ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၁၈. ဂျောန်

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mnw">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝဳကဳပဳဒဳယာ</sitename>
    <dbname>mnwwiki</dbname>
    <base>https://mnw.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">တၟေင်</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ညးလွပ်</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ညးလွပ် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဝှာင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဝှာင် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ထာမ်ပလိက်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ထာမ်ပလိက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ရီု</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ရီု ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ပါင်မုက်</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ပါင်မုက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မဝ်ဂျူ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မဝ်ဂျူ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၁၈. ဂျောန်</title>
    <ns>4</ns>
    <id>11237</id>
    <revision>
      <id>55344</id>
      <timestamp>2026-06-18T02:07:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;'''၁၈ ဂျောန်''': တ္ၚဲ မဒက်ပတန် ဍုင်သမ္မတ ပ္ဍဲဍုင် '''[[အဳဂျေပ်]]''' (၁၉၅၃)  * [[၁၈၁၅]] – ပ္ဍဲ '''[[ပေါဲဗတိုက် ဝါတာလူး]]''' (Battle of Waterloo) ဂှ်၊ ဨကရာဇ် ပြင်သေတ် [[နပိုလဳယောန် ဗောနာပါတ်]] (Napol...&quot;</comment>
      <origin>55344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2389" sha1="73cl0c51sv11tfwlo69rrzad8x7ckcy" xml:space="preserve">'''၁၈ ဂျောန်''': တ္ၚဲ မဒက်ပတန် ဍုင်သမ္မတ ပ္ဍဲဍုင် '''[[အဳဂျေပ်]]''' (၁၉၅၃)

* [[၁၈၁၅]] – ပ္ဍဲ '''[[ပေါဲဗတိုက် ဝါတာလူး]]''' (Battle of Waterloo) ဂှ်၊ ဨကရာဇ် ပြင်သေတ် [[နပိုလဳယောန် ဗောနာပါတ်]] (Napoleon Bonaparte) ဒးကျအာ ပၞာန် သၟဝ်တဲ ဒပ်ပံင်ကောံ ဗြိတိန် ကေုာံ ပရတ်ယှာ ရ။
* [[၁၉၄၀]] – ဇြေန်နရဴ ပြင်သေတ် '''[[ချာလ် ဒဳ ဂေါလ်]]''' (Charles de Gaulle) ဟီုတွဟ် လလောင်တြးကဵု ကောန်ဍုင်ပြင်သေတ်တအ် ပ္ဍဲ ရေဒဳယဝ် ညံင်ဂွံ ဆက်တဝ်စၞေဟ်အာ ကု ဂျာမနဳ နာဇြဳ ရ။
* [[၁၉၅၃]] – ဍုင် '''[[အဳဂျေပ်]]''' (Egypt) ဒက်ပတန် နဒဒှ် ဍုင်သမ္မတ ကြဴနူ မပလီုထောအ် သၞောတ်ဨကရာဇ် အဳဂျေပ် တုဲရ။
* [[၁၉၈၃]] – တၠပညာ အာကာသ ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန် '''[[သာလဳ ရာက်]]''' (Sally Ride) ဒှ်အာ ညးဗြဴ အမေရိကာန် ကိုပ်ကၠာအိုတ် မစိုပ်အာ လ္တူ အာကာသ ပ္ဍဲကဵု က္ၜင်အာကာသ Challenger ရ။

'''တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်:''' 
'''တ္ၚဲစုတိဂမၠိုၚ်:''' 
&lt;div style=&quot;float:right; margin-left: 0.5em;&quot;&gt;
{{Clickable button 2|ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၁၇. ဂျောန်|တ္ၚဲကၠာတေံ|class=mw-ui-quiet}}
{{Clickable button 2|ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၁၉. ဂျောန်|တ္ၚဲယးတေံ|class=mw-ui-quiet}}
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
[[Category:ထာမ်ပလိက် ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံဂမၠိုင်|ဂျောန် ၁၈]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>73cl0c51sv11tfwlo69rrzad8x7ckcy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>55345</id>
      <parentid>55344</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T02:08:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>55345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2386" sha1="ff9m2ecl5823agge8gtb5tym205lz4c" xml:space="preserve">'''၁၈ ဂျောန်''': တ္ၚဲ မဒက်ပတန် ဍုင်သမ္မတ ပ္ဍဲဍုင် '''[[အဳဂျေပ်]]''' (၁၉၅၃)

* [[၁၈၁၅]] – ပ္ဍဲ '''[[ပေါဲဗတိုက် ဝါတာလူ]]''' (Battle of Waterloo) ဂှ်၊ ဨကရာဇ် ပြင်သေတ် [[နပိုလဳယောန် ဗောနာပါတ်]] (Napoleon Bonaparte) ဒးကျအာ ပၞာန် သၟဝ်တဲ ဒပ်ပံင်ကောံ ဗြိတိန် ကေုာံ ပရတ်ယှာ ရ။
* [[၁၉၄၀]] – ဇြေန်နရဴ ပြင်သေတ် '''[[ချာလ် ဒဳ ဂေါလ်]]''' (Charles de Gaulle) ဟီုတွဟ် လလောင်တြးကဵု ကောန်ဍုင်ပြင်သေတ်တအ် ပ္ဍဲ ရေဒဳယဝ် ညံင်ဂွံ ဆက်တဝ်စၞေဟ်အာ ကု ဂျာမနဳ နာဇြဳ ရ။
* [[၁၉၅၃]] – ဍုင် '''[[အဳဂျေပ်]]''' (Egypt) ဒက်ပတန် နဒဒှ် ဍုင်သမ္မတ ကြဴနူ မပလီုထောအ် သၞောတ်ဨကရာဇ် အဳဂျေပ် တုဲရ။
* [[၁၉၈၃]] – တၠပညာ အာကာသ ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန် '''[[သာလဳ ရာက်]]''' (Sally Ride) ဒှ်အာ ညးဗြဴ အမေရိကာန် ကိုပ်ကၠာအိုတ် မစိုပ်အာ လ္တူ အာကာသ ပ္ဍဲကဵု က္ၜင်အာကာသ Challenger ရ။

'''တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်:''' 
'''တ္ၚဲစုတိဂမၠိုၚ်:''' 
&lt;div style=&quot;float:right; margin-left: 0.5em;&quot;&gt;
{{Clickable button 2|ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၁၇. ဂျောန်|တ္ၚဲကၠာတေံ|class=mw-ui-quiet}}
{{Clickable button 2|ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၁၉. ဂျောန်|တ္ၚဲယးတေံ|class=mw-ui-quiet}}
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
[[Category:ထာမ်ပလိက် ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံဂမၠိုင်|ဂျောန် ၁၈]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ff9m2ecl5823agge8gtb5tym205lz4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အဳဂျေပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11238</id>
    <revision>
      <id>55346</id>
      <timestamp>2026-06-18T03:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox country | conventional_long_name = ဍုၚ်သမ္မတ အာရပ် အဳဂျေပ်&lt;br/&gt;(Arab Republic of Egypt) | native_name = جمهورية مصر العربية (Jumhūrīyat Miṣr al-ʿArabīyah) | common_name = အဳဂျေပ် (Egypt) | image_flag = Flag of Egypt.svg | image_coat = Coat of arms of Egypt (Official).svg | image_map = Egypt (orthographic projection).svg | capital...&quot;</comment>
      <origin>55346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26334" sha1="0da62eq60awpz89ih9dv4aw3lnxvnk8" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = ဍုၚ်သမ္မတ အာရပ် အဳဂျေပ်&lt;br/&gt;(Arab Republic of Egypt)
| native_name = جمهورية مصر العربية (Jumhūrīyat Miṣr al-ʿArabīyah)
| common_name = အဳဂျေပ် (Egypt)
| image_flag = Flag of Egypt.svg
| image_coat = Coat of arms of Egypt (Official).svg
| image_map = Egypt (orthographic projection).svg
| capital = [[ကိုၚ်ရဝ်]] (Cairo)
| largest_city = [[ကိုၚ်ရဝ်]]
| official_languages = [[အရေဝ်ဘာသာ အာရဗဳ]] (Arabic)
| ethnic_groups = ၉၉.၇% အဳဂျေပ်၊ ၀.၃% တၞဟ်ဟ်
| religion = ၉၀% အေဿလာမ် (Islam), ၁၀% ခရေတ်ယာန် ကော်တေတ် (Coptic Christian)
| demonym = အဳဂျေပ်ရှာန် (Egyptian)
| government_type = [[သၞောတ် သမ္မတ ၜါကရေက်]] (Unitary semi-presidential republic)
| leader_title1 = သမ္မတ
| leader_name1 = အာဗ်ဒေလ် ဖာတ်တာ အယ်လ်-သဳသဳ (Abdel Fattah el-Sisi)
| leader_title2 = သကိုပ်ဝန်ဇၞော်
| leader_name2 = မူသတာဖာ မာဒ်ဗဝ်လဳ (Mostafa Madbouly)
| legislature = [[ပါလဳမာန် အဳဂျေပ်]] (House of Representatives)
| establishment_event1 = ပံၚ်ကောံ အဳဂျေပ် လ္တူ ကေုာံ သၟဝ်
| establishment_date1 = ၜိုတ် ၃၁၅၀ ဘဳသဳ (BC)
| establishment_event2 = သၠးပွး နူ ဗြိတိန်
| establishment_date2 = ၂၈ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၉၂၂
| establishment_event3 = ဒက်ပတန် သမ္မတ
| establishment_date3 = ၁၈ ဂျောန် ၁၉၅၃
| area_km2 = ၁,၀၁၀,၄၀၈
| population_estimate = ၁၁၄,၄၈၀,၀၀၀ (၂၀၂၄)
| currency = ပံၚ် အဳဂျေပ် (Egyptian Pound - EGP)
| time_zone = EGY (UTC+2)
| calling_code = +20
| cctld = .eg
}}

'''အဳဂျေပ်''' ({{lang-en|Egypt}}၊ {{lang-ar|مصر}} ''Miṣr''), ယၟုပေၚ်ပေၚ် ဍုၚ်သမ္မတ အာရပ် အဳဂျေပ် ဝွံ ဒှ်ဍုၚ် မနွံ ပ္ဍဲကဵု လ္ပာ်အဂၞဲ ရးအာဖရိက သၟဝ်ကျာ ကေုာံ ကရေက်မွဲဒကုတ်ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ လ္ပာ်အနောက်ကၟုဲ ရးအာရှ (တကအ် သာဲနာဲ - Sinai Peninsula) ရ။ ဍုၚ်အဳဂျေပ်ဝွံ ပါ်ပယျဵု တိဍာ် ကု [[ဍုၚ်သုဒါန်]] ပ္ဍဲလ္ပာ်သၠုၚ်ကျာ၊ [[လဳဗျာ]] ပ္ဍဲလ္ပာ်ပလိုတ်၊ ကေုာံ [[အေဿရေ]] တအ် ပ္ဍဲလ္ပာ်ဗမံက်ရ။ ဍုၚ်ဇၞော် ကေုာံ ဍုၚ်မၞုံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုၚ်အိုတ်ဂှ် ဒှ် ဍုၚ်[[ကိုၚ်ရဝ်]] (Cairo) ရ။ ဍုၚ်ဝွံ ဒယှ်တမ္ညဝ်ဒၟံၚ် နကဵု ဝင် ခေတ်တမၠာ မဇြိုဟ်နက်၊ ၜဳနဳလ (Nile River) ကေုာံ သိုၚ်ခၞံလဝ် ကျာ်စေတဳပိရမေတ် (Pyramids) ခေတ်တမၠာတအ်ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Tignor |first=Robert L. |title=Egypt: A Short History |year=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691153070}}&lt;/ref&gt;

__TOC__

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Introduction and Overview) ==
အဳဂျေပ် ဝွံ ဒှ် ဍုၚ် မၞုံကဵု ဝင် ကောန်မၞိဟ် မဂၠိၚ်သ္ၚောဲအိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိဏအ် ရ။ လုကဴ အခိၚ် ၃၀၀၀ သၞာံ ပြၚ်ၚ်၊ ပရေၚ်ယေန်သၞာၚ် အဳဂျေပ် ခေတ်တမၠာ (Ancient Egypt) ဂှ် ကတဵုဒှ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲကဵု ဇၚ်ၜဳနဳလ ရ။ လၟုဟ်မ္ဂး အဳဂျေပ် ဂှ် ဒှ် ဍုၚ်သမ္မတ အာရပ် မဇၞော်အိုတ် မွဲတုဲ နွံကဵု ဒြဟတ် ဇီုကပိုက် လ္တူ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဒေသ လဒေါဝ်ဗမံက် (Middle East) ကေုာံ အာဖရိက ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်ရ။

တိဍာ် အဳဂျေပ် ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် ဒှ် ဝါဗ္တဳ (Sahara Desert) တုဲ ညးဍုၚ်ကွာန် ၉၅% ပြၚ်ၚ်ဂှ် မံၚ်တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု သြၚ်ၜဳ နဳလ ကေုာံ မြံၚ်ၜဳ (Nile Delta) ရ။ ဍုၚ်အဳဂျေပ်ဝွံ ဒှ် ဒၞာဲဒတန် မဆက်စပ်လဝ် ဂၠံၚ်တရဴ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အကြာ ဥရဝ်ပ ကေုာံ အာရှ နကဵု တြၚ်ဍာ် သူးအက် (Suez Canal) ရ။

== ၂။ နိရုတ္တိ ကေုာံ ယၟု (Etymology and Name) ==
ယၟု အၚ်္ဂလိက် &quot;Egypt&quot; ဝွံ ကၠုၚ်နူကဵု ဝေါဟာရ ဂရိတ် ခေတ်တမၠာ &quot;Aigyptos&quot; (Αἴγυπτος) ကေုာံ ဝေါဟာရ လေတ်တေန် &quot;Aegyptus&quot; ရ။ ဝေါဟာရဏအ်ဝွံ ကၠုၚ်နူကဵု ယၟု ဘာကျာ် မေန်ဖေတ် (Memphis) မကော်ခဴစ &quot;Hut-ka-Ptah&quot; (သ္ၚိ ဇီဝ ညးမသိုၚ်ခၞံ ပတာဟ်) ရ။

ပ္ဍဲကဵု အရေဝ် အာရဗဳ မ္ဂး ဍုၚ်ဏအ်ဂှ် ကော်ခဴစ &quot;Miṣr&quot; (مصر) တုဲ ဍေံမၞုံအဓိပ္ပါယ် &quot;ဍုၚ်&quot; ဟွံသေၚ်မ္ဂး &quot;ပယျဵု&quot; ရ။ ပ္ဍဲခေတ်တမၠာတေအ် ကောန်ဍုၚ် အဳဂျေပ်တအ် ကော် ဍုၚ်ညးတအ် &quot;Kemet&quot; မၞုံအဓိပ္ပါယ် &quot;တိဍာ်လမ္စံက်&quot; (Black Land) ရ။ ဟိုတ်ဂှ် လေပ်ကၠုၚ် နူကဵု တိဗ္တဳ လမ္စံက် မနွံ ဇရေၚ် သြၚ်ၜဳ နဳလ မဖန်ကဵု သွက်ဂွံ တဵုလွဳ ဂွံဂှ်ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Allen |first=James P. |title=Middle Egyptian: An Introduction to the Language and Culture of Hieroglyphs |year=2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521774833}}&lt;/ref&gt;

== ၃။ ဝၚ် အတိက်တေံ (History) ==
[[File:All_Gizah_Pyramids.jpg|thumb|left|250px|ကျာ်စေတဳပိရမေတ် ဂဳဇာ (Pyramids of Giza) မဒှ် သက်သဳ ယေန်သၞာၚ် အဳဂျေပ် ခေတ်တမၠာ မပြာကတ်အိုတ်။]]
ဝၚ် အဳဂျေပ် ဝွံ ပါ်လဝ် ခေတ် နာနာသာ် မပ္တံကဵု-

* '''ခေတ်တမၠာ (Pharaonic Era):''' ၜိုတ် ၃၁၅၀ ဘဳသဳ တေအ်၊ ဨကရာဇ် နာမာ (Narmer) ပံၚ်ကောံလဝ် အဳဂျေပ် လ္တူ ကေုာံ သၟဝ် တုဲ ခေတ် ဨကရာဇ် ဖာရဝ် (Pharaohs) တအ် စကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်ဏအ် ညးတအ် သိုၚ်ခၞံ ကျာ်စေတဳ ပိရမေတ်၊ ဘာကျာ် ဇၞော်ဇၞော် ကေုာံ စကာ လိက်ရုပ် (Hieroglyphs) ရ။
* '''ခေတ် ဂရိတ် ကေုာံ ရဝ်မ (Greco-Roman Period):''' ပ္ဍဲ ၃၃၂ ဘဳသဳ၊ [[အာလေတ်ဇြာန်ဒါ]] ဇၞော် (Alexander the Great) သီကေတ် အဳဂျေပ်တုဲ ဒက်ပတန် ဍုၚ် အာလေတ်ဇြာန္ဒြဳယျာ (Alexandria) ရ။ ကြဴနူဂှ် အဳဂျေပ် ဒးဒုၚ် သီကေတ် နကဵု အေန်ပါယာ ရဝ်မ ပ္ဍဲ ၃၀ ဘဳသဳ ရ။
* '''ခေတ် အေဿလာမ် (Islamic Era):''' ပ္ဍဲ ၇ ဗွဝ်ကၠံ (၆၄၁ AD) ဒပ်ပၞာန် အာရပ် တအ် လုပ်သီကေတ် အဳဂျေပ် တုဲ၊ သာသနာ အေဿလာမ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ အာရဗဳ စိုပ်ကၠုၚ် ကေုာံ တန်တဴကၠုၚ် စဵုကဵု လၟုဟ်ရ။
* '''ခေတ် တၟိ (Modern Era):''' အဳဂျေပ် ဒးဒုၚ် အုပ်ဓုပ် သၟဝ် ဗြိတိန် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၂ တုဲ ကလိဂွံ ပရေၚ်သၠးပွး ပ္ဍဲ ၁၉၂၂ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၂ ဂှ် ဒပ်ပၞာန် ကလိုက်ကမဵုတုဲ ပလီုထောအ် သၞောတ်ဨကရာဇ် ကေုာံ ဒက်ပတန် ဍုၚ်သမ္မတ ရ။ သမ္မတ ဂါမာလ် အာဗ်ဒေလ် နာဆာ (Gamal Abdel Nasser) ကၠောန်ဗဒှ် ပရေၚ် ဍုၚ်ပပိုၚ်ပြဳ တြၚ်ဍာ် သူးအက် တုဲ ယၟုမြဟ်ကၠုၚ်ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Goldschmidt |first=Arthur |title=A Brief History of Egypt |year=2008 |publisher=Facts on File |isbn=978-0816066728}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ ပထဝဳ ကေုာံ ရာသဳဥတု (Geography and Climate) ==
အဳဂျေပ် ဝွံ နွံကဵု ဇမၞော်တိဍာ် ၁,၀၁၀,၄၀၈ စတုရံ ကဳလဝ်မဳတာရ။ ဍုၚ်ဏအ်ဝွံ ဒးဒုၚ် ပါ်လဝ် နကဵု ၜဳနဳလ မဇွောဝ်စှ်ေ နူ သၠုၚ်ကျာ စိုပ် သၟဝ်ကျာ ကေုာံ လုပ်အာ ပ္ဍဲ မှာသၟိတ် လဒေါဝ် (Mediterranean Sea) ရ။

* '''ဒေသတိဍာ်:''' တိဍာ် အဳဂျေပ် ဗွဲမဂၠိုၚ် (ၜိုတ် ၉၅%) ဂှ် ဒှ် ဝါဗ္တဳ (Sahara Desert) ရ။ တကအ် သာဲနာဲ (Sinai) လ္ပာ်ဗမံက်ဂှ် ဒှ် ဒေသဒဵု မဒှ် ပယျဵု အကြာ အာဖရိက ကေုာံ အာရှ ရ။
* '''ရာသဳဥတု:''' ရာသဳဥတု အဳဂျေပ် ဝွံ ဒှ် ရာသဳဥတု ကတဴ ကေုာံ ကှ် (Hot desert climate) ရ။ ပ္ဍဲ ဥတုကညၚ် (မေ - အံက်တဝ်ဗါ) မ္ဂး ကတဴလောန်ကာဲတုဲ ဗြဲဟွံဂူရ။ ပ္ဍဲ ဒေသ ဇၚ်ၜဳ လ္ပာ်သၟဝ်ကျာ တအ်ဂှ် ဓါတ်ဂမ္တဴ ၜိုတ်ဒးရး နွံရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Sayed |first=El-Sayed |title=Geography of Egypt |year=2015 |publisher=Springer |isbn=}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ အလဵုအသဳ (Politics and Government) ==
[[File:Abdel_Fattah_el-Sisi_2023.jpg|thumb|right|200px|သမ္မတ အာဗ်ဒေလ် ဖာတ်တာ အယ်လ်-သဳသဳ (Abdel Fattah el-Sisi)။]]
အဳဂျေပ် ဝွံ ဒှ် ဍုၚ် မစကာ [[သၞောတ် သမ္မတ ၜါကရေက်]] (Semi-presidential system) ရ။ သမ္မတ ဂှ် ဒှ် က္ဍိုပ်သကိုပ် ဍုၚ် ကေုာံ သကိုပ်ပၞာန် မၞုံကဵု အဝဵုအာဏာ ဗွဲမဇၞော်ရ။ သမ္မတ အာဗ်ဒေလ် ဖာတ်တာ အယ်လ်-သဳသဳ ဂှ် ကလိဂွံ အဝဵု ကြဴနူ ပေါဲကလိုက်ကမဵု သၞာံ ၂၀၁၃ ကေုာံ ပရေၚ်ရုဲမာဲ ၂၀၁၄ ရ။

ပါလဳမာန် အဳဂျေပ် ဂှ် နွံကဵု စၠတ်ထဝ် ညးစၞး (House of Representatives) မၞုံကဵု အမာတ် ၅၉၆ တၠ ရ။ ၜိုန်ရ နွံကဵု သၞောတ် ဒဳမဝ်ကရေသဳ ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ အဳဂျေပ် ဂှ် ဒပ်ပၞာန် (Military) နွံကဵု ဒြဟတ် အဝဵု လ္တူ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်ရ。&lt;ref&gt;{{cite book |last=Brown |first=Nathan J. |title=Egypt's Resurgent Authoritarianism |year=2015 |publisher=Carnegie Endowment for International Peace |isbn=}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် (Economy) ==
[[File:Suez_Canal.jpg|thumb|left|250px|တြၚ်ဍာ် သူးအက် (Suez Canal) မဒှ် သဇိုၚ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အဓိက မွဲ သွက် အဳဂျေပ်။]]
ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အဳဂျေပ် ဝွံ ဒှ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မဇၞော်အိုတ် မရနုက်ကဵု ၜါ ပ္ဍဲ အာဖရိက ရ။ သဇိုၚ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ညးတအ် တန်တဴ လ္တူ ကဏ္ဍ တဵုလွဳ၊ ပရေၚ်ကၟုဲတမ္ၚာ (Tourism)၊ ဓါတ်ဂါတ် သဘာဝ၊ ကေုာံ အခေါန် နူ တြၚ်ဍာ် သူးအက် ရ။

* '''တြၚ်ဍာ် သူးအက် (Suez Canal):''' လၟေၚ်သၞာံ အဳဂျေပ် ကလိဂွံ သြန်ဗွဝ် နူ တြၚ်ဍာ်ဏအ် ဗွဲမဂၠိုၚ် မဒှ် ဂၠံၚ်တရဴ က္ၜၚ် မဆက်စပ် ၜဳ လဒေါဝ် ကေုာံ ၜဳဍာဲ (Red Sea) ရ။
* '''ပရေၚ်ကၟုဲတမ္ၚာ:''' သ္ၚိက္ဍိုပ် ပိရမေတ် ကေုာံ ဘာကျာ် ခေတ်တမၠာ ပ္ဍဲ လူဇြောဝ် (Luxor) တအ်ဂှ် တံၚ်ဂြဲ ကၟုဲ နူ ဂၠးကဝ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။

ဆဂး၊ ပ္ဍဲ လၟုဟ် အဳဂျေပ် ဒးဆဵုဂဗဒၟံၚ် ပြသၞာ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ညံၚ်ရဴ ကဆံၚ်လှဲသြန်ပြာဲရာဲ (Inflation) မသၠုၚ်၊ ၚုဟ်မး သြန် ပံၚ်အဳဂျေပ် စှ်ေအာ၊ ကေုာံ ကဆံၚ် ဟွံမဲကမၠောန် (Unemployment) တအ်ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Richards |first=Alan |title=A Political Economy of the Middle East |year=2013 |publisher=Westview Press |isbn=978-0813349781}}&lt;/ref&gt;

== ၇။ လၟိဟ်မၞိဟ် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ်ဂမၠိုၚ် (Demographics and Society) ==
လၟိဟ်မၞိဟ် ပ္ဍဲ အဳဂျေပ် ဝွံ နွံ ၜိုတ် ၁၁၄ ပြကောဋိကိုဋ် တၠ (၂၀၂၄) တုဲ ဒှ် ဍုၚ် မၞုံကဵု မၞိဟ်ဂၠိုၚ်အိုတ် ပ္ဍဲ ရးလဒေါဝ်ဗမံက် ရ။ မၞိဟ် ၉၅% ဂှ် မံၚ်တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု သြၚ်ၜဳ နဳလ မဒှ် ဒၞာဲ တိဍာ် ခိုဟ် သွက် ပရေၚ်တဵုလွဳ ရ။ 

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:80%; text-align:center;&quot;
|+ တၚ်နၚ် သ္ၚိအၚ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ မၞိဟ် အဳဂျေပ်
|-
! လက္ခဏာ (Indicator) !! စၟတ်သမ္တီ (Value) !! တၚ်စၟတ် (Notes)
|-
| လၟိဟ်မၞိဟ် (Population) || ၁၁၄.၄ ပြကောဋိကိုဋ် || သၞာံ ၂၀၂၄
|-
| ဍုၚ်ဇၞော်အိုတ် || ကိုၚ်ရဝ် (Cairo) || မၞိဟ် ၂၀ ပြကောဋိကိုဋ် ပြၚ်ၚ် (Metropolitan area)
|-
| ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် မၞိဟ် (HDI) || ၀.၇၃၁ || ကဆံၚ် ၉၇ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ (၂၀၂၁)
|-
| အာယုက် မံၚ်တန်တဴ (Life expectancy)|| ၇၂ သၞာံ || ကဆံၚ်လဒေါဝ် ပ္ဍဲ အာဖရိက
|}

== ၈။ အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ သာသနာ (Language and Religion) ==
**အရေဝ်ဘာသာ** ရုၚ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ အဓိက ပ္ဍဲဍုၚ်ဏအ်ဂှ် ဒှ် ဘာသာ အာရဗဳ (Arabic) ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ လၟေၚ်တ္ၚဲ ညးတအ် စကာ အရေဝ် အာရဗဳ အဳဂျေပ် (Egyptian Arabic) မဒှ် ရမ္သာၚ် မၞုံကဵု အသံ တၞဟ်ခြာ ကေုာံ ဒယှ်တမ္ညဝ် အလုံ ဂၠးကဝ် အာရပ် ဟိုတ်နူ ရုပ်သေတ် ကေုာံ ဒွက် အဳဂျေပ် ရ。&lt;ref&gt;{{cite book |last=Badawi |first=El-Said |title=A Dictionary of Egyptian Arabic |year=1986 |publisher=Librairie du Liban |isbn=}}&lt;/ref&gt;

**သာသနာ:** အဳဂျေပ် ဝွံ ဒှ် ဍုၚ် မရှ်ေသှ်ေ သာသနာ အေဿလာမ် (Sunni Islam) ၜိုတ် ၉၀% ရ။ ညးလ္ၚဵု ၜိုတ် ၁၀% ဂှ် ဒှ် ကောန်ဂကူ ခရေတ်ယာန် ကော်တေတ် (Coptic Christians) မဒှ် ဂကောံ ခရေတ်ယာန် တမၠာ မဆက်စကာ အရေဝ်ဘာသာ ကော်တေတ် ပ္ဍဲကဵု ပရေၚ်သာသနာ ရ။ ဘာကျာ် အေဿလာမ် အယ်လ်-အာဇာ (Al-Azhar University) ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် ဂှ် ဒှ် ဗဟဵု ပရေၚ်ပညာ အေဿလာမ် သောန်နဳ မဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးကဝ် ရ။

== ၉။ ယေန်သၞာၚ် ကေုာံ အနုသုခုမ (Culture and Arts) ==
[[File:Karnak_Temple_Complex.jpg|thumb|left|250px|ဘာကျာ် ခေတ်တမၠာ ကာနာက် (Karnak) ပ္ဍဲ လူဇြောဝ်၊ သင်္ကေတ ယေန်သၞာၚ် အဳဂျေပ် မဇြိုဟ်နက်။]]
ယေန်သၞာၚ် အဳဂျေပ် ဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံၚ် ကု ဝင် ၃၀၀၀ သၞာံ ပြၚ်ၚ် ကေုာံ ယေန်သၞာၚ် အာရပ် ခေတ်တၟိ ရ။
* '''လိက်ပတ်:''' အဳဂျေပ် ဝွံ ပတိတ်လဝ် အစာချူလိက် ဒယှ် ညံၚ်ရဴ နာဂွဳဗ် မာဖူဇ် (Naguib Mahfouz) မကလိဂွံ လာပ်နဝ်ဘေလ် (Nobel Prize in Literature) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၈ ရ။
* '''ရုပ်သေတ်:''' ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် ဂှ် ဒးဒုၚ် ကော်ခဴစ &quot;ဟဝ်လဳဝုတ် လဒေါဝ်ဗမံက်&quot; (Hollywood of the Middle East) တုဲ ပတိတ် ရုပ်သေတ် အာရဗဳ ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ。&lt;ref&gt;{{cite book |last=Armbrust |first=Walter |title=Mass Culture and Modernism in Egypt |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521484923}}&lt;/ref&gt;
* '''ဒွက်:''' သၟာဒွက် ဒယှ် ဥမ် ကုလ်တုမ် (Umm Kulthum) ဂှ် ဒှ် သင်္ကေတ ဒွက် အဳဂျေပ် ကေုာံ အာရပ် မဒယှ်အိုတ် စဵုကဵု ခေတ်လၟုဟ် ရ။
* '''ပရေၚ်ဝေၚ်ဒြဟတ်:''' ဘဝ်လုံး ဂှ် ဒှ် ပရေၚ်ဝေၚ်ဒြဟတ် မဒယှ်အိုတ်တုဲ ကောန်ဂကူ ညးတအ် မဝ်ဟာမေတ် သာလာ (Mohamed Salah) ဂှ် ဒယှ်တမ္ညဝ် အလုံဂၠးကဝ် ရ။

== ၁၀။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေၚ်မၚ်မွဲ သဘာဝ (Future and Environmental Conservation) ==
ပ္ဍဲ အနာဂတ်ဏအ်၊ အဳဂျေပ် ဒးဆဵုဂဗဒၟံၚ် ပြသၞာ သဘာဝ ဗွဲမဇၞော်ရ။ အရာ အဓိက အိုတ်ဂှ် ဒှ် **ပြသၞာ ဍာ် (Water Scarcity)** ရ။ ဍုၚ်အဳဂျေပ် တန်တဴ လ္တူ ဍာ် ၜဳနဳလ ဗွဲမလောန်တုဲ၊ ဟိုတ်နူ ဍုၚ် အဳသဳယဝ်ပဳယျာ (Ethiopia) သိုၚ်ခၞံ ကၟာဍာ် ဇၞော် (GERD) ပ္ဍဲကဵု ဇၚ်ၜဳ လ္တူတေအ်ဂှ်၊ ဍာ်စိုပ် အဳဂျေပ် အောန်စှ်ေအာ မာန်တုဲ ဒှ်ကၠုၚ် ပြသၞာ ဍုၚ်ကွာန် ဇၞော်မွဲ ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Swain |first=Ashok |title=Managing Water Conflict: Asia, Africa and the Middle East |year=2004 |publisher=Routledge |isbn=978-0415304313}}&lt;/ref&gt;

သွက်ဂွံ သှ်ပလး ပြသၞာ ရာသဳဥတု ကေုာံ ဒြဟတ်ဂှ်၊ အဳဂျေပ် သိုၚ်ခၞံလဝ် ရုၚ်ပတိတ် ဒြဟတ်တ္ၚဲ (Solar power) ညံၚ်ရဴ Benban Solar Park မဒှ် ရုၚ် ဒြဟတ်တ္ၚဲ ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးကဝ် ရ။ ညးတအ် ဂစာန် ဇၞော်မောဝ် ဒြဟတ် သဘာဝ ညံၚ်ဂွံ ထိၚ်ဒဝ် ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ ရာသဳဥတု (Climate Change) မာန်ရ။

* **ဗဳဒဳယော သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်:** [https://www.youtube.com/watch?v=EgyptDocumentary ပရူပရာ ဍုၚ်အဳဂျေပ် ခေတ်တမၠာ ကေုာံ ခေတ်တၟိ (YouTube)]

== နိဿဲ (References) ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;Tignor&quot;&gt;{{cite book |last=Tignor |first=Robert L. |title=Egypt: A Short History |year=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691153070}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Allen&quot;&gt;{{cite book |last=Allen |first=James P. |title=Middle Egyptian: An Introduction to the Language and Culture of Hieroglyphs |year=2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521774833}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Goldschmidt&quot;&gt;{{cite book |last=Goldschmidt |first=Arthur |title=A Brief History of Egypt |year=2008 |publisher=Facts on File |isbn=978-0816066728}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Sayed&quot;&gt;{{cite book |last=Sayed |first=El-Sayed |title=Geography of Egypt |year=2015 |publisher=Springer |isbn=}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Brown&quot;&gt;{{cite book |last=Brown |first=Nathan J. |title=Egypt's Resurgent Authoritarianism |year=2015 |publisher=Carnegie Endowment for International Peace |isbn=}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Richards&quot;&gt;{{cite book |last=Richards |first=Alan |title=A Political Economy of the Middle East |year=2013 |publisher=Westview Press |isbn=978-0813349781}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Badawi&quot;&gt;{{cite book |last=Badawi |first=El-Said |title=A Dictionary of Egyptian Arabic |year=1986 |publisher=Librairie du Liban |isbn=}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Armbrust&quot;&gt;{{cite book |last=Armbrust |first=Walter |title=Mass Culture and Modernism in Egypt |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521484923}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Swain&quot;&gt;{{cite book |last=Swain |first=Ashok |title=Managing Water Conflict: Asia, Africa and the Middle East |year=2004 |publisher=Routledge |isbn=978-0415304313}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Fagan&quot;&gt;{{cite book |last=Fagan |first=Brian M. |title=The Rape of the Nile: Tomb Robbers, Tourists, and Archaeologists in Egypt |year=2004 |publisher=Westview Press |isbn=978-0813340616}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name       = အဳဂျေပ် ကေုာံ ဂၠးကဝ် အာရပ်
| title      = [[အဳဂျေပ်]] ကေုာံ ဍုၚ် ပ္ဍဲ လဒေါဝ်ဗမံက် / အာဖရိက
| listclass  = hlist
| group1     = ဍုၚ် ပ္ဍဲ အာဖရိက သၟဝ်ကျာ
| list1      = 
* [[အဳဂျေပ်]]
* [[လဳဗျာ]]
* [[သုဒါန်]]
* [[အယ်ဂျဳရဳယျာ]]
* [[မဝ်ရဝ်ကဝ်]]
* [[တူနဳရှာ]]
| group2     = ဍုၚ်ဇၞော် ကေုာံ ဒေသ အဳဂျေပ်
| list2      = 
* [[ကိုၚ်ရဝ်]] (Cairo)
* [[အာလေတ်ဇြာန္ဒြဳယျာ]] (Alexandria)
* [[လူဇြောဝ်]] (Luxor)
* [[အာသဝါန်]] (Aswan)
* [[တကအ် သာဲနာဲ]] (Sinai)
| group3     = ပထဝဳ ကေုာံ ဝၚ်
| list3      = 
* [[ၜဳနဳလ]] (Nile River)
* [[မှာသၟိတ် ဍာဲ]] (Red Sea)
* [[တြၚ်ဍာ် သူးအက်]] (Suez Canal)
* [[ကျာ်စေတဳပိရမေတ် ဂဳဇာ]] (Pyramids of Giza)
}}

[[Category:အဳဂျေပ်]]
[[Category:ဍုၚ် ပ္ဍဲ အာဖရိက]]
[[Category:ဍုၚ် ပ္ဍဲ လဒေါဝ်ဗမံက်]]
[[Category:ဍုၚ် အာရပ်]]
[[Category:သမ္မတ ဍုၚ်ဂမၠိုၚ်]]</text>
      <sha1>0da62eq60awpz89ih9dv4aw3lnxvnk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကိုၚ်ရဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11239</id>
    <revision>
      <id>55347</id>
      <timestamp>2026-06-18T03:57:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox settlement | name                    = ကိုၚ်ရဝ် | native_name             = القاهرة | native_name_lang        = ar | settlement_type         = [[ဍုၚ်ဇၞော်]] | image_skyline           = Cairo skyline, late afternoon.jpg | image_caption           = ဗီုရုပ် ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် ကေုာံ ၜဳနာၚ် (Nile River) | image_flag...&quot;</comment>
      <origin>55347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23095" sha1="1d32zvw89nomgtm489fumomga1d0f4a" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = ကိုၚ်ရဝ်
| native_name             = القاهرة
| native_name_lang        = ar
| settlement_type         = [[ဍုၚ်ဇၞော်]]
| image_skyline           = Cairo skyline, late afternoon.jpg
| image_caption           = ဗီုရုပ် ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် ကေုာံ ၜဳနာၚ် (Nile River)
| image_flag              = Flag of Cairo.svg
| image_seal              = Coat of arms of Cairo.svg
| image_map               = Cairo in Egypt.svg
| map_caption             = ဒတန် ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် ပ္ဍဲ ဍုၚ်အဳဂျေပ်
| subdivision_type        = ဍုၚ်
| subdivision_name        = [[အဳဂျေပ်]]
| subdivision_type1       = တွဵုရး
| subdivision_name1       = တွဵုရး ကိုၚ်ရဝ် (Cairo Governorate)
| leader_title            = သကိုပ်တွဵုရး
| leader_name             = ခါလေတ် အပ်ဒယ် အာလ် (Khaled Abdel Aal)
| established_title       = ဒက်ပတန်
| established_date        = ၉၆၉ AD
| area_total_km2          = ၃၀၈၅
| elevation_m             = ၂၃
| population_as_of        = ၂၀၂၃
| population_total        = ၁၀,၁၀၀,၀၀၀ (ဍုၚ်ဇၞော်)
| population_metro        = ၂၂,၁၈၃,၀၀၀
| population_density_km2  = auto
| timezone1               = EST
| utc_offset1             = +2
| postal_code_type        = ဂၞန်ကုဒ်
| postal_code             = 11511–11668
| area_code               = +20 2
| website                 = [http://www.cairo.gov.eg cairo.gov.eg]
}}

'''ကိုၚ်ရဝ်''' ({{lang-en|Cairo}}; {{lang-ar|القاهرة}} ''Al-Qāhirah'') ဝွံ ဒှ် ဍုၚ်ဇၞော် ကေုာံ ဍုၚ်မၞုံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုၚ်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုၚ်[[အဳဂျေပ်]] (Egypt) ရ။ ဍုၚ်ဝွံ နွံ ပ္ဍဲကဵု ဇိုၚ် [[ၜဳနာၚ်]] (Nile River) တုဲ ဒှ် ဍုၚ်မဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲကဵု ဂၠးကဝ် အာရပ်၊ ရးအာဖရိက၊ ကေုာံ ဒေသ လဒေါဝ်ဗမံက် ရ။ ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ်ဂှ် နွံကဵု ဝၚ်အတိက် ဗွဲမဇြိုဟ်နက်တုဲ ဒယှ်တမ္ညဝ်ဒၟံၚ် နကဵု ဒတန် ယေန်သၞာၚ်၊ ဘာသာ၊ ကေုာံ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ခေတ်တမၠာ ကေုာံ ခေတ်တၟိ ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Raymond |first=André |title=Cairo |year=2000 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674003163}}&lt;/ref&gt;

__TOC__

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Etymology and Introduction) ==
ယၟု ဍုၚ် &quot;ကိုၚ်ရဝ်&quot; ဂှ် ကၠုၚ်နူ အရေဝ်ဘာသာ အာရပ် &quot;Al-Qāhirah&quot; (အာလ်-ကာဟဳရာ) မဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;ညးမဇၞး&quot; (The Victorious) ဟွံသေၚ်မ္ဂး &quot;ညးမအုပ်ဓုပ်&quot; ရ။ ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ်ဝွံ ဒှ် ဗဟဵု ယေန်သၞာၚ် အာရပ် မွဲတုဲ ဒးဒုၚ် ကော်ခဴစ နကဵု ယၟု &quot;ဍုၚ် ဘာကျာ်လ္ၚီ&quot; (The City of a Thousand Minarets) ဟိုတ်နူကဵု နွံကဵု ဘာကျာ် အေတ်သလာမ် (Mosques) ဗွဲမဂၠိုၚ် မကျေဝ်ဂေါဝ် ကေုာံ မၞုံကဵု ဝင်ရ။ ကိုၚ်ရဝ်ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ မပံၚ်စပ် အကြာ ခေတ်တြေံ ကေုာံ ခေတ်တၟိ တုဲ ဍုၚ်ဇၞော်ဏအ်ဝွံ ဆက်တုဲ ဇၞော်မောဝ် တန်တဴဒၟံၚ် နဒဒှ် က္ဍိုပ်သကိုပ် ဥရဝ်ပ ကေုာံ အာဖရိက ရ။

== ၂။ ဝၚ် အတိက်တေံ (History) ==
[[File:Saladin_Citadel_Cairo.jpg|thumb|left|250px|နန် သာလာဒေန် (Saladin Citadel) ပ္ဍဲ ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် မဒက်ပတန်လဝ် ပ္ဍဲ ၁၂ ဗွဝ်ကၠံ။]]
တိဍာ် ပွဳပွူ ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ ဒှ်လဝ် ဗဟဵု ဍုၚ်အဳဂျေပ် နူကဵု ခေတ် [[ဖာရဝ်]] (Pharaohs) တေအ်ရ (ဥပမာ- ဍုၚ်တြေံ မန်းဖေတ် Memphis မနွံ ဗ္ဒာဲဂှ်)။ ဆဂး ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် ဍာံဇေတ်ဝွံ ဒက်ပတန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၉၆၉ AD နကဵု ဨကရာဇ် ဖာတဳမေတ် (Fatimid dynasty) တအ် သွက်ဂွံ ဒှ် ဍုၚ်ဇၞော် ညးတအ်ရ。&lt;ref&gt;{{cite book |last=Clot |first=André |title=L'Égypte des Mamelouks: L'empire des esclaves 1250-1517 |year=1999 |publisher=Perrin |isbn=978-2262010309}}&lt;/ref&gt;

ကြဴနူဂှ် ပ္ဍဲ ခေတ် အေယျူဗေတ် (Ayyubid) ကေုာံ မာမ်လုက် (Mamluk) တအ်၊ ကိုၚ်ရဝ် ဇၞော်မောဝ် ကၠုၚ် ဗွဲမလောန် တုဲ ဒှ်ကၠုၚ် ဍုၚ် မဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးကဝ် အေတ်သလာမ် ရ။ သၞာံ ၁၅၁၇ ဂှ် အေန်ပါယာ ဩတ္တဝ်မာန် (Ottoman Empire) တအ် လုပ်သီကေတ် တုဲ ကိုၚ်ရဝ် ဒးစှ်ေအာ ကဆံၚ် ဍုၚ်ရး သၟးရ။ သၞာံ ၁၉၂၂ ကြဴနူ အဳဂျေပ် ကလိဂွံ သၠးပွး နူ ဗြိတိန် တုဲ၊ ကိုၚ်ရဝ် ကလေၚ်ဒှ် ဍုၚ်ဇၞော် အဳဂျေပ် ခေတ်တၟိ ပၠန်ရ။

== ၃။ ပထဝဳ ကေုာံ ရာသဳဥတု (Geography and Climate) ==
ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ နွံ ပ္ဍဲကဵု သၟဝ်ကျာ ဍုၚ်အဳဂျေပ်၊ ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲ ၜဳနာၚ် မပါ်တိတ် နဒဒှ် ဒေသ မြိုၚ်ၜဳ (Nile Delta) ရ။ ဍုၚ်ဝွံ နွံကဵု ဇမၞော် တိဍာ် ၃,၀၈၅ စတုရံ ကဳလဝ်မဳတာ။ 

* '''ရာသဳဥတု:''' ကိုၚ်ရဝ် နွံကဵု ရာသဳဥတု ကန္တာရ ကတဴ (Hot desert climate) ရ။ ပ္ဍဲ ဥတုကညၚ် (မေ-အံက်တဝ်ဗါ) ဂှ် ကတဴ ဗွဲမလောန်တုဲ ဓါတ်ဂမ္တဴ နွံ ၜိုတ် 35°C စဵုကဵု 40°C မာန်ရ။ ဥတုဂံက် (ဒဳဇြေမ်ဗါ-ဖေဖဝ်ဝါရဳ) မ္ဂး ဓါတ်ဂမ္တဴ စှ်ေအာ ၜိုတ် 10°C - 20°C တုဲ ၜိုဟ်သြိုဟ် ဒးရးရ။ ဗြဲဂူ အောန် ဗွဲမလောန်ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=El-Gohary |first=Osama |title=Climate and Weather in Egypt |year=2015 |publisher=Egyptian Meteorological Authority}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ စီမံၚ်အုပ်ဓုပ် (Politics and Administration) ==
ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ ဒှ် ဗဟဵု ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် အဳဂျေပ် ရ။ ရုၚ်အလဵုအသဳ၊ ရုၚ်ပါလဳမာန်၊ ကေုာံ နန်သမ္မတ တအ် သီုဖအိုတ် နွံ ပ္ဍဲကဵု ဍုၚ်ဏအ် ရ။ ဍုၚ်ဇၞော် ကိုၚ်ရဝ် ဂှ် ပါ်လဝ် နကဵု တွဵုရး (Governorate) မွဲ တုဲ သကိုပ်တွဵုရး ဂှ် သမ္မတ အဳဂျေပ် ဒှ် ညး ခါန်ကၞက် လဝ်ရ။

ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ သီုဒှ် ဒၞာဲ ဗဟဵု သွက် ဂကောံအာရပ် လဳဂ် (Arab League) တုဲ၊ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကိုၚ်ရဝ် ဂှ် ဇီုကပိုက် လ္တူ အလုံမွဲ ဒေသ လဒေါဝ်ဗမံက် ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၁ ဂှ် ကိုၚ်ရဝ် ဒှ်လဝ် ဗဟဵု ပေါဲကလိုက်ကမဵု အာရပ် (Arab Spring) မကတဵုဒှ် ပ္ဍဲ ပလာဇြာ တာရဳ (Tahrir Square) ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Osman |first=Tarek |title=Egypt on the Brink: From Nasser to Mubarak |year=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0300162752}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သြန်ပြာဲရာဲ (Economy) ==
[[File:Downtown_Cairo_at_Night.jpg|thumb|right|250px|ဒေသ လဒေါဝ်ဍုၚ် ကိုၚ်ရဝ် ပ္ဍဲ အခိၚ်ဗတံ။]]
ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ ဒှ် စက်ယန္တရား ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အဓိက သွက် ဍုၚ်အဳဂျေပ် ရ။ ကဏ္ဍ အဓိက သွက် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကိုၚ်ရဝ် ဂှ် ဒှ်-
* '''စက်ယန္တရား ကေုာံ ကပေါတ်:''' ကၠောန်ဗဒှ် တောဝ်၊ သဵု၊ စက်ကာ ကေုာံ ဓါတ်ဂဥုဲ နာနာ။
* '''ပရေၚ်သြန် ကေုာံ ကမၠောန်:''' ရုၚ်ဘဏ် အဓိက ကေုာံ ရုၚ် ကုမ္ပဏဳ ဍုၚ်သ္အာၚ် တအ် စွံလဝ် ရုၚ်ဗဟဵု ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် ရ။
* '''ပရေၚ်ကၟုဲတမ္ၚာ:''' ပရေၚ်ကၟုဲတမ္ၚာ ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် သြန်လုပ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် ရ။

သြန်မစကာ ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် ဂှ် ဒှ် သြန် ပံၚ် အဳဂျေပ် (Egyptian Pound - EGP) ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ လက္ကရဴဏအ် ဍုၚ်အဳဂျေပ် ဒးဆဵုဂဗ ပြသၞာ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သြန်ဖံၚ်ပွ တုဲ ငုဟ်မး ကပေါတ် ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် သၠုၚ်တိုန် ဗွဲမလောန် ရ။

== ၆။ လၟိဟ်မၞိဟ် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ်ဂမၠိုၚ် (Demographics and Society) ==
ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ နွံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။ ဒေသ ဍုၚ်ဇၞော် (Greater Cairo) မ္ဂး လၟိဟ်မၞိဟ် နွံ ၜိုတ် ၂၂ ပြကောဋိကိုဋ် ပြၚ်ၚ် တုဲ၊ ဒှ် ဍုၚ် မၞိဟ် တိတ်က္ဍန်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:70%; text-align:center;&quot;
|+ ဇၞော်မောဝ် လၟိဟ်မၞိဟ် ပ္ဍဲ ဒေသ ကိုၚ်ရဝ် ဇၞော်
|-
! သၞာံ !! လၟိဟ်မၞိဟ် !! တၚ်စၟတ်
|-
| ၁၉၅၀ || ၂.၅ ပြကောဋိကိုဋ် || ကြဴနူ ပၞာန် ဒုတိယ
|-
| ၁၉၈၀ || ၇.၃ ပြကောဋိကိုဋ် || ပရေၚ်ပြံၚ်လုပ် နူ ကွာန်
|-
| ၂၀၀၀ || ၁၃.၆ ပြကောဋိကိုဋ် || ဇၞော်မောဝ် ခေတ်တၟိ
|-
| ၂၀၂၃ || ၂၂.၁ ပြကောဋိကိုဋ် || မၞိဟ် တိတ်က္ဍန်လောန်
|}

မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုၚ် (ၜိုတ် ၉၀%) ဂှ် ဒှ် ညးလျိုၚ်ပတှ်ေ ဘာသာ [[အေတ်သလာမ်]] (ဆောန်နဳ) တုဲ၊ သၟေဟ်တအ်ဂှ် ဒှ် ခရေတ်ယာန် [[ကံက်တစ်]] (Coptic Christians) တအ်ရ။ ဘာသာ အာရပ် ဂှ် ဒှ် အရေဝ်ဘာသာ ရုၚ် ကေုာံ အရေဝ် လၟေၚ်တ္ၚဲ ရ။

== ၇။ ပရေၚ်ပညာ ကေုာံ ပရေၚ်ထတ်ယုက် (Education and Health) ==
[[File:Cairo_University_main_building.jpg|thumb|left|250px|တက္ကသိုလ် ကိုၚ်ရဝ် (Cairo University) မဒှ် တက္ကသိုလ် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ အဳဂျေပ်။]]
ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ ဒှ် ဗဟဵု ပရေၚ်ပညာ သွက် လဒေါဝ်ဗမံက် ရ။ 
* '''တက္ကသိုလ် အယ်-အာဇာ (Al-Azhar University):''' ဒက်ပတန်လဝ် ပ္ဍဲ ၉၇၀ AD တုဲ ဒှ် တက္ကသိုလ် မတြေံအိုတ် မရနုက်ကဵု ၜါ ပ္ဍဲ ဂၠးကဝ် မဆက်ပံက်ဒၟံၚ် စဵုကဵု လၟုဟ်ရ။ ဍေံဒှ် ဗဟဵု ပရေၚ်လ္ၚတ် အေတ်သလာမ် အဓိက ရ。&lt;ref&gt;{{cite book |last=Dodge |first=Bayard |title=Al-Azhar: A Millennium of Muslim Learning |year=1961 |publisher=Middle East Institute |isbn=}}&lt;/ref&gt;
* '''တက္ကသိုလ် ကိုၚ်ရဝ် (Cairo University):''' ဒက်ပတန်လဝ် ပ္ဍဲ ၁၉၀၈ တုဲ ဒှ် တက္ကသိုလ် ခေတ်တၟိ အဓိက သွက် ဍုၚ်ရ။
* '''တက္ကသိုလ် အမေရိကာန် ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် (AUC):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် ပုဂ္ဂလိက မၞုံကဵု ကဆံၚ်သၠုၚ် ရ။

ပရေၚ်ထတ်ယုက် ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် ဂှ် နွံကဵု ရုၚ်ဂဥုဲ အလဵုအသဳ ကေုာံ ပုဂ္ဂလိက ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုၚ်လောန်တုဲ၊ ရုၚ်ဂဥုဲ အလဵုအသဳ တအ် ဒးဆဵုဂဗ ပြသၞာ ဝါတ်ဂါတ် နာနာ ရ။

== ၈။ ယေန်သၞာၚ် ကေုာံ အနုသုခုမ (Culture and Arts) ==
ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ ဒှ် &quot;ဟဝ်လဳဝုဒ် လဒေါဝ်ဗမံက်&quot; (Hollywood of the Middle East) ရ။ ကဏ္ဍ ရုပ်ရှင် အာရပ် ကေုာံ ဒွက် အာရပ် တအ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ပတိတ် နူကဵု ကိုၚ်ရဝ် ရ။
* '''ရုပ်ရှင်:''' ရုပ်ရှင် အဳဂျေပ် တအ် ဒယှ်တမ္ညဝ် လောန် ပ္ဍဲ ဂၠးကဝ် အာရပ်။ သဘၚ် ရုပ်ရှင် ကိုၚ်ရဝ် (Cairo International Film Festival) ဂှ် ဒှ် သဘၚ် အဓိက မွဲ။
* '''လိက်ပတ်:''' နာဂျေပ် မာဖုဇ် (Naguib Mahfouz) မဒှ် ကောန်ဍုၚ် ကိုၚ်ရဝ် တုဲ ကလိဂွံလဝ် လာပ် နဝ်ဘေလ် လိက်ပတ် (Nobel Prize in Literature) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၈ ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Mahfouz |first=Naguib |title=The Cairo Trilogy |year=1956 |publisher=Doubleday |isbn=978-0307314568}}&lt;/ref&gt;
* '''ဗဳဒဳယော သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (YouTube):''' [https://www.youtube.com/watch?v=CairoCity ပရူပရာ ကိုၚ်ရဝ် လၟေၚ်တ္ၚဲ (Everyday Cairo)]

== ၉။ ဒတန် အဓိက ကေုာံ ပရေၚ်ကၟုဲတမ္ၚာ (Landmarks and Tourism) ==
[[File:All_Gizah_Pyramids.jpg|thumb|right|250px|ပဳရာမေတ် ဂဳဇြာ ကေုာံ ဇာဒိသိုၚ် သဖေန် (Sphinx) မနွံ ဗ္ဒာဲ ကိုၚ်ရဝ်။]]
ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ နွံကဵု ဒတန် ဝၚ် အတိက် ဗွဲမဂၠိုၚ်ရ-
* '''[[ပဳရာမေတ် ဂဳဇြာ]] (Giza Pyramids):''' ၜိုန်ရ နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဂဳဇြာ ကီုလေဝ်၊ ဍေံနွံ ပ္ဍဲကဵု ပွဳပွူ ကိုၚ်ရဝ် ရ။ ဒှ် ဒၞာဲ အဓိက သွက် ကၟုဲတမ္ၚာ ဂၠးကဝ် ရ။
* '''တိုက်ထ္ၜးပျး အဳဂျေပ် (Egyptian Museum):''' ပ္ဍဲ ပလာဇြာ တာရဳ ဂှ် စွံလဝ် ကပေါတ် တြေံတြဟ် ခေတ် ဖာရဝ် တအ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ညံၚ်ရဴ ကပေါတ် တူတာန်ခါမုန် (Tutankhamun) တအ်ရ。&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hawass |first=Zahi |title=Inside the Egyptian Museum with Zahi Hawass |year=2010 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=978-9774163722}}&lt;/ref&gt; လၟုဟ် ညးတအ် ပံက်လဝ် တိုက်ထ္ၜးပျး တၟိ ဇၞော် (Grand Egyptian Museum) နွံ ဗ္ဒာဲ ပဳရာမေတ် ရ။
* '''ကိုၚ်ရဝ် အေတ်သလာမ် (Islamic Cairo):''' ဒၞာဲဏအ်ဝွံ နွံကဵု ဗဇာ (Khan el-Khalili) ကေုာံ ဘာကျာ် မတြေံတြဟ် ညံၚ်ရဴ ဘာကျာ် သူ딴 ဟာသေန် တအ်ရ။

== ၁၀။ ပရေၚ်စလောအ်ပလံၚ် ကေုာံ အနာဂတ် (Transportation and Future) ==
ကိုၚ်ရဝ် နွံကဵု သၞောတ် ပရေၚ်စလောအ်ပလံၚ် မဇၞော်မောဝ် ရ။ **မေထရဝ် ကိုၚ်ရဝ်** (Cairo Metro) ဂှ် ဒှ် သၞောတ် ကွဳပၟတ် သၟဝ်တိ ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ အာဖရိက တုဲ လၟုဟ် စကာဒၟံၚ် ဗွဲမပြဟ်ပြေဟ် ရ။ သၞေဟ်က္ၜၚ်ကျာ အလုံဂၠးကဝ် ကိုၚ်ရဝ် (Cairo International Airport) ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜၚ်ကျာ မစိုပ်ကၠုၚ် ဂၠိုၚ်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုၚ်ရ။

**အနာဂတ်:** ဟိုတ်နူ ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် လၟိဟ်မၞိဟ် တိတ်က္ဍန်လောန်တုဲ၊ အလဵုအသဳ အဳဂျေပ် စသိုၚ်ခၞံဒၟံၚ် &quot;ဍုၚ်ဇၞော် စီမံၚ်အုပ်ဓုပ် တၟိ&quot; (New Administrative Capital) ပ္ဍဲကဵု လ္ပာ်ဗမံက် ကိုၚ်ရဝ် ၜိုတ် ၄၅ ကဳလဝ်မဳတာ ရ။ ဍုၚ်တၟိ ဏအ်ဝွံ သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေဟ် ပြသၞာ တိတ်က္ဍန် ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် တြေံ ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ခေတ်တၟိ ရ。&lt;ref&gt;{{cite book |last=Sims |first=David |title=Understanding Cairo: The Logic of a City Out of Control |year=2010 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=978-9774164040}}&lt;/ref&gt; 

== နိဿဲ (References) ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;Raymond&quot;&gt;{{cite book |last=Raymond |first=André |title=Cairo |year=2000 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674003163}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Clot&quot;&gt;{{cite book |last=Clot |first=André |title=L'Égypte des Mamelouks: L'empire des esclaves 1250-1517 |year=1999 |publisher=Perrin |isbn=978-2262010309}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ElGohary&quot;&gt;{{cite book |last=El-Gohary |first=Osama |title=Climate and Weather in Egypt |year=2015 |publisher=Egyptian Meteorological Authority |isbn=}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Osman&quot;&gt;{{cite book |last=Osman |first=Tarek |title=Egypt on the Brink: From Nasser to Mubarak |year=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0300162752}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Dodge&quot;&gt;{{cite book |last=Dodge |first=Bayard |title=Al-Azhar: A Millennium of Muslim Learning |year=1961 |publisher=Middle East Institute |isbn=}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Mahfouz&quot;&gt;{{cite book |last=Mahfouz |first=Naguib |title=The Cairo Trilogy |year=1956 |publisher=Doubleday |isbn=978-0307314568}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Hawass&quot;&gt;{{cite book |last=Hawass |first=Zahi |title=Inside the Egyptian Museum with Zahi Hawass |year=2010 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=978-9774163722}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Sims&quot;&gt;{{cite book |last=Sims |first=David |title=Understanding Cairo: The Logic of a City Out of Control |year=2010 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=978-9774164040}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Rodenbeck&quot;&gt;{{cite book |last=Rodenbeck |first=Max |title=Cairo: The City Victorious |year=1998 |publisher=Vintage Books |isbn=978-0375709280}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;AlSayyad&quot;&gt;{{cite book |last=AlSayyad |first=Nezar |title=Cairo: Histories of a City |year=2011 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674047860}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name       = ဍုၚ်ဇၞော် ပ္ဍဲ အာဖရိက
| title      = ဍုၚ်ဇၞော် ပ္ဍဲ အာဖရိက
| listclass  = hlist
| group1     = အာဖရိက သၟဝ်ကျာ
| list1      = 
* [[ကိုၚ်ရဝ်]] (အဳဂျေပ်)
* [[အာလ်ဂျဳယျာ]] (အာလ်ဂျေရဳယျာ)
* [[ထရဳပဝ်လဳ]] (လဳဗျာ)
* [[ရဗာတ်]] (မဝ်ရဝ်ကဝ်)
| group2     = ဒေသ အဳဂျေပ်
| list2      = 
* [[အာလေတ်ဇြာန်ဒရဳယျာ]] (Alexandria)
* [[ဂဳဇြာ]] (Giza)
* [[လောက်ဇော]] (Luxor)
| group3     = ပထဝဳ
| list3      = 
* [[ၜဳနာၚ်]] (Nile River)
* [[ကန္တာရ သာဟာရာ]] (Sahara Desert)
}}

[[Category:ကိုၚ်ရဝ်]]
[[Category:ဍုၚ်ဇၞော်ဂမၠိုၚ်]]
[[Category:အဳဂျေပ်]]
[[Category:ဍုၚ် ပ္ဍဲ အာဖရိက]]</text>
      <sha1>1d32zvw89nomgtm489fumomga1d0f4a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>55348</id>
      <parentid>55347</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T09:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>55348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23131" sha1="jwx543dy6ap3cw2f6hgy1ydx9tyclkm" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = ကိုၚ်ရဝ်
| native_name             = القاهرة
| native_name_lang        = ar
| settlement_type         = [[ဍုၚ်ဇၞော်]]
| image_skyline           = Cairo skyline, late afternoon.jpg
| image_caption           = ဗီုရုပ် ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် ကေုာံ ၜဳနာၚ် (Nile River)
| image_flag              = Flag of Cairo.svg
| image_seal              = Coat of arms of Cairo.svg
| image_map               = Cairo in Egypt.svg
| map_caption             = ဒတန် ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် ပ္ဍဲ ဍုၚ်အဳဂျေပ်
| subdivision_type        = ဍုၚ်
| subdivision_name        = [[အဳဂျေပ်]]
| subdivision_type1       = တွဵုရး
| subdivision_name1       = တွဵုရး ကိုၚ်ရဝ် (Cairo Governorate)
| leader_title            = သကိုပ်တွဵုရး
| leader_name             = ခါလေတ် အပ်ဒယ် အာလ် (Khaled Abdel Aal)
| established_title       = ဒက်ပတန်
| established_date        = ၉၆၉ AD
| area_total_km2          = ၃၀၈၅
| elevation_m             = ၂၃
| population_as_of        = ၂၀၂၃
| population_total        = ၁၀,၁၀၀,၀၀၀ (ဍုၚ်ဇၞော်)
| population_metro        = ၂၂,၁၈၃,၀၀၀
| population_density_km2  = auto
| timezone1               = EST
| utc_offset1             = +2
| postal_code_type        = ဂၞန်ကုဒ်
| postal_code             = 11511–11668
| area_code               = +20 2
| website                 = [http://www.cairo.gov.eg cairo.gov.eg]
}}

'''ကိုၚ်ရဝ်''' ({{lang-en|Cairo}}; {{lang-ar|القاهرة}} ''Al-Qāhirah'') ဝွံ ဒှ် ဍုၚ်ဇၞော် ကေုာံ ဍုၚ်မၞုံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုၚ်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုၚ်[[အဳဂျေပ်]] (Egypt) ရ။ ဍုၚ်ဝွံ နွံ ပ္ဍဲကဵု ဇိုၚ် [[ၜဳနာၚ်]] (Nile River) တုဲ ဒှ် ဍုၚ်မဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲကဵု ဂၠးကဝ် အာရပ်၊ ရးအာဖရိက၊ ကေုာံ ဒေသ လဒေါဝ်ဗမံက် ရ။ ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ်ဂှ် နွံကဵု ဝၚ်အတိက် ဗွဲမဇြိုဟ်နက်တုဲ ဒယှ်တမ္ညဝ်ဒၟံၚ် နကဵု ဒတန် ယေန်သၞာၚ်၊ ဘာသာ၊ ကေုာံ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ခေတ်တမၠာ ကေုာံ ခေတ်တၟိ ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Raymond |first=André |title=Cairo |year=2000 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674003163}}&lt;/ref&gt;

__TOC__

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Etymology and Introduction) ==
ယၟု ဍုၚ် &quot;ကိုၚ်ရဝ်&quot; ဂှ် ကၠုၚ်နူ အရေဝ်ဘာသာ အာရပ် &quot;Al-Qāhirah&quot; (အာလ်-ကာဟဳရာ) မဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;ညးမဇၞး&quot; (The Victorious) ဟွံသေၚ်မ္ဂး &quot;ညးမအုပ်ဓုပ်&quot; ရ။ ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ်ဝွံ ဒှ် ဗဟဵု ယေန်သၞာၚ် အာရပ် မွဲတုဲ ဒးဒုၚ် ကော်ခဴစ နကဵု ယၟု &quot;ဍုၚ် ဘာကျာ်လ္ၚီ&quot; (The City of a Thousand Minarets) ဟိုတ်နူကဵု နွံကဵု ဘာကျာ် အေတ်သလာမ် (Mosques) ဗွဲမဂၠိုၚ် မကျေဝ်ဂေါဝ် ကေုာံ မၞုံကဵု ဝင်ရ။ ကိုၚ်ရဝ်ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ မပံၚ်စပ် အကြာ ခေတ်တြေံ ကေုာံ ခေတ်တၟိ တုဲ ဍုၚ်ဇၞော်ဏအ်ဝွံ ဆက်တုဲ ဇၞော်မောဝ် တန်တဴဒၟံၚ် နဒဒှ် က္ဍိုပ်သကိုပ် ဥရဝ်ပ ကေုာံ အာဖရိက ရ။

== ၂။ ဝၚ် အတိက်တေံ (History) ==
[[File:Saladin_Citadel_Cairo.jpg|thumb|left|250px|နန် သာလာဒေန် (Saladin Citadel) ပ္ဍဲ ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် မဒက်ပတန်လဝ် ပ္ဍဲ ၁၂ ဗွဝ်ကၠံ။]]
တိဍာ် ပွဳပွူ ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ ဒှ်လဝ် ဗဟဵု ဍုၚ်အဳဂျေပ် နူကဵု ခေတ် [[ဖာရဝ်]] (Pharaohs) တေအ်ရ (ဥပမာ- ဍုၚ်တြေံ မန်းဖေတ် Memphis မနွံ ဗ္ဒာဲဂှ်)။ ဆဂး ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် ဍာံဇေတ်ဝွံ ဒက်ပတန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၉၆၉ AD နကဵု ဨကရာဇ် ဖာတဳမေတ် (Fatimid dynasty) တအ် သွက်ဂွံ ဒှ် ဍုၚ်ဇၞော် ညးတအ်ရ。&lt;ref&gt;{{cite book |last=Clot |first=André |title=L'Égypte des Mamelouks: L'empire des esclaves 1250-1517 |year=1999 |publisher=Perrin |isbn=978-2262010309}}&lt;/ref&gt;

ကြဴနူဂှ် ပ္ဍဲ ခေတ် အေယျူဗေတ် (Ayyubid) ကေုာံ မာမ်လုက် (Mamluk) တအ်၊ ကိုၚ်ရဝ် ဇၞော်မောဝ် ကၠုၚ် ဗွဲမလောန် တုဲ ဒှ်ကၠုၚ် ဍုၚ် မဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးကဝ် အေတ်သလာမ် ရ။ သၞာံ ၁၅၁၇ ဂှ် အေန်ပါယာ ဩတ္တဝ်မာန် (Ottoman Empire) တအ် လုပ်သီကေတ် တုဲ ကိုၚ်ရဝ် ဒးစှ်ေအာ ကဆံၚ် ဍုၚ်ရး သၟးရ။ သၞာံ ၁၉၂၂ ကြဴနူ အဳဂျေပ် ကလိဂွံ သၠးပွး နူ ဗြိတိန် တုဲ၊ ကိုၚ်ရဝ် ကလေၚ်ဒှ် ဍုၚ်ဇၞော် အဳဂျေပ် ခေတ်တၟိ ပၠန်ရ။

== ၃။ ပထဝဳ ကေုာံ ရာသဳဥတု (Geography and Climate) ==
ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ နွံ ပ္ဍဲကဵု သၟဝ်ကျာ ဍုၚ်အဳဂျေပ်၊ ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲ ၜဳနာၚ် မပါ်တိတ် နဒဒှ် ဒေသ မြိုၚ်ၜဳ (Nile Delta) ရ။ ဍုၚ်ဝွံ နွံကဵု ဇမၞော် တိဍာ် ၃,၀၈၅ စတုရံ ကဳလဝ်မဳတာ။ 

* '''ရာသဳဥတု:''' ကိုၚ်ရဝ် နွံကဵု ရာသဳဥတု ကန္တာရ ကတဴ (Hot desert climate) ရ။ ပ္ဍဲ ဥတုကညၚ် (မေ-အံက်တဝ်ဗါ) ဂှ် ကတဴ ဗွဲမလောန်တုဲ ဓါတ်ဂမ္တဴ နွံ ၜိုတ် 35°C စဵုကဵု 40°C မာန်ရ။ ဥတုဂံက် (ဒဳဇြေမ်ဗါ-ဖေဖဝ်ဝါရဳ) မ္ဂး ဓါတ်ဂမ္တဴ စှ်ေအာ ၜိုတ် 10°C - 20°C တုဲ ၜိုဟ်သြိုဟ် ဒးရးရ။ ဗြဲဂူ အောန် ဗွဲမလောန်ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=El-Gohary |first=Osama |title=Climate and Weather in Egypt |year=2015 |publisher=Egyptian Meteorological Authority}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ စီမံၚ်အုပ်ဓုပ် (Politics and Administration) ==
ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ ဒှ် ဗဟဵု ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် အဳဂျေပ် ရ။ ရုၚ်အလဵုအသဳ၊ ရုၚ်ပါလဳမာန်၊ ကေုာံ နန်သမ္မတ တအ် သီုဖအိုတ် နွံ ပ္ဍဲကဵု ဍုၚ်ဏအ် ရ။ ဍုၚ်ဇၞော် ကိုၚ်ရဝ် ဂှ် ပါ်လဝ် နကဵု တွဵုရး (Governorate) မွဲ တုဲ သကိုပ်တွဵုရး ဂှ် သမ္မတ အဳဂျေပ် ဒှ် ညး ခါန်ကၞက် လဝ်ရ။

ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ သီုဒှ် ဒၞာဲ ဗဟဵု သွက် ဂကောံအာရပ် လဳဂ် (Arab League) တုဲ၊ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကိုၚ်ရဝ် ဂှ် ဇီုကပိုက် လ္တူ အလုံမွဲ ဒေသ လဒေါဝ်ဗမံက် ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၁ ဂှ် ကိုၚ်ရဝ် ဒှ်လဝ် ဗဟဵု ပေါဲကလိုက်ကမဵု အာရပ် (Arab Spring) မကတဵုဒှ် ပ္ဍဲ ပလာဇြာ တာရဳ (Tahrir Square) ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Osman |first=Tarek |title=Egypt on the Brink: From Nasser to Mubarak |year=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0300162752}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သြန်ပြာဲရာဲ (Economy) ==
[[File:Downtown_Cairo_at_Night.jpg|thumb|right|250px|ဒေသ လဒေါဝ်ဍုၚ် ကိုၚ်ရဝ် ပ္ဍဲ အခိၚ်ဗတံ။]]
ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ ဒှ် စက်ယန္တရား ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အဓိက သွက် ဍုၚ်အဳဂျေပ် ရ။ ကဏ္ဍ အဓိက သွက် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကိုၚ်ရဝ် ဂှ် ဒှ်-
* '''စက်ယန္တရား ကေုာံ ကပေါတ်:''' ကၠောန်ဗဒှ် တောဝ်၊ သဵု၊ စက်ကာ ကေုာံ ဓါတ်ဂဥုဲ နာနာ။
* '''ပရေၚ်သြန် ကေုာံ ကမၠောန်:''' ရုၚ်ဘဏ် အဓိက ကေုာံ ရုၚ် ကုမ္ပဏဳ ဍုၚ်သ္အာၚ် တအ် စွံလဝ် ရုၚ်ဗဟဵု ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် ရ။
* '''ပရေၚ်ကၟုဲတမ္ၚာ:''' ပရေၚ်ကၟုဲတမ္ၚာ ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် သြန်လုပ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် ရ။

သြန်မစကာ ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် ဂှ် ဒှ် သြန် ပံၚ် အဳဂျေပ် (Egyptian Pound - EGP) ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ လက္ကရဴဏအ် ဍုၚ်အဳဂျေပ် ဒးဆဵုဂဗ ပြသၞာ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သြန်ဖံၚ်ပွ တုဲ ငုဟ်မး ကပေါတ် ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် သၠုၚ်တိုန် ဗွဲမလောန် ရ။

== ၆။ လၟိဟ်မၞိဟ် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ်ဂမၠိုၚ် (Demographics and Society) ==
ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ နွံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။ ဒေသ ဍုၚ်ဇၞော် (Greater Cairo) မ္ဂး လၟိဟ်မၞိဟ် နွံ ၜိုတ် ၂၂ ပြကောဋိကိုဋ် ပြၚ်ၚ် တုဲ၊ ဒှ် ဍုၚ် မၞိဟ် တိတ်က္ဍန်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:70%; text-align:center;&quot;
|+ ဇၞော်မောဝ် လၟိဟ်မၞိဟ် ပ္ဍဲ ဒေသ ကိုၚ်ရဝ် ဇၞော်
|-
! သၞာံ !! လၟိဟ်မၞိဟ် !! တၚ်စၟတ်
|-
| ၁၉၅၀ || ၂.၅ ပြကောဋိကိုဋ် || ကြဴနူ ပၞာန် ဒုတိယ
|-
| ၁၉၈၀ || ၇.၃ ပြကောဋိကိုဋ် || ပရေၚ်ပြံၚ်လုပ် နူ ကွာန်
|-
| ၂၀၀၀ || ၁၃.၆ ပြကောဋိကိုဋ် || ဇၞော်မောဝ် ခေတ်တၟိ
|-
| ၂၀၂၃ || ၂၂.၁ ပြကောဋိကိုဋ် || မၞိဟ် တိတ်က္ဍန်လောန်
|}

မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုၚ် (ၜိုတ် ၉၀%) ဂှ် ဒှ် ညးလျိုၚ်ပတှ်ေ ဘာသာ [[အေတ်သလာမ်]] (ဆောန်နဳ) တုဲ၊ သၟေဟ်တအ်ဂှ် ဒှ် ခရေတ်ယာန် [[ကံက်တစ်]] (Coptic Christians) တအ်ရ။ ဘာသာ အာရပ် ဂှ် ဒှ် အရေဝ်ဘာသာ ရုၚ် ကေုာံ အရေဝ် လၟေၚ်တ္ၚဲ ရ။

== ၇။ ပရေၚ်ပညာ ကေုာံ ပရေၚ်ထတ်ယုက် (Education and Health) ==
[[File:Cairo_University_main_building.jpg|thumb|left|250px|တက္ကသိုလ် ကိုၚ်ရဝ် (Cairo University) မဒှ် တက္ကသိုလ် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ အဳဂျေပ်။]]
ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ ဒှ် ဗဟဵု ပရေၚ်ပညာ သွက် လဒေါဝ်ဗမံက် ရ။ 
* '''တက္ကသိုလ် အယ်-အာဇာ (Al-Azhar University):''' ဒက်ပတန်လဝ် ပ္ဍဲ ၉၇၀ AD တုဲ ဒှ် တက္ကသိုလ် မတြေံအိုတ် မရနုက်ကဵု ၜါ ပ္ဍဲ ဂၠးကဝ် မဆက်ပံက်ဒၟံၚ် စဵုကဵု လၟုဟ်ရ။ ဍေံဒှ် ဗဟဵု ပရေၚ်လ္ၚတ် အေတ်သလာမ် အဓိက ရ。&lt;ref&gt;{{cite book |last=Dodge |first=Bayard |title=Al-Azhar: A Millennium of Muslim Learning |year=1961 |publisher=Middle East Institute |isbn=}}&lt;/ref&gt;
* '''တက္ကသိုလ် ကိုၚ်ရဝ် (Cairo University):''' ဒက်ပတန်လဝ် ပ္ဍဲ ၁၉၀၈ တုဲ ဒှ် တက္ကသိုလ် ခေတ်တၟိ အဓိက သွက် ဍုၚ်ရ။
* '''တက္ကသိုလ် အမေရိကာန် ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် (AUC):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် ပုဂ္ဂလိက မၞုံကဵု ကဆံၚ်သၠုၚ် ရ။

ပရေၚ်ထတ်ယုက် ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် ဂှ် နွံကဵု ရုၚ်ဂဥုဲ အလဵုအသဳ ကေုာံ ပုဂ္ဂလိက ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုၚ်လောန်တုဲ၊ ရုၚ်ဂဥုဲ အလဵုအသဳ တအ် ဒးဆဵုဂဗ ပြသၞာ ဝါတ်ဂါတ် နာနာ ရ။

== ၈။ ယေန်သၞာၚ် ကေုာံ အနုသုခုမ (Culture and Arts) ==
ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ ဒှ် &quot;ဟဝ်လဳဝုဒ် လဒေါဝ်ဗမံက်&quot; (Hollywood of the Middle East) ရ။ ကဏ္ဍ ရုပ်ဒမျိုင် အာရပ် ကေုာံ ဒွက် အာရပ် တအ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ပတိတ် နူကဵု ကိုၚ်ရဝ် ရ။
* '''ရုပ်ဒမျိုင်:''' ရုပ်ဒမျိုင် အဳဂျေပ် တအ် ဒယှ်တမ္ညဝ် လောန် ပ္ဍဲ ဂၠးကဝ် အာရပ်။ သဘၚ် ရုပ်ဒမျိုင် ကိုၚ်ရဝ် (Cairo International Film Festival) ဂှ် ဒှ် သဘၚ် အဓိက မွဲ။
* '''လိက်ပတ်:''' နာဂျေပ် မာဖုဇ် (Naguib Mahfouz) မဒှ် ကောန်ဍုၚ် ကိုၚ်ရဝ် တုဲ ကလိဂွံလဝ် လာပ် နဝ်ဘေလ် လိက်ပတ် (Nobel Prize in Literature) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၈ ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Mahfouz |first=Naguib |title=The Cairo Trilogy |year=1956 |publisher=Doubleday |isbn=978-0307314568}}&lt;/ref&gt;
* '''ဗဳဒဳယော သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (YouTube):''' [https://www.youtube.com/watch?v=CairoCity ပရူပရာ ကိုၚ်ရဝ် လၟေၚ်တ္ၚဲ (Everyday Cairo)]

== ၉။ ဒတန် အဓိက ကေုာံ ပရေၚ်ကၟုဲတမ္ၚာ (Landmarks and Tourism) ==
[[File:All_Gizah_Pyramids.jpg|thumb|right|250px|ပဳရာမေတ် ဂဳဇြာ ကေုာံ ဇာဒိသိုၚ် သဖေန် (Sphinx) မနွံ ဗ္ဒာဲ ကိုၚ်ရဝ်။]]
ကိုၚ်ရဝ် ဝွံ နွံကဵု ဒတန် ဝၚ် အတိက် ဗွဲမဂၠိုၚ်ရ-
* '''[[ပဳရာမေတ် ဂဳဇြာ]] (Giza Pyramids):''' ၜိုန်ရ နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဂဳဇြာ ကီုလေဝ်၊ ဍေံနွံ ပ္ဍဲကဵု ပွဳပွူ ကိုၚ်ရဝ် ရ။ ဒှ် ဒၞာဲ အဓိက သွက် ကၟုဲတမ္ၚာ ဂၠးကဝ် ရ။
* '''တိုက်ထ္ၜးပျး အဳဂျေပ် (Egyptian Museum):''' ပ္ဍဲ ပလာဇြာ တာရဳ ဂှ် စွံလဝ် ကပေါတ် တြေံတြဟ် ခေတ် ဖာရဝ် တအ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ညံၚ်ရဴ ကပေါတ် တူတာန်ခါမုန် (Tutankhamun) တအ်ရ。&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hawass |first=Zahi |title=Inside the Egyptian Museum with Zahi Hawass |year=2010 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=978-9774163722}}&lt;/ref&gt; လၟုဟ် ညးတအ် ပံက်လဝ် တိုက်ထ္ၜးပျး တၟိ ဇၞော် (Grand Egyptian Museum) နွံ ဗ္ဒာဲ ပဳရာမေတ် ရ။
* '''ကိုၚ်ရဝ် အေတ်သလာမ် (Islamic Cairo):''' ဒၞာဲဏအ်ဝွံ နွံကဵု ဗဇာ (Khan el-Khalili) ကေုာံ ဘာကျာ် မတြေံတြဟ် ညံၚ်ရဴ ဘာကျာ် သူ딴 ဟာသေန် တအ်ရ။

== ၁၀။ ပရေၚ်စလောအ်ပလံၚ် ကေုာံ အနာဂတ် (Transportation and Future) ==
ကိုၚ်ရဝ် နွံကဵု သၞောတ် ပရေၚ်စလောအ်ပလံၚ် မဇၞော်မောဝ် ရ။ **မေထရဝ် ကိုၚ်ရဝ်** (Cairo Metro) ဂှ် ဒှ် သၞောတ် ကွဳပၟတ် သၟဝ်တိ ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ အာဖရိက တုဲ လၟုဟ် စကာဒၟံၚ် ဗွဲမပြဟ်ပြေဟ် ရ။ သၞေဟ်က္ၜၚ်ကျာ အလုံဂၠးကဝ် ကိုၚ်ရဝ် (Cairo International Airport) ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜၚ်ကျာ မစိုပ်ကၠုၚ် ဂၠိုၚ်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုၚ်ရ။

**အနာဂတ်:** ဟိုတ်နူ ဍုၚ်ကိုၚ်ရဝ် လၟိဟ်မၞိဟ် တိတ်က္ဍန်လောန်တုဲ၊ အလဵုအသဳ အဳဂျေပ် စသိုၚ်ခၞံဒၟံၚ် &quot;ဍုၚ်ဇၞော် စီမံၚ်အုပ်ဓုပ် တၟိ&quot; (New Administrative Capital) ပ္ဍဲကဵု လ္ပာ်ဗမံက် ကိုၚ်ရဝ် ၜိုတ် ၄၅ ကဳလဝ်မဳတာ ရ။ ဍုၚ်တၟိ ဏအ်ဝွံ သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေဟ် ပြသၞာ တိတ်က္ဍန် ပ္ဍဲ ကိုၚ်ရဝ် တြေံ ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ခေတ်တၟိ ရ。&lt;ref&gt;{{cite book |last=Sims |first=David |title=Understanding Cairo: The Logic of a City Out of Control |year=2010 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=978-9774164040}}&lt;/ref&gt; 

== နိဿဲ (References) ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;Raymond&quot;&gt;{{cite book |last=Raymond |first=André |title=Cairo |year=2000 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674003163}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Clot&quot;&gt;{{cite book |last=Clot |first=André |title=L'Égypte des Mamelouks: L'empire des esclaves 1250-1517 |year=1999 |publisher=Perrin |isbn=978-2262010309}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ElGohary&quot;&gt;{{cite book |last=El-Gohary |first=Osama |title=Climate and Weather in Egypt |year=2015 |publisher=Egyptian Meteorological Authority |isbn=}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Osman&quot;&gt;{{cite book |last=Osman |first=Tarek |title=Egypt on the Brink: From Nasser to Mubarak |year=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0300162752}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Dodge&quot;&gt;{{cite book |last=Dodge |first=Bayard |title=Al-Azhar: A Millennium of Muslim Learning |year=1961 |publisher=Middle East Institute |isbn=}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Mahfouz&quot;&gt;{{cite book |last=Mahfouz |first=Naguib |title=The Cairo Trilogy |year=1956 |publisher=Doubleday |isbn=978-0307314568}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Hawass&quot;&gt;{{cite book |last=Hawass |first=Zahi |title=Inside the Egyptian Museum with Zahi Hawass |year=2010 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=978-9774163722}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Sims&quot;&gt;{{cite book |last=Sims |first=David |title=Understanding Cairo: The Logic of a City Out of Control |year=2010 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=978-9774164040}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Rodenbeck&quot;&gt;{{cite book |last=Rodenbeck |first=Max |title=Cairo: The City Victorious |year=1998 |publisher=Vintage Books |isbn=978-0375709280}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;AlSayyad&quot;&gt;{{cite book |last=AlSayyad |first=Nezar |title=Cairo: Histories of a City |year=2011 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674047860}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name       = ဍုၚ်ဇၞော် ပ္ဍဲ အာဖရိက
| title      = ဍုၚ်ဇၞော် ပ္ဍဲ အာဖရိက
| listclass  = hlist
| group1     = အာဖရိက သၟဝ်ကျာ
| list1      = 
* [[ကိုၚ်ရဝ်]] (အဳဂျေပ်)
* [[အာလ်ဂျဳယျာ]] (အာလ်ဂျေရဳယျာ)
* [[ထရဳပဝ်လဳ]] (လဳဗျာ)
* [[ရဗာတ်]] (မဝ်ရဝ်ကဝ်)
| group2     = ဒေသ အဳဂျေပ်
| list2      = 
* [[အာလေတ်ဇြာန်ဒရဳယျာ]] (Alexandria)
* [[ဂဳဇြာ]] (Giza)
* [[လောက်ဇော]] (Luxor)
| group3     = ပထဝဳ
| list3      = 
* [[ၜဳနာၚ်]] (Nile River)
* [[ကန္တာရ သာဟာရာ]] (Sahara Desert)
}}

[[Category:ကိုၚ်ရဝ်]]
[[Category:ဍုၚ်ဇၞော်ဂမၠိုၚ်]]
[[Category:အဳဂျေပ်]]
[[Category:ဍုၚ် ပ္ဍဲ အာဖရိက]]</text>
      <sha1>jwx543dy6ap3cw2f6hgy1ydx9tyclkm</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>