံ ကျာ်ဇၞော်မန်မွဲတၠ တံ ဒးလုပ်ကၠုၚ်သ္ၚိစာတ် နကဵုဥပဒေပ္ဍဵုလိက်ရ<ref>{{Cite web |title=January 26, 2017 |url=https://mon.monnews.org/2017/01/26/ |access-date=2026-05-11 |website=ဌာန်ပရိုၚ်ဗၠးၜးမန် - IMNA}}</ref>။ ==တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်== စၟတ်တ္ၚဲ ၁၃၇၈ သၞာံ၊ ဂိတုမာ် ၃ မံက် (30 Jan, 2017) ဌာန-ဘာဓါတ်ကျာ်၊ ဍုၚ်ကၟာဝက်ရဇြာ ဂှ် သီုကလောန်တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် ကေုာံ သီုဒက်ပတန် ကောံဓရီု ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန် မဒှ်ရ။ == တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် မရနုက်ကဵု (၄) ဝါ == တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် မရနုက်ကဵု (၄) ဝါဂှ် ကၠောန်သ္ပတဴ ပ္ဍဲဍုၚ်လၟိုၚ် ပွိုၚ် ၂ တ္ၚဲရ။ ၁၃၈၁ ဂိတုမာ် ၂ မံက် (26 Jan,2020) ကေုာံ ၃ မံက် (27 Jan, 2020) ဗၞတ်ၜါဗ္တံဂှ် ပတမ်ပထမဂှ် "လိက်ပတ်ကဵုအကာဲအရာတ္ၚဲဏအ်" သ္ပက္ဍိုပ်လိက် ဟီုတွံတုဲ၊ ပတမ်ဒုတိယဂှ် "ပရေၚ်ထိၚ်ဒဝ် အရေဝ် လိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ်မန်" သာ်ဝွံ စွံက္ဍိုပ်ဟီုတွံအိုတ်ရ။ သ္ဘၚ်မရနုက်ကဵု ၄ ဝါဂှ် ကၠောန်သ္ပတဴ ပ္ဍဲဗလး[[ဝၚ်ကျာ်ကေလာသ ဝၚ်တၟိ|ကျာ်ကေလာသ]] [[လၟိုၚ်၊ ဍုၚ်|ဍုၚ်လၟိုၚ်]]ရ။ === ဗီုပြၚ်ချဳဒရာၚ်ဂမၠိုၚ် === နူကဵု မုက်လိက်ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန်တအ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ဇာန်နဝါရဳဂှ် ညးတအ်ပတိုန်လဝ်တၚ်ဂၞေၚ်မ္ဂး "တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် (ဂိတုမာ် ၃ မံက်) သၞာံဏံဂှ် ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန် ကဵု ဂကောံအ္စာကၞေဟ်ဒေသဍုၚ်ပါ်လၟိုၚ် တံ ပံၚ်တောဲတုဲ စဳဇန် သွက်ဂွံကၠောန်အာ ပ္ဍဲဍုၚ်ပါ်လၟိုၚ်ရောၚ် ချပ်သဳကၠဳလဝ်ရ။ အစဳဇန်ဗီုပြၚ်သွက်ဂွံကၠောန်တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် ဂှ် ဂိတုပုဟ် ၃ စွေက် (January 12) ဏံမ္ဂး ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန် တံကဵု ဂကောံအ္စာကၞေဟ် ဒေသဍုၚ်ပါ်လၟိုၚ်တံ ကၠောန်သ္ပကောံဓရီု သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ် တုဲ ဒၞာဲဌာနကၠောန်ကီု၊ ဗီုပြၚ်အစဳဇန်ကၠောန်ကီုဂှ် ချပ်သဳကၠဳအာညးသ္ကံရောၚ်" သာ်ဝွံ ဂွံဆဵုကေတ်ရ<ref>[https://web.facebook.com/search/top/?q=%E1%80%82%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%B9%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BE%E1%80%B1%E1%80%9F%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%BA&em=1 https://web.facebook.com/search/top/?]</ref>။ ==== ဒက်ပတန်ဏာ ကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ် တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် မရနုက်ကဵု (၄) ဝါတုဲဒှ် ==== "၁၃၈၁၊ ဂိတုပုဟ် ၃ စွေက် သွက်ဂွံကၠောန်အာ တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် မရနုက်ကဵု (၄) ဝါ ပ္ဍဲဌာန် ဍုၚ်လၟိုၚ်ဂှ် [[ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန်]]ကဵု ဂကောံအ္စာကၞေဟ် ဒေသဍုၚ်လၟိုၚ်တံ ပံၚ်တောဲကၠောန်သ္ပကောံဓရီု ပ္ဍဲဘာကျာ် (ဍုၚ်လၟိုၚ်) တုဲ ဒက်ပတန်ဏာ ကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်တုဲဒှ်အာရ။ ပ္ဍဲကဵု ကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ် တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် ဂှ် ဥက္ကဌ ဂှ် အ္စာကၞေဟ် နာဲယသ (တၟံကၞေၚ်) ဒုဥက္ကဌ အ္စာကၞေဟ် နာဲလျးရတ် (ဖက်ဆောညးအုပ်ကာ ၂ ဂကောံအ္စာကၞေဟ်)၊ ညးအုပ်ကာ အ္စာကၞေဟ် ဝဏ္ဏမာန် (ညးအုပ်ကာ ဂကောံအ္စာကၞေဟ်)၊ အ္စာကၞေဟ် နန်တၠနာဲ (ဖက်ဆောညးအုပ်ကာ ၁)၊ အ္စာကၞေဟ် မန်ထဝ် (လၟိုၚ်) (ဖက်ဆောညးအုပ်ကာ ၂) ကေုာံ ဂကောံကမ္မတဳ လၟိဟ် (၂၀) တၠပြၚ် ဒက်ပတန်ဏာရ။ တုဲပၠန် လၟေၚ်ကမၠောန်သွာၚ်နာနာဂှ် ထပ်ရုဲစှ်ဏာ တာလျိုၚ်အဆံၚ်ဆံၚ်တုဲ ဂိတု (၇) စွေက်ဏံမ္ဂး ကလေၚ်ကော်အာကောံဓရီုပၠန်တုဲ ထပ်လးဖျေံအာ အစဳဇန်ဗီုပြၚ်ကၠောန်တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် ဂှ်ရောၚ်" သာ်ဏအ်လေဝ် ညးတအ်ထၟံက်ပတိုန်လဝ် ပ္ဍဲလ္တူမုက်လိက်ဂကောံညးတအ်ရ<ref>https://web.facebook.com/MonWriters Jan 19, 2020</ref>။ ==နိဿဲ == [[Category:ကဏ္ဍအဓိက!]] [[Category:လိက်ပတ်မန်]] 3lr8h97dkdmukilo4wpw6c7jvqxx304 4 7057 54871 54794 2026-05-11T12:06:26Z Aue Nai 24 54871 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 20px; text-align: center; margin-bottom: 20px; border-radius: 8px;"> <span style="font-size: 150%; font-weight: bold;">🤝 ဒုင်တၠုင်ရအဴ ဇရေင် ပါင်မုက် ဂကောံ ဝဳကဳပဳဒဳယာ မန်</span><br><br> <span style="font-size: 110%;">ပါင်မုက် ဏအ် ဝွံ ဒှ် ဗဟဵု ဌာန် သွက် ညးမလုပ် ပလေဝ်ဒါန် (Editors) ကေုာံ ညးမချူ လိက် တအ် သွက်ဂွံ လ္ၚတ် ပရိုင် တၟိ၊ ဂၠာဲ ကမၠောန် သွက်ဂွံ ပါလုပ်၊ ကေုာံ သဳကၠဳ ပရူပရာ မဆေင်စပ် ကု ဝဳကဳပဳဒဳယာ မန် ရ။</span> </div> {| style="width: 100%; background: transparent; margin-top: 0.5em; border-spacing: 0;" |- | style="width: 60%; vertical-align: top; padding-right: 15px;" | <div style="border: 1px solid #c8ccd1; background: #ffffff; padding: 15px; margin-bottom: 20px; border-top: 4px solid #3366cc; border-radius: 4px;"> === 📌 အရာ နာဲတအ် လုပ် ပါလုပ် မာန် (What you can do) === ယဝ်ရ နာဲ မိက်ဂွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ လၟေင် ကမၠောန် ဝဳကဳပဳဒဳယာ မ္ဂး၊ အရာ ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ဒှ် ကမၠောန် နာဲတအ် ကၠောန် ရီုဗင် မာန် ရ- * '''ခၞံဗဒှ် မုက်လိက် တၟိ:''' ဂၠာဲ ရံင် မုက်လိက် မထေက် ကု ဒး ချူ တုဲ စ ချူ ပါလုပ် မာန် ရ။ လ္ၚတ် ရံင် ပ္ဍဲ [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:မုက်လိက် မထေက်ကဵုဒးနွံဂမၠိုင်]] ညိ။ * '''ပလေဝ်ဒါန် ကေုာံ လဟဵု:''' မုက်လိက် မဂၠေအ် လောန် တအ် (Stubs) ဂှ် ထပ် စုတ် တင်နင် သွက်ဂွံ ဍိုက်ပေင် အာ ကဆံင် သၠုင်။ လုပ် ရံင် ပ္ဍဲ [[:Category:မုက်လိက် သွက်ဂွံ ထပ် ပလေဝ်ဒါန်]] ညိ။ * '''စုတ် ဗီုရုပ်:''' ဂၠာဲ ဗီုရုပ် မဆေင်စပ် နူ [https://commons.wikimedia.org/ Wikimedia Commons] တုဲ ထပ် စုတ် ပ္ဍဲ မုက်လိက် သွက်ဂွံ ကျေဝ်ဂေါဝ် ကေုာံ ကၠိုဟ် လောဲ။ * '''ကၠာဲစၠောအ် ဘာသာ:''' ကၠာဲစၠောအ် မုက်လိက် ဝင်၊ ပထဝဳ ကေုာံ ပညာ နာနာ နူကဵု ဝဳကဳပဳဒဳယာ အင်္ဂလိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဗၟာ ဇရေင် ဘာသာမန်။ * '''ပလေဝ် သဒ္ဒါ ကေုာံ စာလုံးပေါင်း:''' ရီုဗင် ပလေဝ်ဒါန် ကဵု ဒၞာဲ မဟွံ ဍာံပြ တအ်။ </div> <div style="border: 1px solid #c8ccd1; background: #ffffff; padding: 15px; margin-bottom: 20px; border-top: 4px solid #00af89; border-radius: 4px;"> === 📰 ပရိုင် ကေုာံ လလောင်တြး (News & Announcements) === * '''လၟိဟ် မုက်လိက်:''' ဝဳကဳပဳဒဳယာ မန် လၟုဟ် နွံ လၟိဟ် မုက်လိက် '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' မုက်လိက် ယျ။ တင်ဂုဏ် ကု ညးလွပ်၊ ညးမလုပ် ပလေဝ်ဒါန် သီုဖအိုတ် ရ။ * '''ပရိုင် တၟိ:''' (ပရိုင် လလောင်တြး တၟိတၟိ မပ္တံ ကု ပေါဲ ပကောံ မုက်လိက်၊ သဘင် သဳကၠဳ တအ် ဂှ် ထပ် စုတ် ပ္ဍဲ ဏအ် မာန် ရ။) </div> | style="width: 40%; vertical-align: top; padding-left: 10px;" | <div style="border: 1px solid #c8ccd1; background: #f5faff; padding: 15px; margin-bottom: 20px; border-top: 4px solid #ffcc33; border-radius: 4px;"> === 💡 အရီုအဗင် ကေုာံ တင်နင်ဂမၠိုင် (Help & Resources) === ယဝ်ရ နာဲ ဒှ် ညးမစကၠောန် တၟိ မွဲ မ္ဂး လေန် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ဒှ် အရီုအဗင် သွက် နာဲ ရ- * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:မုက်လိက် သွက် ညးမစကၠောန်တၟိ|သွက် ညးမစကၠောန်တၟိ]] - ဌာန် ဒတန် စကၠောန်။ * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ဖလာတ်ဗတောန်|ဖလာတ်ဗတောန် (Sandbox)]] - ဒၞာဲ သွက်ဂွံ စမ်ၜတ် လဒက်ပ္တန် ကောဒ် ဝဳကဳ အလဵု ဇကု။ * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:သၞောဝ် ကေုာံ စေဝ်ပၞောန်ဂမၠိုင်|သၞောဝ် ကေုာံ စေဝ်ပၞောန်]] - သၞောဝ် အဓိက သွက် ဝဳကဳပဳဒဳယာ မန်။ * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ဖဴသဳကၠဳ|ဖဴသဳကၠဳ (Village Pump)]] - ဒၞာဲ သွက်ဂွံ သၟာန် ပြသၞာ ကေုာံ သဳကၠဳ ကု ညးလွပ် တၞဟ်ဟ်။ * [[wikt:mnw:မုက်လိက်_တမ်|ဝိက်ရှေန်နရဳ မန်]] - ဒၞာဲ ဂၠာဲ အဓိပ္ပါယ် ဝေါဟာရ ဘာသာမန်။ </div> <div style="border: 1px solid #c8ccd1; background: #f8f9fa; padding: 15px; margin-bottom: 20px; border-top: 4px solid #dd3333; border-radius: 4px;"> === 👥 ဂကောံ ညးလွပ် (Community) === * [[Special:RecentChanges|ပလေဝ်ဒါန်လဝ် ပြဟ်ဟ်]] (Recent Changes) - စရင် ကမၠောန် မလုပ် ပလေဝ်ဒါန် လဝ် လတ်လတ် ဏအ်။ * [[:Category:ညးလွပ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ|ညးလွပ်ဂမၠိုင်]] - စရင် ညးလွပ် မပါလုပ် ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ မန်။ * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:က္ဍိုက်က္ဍိုပ်ဂမၠိုင်|က္ဍိုက်က္ဍိုပ်ဂမၠိုင် (Administrators)]] - ညးမၞုံ ကု တာလျိုင် သွက်ဂွံ အုပ်ကွပ် ကေုာံ ရီုဗင် သောတ်သြး ပြသၞာ နာနာ။ </div> |} [[ကဏ္ဍ:ဝဳကဳပဳဒဳယာ ပါၚ်မုက် ဂကောံ]] [[ကဏ္ဍ:ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဂကောံ မၞိဟ်]] 7eleo0dqn71bvd27i5h59ayg0hdjz84 828 11027 54888 54771 2026-05-12T11:17:29Z Htawmonzel 25 54888 Scribunto text/plain -- -- This module implements {{Infobox}} -- local p = {} local navbar = require('Module:Navbar')._navbar local args = {} local origArgs = {} local root local function notempty( s ) return s and s:match( '%S' ) end local function fixChildBoxes(sval, tt) if notempty(sval) then local marker = '<span class=special_infobox_marker>' local s = sval s = mw.ustring.gsub(s, '(<%s*[Tt][Rr])', marker .. '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(</[Tt][Rr]%s*>)', '%1' .. marker) if s:match(marker) then s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '%s*' .. marker, '') s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n]|-[^\r\n]*[\r\n])%s*' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '%s*([\r\n]|-)', '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(</[Cc][Aa][Pp][Tt][Ii][Oo][Nn]%s*>%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(<%s*[Tt][Aa][Bb][Ll][Ee][^<>]*>%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '^(%{|[^\r\n]*[\r\n]%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n]%{|[^\r\n]*[\r\n]%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '(%s*</[Tt][Aa][Bb][Ll][Ee]%s*>)', '%1') s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '(%s*\n|%})', '%1') end if s:match(marker) then local subcells = mw.text.split(s, marker) s = '' for k = 1, #subcells do if k == 1 then s = s .. subcells[k] .. '</' .. tt .. '></tr>' elseif k == #subcells then local rowstyle = ' style="display:none"' if notempty(subcells[k]) then rowstyle = '' end s = s .. '<tr' .. rowstyle ..'><' .. tt .. ' colspan=2>\n' .. subcells[k] elseif notempty(subcells[k]) then if (k % 2) == 0 then s = s .. subcells[k] else s = s .. '<tr><' .. tt .. ' colspan=2>\n' .. subcells[k] .. '</' .. tt .. '></tr>' end end end end -- the next two lines add a newline at the end of lists for the PHP parser -- https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template_talk:Infobox_musical_artist&oldid=849054481 -- remove when [[:phab:T191516]] is fixed or OBE s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n][%*#;:][^\r\n]*)$', '%1\n') s = mw.ustring.gsub(s, '^([%*#;:][^\r\n]*)$', '%1\n') s = mw.ustring.gsub(s, '^([%*#;:])', '\n%1') s = mw.ustring.gsub(s, '^(%{%|)', '\n%1') return s else return sval end end local function union(t1, t2) -- Returns the union of the values of two tables, as a sequence. local vals = {} for k, v in pairs(t1) do vals[v] = true end for k, v in pairs(t2) do vals[v] = true end local ret = {} for k, v in pairs(vals) do table.insert(ret, k) end return ret end local function getArgNums(prefix) -- Returns a table containing the numbers of the arguments that exist -- for the specified prefix. For example, if the prefix was 'data', and -- 'data1', 'data2', and 'data5' exist, it would return {1, 2, 5}. local nums = {} for k, v in pairs(args) do local num = tostring(k):match('^' .. prefix .. '([1-9]%d*)$') if num then table.insert(nums, tonumber(num)) end end table.sort(nums) return nums end local function addRow(rowArgs) -- Adds a row to the infobox, with either a header cell -- or a label/data cell combination. if rowArgs.header and rowArgs.header ~= '_BLANK_' then root :tag('tr') :addClass(rowArgs.rowclass) :cssText(rowArgs.rowstyle) :attr('id', rowArgs.rowid) :tag('th') :attr('colspan', 2) :attr('id', rowArgs.headerid) :addClass(rowArgs.class) :addClass(args.headerclass) :css('text-align', 'center') :cssText(args.headerstyle) :cssText(rowArgs.rowcellstyle) :wikitext(fixChildBoxes(rowArgs.header, 'th')) if rowArgs.data then root:wikitext('[[Category:Pages which use infobox templates with ignored data cells]]') end elseif rowArgs.data then if not rowArgs.data:gsub('%[%[%s*[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]%s*:[^]]*]]', ''):match('^%S') then rowArgs.rowstyle = 'display:none' end local row = root:tag('tr') row:addClass(rowArgs.rowclass) row:cssText(rowArgs.rowstyle) row:attr('id', rowArgs.rowid) if rowArgs.label then row :tag('th') :attr('scope', 'row') :attr('id', rowArgs.labelid) :cssText(args.labelstyle) :cssText(rowArgs.rowcellstyle) :wikitext(rowArgs.label) :done() end local dataCell = row:tag('td') if not rowArgs.label then dataCell :attr('colspan', 2) :css('text-align', 'center') end dataCell :attr('id', rowArgs.dataid) :addClass(rowArgs.class) :cssText(rowArgs.datastyle) :cssText(rowArgs.rowcellstyle) :wikitext(fixChildBoxes(rowArgs.data, 'td')) end end local function renderTitle() if not args.title then return end root :tag('caption') :addClass(args.titleclass) :cssText(args.titlestyle) :wikitext(args.title) end local function renderAboveRow() if not args.above then return end root :tag('tr') :tag('th') :attr('colspan', 2) :addClass(args.aboveclass) :css('text-align', 'center') :css('font-size', '125%') :css('font-weight', 'bold') :cssText(args.abovestyle) :wikitext(fixChildBoxes(args.above,'th')) end local function renderBelowRow() if not args.below then return end root :tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', '2') :addClass(args.belowclass) :css('text-align', 'center') :cssText(args.belowstyle) :wikitext(fixChildBoxes(args.below,'td')) end local function renderSubheaders() if args.subheader then args.subheader1 = args.subheader end if args.subheaderrowclass then args.subheaderrowclass1 = args.subheaderrowclass end local subheadernums = getArgNums('subheader') for k, num in ipairs(subheadernums) do addRow({ data = args['subheader' .. tostring(num)], datastyle = args.subheaderstyle, rowcellstyle = args['subheaderstyle' .. tostring(num)], class = args.subheaderclass, rowclass = args['subheaderrowclass' .. tostring(num)] }) end end local function renderImages() if args.image then args.image1 = args.image end if args.caption then args.caption1 = args.caption end local imagenums = getArgNums('image') for k, num in ipairs(imagenums) do local caption = args['caption' .. tostring(num)] local data = mw.html.create():wikitext(args['image' .. tostring(num)]) if caption then data :tag('div') :cssText(args.captionstyle) :wikitext(caption) end addRow({ data = tostring(data), datastyle = args.imagestyle, class = args.imageclass, rowclass = args['imagerowclass' .. tostring(num)] }) end end local function preprocessRows() -- Gets the union of the header and data argument numbers, -- and renders them all in order using addRow. local rownums = union(getArgNums('header'), getArgNums('data')) table.sort(rownums) local lastheader for k, num in ipairs(rownums) do if args['header' .. tostring(num)] then if lastheader then args['header' .. tostring(lastheader)] = nil end lastheader = num elseif args['data' .. tostring(num)] and args['data' .. tostring(num)]:gsub('%[%[%s*[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]%s*:[^]]*]]', ''):match('^%S') then local data = args['data' .. tostring(num)] if data:gsub('%[%[%s*[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]%s*:[^]]*]]', ''):match('%S') then lastheader = nil end end end if lastheader then args['header' .. tostring(lastheader)] = nil end end local function renderRows() -- Gets the union of the header and data argument numbers, -- and renders them all in order using addRow. local rownums = union(getArgNums('header'), getArgNums('data')) table.sort(rownums) for k, num in ipairs(rownums) do addRow({ header = args['header' .. tostring(num)], label = args['label' .. tostring(num)], data = args['data' .. tostring(num)], datastyle = args.datastyle, class = args['class' .. tostring(num)], rowclass = args['rowclass' .. tostring(num)], rowstyle = args['rowstyle' .. tostring(num)], rowcellstyle = args['rowcellstyle' .. tostring(num)], dataid = args['dataid' .. tostring(num)], labelid = args['labelid' .. tostring(num)], headerid = args['headerid' .. tostring(num)], rowid = args['rowid' .. tostring(num)] }) end end local function renderNavBar() if not args.name then return end root :tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', '2') :css('text-align', 'right') :wikitext(navbar{ args.name, mini = 1, }) end local function renderItalicTitle() local italicTitle = args['italic title'] and mw.ustring.lower(args['italic title']) if italicTitle == '' or italicTitle == 'force' or italicTitle == 'yes' then root:wikitext(mw.getCurrentFrame():expandTemplate({title = 'italic title'})) end end local function renderTrackingCategories() if args.decat ~= 'yes' then if args.child == 'yes' then if args.title then root:wikitext('') end elseif #(getArgNums('data')) == 0 and mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 then root:wikitext('[[Category:Articles which use infobox templates with no data rows]]') end end end local function _infobox() -- Specify the overall layout of the infobox, with special settings -- if the infobox is used as a 'child' inside another infobox. if args.child ~= 'yes' then root = mw.html.create('table') root :addClass((args.subbox ~= 'yes') and 'infobox' or nil) :addClass(args.bodyclass) if args.subbox == 'yes' then root :css('padding', '0') :css('border', 'none') :css('margin', '-3px') :css('width', 'auto') :css('min-width', '100%') :css('font-size', '100%') :css('clear', 'none') :css('float', 'none') :css('background-color', 'transparent') else root :css('width', '22em') end root :cssText(args.bodystyle) renderTitle() renderAboveRow() else root = mw.html.create() root :wikitext(args.title) end renderSubheaders() renderImages() if args.autoheaders then preprocessRows() end renderRows() renderBelowRow() renderNavBar() renderItalicTitle() renderTrackingCategories() return tostring(root) end local function preprocessSingleArg(argName) -- If the argument exists and isn't blank, add it to the argument table. -- Blank arguments are treated as nil to match the behaviour of ParserFunctions. if origArgs[argName] and origArgs[argName] ~= '' then args[argName] = origArgs[argName] end end local function preprocessArgs(prefixTable, step) -- Assign the parameters with the given prefixes to the args table, in order, in batches -- of the step size specified. This is to prevent references etc. from appearing in the -- wrong order. The prefixTable should be an array containing tables, each of which has -- two possible fields, a "prefix" string and a "depend" table. The function always parses -- parameters containing the "prefix" string, but only parses parameters in the "depend" -- table if the prefix parameter is present and non-blank. if type(prefixTable) ~= 'table' then error("Non-table value detected for the prefix table", 2) end if type(step) ~= 'number' then error("Invalid step value detected", 2) end -- Get arguments without a number suffix, and check for bad input. for i,v in ipairs(prefixTable) do if type(v) ~= 'table' or type(v.prefix) ~= "string" or (v.depend and type(v.depend) ~= 'table') then error('Invalid input detected to preprocessArgs prefix table', 2) end preprocessSingleArg(v.prefix) -- Only parse the depend parameter if the prefix parameter is present and not blank. if args[v.prefix] and v.depend then for j, dependValue in ipairs(v.depend) do if type(dependValue) ~= 'string' then error('Invalid "depend" parameter value detected in preprocessArgs') end preprocessSingleArg(dependValue) end end end -- Get arguments with number suffixes. local a = 1 -- Counter variable. local moreArgumentsExist = true while moreArgumentsExist == true do moreArgumentsExist = false for i = a, a + step - 1 do for j,v in ipairs(prefixTable) do local prefixArgName = v.prefix .. tostring(i) if origArgs[prefixArgName] then moreArgumentsExist = true -- Do another loop if any arguments are found, even blank ones. preprocessSingleArg(prefixArgName) end -- Process the depend table if the prefix argument is present and not blank, or -- we are processing "prefix1" and "prefix" is present and not blank, and -- if the depend table is present. if v.depend and (args[prefixArgName] or (i == 1 and args[v.prefix])) then for j,dependValue in ipairs(v.depend) do local dependArgName = dependValue .. tostring(i) preprocessSingleArg(dependArgName) end end end end a = a + step end end local function parseDataParameters() -- Parse the data parameters in the same order that the old {{infobox}} did, so that -- references etc. will display in the expected places. Parameters that depend on -- another parameter are only processed if that parameter is present, to avoid -- phantom references appearing in article reference lists. preprocessSingleArg('autoheaders') preprocessSingleArg('child') preprocessSingleArg('bodyclass') preprocessSingleArg('subbox') preprocessSingleArg('bodystyle') preprocessSingleArg('title') preprocessSingleArg('titleclass') preprocessSingleArg('titlestyle') preprocessSingleArg('above') preprocessSingleArg('aboveclass') preprocessSingleArg('abovestyle') preprocessArgs({ {prefix = 'subheader', depend = {'subheaderstyle', 'subheaderrowclass'}} }, 10) preprocessSingleArg('subheaderstyle') preprocessSingleArg('subheaderclass') preprocessArgs({ {prefix = 'image', depend = {'caption', 'imagerowclass'}} }, 10) preprocessSingleArg('captionstyle') preprocessSingleArg('imagestyle') preprocessSingleArg('imageclass') preprocessArgs({ {prefix = 'header'}, {prefix = 'data', depend = {'label'}}, {prefix = 'rowclass'}, {prefix = 'rowstyle'}, {prefix = 'rowcellstyle'}, {prefix = 'class'}, {prefix = 'dataid'}, {prefix = 'labelid'}, {prefix = 'headerid'}, {prefix = 'rowid'} }, 50) preprocessSingleArg('headerclass') preprocessSingleArg('headerstyle') preprocessSingleArg('labelstyle') preprocessSingleArg('datastyle') preprocessSingleArg('below') preprocessSingleArg('belowclass') preprocessSingleArg('belowstyle') preprocessSingleArg('name') args['italic title'] = origArgs['italic title'] -- different behaviour if blank or absent preprocessSingleArg('decat') end function p.infobox(frame) -- If called via #invoke, use the args passed into the invoking template. -- Otherwise, for testing purposes, assume args are being passed directly in. if frame == mw.getCurrentFrame() then origArgs = frame:getParent().args else origArgs = frame end parseDataParameters() return _infobox() end function p.infoboxTemplate(frame) -- For calling via #invoke within a template origArgs = {} for k,v in pairs(frame.args) do origArgs[k] = mw.text.trim(v) end parseDataParameters() return _infobox() end return p 4km1zqpjuf4lw1tyb5q08lm6pkwinjo 54889 54888 2026-05-12T11:19:23Z Htawmonzel 25 ကလေင်ပလီု မူတၟိ[[Special:Diff/54888|54888]]နကု[[Special:Contributions/Htawmonzel|Htawmonzel]] ([[User talk:Htawmonzel|ဓရီုကျာ]]) 54889 Scribunto text/plain -- Module:Infobox -- Core infobox module for Mon Wikipedia / Mon Wiktionary local p = {} local function getImage(frame, image, size) if not image or image == '' then return '' end local args = { image = image, size = size or '220x200px', sizedefault = '220x200px' } return frame:expandTemplate{ title = 'ထာမ်ပလိက်:InfoboxImage', args = args } end function p.infobox(frame) local args = frame.args local title = args.title or args.name or frame:getParent():getTitle() local image = args.image or '' local image_size = args.image_size or '220x200px' local caption = args.caption or '' local headerstyle = args.headerstyle or 'background: #2c3e50; color: white; font-size: 120%;' local labelstyle = args.labelstyle or 'background: #e6f0fa; width: 35%;' local root = mw.html.create('table') root:addClass('infobox') root:css('width', '22em') root:css('float', 'right') root:css('clear', 'right') root:css('margin', '0 0 1em 1em') root:css('background', '#f8f9fa') root:css('border', '1px solid #a2a9b1') root:css('font-size', '88%') -- Caption / Title local captionElem = root:tag('caption') captionElem:css('font-size', '125%') captionElem:css('font-weight', 'bold') captionElem:css('padding', '0.2em') captionElem:css('background', '#2c3e50') captionElem:css('color', 'white') captionElem:wikitext(title) -- Image if image and image ~= '' then local imgRow = root:tag('tr') local imgCell = imgRow:tag('td') imgCell:attr('colspan', '2') imgCell:css('text-align', 'center') imgCell:wikitext(getImage(frame, image, image_size)) if caption and caption ~= '' then local capRow = root:tag('tr') local capCell = capRow:tag('td') capCell:attr('colspan', '2') capCell:css('text-align', 'center') capCell:css('font-size', '90%') capCell:wikitext(caption) end end -- Process other parameters as rows for k, v in pairs(args) do -- Skip handled parameters if k ~= 'title' and k ~= 'name' and k ~= 'image' and k ~= 'image_size' and k ~= 'caption' and k ~= 'headerstyle' and k ~= 'labelstyle' and type(k) == 'string' and not k:match('^%d+$') then if v and v ~= '' then local row = root:tag('tr') local label = row:tag('th') label:css('background', '#e6f0fa') label:css('width', '35%') label:css('vertical-align', 'top') label:css('padding', '0.2em 0.4em') label:wikitext(k) local data = row:tag('td') data:css('vertical-align', 'top') data:css('padding', '0.2em 0.4em') data:wikitext(v) end end end return tostring(root) end function p.infoboxTemplate(frame) return p.infobox(frame) end return p sds90ipki0b4wvwpgn7n4r7a7k0s29f 54890 54889 2026-05-12T11:20:01Z Htawmonzel 25 ကလေင်ပလီု မူတၟိ[[Special:Diff/54889|54889]]နကု[[Special:Contributions/Htawmonzel|Htawmonzel]] ([[User talk:Htawmonzel|ဓရီုကျာ]]) 54890 Scribunto text/plain -- -- This module implements {{Infobox}} -- local p = {} local navbar = require('Module:Navbar')._navbar local args = {} local origArgs = {} local root local function notempty( s ) return s and s:match( '%S' ) end local function fixChildBoxes(sval, tt) if notempty(sval) then local marker = '<span class=special_infobox_marker>' local s = sval s = mw.ustring.gsub(s, '(<%s*[Tt][Rr])', marker .. '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(</[Tt][Rr]%s*>)', '%1' .. marker) if s:match(marker) then s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '%s*' .. marker, '') s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n]|-[^\r\n]*[\r\n])%s*' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '%s*([\r\n]|-)', '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(</[Cc][Aa][Pp][Tt][Ii][Oo][Nn]%s*>%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(<%s*[Tt][Aa][Bb][Ll][Ee][^<>]*>%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '^(%{|[^\r\n]*[\r\n]%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n]%{|[^\r\n]*[\r\n]%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '(%s*</[Tt][Aa][Bb][Ll][Ee]%s*>)', '%1') s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '(%s*\n|%})', '%1') end if s:match(marker) then local subcells = mw.text.split(s, marker) s = '' for k = 1, #subcells do if k == 1 then s = s .. subcells[k] .. '</' .. tt .. '></tr>' elseif k == #subcells then local rowstyle = ' style="display:none"' if notempty(subcells[k]) then rowstyle = '' end s = s .. '<tr' .. rowstyle ..'><' .. tt .. ' colspan=2>\n' .. subcells[k] elseif notempty(subcells[k]) then if (k % 2) == 0 then s = s .. subcells[k] else s = s .. '<tr><' .. tt .. ' colspan=2>\n' .. subcells[k] .. '</' .. tt .. '></tr>' end end end end -- the next two lines add a newline at the end of lists for the PHP parser -- https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template_talk:Infobox_musical_artist&oldid=849054481 -- remove when [[:phab:T191516]] is fixed or OBE s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n][%*#;:][^\r\n]*)$', '%1\n') s = mw.ustring.gsub(s, '^([%*#;:][^\r\n]*)$', '%1\n') s = mw.ustring.gsub(s, '^([%*#;:])', '\n%1') s = mw.ustring.gsub(s, '^(%{%|)', '\n%1') return s else return sval end end local function union(t1, t2) -- Returns the union of the values of two tables, as a sequence. local vals = {} for k, v in pairs(t1) do vals[v] = true end for k, v in pairs(t2) do vals[v] = true end local ret = {} for k, v in pairs(vals) do table.insert(ret, k) end return ret end local function getArgNums(prefix) -- Returns a table containing the numbers of the arguments that exist -- for the specified prefix. For example, if the prefix was 'data', and -- 'data1', 'data2', and 'data5' exist, it would return {1, 2, 5}. local nums = {} for k, v in pairs(args) do local num = tostring(k):match('^' .. prefix .. '([1-9]%d*)$') if num then table.insert(nums, tonumber(num)) end end table.sort(nums) return nums end local function addRow(rowArgs) -- Adds a row to the infobox, with either a header cell -- or a label/data cell combination. if rowArgs.header and rowArgs.header ~= '_BLANK_' then root :tag('tr') :addClass(rowArgs.rowclass) :cssText(rowArgs.rowstyle) :attr('id', rowArgs.rowid) :tag('th') :attr('colspan', 2) :attr('id', rowArgs.headerid) :addClass(rowArgs.class) :addClass(args.headerclass) :css('text-align', 'center') :cssText(args.headerstyle) :cssText(rowArgs.rowcellstyle) :wikitext(fixChildBoxes(rowArgs.header, 'th')) if rowArgs.data then root:wikitext('[[Category:Pages which use infobox templates with ignored data cells]]') end elseif rowArgs.data then if not rowArgs.data:gsub('%[%[%s*[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]%s*:[^]]*]]', ''):match('^%S') then rowArgs.rowstyle = 'display:none' end local row = root:tag('tr') row:addClass(rowArgs.rowclass) row:cssText(rowArgs.rowstyle) row:attr('id', rowArgs.rowid) if rowArgs.label then row :tag('th') :attr('scope', 'row') :attr('id', rowArgs.labelid) :cssText(args.labelstyle) :cssText(rowArgs.rowcellstyle) :wikitext(rowArgs.label) :done() end local dataCell = row:tag('td') if not rowArgs.label then dataCell :attr('colspan', 2) :css('text-align', 'center') end dataCell :attr('id', rowArgs.dataid) :addClass(rowArgs.class) :cssText(rowArgs.datastyle) :cssText(rowArgs.rowcellstyle) :wikitext(fixChildBoxes(rowArgs.data, 'td')) end end local function renderTitle() if not args.title then return end root :tag('caption') :addClass(args.titleclass) :cssText(args.titlestyle) :wikitext(args.title) end local function renderAboveRow() if not args.above then return end root :tag('tr') :tag('th') :attr('colspan', 2) :addClass(args.aboveclass) :css('text-align', 'center') :css('font-size', '125%') :css('font-weight', 'bold') :cssText(args.abovestyle) :wikitext(fixChildBoxes(args.above,'th')) end local function renderBelowRow() if not args.below then return end root :tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', '2') :addClass(args.belowclass) :css('text-align', 'center') :cssText(args.belowstyle) :wikitext(fixChildBoxes(args.below,'td')) end local function renderSubheaders() if args.subheader then args.subheader1 = args.subheader end if args.subheaderrowclass then args.subheaderrowclass1 = args.subheaderrowclass end local subheadernums = getArgNums('subheader') for k, num in ipairs(subheadernums) do addRow({ data = args['subheader' .. tostring(num)], datastyle = args.subheaderstyle, rowcellstyle = args['subheaderstyle' .. tostring(num)], class = args.subheaderclass, rowclass = args['subheaderrowclass' .. tostring(num)] }) end end local function renderImages() if args.image then args.image1 = args.image end if args.caption then args.caption1 = args.caption end local imagenums = getArgNums('image') for k, num in ipairs(imagenums) do local caption = args['caption' .. tostring(num)] local data = mw.html.create():wikitext(args['image' .. tostring(num)]) if caption then data :tag('div') :cssText(args.captionstyle) :wikitext(caption) end addRow({ data = tostring(data), datastyle = args.imagestyle, class = args.imageclass, rowclass = args['imagerowclass' .. tostring(num)] }) end end local function preprocessRows() -- Gets the union of the header and data argument numbers, -- and renders them all in order using addRow. local rownums = union(getArgNums('header'), getArgNums('data')) table.sort(rownums) local lastheader for k, num in ipairs(rownums) do if args['header' .. tostring(num)] then if lastheader then args['header' .. tostring(lastheader)] = nil end lastheader = num elseif args['data' .. tostring(num)] and args['data' .. tostring(num)]:gsub('%[%[%s*[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]%s*:[^]]*]]', ''):match('^%S') then local data = args['data' .. tostring(num)] if data:gsub('%[%[%s*[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]%s*:[^]]*]]', ''):match('%S') then lastheader = nil end end end if lastheader then args['header' .. tostring(lastheader)] = nil end end local function renderRows() -- Gets the union of the header and data argument numbers, -- and renders them all in order using addRow. local rownums = union(getArgNums('header'), getArgNums('data')) table.sort(rownums) for k, num in ipairs(rownums) do addRow({ header = args['header' .. tostring(num)], label = args['label' .. tostring(num)], data = args['data' .. tostring(num)], datastyle = args.datastyle, class = args['class' .. tostring(num)], rowclass = args['rowclass' .. tostring(num)], rowstyle = args['rowstyle' .. tostring(num)], rowcellstyle = args['rowcellstyle' .. tostring(num)], dataid = args['dataid' .. tostring(num)], labelid = args['labelid' .. tostring(num)], headerid = args['headerid' .. tostring(num)], rowid = args['rowid' .. tostring(num)] }) end end local function renderNavBar() if not args.name then return end root :tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', '2') :css('text-align', 'right') :wikitext(navbar{ args.name, mini = 1, }) end local function renderItalicTitle() local italicTitle = args['italic title'] and mw.ustring.lower(args['italic title']) if italicTitle == '' or italicTitle == 'force' or italicTitle == 'yes' then root:wikitext(mw.getCurrentFrame():expandTemplate({title = 'italic title'})) end end local function renderTrackingCategories() if args.decat ~= 'yes' then if args.child == 'yes' then if args.title then root:wikitext('') end elseif #(getArgNums('data')) == 0 and mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 then root:wikitext('[[Category:Articles which use infobox templates with no data rows]]') end end end local function _infobox() -- Specify the overall layout of the infobox, with special settings -- if the infobox is used as a 'child' inside another infobox. if args.child ~= 'yes' then root = mw.html.create('table') root :addClass((args.subbox ~= 'yes') and 'infobox' or nil) :addClass(args.bodyclass) if args.subbox == 'yes' then root :css('padding', '0') :css('border', 'none') :css('margin', '-3px') :css('width', 'auto') :css('min-width', '100%') :css('font-size', '100%') :css('clear', 'none') :css('float', 'none') :css('background-color', 'transparent') else root :css('width', '22em') end root :cssText(args.bodystyle) renderTitle() renderAboveRow() else root = mw.html.create() root :wikitext(args.title) end renderSubheaders() renderImages() if args.autoheaders then preprocessRows() end renderRows() renderBelowRow() renderNavBar() renderItalicTitle() renderTrackingCategories() return tostring(root) end local function preprocessSingleArg(argName) -- If the argument exists and isn't blank, add it to the argument table. -- Blank arguments are treated as nil to match the behaviour of ParserFunctions. if origArgs[argName] and origArgs[argName] ~= '' then args[argName] = origArgs[argName] end end local function preprocessArgs(prefixTable, step) -- Assign the parameters with the given prefixes to the args table, in order, in batches -- of the step size specified. This is to prevent references etc. from appearing in the -- wrong order. The prefixTable should be an array containing tables, each of which has -- two possible fields, a "prefix" string and a "depend" table. The function always parses -- parameters containing the "prefix" string, but only parses parameters in the "depend" -- table if the prefix parameter is present and non-blank. if type(prefixTable) ~= 'table' then error("Non-table value detected for the prefix table", 2) end if type(step) ~= 'number' then error("Invalid step value detected", 2) end -- Get arguments without a number suffix, and check for bad input. for i,v in ipairs(prefixTable) do if type(v) ~= 'table' or type(v.prefix) ~= "string" or (v.depend and type(v.depend) ~= 'table') then error('Invalid input detected to preprocessArgs prefix table', 2) end preprocessSingleArg(v.prefix) -- Only parse the depend parameter if the prefix parameter is present and not blank. if args[v.prefix] and v.depend then for j, dependValue in ipairs(v.depend) do if type(dependValue) ~= 'string' then error('Invalid "depend" parameter value detected in preprocessArgs') end preprocessSingleArg(dependValue) end end end -- Get arguments with number suffixes. local a = 1 -- Counter variable. local moreArgumentsExist = true while moreArgumentsExist == true do moreArgumentsExist = false for i = a, a + step - 1 do for j,v in ipairs(prefixTable) do local prefixArgName = v.prefix .. tostring(i) if origArgs[prefixArgName] then moreArgumentsExist = true -- Do another loop if any arguments are found, even blank ones. preprocessSingleArg(prefixArgName) end -- Process the depend table if the prefix argument is present and not blank, or -- we are processing "prefix1" and "prefix" is present and not blank, and -- if the depend table is present. if v.depend and (args[prefixArgName] or (i == 1 and args[v.prefix])) then for j,dependValue in ipairs(v.depend) do local dependArgName = dependValue .. tostring(i) preprocessSingleArg(dependArgName) end end end end a = a + step end end local function parseDataParameters() -- Parse the data parameters in the same order that the old {{infobox}} did, so that -- references etc. will display in the expected places. Parameters that depend on -- another parameter are only processed if that parameter is present, to avoid -- phantom references appearing in article reference lists. preprocessSingleArg('autoheaders') preprocessSingleArg('child') preprocessSingleArg('bodyclass') preprocessSingleArg('subbox') preprocessSingleArg('bodystyle') preprocessSingleArg('title') preprocessSingleArg('titleclass') preprocessSingleArg('titlestyle') preprocessSingleArg('above') preprocessSingleArg('aboveclass') preprocessSingleArg('abovestyle') preprocessArgs({ {prefix = 'subheader', depend = {'subheaderstyle', 'subheaderrowclass'}} }, 10) preprocessSingleArg('subheaderstyle') preprocessSingleArg('subheaderclass') preprocessArgs({ {prefix = 'image', depend = {'caption', 'imagerowclass'}} }, 10) preprocessSingleArg('captionstyle') preprocessSingleArg('imagestyle') preprocessSingleArg('imageclass') preprocessArgs({ {prefix = 'header'}, {prefix = 'data', depend = {'label'}}, {prefix = 'rowclass'}, {prefix = 'rowstyle'}, {prefix = 'rowcellstyle'}, {prefix = 'class'}, {prefix = 'dataid'}, {prefix = 'labelid'}, {prefix = 'headerid'}, {prefix = 'rowid'} }, 50) preprocessSingleArg('headerclass') preprocessSingleArg('headerstyle') preprocessSingleArg('labelstyle') preprocessSingleArg('datastyle') preprocessSingleArg('below') preprocessSingleArg('belowclass') preprocessSingleArg('belowstyle') preprocessSingleArg('name') args['italic title'] = origArgs['italic title'] -- different behaviour if blank or absent preprocessSingleArg('decat') end function p.infobox(frame) -- If called via #invoke, use the args passed into the invoking template. -- Otherwise, for testing purposes, assume args are being passed directly in. if frame == mw.getCurrentFrame() then origArgs = frame:getParent().args else origArgs = frame end parseDataParameters() return _infobox() end function p.infoboxTemplate(frame) -- For calling via #invoke within a template origArgs = {} for k,v in pairs(frame.args) do origArgs[k] = mw.text.trim(v) end parseDataParameters() return _infobox() end return p 4km1zqpjuf4lw1tyb5q08lm6pkwinjo 0 11067 54869 2026-05-11T12:00:44Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Use dmy dates|date=May 2026}}{{Infobox settlement|name=ဗိက်၊ ပွိုင်ဍုင်|native_name=မြိတ်မြို့နယ် (Myeik Township)|native_name_lang=my|settlement_type=[[ပွိုင်ဍုင်]]|image_skyline=Myeik_Archipelago_1.jpg|image_caption=တကအ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ပွဳပွူ ၜဳ ဗိက် မဒှ် ဒေသ အဓိက သ..." 54869 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=May 2026}}{{Infobox settlement|name=ဗိက်၊ ပွိုင်ဍုင်|native_name=မြိတ်မြို့နယ် (Myeik Township)|native_name_lang=my|settlement_type=[[ပွိုင်ဍုင်]]|image_skyline=Myeik_Archipelago_1.jpg|image_caption=တကအ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ပွဳပွူ ၜဳ ဗိက် မဒှ် ဒေသ အဓိက သွက် ပွိုင်ဍုင် ဗိက်။|pushpin_map=Myanmar|pushpin_map_caption=ဌာန်ဒတန် ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ပ္ဍဲ ရးနိဂီု ဗၟာ|coordinates={{coord|12|26|N|98|36|E|region:MM_type:city|display=inline,title}}|subdivision_type=ရးနိဂီု|subdivision_name=[[ဍုင်ဗၟာ|ဗၟာ]]|subdivision_type1=တွဵုရး|subdivision_name1=[[တွဵုရးတၞင်သဳ]] (Tanintharyi Region)|subdivision_type2=ခရိုင်|subdivision_name2=[[ခရိုင်ဗိက်]] (Myeik District)|seat_type=ဍုင် အုပ်ကွပ်|seat=[[ဍုင်ဗိက်]] (Myeik)|area_total_km2=1417.9|population_total=284489|population_as_of=2014|population_density_km2=auto|timezone=[[Time in Myanmar|MMT]]|utc_offset=+6:30}}'''ပွိုင်ဍုင်ဗိက်''' ({{lang-en|Myeik Township}}, {{lang-my|မြိတ်မြို့နယ်}} - ''မျိတ်မျိုနယ်''၊ ယၟု တြေံ ''Mergui'') ဝွံ ဒှ် ပွိုင်ဍုင် မွဲ မပါလုပ် ပ္ဍဲ [[ခရိုင်ဗိက်]]၊ [[တွဵုရးတၞင်သဳ]] မနွံ ပ္ဍဲ လပါ် သၠုင်ကျာ အိုတ် နူကဵု ရးနိဂီု [[ဍုင်ဗၟာ]] ရ။ ဍုင် အုပ်ကွပ် အဓိက သွက် ပွိုင်ဍုင် ဏအ် ဂှ် ဒှ် [[ဍုင်ဗိက်]] မဒှ် ဍုင် သၞေဟ်က္ၜင် မဇၞော်မောဝ် တုဲ မၞုံ လတူ သြင် ၜဳ အာန်ဒမာန် (Andaman Sea) ရ။ ပွိုင်ဍုင် ဏအ် ဝွံ နွံ ကု အာဲကၟာဲ ဝင် မဇၞော်လှဲလး တုဲ ဒှ် ဒေသ မဆက်စၠောအ် လဝ် ကု တကအ် ၈၀၀ ပြင် မကော်ဂး [wikt:mnw:တကအ်|တကအ်] ဗိက် (Mergui Archipelago) ရ။<ref>Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population (2017). "The 2014 Myanmar Population and Housing Census: Myeik Township Report". Nay Pyi Taw, Myanmar.</ref> == ၁. နိဒါန် ကေုာံ ဌာန်ဒတန် (Introduction and Geography) == ပွိုင်ဍုင်ဗိက် ဝွံ ဒှ် ပွိုင်ဍုင် မၞုံ ကု ဒြဟတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ခရိုင် ဗိက် ရ။ ပွိုင်ဍုင် ဏအ် ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ ဇိုင် ၜဳ တုဲ မၞုံ ကု ကွာန် ကေုာံ တကအ် ဍောတ်တ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ အတိုင် စရင် လၟိဟ်မၞိဟ် သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ မၞုံ လၟိဟ်မၞိဟ် ၂၈၄,၄၈၉ တၠ တုဲ ဇမၞော် ဨရိယာ ဂှ် နွံ ၁,၄၁၇.၉ စတုရံ ကဳလဝ်မဳတာ (၅၄၇.၅ စတုရံ တိုင်) ရ။ ဒေသ ဏအ် ဝွံ တၞဟ်ခြာ နူ ပွိုင်ဍုင် တၞဟ် ပ္ဍဲ ရးနိဂီု ဗၟာ ဟိုတ်နူ ပရေင် ယေန်သၞာင်၊ အရေဝ် ဘာသာ ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် မဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ၜဳ ပင်လယ် ကေုာံ ရးနိဂီု သေံ (Thailand) မနွံ ဗဒါဲ ဂှ် ရ။<ref>Smith, Martin (1991). *Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity*. Zed Books.</ref> == ၂. ဝင် ကေုာံ အာဲကၟာဲ (History and Heritage) == [[ဝှာင်:Mergui_archipelago_map.jpg|right|thumb|250x250px|မြေပုံ တကအ် ဗိက် မဒှ် သၞေဟ် ပရေင်ဗၞိက် ဝင် နူ ခေတ် တမၠာ။]] ဝင် ဍုင်ဗိက် ဝွံ စ ကတဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ခေတ် တမၠာ တေအ် ရ။ ကြဴနူ အေန်ပါယာ ဗုကာံ (Pagan Empire) လီုလာ် အာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၂၈၇ ဂှ်၊ ဒေသ ဗိက် ဏအ် ဝွံ လုပ် အာ သၟဝ် အုပ်ကွပ် ရးနိဂီု သေံ မပ္တံ ကု ခေတ် သုခေါထာဲ (Sukhothai Kingdom) ကေုာံ အယုဒ္ဓယ (Ayutthaya Kingdom) နူကဵု ၁၃ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု လဒေါဝ် ၁၈ ဗွဝ်ကၠံ ရ။<ref>Anderson, John (1890). *English Intercourse with Siam in the Seventeenth Century*. K. Paul, Trench, Trübner, & co., ltd.</ref> ပ္ဍဲ အခိင် ၁၆ ဗွဝ်ကၠံ ဂှ် ဍုင်ဗိက် (မကော် စ ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ် Mergui) ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင် အဓိက သွက် ဂကူ ယူရဝ်ပ တအ် သွက်ဂွံ သွံရာန် ဗၞိက် အကြာ အိန္ဒိယ ကေုာံ အယုဒ္ဓယ ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ဏအ် ဂှ် ဂကူမန်၊ ဂကူသေံ၊ ကေုာံ ဂကူ ယူရဝ်ပ တအ် မံင် ပံင်နှဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဒေသ ဏအ် ရ။ စိုပ် ခေတ် သၟိင် အလံင်ဘုရား (Alaungpaya) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၇၅၉ ဂှ် ဟေင်၊ ဒေသ တၞင်သဳ ကေုာံ ဗိက် ဝွံ ကလေင် စိုပ် အာ သၟဝ် အုပ်ကွပ် အေန်ပါယာ ဗၟာ တုဲ၊ ဗွဲကြဴ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၂၄ ဂှ် ဒးဒုင် သီ ကေတ် နကဵု အင်္ဂလိက် (British) ရ။<ref>Thant Myint-U (2006). *The River of Lost Footsteps*. Farrar, Straus and Giroux.</ref> == ၃. ပထဝဳ ကေုာံ ရာသဳဥတု (Geography and Climate) == ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ ဒှ် ဒေသ ဇိုင် ၜဳ မၞုံ ကု တိ ခလိုင် ကေုာံ ဂြိုပ် [wikt:mnw:ကရိုင်|ကရိုင်] (Mangrove) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ လပါ် ဗမံက် ပွိုင်ဍုင် ဂှ် ဒှ် ဒဵု တၞင်သဳ (Tenasserim Hills) မဆက် ဒၟံင် ကု ပယျဵု သေံ တုဲ၊ လပါ် ပလိုတ် ဂှ် ဒှ် ၜဳ အာန်ဒမာန် ရ။ ရာသဳဥတု ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင် ဏအ် ဝွံ ဒှ် ရာသဳဥတု ဂမ္တဴ ဗြဲ ဂၠိုင် (Tropical monsoon climate - Köppen ''Am'') ရ။ ဥတု ကညင် ဝွံ ဂၠေအ် တုဲ (နူ ဒဳဇြေန်ဗါ စဵုကဵု ဇာန်နဝါရဳ)၊ ဥတု ဗြဲ ဂှ် ဂၠိင် တုဲ ဗြဲ ဂူ လောန် ပ္ဍဲ အကြာ ဂိတု မေ စဵုကဵု သေပ်တေမ်ဗါ ရ။ {| class="wikitable" style="width:80%; text-align:center;" |+ဇယား: စရင် ရာသဳဥတု ပွိုင်ဍုင် ဗိက် !ဂိတု !ဇာန် !ဖေဖဝ် !မာတ် !ဨပြဳ !မေ !ဂျောန် !ဂျူလာင် !အဝ်ဂေတ် !သေပ် !အံက် !နဝ် !ဒဳဇြေန် |- !ဂမ္တဴ အမြင့်ဆုံး (°C) |31.4 |32.1 |33.1 |33.6 |31.8 |29.3 |28.7 |28.6 |28.9 |30.2 |31.1 |31.3 |- !လၟိဟ် ဗြဲ (mm) |4.0 |22.0 |52.0 |116.0 |406.0 |765.0 |822.0 |842.0 |563.0 |276.0 |56.0 |12.0 |} <small>*(နိဿဲ: ဌာန ဥတု ဒေသ အာရှ)*</small><ref>Thai Meteorological Department. "Climate Data for the Region". Retrieved 2023.</ref> == ၄. ပရေင်အုပ်ကွပ် ကေုာံ ပွိုင်ဍုင် (Administration and Subdivisions) == ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ခရိုင် ဗိက် သၟဝ် တွဵုရး တၞင်သဳ ရ။ ပရေင် အုပ်ကွပ် အလဵုအသဳ ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကု ဍုင်ဗိက် မဒှ် ဍုင် အဓိက ရ။ အပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင် ဏအ် ဝွံ ပါ် လဝ် နကဵု ရပ်ကွက် ပ္ဍဲ ဍုင်၊ ကေုာံ ကွာန် ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ ရး ရ။ ဒေသ တကအ် လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ဒး အာ နကဵု က္ၜင် ဍာ် ဓဝ် ဟေင် သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကု ရုင် အလဵုအသဳ တအ် မာန် ရ။ == ၅. လၟိဟ်မၞိဟ် ကေုာံ ဘာသာ (Demographics and Religion) == အတိုင် စရင် ၂၀၁၄ မ္ဂး လၟိဟ်မၞိဟ် ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင် ဗိက် နွံ ၜိုတ် ၂၈၄,၄၈၉ တၠ ရ။ {| class="wikitable" style="width:60%; text-align:left;" |+ဇယား: ပရေင် လၟိဟ်မၞိဟ် (၂၀၁၄) !ကဏ္ဍ !လၟိဟ်မၞိဟ် !တင်စၟတ် |- |လၟိဟ်မၞိဟ် သီုဖအိုတ် |၂၈၄,၄၈၉ |လပါ် တြုဟ် နွံ အောန် နူ ဗြဴ |- |သ္ၚိကၟိန် သီုဖအိုတ် |၅၄,၃၄၉ |မွဲ သ္ၚိကၟိန် မ္ဂး နွံ ၜိုတ် ၅.၀ တၠ |- |သိပ်ဂၠိပ် မၞိဟ် |၂၀၀.၆ / km² |ဍိုက်ပေင် ပ္ဍဲ ဍုင် |} ဂကူ မပဒတဴ ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင် ဏအ် ဝွံ ပါလုပ် ဂကူ ဗၟာ၊ အိန္ဒိယ၊ ကြုက်၊ ကရေင်၊ မန်၊ ကေုာံ ဂကူ သလုံ (Moken - Sea Gypsies) တအ် ရ။ အရေဝ် ဘာသာ မဟီု ဂၠိုင် အိုတ် ဂှ် ဒှ် [[Myeik dialect|အရေဝ်ဗိက်]] (Myeik dialect) မဒှ် အရေဝ် ဗၟာ ရမျာင် တၞဟ်ခြာ မွဲ ရ။ ဘာသာ မရှ်ေသှ်ေ ဂၠိုင် အိုတ် ဂှ် ဒှ် ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ အေတ်သလာမ်၊ ကေုာံ ခရေတ်ယာန် တအ် ရ。<ref>UNFPA Myanmar (2017). "Tanintharyi Region Demographics Report".</ref> == ၆. ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ကမၠောန် (Economy and Industry) == [[ဝှာင်:Myeik_port_fishing_boats.jpg|left|thumb|250x250px|က္ၜင် တမ္ၚာ ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ သၞေဟ် ဍုင်ဗိက်။]] ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကု သယံဇာတ ပ္ဍဲ ၜဳ ကေုာံ တိ ရ။ * '''ကမၠောန် တမ္ၚာ:''' ဒှ် ကမၠောန် အဓိက မွဲ တုဲ သွံရာန် က ပင်လယ်၊ ခရိုင်၊ ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် ခပဵု (Ngapi - shrimp paste) ကေုာံ က ဇွောတ် ရ။ * '''မပ္တိတ် ပတ္တမြာ ပင်လယ် (Pearl Farming):''' ကမၠောန် လွဳ မပ္တိတ် ပတ္တမြာ (Pearl) ဂှ် ဒှ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မၞုံ ကု ၚုဟ်မး သၠုင် ပ္ဍဲ ဒေသ တကအ် ဗိက် ရ။ * '''သွိုက် စာင် (Edible Bird's Nest):''' ပွမဂၠာဲ ကေတ် သွိုက် စာင် နူကဵု ထီု လတူ တကအ် တအ် လေဝ် ဒှ် ကမၠောန် အဓိက မွဲ ကီု ရ။ * '''ကမၠောန် ကၠအ်:''' တၞံ ရဝ်ဗာ (Rubber) ကေုာံ တၞံ သတ်ဗြဴ (Coconut) တအ် လေဝ် တဵုလွဳ ဒၟံင် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ လပါ် တိ ကေင် ရ。<ref>Myanmar Port Authority. "Port of Myeik: Economic Overview". Retrieved 2023.</ref> == ၇. ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဌာန်အာတရဴ (Culture and Tourism) == ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ ပြာကတ် တဴ နကဵု ကျာ်စေတဳ သမၠဲဝင် ကေုာံ ဌာန် အာ တရဴ သဘာဝ ရ။ * '''ကျာ် သိန်တဝ်ဂျဳ (Theindawgyi Pagoda):''' ဒှ် ကျာ် မပြာကတ် အိုတ် ကေုာံ ဇၞော် အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဗိက် ရ။ * '''တကအ် ဗိက် (Mergui Archipelago):''' မၞုံ ကု တကအ် ၈၀၀ ပြင် မဟွံမဲ ကု ပရေင် ပလီုပလာ် သဘာဝ ဏီ ရ။ လၟုဟ် မ္ဂး ပရေင် အာ တရဴ (Tourism) ဂှ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဒၟံင် နကဵု က္ၜင် အာ တရဴ (Cruises) သွက်ဂွံ လ္ၚတ် သဘာဝ ကေုာံ ဘဝ ဂကူ သလုံ (Moken) တအ် ရ။<ref>Roberts, S. (2018). *The Moken of the Mergui Archipelago*. Ethnographic Studies.</ref><ref>Myanmar Ministry of Hotels and Tourism (2019). "Mergui Archipelago Tourism Master Plan".</ref> == ၈. ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက် (Education and Healthcare) == ပရေင် ပညာ ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ သၠုင် တိုန် ဒၟံင် ရ။ * '''တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်:''' ပွိုင်ဍုင် ဏအ် မၞုံ ကု [wikt:mnw:တက္ကသိုလ်|တက္ကသိုလ်] ဗိက် (Myeik University) ကေုာံ တက္ကသိုလ် နဲပညာ ဗိက် (Technological University, Myeik) မကဵု ပညာ ကု ကွးဘာ နူကဵု အလုံ ခရိုင် မွဲ ရ။ * '''ဘာ အလဵုအသဳ:''' ဘာ တန် သၠုင် (High Schools) နွံ ၉ ဘာ ပြင် တုဲ ဘာ ပုဂ္ဂလိက (Private schools) တအ် လေဝ် နွံ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။<ref>Ministry of Education, Myanmar. "Universities in Tanintharyi Region".</ref> ပရေင် ထတ်ယုက် ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကု ရုင်ဂဥုဲ ညးဍုင်ကွာန် ဗိက် (Myeik Public Hospital) ကေုာံ ရုင်ဂဥုဲ ဂြန် တြေံ (Traditional Medicine Hospital) တအ် တုဲ ရုင်ဂဥုဲ ပုဂ္ဂလိက လေဝ် နွံ ကၠုင် ရ။ == ၉. ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ် (Transportation) == ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ ဒှ် ဗဟဵု သွက် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ တွဵုရး တၞင်သဳ ရ။ * '''က္ၜင်ကျာ:''' သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဗိက် (Myeik Airport) ဝွံ မၞုံ ကု ပရေင် ဆက်စၠောအ် ကု ဍုင်လ္ဂုင် (Yangon)၊ ထဝါဲ (Dawei) ကေုာံ ကအ်သံင် (Kawthaung) လၟိုန် ရ။ * '''က္ၜင် ဍာ်:''' သၞေဟ်က္ၜင် ဗိက် (Port of Myeik) ဝွံ ဒှ် သၞေဟ် သွက် က္ၜင် ဗၞိက် ကေုာံ က္ၜင် ညးအာတရဴ မအာ ဇရေင် တကအ် ဂမၠိုင် ရ။ * '''ဂၠံင် ကွဳစက်:''' ၜိုန်ရ ဂၠံင် တရဴ မဆက် ကု ရးနိဂီု သေံ ကေုာံ ထဝါဲ ဂှ် နွံ ကီု လေဝ်၊ ပရေင် ဆက်စၠောအ် လပါ် တိ ဂှ် ဟိုတ်နူ ဒဵု ကေုာံ ဂြိုပ် တုဲ လဆောဝ် မ္ဂး ဇြိုင် လောန် ရ။ == ၁၀. မစၞောန်ညွှန် ကေုာံ လေန်မ္ၚး (References and External Links) == <references /> '''လေန် ကေုာံ တင်နင် မ္ၚး (External Resources):''' * [[:en:Myeik_Township|Myeik Township]] ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ အင်္ဂလိက်။ * [https://www.youtube.com/watch?v=1rY180bC81I ဗဟဵု ဌာန် အာ တရဴ တကအ် ဗိက် (YouTube)] * လ္ၚတ် ရံင် ပရူ တကအ် ဗိက် ပ္ဍဲ [[:en:Mergui_Archipelago|Mergui Archipelago]]။ {{Navbox|name=ခရိုင် ဗိက်|title=ပွိုင်ဍုင် ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ခရိုင်ဗိက်]] (Myeik District)|listclass=hlist|state=uncollapsed|group1=ပွိုင်ဍုင် ဂမၠိုင် (Townships)|list1=* [[ဗိက်၊ ပွိုင်ဍုင်|ပွိုင်ဍုင် ဗိက်]] (Myeik) * [[ကျွန်းစု၊ ပွိုင်ဍုင်|ပွိုင်ဍုင် ကျွန်းစု]] (Kyunsu) * [[ပုလော၊ ပွိုင်ဍုင်|ပွိုင်ဍုင် ပုလော]] (Palaw) * [[တၞင်သဳ၊ ပွိုင်ဍုင်|ပွိုင်ဍုင် တၞင်သဳ]] (Tanintharyi)|group2=ဍုင် ကေုာံ ဌာန် အဓိက|list2=* [[ဍုင်ဗိက်]] * [[တကအ် ဗိက်]] (Mergui Archipelago) * [[ၜဳ အာန်ဒမာန်]]|group3=မဆက်စပ်|list3=* [[တွဵုရးတၞင်သဳ]] * [[ဍုင်ဗၟာ]] * [[အရေဝ်ဗိက်]]}} 98l445c0vcj2ec80w0yp38y2u83imcy 54870 54869 2026-05-11T12:01:11Z Aue Nai 24 /* ၁၀. မစၞောန်ညွှန် ကေုာံ လေန်မ္ၚး (References and External Links) */ 54870 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=May 2026}}{{Infobox settlement|name=ဗိက်၊ ပွိုင်ဍုင်|native_name=မြိတ်မြို့နယ် (Myeik Township)|native_name_lang=my|settlement_type=[[ပွိုင်ဍုင်]]|image_skyline=Myeik_Archipelago_1.jpg|image_caption=တကအ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ပွဳပွူ ၜဳ ဗိက် မဒှ် ဒေသ အဓိက သွက် ပွိုင်ဍုင် ဗိက်။|pushpin_map=Myanmar|pushpin_map_caption=ဌာန်ဒတန် ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ပ္ဍဲ ရးနိဂီု ဗၟာ|coordinates={{coord|12|26|N|98|36|E|region:MM_type:city|display=inline,title}}|subdivision_type=ရးနိဂီု|subdivision_name=[[ဍုင်ဗၟာ|ဗၟာ]]|subdivision_type1=တွဵုရး|subdivision_name1=[[တွဵုရးတၞင်သဳ]] (Tanintharyi Region)|subdivision_type2=ခရိုင်|subdivision_name2=[[ခရိုင်ဗိက်]] (Myeik District)|seat_type=ဍုင် အုပ်ကွပ်|seat=[[ဍုင်ဗိက်]] (Myeik)|area_total_km2=1417.9|population_total=284489|population_as_of=2014|population_density_km2=auto|timezone=[[Time in Myanmar|MMT]]|utc_offset=+6:30}}'''ပွိုင်ဍုင်ဗိက်''' ({{lang-en|Myeik Township}}, {{lang-my|မြိတ်မြို့နယ်}} - ''မျိတ်မျိုနယ်''၊ ယၟု တြေံ ''Mergui'') ဝွံ ဒှ် ပွိုင်ဍုင် မွဲ မပါလုပ် ပ္ဍဲ [[ခရိုင်ဗိက်]]၊ [[တွဵုရးတၞင်သဳ]] မနွံ ပ္ဍဲ လပါ် သၠုင်ကျာ အိုတ် နူကဵု ရးနိဂီု [[ဍုင်ဗၟာ]] ရ။ ဍုင် အုပ်ကွပ် အဓိက သွက် ပွိုင်ဍုင် ဏအ် ဂှ် ဒှ် [[ဍုင်ဗိက်]] မဒှ် ဍုင် သၞေဟ်က္ၜင် မဇၞော်မောဝ် တုဲ မၞုံ လတူ သြင် ၜဳ အာန်ဒမာန် (Andaman Sea) ရ။ ပွိုင်ဍုင် ဏအ် ဝွံ နွံ ကု အာဲကၟာဲ ဝင် မဇၞော်လှဲလး တုဲ ဒှ် ဒေသ မဆက်စၠောအ် လဝ် ကု တကအ် ၈၀၀ ပြင် မကော်ဂး [wikt:mnw:တကအ်|တကအ်] ဗိက် (Mergui Archipelago) ရ။<ref>Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population (2017). "The 2014 Myanmar Population and Housing Census: Myeik Township Report". Nay Pyi Taw, Myanmar.</ref> == ၁. နိဒါန် ကေုာံ ဌာန်ဒတန် (Introduction and Geography) == ပွိုင်ဍုင်ဗိက် ဝွံ ဒှ် ပွိုင်ဍုင် မၞုံ ကု ဒြဟတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ခရိုင် ဗိက် ရ။ ပွိုင်ဍုင် ဏအ် ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ ဇိုင် ၜဳ တုဲ မၞုံ ကု ကွာန် ကေုာံ တကအ် ဍောတ်တ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ အတိုင် စရင် လၟိဟ်မၞိဟ် သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ မၞုံ လၟိဟ်မၞိဟ် ၂၈၄,၄၈၉ တၠ တုဲ ဇမၞော် ဨရိယာ ဂှ် နွံ ၁,၄၁၇.၉ စတုရံ ကဳလဝ်မဳတာ (၅၄၇.၅ စတုရံ တိုင်) ရ။ ဒေသ ဏအ် ဝွံ တၞဟ်ခြာ နူ ပွိုင်ဍုင် တၞဟ် ပ္ဍဲ ရးနိဂီု ဗၟာ ဟိုတ်နူ ပရေင် ယေန်သၞာင်၊ အရေဝ် ဘာသာ ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် မဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ၜဳ ပင်လယ် ကေုာံ ရးနိဂီု သေံ (Thailand) မနွံ ဗဒါဲ ဂှ် ရ။<ref>Smith, Martin (1991). *Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity*. Zed Books.</ref> == ၂. ဝင် ကေုာံ အာဲကၟာဲ (History and Heritage) == [[ဝှာင်:Mergui_archipelago_map.jpg|right|thumb|250x250px|မြေပုံ တကအ် ဗိက် မဒှ် သၞေဟ် ပရေင်ဗၞိက် ဝင် နူ ခေတ် တမၠာ။]] ဝင် ဍုင်ဗိက် ဝွံ စ ကတဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ခေတ် တမၠာ တေအ် ရ။ ကြဴနူ အေန်ပါယာ ဗုကာံ (Pagan Empire) လီုလာ် အာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၂၈၇ ဂှ်၊ ဒေသ ဗိက် ဏအ် ဝွံ လုပ် အာ သၟဝ် အုပ်ကွပ် ရးနိဂီု သေံ မပ္တံ ကု ခေတ် သုခေါထာဲ (Sukhothai Kingdom) ကေုာံ အယုဒ္ဓယ (Ayutthaya Kingdom) နူကဵု ၁၃ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု လဒေါဝ် ၁၈ ဗွဝ်ကၠံ ရ။<ref>Anderson, John (1890). *English Intercourse with Siam in the Seventeenth Century*. K. Paul, Trench, Trübner, & co., ltd.</ref> ပ္ဍဲ အခိင် ၁၆ ဗွဝ်ကၠံ ဂှ် ဍုင်ဗိက် (မကော် စ ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ် Mergui) ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင် အဓိက သွက် ဂကူ ယူရဝ်ပ တအ် သွက်ဂွံ သွံရာန် ဗၞိက် အကြာ အိန္ဒိယ ကေုာံ အယုဒ္ဓယ ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ဏအ် ဂှ် ဂကူမန်၊ ဂကူသေံ၊ ကေုာံ ဂကူ ယူရဝ်ပ တအ် မံင် ပံင်နှဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဒေသ ဏအ် ရ။ စိုပ် ခေတ် သၟိင် အလံင်ဘုရား (Alaungpaya) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၇၅၉ ဂှ် ဟေင်၊ ဒေသ တၞင်သဳ ကေုာံ ဗိက် ဝွံ ကလေင် စိုပ် အာ သၟဝ် အုပ်ကွပ် အေန်ပါယာ ဗၟာ တုဲ၊ ဗွဲကြဴ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၂၄ ဂှ် ဒးဒုင် သီ ကေတ် နကဵု အင်္ဂလိက် (British) ရ။<ref>Thant Myint-U (2006). *The River of Lost Footsteps*. Farrar, Straus and Giroux.</ref> == ၃. ပထဝဳ ကေုာံ ရာသဳဥတု (Geography and Climate) == ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ ဒှ် ဒေသ ဇိုင် ၜဳ မၞုံ ကု တိ ခလိုင် ကေုာံ ဂြိုပ် [wikt:mnw:ကရိုင်|ကရိုင်] (Mangrove) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ လပါ် ဗမံက် ပွိုင်ဍုင် ဂှ် ဒှ် ဒဵု တၞင်သဳ (Tenasserim Hills) မဆက် ဒၟံင် ကု ပယျဵု သေံ တုဲ၊ လပါ် ပလိုတ် ဂှ် ဒှ် ၜဳ အာန်ဒမာန် ရ။ ရာသဳဥတု ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင် ဏအ် ဝွံ ဒှ် ရာသဳဥတု ဂမ္တဴ ဗြဲ ဂၠိုင် (Tropical monsoon climate - Köppen ''Am'') ရ။ ဥတု ကညင် ဝွံ ဂၠေအ် တုဲ (နူ ဒဳဇြေန်ဗါ စဵုကဵု ဇာန်နဝါရဳ)၊ ဥတု ဗြဲ ဂှ် ဂၠိင် တုဲ ဗြဲ ဂူ လောန် ပ္ဍဲ အကြာ ဂိတု မေ စဵုကဵု သေပ်တေမ်ဗါ ရ။ {| class="wikitable" style="width:80%; text-align:center;" |+ဇယား: စရင် ရာသဳဥတု ပွိုင်ဍုင် ဗိက် !ဂိတု !ဇာန် !ဖေဖဝ် !မာတ် !ဨပြဳ !မေ !ဂျောန် !ဂျူလာင် !အဝ်ဂေတ် !သေပ် !အံက် !နဝ် !ဒဳဇြေန် |- !ဂမ္တဴ အမြင့်ဆုံး (°C) |31.4 |32.1 |33.1 |33.6 |31.8 |29.3 |28.7 |28.6 |28.9 |30.2 |31.1 |31.3 |- !လၟိဟ် ဗြဲ (mm) |4.0 |22.0 |52.0 |116.0 |406.0 |765.0 |822.0 |842.0 |563.0 |276.0 |56.0 |12.0 |} <small>*(နိဿဲ: ဌာန ဥတု ဒေသ အာရှ)*</small><ref>Thai Meteorological Department. "Climate Data for the Region". Retrieved 2023.</ref> == ၄. ပရေင်အုပ်ကွပ် ကေုာံ ပွိုင်ဍုင် (Administration and Subdivisions) == ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ခရိုင် ဗိက် သၟဝ် တွဵုရး တၞင်သဳ ရ။ ပရေင် အုပ်ကွပ် အလဵုအသဳ ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကု ဍုင်ဗိက် မဒှ် ဍုင် အဓိက ရ။ အပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင် ဏအ် ဝွံ ပါ် လဝ် နကဵု ရပ်ကွက် ပ္ဍဲ ဍုင်၊ ကေုာံ ကွာန် ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ ရး ရ။ ဒေသ တကအ် လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ဒး အာ နကဵု က္ၜင် ဍာ် ဓဝ် ဟေင် သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကု ရုင် အလဵုအသဳ တအ် မာန် ရ။ == ၅. လၟိဟ်မၞိဟ် ကေုာံ ဘာသာ (Demographics and Religion) == အတိုင် စရင် ၂၀၁၄ မ္ဂး လၟိဟ်မၞိဟ် ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင် ဗိက် နွံ ၜိုတ် ၂၈၄,၄၈၉ တၠ ရ။ {| class="wikitable" style="width:60%; text-align:left;" |+ဇယား: ပရေင် လၟိဟ်မၞိဟ် (၂၀၁၄) !ကဏ္ဍ !လၟိဟ်မၞိဟ် !တင်စၟတ် |- |လၟိဟ်မၞိဟ် သီုဖအိုတ် |၂၈၄,၄၈၉ |လပါ် တြုဟ် နွံ အောန် နူ ဗြဴ |- |သ္ၚိကၟိန် သီုဖအိုတ် |၅၄,၃၄၉ |မွဲ သ္ၚိကၟိန် မ္ဂး နွံ ၜိုတ် ၅.၀ တၠ |- |သိပ်ဂၠိပ် မၞိဟ် |၂၀၀.၆ / km² |ဍိုက်ပေင် ပ္ဍဲ ဍုင် |} ဂကူ မပဒတဴ ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင် ဏအ် ဝွံ ပါလုပ် ဂကူ ဗၟာ၊ အိန္ဒိယ၊ ကြုက်၊ ကရေင်၊ မန်၊ ကေုာံ ဂကူ သလုံ (Moken - Sea Gypsies) တအ် ရ။ အရေဝ် ဘာသာ မဟီု ဂၠိုင် အိုတ် ဂှ် ဒှ် [[Myeik dialect|အရေဝ်ဗိက်]] (Myeik dialect) မဒှ် အရေဝ် ဗၟာ ရမျာင် တၞဟ်ခြာ မွဲ ရ။ ဘာသာ မရှ်ေသှ်ေ ဂၠိုင် အိုတ် ဂှ် ဒှ် ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ အေတ်သလာမ်၊ ကေုာံ ခရေတ်ယာန် တအ် ရ。<ref>UNFPA Myanmar (2017). "Tanintharyi Region Demographics Report".</ref> == ၆. ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ကမၠောန် (Economy and Industry) == [[ဝှာင်:Myeik_port_fishing_boats.jpg|left|thumb|250x250px|က္ၜင် တမ္ၚာ ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ သၞေဟ် ဍုင်ဗိက်။]] ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကု သယံဇာတ ပ္ဍဲ ၜဳ ကေုာံ တိ ရ။ * '''ကမၠောန် တမ္ၚာ:''' ဒှ် ကမၠောန် အဓိက မွဲ တုဲ သွံရာန် က ပင်လယ်၊ ခရိုင်၊ ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် ခပဵု (Ngapi - shrimp paste) ကေုာံ က ဇွောတ် ရ။ * '''မပ္တိတ် ပတ္တမြာ ပင်လယ် (Pearl Farming):''' ကမၠောန် လွဳ မပ္တိတ် ပတ္တမြာ (Pearl) ဂှ် ဒှ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မၞုံ ကု ၚုဟ်မး သၠုင် ပ္ဍဲ ဒေသ တကအ် ဗိက် ရ။ * '''သွိုက် စာင် (Edible Bird's Nest):''' ပွမဂၠာဲ ကေတ် သွိုက် စာင် နူကဵု ထီု လတူ တကအ် တအ် လေဝ် ဒှ် ကမၠောန် အဓိက မွဲ ကီု ရ။ * '''ကမၠောန် ကၠအ်:''' တၞံ ရဝ်ဗာ (Rubber) ကေုာံ တၞံ သတ်ဗြဴ (Coconut) တအ် လေဝ် တဵုလွဳ ဒၟံင် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ လပါ် တိ ကေင် ရ。<ref>Myanmar Port Authority. "Port of Myeik: Economic Overview". Retrieved 2023.</ref> == ၇. ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဌာန်အာတရဴ (Culture and Tourism) == ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ ပြာကတ် တဴ နကဵု ကျာ်စေတဳ သမၠဲဝင် ကေုာံ ဌာန် အာ တရဴ သဘာဝ ရ။ * '''ကျာ် သိန်တဝ်ဂျဳ (Theindawgyi Pagoda):''' ဒှ် ကျာ် မပြာကတ် အိုတ် ကေုာံ ဇၞော် အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဗိက် ရ။ * '''တကအ် ဗိက် (Mergui Archipelago):''' မၞုံ ကု တကအ် ၈၀၀ ပြင် မဟွံမဲ ကု ပရေင် ပလီုပလာ် သဘာဝ ဏီ ရ။ လၟုဟ် မ္ဂး ပရေင် အာ တရဴ (Tourism) ဂှ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဒၟံင် နကဵု က္ၜင် အာ တရဴ (Cruises) သွက်ဂွံ လ္ၚတ် သဘာဝ ကေုာံ ဘဝ ဂကူ သလုံ (Moken) တအ် ရ။<ref>Roberts, S. (2018). *The Moken of the Mergui Archipelago*. Ethnographic Studies.</ref><ref>Myanmar Ministry of Hotels and Tourism (2019). "Mergui Archipelago Tourism Master Plan".</ref> == ၈. ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက် (Education and Healthcare) == ပရေင် ပညာ ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ သၠုင် တိုန် ဒၟံင် ရ။ * '''တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်:''' ပွိုင်ဍုင် ဏအ် မၞုံ ကု [wikt:mnw:တက္ကသိုလ်|တက္ကသိုလ်] ဗိက် (Myeik University) ကေုာံ တက္ကသိုလ် နဲပညာ ဗိက် (Technological University, Myeik) မကဵု ပညာ ကု ကွးဘာ နူကဵု အလုံ ခရိုင် မွဲ ရ။ * '''ဘာ အလဵုအသဳ:''' ဘာ တန် သၠုင် (High Schools) နွံ ၉ ဘာ ပြင် တုဲ ဘာ ပုဂ္ဂလိက (Private schools) တအ် လေဝ် နွံ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။<ref>Ministry of Education, Myanmar. "Universities in Tanintharyi Region".</ref> ပရေင် ထတ်ယုက် ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကု ရုင်ဂဥုဲ ညးဍုင်ကွာန် ဗိက် (Myeik Public Hospital) ကေုာံ ရုင်ဂဥုဲ ဂြန် တြေံ (Traditional Medicine Hospital) တအ် တုဲ ရုင်ဂဥုဲ ပုဂ္ဂလိက လေဝ် နွံ ကၠုင် ရ။ == ၉. ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ် (Transportation) == ပွိုင်ဍုင် ဗိက် ဝွံ ဒှ် ဗဟဵု သွက် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ တွဵုရး တၞင်သဳ ရ။ * '''က္ၜင်ကျာ:''' သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဗိက် (Myeik Airport) ဝွံ မၞုံ ကု ပရေင် ဆက်စၠောအ် ကု ဍုင်လ္ဂုင် (Yangon)၊ ထဝါဲ (Dawei) ကေုာံ ကအ်သံင် (Kawthaung) လၟိုန် ရ။ * '''က္ၜင် ဍာ်:''' သၞေဟ်က္ၜင် ဗိက် (Port of Myeik) ဝွံ ဒှ် သၞေဟ် သွက် က္ၜင် ဗၞိက် ကေုာံ က္ၜင် ညးအာတရဴ မအာ ဇရေင် တကအ် ဂမၠိုင် ရ။ * '''ဂၠံင် ကွဳစက်:''' ၜိုန်ရ ဂၠံင် တရဴ မဆက် ကု ရးနိဂီု သေံ ကေုာံ ထဝါဲ ဂှ် နွံ ကီု လေဝ်၊ ပရေင် ဆက်စၠောအ် လပါ် တိ ဂှ် ဟိုတ်နူ ဒဵု ကေုာံ ဂြိုပ် တုဲ လဆောဝ် မ္ဂး ဇြိုင် လောန် ရ။ == ၁၀. မစၞောန်ညွှန် ကေုာံ လေန်မ္ၚး (References and External Links) == <references /> '''လေန် ကေုာံ တင်နင် မ္ၚး (External Resources):''' * [[:en:Myeik_Township|Myeik Township]] ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ အင်္ဂလိက်။ * [https://www.youtube.com/watch?v=1rY180bC81I ဗဟဵု ဌာန် အာ တရဴ တကအ် ဗိက် (YouTube)] * လ္ၚတ် ရံင် ပရူ တကအ် ဗိက် ပ္ဍဲ [[:en:Mergui_Archipelago|Mergui Archipelago]]။ {{Navbox|name=ခရိုင် ဗိက်|title=ပွိုင်ဍုင် ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ခရိုင်ဗိက်]] (Myeik District)|listclass=hlist|state=uncollapsed|group1=ပွိုင်ဍုင် ဂမၠိုင် (Townships)|list1=* [[ဗိက်၊ ပွိုင်ဍုင်|ပွိုင်ဍုင် ဗိက်]] (Myeik) * [[ကျွန်းစု၊ ပွိုင်ဍုင်|ပွိုင်ဍုင် ကျွန်းစု]] (Kyunsu) * [[ပုလော၊ ပွိုင်ဍုင်|ပွိုင်ဍုင် ပုလော]] (Palaw) * [[တၞင်သဳ၊ ပွိုင်ဍုင်|ပွိုင်ဍုင် တၞင်သဳ]] (Tanintharyi)|group2=ဍုင် ကေုာံ ဌာန် အဓိက|list2=* [[ဍုင်ဗိက်]] * [[တကအ် ဗိက်]] (Mergui Archipelago) * [[ၜဳ အာန်ဒမာန်]]|group3=မဆက်စပ်|list3=* [[တွဵုရးတၞင်သဳ]] * [[ဍုင်ဗၟာ]] * [[အရေဝ်ဗိက်]]}} [[ကဏ္ဍ:တွဵုရးတၞင်သဳ]] [[ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင် ပ္ဍဲ ဍုင်ဗၟာ]] [[ကဏ္ဍ:ခရိုင်ဗိက်]] [[ကဏ္ဍ:ပထဝဳ ရးနိဂီု ဗၟာ]] cvfsi6hdn2ibn9tkcd20b2im4y0527c 4 11068 54872 2026-05-11T12:09:00Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "__NOTOC__ <div style="background-color: #f5faff; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 20px; margin-bottom: 20px; border-radius: 8px;"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-size: 140%; font-weight: bold; color: #3366cc;">⭐ မုက်လိက် မထေက်ကဵုဒးနွံဂမၠိုင် (Vital Articles)</span> </div> <br> <span style="font-size: 110%;">မုက်လိက် ဏ..." 54872 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="background-color: #f5faff; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 20px; margin-bottom: 20px; border-radius: 8px;"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-size: 140%; font-weight: bold; color: #3366cc;">⭐ မုက်လိက် မထေက်ကဵုဒးနွံဂမၠိုင် (Vital Articles)</span> </div> <br> <span style="font-size: 110%;">မုက်လိက် ဏအ် ဝွံ ဒှ် စရင် မုက်လိက် အဓိက မထေက် ကု ဒး နွံ ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဘာသာမန် ရ။ မုက်လိက် တအ် ဏအ် ဝွံ ဒှ် သဇိုင် လညာတ် ပညာ အလုံ ဂၠးတိ ကေုာံ ပရူပရာ မဆေင်စပ် ကု ဂကူမန်၊ ယေန်သၞာင်မန် ကေုာံ ဒေသ ဍုင်ပိုဲ ရ။ နာဲတအ် လုပ် ရုဲစှ် ကေတ် က္ဍိုပ်လိက် မဒး စိုတ် တုဲ စ ချူ ပါလုပ် မာန် လၟိုန် ရ အဴ။</span> </div> == 🌟 ပရူပရာ ဂကူမန် ကေုာံ ဒေသ (Mon History & Regional) == * '''ဝင် ကေုာံ ဍုင်:''' [[ဟံသာဝတဳ]] • [[သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ]] • [[ဍုင်ဗဂေါ]] • [[ဍုင်မတ်မလီု]] • [[ဍုင်သဓီု]] * '''ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိက်ပတ်:''' [[အရေဝ်ဘာသာမန်]] • [[လိက်မန်]] • [[ကွိင်ကွိုက်မန်]] • [[သဘင်အတးသင်္ကြာန်]] • [[ကယျိုင်ကယဝ်မန်]] * '''ပူဂိုလ် မပြာကတ်:''' [[သၟိင်မနူဟဝ်]] • [[သၟိင်ဝါရဳရောဝ်]] • [[သၟိင်ဓမ္မစေတဳ]] • [[မိစောဗု]] • [[ရာဇာဓိရာဇ်]] == 🌍 ပထဝဳ (Geography) == * '''တိုက်ဂမၠိုင်:''' [[အာရှ]] • [[ယူရဝ်ပ]] • [[အာဖရိက]] • [[အမေရိက သၟဝ်ကျာ]] • [[အမေရိက သၠုင်ကျာ]] • [[အဝ်သတြေလျ]] • [[အာန်တာတိက]] * '''ဍုင် အဓိကဂမၠိုင်:''' [[ဍုင်ဗၟာ]] • [[သေံ]] • [[အိန္ဒိယ]] • [[ကြုက်]] • [[အမေရိကာန်]] • [[အင်္ဂလာန်]] • [[ဂျပါန်]] • [[ရုရှာ]] * '''မှာသၟိတ် ကေုာံ ၜဳ:''' [[မှာသၟိတ် ပသဳဖိတ်]] • [[မှာသၟိတ် အာတ္တလာန်တိတ်]] • [[မှာသၟိတ် အိန္ဒိယ]] • [[ၜဳ သြင်လောန်]] (Salween River) == 🏛️ ဝင် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် (History & Society) == * '''ဝင် ဂၠးတိ:''' [[ပထမ ပေါဲပၞာန် ဂၠးတိ]] • [[ဒုတိယ ပေါဲပၞာန် ဂၠးတိ]] • [[ပရေင်ပၠန်ဂတး စက်ယန္တရား]] (Industrial Revolution) • [[ခေတ် တမၠာ]] * '''ပရေင် ဍုင်ကွာန် ကေုာံ သၞောဝ်:''' [[ဒဳမဝ်ကရေသဳ]] • [[ကောန်မျူနေတ်]] • [[အခေါင်အရာ မၞိဟ်]] • [[ကုလသမဂ္ဂ]] * '''ပရေင်ပိုန်ဒြပ်:''' [[သြန်]] • [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Economy) • [[ပရေင် ဗၞိက်]] == 🧬 သိပ္ပံ ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက် (Science & Health) == * '''သဘာဝ သိပ္ပံ:''' [[ရူပဗေဒ]] (Physics) • [[ဓါတုဗေဒ]] (Chemistry) • [[ဇဳဝဗေဒ]] (Biology) • [[နက္ခတ္တဗေဒ]] (Astronomy) * '''အာကာသ:''' [[သဘာဝ စက္ကဝါ]] (Universe) • [[တ္ၚဲ]] • [[ဂၠးတိ]] • [[ဂိတု]] * '''ပရေင်ထတ်ယုက်:''' [[ဂဥုဲ]] • [[ယဲ ကဝ်ရဝ်နာဗဳရုသ် ၂၀၁၉]] (COVID-19) • [[ယဲ ကေန်သာ]] (Cancer) • [[ဍာ်]] == 💻 နဲပညာ ကေုာံ သင်္ချာ (Technology & Mathematics) == * '''သင်္ချာ:''' [[သင်္ချာ]] (Mathematics) • [[ဂၞန်]] (Number) • [[ပထဝဳဝင်]] (Geometry) * '''နဲပညာ:''' [[ကောမ်ပျူတာ]] • [[အေန်တာနဲ]] • [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] • [[ပညာ ကောန်နိမိတ်]] (Artificial Intelligence) == 🎨 အနုသုခုမ ကေုာံ သာသနာ (Arts & Religion) == * '''သာသနာ:''' [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] • [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] • [[သာသနာ ခရေတ်]] • [[အေတ်သလာမ်]] • [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] * '''အနုသုခုမ:''' [[ပရေင်ချူလိက်]] (Literature) • [[ကွိင်ကွိုက်]] (Music) • [[ရုပ်ဒမျိုင်]] (Film) • [[ဝတ္ထု]] (Novel) <br> {| style="background-color: #fdf5e6; border: 1px solid #f28b00; padding: 10px; width: 100%; border-radius: 4px;" |- | style="vertical-align: top; padding-right: 10px;" | [[File:Gears icon.svg|30px]] | style="font-size: 95%;" | '''တင်စၟတ်:''' စရင် ဏအ် ဝွံ ဆက် ထပ် စုတ် ဒၟံင် လၟိုန် ရ။ ယဝ်ရ နာဲ ဆဵု မုက်လိက် ကိစ္စဇၞော် မဟွံပါ လဝ် ဏီ မ္ဂး၊ အခေါင် ထပ် စုတ် ပ္ဍဲ စရင် ဏအ် နွံ လၟိုန် ရ အဴ။ (လေန် မၞုံ ကု အသာ် ကဗိုင် (Red link) ဂှ် မုက်လိက် ဟွံမဲ ဏီ တုဲ ဒး စ ချူ တၟိ ရ အဴ။) |} [[ကဏ္ဍ:ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] [[ကဏ္ဍ:မုက်လိက် ကိစ္စဇၞော်ဂမၠိုင်]] trb03s2x7ou6tel9z3hmhxk04dtp8ci 54873 54872 2026-05-11T12:22:16Z Aue Nai 24 54873 wikitext text/x-wiki {{Shortcut|WP:VA}} __NOTOC__ <div style="background-color: #f5faff; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 20px; margin-bottom: 20px; border-radius: 8px;"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-size: 140%; font-weight: bold; color: #3366cc;">⭐ လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ (Vital Articles)</span> </div> <br> <span style="font-size: 110%;">'''လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်''' (Vital articles) ဝွံ ဒှ် စရင် မပကောံ လဝ် မုက်လိက် မကိစ္စဇၞော် အိုတ် ကေုာံ မထေက် ကု ဒး နွံ ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ ဇၟာပ်ဇၟာပ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ အရေဝ် ဘာသာ သီုဖအိုတ် ရ။ တင် ရန်တၟအ် အဓိက သွက် မုက်လိက် ဏအ် ဂှ် ဒှ် သွက်ဂွံ ကဵု လမ်းညွှန် ကု ညး မပါလုပ် ချူ ဇန် (Contributors) တအ် ညံင် ဂွံ တီ ဒဒှ်ရ လိက်ပရေၚ် လဵု မဒး ချူ ကိုပ်ကၠာ ကေုာံ မဒး ပလေဝ် ပလေတ် ညံင် ဂွံ စိုပ် ကဆံင် ခိုဟ် အိုတ် ရ။</span> </div> == 📊 ကဆံၚ် လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် (Levels of Vital Articles) == စရင် လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် အလုံ ဂၠးတိ ဂှ် ပါ် ခြာ လဝ် ၅ ကဆံၚ် အဓိက ရ- * '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/ကဆံၚ် ၁|ကဆံၚ် ၁]] (Level 1)''': လိက်ပရေၚ် မကိစ္စဇၞော် အိုတ် ၁၀ ပရူ (ဥပမာ - ဂၠးတိ၊ မၞိဟ်၊ ဝင်၊ သိပ္ပံ)။ * '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/ကဆံၚ် ၂|ကဆံၚ် ၂]] (Level 2)''': လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ၁၀၀ ပရူ မဒှ် တင် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် အဓိက သွက် ပရေၚ် ပညာ သီုဖအိုတ်။ * '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/ကဆံၚ် ၃|ကဆံၚ် ၃]] (Level 3)''': လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ၁,၀၀၀ ပရူ မဒှ် သဇိုၚ် အလုံ ဂၠးတိ ကေုာံ အလုံ ယေန်သၞာၚ် မၞိဟ် သီုဖအိုတ်။ * '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/ကဆံၚ် ၄|ကဆံၚ် ၄]] (Level 4)''': လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ၁၀,၀၀၀ ပရူ။ * '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/ကဆံၚ် ၅|ကဆံၚ် ၅]] (Level 5)''': လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ၅၀,၀၀၀ ပရူ။ == 🗂️ ကဏ္ဍ ပရူပရာ အဓိက (Main Categories) == သွက်ဂွံ ဂၠာဲ ကေုာံ လ္ၚတ် လောဲသွာ မ္ဂး၊ လိက်ပရေၚ် တအ် ဏအ် ဍေံ ပါ် လဝ် အတိုၚ် ကဏ္ဍ ဇၞော် ၁၀ သာ် ဗွဲသၟဝ် ဝွံ ရ- # '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/ပူဂိုလ်|ပူဂိုလ် (People)]]''' # '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/ဝင်|ဝင် (History)]]''' # '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/ပထဝဳ|ပထဝဳ (Geography)]]''' # '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/ယေန်သၞာၚ် ကေုာံ အနုသုခုမ|ယေန်သၞာၚ် ကေုာံ အနုသုခုမ (Arts and Culture)]]''' # '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/ဒဿန ကေုာံ ဘာသာ|ဒဿန ကေုာံ ဘာသာ (Philosophy and Religion)]]''' # '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/ပရေၚ် မၞိဟ် ကေုာံ ပရေၚ် ဍုၚ်ကွာန်|ပရေၚ် မၞိဟ် ကေုာံ ပရေၚ် ဍုၚ်ကွာန် (Society and Politics)]]''' # '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/ဇဳဝဗေဒ|ဇဳဝဗေဒ ကေုာံ ပရေၚ် ထတ်ယုက် (Biology and Health)]]''' # '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/ရူပဗေဒ ကေုာံ ဓါတုဗေဒ|ရူပဗေဒ ကေုာံ ဓါတုဗေဒ (Physical Sciences)]]''' # '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်/သင်္ချာ ကေုာံ နဲပညာ|သင်္ချာ၊ နဲပညာ ကေုာံ အေန်ဂျေန်နဳယာ (Math & Technology)]]''' == 🎯 စရင် မုက်လိက် အဓိက သွက် ဝဳကဳပဳဒဳယာ မန် (Priority List for Mon Wikipedia) == ပါဲနူ စရင် ဂၠးတိ တအ် တုဲ၊ ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ဝွံ ဒှ် မုက်လိက် မဆေင်စပ် ကု ဂကူမန် ကေုာံ ပရူပရာ အဓိက မထေက် ကု ဒး ဍိုက်ပေင် ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ မန် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ရ- * '''ဝင် ကေုာံ ဍုင်:''' [[ဟံသာဝတဳ]] • [[သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ]] • [[ဍုင်ဗဂေါ]] • [[ဍုင်မတ်မလီု]] • [[ဍုင်သဓီု]] * '''ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိက်ပတ်:''' [[အရေဝ်ဘာသာမန်]] • [[လိက်မန်]] • [[ကွိင်ကွိုက်မန်]] • [[သဘင်အတးသင်္ကြာန်]] • [[ကယျိုင်ကယဝ်မန်]] * '''ပူဂိုလ် မပြာကတ်:''' [[သၟိင်မနူဟဝ်]] • [[သၟိင်ဝါရဳရောဝ်]] • [[သၟိင်ဓမ္မစေတဳ]] • [[မိစောဗု]] • [[ရာဇာဓိရာဇ်]] * '''ပထဝဳ ဒေသ:''' [[ဍုင်ဗၟာ]] • [[သေံ]] • [[တွဵုရးဍုင်မန်]] • [[တွဵုရးကရေင်]] • [[တွဵုရးတၞင်သဳ]] == 🤝 ဗီုလဵု ဂွံ ပါလုပ် ရီုဗၚ်? (How to help?) == ညး လဵု မွဲ ဟွံဟီု မာန် ပါလုပ် ရီုဗၚ် ပ္ဍဲ ပရေၚ် ကမၠောန် လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဏအ် မာန် ရ။ ဗီုလဵု ဂွံ ရီုဗၚ် မာန် ရော- * '''ခၞံဗဒှ် လိက်ပရေၚ် တၟိ:''' ယဝ်ရ လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် မွဲမွဲ (မၞုံ ကု လေန် ဗကေတ် / Red link) ဟွံမွဲ ဏီ မ္ဂး، မာန် ကၠာဲ စၠောအ် နူ ဝဳကဳပဳဒဳယာ အၚ်္ဂလိက် ဟွံသေၚ်မ္ဂး ချူ ဇန် တၟိ မာန် ရ။ * '''ပတိုန် ကဆံၚ် လိက်ပရေၚ်:''' ယဝ်ရ လိက်ပရေၚ် ဂှ် ဍေံ ဂၠေအ် ဒၟံၚ် (Stub) ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဟွံမွဲ ကု တၚ် နိဿဲ မ္ဂး، ဆက် ထပ် စုတ် တၚ်ဂၞၚ်၊ ဗီုရုပ် ကေုာံ တၚ် နိဿဲ ညံၚ် ဂွံ ဒှ် လိက်ပရေၚ် မဍိုက်ပေၚ် မာန် ရ။ * '''စၟတ်သမ္တီ ကဆံၚ်:''' မာန် ကဵု သမ္တီ လတူ မုက်လိက် ဓရီုကျာ (Talk page) သွက် လိက်ပရေၚ် တအ် နကဵု ထာမ်ပလိက် `{{WP1.0}}` ဟွံသေၚ်မ္ဂး ထာမ်ပလိက် ကဏ္ဍ မဆေၚ်စပ် တအ် မာန် ရ။ == 🔗 မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် == * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:၁၀၀၀ လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဇၟာပ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ သ္ဒးနွံ]] (List of 1000 vital articles) * [[:ကဏ္ဍ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] [[ကဏ္ဍ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ|*]] [[ကဏ္ဍ:မုက်လိက် လမ်းညွှန် ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] h844rjwmbdzj214eb2evga5rbk7b0o1 54874 54873 2026-05-11T12:25:06Z Aue Nai 24 54874 wikitext text/x-wiki {{Shortcut|WP:VA}} __NOTOC__ <div style="background-color: #f5faff; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 20px; margin-bottom: 20px; border-radius: 8px;"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-size: 140%; font-weight: bold; color: #3366cc;">⭐ လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ (Vital Articles)</span> </div> <br> <span style="font-size: 110%;">'''လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်''' (Vital articles) ဝွံ ဒှ် စရင် မပကောံ လဝ် မုက်လိက် မကိစ္စဇၞော် အိုတ် ကေုာံ မထေက် ကု ဒး နွံ ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ ဇၟာပ်ဇၟာပ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ အရေဝ် ဘာသာ သီုဖအိုတ် ရ။ စရင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ဝွံ ဒှ် စရင် မုက်လိက် အဓိက မဒး ဍိုက်ပေင် ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ မန် (Mon Wikipedia) ရ။ ယဝ်ရ နာဲ ဆဵု မုက်လိက် မၞုံ ကု အသာ် ကဗိုင် (Red link) မ္ဂး ဂှ် မုက်လိက် ဟွံမဲ ဏီ တုဲ နာဲတအ် စ ချူ ပါလုပ် မာန် လၟိုန် ရ။</span> </div> == 🌟 ပရူပရာ ဂကူမန်၊ ဝင် ကေုာံ ဒေသ (Mon History & Regional) == * '''ဝင် မန် ကေုာံ ဍုင်:''' [[ဟံသာဝတဳ]] • [[သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ]] • [[ဍုင်ဗဂေါ]] • [[ဍုင်မတ်မလီု]] • [[ဍုင်သဓီု]] • [[ဍုင်ရေဝ်]] • [[ဍုင်ထဝါဲ]] • [[ကျာ်မုဟ်တှ်]] • [[ကျာ်လ္ဂုင်]] * '''ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိက်ပတ်:''' [[အရေဝ်ဘာသာမန်]] • [[လိက်မန်]] • [[ကွိင်ကွိုက်မန်]] • [[သဘင်အတးသင်္ကြာန်]] • [[ကယျိုင်ကယဝ်မန်]] • [[စၞစမန်]] * '''ပူဂိုလ် ဝင် မပြာကတ်:''' [[သၟိင်မနူဟဝ်]] • [[သၟိင်ဝါရဳရောဝ်]] (သၟိင်မဂဒူ) • [[သၟိင်ဓမ္မစေတဳ]] • [[မိစောဗု]] • [[ရာဇာဓိရာဇ်]] • [[အစာဖဝ်သဳ]] == 👤 ပူဂိုလ် မပြာကတ် ဂၠးတိ (Global Biographies) == * '''က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ကေုာံ သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်:''' [[မဟတ္တမ ဂါန္ဒဳ]] (Mahatma Gandhi) • [[နယ်လ်ဆင် မန်ဒဲလာ]] (Nelson Mandela) • [[အာဗြာဟာမ် လိန်ကောန်]] (Abraham Lincoln) • [[အလေက်ဇြာန်ဒါ မဇၞော်]] (Alexander the Great) * '''တၠပညာ ကေုာံ သိပ္ပံ:''' [[အလ်ဗတ် အာင်သတာင်]] (Albert Einstein) • [[အာဇက် နယူတန်]] (Isaac Newton) • [[ဆာလ် ဒါဝင်]] (Charles Darwin) • [[ဂါလဳလဳယဝ်]] (Galileo Galilei) • [[မာရဳ ကျူရဳ]] (Marie Curie) * '''သာသနာ ကေုာံ ဒဿန:''' [[ဂေါတမ ဗုဒ္ဓ]] • [[ယေသှု ခရေတ်]] (Jesus) • [[မဝ်ဟာမေတ်]] (Muhammad) • [[သော်ကရေးတီးသ်]] (Socrates) • [[ကောန်ဖျူးရှပ်]] (Confucius) == 🌍 ပထဝဳ (Geography) == * '''တိုက်ဂမၠိုင်:''' [[အာရှ]] • [[ယူရဝ်ပ]] • [[အာဖရိက]] • [[အမေရိက သၟဝ်ကျာ]] • [[အမေရိက သၠုင်ကျာ]] • [[အဝ်သတြေလျ]] • [[အာန်တာတိက]] * '''ရးနိဂီု ကေုာံ ဍုင် အဓိက:''' [[ဍုင်ဗၟာ]] • [[သေံ]] • [[အိန္ဒိယ]] • [[ကြုက်]] • [[အမေရိကာန်]] • [[အင်္ဂလာန်]] (UK) • [[ဂျပါန်]] • [[ရုရှာ]] • [[မာလေယှာ]] • [[သေင်ကာပူ]] • [[အေန်ဒဝ်နဳယှာ]] * '''ဍုင်ဇၞော်ဂမၠိုင်:''' [[လ္ဂုင်]] • [[ၜင်ကံက်]] • [[လန်ဒန်]] (London) • [[ပါရဳ]] (Paris) • [[တဝ်ကျဝ်]] (Tokyo) • [[ဝါရှင်တန် ဒဳသဳ]] (Washington, D.C.) * '''မှာသၟိတ် ကေုာံ ၜဳ ဒဵု:''' [[မှာသၟိတ် ပသဳဖိတ်]] • [[မှာသၟိတ် အာတ္တလာန်တိတ်]] • [[မှာသၟိတ် အိန္ဒိယ]] • [[ၜဳ သြင်လောန်]] (Salween) • [[ၜဳ အမေဇြောန်]] (Amazon) • [[ဒဵု ဧဝရတ်]] (Mount Everest) == 🏛️ ဝင် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် (History & Society) == * '''ဝင်:''' [[ခေတ် တမၠာ]] • [[အေန်ပါယာ ရောမ]] • [[ပရေင်ပၠန်ဂတး စက်ယန္တရား]] (Industrial Revolution) • [[ပထမ ပေါဲပၞာန် ဂၠးတိ]] • [[ဒုတိယ ပေါဲပၞာန် ဂၠးတိ]] • [[ပေါဲပၞာန် လၜိုဟ်]] (Cold War) * '''ပရေင် ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ဥပဒေ:''' [[အလဵုအသဳ]] • [[ဒဳမဝ်ကရေသဳ]] • [[ကောန်မျူနေတ်]] (Communism) • [[အခေါင်အရာ မၞိဟ်]] • [[ကုလသမဂ္ဂ]] (UN) * '''ပရေင်ပိုန်ဒြပ်:''' [[သြန်]] • [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Economics) • [[ပရေင် ဗၞိက်]] • [[ဘဏ်]] • [[တဲကမၠောန်]] (Labor) == 🧬 သိပ္ပံ ကေုာံ သဘာဝ (Science & Nature) == * '''သဘာဝ သိပ္ပံ:''' [[ရူပဗေဒ]] (Physics) • [[ဓါတုဗေဒ]] (Chemistry) • [[ဇဳဝဗေဒ]] (Biology) • [[နက္ခတ္တဗေဒ]] (Astronomy) * '''အာကာသ:''' [[သဘာဝ စက္ကဝါ]] (Universe) • [[တ္ၚဲ]] • [[ဂၠးတိ]] • [[ဂိတု]] • [[ဂြိုဟ်]] (Planet) * '''ဇဳဝ ကေုာံ သဘာဝ:''' [[တိရစ္ဆာန်]] • [[တၞံဆု]] • [[မၞိဟ်]] • [[စၟစၟောန်]] (Bacteria) • [[သဘာဝ ပွဳပွူ]] (Environment) * '''ဓါတ် အဓိက:''' [[ဍာ်]] • [[ကျာ]] • [[ပသဲ]] (Iron) • [[ထဝ်]] (Gold) • [[အံက်သဳဂျေန်]] (Oxygen) == 💻 နဲပညာ ကေုာံ သင်္ချာ (Technology & Math) == * '''သင်္ချာ:''' [[သင်္ချာ]] (Mathematics) • [[ဂၞန်]] (Number) • [[ပထဝဳဝင်]] (Geometry) • [[အလ်ဂျဳဗြာ]] (Algebra) * '''နဲပညာ ကေုာံ ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ်:''' [[ကောမ်ပျူတာ]] • [[အေန်တာနဲ]] • [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] • [[ဖုန်]] (Telephone) • [[ပညာ ကောန်နိမိတ်]] (AI) * '''ပရေင် ကွဳစက်:''' [[ကွဳစက်]] (Car) • [[က္ၜင်ကျာ]] (Airplane) • [[က္ၜင်]] (Ship) • [[ကွဳပၟတ်]] (Train) * '''စွမ်းအင်:''' [[လျးလလဳ]] (Electricity) • [[ပၟတ်]] (Fire) • [[ကၠေင်ဒဏ်]] (Oil/Petroleum) == 💊 ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ ဂဥုဲ (Health & Medicine) == * '''ပရေင် ဂဥုဲ:''' [[ဂဥုဲ]] (Medicine) • [[ရုင်ဂဥုဲ]] (Hospital) • [[ဝက်သေန်]] (Vaccine) * '''ယဲဂမၠိုင်:''' [[ယဲ ကဝ်ရဝ်နာဗဳရုသ် ၂၀၁၉]] (COVID-19) • [[ယဲ ကေန်သာ]] (Cancer) • [[မလေရဳယျာ]] (Malaria) • [[အေတ်အာင်ဗဳ]] (HIV/AIDS) * '''ခန္ဓကာယ:''' [[က္ဍဟ်]] (Brain) • [[ဂြိုဟ်]] (Heart) • [[ဆီ]] (Blood) == 🎨 အနုသုခုမ၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ သာသနာ (Arts, Culture & Religion) == * '''သာသနာ:''' [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] • [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] • [[သာသနာ ခရေတ်]] • [[အေတ်သလာမ်]] • [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] * '''အနုသုခုမ ကေုာံ လိက်ပတ်:''' [[အနုသုခုမ]] (Art) • [[ပရေင်ချူလိက်]] (Literature) • [[ကွိင်ကွိုက်]] (Music) • [[ရုပ်ဒမျိုင်]] (Film) • [[ဝတ္ထု]] (Novel) * '''ဘဝ လၟေင်တ္ၚဲ:''' [[စၞစ]] (Food) • [[ပရေင်ကယျိုင်]] (Clothing) • [[သ္ၚိ]] (House) • [[သ္ၚိကၟိန်]] (Family) * '''ပရေင် ဝေင်ဒြဟတ်:''' [[ပေါဲဇၟိက်ကွာ်]] (Football/Soccer) • [[သဘင် အဝ်လာမ်ပိတ်]] (Olympic Games) • [[လက်ဝှေ့]] (Boxing) <br> {| style="background-color: #fdf5e6; border: 1px solid #f28b00; padding: 10px; width: 100%; border-radius: 4px;" |- | style="vertical-align: top; padding-right: 10px;" | [[File:Gears icon.svg|30px]] | style="font-size: 95%;" | '''တင်စၟတ်:''' စရင် ဏအ် ဝွံ ဆက် ထပ် စုတ် ဒၟံင် လၟိုန် ရ။ ယဝ်ရ နာဲ ဆဵု မုက်လိက် ကိစ္စဇၞော် မဟွံပါ လဝ် ဏီ မ္ဂး၊ အခေါင် ထပ် စုတ် ပ္ဍဲ စရင် ဏအ် နွံ လၟိုန် ရ အဴ။ (လေန် မၞုံ ကု အသာ် ကဗိုင် (Red link) ဂှ် မုက်လိက် ဟွံမဲ ဏီ တုဲ ဒး စ ချူ တၟိ ရ အဴ။) |} == 🔗 မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် == * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:၁၀၀၀ လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဇၟာပ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ သ္ဒးနွံ]] (List of 1000 vital articles) * [[:ကဏ္ဍ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] [[ကဏ္ဍ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ|*]] nv89tz8oov1maqwwf7mmhzftzvxqtv1 54878 54874 2026-05-11T12:35:56Z Aue Nai 24 /* 🌍 ပထဝဳ (Geography) */ 54878 wikitext text/x-wiki {{Shortcut|WP:VA}} __NOTOC__ <div style="background-color: #f5faff; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 20px; margin-bottom: 20px; border-radius: 8px;"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-size: 140%; font-weight: bold; color: #3366cc;">⭐ လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ (Vital Articles)</span> </div> <br> <span style="font-size: 110%;">'''လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ်''' (Vital articles) ဝွံ ဒှ် စရင် မပကောံ လဝ် မုက်လိက် မကိစ္စဇၞော် အိုတ် ကေုာံ မထေက် ကု ဒး နွံ ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ ဇၟာပ်ဇၟာပ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ အရေဝ် ဘာသာ သီုဖအိုတ် ရ။ စရင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ဝွံ ဒှ် စရင် မုက်လိက် အဓိက မဒး ဍိုက်ပေင် ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ မန် (Mon Wikipedia) ရ။ ယဝ်ရ နာဲ ဆဵု မုက်လိက် မၞုံ ကု အသာ် ကဗိုင် (Red link) မ္ဂး ဂှ် မုက်လိက် ဟွံမဲ ဏီ တုဲ နာဲတအ် စ ချူ ပါလုပ် မာန် လၟိုန် ရ။</span> </div> == 🌟 ပရူပရာ ဂကူမန်၊ ဝင် ကေုာံ ဒေသ (Mon History & Regional) == * '''ဝင် မန် ကေုာံ ဍုင်:''' [[ဟံသာဝတဳ]] • [[သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ]] • [[ဍုင်ဗဂေါ]] • [[ဍုင်မတ်မလီု]] • [[ဍုင်သဓီု]] • [[ဍုင်ရေဝ်]] • [[ဍုင်ထဝါဲ]] • [[ကျာ်မုဟ်တှ်]] • [[ကျာ်လ္ဂုင်]] * '''ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိက်ပတ်:''' [[အရေဝ်ဘာသာမန်]] • [[လိက်မန်]] • [[ကွိင်ကွိုက်မန်]] • [[သဘင်အတးသင်္ကြာန်]] • [[ကယျိုင်ကယဝ်မန်]] • [[စၞစမန်]] * '''ပူဂိုလ် ဝင် မပြာကတ်:''' [[သၟိင်မနူဟဝ်]] • [[သၟိင်ဝါရဳရောဝ်]] (သၟိင်မဂဒူ) • [[သၟိင်ဓမ္မစေတဳ]] • [[မိစောဗု]] • [[ရာဇာဓိရာဇ်]] • [[အစာဖဝ်သဳ]] == 👤 ပူဂိုလ် မပြာကတ် ဂၠးတိ (Global Biographies) == * '''က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ကေုာံ သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်:''' [[မဟတ္တမ ဂါန္ဒဳ]] (Mahatma Gandhi) • [[နယ်လ်ဆင် မန်ဒဲလာ]] (Nelson Mandela) • [[အာဗြာဟာမ် လိန်ကောန်]] (Abraham Lincoln) • [[အလေက်ဇြာန်ဒါ မဇၞော်]] (Alexander the Great) * '''တၠပညာ ကေုာံ သိပ္ပံ:''' [[အလ်ဗတ် အာင်သတာင်]] (Albert Einstein) • [[အာဇက် နယူတန်]] (Isaac Newton) • [[ဆာလ် ဒါဝင်]] (Charles Darwin) • [[ဂါလဳလဳယဝ်]] (Galileo Galilei) • [[မာရဳ ကျူရဳ]] (Marie Curie) * '''သာသနာ ကေုာံ ဒဿန:''' [[ဂေါတမ ဗုဒ္ဓ]] • [[ယေသှု ခရေတ်]] (Jesus) • [[မဝ်ဟာမေတ်]] (Muhammad) • [[သော်ကရေးတီးသ်]] (Socrates) • [[ကောန်ဖျူးရှပ်]] (Confucius) == 🌍 ပထဝဳ (Geography) == * '''တိုက်ဂမၠိုင်:''' [[အာရှ]] • [[ယူရဝ်ပ]] • [[အာဖရိက]] • [[အမေရိက သၟဝ်ကျာ]] • [[အမေရိက သၠုင်ကျာ]] • [[အဝ်သတြေလျ]] • [[အာန်တာတိက]] * '''ရးနိဂီု ကေုာံ ဍုင် အဓိက:''' [[ဍုင်ဗၟာ]] • [[သေံ]] • [[အိန္ဒိယ]] • [[ကြုက်]] • [[အမေရိကာန်]] • [[အင်္ဂလာန်]] (UK) • [[ဂျပါန်]] • [[ရုရှာ]] • [[မာလေယှာ]] • [[သေင်ကာပူ]] • [[အေန်ဒဝ်နဳယှာ]] * '''ဍုင်ဇၞော်ဂမၠိုင်:''' [[လ္ဂုင်]] • [[ၜၚ်ကံက်|ၜင်ကံက်]] • [[လန်ဒန်]] (London) • [[ပါရဳ]] (Paris) • [[တဝ်ကျဝ်]] (Tokyo) • [[ဝါရှင်တန် ဒဳသဳ]] (Washington, D.C.) * '''မှာသၟိတ် ကေုာံ ၜဳ ဒဵု:''' [[မှာသၟိတ် ပသဳဖိတ်]] • [[မှာသၟိတ် အာတ္တလာန်တိတ်]] • [[မှာသၟိတ် အိန္ဒိယ]] • [[ၜဳ သြင်လောန်]] (Salween) • [[ၜဳ အမေဇြောန်]] (Amazon) • [[ဒဵု ဧဝရတ်]] (Mount Everest) == 🏛️ ဝင် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် (History & Society) == * '''ဝင်:''' [[ခေတ် တမၠာ]] • [[အေန်ပါယာ ရောမ]] • [[ပရေင်ပၠန်ဂတး စက်ယန္တရား]] (Industrial Revolution) • [[ပထမ ပေါဲပၞာန် ဂၠးတိ]] • [[ဒုတိယ ပေါဲပၞာန် ဂၠးတိ]] • [[ပေါဲပၞာန် လၜိုဟ်]] (Cold War) * '''ပရေင် ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ဥပဒေ:''' [[အလဵုအသဳ]] • [[ဒဳမဝ်ကရေသဳ]] • [[ကောန်မျူနေတ်]] (Communism) • [[အခေါင်အရာ မၞိဟ်]] • [[ကုလသမဂ္ဂ]] (UN) * '''ပရေင်ပိုန်ဒြပ်:''' [[သြန်]] • [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Economics) • [[ပရေင် ဗၞိက်]] • [[ဘဏ်]] • [[တဲကမၠောန်]] (Labor) == 🧬 သိပ္ပံ ကေုာံ သဘာဝ (Science & Nature) == * '''သဘာဝ သိပ္ပံ:''' [[ရူပဗေဒ]] (Physics) • [[ဓါတုဗေဒ]] (Chemistry) • [[ဇဳဝဗေဒ]] (Biology) • [[နက္ခတ္တဗေဒ]] (Astronomy) * '''အာကာသ:''' [[သဘာဝ စက္ကဝါ]] (Universe) • [[တ္ၚဲ]] • [[ဂၠးတိ]] • [[ဂိတု]] • [[ဂြိုဟ်]] (Planet) * '''ဇဳဝ ကေုာံ သဘာဝ:''' [[တိရစ္ဆာန်]] • [[တၞံဆု]] • [[မၞိဟ်]] • [[စၟစၟောန်]] (Bacteria) • [[သဘာဝ ပွဳပွူ]] (Environment) * '''ဓါတ် အဓိက:''' [[ဍာ်]] • [[ကျာ]] • [[ပသဲ]] (Iron) • [[ထဝ်]] (Gold) • [[အံက်သဳဂျေန်]] (Oxygen) == 💻 နဲပညာ ကေုာံ သင်္ချာ (Technology & Math) == * '''သင်္ချာ:''' [[သင်္ချာ]] (Mathematics) • [[ဂၞန်]] (Number) • [[ပထဝဳဝင်]] (Geometry) • [[အလ်ဂျဳဗြာ]] (Algebra) * '''နဲပညာ ကေုာံ ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ်:''' [[ကောမ်ပျူတာ]] • [[အေန်တာနဲ]] • [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] • [[ဖုန်]] (Telephone) • [[ပညာ ကောန်နိမိတ်]] (AI) * '''ပရေင် ကွဳစက်:''' [[ကွဳစက်]] (Car) • [[က္ၜင်ကျာ]] (Airplane) • [[က္ၜင်]] (Ship) • [[ကွဳပၟတ်]] (Train) * '''စွမ်းအင်:''' [[လျးလလဳ]] (Electricity) • [[ပၟတ်]] (Fire) • [[ကၠေင်ဒဏ်]] (Oil/Petroleum) == 💊 ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ ဂဥုဲ (Health & Medicine) == * '''ပရေင် ဂဥုဲ:''' [[ဂဥုဲ]] (Medicine) • [[ရုင်ဂဥုဲ]] (Hospital) • [[ဝက်သေန်]] (Vaccine) * '''ယဲဂမၠိုင်:''' [[ယဲ ကဝ်ရဝ်နာဗဳရုသ် ၂၀၁၉]] (COVID-19) • [[ယဲ ကေန်သာ]] (Cancer) • [[မလေရဳယျာ]] (Malaria) • [[အေတ်အာင်ဗဳ]] (HIV/AIDS) * '''ခန္ဓကာယ:''' [[က္ဍဟ်]] (Brain) • [[ဂြိုဟ်]] (Heart) • [[ဆီ]] (Blood) == 🎨 အနုသုခုမ၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ သာသနာ (Arts, Culture & Religion) == * '''သာသနာ:''' [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] • [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] • [[သာသနာ ခရေတ်]] • [[အေတ်သလာမ်]] • [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] * '''အနုသုခုမ ကေုာံ လိက်ပတ်:''' [[အနုသုခုမ]] (Art) • [[ပရေင်ချူလိက်]] (Literature) • [[ကွိင်ကွိုက်]] (Music) • [[ရုပ်ဒမျိုင်]] (Film) • [[ဝတ္ထု]] (Novel) * '''ဘဝ လၟေင်တ္ၚဲ:''' [[စၞစ]] (Food) • [[ပရေင်ကယျိုင်]] (Clothing) • [[သ္ၚိ]] (House) • [[သ္ၚိကၟိန်]] (Family) * '''ပရေင် ဝေင်ဒြဟတ်:''' [[ပေါဲဇၟိက်ကွာ်]] (Football/Soccer) • [[သဘင် အဝ်လာမ်ပိတ်]] (Olympic Games) • [[လက်ဝှေ့]] (Boxing) <br> {| style="background-color: #fdf5e6; border: 1px solid #f28b00; padding: 10px; width: 100%; border-radius: 4px;" |- | style="vertical-align: top; padding-right: 10px;" | [[File:Gears icon.svg|30px]] | style="font-size: 95%;" | '''တင်စၟတ်:''' စရင် ဏအ် ဝွံ ဆက် ထပ် စုတ် ဒၟံင် လၟိုန် ရ။ ယဝ်ရ နာဲ ဆဵု မုက်လိက် ကိစ္စဇၞော် မဟွံပါ လဝ် ဏီ မ္ဂး၊ အခေါင် ထပ် စုတ် ပ္ဍဲ စရင် ဏအ် နွံ လၟိုန် ရ အဴ။ (လေန် မၞုံ ကု အသာ် ကဗိုင် (Red link) ဂှ် မုက်လိက် ဟွံမဲ ဏီ တုဲ ဒး စ ချူ တၟိ ရ အဴ။) |} == 🔗 မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် == * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:၁၀၀၀ လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဇၟာပ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ သ္ဒးနွံ]] (List of 1000 vital articles) * [[:ကဏ္ဍ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] [[ကဏ္ဍ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ|*]] 62xslbbkrm2wv2vexnxvlr5189nq8xp 14 11069 54875 2026-05-11T12:27:54Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "'''ကဏ္ဍ ဏအ် ဝွံ ဒှ် ကဏ္ဍ မပကောံပကေဝ် လဝ် "မုက်လိက် ကိစ္စဇၞော်ဂမၠိုင်" (Vital Articles) ဟွံသေင်မ္ဂး လိက်ပရေင် သဇိုင် မထေက် ကု ဒး နွံ ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဘာသာမ..." 54875 wikitext text/x-wiki '''ကဏ္ဍ ဏအ် ဝွံ ဒှ် ကဏ္ဍ မပကောံပကေဝ် လဝ် "မုက်လိက် ကိစ္စဇၞော်ဂမၠိုင်" (Vital Articles) ဟွံသေင်မ္ဂး လိက်ပရေင် သဇိုင် မထေက် ကု ဒး နွံ ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဘာသာမန် ရ။''' မုက်လိက် မပါလုပ် ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ ဏအ် ဝွံ ဒှ် သဇိုင် လညာတ် ပညာ အလုံ ဂၠးတိ၊ ပထဝဳ၊ ဝင် ကေုာံ ပရူပရာ မဆေင်စပ် ကု ဂကူမန် တုဲ၊ ညးလွပ် တအ် လုပ် ရီုဗင် ပလေဝ်ဒါန် ကေုာံ ပတိုန် ကဆံင် မုက်လိက် တအ် ဏအ် ညံင်ဂွံ ဍိုက်ပေင် အာ မာန် လၟိုန် ရ အဴ။ * ဆက် လ္ၚတ် ရံင် တင်နင် ကေုာံ စရင် မုက်လိက် အဓိက ပ္ဍဲ — '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:မုက်လိက် မထေက်ကဵုဒးနွံဂမၠိုင်]]''' ညိ အဴ။ {{Category TOC}} [[ကဏ္ဍ:ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] [[ကဏ္ဍ:လိက်ပရေၚ် သဇိုၚ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] i9xsxfrv03ndihonwwkki0owl1hmpg0 0 11070 54876 2026-05-11T12:31:09Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Use dmy dates|date=May 2026}} {{Infobox natural phenomenon | name = ကျာ (Wind) | image = [[File:Earth_global_circulation_-_en.svg|300px|center|လဒက်ပ္တန် ကျာ အလုံ ဂၠးတိ]] | caption = ဓရိုတ် ကျာ ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ကျာ အလုံ ဂၠးတိ (Global Wind Circulation)။ | type = ရာသဳဥတု ကေုာံ..." 54876 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=May 2026}} {{Infobox natural phenomenon | name = ကျာ (Wind) | image = [[File:Earth_global_circulation_-_en.svg|300px|center|လဒက်ပ္တန် ကျာ အလုံ ဂၠးတိ]] | caption = ဓရိုတ် ကျာ ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ကျာ အလုံ ဂၠးတိ (Global Wind Circulation)။ | type = ရာသဳဥတု ကေုာံ ဥတုဗေဒ | causes = တၞဟ်ခြာ ဓါတ်ဂမ္တဴ ကေုာံ ဓရိုတ် ကျာ လတူ ဂၠးတိ | measurement = တိုင် ၜတ် ကျာ (Anemometer) | energy = [[စွမ်းအင် ကျာ]] (Wind power) | hazards = လဗိုတ်ကျာ (Hurricanes), တဝ်နေဒဝ် (Tornadoes) }} '''ကျာ''' ({{lang-en|Wind}}) ဝွံ ဒှ် ပွမချဳဒရာင် မၞုံ ကု ဓရိုတ် ဇၞော် နူကဵု ဓါတ် ကျာ (Air) လတူ ဗလး ၜဳ ကေုာံ ဗလး ဂၠးတိ ရ။ ပ္ဍဲ ပထဝဳ ကေုာံ ဥတုဗေဒ မ္ဂး၊ ကျာ ဝွံ ကတဵုဒှ် ကၠုင် ဟိုတ်နူ ပွမတၞဟ်ခြာ ဓရိုတ် ကျာ (Atmospheric pressure) ပ္ဍဲ ဒေသ တၞဟ်ဟ် ရေင်သကအ် ရ။ ဓါတ် ကျာ ဝွံ မလေပ် ဇွောဝ် တိတ် နူကဵု ဒေသ ဓရိုတ် ကျာ သၠုင် (High-pressure area) ဇရေင် ဒေသ ဓရိုတ် ကျာ သဝ် (Low-pressure area) လၟိုန် ရ။<ref>Ahrens, C. Donald. (2012). *Meteorology Today: An Introduction to Weather, Climate, and the Environment*. Cengage Learning, p. 182.</ref> လတူ ဂၠးတိ ပိုဲ ဏအ်၊ ကျာ ဝွံ ဖန်ဗဒှ် ကဵု ပရေင် ပြံင်လှာဲ ရာသဳဥတု ဗွဲမဇၞော် မပ္တံ ကု ကျာ မုဟ်သုန် (Monsoons)၊ ကျာ ကုန်ဗၞိက် (Trade winds) ကေုာံ လဗိုတ်ကျာ ဂမၠိုင် ရ။ ပါဲနူ ဂှ် ကျာ ဝွံ ဒှ် တမ်ရိုဟ် သွက် [[စွမ်းအင် ကျာ]] (Wind energy) မဒှ် စွမ်းအင် သဘာဝ မဟွံလေပ် အိုတ် မွဲ ကီု ရ။ ပ္ဍဲ သဘာဝ စက္ကဝါ မ္ဂး၊ ကျာ ဝွံ ဟွံသေင် ဆ လတူ ဂၠးတိ ဓဝ်၊ ဍေံ လေဝ် ကတဵုဒှ် လတူ ဂြိုဟ် တၞဟ်ဟ် (ဥပမာ- ဂျူပဳတာ) ကေုာံ [[ကျာ တ္ၚဲ]] (Solar wind) နူကဵု တ္ၚဲ လေဝ် နွံ ကီု ရ။<ref>Lutgens, Frederick K., & Tarbuck, Edward J. (2016). *The Atmosphere: An Introduction to Meteorology*. Pearson, p. 230.</ref> == ၁. နိဒါန် ကေုာံ ဥတုဗေဒ (Introduction and Meteorology) == ကျာ ဝွံ ဒှ် အရာ မဆဵု ညာတ် ဟွံမာန် (Invisible) ကီု လေဝ်၊ ပရေင် ဇြဟတ် ဍေံ ဂှ် ပိုဲ ဒုင်စသိုင် မာန် ရ။ ပ္ဍဲ ဥတုဗေဒ (Meteorology) မ္ဂး ကျာ ဂှ် ညးတအ် ပါ် လဝ် နကဵု လဟိင် (Speed)၊ ဇြဟတ် (Force)၊ ကေုာံ ကၠုင် နူ ဒိုဟ် လဵု (Direction) ရ။ ဥပမာ - "ကျာ ပလိုတ်" မ္ဂး ဂှ် ဒှ် ကျာ မပိုက် ကၠုင် နူ လပါ် ပလိုတ် ရ။ တၠပညာ ဥတုဗေဒ တအ် စကာ အရာ ဏအ် သွက်ဂွံ ဆိင်ဆ ရာသဳဥတု၊ ပရေင် ဗြဲ ဂူ၊ ကေုာံ ပရေင် တရဴ က္ၜင်ကျာ ကေုာံ က္ၜင်ဍာ် ရ။ ကျာ ဂၠိင် အိုတ် ဂှ် ဒှ် ကျာ မဆက်စပ် ဒၟံင် လတူ ဂၠးတိ သီုဖအိုတ် မကော်ဂး (Global circulation) တုဲ၊ ကျာ ဍောတ်တ် မ္ဂး ဂှ် ဒှ် ကျာ မပိုက် ပ္ဍဲ ဌာန် ဒေသ ဇကု (Local winds) မပ္တံ ကု ကျာ ၜဳ ကေုာံ ကျာ တိ ရ။<ref>Wallace, John M., & Hobbs, Peter V. (2006). *Atmospheric Science: An Introductory Survey*. Academic Press, p. 110.</ref> == ၂. ဟိုတ် ကျာ ဂွံ ကတဵုဒှ် (Causes of Wind Formation) == [[File:Coriolis_effect14.png|thumb|right|250px|ပွမချဳဒရာင် Coriolis effect မဖန်ဗဒှ် ညံင် လၟေင် ကျာ ဂွံ လေင် အာ လပါ် ပုင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဇွိ။]] ဟိုတ် အဓိက မဖန်ဗဒှ် ကဵု ကျာ ဂှ် ဒှ် ပွမတၞဟ်ခြာ ဓါတ်ဂမ္တဴ (Temperature difference) လတူ ဗလး ဂၠးတိ ရ။ * '''ဓါတ်ဂမ္တဴ တ္ၚဲ (Solar Heating):''' လျး တ္ၚဲ ဝွံ ကဵု ဓါတ်ဂမ္တဴ ကု ဂၠးတိ ဟွံတုပ် ရေင်သကအ် ရ။ ဒေသ [wikt:mnw:ဒေသ အီကွေတာ|အီကွေတာ] (Equator) ဂှ် ကလိဂွံ ဓါတ်ဂမ္တဴ ဂၠိုင် အိုတ် တုဲ၊ ဒေသ ဓရိပ် (Poles) တအ် ဂှ် ကလိဂွံ အောန် ရ။ ကျာ မကတဴ ဂှ် သာ တုဲ ပဝ် တိုန် အာ လတူ အကး တုဲ၊ ကျာ မၜိုဟ် နူ ဒေသ တၞဟ် တအ် ဇွောဝ် လုပ် ကၠုင် တွဵု ရ။ * '''ဓရိုတ် ကျာ (Pressure Gradient Force):''' ပွမချဳဒရာင် နူ ဓရိုတ် ကျာ သၠုင် ဇရေင် ဓရိုတ် ကျာ သဝ် ဂှ် ဒှ် ဟိုတ် အဓိက သွက် ကျာ ဂွံ ချဳဒရာင် ရ။ * '''သဘောၚ် ခဝ်ရဳအဝ်လိတ် (Coriolis Effect):''' ဟိုတ်နူ ဂၠးတိ ပိုဲ ဏအ် ဗဂေတ် ဒၟံင် ဇကု ဍေံ (Rotation) တုဲ၊ ကျာ မဇွောဝ် အာ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဂှ် လေင် အာ လပါ် ပုင် တုဲ၊ ကျာ လပါ် သၠုင်ကျာ ဂှ် လေင် အာ လပါ် ဇွိ ရ။ သဘောၚ် ဏအ် ဂှ် ဖန်ဗဒှ် ကဵု လဗိုတ်ကျာ ညံင်ဂွံ ဂေတ် မာန် ရ။<ref>Holton, James R. (2004). *An Introduction to Dynamic Meteorology*. Elsevier Academic Press, p. 55.</ref> == ၃. လဒက်ပ္တန် ကျာ အလုံဂၠးတိ (Global Wind Patterns) == ကျာ လတူ ဂၠးတိ ပိုဲ ဏအ် ဝွံ နွံ ကု လၟေင် လဒက်ပ္တန် အဓိက ၃ သာ် (Wind Cells) ရ- ၁။ '''ဟာဒလဳ သေလ် (Hadley Cell):''' ဒှ် ကျာ မကတဵုဒှ် အကြာ အီကွေတာ ကေုာံ လတ္တဳကျူ ၃၀ ဒဳဂရဳ ရ။ ပ္ဍဲ ဒေသ ဏအ် ကျာ ကုန်ဗၞိက် (Trade Winds) တအ် ပိုက် ဇွောဝ် ဒၟံင် ရ။ ပ္ဍဲ ခေတ် တမၠာ တေအ် က္ၜင် ကျာလွဟ် တအ် စကာ ကျာ ဏအ် သွက်ဂွံ သွံရာန် ဗၞိက် ရ။ ၂။ '''ဖေဝ်ရေလ် သေလ် (Ferrel Cell):''' ဒှ် ကျာ အကြာ လတ္တဳကျူ ၃၀ ကေုာံ ၆၀ ဒဳဂရဳ ရ။ ဒေသ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ဒေသ ကျာ ပလိုတ် (Westerlies) မပိုက် နူ ပလိုတ် အာ ဗမံက် ရ။ ၃။ '''ပိုလာ သေလ် (Polar Cell):''' ဒှ် ကျာ လပါ် ဓရိပ် (Poles) မဒှ် ကျာ မၜိုဟ် ဂံက် တုဲ ပိုက် နူ ဗမံက် အာ ပလိုတ် (Polar easterlies) ရ။<ref>Barry, Roger G., & Chorley, Richard J. (2010). *Atmosphere, Weather and Climate*. Routledge, p. 115.</ref> == ၄. ကျာ ဒေသ ကေုာံ ရာသဳဥတု (Local and Regional Winds) == [[File:Indian_monsoon.jpg|thumb|left|250px|ပွမချဳဒရာင် ကျာ မုဟ်သုန် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ကေုာံ အိန္ဒိယ။]] ပါဲနူ ကျာ အလုံ ဂၠးတိ တုဲ၊ လတူ ဒေသ ဍောတ်တ် မ္ဂး ကျာ တၞဟ်ဟ် လေဝ် ကတဵုဒှ် ဒၟံင် ရ- * '''ကျာ မုဟ်သုန် (Monsoons):''' ဒှ် ကျာ မပြံင်လှာဲ လၟေင် အတိုင် ရာသဳ ရ။ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ ကေုာံ ဍုင်ပိုဲ မ္ဂး၊ ဥတု ဗြဲ ဂှ် ကျာ ပိုက် ကၠုင် နူ ၜဳ အာန်ဒမာန် တုဲ ရေင်တၠုင် ကဵု မဂူ ဗြဲ (Southwest Monsoon)၊ ကေုာံ ဥတု မံက် ဂှ် ကျာ ပိုက် နူကဵု လပါ် တိုက် ကြုက် တုဲ ၜိုဟ် ဂံက် တဴ ရ (Northeast Monsoon)။ * '''ကျာ ၜဳ ကေုာံ ကျာ တိ (Sea and Land Breezes):''' ပ္ဍဲ အခိင် တ္ၚဲ မ္ဂး တိ ဂှ် ကတဴ ပြဟ် နူ ဍာ် ၜဳ တုဲ ကျာ ပိုက် နူ ၜဳ အာ လပါ် တိ (Sea breeze) ရ။ အခိင် ဗတံ မ္ဂး ဍာ် ၜဳ သှ်ေ ဓါတ်ဂမ္တဴ ဂၠိုင် တုဲ ကျာ ပိုက် နူ တိ အာ လပါ် ၜဳ (Land breeze) ရ။ * '''ကျာ ဒဵု ကေုာံ ကျာ ခလိုင် (Mountain and Valley Breezes):''' ဒှ် ကျာ မချဳဒရာင် အကြာ ဇိုင် ဒဵု ကေုာံ က္ဍိုပ် ဒဵု အတိုင် ဓါတ်ဂမ္တဴ မပြံင်လှာဲ ရ။<ref>Das, P. K. (1995). *The Monsoons*. National Book Trust, India.</ref> == ၅. ပွမၜတ်ကၞာတ် ကေုာံ ဇမၞော် (Measurement and Scale) == သွက်ဂွံ ၜတ် ကၞာတ် လဟိင် ကျာ ဂှ် ညးတအ် စကာ ကိရိယာ မကော်ဂး [[တိုင် ၜတ် ကျာ]] (Anemometer) တုဲ သွက်ဂွံ တီ ဒိုဟ် ကျာ ဂှ် စကာ လေအ် ဒိုဟ် ကျာ (Wind vane) ရ။ သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ဇြဟတ် ကျာ ပ္ဍဲ ပင်လယ် ကေုာံ ၜဳ မ္ဂး ညးတအ် စကာ သၞောတ် ဗျူဖေါတ် (Beaufort Scale) ရ။ {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |+ ဇယား: သၞောတ် ဗျူဖေါတ် သွက် ဇြဟတ် ကျာ (Beaufort Scale) |- ! ကဆံင် !! ဇြဟတ် ကျာ (km/h) !! လဟီု စၟတ်သမ္တီ !! လက္ခဏာ လတူ တိ ကေုာံ ၜဳ |- | ၀ (0) || < 1 || ၜိုဟ်သြိုဟ် (Calm) || ဍာ် ၜဳ တပ် ဒၟံင် ညံင်ရဴ ဒ္ၚောဝ်၊ ယက် တိုန် အာ တပ်ပ်။ |- | ၃ (3) || 12 - 19 || ကျာ သာသာ (Gentle Breeze) || တၞး ဆု လဝိင်၊ လပှ် ဍောတ်တ် ကတဵုဒှ် လတူ ၜဳ။ |- | ၆ (6) || 40 - 50 || ကျာ ကြံင် (Strong Breeze) || ကၞာင် ဆု ဇၞော် ချဳ၊ လပှ် ဇၞော် တိုန် ကေုာံ အသာ် ဗု မံက် ကၠုင်။ |- | ၉ (9) || 75 - 88 || ကျာ မုန်တိုင်း ဍောတ် (Strong Gale) || ကရေက် ဆု ပါ် ကဝ်၊ ကွာ် လတူ ဂၠံင် ဇြိုင်၊ လပှ် လှိုင်။ |- | ၁၂ (12) || > 118 || လဗိုတ်ကျာ ဇၞော် (Hurricane / Typhoon) || ပလီုပလာ် သ္ၚိ ဌာန် ဗွဲမဇၞော်၊ လပှ် ဇၞော် လောန် မာန် ပ္ဍဲ ပင်လယ်။ |} <small>*(နိဿဲ: World Meteorological Organization)*</small><ref>World Meteorological Organization (WMO). "Manual on Marine Meteorological Services". WMO-No. 558.</ref> == ၆. စွမ်းအင် ကျာ ကေုာံ လျးလလဳ (Wind Power and Energy) == [[File:Wind_turbines_in_southern_California_2016.jpg|thumb|right|250px|စက် ဒြဟတ် ကျာ (Wind Turbines) မဖန်ဗဒှ် လျးလလဳ။]] ကျာ ဝွံ ဒှ် ဒြဟတ် သဘာဝ မဟွံမဲ ကု ဓါတ် ကာဗောန် မပလီုပလာ် ပွဳပွူ သဘာဝ (Renewable Energy) ရ။ * '''ခေတ် တမၠာ:''' ဂကူ မၞိဟ် တအ် စကာ လဝ် က္ၜင် ကျာလွဟ် သွက်ဂွံ ဍိုက် အာ တရဴ လတူ ၜဳ နူကဵု သၞာံ ၅,၀၀၀ ပြင် ကိုပ်ကၠာ တေအ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ် [[စက်ကျာ]] (Windmills) တအ် လေဝ် စကာ သွက်ဂွံ ထောအ် ဍာ် ကေုာံ ထောင်း သြောအ် ပ္ဍဲ ဒေသ လဒေါဝ် ဗမံက် ကေုာံ ယူရဝ်ပ ရ။ * '''ခေတ် လၟုဟ်:''' ပ္ဍဲ ခေတ် ဏအ် မ္ဂး ညးတအ် ဒက်ပ္တန် [[စက် ဒြဟတ် ကျာ]] (Wind Turbines) သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ကဵု ဓါတ် လျးလလဳ ရ။ ဍုင် မပ္တံ ကု ကြုက်၊ အမေရိကာန်၊ ကေုာံ ဂျာမနဳ တအ် ဝွံ ဒှ် ဍုင် မပတိတ် စွမ်းအင် ကျာ ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။ ပရေင် စွမ်းအင် ဏအ် ဝွံ ရီုဗင် ဖအောန် ဖျေဟ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ရာသဳဥတု (Climate Change) ဗွဲမဇၞော် ရ။<ref>Manwell, J. F., McGowan, J. G., & Rogers, A. L. (2009). *Wind Energy Explained: Theory, Design and Application*. John Wiley & Sons.</ref> == ၇. ကျာ မကြံင်မ္ၚိုဟ် ကေုာံ လဗိုတ်ကျာ (Extreme Winds and Storms) == ကျာ မၞုံ ကု ဇြဟတ် ဇၞော် မ္ဂး ဍေံ မလေပ် ဖန်ဗဒှ် ကဵု အန္တရာယ် သဘာဝ မဇၞော် လောန် ရ- * '''[wikt:mnw:သိုက်ကလုံ|သိုက်ကလုံ] (Cyclones / Hurricanes):''' လဗိုတ်ကျာ ဇၞော် မကတဵုဒှ် လတူ မှာသၟိတ် ကတဴ (Tropical oceans) ရ။ ယဝ်ရ ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲ ၜဳ အာတ္တလာန်တိတ် မ္ဂး ကော် စ Hurricane၊ ပ္ဍဲ ပသဳဖိတ် မ္ဂး ကော် Typhoon၊ ကေုာံ ပ္ဍဲ ၜဳ အိန္ဒိယ (ကေုာံ ဍုင်ပိုဲ) မ္ဂး ကော် စ Cyclone ရ။ * '''တဝ်နေဒဝ် (Tornadoes):''' လဗိုတ်ကျာ မဂေတ် ထၜိုတ် နကဵု လဟိင် မဇၞော် လောန် (လဆောဝ် စိုပ် ၄၀၀ ကဳလဝ်မဳတာ မွဲ နာဍဳ) ကတဵုဒှ် လတူ တိ ရ။ ဍေံ ဖန်ဗဒှ် ကဵု ပရေင် ပလီုပလာ် မဇၞော် ပ္ဍဲ ဍုင် အမေရိကာန် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ * '''Downbursts:''' ဇြဟတ် ကျာ မထပိုတ် ဖျေဟ် နူကဵု မတ် ဗြဲ ဇၞော် မလေပ် ပလီု က္ၜင်ကျာ ကေုာံ တၞံ ဆု မာန် ရ။<ref>Emanuel, Kerry A. (2005). *Divine Wind: The History and Science of Hurricanes*. Oxford University Press.</ref> == ၈. ဖဵု လတူ သဘာဝ ကေုာံ တိရစ္ဆာန် (Environmental and Ecological Impact) == ကျာ ဝွံ နွံ ကု တာလျိုင် မဇၞော် ပ္ဍဲ သဘာဝ ပွဳပွူ ကေုာံ ဂေဟသၞောတ် (Ecosystem) ရ- * '''ပွမပြးဇး မဆု (Seed Dispersal):''' တၞံဆု ကေုာံ ပ္ကဴ ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံ ကု တၞံ ဒန်ဒဳလဳယောန် (Dandelions) တအ် ဝွံ ရာန် စကာ ကျာ သွက်ဂွံ ပြးဇး ပတိတ် မ ဍေံ အာ စိုပ် ဒၞာဲ သ္ၚောဲသ္ၚောဲ ရ။ ဣဏအ် ဝွံ ဖန် ညံင် ဂြိုပ် ဂွံ တန်တဴ ဇၞော်မောဝ် မာန် ရ။ * '''ပရေင် ပြံင် ဌာန် တိရစ္ဆာန် (Animal Migration):''' ဂစေမ် ကေုာံ စၟစၟောန် ဗွဲမဂၠိုင် စကာ လၟေင် ကျာ (Wind currents) သွက်ဂွံ ပဝ် အာ တရဴ သ္ၚောဲသ္ၚောဲ ပ္ဍဲ အခိင် ပြံင် ဌာန် (ဥပမာ - ဂစေမ် မပဝ် နူ ဒေသ ဂံက် အာ ဒေသ ကတဴ) ရ။ * '''ပွမယှိုဟ် တိ (Wind Erosion):''' ပ္ဍဲ ဒေသ ကန္တာရ မ္ဂး၊ ကျာ ဝွံ ရေင်တၠုင် ဏာ ဗ္တဳ ကေုာံ ခဗိုက် တိ တုဲ ဖန်ဗဒှ် လဝ် ရုပ်ရဴ သဘာဝ မပ္တံ ကု ကုန် ဗ္တဳ (Sand dunes) ကေုာံ တၟအ် မၞုံ ကု ဗီုပြင် တၞဟ်ဟ် ရ။<ref>Pye, Kenneth, & Tsoar, Haim. (2008). *Aeolian Sand and Sand Dunes*. Springer, p. 12.</ref> == ၉. ကျာ ပ္ဍဲ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဒဏ္ဍာရဳ (Wind in Culture and Mythology) == [[File:Aeolus_and_the_Winds.jpg|thumb|left|250px|သၟိင် ကျာ Aeolus ပ္ဍဲ ဒဏ္ဍာရဳ ဂရိတ် တမၠာ။]] နူကဵု ခေတ် တမၠာ တေအ် မၞိဟ် တအ် ရဴဂဴ ကေုာံ ဖေက်ဂၟံက် လတူ ဇြဟတ် ကျာ တုဲ ဒက်ပ္တန် လဝ် ဒဏ္ဍာရဳ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ * '''ဂရိတ် ကေုာံ ရောမ (Greek/Roman):''' ပ္ဍဲ ဒဏ္ဍာရဳ ဂရိတ် မ္ဂး နွံ ကု သၟိင် ကျာ ၄ ဇကု မကော်ဂး အာနီမွိုင် (Anemoi) တုဲ သၟိင် ဇၞော် ဂှ် ဒှ် အေအဝ်လာတ် (Aeolus) ရ။ * '''ဟိန္ဒူ ကေုာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ (Hindu/Buddhist):''' ပ္ဍဲ သာသနာ ဟိန္ဒူ မ္ဂး ကျာ ဂှ် ဒှ် ဒေဝတဴ [[ဝါယု]] (Vayu) မဒှ် မအံက် သွက် ဟနုမာန် (Hanuman) ရ။ ပ္ဍဲ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ အာယုဗ္ဗေဒ မ္ဂး ဓါတ် ကျာ (ဝါယော ဓာတု) ဂှ် ဒှ် ဓါတ် မွဲ ပ္ဍဲ အကြာ ဓါတ် ပန် သာ် (ပထဝဳ၊ တေဇော၊ အာပေါ၊ ဝါယော) မဖန်ဗဒှ် လဝ် ခန္ဓကာယ ပိုဲ ရ။ * '''ယေန်သၞာင် မန်:''' ပ္ဍဲ လဟီု မန် ကေုာံ ပြကိုဟ် လိက်ပတ် မ္ဂး ကျာ ဂှ် ဒှ် သင်္ကေတ သွက် လမျီု ကေုာံ အခိင် ကာလ ရ။ ဥပမာ - "ကျာ ရာသဳ" ဟွံသေင်မ္ဂး ကျာ မကၠုင် ကု ဂစေမ် လာ် မဟီု တွံ လဝ် ပ္ဍဲ ဒွက် မန် တအ် ရ။<ref>Daniélou, Alain. (1991). *The Myths and Gods of India: The Classic Work on Hindu Polytheism*. Inner Traditions.</ref> [https://www.youtube.com/watch?v=RzOEY22-31I လ္ၚတ်ရံင် ဝင် ကေုာံ သိပ္ပံ သွက် ကျာ (YouTube - English)] == ၁၀. မစၞောန်ညွှန် ကေုာံ လေန်မ္ၚး (References and External Links) == <references /> '''လေန် ကေုာံ တင်နင် မ္ၚး (External Resources):''' * [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind Wind] ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ အင်္ဂလိက်။ * [https://earth.nullschool.net/ Earth Nullschool] - မြေပုံ ကျာ ကေုာံ ရာသဳဥတု အလုံ ဂၠးတိ (Real-time wind map)။ * [https://www.wmo.int/ World Meteorological Organization] - ဌာန ဥတုဗေဒ ဂၠးတိ။ {{Navbox | name = ရာသဳဥတု ကေုာံ ဥတုဗေဒ | title = [[ရာသဳဥတု]] ကေုာံ ဥတုဗေဒ (Weather and Meteorology) | listclass = hlist | state = uncollapsed | group1 = ပရူပရာ အဓိက | list1 = * [[ကျာ]] (Wind) * [[ဗြဲ]] (Rain) * [[မတ်ဗြဲ]] (Cloud) * [[မုဟ်နှာဲ]] (Snow) * [[ဓါတ်ဂမ္တဴ]] (Temperature) * [[ဓရိုတ် ကျာ]] (Atmospheric pressure) | group2 = လဗိုတ်ကျာ ကေုာံ မုန်တိုင်း | list2 = * [[သိုက်ကလုံ]] / လဗိုတ်ကျာ ဇၞော် (Cyclone/Hurricane) * [[တဝ်နေဒဝ်]] (Tornado) * [[ကျာ မုဟ်သုန်]] (Monsoon) | group3 = ကိရိယာ မၜတ်ကၞာတ် | list3 = * [[တိုင် ၜတ် ကျာ]] (Anemometer) * ဘာရဝ်မဳတာ (Barometer) * သာမဝ်မဳတာ (Thermometer) | group4 = ကဏ္ဍ မဆက်စပ် | list4 = * [[ဥတုဗေဒ]] (Meteorology) * [[ပရေင် ပြံင်လှာဲ ရာသဳဥတု]] (Climate Change) * [[စွမ်းအင် ကျာ]] * [[သဘာဝ ပွဳပွူ]] }} [[ကဏ္ဍ:ရာသဳဥတု]] [[ကဏ္ဍ:ဥတုဗေဒ]] [[ကဏ္ဍ:စွမ်းအင်]] [[ကဏ္ဍ:သဘာဝ]] [[ကဏ္ဍ:သိပ္ပံ ဂၠးတိ]] 8svqtlvzknh0oqet0zmssfnw490knq1 10 11071 54877 2026-05-11T12:32:37Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "<includeonly>{| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |+ style="font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #e2e2e2; padding: 0.2em; text-align: center; border-bottom: 2px solid #a2a9b1;" | {{{name|{{PAGENAME}}}}} {{#if:{{{image|}}} | {{!}}- ! colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.5em 0;" {{!}} {{{image}}}<br/><span style="font-size: 90%;">{{{c..." 54877 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |+ style="font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #e2e2e2; padding: 0.2em; text-align: center; border-bottom: 2px solid #a2a9b1;" | {{{name|{{PAGENAME}}}}} {{#if:{{{image|}}} | {{!}}- ! colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.5em 0;" {{!}} {{{image}}}<br/><span style="font-size: 90%;">{{{caption|}}}</span> }} {{#if:{{{type|}}} | {{!}}- ! style="padding-right: 0.6em; width: 40%;" {{!}} ဂကူ {{!}} {{{type}}} }} {{#if:{{{causes|}}} | {{!}}- ! style="padding-right: 0.6em;" {{!}} ဟိုတ်မကတဵုဒှ် {{!}} {{{causes}}} }} {{#if:{{{location|}}} | {{!}}- ! style="padding-right: 0.6em;" {{!}} ဌာန်ဒတန် {{!}} {{{location}}} }} {{#if:{{{duration|}}} | {{!}}- ! style="padding-right: 0.6em;" {{!}} အခိင်ကာလ {{!}} {{{duration}}} }} {{#if:{{{measurement|}}} | {{!}}- ! style="padding-right: 0.6em;" {{!}} ပွမၜတ်ကၞာတ် {{!}} {{{measurement}}} }} {{#if:{{{energy|}}} | {{!}}- ! style="padding-right: 0.6em;" {{!}} စွမ်းအင် {{!}} {{{energy}}} }} {{#if:{{{hazards|}}} | {{!}}- ! style="padding-right: 0.6em;" {{!}} အန္တရာယ်ဂမၠိုင် {{!}} {{{hazards}}} }} {{#if:{{{related|}}} | {{!}}- ! style="padding-right: 0.6em; vertical-align: top;" {{!}} မဆက်စပ် {{!}} {{{related}}} }} |}</includeonly><noinclude> {{Documentation|content= == လဒက်ပ္တန် (Usage) == ထာမ်ပလိက် ဏအ် ဝွံ စကာ သွက်ဂွံ ထ္ၜး ပရူပရာ အဓိက မဆေင်စပ် ကု အန္တရာယ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် သဘာဝ (Natural phenomenon) ပ္ဍဲ လပါ် ပုင် မုက်လိက် (Infobox) ရ။ <pre> {{Infobox natural phenomenon | name = | image = | caption = | type = | causes = | location = | duration = | measurement = | energy = | hazards = | related = }} </pre> [[ကဏ္ဍ:ထာမ်ပလိက် အေန်ဖဝ်ဗံက်]] [[ကဏ္ဍ:ထာမ်ပလိက် သဘာဝ]] }} </noinclude> jw25k761zej35dq82t57l7qoyo32uev 0 11072 54879 2026-05-11T12:39:01Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Use dmy dates|date=May 2026}} {{Infobox anatomy | name = က္ဍဟ် (Brain) | image = [[File:Human brain midsagittal view description.jpg|300px|center|လဒက်ပ္တန် က္ဍဟ် မၞိဟ် (လပါ် အပ္ဍဲ)]] | caption = လဒက်ပ္တန် က္ဍဟ် မၞိဟ် (လပါ် အပ္ဍဲ) မထ္ၜး လဝ် က္ဍဟ်ဇၞော်၊ က္..." 54879 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=May 2026}} {{Infobox anatomy | name = က္ဍဟ် (Brain) | image = [[File:Human brain midsagittal view description.jpg|300px|center|လဒက်ပ္တန် က္ဍဟ် မၞိဟ် (လပါ် အပ္ဍဲ)]] | caption = လဒက်ပ္တန် က္ဍဟ် မၞိဟ် (လပါ် အပ္ဍဲ) မထ္ၜး လဝ် က္ဍဟ်ဇၞော်၊ က္ဍဟ်ဍောတ် ကေုာံ တိုင်က္ဍဟ်။ | system = [[သၞောတ် အာရီု ဗဟဵု]] (Central nervous system) | artery = [[ဆီကြော အဓိက က္ဍဟ်]] (Internal carotid, vertebral arteries) | vein = [[ဆီကြော ကလေင် က္ဍဟ်]] (Internal jugular vein) | functions = အုပ်ကွပ် ခန္ဓကာယ၊ လညာတ် ဉာဏ်၊ ပရေင် ဒုင်စသိုင် ကေုာံ ပရေင် ချဳဒရာင် }} '''က္ဍဟ်''' ({{lang-en|Brain}}) ဝွံ ဒှ် ကလာပ်ရုပ် အင်္ဂါ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ [[သၞောတ် အာရီု ဗဟဵု]] (Central nervous system) သွက် သတ် တိရစ္ဆာန် ဇုတ်နွံ (Vertebrates) ကေုာံ သတ် လ္ၚဵု တအ် ရ။ ပ္ဍဲ မၞိဟ် မ္ဂး က္ဍဟ် ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ [[ခၞောက်က္ဍိုပ်]] (Skull) တုဲ ဍေံ ဝွံ ဒှ် ဗဟဵု ဌာန် သွက်ဂွံ အုပ်ကွပ် ကေုာံ ဖန်ဇန် ပရေင် ချဳဒရာင် ခန္ဓကာယ သီုဖအိုတ် ရ။ က္ဍဟ် ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ကလာပ်ရုပ် အာရီု မကော်ဂး [[နူရွန်]] (Neurons) ၜိုတ် ၈၆ ဗဳလဳယာန် ပြင် တုဲ၊ ဍေံတအ် ဝွံ ဆက်စၠောအ် ဒၟံင် ရေင်သကအ် နကဵု လတေင် သၞောတ် အာရီု ဗွဲမဂၠိုင် ရ။<ref>Kandel, E. R., Schwartz, J. H., & Jessell, T. M. (2000). *Principles of Neural Science* (4th ed.). McGraw-Hill, p. 5.</ref> က္ဍဟ် မၞိဟ် ဝွံ ဒှ် အင်္ဂါ မသၠုင် အိုတ် ကေုာံ မထုဲကြာန် အိုတ် ပ္ဍဲ သဘာဝ စက္ကဝါ မွဲ ရ။ ဍေံ ဝွံ တာလျိုင် နွံ သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ပရေင် ဒုင်စသိုင် (Senses)၊ ပွမချဳဒရာင် ကუნလတေင် (Motor control)၊ ပရေင် စိုတ်ဓါတ်၊ လညာတ် ဉာဏ်၊ ပရေင် ကၠိုဟ်ခၠင် အရေဝ် ဘာသာ၊ ကေုာံ ပွမမင်မဲ လမျီု မပ္တံ ကု ဓါတ်ဂမ္တဴ ခန္ဓကာယ ကေုာံ လဟီု ယီု တအ် ရ။ ၜိုန်ရ က္ဍဟ် ဝွံ မၞုံ လျိုင် ဆ ၂% ၜိုတ် လျိုင် ခန္ဓကာယ ကီု လေဝ်၊ ဍေံ ဝွံ စကာ ဒြဟတ် စွမ်းအင် ကေုာံ အံက်သဳဂျေန် ၜိုတ် ၂၀% နူကဵု ခန္ဓကာယ သီုဖအိုတ် ရ။<ref>Bear, M. F., Connors, B. W., & Paradiso, M. A. (2015). *Neuroscience: Exploring the Brain* (4th ed.). Wolters Kluwer.</ref> == ၁. နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Introduction and Definition) == က္ဍဟ် ဝွံ ဒှ် ဗဟဵု ဌာန် သၞောတ် အာရီု မဖန်ဇန် ကဵု သတ် တအ် ညံင်ဂွံ ကၠိုဟ်ခၠင် ကေုာံ တုန့်ပြန် လတူ ပွဳပွူ သဘာဝ ရ။ သတ် တိရစ္ဆာန် ဗွဲမဂၠိုင် မၞုံ ကု က္ဍဟ် ကီု လေဝ်၊ ပ္ဍဲ သတ် လ္ၚဵု မပ္တံ ကု [[ထၟာဲ ၜဳ]] (Jellyfish) ကေုာံ ကၞု တအ် ဂှ် ဟွံမဲ ကု က္ဍဟ် ဗီုပြင် ဏအ် တုဲ ညးတအ် စကာ သၞောတ် အာရီု ပြးဇး (Nerve net) ဓဝ် ရ။ က္ဍဟ် မၞိဟ် ဝွံ ဒှ် က္ဍဟ် မဇၞော် အိုတ် ကေုာံ မထုဲကြာန် အိုတ် ပ္ဍဲ အကြာ ဂကူ မၞိဟ် ကၞေင် (Primates) တအ် ရ။ ပ္ဍဲ မၞိဟ် ဇၞော် မွဲ မ္ဂး က္ဍဟ် ဝွံ မၞုံ လျိုင် ၜိုတ် ၁.၂ ကဳလဝ်ဂရမ် နူ ၁.၄ ကဳလဝ်ဂရမ် (ၜိုတ် ၃ ပံင်) ရ။ ဍေံ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဓါတ် ဍာ်၊ ကၠေင်၊ ကေုာံ ပရဝ်တေန် ရ။<ref>Purves, D., Augustine, G. J., Fitzpatrick, D., et al. (2001). *Neuroscience* (2nd ed.). Sinauer Associates.</ref> == ၂. လဒက်ပ္တန် ကေုာံ ခန္ဓဗေဒ (Anatomy and Structure) == [[File:Cerebrum_lobes.svg|thumb|right|250px|ကဏ္ဍ အဓိက ၄ သာ် (Lobes) ပ္ဍဲ က္ဍဟ်ဇၞော် မၞိဟ်။]] က္ဍဟ် သတ္တဝါ ဇုတ်နွံ (Vertebrates) တအ် ဝွံ အဓိက ပါ် လဝ် ၃ ကဏ္ဍ ဇၞော် ရ- ၁။ '''[[က္ဍဟ်ဇၞော်]] (Cerebrum):''' ဒှ် ဒၞာဲ မဇၞော် အိုတ် ပ္ဍဲ က္ဍဟ် မၞိဟ် ရ။ ဍေံ ဝွံ ပါ် လဝ် လပါ် ဇွိ ကေုာံ လပါ် ပုင် (Hemispheres) ၜါ တုဲ၊ သွက် မၞိဟ် တအ် ဂွံ ညာတ်၊ မိင်၊ ဟီု အရေဝ်၊ ကေုာံ ချပ် ဗစာရဏာ မာန် ဂှ် ဒၞာဲ ဏအ် ဖန်ဇန် လဝ် ရ။ က္ဍဟ်ဇၞော် ဝွံ ထပ် ပါ် လဝ် ၄ ကဏ္ဍ ဍောတ် ဏီ ရ- * '''[Frontal lobe]:''' သွက်ဂွံ ချပ် ဇန်၊ ဟီု အရေဝ် ကေုာံ ထိင် စိုတ်ဓါတ်။ * '''[Parietal lobe]:''' သွက်ဂွံ ဒုင်စသိုင် ဓါတ်ဂမ္တဴ၊ လမောဝ်၊ ကေုာံ အာရီု တိ။ * '''[Temporal lobe]:''' သွက်ဂွံ မိင်၊ သမ္တီ ဝင် ကေုာံ ကၠိုဟ်ခၠင် အရေဝ်။ * '''[Occipital lobe]:''' သွက်ဂွံ ညာတ် အာရီု ဗီုရုပ်။ ၂။ '''[[က္ဍဟ်ဍောတ်]] (Cerebellum):''' နွံ ပ္ဍဲ လပါ် သၟဝ် လက္ကရဴ က္ဍဟ်ဇၞော် ရ။ တာလျိုင် ဍေံ အဓိက ဂှ် ဒှ် ပွမထိင်ဒဝ် ညံင် ခန္ဓကာယ ဂွံ ညိင် (Balance) ကေုာံ ထိင် ကွန်လတေင် ညံင် ဂွံ ချဳဒရာင် လောဲသွာ ရ။ ၃။ '''[[တိုင်က္ဍဟ်]] (Brainstem):''' ဆက်စၠောအ် လဝ် က္ဍဟ် ကု လတေင် ဇုတ်စး (Spinal cord) ရ။ ဍေံ ဝွံ အုပ်ကွပ် ကမၠောန် မဟွံဒး ချပ် မပ္တံ ကု ပွမယီု၊ လမၠာ် ဆီ၊ ကေုာံ ဓါတ် ပွမစၞေဟ် ဂျိုင် လမျီု (Autonomic functions) တအ် ရ။<ref>Nolte, J. (2002). *The Human Brain: An Introduction to its Functional Anatomy* (5th ed.). Mosby.</ref> == ၃. ကလာပ်ရုပ် ကေုာံ သၞောတ် အာရီု (Cells and Nervous System) == က္ဍဟ် ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ကလာပ်ရုပ် (Cells) အဓိက ၜါ ဂကူ ရ- * '''[[နူရွန်]] (Neurons):''' မဒှ် ကလာပ်ရုပ် အာရီု မပလံင် ဗစိုပ် ပရိုင် နကဵု ဓါတ် လလဳ ကေုာံ ဓါတ် ဓါတု ရ။ * '''[[ဂလီယယ်]] (Glial cells):''' မဒှ် ကလာပ်ရုပ် မရီုဗင် ကဵု ဒြဟတ်၊ မင်မဲ ကေုာံ သ္အးဇ္ၚး ကဵု နူရွန် တအ် ရ။ လၟိဟ် ဍေံတအ် ဝွံ နွံ ဂၠိုင် နူ နူရွန် ဗွဲမလောန် ဏီ ရ။ {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |+ ဇယား: ဓါတ် ဓါတု အာရီု အဓိက (Neurotransmitters) |- ! ဓါတ် !! တာလျိုင် အဓိက !! ပြသၞာ ယဝ်ရ ယှိုဟ် |- | '''ဒဝ်ပါမေန်''' (Dopamine) || ပရေင် မိပ်စိုတ်၊ သမ္ၚေဝ် လာပ်၊ ကေုာံ ပွမချဳဒရာင်။ || [[ယဲ ပါကိန်သေန်]] (Parkinson's) |- | '''သဳရဝ်တဝ်နေန်''' (Serotonin) || ထိင်ဒဝ် စိုတ်ဓါတ်၊ ပရေင် တိက် ကေုာံ ပွမစ စၞ။ || ယဲ စိုတ် ဍိုန်လျ (Depression) |- | '''အေန်ဒဝ်ဖိန်''' (Endorphins) || ဖအောန် ဖျေဟ် လမောဝ် ကေုာံ ဖန် ညံင် ဂွံ မိပ်။ || ဒုင်စသိုင် လမောဝ် ဂၠိုင် လောန်။ |- | '''အက်သဳတိုင်ကဝ်လိန်''' (Acetylcholine) || ပရေင် လ္ၚတ် ပညာ ကေုာံ လစွံ သမ္တီ။ || [[ယဲ အလ်ဇြာင်မာ]] (Alzheimer's) |} နူရွန် တအ် ဝွံ ဆက်စၠောအ် ရေင်သကအ် ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မကော်ဂး [[သေန်နပ်]] (Synapse) မဒှ် ဒၞာဲ မပလံင် ဓါတ် ဓါတု (Neurotransmitters) အကြာ ကလာပ်ရုပ် ၜါ ရ။<ref>Squire, L. R., Berg, D., Bloom, F. E., et al. (2012). *Fundamental Neuroscience* (4th ed.). Academic Press.</ref> == ၄. ပရေင် ကမၠောန် ကေုာံ တာလျိုင် (Functions and Responsibilities) == က္ဍဟ် ဝွံ ယိုက်ဂၠေင် လဝ် တာလျိုင် ဗွဲမဂၠိုင်- * '''ပရေင် အာရီု ညာတ် ကေုာံ မိင် (Sensory Processing):''' အာရီု နူကဵု မတ်၊ ကတောဝ်၊ မုဟ်၊ လတာ် ကေုာံ စၞာံ တအ် ဝွံ ပလံင် စိုပ် အာ က္ဍဟ် သွက်ဂွံ ကၠိုဟ်ခၠင် အဓိပ္ပါယ် ဍေံ ရ။ * '''ပရေင် ချဳဒရာင် (Motor Control):''' က္ဍဟ်ဇၞော် လပါ် Frontal lobe ကေုာံ က္ဍဟ်ဍောတ် တအ် ပံင်ကောံ တုဲ အုပ်ကွပ် ကွန်လတေင် သွက်ဂွံ ကွာ်၊ ဟီု၊ ကေုာံ ရပ် ကပေါတ် ရ။ * '''ပရေင် သမ္တီ ကေုာံ လ္ၚတ် (Memory and Learning):''' ဒၞာဲ [[ဟိပ်ပိုကေမ်ပပ်]] (Hippocampus) ဝွံ ဒှ် ဒၞာဲ အဓိက သွက်ဂွံ စၠောအ် သမ္တီ ကာလ ဂၠေအ် ဇရေင် သမ္တီ ကာလ ဂၠိင် (Long-term memory) ရ။ * '''ပရေင် စိုတ်ဓါတ် (Emotions):''' ဒၞာဲ သၞောတ် လိမ်ဗိစ် (Limbic system) မပ္တံ ကု Amygdala တအ် ဝွံ အုပ်ကွပ် ပရေင် ဖေက်ဂၟံက်، ပရေင် ဆာန် ကေုာံ ပွမထေဲ ရ။<ref>Gazzaniga, M. S., Ivry, R. B., & Mangun, G. R. (2014). *Cognitive Neuroscience: The Biology of the Mind* (4th ed.). W. W. Norton & Company.</ref> == ၅. ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ (Development and Evolution) == [[File:Brain_evolution_vertebrates.png|thumb|left|250px|ပရေင် ပြံင်လှာဲ က္ဍဟ် ပ္ဍဲ သတ္တဝါ ဇုတ်နွံ ဂမၠိုင်။]] ပ္ဍဲ အခိင် ပဋိသန္ဓေ ပ္ဍဲ ဂၠံဂဝ် မိ မ္ဂး၊ က္ဍဟ် ဝွံ စ ကတဵုဒှ် နူကဵု ပလောမ် အာရီု (Neural tube) ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ဏအ် ကလာပ်ရုပ် နူရွန် တအ် ကတဵုဒှ် ကၠုင် နကဵု လၟိဟ် ပြကိုဋ် မွဲ မိနေတ် ဏီ ရ။ ကြဴနူ သၠးဂၠံဂဝ် တုဲ၊ က္ဍဟ် မၞိဟ် ဝွံ ဆက် ဇၞော်မောဝ် အာ စဵုကဵု အာယုက် ၂၅ သၞာံ ပြင် ရ။ ပ္ဍဲ ပရေင် ပြံင်လှာဲ သဘာဝ (Evolution) မ္ဂး၊ က္ဍဟ် သတ် တိရစ္ဆာန် တအ် ဝွံ ပြံင်လှာဲ ကၠုင် နူကဵု သၞောတ် သာမည စဵုကဵု ထုဲကြာန် ရ။ မၞိဟ် တအ် ဝွံ မၞုံ ကု [[လၟိဟ် လျိုင် က္ဍဟ်]] (Encephalization quotient) မသၠုင် အိုတ် ပ္ဍဲ အကြာ သတ် သီုဖအိုတ် ရ။ အရာ ဏအ် ဝွံ ဖန် ကဵု မၞိဟ် တအ် ဂွံ မၞုံ ကု ဉာဏ် ပညာ မသၠုင် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ရ။<ref>Striedter, G. F. (2005). *Principles of Brain Evolution*. Sinauer Associates.</ref> == ၆. သၞောတ် ဆီ ကေုာံ စွမ်းအင် (Blood Supply and Metabolism) == က္ဍဟ် ဝွံ နွံ ပၟိက် ကု ဆီ မစိုပ် တွဵု ရ။ ယဝ်ရ ဆီ ဟွံစိုပ် ၜိုတ် ၅ မိနေတ် မ္ဂး ကလာပ်ရုပ် က္ဍဟ် တအ် စ လီုလာ် ကေုာံ ချိုတ် မာန် ရ။ * '''ဆီကြော အဓိက:''' ဆီ ဂွံ စိုပ် က္ဍဟ် ဂှ် အာ နကဵု ဆီကြော ကအ် (Carotid arteries) ကေုာံ ဆီကြော စး (Vertebral arteries) ရ။ * '''စဵုဒၞာ က္ဍဟ်-ဆီ (Blood-Brain Barrier):''' ဒှ် လဒက်ပ္တန် မစဵုဒၞာ က္ဍဟ် နူကဵု စၟ ယဲ ကေုာံ ဓါတ် ဂျိ မပါ ကၠုင် ပ္ဍဲ ဆီ ရ။ ဍေံ ဝွံ ကဵု အခေါင် ဆ အံက်သဳဂျေန်، ဂလူကုတ် (Glucose) ကေုာံ ဓါတ် လ္ၚဵု ဓဝ် ဟေင် သွက်ဂွံ လုပ် စိုပ် က္ဍဟ် မာန် ရ။<ref>Edvinsson, L., & Krause, D. N. (2002). *Cerebral Blood Flow and Metabolism* (2nd ed.). Lippincott Williams & Wilkins.</ref> == ၇. ယဲ ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက် က္ဍဟ် (Brain Diseases and Health) == ယဲ မဆေင် ကု က္ဍဟ် ဝွံ နွံ ဗွဲမဂၠိုင် သာ် တုဲ ဍေံ ဝွံ ပကဵု ညံင် လမျီု ကေုာံ လညာတ် ဉာဏ် ဂွံ လီုလာ် မာန် ရ။ * '''ယဲ ဆီကြော က္ဍဟ် လီု (Stroke):''' ကတဵုဒှ် ဟိုတ်နူ ဆီကြော ပ္ဍဲ က္ဍဟ် ကၟာတ် အာ ဟွံသေင်မ္ဂး က္ဍတ် အာ တုဲ ဆီ ဟွံစိုပ် က္ဍဟ်။ * '''ယဲ က္ဍဟ် ယှိုဟ် (Neurodegenerative diseases):''' မပ္တံ ကု [[ယဲ အလ်ဇြာင်မာ]] (Alzheimer's disease) မပလီု သမ္တီ၊ ကေုာံ [[ယဲ ပါကိန်သေန်]] (Parkinson's disease) မပလီု ပရေင် ချဳဒရာင်။ * '''ယဲ စိုတ် (Mental disorders):''' မပ္တံ ကု ယဲ စိုတ် ဍိုန်လျ (Depression) ကေုာံ ယဲ စိုတ် ထုဲ (Schizophrenia) တအ် ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ပရေင် ဓါတ် ဓါတု ယှိုဟ် ပ္ဍဲ က္ဍဟ် ရ။ * '''ပွမက္ဍဟ် ဇီု (Traumatic brain injury):''' ကတဵုဒှ် ဟိုတ်နူ ဒး ဘေး အန္တရာယ် မပ္တံ ကု ဒတုံ ဟွံသေင်မ္ဂး ကွဳစက် ဇီု။<ref>Ropper, A. H., Samuels, M. A., & Klein, J. P. (2014). *Adams and Victor's Principles of Neurology* (10th ed.). McGraw-Hill.</ref> == ၈. ပရေင်လ္ၚတ် ကေုာံ သုတေသန နဲပညာ (Study and Technological Research) == ပရေင် လ္ၚတ် သိပ္ပံ မဆေင် ကု က္ဍဟ် ဂှ် ညးကော် စ [[က္ဍဟ်ဗေဒ]] ဟွံသေင်မ္ဂး နျူရဝ်သုတေသန (Neuroscience) ရ။ ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် မ္ဂး တၠပညာ တအ် စကာ စက် နဲပညာ သၠုင် သွက်ဂွံ လ္ၚတ် က္ဍဟ် ရ။ * '''EEG (Electroencephalography):''' စကာ တိုင် လလဳ သွက်ဂွံ ၜတ် ဓါတ် လလဳ မချဳဒရာင် ပ္ဍဲ က္ဍဟ် (သွက်ဂွံ စမ် ယဲ ဂြိုဟ် က္ဍဟ်)။ * '''MRI / fMRI (Magnetic Resonance Imaging):''' စကာ သံလိုက် ဓါတ် သွက်ဂွံ တက် ဗီုရုပ် လဒက်ပ္တန် က္ဍဟ် အပ္ဍဲ ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ကေုာံ ၜတ် ကၞာတ် ဒၞာဲ လဵု မချဳဒရာင် ဃော ကၠောန် ကမၠောန် ရ။ * '''BGI (Brain-Computer Interface):''' နဲပညာ တၟိ မဆက်စၠောအ် က္ဍဟ် မၞိဟ် ကု ကောမ်ပျူတာ တိုက်ရိုက် သွက်ဂွံ ရီုဗင် မၞိဟ် မဒှ် ယဲ ကွန်လတေင် ချိုတ် တအ် ရ။<ref>Huettel, S. A., Song, A. W., & McCarthy, G. (2014). *Functional Magnetic Resonance Imaging* (3rd ed.). Sinauer Associates.</ref> == ၉. လညာတ် ဝင် ကေုာံ ယေန်သၞာင် (History and Cultural Perspectives) == [[File:Edwin Smith Papyrus v2.jpg|thumb|right|250px|ပြကိုဟ် အဳဂျေပ် တမၠာ (Edwin Smith Papyrus) မချူ လဝ် ပရူ က္ဍဟ် ကိုပ်ကၠာ အိုတ်။]] ပ္ဍဲ ခေတ် တမၠာ တေအ်၊ လညာတ် မဆေင် ကု က္ဍဟ် ဝွံ တၞဟ်ခြာ တဴ ဗွဲမလောန် ရ။ * '''အဳဂျေပ် တမၠာ (Ancient Egypt):''' ပ္ဍဲ ဝင် အဳဂျေပ် မ္ဂး ညးတအ် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ စိုတ် ကေုာံ ဉာဏ် ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ "ဂြိုဟ်" (Heart) ရ။ အခိင် ကၠောန် ရုပ် မာမ်မဳ (Mummy) မ္ဂး ညးတအ် ကလှ် ပတိတ် ထောအ် က္ဍဟ် နူ မုဟ် ရ။ ဆဂး ပြကိုဟ် Edwin Smith Papyrus ဝွံ ဒှ် လိက် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် မဟီု တွံ လဝ် ပရူ က္ဍဟ် ရ။ * '''ဂရိတ် တမၠာ (Ancient Greece):''' တၠပညာ အရိသတဝ်တယ် (Aristotle) လေဝ် ညာတ် ကေတ် ဂြိုဟ် ဒှ် ဗဟဵု တုဲ က္ဍဟ် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ မဖန် ညံင် ဆီ ဂွံ ၜိုဟ် ရ။ ဆဂး အစာ သဝ် ဟစ်ပိုကရေးတီးသ် (Hippocrates) ဂှ် ဟီု တွံ လဝ် ဒဒှ်ရ က္ဍဟ် ဝွံ ဒှ် ဗဟဵု ဉာဏ်၊ လညာတ် ကေုာံ ပရေင် စိုတ်ဓါတ် သီုဖအိုတ် ရ။ * '''ခေတ် လၟုဟ်:''' ပ္ဍဲ လပါ် ၁၉ ဗွဝ်ကၠံ စိုပ် လၟုဟ် ဂှ် သုတေသန မပ္တံ ကု Golgi ကေုာံ Cajal တအ် ဆဵု ဂဗ နူရွန် တုဲ သုတေသန က္ဍဟ် ဝွံ ဇၞော်မောဝ် ကၠုင် ဗွဲမဇၞော် ရ။<ref>Finger, S. (1994). *Origins of Neuroscience: A History of Explorations Into Brain Function*. Oxford University Press, p. 14-17.</ref> [https://www.youtube.com/watch?v=p_w-xM7w1-I လ္ၚတ်ရံင် ဗီုလဵု က္ဍဟ် ပိုဲ ကၠောန် ကမၠောန် (YouTube - CrashCourse)] == ၁၀. မစၞောန်ညွှန် ကေုာံ လေန်မ္ၚး (References and External Links) == <references /> '''လေန် ကေုာံ တင်နင် မ္ၚး (External Resources):''' * [https://en.wikipedia.org/wiki/Brain Brain] ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ အင်္ဂလိက်။ * [https://brainfacts.org BrainFacts.org] - ဌာန သုတေသန မဆေင် ကု က္ဍဟ် ကေုာံ သၞောတ် အာရီု။ * [https://www.ninds.nih.gov/ National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS)] {{Navbox | name = သၞောတ် အာရီု | title = [[သၞောတ် အာရီု]] (Nervous System) ကေုာံ [[က္ဍဟ်]] | listclass = hlist | state = uncollapsed | group1 = သၞောတ် အာရီု ဗဟဵု | list1 = * [[က္ဍဟ်]] (Brain) * [[က္ဍဟ်ဇၞော်]] (Cerebrum) * [[က္ဍဟ်ဍောတ်]] (Cerebellum) * [[တိုင်က္ဍဟ်]] (Brainstem) * [[လတေင် ဇုတ်စး]] (Spinal cord) | group2 = ကလာပ်ရုပ် အဓိက | list2 = * [[နူရွန်]] (Neuron) * [[ဂလီယယ်]] (Glial cell) * [[သေန်နပ်]] (Synapse) | group3 = ယဲ ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက် | list3 = * [[ယဲ ဆီကြော က္ဍဟ် လီု]] (Stroke) * [[ယဲ အလ်ဇြာင်မာ]] (Alzheimer's) * [[ယဲ ပါကိန်သေန်]] (Parkinson's) * ယဲ စိုတ် ဍိုန်လျ | group4 = ကဏ္ဍ မဆက်စပ် | list4 = * [[ခန္ဓဗေဒ]] (Anatomy) * [[က္ဍဟ်ဗေဒ]] (Neuroscience) * [[စိုတ်ပညာ]] (Psychology) }} [[ကဏ္ဍ:ခန္ဓဗေဒ]] [[ကဏ္ဍ:သၞောတ် အာရီု]] [[ကဏ္ဍ:က္ဍဟ်]] [[ကဏ္ဍ:ပရေင်ထတ်ယုက်]] [[ကဏ္ဍ:ဇဳဝဗေဒ]] 9w67v1gpifg0lk6zc6dux41onj7ljrj 4 11073 54880 2026-05-11T13:00:41Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Shortcut|WP:SHORTCUT|WP:SHORT}} __NOTOC__ <div style="background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 20px; margin-bottom: 20px; border-radius: 8px;"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-size: 140%; font-weight: bold; color: #3366cc;">⚡ ဝဳကဳပဳဒဳယာ: Shortcut (ဂၠံင်သကုတ်)</span> </div> <br> <span style="font-size: 110%;">'''Shortcut''' (ဂၠံ..." 54880 wikitext text/x-wiki {{Shortcut|WP:SHORTCUT|WP:SHORT}} __NOTOC__ <div style="background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 20px; margin-bottom: 20px; border-radius: 8px;"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-size: 140%; font-weight: bold; color: #3366cc;">⚡ ဝဳကဳပဳဒဳယာ: Shortcut (ဂၠံင်သကုတ်)</span> </div> <br> <span style="font-size: 110%;">'''Shortcut''' (ဂၠံင်သကုတ် / လေန်သကုတ်) ဝွံ ဒှ် မုက်လိက် ကလေင်စၞောန် (Redirect page) မစကာ သွက်ဂွံ အာ ဇရေင် မုက်လိက် ပရဝ်ဂျေတ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ (ဗွဲတၟေင် မုက်လိက် သၞောဝ်၊ စေဝ်ပၞောန် ကေုာံ မုက်လိက် သဳကၠဳ) တအ် ဗွဲမပြဟ် ကေုာံ လောဲသွာ ရ။ ဗွဲမဂၠိုင် မ္ဂး Shortcut တအ် ဝွံ စကာ လဝ် မလိက် က္ဍိုပ် <code>WP:</code> ဟွံသေင်မ္ဂး <code>ဝဳကဳ:</code> ရ။</span> </div> == 🔍 ဗီုလဵု ဂွံ စကာ Shortcut ရော? (How to use) == သွက်ဂွံ စကာ Shortcut မွဲ ဂှ် လောဲသွာ လောန် ရ- ၁။ အာ ဇရေင် ကဠာ ဂၠာဲ (Search box) မနွံ ပ္ဍဲ လပါ် လတူ ပုင် ဟွံသေင်မ္ဂး လပါ် ဇွိ ဝဳကဳပဳဒဳယာ။ ၂။ တက် စုတ် ယၟု Shortcut ဂှ် ညိ။ (ဥပမာ - <code>WP:VP</code>) ၃။ ဍတ် ကဵု Enter မ္ဂး ဍေံ ဂၠာဲ တုဲ ကလေင် စၞောန် ဏာ ကဵု (Redirect) ဇရေင် မုက်လိက် တမ် မပ္တံ ကု [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ဖဴသဳကၠဳ]] တိုက်ရိုက် မာန် ရ။ == 📌 ထာမ်ပလိက် ကေုာံ စၞောန်ထ္ၜး (Templates and Display) == ယဝ်ရ မုက်လိက် မွဲမွဲ မၞုံ ကု Shortcut မ္ဂး၊ ညးတအ် မလေပ် စၞောန်ထ္ၜး လဝ် ပ္ဍဲ လပါ် လတူ ပုင် အိုတ် နကဵု ထာမ်ပလိက် <code><nowiki>{{Shortcut}}</nowiki></code> ရ။ * '''ဗီုပြင် ချူ:''' <code><nowiki>{{Shortcut|WP:SHORT}}</nowiki></code> * '''သွက်ဂွံ ထ္ၜး ဂၠိုင် နူ မွဲ:''' <code><nowiki>{{Shortcut|WP:A|WP:B}}</nowiki></code> == 🛠️ ဗီုလဵု ဂွံ ခၞံဗဒှ် Shortcut တၟိ ရော? (How to create) == ယဝ်ရ နာဲ မိက်ဂွံ ကၠောန် Shortcut သွက် မုက်လိက် ပရဝ်ဂျေတ် မွဲမွဲ မ္ဂး- ၁။ ခၞံဗဒှ် မုက်လိက် တၟိ မွဲ နကဵု ယၟု Shortcut ဂှ် ရ။ (ဥပမာ - `WP:XYZ`) ၂။ ပ္ဍဲ မုက်လိက် တၟိ ဂှ် တက် စုတ် ကောဒ် ကလေင်စၞောန် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ်- <pre> #REDIRECT [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ယၟု မုက်လိက် သွက်ဂွံ အာ]] </pre> ၃။ ဂိုင်သိပ် (Save) ထောအ် မုက်လိက် ဂှ် တုဲ မ္ဂး Shortcut ဏအ် စ ကၠောန် ကမၠောန် ယျ။ ၄။ လ္ပ ဝိုတ် အာ ထပ် စုတ် <code><nowiki>{{Shortcut|WP:XYZ}}</nowiki></code> ပ္ဍဲ မုက်လိက် တမ် ဂှ် ညိ။ == 📜 သၞောဝ် ကေုာံ စေဝ်ပၞောန်ဂမၠိုင် (Guidelines) == ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ ကၠောန် Shortcut တၟိ မွဲမွဲ မ္ဂး၊ ထေက် ကု ဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် စေဝ်ပၞောန် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ- * '''စကာ သွက် ပရဝ်ဂျေတ် ဓဝ်:''' Shortcut <code>WP:</code> တအ် ဂှ် စကာ ဆ သွက် မုက်လိက် မစ ကု `ဝဳကဳပဳဒဳယာ:` ဓဝ် ဟေင် ရ။ လ္ပ စကာ သွက် လိက်ပရေင် ဓမ္မတာ ညိ။ * '''ယၟု ဂၠေအ် ကေုာံ ကၠိုဟ် လောဲ:''' ယၟု Shortcut ဂှ် ဒး ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ယၟု မုက်လိက် တမ် တုဲ ဒး ဂၠေအ် ညိ။ (ဥပမာ- `WP:ADMIN` သွက် က္ဍိုက်က္ဍိုပ်) * '''မအက္ခရ် ဇၞော် (ALL CAPS):''' ဗွဲမဂၠိုင် ယၟု Shortcut အင်္ဂလိက် တအ် ဂှ် စကာ လဝ် မလိက် အက္ခရ် ဇၞော် သီုဖအိုတ် ရ။ * '''ဟွံထပ် ရေင်သကအ်:''' လ္ပ ကၠောန် Shortcut မတုပ် ကု အရာ မၞုံ ဒၟံင် တုဲတုဲ တအ် ညိ။ == 📚 စရင် Shortcut မစကာ ဂၠိုင်ဂမၠိုင် (Common Shortcuts) == ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ဝွံ ဒှ် စရင် Shortcut အဓိက မလေပ် စကာ ဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ မန် ရ- {| class="wikitable" style="width: 100%;" |- ! Shortcut ! မုက်လိက် တမ် (Target Page) ! အဓိပ္ပါယ် / လဟီု |- | <code>WP:VP</code> || [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ဖဴသဳကၠဳ]] || Village Pump (ဒၞာဲ သဳကၠဳ အလုံ ဂကောံ) |- | <code>WP:ADMIN</code> || [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:က္ဍိုက်က္ဍိုပ်ဂမၠိုင်]] || Administrators (စရင် ညးမအုပ်ကွပ် တအ်) |- | <code>WP:VA</code> || [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:မုက်လိက် မထေက်ကဵုဒးနွံဂမၠိုင်]] || Vital Articles (မုက်လိက် ကိစ္စဇၞော်ဂမၠိုင်) |- | <code>WP:RULES</code> || [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:သၞောဝ် ကေုာံ စေဝ်ပၞောန်ဂမၠိုင်]] || Rules & Guidelines (သၞောဝ် အဓိက) |- | <code>WP:NPOV</code> || [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:လညာတ် မဟွံဗက်လပါ်]] || Neutral Point of View (လညာတ် လဒေါဝ်) |- | <code>WP:HELP</code> || [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:အရီုအဗင်]] || Help (ဒၞာဲ ကလိဂွံ အရီုအဗင်) |} == မုက်လိက် မဆက်စပ် == * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကလေင်စၞောန်]] (Redirect) * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:သၞောတ် ယၟု]] (Naming conventions) [[ကဏ္ဍ:ဝဳကဳပဳဒဳယာ Shortcut|*]] [[ကဏ္ဍ:မုက်လိက် ပညုင်ဂၠံင် ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] 1ee76v0obycad7x06sovlxkvna3e3tp 14 11074 54881 2026-05-11T13:01:42Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "'''ကဏ္ဍ ဏအ် ဝွံ ဒှ် ကဏ္ဍ မပကောံပကေဝ် လဝ် "မုက်လိက် ပညုင်ဂၠံင်" (Guideline Pages) မဆေင်စပ် ကု သၞောဝ်၊ စေဝ်ပၞောန်၊ ကေုာံ လၟေင် ကမၠောန် သွက်ဂွံ ချူ ပလေဝ်ဒါန် ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယ..." 54881 wikitext text/x-wiki '''ကဏ္ဍ ဏအ် ဝွံ ဒှ် ကဏ္ဍ မပကောံပကေဝ် လဝ် "မုက်လိက် ပညုင်ဂၠံင်" (Guideline Pages) မဆေင်စပ် ကု သၞောဝ်၊ စေဝ်ပၞောန်၊ ကေုာံ လၟေင် ကမၠောန် သွက်ဂွံ ချူ ပလေဝ်ဒါန် ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဘာသာမန် ရ။''' မုက်လိက် မပါလုပ် ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ ဏအ် ဝွံ ဒှ် အရီုအဗင် အဓိက သွက် ညးမလုပ် ပလေဝ်ဒါန် တအ် (ဗွဲတၟေင် ညးမစကၠောန် တၟိ တအ်) ညံင်ဂွံ တီ ကၠိုဟ် လၟေင် ကမၠောန် ဝဳကဳပဳဒဳယာ ကေုာံ စေဝ်ပၞောန် မဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် တအ် ရ။ {{Category TOC}} [[ကဏ္ဍ:ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] [[ကဏ္ဍ:အရီုအဗင် ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] [[ကဏ္ဍ:သၞောဝ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] 6klmu5ke4tkcnfjmsax7dovemejlf9b 4 11075 54882 2026-05-11T13:03:23Z Aue Nai 24 ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု "{{Shortcut|WP:NC|WP:NAME}} __NOTOC__ <div style="background-color: #f5faff; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 20px; margin-bottom: 20px; border-radius: 8px;"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-size: 140%; font-weight: bold; color: #3366cc;">🏷️ ဝဳကဳပဳဒဳယာ: သၞောတ် ယၟု (Naming Conventions)</span> </div> <br> <span style="font-size: 110%;">'''သၞောတ..." 54882 wikitext text/x-wiki {{Shortcut|WP:NC|WP:NAME}} __NOTOC__ <div style="background-color: #f5faff; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 20px; margin-bottom: 20px; border-radius: 8px;"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-size: 140%; font-weight: bold; color: #3366cc;">🏷️ ဝဳကဳပဳဒဳယာ: သၞောတ် ယၟု (Naming Conventions)</span> </div> <br> <span style="font-size: 110%;">'''သၞောတ် ယၟု''' (Naming conventions) ဝွံ ဒှ် သၞောဝ် ကေုာံ စေဝ်ပၞောန် အဓိက သွက်ဂွံ ကဵု ယၟု က္ဍိုပ်လိက် (Article titles) ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ မန် ရ။ တင်ရန်တၟအ် အဓိက သွက် မုက်လိက် ဏအ် ဂှ် သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ယၟု မကၠိုဟ် လောဲ، မဒှ် သဘာဝ၊ ကေုာံ မၞုံ ကု ပရေင် ညဳသၟဟ် ပ္ဍဲ အကြာ မုက်လိက် သီုဖအိုတ် ရ။</span> </div> == 🌟 သဘဴဓရ် အဓိက ၅ သာ် (The Five Core Principles) == ယၟု မုက်လိက် မခိုဟ် မွဲ ဂှ် ထေက် ကု ဒး ဍိုက်ပေင် ကု သဘောၚ်တရား အဓိက ၅ သာ် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ- # '''ညးဂမၠိုင် တီ ဂၠိုင် (Recognizability):''' ယၟု ဂှ် ဒး ဒှ် ယၟု မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် မစကာ ကေုာံ တီ လဝ် ကိုပ်ကၠာ ရ။ (ဥပမာ - စကာ ''ဍုင်အမေရိကာန်'' အစား ''ရးနိဂီု ပံင်ကောံ အမေရိက'')။ # '''သဘာဝ (Naturalness):''' ယၟု ဂှ် ဒး ဒှ် ယၟု မဟီု တွံ လောဲသွာ အတိုင် သဘာဝ အရေဝ် မန် ရ။ # '''ချိုတ်ပၠိုတ် (Precision):''' ယၟု ဂှ် ဒး ချိုတ်ပၠိုတ် တုဲ ဟွံဂွံ ထုဲကြာန် ကု ပရူပရာ တၞဟ်ဟ် ရ။ # '''ဂၠေအ် ကေုာံ ကၠးသ္အး (Conciseness):''' ယၟု ဂှ် ဒး ဂၠေအ် ၜိုတ် မာန် တုဲ ဟွံထေက် ကု ဒး ဂၠိင် လောန် အာ ရ။ # '''ပရေင် ညဳသၟဟ် (Consistency):''' ယၟု ဂှ် ဒး တုပ် ကိတ်ညဳ ကု လၟေင် ယၟု ပရူပရာ မဆက်စပ် တၞဟ်ဟ် တအ် ရ။ == 🔤 ယၟု ဂုဏ် ကေုာံ မလိက် ဂတ (Titles and Honorifics) == ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ မ္ဂး ပိုဲ တအ် ဟွံစကာ ယၟု ဂုဏ်၊ ဌာနန္တရ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး မလိက် ဂတ ယၟု ပ္ဍဲ က္ဍိုပ်လိက် ရ (လပါ် အပ္ဍဲ လိက်ပရေင် မ္ဂး စကာ မာန် ရ)။ * '''ဟွံထေက် ကု စကာ:''' နာဲ၊ မိ၊ အစာ၊ ဒံက်တာ၊ သၟိင်၊ နာဲသမာန် (ဥပမာ - မုက်လိက် ဂှ် ဒး ဒှ် ''အံင်သာန်''၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ''ဗိုလ်ချုပ် အံင်သာန်'')။ * '''ကမ္မကထ (Exceptions):''' ယဝ်ရ ယၟု ဂုဏ် ဂှ် ပါလုပ် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ယၟု ဝင် တုဲတုဲ မ္ဂး စကာ မာန် ရ။ (ဥပမာ - ''သၟိင်ဓမ္မစေတဳ''၊ ''မိစောဗု''၊ ''မဟတ္တမ ဂါန္ဒဳ'')။ == 🌍 ယၟု ညးဍုင်တၞဟ် ကေုာံ ပွမဖျေဟ် ရမျာင် (Foreign Names) == သွက် ယၟု ဍုင်၊ ဒေသ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပူဂိုလ် နူကဵု ဍုင် သ္အာင် တအ် ဂှ် ဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် သၞောတ် ဗွဲသၟဝ် ဏအ်- * '''ယၟု မန် မၞုံ တုဲတုဲ:''' ယဝ်ရ ယၟု ဍုင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒေသ ဂှ် နွံ ကု ယၟု မန် တြေံ မ္ဂး၊ စကာ ယၟု မန် ဂှ် ညိ။ (ဥပမာ - ''ဍုင်အင်္ဂလာန်'' အစား ''အေန်ဂလာန်''၊ ''ဍုင်သေံ'' အစား ''ထာဲလာန်'')။ * '''ပွမဖျေဟ် ရမျာင် မန် (Transliteration):''' ယဝ်ရ ယၟု မန် ဟွံမဲ မ္ဂး၊ ကၠာဲ ဖျေဟ် ရမျာင် အတိုင် ရမျာင် အင်္ဂလိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ရမျာင် တမ် ညံင်ဂွံ ကြပ် အိုတ် နကဵု မလိက် မန် ရ။ (ဥပမာ - New York ဂှ် ချူ ''နျူယံက်''၊ Computer ဂှ် ချူ ''ကောမ်ပျူတာ'')။ == 🔍 ပွမပါ်ခြာ ယၟု မတုပ် (Disambiguation) == လဆောဝ် မ္ဂး ယၟု က္ဍိုပ်လိက် ၜါ ပိ ဝွံ တုပ် အာ ရေင်သကအ် မာန် ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ဏအ် မ္ဂး ပိုဲ တအ် ဒး စကာ မလိက် လေဝ် ခြာ `( )` သွက်ဂွံ ပါ်ခြာ အဓိပ္ပါယ် ဍေံ ရ။ * ဥပမာ - ''ဝါသေန်တောန်'' ဝွံ ဒှ် ယၟု မၞိဟ် လေဝ် နွံ၊ ယၟု ဍုင် လေဝ် နွံ တုဲ ပိုဲ ဒး ပါ်ခြာ နကဵု- ** `ဝါသေန်တောန် (ဍုင်)` ** `ဝါသေန်တောန် (တွဵုရး)` ** `ဂျံက် ဝါသေန်တောန်` (သွက် ယၟု ပူဂိုလ်) == 🔄 ပွမပြံင်လှာဲ ယၟု (Moving and Renaming Pages) == ယဝ်ရ နာဲ ဆဵု ဒး ဒဒှ်ရ မုက်လိက် မွဲ ယၟု ဟွံဍာံပြ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒး ပြံင်လှာဲ ယၟု တၟိ မ္ဂး- * ❌ '''လ္ပ ကပ်ပဳ (Copy & Paste):''' လ္ပ ကပ်ပဳ ကေတ် လိက် နူ မုက်လိက် တြေံ တုဲ ကလေင် ချူ ပ္ဍဲ မုက်လိက် တၟိ ညိ။ အရာ ဏအ် ဝွံ ဖန် ညံင် ဝင် ပလေဝ်ဒါန် (Edit history) ဂွံ ကၠေအ် အာ ရ။ * ✅ '''စကာ ကမၠောန် ပြံင် (Use the Move tool):''' အာ ဇရေင် လပါ် လတူ မုက်လိက် ဂှ် တုဲ ဍတ် လတူ ကဏ္ဍ "ပြံင်" (Move) သွက်ဂွံ ပြံင် ယၟု မုက်လိက် နကဵု လၟေင် သၞောတ် ဝဳကဳ ညိ။ == 🔗 မုက်လိက် မဆက်စပ် == * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကလေင်စၞောန်]] (Redirects) * [[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:သၞောဝ် ကေုာံ စေဝ်ပၞောန်ဂမၠိုင်]] (Rules and Guidelines) [[ကဏ္ဍ:သၞောဝ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] [[ကဏ္ဍ:မုက်လိက် ပညုင်ဂၠံင် ဝဳကဳပဳဒဳယာ]] gkfuw8myh43i5cy1hkh6p4nc7w2q8bo