विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 2517 2677681 2503491 2026-04-05T17:03:44Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677681 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट सुट्टी |सणाचे नाव = धनत्रयोदशी |चित्र = Dhanwantari Pujan.jpg |शीर्षक = धन्वंतरी पूजन |अधिकृत_नाव = |इतर_नावे = धन्वंतरी जयंती |अनुयायी = हिंदू |उद्देश = |सुरूवात = |शेष = |दीर्घ-प्रकार = एक दिवस |तारीख़ = कार्तिक वद्य त्रयोदशी |तिथि२०२३ = |तिथि२०२४ = २९ ऑक्टोबर |तिथि२०२५ = |उत्सव = |अनुसरण = वार्षिक |समान पर्व = |type = }} '''धनत्रयोदशी''' किंवा '''धनतेरस''' हा दिवाळीचा दुसरा दिवस आहे,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.dnaindia.com/hindi/spiritual/report-vasu-baras-2024-whatsapp-messages-to-wish-govatsa-dwadashi-puja-happy-vasu-baras-wishes-in-hindi-4138292 |title=वसु बारस पर्व पर यहां से भेजें प्रियजनों को शुभकामनाएं, सभी देवी-देवताओं की बनी रहेगी कृपा |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ=dnaindia.com |प्रकाशक= |भाषा= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२९ ऑक्टोबर २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> जो नेपाळ आणि भारतात साजरा केला जातो. धनत्रयोदशी ही [[आश्विन महिना|आश्विन महिन्याच्या]] १३ व्या दिवशी असते.<ref name="news18">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://hindi.news18.com/news/knowledge/know-how-dhanvantari-is-related-to-dhanteras-festival-story-of-his-becoming-deity-7818340.html |title=धन्वंतरि कैसे बन गए थे देवता, क्या है पूरी कहानी, जानें धनतेरस से क्या है उनका नाता? |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ=news18 |प्रकाशक= |भाषा=हिंदी |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२९ ऑक्टोबर २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20231116181853/https://hindi.news18.com/news/knowledge/know-how-dhanvantari-is-related-to-dhanteras-festival-story-of-his-becoming-deity-7818340.html |विदा दिनांक=2023-11-16 |url-status=dead }}</ref> यादिवशी [[धन्वंतरी]] पूजन केले जाते.  हिंदू परंपरेनुसार आरोग्याची देवता धन्वंतरी, [[समुद्रमंथन|समुद्र मंथनाच्या]] वेळी प्रकट झाले.<ref name="news18" /> ही देवता चतुर्भुज असून याच्या हातात, क्रमशः शंख, चक्र, अमृताचा कलश आणि जळू असतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.ayurvediccongress.com/lord-dhanwantari/#:~:text=It_is_referenced_that_he,and_sorrow_of_the_mankind |title=Lord Dhanwantari |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ= |प्रकाशक= |भाषा=इंग्रजी |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२९ ऑक्टोबर २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20240625043926/https://www.ayurvediccongress.com/lord-dhanwantari/#:~:text=It_is_referenced_that_he,and_sorrow_of_the_mankind |विदा दिनांक=2024-06-25 |url-status=dead }}</ref> तो देवांचा वैद्य मानला जातो. [[धन्वंतरी]] हा [[विष्णु|विष्णूचा]] अवतार देखील मानला जातो. [[चित्र:Dhanvantari-at-Ayurveda-expo.jpg|इवलेसे|धन्वंतरी देवता]] == धनत्रयोदशी कथा == धनत्रयोदशी या सणामागे एक प्रचलित कथा आहे. इंद्राने जेव्हा असुरांना बरोबर घेऊन समुद्रमंथन केले, तेव्हा त्यातून चौदा रत्ने प्रगट झाली, त्यापैकी एक धन्वंतरी देवता आहे. म्हणून या दिवसास धन्वंतरी जयंती असेही म्हणतात. यामुळे यादिवशी प्रामुख्याने [[धन्वंतरी]]पूजन केले जाते. याच सोबत अजून एक कथा अशी सांगितली जाते की, कथित भविष्यवाणी प्रमाणे हेमा राजाचा पुत्र आपल्या सोळाव्या वर्षी मृत्युमुखी पडणार असतो. आपल्या पुत्राने जीवनाची सर्व सुख उपभोगावीत म्हणुन राजा व राणी त्याचे [[लग्न]] करतात. लग्नानंतर चवथा दिवस हा तो मृत्युमुखी पडण्याचा भयंकर दिवस असतो. या रात्री त्याची पत्नी त्यास झोपू देत नाही. त्याच्या अवतीभवती सोन्या चांदीच्या मोहरा ठेवल्या जातात. महालाचे प्रवेशद्वार ही असेच सोन्या चांदीने भरून रोखले जाते. सर्व महालात मोठमोठ्या दिव्यांनी लखलखीत प्रकाश केला जातो. ती त्यास वेगवेगळी गाणी व गोष्टी सांगून जागे ठेवते. जेव्हा यम राजकुमाराच्या खोलीत सर्परूपात प्रवेश करण्याचा प्रयत्न करतो तेंव्हा त्याचे डोळे सोन्या चांदीने दिपतात. या कारणास्तव यम आपल्या जगात(यमलोकात) परततो. अशा प्रकारे तिने राजकुमाराचे प्राण वाचवले. म्हणूनच या दिवसास '[[यमदीपदान विधी|यमदीपदान]]' असेही म्हणतात. या दिवशी सायंकाळी घराबाहेर दिवा लावून त्याच्या वातीचे टोक दक्षिण दिशेस करतात.त्यानंतर त्या दिव्यास नमस्कार करतात. याने अपमृत्यू टळतो असा समज आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{साचा:हिंदू सण}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील सण आणि उत्सव]] [[वर्ग:हिंदू धर्मातील सण आणि उत्सव]] [[वर्ग:दिवाळी]] r88yza52liwvtribh252h07zv1hli6x 0 3042 2677773 2597476 2026-04-06T07:44:32Z Kwamikagami 3513 2677773 wikitext text/x-wiki {{विकिकरण}} {{माहितीचौकट ग्रह | पार्श्वभूमी रंग = #c0c0ff | रुंदी = | अप प्रत्यय = सूर्य बिंदू | नाव = पृथ्वी | चिन्ह = Earth symbol.svg | चित्र१ =Meteosat-12-fci-march-equinox-2025-noon.jpg | चित्र1 रुंदी = | चित्र शीर्षक = | चित्र२ = | चित्र२ रुंदी = | चित्र२ शीर्षक = | शोध = | शोध संदर्भ = | शोधक = | शोध स्थळ = | शोध दिनांक = | शोधपद्धत = | नामाभिधाने = | लघुग्रह नाव = | पर्यायी नावे = | लघुग्रह वर्ग = | कक्षीय गुणधर्म = | इपॉक = [[J2000]] | अपसूर्य बिंदू = १५,२०,९७,७०१ कि.मी. <br />१.०१६७१०३३३५&nbsp;[[खगोलीय एकक]] | उपसूर्य बिंदू = १४,७०,९८,०७४ कि.मी. <br />०.९८३२८९८८१२&nbsp;[[खगोलीय एकक]] | उपनाभी बिंदू = | अपनाभी बिंदू = | अर्धदीर्घ अक्ष = १४,९५,९७,८८७.५ कि.मी. <br />१.००००००११२४&nbsp;[[खगोलीय एकक]] | सरासरी कक्षीय त्रिज्या = | वक्रता निर्देशांक = ०.०१६७१०२१९ | परिभ्रमण काळ = ३६५.२५६ दिवस <br />१.००००१७५&nbsp;[[सौरवर्ष|वर्ष]] | सिनॉडिक परिभ्रमण काळ = | सरासरी वेग = २९.७८३ कि.मी./से.</br>१०७,२१८ कि.मी./तास | सरासरी विसंगती = | कक्षेचा कल = संदर्भ (०)</br>७.२५° [[सूर्य|सूर्याच्या]] विषुववृत्ताशी | कोनीय अंतर = | असेंडिंग नोडचे रेखावृत्त = ३४८.७३९३६° | उपख बिंदूचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचा काळ = | उपनाभी बिंदूचे अर्ग्युमेंट = ११४.२०७८३° | अर्ध-ॲंप्लिट्यूड = | कोणाचा उपग्रह = [[सूर्य]] | उपग्रह = १ ([[चंद्र]]) | भौतिक गुणधर्म = हो | लघुग्रह = | मिती = | फ्लॅटनिंग = ०.००३३५२८ | विषुववृत्तीय त्रिज्या = ६,३७८.१ कि.मी. | धृवीय त्रिज्या = ६,३५६.८ कि.मी. | सरासरी त्रिज्या = ६,३७१.० कि.मी. | परीघ = ४०,०७५.०२ कि.मी. (विषुववृत्तीय)<br />४०,००७.८६ कि.मी. (रेखावृत्तीय)<br />४०,०४१.४७ कि.मी. (सरासरी) | पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ = ५१,००,७२,००० कि.मी.² <ref>{{जर्नल स्रोत | last = Pidwirny | first = Michael | date=[[February 2]], [[2006]] | title=Surface area of our planet covered by oceans and continents.(Table 8o-1) | publisher=University of British Columbia, Okanagan | दुवा=http://www.physicalgeography.net/fundamentals/8o.html | accessdate=2007-11-26}}</ref> <br />१४,८९,४०,००० कि.मी.² जमीन (२९.२ %)<br />३६,११,३२,००० कि.मी.² पाणी (७०.८ %) | घनफळ = १.०८३२०७३ × १०^१२ कि.मी.³ | वस्तुमान = ५.९७३६ × १०^२४ किलोग्रॅम | घनता = ५.५१५३ ग्रॅ./सें.मी.³ | पृष्ठभागावरील गुरूत्वाकर्षण = ९.७८०३२७ मी./से.²<br />०.९९७३२ g | मुक्तिवेग = ११.१८६ कि.मी./से.<br />४०,२७० कि.मी./तास | सिडेरियल दिनमान = ०.९९७२५८ दिवस<br />२३ तास ५६ मि.०४.०९०५४ से. | परिवलनवेग = ४६५.११ मी./से. | आसाचा कल = २३.४३९२८१° | उत्तर धृवाचे रेखावृत्त = | उत्तर धृवाचे अक्षवृत्त = ९० | धृवाचे अयनिक अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक रेखावृत्त = | परावर्तनीयता = ०.३६७ | एकल तापमान = | तापमान = हो | तापमान१ नाव = [[सेल्सियस]] | तापमान१ किमान = -८९° | तापमान१ सरासरी = १४° | तापमान१ कमाल = ५७.७° | तापमान२ नाव = [[केल्व्हिन]] | तापमान२ किमान = १८४ | तापमान२ सरासरी = २८७ | तापमान२ कमाल = ३३१ | वर्णपट प्रकार = | अभिव्यक्त प्रत = | निरपेक्ष प्रत = | कोनीय आकारमान = | विशेषणे = पार्थिव | वातावरण = हो | वातावरण संदर्भ = | पृष्ठभागावरील दाब = १०१.३ कि.पा. (समुद्रसपाटीवर) | स्केल उंची = | वातावरण संरचना = ७८.०८% [[नायट्रोजन]] (N₂)<br />२०.९५% [[प्राणवायू|ऑक्सिजन]] (O₂)<br />०.९३% [[आरगॉन]]<br />०.०३८% [[कार्बन डायॉक्साइड]]<br />बाष्प ([[हवामान|हवामानानुसार]] बदलते) }} '''पृथ्वी''' हा [[सूर्यमाला|सूर्यमालेतील]] [[सूर्य]]ापासूनच्या अंतरानुक्रमे तिसरा तर आकारानुक्रमे पाचवा [[ग्रह]] आहे. सूर्यमालेतील खडकाळ ग्रहांमध्ये हा सर्वांत मोठा आहे. पृथ्वीला '[[निळा]] ग्रह' असेही म्हणतात. जिथे [[जीवन]] आहे, अशी पूर्ण [[विश्व]]ात ही एकमेव ज्ञात जागा आहे . पृथ्वीची निर्मिती साधारणपणे ४५७ [[कोटी]] [[वर्ष]]ांपूर्वी झालीअसावी आणि तिचा [[उपग्रह]] [[चंद्र]] साधारणपणे ४५३ कोटी वर्षांपूर्वी पासून तिला प्रदक्षिणा घालू लागला. हिचा [[व्यास]] १२,७५६ [[कि.मी.]] एवढा आहे. सूर्यापासून पृथ्वीचे अंतर साधारणपणे १४,९५,९७,८९० कि.मी. एवढे आहे. पृथ्वीला स्वतःभोवती एक प्रदक्षिणा पूर्ण करण्यास २४ [[तास]] लागतात. तसेच सूर्याभोवती प्रदक्षिणा पूर्ण करण्यास ३६५ [[दिवस]] लागतात. या ३६५ दिवसांच्या कालावधीला आपण एक [[वर्ष]] म्हणतो. पृथ्वी तिच्या स्वतःभोवती फिरण्याच्या आसापासून २३.५ अंशांनी कललेली आहे आणि याच स्थितीत ती स्वतःभोवती व सूर्याभोवती प्रदक्षिणा पूर्ण करते म्हणूनच पृथ्वीवर [[उन्हाळा]], [[पावसाळा]] आणि [[हिवाळा]] असे [[ऋतु]]चक्र सुरू असते. पृथ्वीवर सूर्याचा [[प्रकाश]] पोहचण्यासाठी साधारणत: ८ [[मिनिटे]] २० सेकंद लागतात. पृथ्वी सूर्याभोवती लंब[[वर्तुळ]]ाकार मार्गाने प्रदक्षिणा पूर्ण करते. या प्रदक्षिणेमध्ये थोडाजरी फरक पडला असता तर पृथ्वीवर कदाचित जीवसृष्टी निर्माण झाली नसती; पृथ्वीची रचना, [[गुरुत्वाकर्षण]], सूर्यापासूनचे ठराविक अंतर आणि पृथ्वीवर असलेले [[वातावरण]] यामुळेच तिच्यावर जीवसृष्टी निर्माण झाली असावी. पृथ्वीशिवाय इतर कोणत्याही गृहावर जीवसृष्टी नाही. पृथ्वी स्वतः [[चुंबक]] असल्याने पृथ्वीभोवती चुंबकिय क्षेत्र आहे, या चुंबकीय क्षेत्रमुळे सूर्यापासून येणारे हानीकारक किरण पृथ्वीच्या ध्रवीय क्षेत्राकडे वळतात. == पृथ्वीची संरचना == === आंतररचना === पृथ्वीच्या सर्वांत वरचे आवरण म्हणजे '''भूकवच''' होय. त्याखाली '''प्रावरण''' असते. प्रावरणाखाली '''ब्रह्यगाभा''' व त्याखाली '''अंतर्गाभा''' असतो पृथ्वीची आकृति अंडाकार आहे. घुमावामुळे, पृथ्वी भौगोलिक अक्षावर चपटे आणि भूमध्य रेखा जवळ उंचवटा घेतल्या सारखे दिसते. भूमध्य रेखा वर पृथ्वीचे व्यास, अक्ष-ते-अक्षच्या व्यास पासून ४३ किलोमीटर (२७ मैल) जास्त मोठा आहे. अशा प्रकारे पृथ्वीच्या केंद्रापासून तळापर्यंतची सर्वात लांबचे अंतर, इक्वाप्रकारे भूमध्यवर्ती चिंबोराज़ो ज्वालामुखीच्या शिखर पर्यंतची आहे. अशा प्रकारे पृथ्वीचे जवळपास व्यास १२,७४२ किलोमीटर (७, ९१८ मैल) आहे. काही जागेची स्थलाकृति या आदर्श मापापेक्षा वेगळी दिसते. जेव्हा की वैश्विक स्तरावर हे पृथ्वीच्या त्रिज्याच्या तुलनेत नजरअंदाज केलेले दिसतें. सर्वात जास्त विचलन ०.१७%चे मारियाना गर्त (समुद्रीस्तर पासून १०,९११ मीटर (३५,७९७ फूट) खाली) मध्ये आहे जेव्हा की माउंट एवरेस्ट (समुद्र स्तर पासून ८,८४८ मीटर (२९,०२९ फीट) वर) ०.१४%चे विचलन दर्शविते. जर पृथ्वी, एक बिलियर्ड चेंडूच्या आकारात असेल तर, पृथ्वीचे काही क्षेत्र जसे मोठे पर्वत श्रृंखला आणि महासागरीय दरी, लहान दरींसारखी दिसतील जेव्हा की ग्रहांचा अधिकतम भू-भाग, जसे की विशाल हिरवेगार मैदान आणि शुष्क पठार इत्यादी, गुळगुळीत दिसतील. रासायनिक संरचना <ref name="विश्वकोश">[http://marathivishwakosh.maharashtra.gov.in/khandas/khand9/index.php/9-2014-11-07-10-37-34/9909-2012-03-06-11-15-30?showall=&start=4 मराठी विश्वकोश], लेख: पृथ्वी.</ref>. === बाह्यरचना === [[File:NASA-Apollo8-Dec24-Earthrise.jpg|frameless|right]] ==कक्षा आणि परिभ्रमण== परिभ्रमण रासायनिक संरचना यौगिक, रसायनिक सूत्र पृथ्वीच्या रचनेत खालील तत्त्वांचे योगदान आहे- 34.6% आयर्न 29.5% ऑक्सिजन 15.2% सिलिकॉन 12.7% मॅग्नेशियम 2.4% निकेल 1.9% सल्फर 0.05% टाइटेनियम बाकी अन्य ==जीवसृष्टी== {{मुख्य|चंद्र}} चंद्र हा पृथ्वीचा नैसर्गिक उपग्रह आहे. पृथ्वीपासून चंद्राचे अंतर ३ लाख ८४ किमी आहे. चंद्राचे गुरुत्वाकर्षण पृथ्वीच्या १/६ पट आहे. चंद्र आदल्या दिवशी पेक्षा ५० मिनिटे उशीरा उगवतो. [[चंद्र]] हा पृथ्वीचा एकमेव उपग्रह आहे. हा साधारणपणे ४५३ कोटी वर्षांपूर्वीपासून पृथ्वीला प्रदक्षिणा घालू लागला. ==सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक माहिती== ===महाभारतातील पृथ्वीचे वर्णन=== महाभारतामध्ये भारताच्या वर्णनाप्रमाणेच जगातील अन्य भौगोलिक स्थळांचे वर्णन आढळते. उदा. मंगोलियाचे गोबी वाळवंट, इजिप्तची नाईल नदी, लाल समुद्र, इ. तसेच महाभारतातल्या भीष्म पर्वातील जम्बुखंड- विनिर्माण पर्वात संपूर्ण पृथ्वीचे मानचित्र सांगितले आहे. ते खालीलप्रमाणे- ; सुदर्शनं प्रवक्ष्यामि द्वीपं तु कुरुनन्दन | परिमण्डलो महाराज द्वीपोसौ चक्रसंस्थितः || ; यथाहि पुरुषः पश्येदादर्शे मुखमात्मनः | एवं सुदर्शनद्वीपो दृश्यते चन्द्रमण्डले || ; द्विरंशे पिप्पलस्तत्र द्विरंशेच शशो महान् याचा अर्थ- 'हे कुरुनन्दन ! सुदर्शन नावाचे हे द्वीप चक्राप्रमाणे गोलाकार स्थित आहे. ज्याप्रमाणे पुरुष आरशात आपला चेहरा बघतो, त्याचप्रमाणे हे द्वीप चंद्रावरती दिसते. याच्यातील दोन अंशांमध्ये पिंपळाची पाने आणि दोन अंशांमध्ये मोठा ससा दिसतो.' आता याप्रमाणे कागदावर रेखाटन केल्यास आपल्या पृथ्वीचे जे मानचित्र बनते, ते आपल्या पृथ्वीच्या वास्तव चित्राशी तंतोतंत जुळते. ==अतिरिक्त माहिती== <blockquote>'''ही माहिती मराठी विश्वकोशातून जशीच्या तशी उचलण्यात आलेली आहे. या माहितीचे नीट वर्गीकरण करण्याची गरज आहे.''' </blockquote>पृथ्वीच्या उत्पत्ती नंतर भौगोलिक आणि जैविक प्रक्रियांनी तिच्यात खूप परिवर्तन झाले आहे. पृथ्वी आपल्या अक्षाभोवती [[पश्चिम]]ेकडून [[पूर्व]]ेकडे फिरते. जलमंडल पृथ्वी तळाच्या उंचीचा हिस्टोग्राम पृथ्वीच्या तळावर पाण्याची विपुलता एक अद्भूत वैशिष्ट्य आहे जे सौर मंडळाच्या अन्य ग्रहांपासून या "निळ्या ग्रहाला" वेगळे करते. पृथ्वीच्या जलमंडळात मुख्यतः महासागर आहे परंतु तांत्रिक रूपेण दुनियेत उपस्थित इतर पाण्याचे स्रोत जसे: अंतर्देशीय समुद्र, तलाव, नदी आणि २००० मीटर खोल भूमिगत पाण्यासहित यात सामावले आहे. पाण्यातील सर्वात खोल जागा १०,९११.४ मीटर खोल प्रशांत महासागर मध्ये मारियाना ट्रेंचची चैलेंजर डीप आहे. महासागरांचे द्रव्यमान सुमारे १.३५×१०१८ मीट्रिक टन किंवा पृथ्वीच्या एकूण द्रव्यमानचे १/४४०० हिस्सा आहे. महासागर सुमारे ३६८२ मीटर खोल ३.६१८×१०८ किमी २ क्षेत्रफळामध्ये पसरलेला आहे. ज्याची अनुमानित मात्रा ==राहण्याची क्षमता== कॅनडा मधील रॉकी पर्वत मोराइन लेकला दुर्लक्षित करतात. जीवन टिकवून ठेवणारा एक ग्रह म्हणजे जगणे अस्तित्वात नसले तरीसुद्धा राहण्यायोग्य असे म्हणले जाते. पृथ्वी द्रव पाणी पुरवते- एक वातावरण जेथे जटिल सेंद्रिय अणू एकत्र येऊन संवाद साधू शकतात आणि चयापचय टिकवून ठेवण्यासाठी पुरेशी ऊर्जा देऊ शकतात. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} पहा: [[चांदण्यांची नावे]] {{खगोलशास्त्रावरील अपूर्ण लेख}} {{सूर्यमाला}} [[वर्ग:पृथ्वी ग्रह|*]] [[वर्ग:सूर्यमाला]] [[वर्ग:सूर्यमाला दालन]] [[वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा]] ckw2qmzaudj7g9szui1to17vhn4z5ww 0 4419 2677783 2676089 2026-04-06T08:29:52Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677783 wikitext text/x-wiki {{मुखपृष्ठ सदर टीप |तारीख = १५ एप्रिल |वर्ष = २०२३ }} {{करिता|'''बाबासाहेब'''|बाबासाहेब (निःसंदिग्धीकरण)}}{{करिता|'''आंबेडकर'''|आंबेडकर (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट पदाधिकारी | सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय = _{[[बोधिसत्व]]} | नाव = _{डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर} <br /> भीमराव रामजी आंबेडकर | सन्मानवाचक प्रत्यय = | चित्र = Dr. Bhimrao Ambedkar.jpg | चित्र आकारमान = 250px | लघुचित्र = | चित्र शीर्षक = इ.स. १९४८ नंतर टिपलेले डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे छायाचित्र | क्रम = | पद = [[राज्यसभा|राज्यसभेचे सदस्य]] ([[मुंबई राज्य]]) | कार्यकाळ_आरंभ = [[एप्रिल ३|३ एप्रिल]] [[इ.स. १९५२|१९५२]] | कार्यकाळ_समाप्ती = [[डिसेंबर ६|६ डिसेंबर]] [[इ.स. १९५६|१९५६]] | राष्ट्रपती = [[राजेंद्र प्रसाद]] | पंतप्रधान = [[जवाहरलाल नेहरू]] | क्रम1 = | पद1 = [[कायदा आणि न्याय मंत्रालय, भारत सरकार|भारताचे पहिले कायदा व न्याय मंत्री]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = [[ऑगस्ट १५|१५ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९४७|१९४७]] | कार्यकाळ_समाप्ती1 = [[ऑक्टोबर ६|६ ऑक्टोबर]] [[इ.स. १९५१|१९५१]] | सम्राट1 = | राष्ट्रपती1 = [[राजेंद्र प्रसाद]] | पंतप्रधान1 = [[जवाहरलाल नेहरू]] | गव्हर्नर-जनरल1 = [[लाईस माऊंटबेटन]]<br />[[चक्रवर्ती राजगोपालाचारी]] | मागील1 = पद स्थापित | पुढील1 = [[चारू चंद्र बिस्वार]] | मतदारसंघ1 = | क्रम2 = | पद2 = [[भारताची संविधान सभा|संविधान सभेच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = [[ऑगस्ट ३०|३० ऑगस्ट]] [[इ.स. १९४७|१९४७]]{{efn|२९ ऑगस्ट १९४७ रोजी मसुदा समितीची स्थापना करण्यात आली, आणि त्यात ७ सदस्यांचा समावेश करण्यात आला, त्यापैकी एक "सदस्य" डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर होते. दुसऱ्या दिवशी ३० ऑगस्ट १९४७ रोजी मसुदा समितीच्या सदस्यांनी बाबासाहेब आंबेडकरांची मसुदा समितीच्या "अध्यक्ष"पदी निवड केली.}} | कार्यकाळ_समाप्ती2 = [[जानेवारी २४|२४ जानेवारी]] [[इ.स. १९५०|१९५०]] | उपराष्ट्रपती2 = | उपपंतप्रधान2 = [[वल्लभभाई पटेल]] | डेप्युटी2 = | लेफ्टनंट2 = | सम्राट2 = | राष्ट्रपती2 = | पंतप्रधान2 = | राज्यपाल2 = | मागील2 = | पुढील2 = | मतदारसंघ2 = | बहुमत2 = | क्रम3 = | पद3 = [[भारताची संविधान सभा|भारतीय संविधान सभेचे सदस्य]] | कार्यकाळ_आरंभ3 = [[डिसेंबर ९|९ डिसेंबर]] [[इ.स. १९४६|१९४६]] | कार्यकाळ_समाप्ती3 = [[जानेवारी २४|२४ जानेवारी]] [[इ.स. १९५०|१९५०]] | मतदारसंघ3 = [[बंगाल प्रांत]] (१९४६–१९४७)<br />[[मुंबई राज्य]] (१९४७–१९५०) | क्रम4 = | पद4 = ब्रिटिश भारताचे मजूरमंत्री, ऊर्जामंत्री व बांधकाममंत्री; व्हाइसरॉयचे कार्यकारी मंडळ | कार्यकाळ_आरंभ4 = [[जुलै २०|२० जुलै]] [[इ.स. १९४२|१९४२]] | कार्यकाळ_समाप्ती4 = [[ऑक्टोबर २०|२० ऑक्टोबर]] [[इ.स. १९४६|१९४६]] | मागील4 = फेरोज खान नून | क्रम5 = | पद5 = मुंबई विधानसभेचे विरोधी पक्षनेते | कार्यकाळ_आरंभ5 = [[इ.स. १९३७]] | कार्यकाळ_समाप्ती5 = [[इ.स. १९४२]] | गव्हर्नर-जनरल5 = | क्रम6 = | पद6 = मुंबई विधानसभेचे सदस्य | कार्यकाळ_आरंभ6 = [[इ.स. १९३७]] | कार्यकाळ_समाप्ती6 = [[इ.स. १९४२]] | गव्हर्नर-जनरल6 = | क्रम7 = | पद7 = मुंबई विधिमंडळाचे सदस्य | कार्यकाळ_आरंभ7 = [[डिसेंबर]] [[इ.स. १९२६]] | कार्यकाळ_समाप्ती7 = [[इ.स. १९३७]] | गव्हर्नर-जनरल7 = | जन्मदिनांक = [[१४ एप्रिल]], [[इ.स. १८९१]] | जन्मस्थान = [[महू]], [[मध्य प्रांत]], [[ब्रिटिश भारत]] <br /> (सध्या [[भीम जन्मभूमी]], [[डॉ. आंबेडकर नगर]], [[मध्य प्रदेश]]) | मृत्युदिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1956|12|6|1891|4|14}} | मृत्युस्थान = [[नवी दिल्ली]], [[दिल्ली]], [[भारत]] <br /> (सध्या [[डॉ. आंबेडकर राष्ट्रीय स्मारक]], [[दिल्ली]]) | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]] | पक्ष = {{•}}[[स्वतंत्र मजूर पक्ष]]<br /> {{•}}[[शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन]]<br /> {{•}}[[रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया]] | शिक्षण = {{•}}[[मुंबई विद्यापीठ]]<br />{{•}}[[कोलंबिया विद्यापीठ]]<br />{{•}}[[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]]<br />{{•}}ग्रेज इन्, लंडन<br />{{•}}बॉन विद्यापीठ, जर्मनी | इतरपक्ष = '''सामाजिक संस्था''' : <br />{{•}} [[बहिष्कृत हितकारिणी सभा]]<br />{{•}} [[समता सैनिक दल]]<br /><br />'''शैक्षणिक संस्था''' : <br />{{•}} [[डिप्रेस्ड क्लासेस एज्युकेशन सोसायटी]]<br />{{•}} [[द बाँबे शेड्युल्ड कास्ट्स इम्प्रुव्हमेंट ट्रस्ट]]<br />{{•}} [[पिपल्स एज्युकेशन सोसायटी]] <br /><br /> '''धार्मिक संस्था''' : <br />{{•}} [[भारतीय बौद्ध महासभा]] | आई = [[भीमाबाई सकपाळ]] | वडील = [[रामजी सकपाळ]] | पती = | पत्नी = {{•}} [[रमाबाई आंबेडकर]] <br />_{(विवाह १९०६ - निधन १९३५)}<br /><br />{{•}} [[सविता आंबेडकर]] <br />_{(विवाह १९४८ - निधन २००३)} | नाते = '''[[आंबेडकर कुटुंब]]''' | अपत्ये = [[यशवंत आंबेडकर]] | निवास = [[राजगृह]], [[मुंबई]] | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | शाळा_महाविद्यालय = | व्यवसाय = | धंदा = | सही = Dr. Babasaheb Ambedkar Signature.svg | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''भीमराव रामजी आंबेडकर''' तथा '''डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर''' ([[१४ एप्रिल]], [[इ.स. १८९१|१८९१]] – [[६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९५६|१९५६]]), हे [[भारतीय]] [[कायदेपंडित|न्यायशास्त्रज्ञ]], [[अर्थशास्त्रज्ञ]], [[राजकारण|राजकारणी]], [[तत्त्वज्ञान|तत्त्वज्ञ]] आणि [[समाजसुधारक]] होते. त्यांनी [[दलित बौद्ध चळवळ]]ीला प्रेरणा दिली आणि [[अस्पृश्य]] ([[दलित]]) लोकांविरुद्ध होणारा सामाजिक भेदभाव नष्ट करण्यासाठी चळवळ उभारली, तसेच महिलांच्या आणि कामगारांच्या हक्कांचे समर्थन केले. ते ब्रिटिश भारताचे मजूरमंत्री, स्वतंत्र भारताचे [[भारताचे कायदा व न्यायमंत्री|पहिले कायदेमंत्री]], [[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाचे]] शिल्पकार, [[भारतामधील बौद्ध धर्म|भारतीय बौद्ध धर्माचे]] पुनरुज्जीवक होते. देशाच्या विविध क्षेत्रांत दिलेल्या योगदानामुळे त्यांना 'आधुनिक भारताचे शिल्पकार' किंवा 'आधुनिक भारताचे निर्माते' असेही म्हणतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://c250.columbia.edu/c250_celebrates/remarkable_columbians/bhimrao_ambedkar.html|title=Bhimrao Ambedkar|publisher=Columbia University|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/Makers_of_Modern_India/E6gvEAAAQBAJ|title=Makers of Modern India|last=Guha|first=Ramachandra|date=2013-10-14|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-72596-6|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.alephbookcompany.com/book/understanding-the-founding-fathers-an-enquiry-into-the-indian-republics-beginnings/|title=Understanding the Founding Fathers: An Enquiry into the Indian Republic’s Beginnings|publisher=Aleph Book Company|date=2016-02-02|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theindiaforum.in/article/who-are-true-founding-fathers-and-mothers-indian-democracy|title=Who are the True Founding Fathers and Mothers of Indian Democracy?|publisher=The India Forum|date=2022-09-05|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=_nBsCwAAQBAJ|title=Dr. Ambedkar Samajik Vichar Avam Darshan|last=Jadhav|first=Narendra|date=2015-01-01|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=978-93-5048-586-6|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2024/04/remembering-dr-ambedkar-contributions/|title=Remembering Dr. Ambedkar’s Contributions|last=Raut|first=Bapu|date=2024-04-13|publisher=Forward Press|language=en-US|access-date=2025-03-28}}</ref> आंबेडकर यांनी [[कोलंबिया विद्यापीठ]] आणि [[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] या शिक्षण संस्थांमधून [[अर्थशास्त्र]] विषयात [[विद्यावाचस्पती|पीएच.डी.]] पदव्या मिळविल्या; तसेच त्यांनी [[कायदा]], [[अर्थशास्त्र]] आणि [[राज्यशास्त्र]] या विषयांवर संशोधन केले. त्यांच्या सुरुवातीच्या कारकिर्दीत, ते एक [[अर्थशास्त्रज्ञ]], [[प्राध्यापक]] आणि [[वकील]] होते. त्यानंतर त्यांनी सामाजिक व राजकीय क्षेत्रांत काम केले. ते [[भारतीय स्वातंत्र्यलढा|भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी]] प्रचारामध्ये व चर्चांमध्ये सामील झाले, वृत्तपत्रे प्रकाशित केली, दलितांसाठी राजकीय हक्कांचा व सामाजिक स्वातंत्र्याचा पुरस्कार केला, तसेच आधुनिक भारताच्या निर्मितीत मोलाचे योगदान दिले. इ.स. १९५६ मध्ये त्यांनी आपल्या अनुयायांसह [[बौद्ध धर्म]] स्वीकारला. धर्मांतरानंतर काही महिन्यांनीच त्यांचे निधन झाले. [[इ.स. १९९०]] मध्ये, त्यांना मरणोत्तर [[भारतरत्‍न]] हा भारताचा सर्वोच्च नागरी सन्मान प्रदान करण्यात केला. त्यांचा जन्मदिवस दरवर्षी [[आंबेडकर जयंती]] म्हणून भारतासह जगभरात साजरा केला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1813188|title=Ambedkar Jayanti Celebrations|publisher=Press Information Bureau, Government of India|date=2022-04-14|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref> इ.स. २०१२ मध्ये, "[[द ग्रेटेस्ट इंडियन]]" नावाच्या सर्वेक्षणात आंबेडकरांची 'सर्वश्रेष्ठ भारतीय' म्हणून निवड करण्यात आली आहे. आंबेडकरांच्या स्मरणार्थ अनेक स्मारके आणि चित्रणे लोकसंस्कृतीत उभारली गेली आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/Dr-B.R.-Ambedkar-voted-as-%E2%80%98Greatest-Indian%E2%80%99/article20485049.ece|title=Dr B.R. Ambedkar voted as 'Greatest Indian'|publisher=द हिंदू BusinessLine|date=2012-08-20|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref> == सुरुवातीचे जीवन == === पूर्वज === [[चित्र:Young Ambedkar.gif|thumb|right|तरुण डॉ. आंबेडकर]] बाबासाहेब आंबेडकरांच्या वडिलांचे नाव रामजी तर आजोबांचे नाव मालोजीराव सकपाळ होते. मालोजी [[ब्रिटिश भारतीय लष्कर|इंग्लिश राजसत्तेच्या सैन्यात]] [[शिपाई]] म्हणून भरती झाले होते. सैन्यातील नोकरीमुळे मालोजीराव सैनिकी शाळेत शिक्षण घेऊ शकले. त्यांनी [[रामानंद पंथ]]ाची दीक्षा घेतली होती.<ref name="auto24">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=32|language=मराठी}}</ref> मालोजींना तीन मुलगे व एक मुलगी अशी चार अपत्ये होती. दोन मुलांनंतरच्या मिराबाई या मुलीचा जन्म झाला होता. तर इ.स. १८४८ च्या सुमारास जन्मलेले [[रामजी सकपाळ|रामजी]] हे मालोजींचे चौथे अपत्य होते.<ref>{{Cite book|title=Dr. Ambedkar: Life and Mission|last=Keer|first=Dhananjay|publisher=Popular Prakashan|year=1954|isbn=978-81-7154-237-6|location=Mumbai|pages=1-10|language=en}}</ref><ref name="auto24" /> मालोजींचा पहिला मुलगा घरदार त्यागून संन्यासी झाला.<ref>{{Cite book|title=डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर (खंड १)|last=खैरमोडे|first=चांगदेव भवानराव|publisher=महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|year=1952|isbn=|location=मुंबई|pages=15-20|language=मराठी}}</ref> दुसरा मुलगा इंग्रजी सैन्यातच नोकरीस लागला. तिसरा मुलगा असलेल्या रामजींनी सैनिकी शाळेत शिक्षण घेतले व पुढे ते नॉर्मलची परीक्षाही उत्तीर्ण झाले.<ref name="auto24" /> शिक्षण सुरू असताना रामजी इ.स. १८६६ च्या सुमारात वयाच्या १८व्या वर्षी इंग्रजी सैन्याच्या १०६ सॅपर्स अँड मायनर्स तुकडीत शिपाई म्हणून भरती झाले. रामजी १९ वर्षांचे असताना त्यांचा विवाह १३ वर्षीय [[भीमाबाई सकपाळ|भीमाबाईंशी]] झाला. रामजी हे इंग्लिश बोलू शकत. ते नॉर्मल स्कूल (मॅट्रिक) उत्तीर्ण होते. पुढे रामजींनी ब्रिटिश भारतीय सैन्यामध्ये [[सुभेदार]] आणि सैनिकी शिक्षक म्हणून काम केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=34-35|language=मराठी}}</ref>रामजी व भीमाबाई या दांपत्याला सन १८९१ पर्यंत चौदा अपत्ये झाली होती. त्यापैकी गंगा, रमा, मंजुळा व तुळसा या चार मुली जगल्या. मुलांपैकी बाळाराम, आनंदराव व भीमराव (भिवा) ही तीन मुले हयात होती. भीमराव हा सर्वात लहान व चौदावे अपत्य होता.<ref name="auto46">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=35|language=मराठी}}</ref> === बालपण === रामजी ज्या पलटणीत होते ती पलटण इ.स. १८८८ मध्ये [[मध्य प्रदेश]]ातील [[महू]] येथे लष्करी तळावर आली होती.<ref>{{Cite book|title=Dr. Ambedkar: Life and Mission|last=Keer|first=Dhananjay|publisher=Popular Prakashan|year=1954|isbn=978-81-7154-237-6|location=Mumbai|pages=3|language=en}}</ref> येथे सुभेदार रामजींना नॉर्मल स्कूलचे मुख्याध्यापक पद मिळाले होते.<ref name="auto46" /> या काळात [[एप्रिल १४|१४ एप्रिल]] [[इ.स. १८९१|१८९१]] रोजी [[डॉ. आंबेडकर नगर|महू]] (आताचे [[डॉ. आंबेडकर नगर]]) या लष्करी छावणी असलेल्या गावी रामजी व भीमाबाईंच्या पोटी बाबासाहेब आंबेडकरांचा जन्म झाला.<ref name="auto46" /> रामजींनी [[मराठी भाषा|मराठी]] व [[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]] भाषेचे यथाविधी शिक्षणही घेतले होते. भीमराव हे रामजी सकपाळ व आई भीमाबाई यांचे १४वे व अंतिम अपत्य होते. बाळाचे नाव ''भिवा'' असे ठेवण्यात आले, त्यांची भीम, भीमा व भीमराव ही नावेही प्रचलित झाली. [[आंबेडकर कुटुंब|आंबेडकरांचे कुटुंब]] हे त्याकाळी [[अस्पृश्य]] गणल्या गेलेल्या [[महार]] जातीचे आणि महाराष्ट्रातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्याच्या [[मंडणगड]] तालुक्यातील [[आंबडवे]] या गावचे होते. ('आंबडवे' या गावचा 'अंबावडे' असा चुकीचा उल्लेख अनेक ठिकाणी केला गेलेला आहे.)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/kgtocollege-news/international-standard-educational-complex-at-original-village-of-dr-babasaheb-ambedkar-446635/|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे मूळ गाव आंबवडे येथे आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे शैक्षणिक संकुल|website=[[लोकसत्ता]]|date=2018-03-14|access-date=2025-03-28|language=मराठी}}</ref><ref name="auto34">{{स्रोत बातमी|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/MAH-MUM-ambedkars-teacher-family-saving-memories-of-ambedkar-5489831-NOR.html|title=आंबेडकर गुरुजींचं कुटुंब जपतंय सामाजिक वसा, कुटुंबानं सांभाळल्या ‘त्या’ आठवणी|date=2016-12-26|work=[[दिव्य मराठी]]|access-date=2025-03-28|language=मराठी}}</ref> अस्पृश्य असल्यामुळे त्यांच्यासोबत नेहमी सामाजिक-आर्थिक भेदभाव केला गेला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thewirehindi.com/30384/waiting-for-a-visa-br-ambedkar-koregaon-maharashtra/|title=प्रासंगिक: जब नौ साल की उम्र में कोरेगांव गए आंबेडकर को जातीय भेदभाव का सामना करना पड़ा|date=2018-01-03|website=The Wire - Hindi|language=hi|access-date=2025-03-28}}</ref> इ.स. १८९४ मध्ये सुभेदार रामजी सकपाळ इंग्रजी सैन्यातील मुख्याध्यापक पदाच्या नोकरीवरून निवृत्त झाले आणि महाराष्ट्रातल्या [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] आपल्या मूळ गावाजवळील [[दापोली]] या गावातील ''कॅम्प दापोली'' वस्तीत परिवारासह राहू लागले. भीमराव वयाने लहान असल्यामुळे कॅम्प दापोली येथील शाळेत त्यास प्रवेश मिळाला नाही व भीमरावास घरीच [[अक्षर]] ओळख करून द्यावी लागली. इ.स. १८९६ मध्ये रामजींनी आपल्या कुटुंबासह [[दापोली]] सोडले व ते [[सातारा|साताऱ्याला]] जाऊन तेथे राहिले. यावेळी भीमरावाचे वय पाच वर्षाचे झाले होते. रामजींनी इ.स. १८९६ च्या नोव्हेंबर महिन्यात सातारा येथील ''कॅम्प स्कूल'' या मराठी शाळेमध्ये भीमरावाचे नाव दाखल केले.<ref name="auto46" /> या वर्षीच त्यांनी [[कबीर पंथ]]ाची दीक्षा घेतली. त्यांच्या या स्थानांतरानंतर थोड्या कालावधीत [[इ.स. १८९६]] मधे [[डोकेदुखी|मस्तकशूल]] या आजाराने आंबेडकरांच्या आई भीमाबाईंचे निधन झाले, त्यावेळी आंबेडकर ५ वर्षाचे होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=41|language=मराठी}}</ref> त्यानंतर भीमासह व अन्य मुलांचे संगोपन त्यांच्या आत्या मीराबाईंनी कठीण परिस्थितीत केले. साताऱ्यात आल्यावर थोड्याच दिवसानंतर भाड्याने घेतलेल्या एका बंगल्यात आंबेडकर कुटुंब राहू लागले. त्यावेळी भीमरावाचे वय पाच वर्षाचे झाले होते. हे वय त्यास शाळेत प्रवेश देण्यास योग्य होते. रामजींनी [[इ.स. १८९६]]च्या नोव्हेंबर महिन्यात सातारा येथील कॅम्प स्कूलमध्ये भीमरावाचे नाव दाखल केले. [[इ.स. १८९८]] साली रामजींनी जीजाबाई नावाच्या विधवेसोबत दुसरे लग्न केले. साताऱ्यातील कॅम्प स्कूलमधील मराठी शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर साताऱ्यातीलच सातारा हायस्कूल या इंग्रजी सरकारी हायस्कूलमध्ये भीमरावाचे नाव दाखल केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=42|language=मराठी}}</ref> [[कोकण]]ासह महाराष्ट्रातील लोक पूर्वी आपले आडनाव आपल्या गावाच्या नावावरून ठेवत असत व त्यात शेवटी ''कर'' शब्द जोडण्याचा प्रघात आहे. त्यामुळेच बाबासाहेबांचे आडनाव "सकपाळ" असतांना त्यांचे वडील [[रामजी सकपाळ|रामजी]] यांनी ७ नोव्हेंबर १९०० रोजी [[सातारा|साताऱ्यातील]] गव्हर्नमेंट हायस्कूल (आताचे [[प्रतापसिंह हायस्कूल]])मध्ये "आंबडवेकर" असे आडनाव नोंदवले.<ref name="auto34"/> साताऱ्याच्या या शाळेत भीमरावांना शिकवण्यासाठी कृष्णा केशव आंबेडकर नावाचे शिक्षक होते. शाळेच्या दप्तरात नोंदवलेले भीमरावांचे ''आंबडवेकर'' हे आडनाव उच्चारताना त्यांना ते आडनिडे वाटत असे म्हणून माझे ''आंबेडकर'' हे नाव तू धारण कर, त्यांनी असे भीमरावांना सुचविले. त्यावर भीमरावांनी होकार दिल्यावर तशी नोंद शाळेत झाली. तेव्हापासून त्यांचे आडनाव ''आंबडवेकर''चे '[[आंबेडकर]]' असे झाले.<ref>{{Cite book|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=कीर|first=धनंजय|publisher=पॉप्युलर प्रकाशन|year=1966|isbn=|location=मुंबई|pages=60-63|language=मराठी}}</ref> नोव्हेंबर १९०४ मध्ये भीमरावांनी इंग्रजी चौथीची परीक्षा उत्तीर्ण केली व यावर्षीच रामजी सकपाळ [[मुंबई]]ला सहपरिवार गेले.<ref name="auto8">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=44|language=मराठी}}</ref> === सुरुवातीचे शिक्षण === डिसेंबर १९०४ मध्ये रामजी सकपाळ सहपरिवार [[मुंबई]]ला आले व तेथील [[लोअर परळ]] भागातील ''डबक चाळ'' (बदक चाळ) नावाच्या एका इमारतीच्या एका खोलीत राहू लागले.<ref name="auto8" /> [[मुंबई]]मधे आल्यावर भीमराव हे [[एल्फिन्स्टन रोड|एल्फिन्स्टन रस्त्यावरील]] सरकारी शाळेत जाऊ लागले, एल्फिन्स्टन हायस्कूलमधे जाणारे ते पहिले अस्पृश्य विद्यार्थी होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1900s.html|title=1900s|access-date=2025-03-28|language=en}}</ref>[[कबीर पंथ]]ीय असलेल्या रामजींनी मुलांना हिंदू साहित्याची ओळख करून दिली. इतर जातीतील लोकांच्या विरोधामुळे रामजींनी मुलांना सरकारी शाळेत शिकवण्यासाठी आपल्या लष्करातील पदाचा वापर केला. शाळेत प्रवेश मिळाला तरी भीमरावांना इतर विद्यार्थ्यांपासून वेगळे बसावे लागे आणि शिक्षकांचे साहाय्य मिळत नसे. त्यांना वर्गात बसण्याची परवानगी नव्हती.<ref name="columbia.edu">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/txt_ambedkar_waiting.html|title=Waiting for a Visa, by Dr. B. R. Ambedkar|access-date=2025-03-28|language=en}}</ref> जेव्हा त्यांना तहान लागत असे, तेव्हा शाळेतील पाणी पिण्याच्या भांड्याला किंवा [[पेला|पेल्याला]] स्पर्श करण्याची त्यांना परवानगी नव्हती. तेव्हा एखादा उच्च जातीतील व्यक्ती उंचीवरून त्यांच्या ओंजळीवर पाणी ओतत असे. आंबेडकरांसाठी हे काम बहुधा शिपाई करीत. शिपाई उपलब्ध नसेल तर त्यांना दिवसभर पाण्याविनाच रहावे लागत असे; नंतर त्यांनी आपल्या लेखनात या घटनेचे "शिपाई नाही, तर पाणी नाही" असे वर्णन केले आहे.<ref name="columbia.edu"/> शाळेत असतानाच [[इ.स. १९०६]] मध्ये १४-१५ वर्षीय भीमरावांचे लग्न [[दापोली]]च्या भिकू वलंगकर यांची ९-१० वर्षीय कन्या रामीबाई उर्फ [[रमाबाई आंबेडकर|रमाबाई]] यांच्याशी झाले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=४६}}</ref> एल्फिन्स्टन हायस्कूलमध्ये शिकत असताना भीमरावांना वर्गातील स्पृश्य जातींच्या मुलांपासून दूर बसावे लागे. हायस्कूलमधील अनेक शिक्षक त्यांच्याशी तिरस्काराने वागत असत.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=48-49|language=मराठी}}</ref>आंबेडकर हे आपल्या विद्यार्थी जीवनात दररोज १८ तास अभ्यास करत असत.<ref>{{Cite book|title=B.R. Ambedkar: Saviour of the Masses|last=Kapadiya|first=Payal|publisher=Puffin Books|year=2012|isbn=978-0143332282|location=Mumbai|pages=14|language=en}}</ref>[[इ.स. १९०७]] साली भीमराव एल्फिन्स्टन हायस्कूलमध्ये मॅट्रिकची परीक्षा यशस्वीरीत्या उत्तीर्ण झाले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=४९-५०}}</ref> ही परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यावर भीमराव आंबेडकरांच्या ज्ञातिबांधवांनी [[कृष्णाजी अर्जुन केळुसकर]] गुरुजी यांच्या अध्यक्षेखाली सभा भरवून भिवा रामजी आंबेडकरांचे कौतुक केले. एखाद्या अस्पृश्य मुलाने असे यश मिळविणे एवढे दुर्मिळ होते की, त्यांचे अभिनंदन करण्यासाठी तेव्हा एक जाहीर सभा भरवण्यात आली होती. यावेळी केळुसकर गुरुजींनी स्वतः लिहिलेल्या मराठी बुद्धचरित्राची एक प्रत भीमरावांना भेट म्हणून दिली. हे पुस्तक वाचल्यानंतर त्यांना पहिल्यांदाच [[गौतम बुद्ध|बुद्धांच्या]] शिकवणुकींची माहिती मिळाली व ते बुद्धाप्रती आकर्षित झाले.<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=2012|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=122|language=मराठी}}</ref><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५० व ७७}}</ref> आर्थिक अडचणीमुळे रामजी सकपाळ भीमरावांना महाविद्यालयीन शिक्षण देऊ शकतील, अशी परिस्थिती नव्हती. त्यामुळे केळुसकर गुरुजींनी मुंबईमध्ये [[सयाजीराव गायकवाड|महाराज सयाजीराव गायकवाड]] यांचेशी भीमरावांची भेट घालून दिली. भीमरावांची हुशारी पाहून महाविद्यालयात शिक्षण घेण्यासाठी महाराजांनी त्यांना दरमहा रु.२५ची शिष्यवृत्ती देण्याचे मंजूर केले. त्यानंतर [[३ जानेवारी]], [[इ.स. १९०८]] रोजी भीमरावांनी [[एल्फिन्स्टन महाविद्यालय]]ात प्रवेश घेतला.<ref name="auto3">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५१}}</ref> पुढे चार वर्षांनी इ.स. १९१२ मध्ये त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ]]ाची [[राज्यशास्त्र]] आणि [[अर्थशास्त्र]] विषय घेऊन बी.ए.ची पदवी संपादन केली आणि [[बडोदा संस्थान]]ात नोकरीसाठी रूजू झाले. याच वर्षी १२ जानेवारी १९१२ रोजी त्यांना पहिला मुलगा [[यशवंत आंबेडकर|यशवंत]] झाला. त्याच सुमारात [[२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९१३]] रोजी मुंबईमध्ये त्यांचे वडील रामजींचे आजाराने निधन झाले. पुढे चार महिन्यांनी बडोदा नरेशांकडून प्रति महिने साडे अकरा पाऊंड शिष्यवृत्ती घेऊन [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेतील]] [[कोलंबिया विद्यापीठ]]ात उच्च शिक्षण घेण्यासाठी त्यांनी प्रयाण केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/graphics/youth.html|title=Dr. B.R. Ambedkar: Youth Timeline|date=2010-06-25|access-date=2025-03-28|language=en}}</ref> == उच्च शिक्षण == [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar 09.jpg|thumb|right|विद्यार्थी दशेतील आंबेडकर, सन १९१८]] आंबेडकर हे परदेशातून अर्थशास्त्रामध्ये डॉक्टरेट (पीएच.डी.) पदवी मिळवणारे पहिले भारतीय होते. तसेच ते दक्षिण आशियातून दोनदा डॉक्टरेट (पीएच.डी. व डी.एससी.) पदव्या मिळवणारे पहिले दक्षिण आशियाई होते.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=आगलावे|first=डॉ. सरोज|date=एप्रिल २०१५|editor-last=ओक|editor-first=चंद्रशेखर|title=कर विकासोन्मुख हवेत...|url=https://dgipr.maharashtra.gov.in/|journal=लोकराज्य|series=अंक १०|location=मुंबई|publisher=माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालय, महाराष्ट्र शासन|volume=71|issn=0024-6867|pages=१२|access-date=2025-03-28|archive-date=2020-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200415095545/https://dgipr.maharashtra.gov.in/|url-status=dead}}</ref> त्यांनी नोव्हेंबर, १८९६ ते नोव्हेंबर १९२३ अशा २७ वर्षांत [[मुंबई विद्यापीठ]], [[कोलंबिया विद्यापीठ]], [[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] आणि ग्रेज इन या शिक्षण संस्थांमधून उच्च शिक्षण घेतले. आंबेडकरांनी या दरम्यान बी.ए., दोनदा एम.ए., पी.एचडी., एम.एस्सी., बार-ॲट-लॉ आणि डी.एस्सी. या पदव्या मिळवल्या. १९५० च्या दशकात त्यांना एलएल.डी. आणि डी.लिट. या दोन सन्माननीय पदव्या सुद्धा प्रदान करण्यात आल्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bhaskar.com/news/latest-bar-news-032504-1469429.html|title=अमेरिका में 3 साल में 40 कोर्स, डबल डॉक्टरेट करने वाले दक्षिण एशिया के पहले व्यक्ति|website=दैनिक भास्कर|language=हिंदी|access-date=2025-03-28}}</ref><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२६, २७, ७३, ७९, ११३}}</ref> आंबेडकर हे त्यांच्या हयातीतील भारतातील सर्वात प्रतिभाशाली व सर्वाधिक उच्च विद्याविभूषित व्यक्ती होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=८८ व ८९}}</ref> === मुंबई विद्यापीठ === केळुसकर गुरुजींनी [[मुंबई]]मध्ये [[वडोदरा|बडोद्याचे]] महाराज [[सयाजीराव गायकवाड]] यांचेशी भीमरावांची भेट घालून दिली. यानंतर [[निर्णयसागर छापखाना|निर्णयसागर छापखान्याचे]] मालक [[दामोदर सावळाराम यंदे]] यांनीही प्रयत्न केल्यावर महाराजांनी त्यांना जानेवारी १९०८पासून दरमहा रु. २५ची शिष्यवृत्ती देऊ केली. त्यानंतर ३ जानेवारी [[इ.स. १९०८]] रोजी रामजींनी भीमरावांचे नाव मुंबईतील [[एल्फिन्स्टन महाविद्यालय]]ात प्रीव्हियसच्या वर्गात दाखल केले.<ref name="auto3" /> भीमराव हे आंबेडकर घराण्यातील सर्वप्रथम महाविद्यालयीन विद्यार्थी झाले. या काळात रामजी डबकचाळ सोडून इंप्रूव्हमेंट ट्रस्टच्या (पोयबावाडी-[[परळ]]) चाळीत राहायला गेले. येथे भीमराव नियमित अभ्यास करत असे.<ref name="auto3" /> महाविद्यालयात भीमरावांना इंग्लिश व [[फारसी भाषा|फारसी]] विषयांत शेकडा ७५ पेक्षा जास्त गुण मिळत असे. तेथे इंग्लिशचे प्राध्यापक मुलर व फारसीचे प्राध्यापक के.बी. इराणी हे आंबेडकरांचे शिक्षक होते. आंबेडकर [[राज्यशास्त्र]] आणि [[अर्थशास्त्र]] हे मुख्य विषय घेऊन जानेवारी १९१३मध्ये बी.ए. परीक्षा उत्तीर्ण झाले. ते [[मुंबई विद्यापीठ]]ाची बी.ए.ची पदवी संपादन करणारे अस्पृश्य वर्गातील पहिले विद्यार्थी होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५२}}</ref> महाराज सयाजीराव गायकवाड यांच्या आर्थिक सहकार्यातून मुक्त व्हावे, असा विचार करून आंबेडकरांनी बडोदा संस्थानात नोकरी मिळवली व २३ जानेवारी १९१३ रोजी नोकरीवर रूजू झाले. पण नवव्या दिवशीच मुंबईत वडील आजारी असल्याची तार त्यांना मिळाली व दोन दिवसांनी ते मुंबईत आले. भीमरावांची वडिलांशी भेट झाल्यावर ३ फेब्रुवारी १९१३ रोजी रामजींचे निधन झाले.<ref name="auto23">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५३}}</ref> यानंतर ते बडोद्यातील नोकरीवर पुन्हा वेळेवर हजर होऊ शकले नाहीत. दरम्यान त्यांना पुढचे पदव्युत्तर शिक्षण घेण्याची व त्याकरिता [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेला]] जाण्याची संधी मिळाली.<ref name="auto">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५४}}</ref> === कोलंबिया विद्यापीठ === [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar in Columbia University.jpg|thumb|right|१९१३-१६ दरम्यान कोलंबिया विद्यापीठात असताना विद्यार्थी डॉ. आंबेडकर]] बी.ए. उत्तीर्ण झाल्यावर आंबेडकरांसमोर नोकरी करून व घरची आर्थिक स्थिती सुधारणे, किंवा तर पदव्युत्तर शिक्षण घेणे आणि आपली शैक्षणिक पात्रता आणखी वाढवणे, असे पर्याय होते.<ref name="auto23" /> महाराज [[सयाजीराव गायकवाड]] [[बडोदा संस्थान|बडोदा संस्थानाच्या]] वतीने काही विद्यार्थ्यांना उच्चशिक्षणासाठी अमेरिकेला पाठवण्याच्या विचारात होते. त्याचवेळी आंबेडकर महाराजांना भेटले व [[बडोदा]] येथे आपल्याला बरोबर होत असलेला सामाजिक अन्याय महाराजांना सांगितला; त्यावर महाराजांनी काही प्रतिक्रिया दिली नाही परंतु त्यांनी आंबेडकरांना उच्च शिक्षण घेण्यासाठी शिष्यवृत्ती देऊन अमेरिकेत पाठविणे पसंत केल्याचे सांगितले.<ref name="auto" /> ४ एप्रिल, १९१३ रोजी बडोदा संस्थानच्या विद्याधिकाऱ्यांनी परदेशात अभ्यास करण्यासाठी चार विद्यार्थी निवडले, यात आंबेडकर एक होते. या प्रत्येकास दरमहा साडे अकरा पाऊंड शिष्यवृत्ती मंजूर केली. त्यासाठी त्यांना एक करारपत्र लिहून द्यावे लागले. या करारपत्रावर साक्षीदार म्हणून त्रिभुवन जे. व्यास आणि अंताजी गोपाळ जोशी यांनी १८ एप्रिल, १९१३ रोजी सह्या केल्या.<ref name="auto" /> या करारानुसार शिष्यवृत्तीची मुदत १५ जून १९१३ ते १४ जून १९१६ पर्यंत एकूण तीन वर्षांची होती. त्यानंतर आंबेडकर अमेरिकेला जाण्यासाठी [[मुंबई]]च्या बंदरातून एस.एस. अंकोना बोटीने प्रवास करून २१ जुलै, १९१३ रोजी दुपारी १२ वाजता अमेरिकेतील [[न्यू यॉर्क]] येथे पोचले. या शहरातील [[कोलंबिया विद्यापीठ]]ामध्ये राज्यशास्त्र शाखेत त्यांनी जुलै १९१३ ते जून १९१६ या तीन वर्षांसाठी प्रवेश मिळवला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५५}}</ref> त्यांनी [[अर्थशास्त्र]] हा प्रमुख विषय आणि जोडीला [[समाजशास्त्र]], [[इतिहास]], [[राज्यशास्त्र]], [[मानववंशशास्त्र]] आणि [[तत्त्वज्ञान]] हे विषय निवडले. त्यांनी अर्थशास्त्र व समाजशास्त्र या विषयांचा अभ्यास करून विद्यापीठातील अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक एडविन आर. के. सेलिग्मन यांचे आवडते विद्यार्थी झाले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५६ व ५७}}</ref> दरम्यानच्या काळात कोलंबिया विद्यापीठाच्या ग्रंथालयात [[लाला लजपतराय]] यांनी भीमरावांशी ओळख करून घेतली.<ref name="auto9">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५७}}</ref> भीमराव आंबेडकर या ग्रंथालयात सर्वांच्या आधी हजर असत आणि सर्वात शेवटी बाहेर पडत असत, याची माहिती लजपतराय यांना झाली होती. त्या अनुषंगानेही त्यांची ओळख झाली. एकदा लजपतराय व आंबेडकर यांचा अर्थशास्त्र व समाजशास्त्र संबंधित विषयांवर संवाद सुरू असताना प्राध्यापक [[एडविन रॉबर्ट अँडरसन सेलीग्मन|एडविन सेलिग्मन]] तेथे आले व तेही संवादात सहभागी झाले.<ref name="auto9" /> प्रा. सेलिग्मन हे आंबेडकरांचे राज्यशास्त्र आणि समाजशास्त्राचे सखोल ज्ञान जानून होते. लजपतराय यांनी आंबेडकरांच्या ज्ञानाची स्तुती केली. त्याचवेळी सेलिग्मन यांनी आंबेडकरांबद्दल "भीमराव आंबेडकर हे केवळ भारतीय विद्यार्थ्यांमध्येच नव्हे तर अमेरिकन विद्यार्थ्यांमध्येही सर्वात बुद्धिमान विद्यार्थी आहेत." असे म्हणले.<ref name="auto9" /> एम.ए.च्या पदवीसाठी भीमरावांनी ''एन्शंट इंडियन कॉमर्स'' (प्राचीन भारतीय व्यापार) या विषयावर प्रबंध लिहून तो १५ मे, १९१५ रोजी कोलंबिया विद्यापीठाला सादर केला. २ जून, १९१५ रोजी या प्रबंधाच्या आधारावर त्यांना विद्यापीठाने एम.ए.ची पदवी प्रदान केली. हा प्रबंध नंतर ''अ‍ॅडमिशन अँड फायनान्स ऑफ इस्ट इंडिया कंपनी'' नावाचे प्रकाशित करण्यात आला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५७ व ५८}}</ref> त्यानंतर आंबेडकरांनी पीएच.डी. पदवीसाठी ''द नॅशनल डिव्हिडंड ऑफ इंडिया: अ हिस्टॉरीकल अँड ॲनलाटिकल स्टडी'' (भारताचा राष्ट्रीय लाभांश: इतिहासात्मक आणि विश्लेषणात्मक अध्ययन) नावाचा प्रबंध लिहिणे सुरू केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५८}}</ref> १९१७ मध्ये विद्यापीठाने त्यांचा प्रबंध स्वीकारून त्यांना पीएच.डी. (डॉक्टर ऑफ फिलॉसफी)ची पदवी देण्याचे मान्य केले मात्र यासोबत एक अटही घातली की ज्यावेळी हा प्रबंध छापून त्याच्या काही प्रती विद्यापीठात सादर केल्या जातील तेव्हाच आंबेडकरांना पीएच.डी. पदवी रीतसर दिली जाईल.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६२ व ६३}}</ref> मात्र प्रबंध स्वीकारल्यामुळे १९१७ मध्येच विद्यापीठाने आंबेडकरांनाना त्यांच्या नावापुढे 'डॉक्टर' (डॉ.) हा शब्द लावण्याची अनुमती दिली.<ref name="auto18">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६३}}</ref> आंबेडकरांनी आपल्या पीएच.डी. प्रबंधामध्ये, ब्रिटिश साम्राज्यशाहीचे भारत सरकार हजारो मैल दूर असलेल्या [[ब्रिटिश संसद|ब्रिटिश संसदेमधील]] सेक्रेटरी ऑफ स्टेट (भारतमंत्री) यांच्यामार्फत कसा कारभार करत होते आणि त्यामुळे चाललेली सरकारी उधळपट्टी आणि बेजबाबदारपणा भारतीय जनतेस कसा पिळून काढत होता यावर प्रकाश टाकला तसेच अंदाजपत्रक प्रथम कधी आले, प्रांतिक अर्थव्यवस्था केव्हापासून सुरू झाली, अर्थव्यवस्थेचा विस्तार कसा झाला याचे अभ्यासपूर्ण विवेचन केले. जगात निरनिराळ्या देशातील नागरिकांना ज्या अनेक प्रकारच्या करांचे ओझे वहावे लागते त्याचा उल्लेख करून ब्रिटिश साम्राज्यशाही केंद्र सरकारचे कर, स्थानिक स्वराज्यसंस्थांचे कर तसेच प्रांतिक सरकारचे कर याची छाननी त्यावेळच्या अर्थव्यवस्थेच्या दृष्टिकोनातून केली. त्यानंतर आठ वर्षांनी (इ.स. १९२५ मध्ये) आंबेडकरांचा पीएच.डी.चा प्रबंध ''ब्रिटिश भारतातील प्रांतीय अर्थव्यवस्थेची उत्क्रांती'' या नावाने [[लंडन]]च्या पी.एस. किंग अँड कंपनीने ग्रंथरूपात प्रकाशित केला. आंबेडकरांनी प्रबंधाच्या प्रती कोलंबिया विद्यापीठात सादर केल्या, त्यानंतर ८ जून १९२७ रोजी आंबेडकरांना पीएच.डी. ही डॉक्टरेट पदवी रीतसर प्रदान करण्यात आली.<ref name="auto18" /> आंबेडकरांचे पीएच.डी. पदवीसाठीचे मार्गदर्शक प्रा. सेलिग्मन यांनी ग्रंथाची प्रस्तावना लिहिली होती. कोलंबिया विद्यापीठातील वास्तव्यानंतरही अनेक वर्षं सेलिग्मन यांच्याशी आंबेडकरांनी घनिष्ठ संबंध जोपासला होता.<ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/graphics/txt_zelliot1991.html|title=Dr. B.R. Ambedkar: Timeline by Eleanor Zelliot|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref> डॉ. आंबेडकरांनी आपला हा ग्रंथ महाराज [[सयाजीराव गायकवाड]] यांना कृतज्ञतापूर्वक अर्पण केला.<ref name="auto18" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://drbacmahad.org/Speeches/the-evolution-of-provincial-finance-in-british-india.pdf|title=The Evolution of Provincial Finance in British India|language=en|access-date=2018-03-31|archive-date=2018-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181025004702/http://drbacmahad.org/Speeches/the-evolution-of-provincial-finance-in-british-india.pdf|url-status=dead}}</ref> ९ मे १९१६ रोजी कोलंबिया विद्यापीठामध्ये समाजशास्त्राचे प्राध्यापक डॉ. [[ए.ए. गोल्डनवायझर]] यांच्या मार्गदर्शनाखाली आयोजित झालेल्या [[मानववंशशास्त्र]] विषयाच्या चर्चासत्रात ''[[कास्ट्स इन इंडिया]] : देअर मेकनिझम, जेनेसिस अँड डेव्हलपमेंट'' (भारतातील जाती : त्यांची रचना, उत्पत्ती आणि वृद्धी) नावाचा आपला एक नवीन शोधलेख वाचला.<ref name="auto18" /> शास्त्रीय विवेचन केलेला हा शोधलेख मे १९१७ ''इंडियन अँटीक्वेरी'' नावाच्या मासिकात प्रकाशित झाला. नंतर हाच शोधलेख पुस्तकाच्या रूपात प्रकाशित झाला. हे आंबेडकरांचे प्रकाशित झालेले पहिले पुस्तक होते.<ref name="auto18" /> कोलंबिया विद्यापिठामध्ये आंबेडकरांना [[जॉन ड्युई]] यांचेही मार्गदर्शन मिळाले. आंबेडकरांच्या समता आणि सामाजिक न्यायाच्या कल्पनांनी डेव्ही सुद्धा प्रभावित झाले होते. आंबेडकरांनी या विद्यापीठात प्रथमच ''स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुता'' तत्त्वांचा अनुभव घेतला होता. "कोलंबिया विद्यापीठातील जॉन डेव्ही, जेम्स शॉटवेल, एडविन सेलिगमन आणि जेम्स हार्वे रॉबिन्सन हे महान प्राध्यापक मला लाभले आणि येथेच आयुष्यातील अनेक चांगले मित्र येथे मिळाले", असे आंबेडकरांनी एका मुलाखतीत म्हणले होते. आंबेडकरांनी ३ वर्षांसाठी मिळालेल्या शिष्यवृत्तीचा वापर करून अमेरिकेतील अभ्यासक्रम केवळ ३ वर्षांच्या आधी पूर्ण केला होता. लंडनला जाऊन अर्थशास्त्रामध्ये संशोधन करून अन्य पदव्या मिळवाव्यात ह्या विचाराने त्यांनी फेब्रुवारी १९१६ मध्ये महाराज सयाजीराव गायकवाड यांना दोन-तीन वर्ष शिष्यवृत्तीची मुदतवाढ मिळविण्यासाठी विनंतीपत्र पाठवले. मात्र ती विनंती अमान्य करण्यात आली. त्यानंतर आंबेडकर प्राध्यापक सेलिग्मन यांच्या शिफारसपत्रासह गायकवाडांना दुसरे विनंती पत्र पाठवले, मात्र यावेळी त्यांना केवळ एका वर्षाकरिता शिष्यवृत्तीची मुदत वाढवून देण्यात आली, मग मे १९१६ मध्ये ते लंडनला गेले.<ref name=":3" /><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५९}}</ref><ref name="auto42">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६०}}</ref> === लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स आणि ग्रेज इन === [[चित्र:Dr. B. R. Ambedkar with his professors and friends from the London School of Economics and Political Science, 1916-17.jpg|thumb|right|300px|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (मधल्या रांगेत उजवीकडून पहिले) [[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]]मध्ये शिकत असतांना प्राध्यापक व मित्रांबरोबर घेतलेले छायाचित्र, १९१६-१७]] [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar as Barrister in London.jpg|thumb|बॅरिस्टर-ॲट-लॉ पदवी प्राप्त केल्यानंतर आंबेडकर यांचे छायाचित्र, इ.स. १९२२, लंडन]] आंबेडकरांनी [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[कोलंबिया विद्यापीठ|कोलंबिया विद्यापीठातील]] आपल्या अभ्यासक्रम संपल्यावर पुढील शिक्षण [[लंडन]] मध्ये करण्याचे ठरवले. इ.स. १९१६ च्या जून महिन्यात ते [[लिव्हरपूल]] बंदरात उतरले व पुढचा प्रवास रेल्वेने करत [[लंडन]]ला पोहोचले.<ref name="auto42" /> कोलंबिया विद्यापीठाचे प्राध्यापक सीगर यांनी [[लंडन विद्यापीठ|लंडन विद्यापीठाचे]] अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक [[एडविन कॅनन]] यांना आंबेडकरांसाठी परिचयपत्र दिले होते. "डॉ. भीमराव आंबेडकरांची अर्थशास्त्रातील प्रगती एखाद्या अर्थशास्त्राच्या प्राध्यापकापेक्षाही जास्त आहे" असे त्या परिचयपत्रात सीगर यांनी लिहिले होते.<ref name="auto42"/> तसेच प्रा. सेलिग्मन यांनीही अर्थशास्त्रज्ञ सिडने वेब यांच्या नावे परिचयपत्र आंबेडकरांजवळ दिले होते, ज्यात आंबेडकरांना अर्थशास्त्राच्या विविध ग्रंथांचा अभ्यास करता यावा म्हणून लंडन येथील विविध ग्रंथालयात प्रवेश मिळवून द्यावा असे सांगितले होते. त्यानुसार वेब यांनी लंडनमधील [[इंडिया हाऊस]]च्या ग्रंथालयात आंबेडकरांना अभ्यास करता येईल अशी सोय उपलब्ध करून दिली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६० व ६१}}</ref> अर्थशास्त्रामध्ये पदव्या घेण्याच्या हेतूने इ.स. १९१६ च्या ऑक्टोबर महिन्यात आंबेडकरांनी [[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] अँड पॉलिटिकल सायन्समध्ये प्रवेश घेतला. कोलंबिया विद्यापीठात एम.ए. व पीएच.डी. या पदव्यांसाठी आंबेडकरांनी अर्थशास्त्राचा अभ्यास केला होता, त्यामुळे बी.एस्सी.ची परीक्षा न देता थेट एम.एस्सी. साठी प्रवेश मिळावा, अशी प्रा. कॅनन यांच्या शिफारशीसह असलेली विनंती [[लंडन विद्यापीठ|लंडन विद्यापीठाने]] मान्य केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६१}}</ref> हा अभ्यास सुरू असतानाच समांतर [[बॅरिस्टर]] होण्यासाठी ११ नोव्हेंबर १९१६ रोजी लंडनमधील [[ग्रेज इन]] मध्ये प्रवेश घेतला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६०, ६१ व ६३}}</ref> एम.एस्सी. पदवी मिळवण्याकरिता ''प्रॉव्हिन्शियल डीसेंट्रलायझेशन ऑफ इम्पिरियल फायनान्स'' (भारतीय शाही अर्थव्यवस्थेचे प्रांतीय विकेंद्रीकरण) विषयावर प्रबंध लिहिणे सुरू केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६२}}</ref> परंतु त्यांच्या एक वर्ष शिष्यवृत्तीची कालमर्यादा संपल्यामुळे अभ्यास अर्धवट सोडून त्यांना भारतात परतावे लागले. लंडन सोडण्यापूर्वी आंबेडकरांनी पुढील चार वर्षांच्या कालमर्यादेत म्हणजे ऑक्टोबर १९१७ ते सप्टेंबर १९२१ पर्यंत कोणत्याही वेळी लंडन येऊन आपला अपूर्ण राहिलेला अभ्यास करण्यासाठी पुन्हा प्रवेश घ्यावा, अशी [[लंडन विद्यापीठ|लंडन विद्यापीठाकडून]] परवानगी मिळवली होती.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६४}}</ref> [[चित्र:The photograph of Dr. Babasaheb Ambedkar was appointed as Professor of Economics on November 19, 1918..jpg|thumb|right|१९ नोव्हेंबर १९१८ रोजी डॉ. आंबेडकरांची मुंबईच्या गव्हर्नमेंट लॉ कॉलेजमध्ये अर्थशास्त्राच्या प्राध्यापक असतानाचे छायाचित्र.]] जुलै इ.स. १९१७ मध्ये आंबेडकर मुंबईला परत आले. [[बडोदा संस्थान]]च्या करारान्वये त्यांनी [[वडोदरा|बडोद्यात]] दरमहा एकशे पन्नास रुपयांची नोकरी घेतली. आंबेडकरांना महाराजांचे ''मिलिटरी सेक्रेटरी'' म्हणून नेमण्यात आले. येथे आंबडकर अस्पृश्य असल्याने आपल्या कार्यालयात अन्य सहकारी व कर्मचारी त्यांचा सतत अपमान करीत असत.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ ६५">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६५}}</ref> आंबेडकरांनी गायकवाडांना याबाबतचे निवेदन दिले होते परंतु यावर कार्यवाही झाली नाही.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ ६५"/> अस्पृश्य असल्यामुळे [[वडोदरा|बडोद्यात]] राहण्यासाठी आंबेडकरांना जागा मिळाली नाही त्यामुळे नोकरी सोडण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला व १९१७ च्या नोव्हेंबर महिन्यात मुंबईला परतले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६५ व ६६}}</ref> त्यांना दोन पारशी विद्यार्थांना त्यांच्या घरी जाऊन शिकविण्याची दरमहा ₹१०० मिळणारी शिकवणी त्यांनी घेतली.<ref name="auto19">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६६}}</ref> जोडीला त्यांनी व्यापाऱ्यांना आणि व्यापारी संस्थांना सल्ले देणारी ''स्टॉक्स अँड शेअर्स ॲडव्हायझर्स'' नावाची कंपनी सुरू केली. मात्र ही कंपनी महार व्यक्तीची आहे असे समजल्यावर लोकांचे सल्ले घेण्यास येणे बंद झाले व आंबेडकरांना आपली कंपनी बंद करावी लागली.<ref name="auto19" /> ''दावर्स कॉलेज ऑफ कॉमर्स'' या व्यापारविषय शिक्षण सल्ले देणाऱ्या महाविद्यालयामध्ये अर्थशास्त्र, बँकेचे व्यवहार आणि व्यापारी कायदे हे विषय शिकवण्यासाठी प्राध्यापक म्हणून आंबेडकरांना दरमहा पन्नास रुपये वेतनावर नियुक्त करण्यात आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६६ व ६७}}</ref> दरमहा दीडशे रुपयांची ही आवक घरखर्च व शिक्षण पूर्ण करण्यासाठी साठवणूकीसाठी तोकडी होती. ते अर्थशास्त्रीय प्रश्नांवर लेख लिहून वर्तमानपत्रांकडे प्रसिद्धीसाठी पाठवत यातून त्यांना थोडी आर्थिक मदत होई. याखेरीज आंबेडकरांनी [[कास्ट्स इन इंडिया]] व [[स्मॉल होल्डिंग इन इंडिया अँड देअर रेमिडीज]] हे आपले दोन प्रबंध पुस्तकस्वरूपाने प्रसिद्ध केले. यातूनही त्यांना पैसा जमा करण्याइतपत अर्थ प्राप्ती झाली नाही. या दरम्यान ते मुंबईतील विविध ग्रंथालयात जात आणि लंडनच्या अभ्यासास उपयुक्त अशा ग्रंथांचे वाचन करत व टिपणे काढत.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६७}}</ref> पुढे [[सिडनहॅम कॉलेज ऑफ कॉमर्स]] या मुंबईतील सरकारी महाविद्यालयात ''राजकीय अर्थशास्त्र'' विषयाच्या प्राध्यापकाची जागा दोन वर्षांकरीता रिकामी झालेल्या जागेवर शासनाने १० नोव्हेंबर १९१८ रोजी डॉ. आंबेडकरांची नेमणूक केली. त्यांना या नोकरीचा पगार दरमहा ४५० रुपये मिळत असे.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६७ व ६८}}</ref> याचदरम्यान इ.स. १९१८ मध्ये त्यांचे मोठे भाऊ आनंदराव यांचे निधन झाले आणि संपूर्ण कुटुंबाची घरखर्चाची जबाबदारी एकट्या भीमरावांवर आली. आंबेडकरांच्या अर्थशास्त्रावरील व्याख्यानांनी त्यांचे विद्यार्थी प्रभावित होत असत. ते विद्यार्थीप्रिय प्राध्यापक बनले. त्यांचे लेक्चर्स ऐकण्यासाठी अन्य महाविद्यालयांचेही विद्यार्थी वर्गात येऊन बसत असत.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ ६८">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६८}}</ref> आंबेडकर सिडनहॅम महाविद्यालयाच्या ग्रंथालयातील प्रामुख्याने अर्थशास्त्रावरील ग्रंथ वाचत असत व टिपणे काढत असत. आंबेडकर घरखर्चासाठी शंभर रुपये देउन बाकीचे पैसे पुढील शिक्षणासाठी जमा करून ठेवत असत. ११ मार्च १९२० रोजी त्यांची प्राध्यापकाची नोकरी संपली.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ ६८"/> सामाजिक कार्याच्या माध्यमातून आंबेडकरांचा [[कोल्हापूर संस्थान]]चे राजर्षी [[शाहू महाराज]] यांच्याशी परिचय झाला होता. त्यामुळे जेव्हा आंबेडकर पुढील शिक्षणासाठी लंडनला जाण्याच्या तयारीला लागले तेव्हा त्यांना शाहू महाराजांनी दीड हजार रुपये सहकार्य म्हणून दिले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६८ व ६९}}</ref> ५ जुलै १९२० रोजी 'सिटी ऑफ एक्टिटर' या बोटीने आंबेडकर लंडनकडे रवाना झाले.<ref name="auto25">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६९}}</ref> ३० सप्टेंबर १९२० रोजी आंबेडकरांनी लंडन स्कूल इकॉनॉमिक्स अँड पॉलिटिकल सायन्स आणि ग्रेज-इन मध्ये पुन्हा प्रवेश घेतला.<ref name="auto25" /> ते सकाळी सहा वाजता ग्रंथालयात जात, ग्रंथालयात सर्वप्रथम त्यांचाच प्रवेश होई.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ ७०">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=७०}}</ref> दिवसभर पुरेल इतके साहित्य घेउन ते एकाबैठकी अखंड अखंड अभ्यास करीत. दुपारच्या वेळी खाण्यासाठीच ते जागेवरून थोडा वेळ आपल्या जागेवरून उठत असत. ग्रंथालय सायंकाळी बंद होत असताना ते सर्वात शेवटी बाहेर पडत असत.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ ७०"/> राहण्याच्या ठिकाणीही ते जेवणानंतर रात्री मध्यरात्रीपर्यंत अभ्यास करत असत. खाणे, आराम करणे, झोप घेणे किंवा मनोरंजनासाठी वेळे देणे; हे सर्व त्यांच्या दृष्टीने महत्त्वाचे नसून सतत अभ्यास करणे, हे त्यांचे ध्येय होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६९-७०}}</ref> वर्षभरात आंबेडकरांनी त्यांचा शोधप्रबंध ''प्रॉव्हिन्शियल डीसेंट्रलायझेशन ऑफ इम्पिरियल फायनान्स इन ब्रिटिश इंडिया'' (ब्रिटिश भारतातील साम्राज्यीय अर्थव्यवस्थेचे प्रांतीय विकेंद्रीकरण) तयार केला आणि जून १९२१ मध्ये एम.एस्सी.च्या पदवीसाठी लंडन विद्यापीठात सादर केला. विद्यापीठाने प्रंबंध स्वीकारून २० जून १९२१ रोजी त्यांना अर्थशास्त्रातील एम.एस्सी. ही पदवी प्रदान केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=७०-७१}}</ref> २८ जून १९२२ रोजी ग्रेज-इन संस्थेने त्यांना ''बॅरिस्टर-ॲट-लॉ'' (बार-ॲट-लॉ) ही कायद्याची उच्चतम पदवी प्रदान केली.<ref name="auto12">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=७१}}</ref> त्यानंतर '[[द प्रोब्लम ऑफ रुपी]]' (रुपयाचा प्रश्न) हा अर्थशास्त्रीय प्रबंध तयार करून 'डॉक्टर ऑफ सायन्स' (डी.एस्सी.)च्या पदवीसाठी ऑक्टोबर १९२२ मध्ये लंडन विद्यापीठात सादर केला. त्यांनतर, अर्थशास्त्रावर संशोधनात्मक लेखन करून [[जर्मनी]]च्या [[बॉन विद्यापीठ]]ाचीही डॉक्टरेट पदवी मिळवावी हा विचार करून ते जर्मनीला गेले आणि बॉन विद्यापीठामध्ये प्रवेश घेतला. ते [[जर्मन भाषा]]ही शिकलेले होते.<ref name="auto12"/> तेथे तीन महिने राहून त्यांनी प्रबंधलेखनाची तयारी केली. त्याचवेळी शिक्षक एडविन कॅनन यांनी डी.एस्सी. पदवी संदर्भात लंडनला येण्यासंबंधीचे पत्र त्यांना पाठवल्यामुळे ते लगेच लंडनला परतले.<ref name="auto12" /> प्रबंधात आंबेडकरांनी भारतातील ब्रिटिश साम्राज्याच्या धोरणांवर टीका केलेली असल्यामुळे मार्च १९२३ मध्ये परीक्षकांनी स्वतःच्या प्रबंधाचे त्यांच्या धोरणानुसार पुनर्लेखन करण्याचे सांगितले. यासाठी तीन-चार महिन्यांचा कालावधी लागणार होता. यादरम्यान त्यांच्याजवळील पैसे संपत चालले होते म्हणून त्यांनी भारतात जाऊन तेथे प्रबंध पूर्ण करण्याचे ठरवले. त्यांनी बॉन विद्यापीठाचा प्रबंध सोडून दिला. आंबेडकर लंडनहून बोटीने भारताकडे निघाले व ३ एप्रिल १९२३ रोजी ते मुंबईला पोहोचले. ऑगस्ट १९२३ मध्ये आंबेडकरांनी आपले निष्कर्ष न बदलता लिखाणाची पद्धत बदलून प्रबंध लंडन विद्यापीठाला पुन्हा एकदा पाठवला. विद्यापीठाने तो प्रबंध मान्य करत नोव्हेंबर १९२३ मध्ये त्यांना डी.एस्सी.ची पदवी प्रदान केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=७२}}</ref> लंडनच्या ''पी.एस. किंग अँड कंपनी'' प्रकाशन संस्थेने ''द प्रोब्लेम ऑफ रुपी'' हा प्रबंध इ.स. १९२३ च्या डिसेंबर मध्ये ग्रंथरूपाने प्रसिद्ध केला. या ग्रंथाला त्यांचे मार्गदर्शक अर्थशास्त्रज्ञ डॉ. कॅनन यांनी प्रस्तावना लिहिली होती. हा प्रबंध आंबेडकरांनी आपल्या आई-वडिलांस अर्पण केला होता.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=७३}}</ref> या संशोधनांमुळे तसेच ग्रंथलेखनामुळे अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र ज्ञानशाखांतील तज्ज्ञ व्यक्ती तसेच निष्णात [[कायदेपंडित]] म्हणून आंबेडकर ओळखले जाऊ लागले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=८५}}</ref> इंग्लंडमध्ये शिकत असताना ज्या अभ्यासक्रमाला ८ वर्षे लागतात तो आंबेडकरांनी २ वर्षे ३ महिन्यांत यशस्वी तऱ्हेने पूर्ण केला होता. यासाठी त्यांना दररोज २४ तासांपैकी २१ तास अभ्यास करावा लागला.<ref>{{Cite book|title=माझी आत्मकथा|last=आंबेडकर|first=डॉ. बाबासाहेब|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=२०१४|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=३१}}</ref> == जातिसंस्था विषयक सिद्धान्त == {{मुख्य|कास्ट्स इन इंडिया}} अमेरीकेतील कोलंबिया विद्यापीठामध्ये १९१६ साली डॉ. ए.ए. गोल्डनविझर यांनी [[मानववंशशास्त्र]] विषयक परिसंवादात भाग घेण्यासाठी भीमराव आंबेडकरांना बोलविले. त्यांनी [[कास्ट्स इन इंडिया|भारतातील जाती, त्यांचा उगम, विकास आणि वास्तविकता]] या विषयावर व्याख्यान दिले. तेव्हा आंबेडकर हे केवळ २५ वर्षांचे होते.<ref name="auto17">{{Cite book|title=युगप्रवर्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=राणे|first=दिनेश|publisher=ज्ञानगंगा अँड को. पब्लिकेशन|year=|isbn=|location=दिल्ली|pages=६}}</ref> आंबेडकरांनी या आपल्या शोध पुस्तिकेत जातिसंस्था विषयक खालील सिद्धांत मांडले. <blockquote> वर्ग आणि जात तसे मानायचे झाले, तर निकटवर्ती होत. कालांतराने ते अलग होतात. बंदिस्त केलेली, गोठवलेला वर्ग म्हणजे ‘जात’.<ref name="auto17" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/txt_ambedkar_castes.html|title=Castes in India: Their Mechanism, Genesis, and Development, by Dr. B. R. Ambedkar|language=en|access-date=2018-04-01}}</ref> </blockquote> जातिसंस्था मनूने निर्माण केली हे डॉ. आंबेडकरांना मान्य नव्हते. आंबेडकरांच्या मतानुसार, 'मनूने जातीचा कायदा सांगितला नाही. तो ते करू शकता नव्हता. मनूपूर्वी कित्येक वर्षे जातिसंस्था अस्तित्त्वात होत्या. स्मृतिकार मनूने अस्तित्त्वात असलेल्या कायद्यांची संहिता बनवून, त्याला तात्त्विक आणि धार्मिक अधिष्ठान प्राप्त करून दिले.'<ref>{{Cite book|title=युगप्रवर्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=राणे|first=दिनेश|publisher=ज्ञानगंगा अँड को. पब्लिकेशन|year=|isbn=|location=दिल्ली|pages=६ व ७}}</ref> ४ जानेवारी १९२८ रोजी [[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]च्या इंदूर संस्थानात अनुसूचित जातींना मिळणाऱ्या वाईट वागणुकीबद्दलच्या वृत्तांताची तुलना आंबेडकरांनी १८ व्या शतकातील [[पेशवाई]]तील रिजनाच्या स्थितीशी केली.<ref>{{Cite book|title=युगप्रवर्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=राणे|first=दिनेश|publisher=ज्ञानगंगा अँड को. पब्लिकेशन|year=|isbn=|location=दिल्ली|pages=७}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ccnmtl.columbia.edu/projects/mmt/ambedkar/web/section_2.html|title=Section 2 [Why social reform is necessary for political reform]|language=en|access-date=2018-04-01}}</ref> आंबेडकरांनी ''[[जात]]'' या संकल्पनेची चिकित्सा करून तिचा शोध घेण्याचा प्रयत्न केला. <blockquote>जात ही ''श्रमविभागणी'' वरही अवलंबून नाही आणि ''नैसर्गिक कल वा योग्यतेवरही'' अवलंबून नाही. व्यक्तीची कामे जात आधीच तयार करते. कूळ कुवतीच्या आधारे नव्हे तर, जन्मानुसार किंवा आई-वडिलांच्या सामाजिक स्थानानुसार ठरते.<ref>{{Cite book|title=युगप्रवर्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=राणे|first=दिनेश|publisher=ज्ञानगंगा अँड को. पब्लिकेशन|year=|isbn=|location=दिल्ली|pages=7-8|language=मराठी}}</ref> </blockquote> == वकिली == [[चित्र:Babasaheb Ambedkar as a Lawyer in Bombay High Court.jpg|thumb|right|बॉम्बे उच्च न्यायालयामधील वकील आंबेडकर]] आंबेडकर १९२२ मध्ये ग्रेज इन येथून बॅरिस्टर-ॲट-लॉ ही पदवी घेउन ३ एप्रिल, १९२३ रोजी मुंबईत परतले. समाजकार्य करावे व अर्थाजनासाठी वकिली करावी असा निर्णय त्यांनी घेतला व [[परळ]]च्या दामोदर हॉलमध्ये पहिल्या मजल्यावर एक खोली कार्यालयासाठी मिळवली. जून महिन्यात त्यांनी वकिलीच्या प्रॅक्टिससाठी [[मुंबई उच्च न्यायालय|मुंबई उच्चन्यायालयात]] आपले नाव नोंदवण्यासाठी अर्ज दाखल केला व ५ जुलै, १९२३ रोजी उच्च न्यायालयाने त्यांचे नाव नोंदवून घेतले. वकिली सुरू झाल्यावर आंबेडकर अस्पृश्य समाजाचे असल्याने स्पृश्य समाजाच्या वकिलांनी त्यांना सहकार्य करण्याचे टाळले. अशा स्थितीत बाळकृष्ण गणेश मोडक नावाच्या एका स्पृश्य वकीलाने आंबेडकरांना वकिली करत राहण्यासाठी सहकार्य केले.<ref name="auto50">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२०|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांना पहिली केस म्हणून [[नाशिक जिल्हा|नाशिक जिल्ह्यातल्या]] आडगावच्या महार जातीच्या जाधव बंधूंची केस मिळाली. ही केस वर्षभर चालली व यशस्वीही झाली. केसची फी म्हणून आंबेडकरांना सहाशे रुपये मिळाले.<ref name="auto50" /> वकिलीतून घरखर्च भागत नसल्यामुळे त्यांनी बॉटलीबॉईज अकौंटसी इन्स्टिट्युटमध्ये मर्कंटाइल लॉचे प्राध्यापक म्हणून नोकरी केली. याचे त्यांना महिन्याला दोनशे रुपये वेतन मिळे. ही प्राध्यापक पदाची नोकरी त्यांनी १० जून, १९२५ ते ३१ मार्च, १९२८ पर्यंत केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२० व १२१|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांनी अनेक महत्त्वपूर्ण खटल्यात सहभाग घेतला होता. ब्राह्मणेत्तर सत्यशोधक चळवळीशी संबंधित नेते [[केशव गणेश बागडे]], [[केशवराव मारुतीराव जेधे]], [[रांमचंद्र नारायण लाड]] आणि [[दिनकरराव शंकरराव जवळकर]] या चौघांवर "देशाचे दुश्मन" हे पुस्तक लिहिण्याच्या कारणांवरून खटला भरण्यात येऊन खालच्या न्यायालयाने त्यांना दोषी मानले होते. आंबेडकरांनी त्यांची अपील लढवून ऑक्टोबर १९२६ मध्ये त्या चौघांनाही वरच्या न्यायालयातून निर्दोष मुक्तता मिळवून दिली. फिर्यादीच्या बाजूने [[पुणे|पुण्यातील]] वकील एल.बी. भोपटकर होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२६|language=मराठी}}</ref> ''इंडिया अँड चायना'' या पुस्तकाचे लेखक फिलीफ स्प्रॅट यांनाही आंबेडकरांच्या वकिलीनिशी २८ नोव्हेंबर, १९२७ रोजी न्यायालयाद्वारे दोषमुक्त करण्यात आले. बॅरिस्टर आंबेडकरांची यशस्वी वकिलांमध्ये गणना होऊ लागली.<ref name="auto21">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२७|language=मराठी}}</ref> [[शहापूर तालुका|शहापूर तालुक्यातील]] [[किन्हवली]] येथील व्यापारी चंदुलाला सरूपचंद शहा यांच्याविरुद्ध १९३० च्या [[भारतीय दंड संहिता|इंडियन पिनल कोड]]च्या कायद्याखाली बेकायदा शस्त्रे आणि स्फोटके बाळगल्याच्या आरोपाखाली गुन्हा दाखल झाला होता. हे प्रकरण ठाणे जिल्हा सत्र न्यायालयात सुरू असताना शहा यांचे वकील प्रभाकर रेगे यांनी या गुन्ह्यातून तुम्हाला सोडवणे आपणास शक्य नसल्याचे सांगितला व [[दादर]]च्या [[हिंदू कॉलनी|हिंदू कॉलनीमध्ये]] राहणाऱ्या डॉ. आंबेडकरांना भेटण्याचे सांगितले. पुढची तारीख कोणती आहे हे विचारून डॉ. आंबेडकरांनी त्यांचे वकीलपत्र स्वीकारले. त्यांनी [[ठाणे]] येथे सत्र न्यायालयात शस्त्र कायद्याप्रकरणी न्यायाधीशांसमोर दोनच मिनिटे युक्तिवाद केला. या युक्तिवादानंतर न्यायाधीशांकडून चंदुलाल शेठ यांना आरोपातून निर्दोष सोडवण्यात आले. यासाठी आंबेडकरांनी फक्त ठाणे-दादर रेल्वेचे तिकीट हेच मानधन घतेले होते.<ref name="Gaikwad">{{Cite web|url=http://prahaar.in/%e0%a4%86%e0%a4%a3%e0%a4%bf-%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a5%87%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%a8%e0%a5%80-%e0%a4%9a%e0%a4%82%e0%a4%a6%e0%a5%81%e0%a4%b2/|title=..आणि बाबासाहेबांनी चंदुलाल शहा यांना आरोपातून सोडविले! &#124;|first=Priyanka|last=Gaikwad}}{{मृत दुवा|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सन १९३० ते १९३८ या कालावधीत शहापूर येथील कनिष्ठ स्तर न्यायालयात वकील म्हणून अनेक खटले आंबेडकर यांनी चालवले. [[वाशिंद]] येथील नाना मलबारी यांच्या घरी डॉ. आंबेडकर आले असताना ते ज्या लाकडी खुर्चीवर बसले होते ती खुर्ची त्यांनी आजपर्यंत जपून ठेवली आहे. आता ती खुर्ची कासने येथील विहारात मलबारी यांनी दान केलेली आहे.<ref name="Gaikwad"/> २०२३ मध्ये, बाबासाहेब आंबेडकरांच्या वकिली कारकीर्दीस १०० वर्षे पूर्ण झाल्याबद्दल, संविधान दिनी २६ नोव्हेंबर २०२३ रोजी [[भारताचे सर्वोच्च न्यायालय|भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या]] संकेतस्थळावर आंबेडकरांविषयी एक [https://main.sci.gov.in/AMB/home विशेष विभाग] जोडण्यात आला.<ref>{{Cite web|url=https://main.sci.gov.in/AMB/home|title=Dr. B.R. Ambedkar: A Legacy in Law|website=Supreme Court of India|access-date=2025-03-28}}</ref> या विभागामध्ये आंबेडकरांच्या जीवनाचे तपशील, त्यांनी युक्तिवाद केलेले खटले, त्यांच्या महत्त्वाच्या भाषणांच्या लिंक्स (त्याच्या CAD भाषणाच्या ऑडिओसह), फोटो इत्यादी बाबी आहेत. == अस्पृश्यता निर्मूलन व जातीअंताचा लढा == [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar delivering a speech 2.jpg|thumb|300px|right|बाबासाहेब आंबेडकर सभेत संबोधित करताना विशेष उपस्थिती महिलांची दिसत आहे. (१९४०)]] भारतातील वर्गलढ्याला आणि जातीअंताच्या लढ्याला आकार आणि दिशा देण्याचे काम आंबेडकरांनी केले. जागतिक पातळीवर शोषण मुक्ती आणि समतेसाठीच्या लढ्यांमध्येही आंबेडकर प्रेरणादायी ठरले आहेत.<ref name="auto13"/> जगाच्या इतिहासात असे योगदान करणाऱ्या अत्युच्च पातळीवरच्या निवडक व्यक्तींमध्ये आंबेडकरांचे स्थान आहे, असे [[गेल ऑमवेट|डॉ. गेल ऑमवेट]] सांगतात.<ref name="auto13">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/marathi/india-43756471|title=दृष्टिकोन : न्यू यॉर्क आणि शिकागोमध्येही फडकतोय आंबेडकरांचा निळा झेंडा|first=डॉ गेल|last=ऑमवेट|date=13 एप्रिल 2018|via=www.bbc.com}}</ref> सामाजिक सुधारणा क्षेत्राच्या संदर्भात विशेषतः वर्ग, जात, धर्म, लिंग ह्यांचा भेदभाव न करता सर्व नागरिकांना समान अधिकार यासाठी आंबेडकरांनी काम केले. त्यांनी वेगवेगळ्या जातीतल्या लोकांमधली दरी मिटण्यासाठी तीन महत्त्वाच्या मार्गांचा उल्लेख केला होता - लग्न, खानपान आणि सांस्कृतिक मिलाप.<ref>{{स्रोत बातमी|last=आर्य|first=दिव्या|url=https://www.bbc.com/marathi/india-43620153|title=जाती-धर्माच्या बेड्या तोडण्यासाठी धडपडणाऱ्या त्या|publisher=BBC News मराठी|year=2018|language=mr}}</ref> आंबेडकरांना बालपणापासून अस्पृश्येचा सामना करावा लागला.<ref>{{Cite web|url=http://thewirehindi.com/30384/waiting-for-a-visa-br-ambedkar-koregaon-maharashtra/|title=प्रासंगिक: जब नौ साल की उम्र में कोरेगांव गए आंबेडकर को जातीय भेदभाव का सामना करना पड़ा|website=thewirehindi.com}}</ref> [[इ.स. १९३५]]-[[इ.स. १९३६|३६]] या कालावधी दरम्यान लिहिलेल्या [[वेटिंग फॉर अ व्हिझा]] या आपल्या आत्मकथेत आंबेडकरांनी [[अस्पृश्यता|अस्पृश्यतेसंबंधी]] त्यांना आलेल्या कटु अनुभवांच्या आठवणींच्या नोंदी केलेल्या आहेत.<ref name="columbia.edu"/><ref>{{स्रोत पुस्तक|last1=Moon|first1=Vasant |title=Dr. Babasaheb Ambedkar: Writings and Speeches, Vol. 12|url=https://www.amazon.in/BABASAHEB-AMBEDKAR-WRITINGS-SPEECHES-Vol-ebook/dp/B0785FK2W1|date=1993|publisher=Bombay: Education Department, Government of Maharashtra|location=Mumbai|accessdate=15 April 2015}}</ref> हे आत्मचरित्रपर पुस्तक [[कोलंबिया विद्यापीठ]]ात 'पाठ्यपुस्तक' म्हणून वापरले जाते.<ref name="columbia.edu"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.theprint.in/opinion/ambedkars-autobiography-is-not-taught-in-india-but-columbia-university/55760/|title=भारत नहीं, कोलंबिया यूनिवर्सिटी में पढ़ाई जाती है डॉ. भीमराव आम्बेडकर की आत्मकथा|last=सिद्धार्थ|date=2019-04-14|website=ThePrint Hindi|language=en-US|access-date=2021-06-05}}</ref> राजकीय स्वातंत्र्य आधी की सामाजिक सुधारणा हा [[टिळक]] व [[आगरकर]] यांच्यातील वाद डॉ. आंबेडकरांच्याही मनात चालत होता. स्वातंत्र्योत्तर भारतात तत्कालीन अस्पृश्यांच्या स्वातंत्र्याला काहीच किंमत नसेल, तर त्यातून अधिक गुंतागुंतीच्या समस्या निर्माण होतील. तसे होऊ नये यासाठी आंबेडकरांनी सामाजिक सुधारणा व अस्पृश्यता निर्मूलन ही कार्ये करण्याला अधिक प्राथमिकता दिली. आंबेडकर भारतातील ब्रिटिश सत्तेचे सुद्धा विरोधक होते. === साऊथबरो मताधिकार समितीसमोर साक्ष === इंग्रज सरकारकडून भारतातील अस्पृश्य समाजाला राजकीय व सामाजिक स्वरूपाचे हक्क [[इ.स. १९१९]] पर्यंत मिळालेले नव्हते. पण ज्यावेळी साउथबरो अध्यक्ष असलेली मताधिकार समिती जेव्हा [[मुंबई प्रांत|मुंबई प्रांतात]] आली, तेव्हा [[सिडनहॅम महाविद्यालय|सिडनहॅम महाविद्यालयात]] प्राध्यापक असताना आंबेडकरांनी २७ जानेवारी, १९१९ रोजी अस्पृश्यांचा प्रतिनिधी म्हणून [[माँटेग्यू चेम्सफोर्ड सुधारणा १९१९|गव्हर्नमेंट ऑफ इंडिया ॲक्ट १९१९]] बाबत साऊथबरो मताधिकार समितीसमोर साक्ष दिली व समितीला आपल्या मागण्यांचे पन्नास पृष्ठांचे छापील निवेदनही सादर केले. त्यात त्यांनी ''अस्पृश्यांना मतदानाचा हक्क पाहिजे, त्यांना निवडणुकीस उभे राहता पाले पाहिजे, त्यांच्या मतदारांना स्वतंत्र मतदारसंघ पाहिजेत, अस्पृश्यांचे अस्पृश्य प्रतिनीधी अस्पृश्य मतदारांनीच निवडले पाहिजेत आणि अस्पृश्यांच्या मतदारसंघात अस्पृश्यांना लोकसंख्येच्या प्रमाणात जागा दिल्या पाहिजेच,'' यासारख्या मागण्या केल्या होत्या.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१०० व १०१|language=मराठी}}</ref> त्यांच्या प्रभावाखाली अस्पृश्यवर्गीय समाजसेवक व पुढारी सभा घेऊन आपल्या मागण्यांचा पाठपुरावा करणारे ठराव पास करून इंग्रज सरकारकडे पाठवू लागले. समाजप्रबोधनाची ही चळवळ नेटाने सुरू ठेवण्यासाठी चळवळीला मदत करणारे एखादे वृत्तपत्र सुरू करावे असे आंबेडकरांना वाटू लागले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१०१|language=मराठी}}</ref> === '[[मूकनायक]]' पाक्षिकातून अस्पृश्यांच्या अन्यायाला वाचा === आंबेडकरांचे समाजकार्य सुरू असताना मुंबईत कोल्हापुरचे राजे [[शाहू महाराज]] हे आपण होऊन आंबेडकरांना त्यांच्या घरी येऊन भेटले.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १०१ व १०२">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१०१ व १०२|language=मराठी}}</ref> त्यांनी आंबेडकरांना वृत्तपत्र काढण्यासाठी अडीच हजार रुपयांची मदत केली.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १०१ व १०२"/> आंबेडकरांनी [[इ.स. १९२०]] साली मुंबईत [[मूकनायक]] नावाचे पाक्षिक सुरू केले व पांडुरंग नंदराम भटकर यांना पाक्षिकाचे संपादक नेमले. मूकनायक पाक्षिकाचा पहिला अंक ३१ जानेवारी, १९२० रोजी प्रकाशित करण्यात आला. पहिल्या अंकातील ''मनोगत'' नावाचा अग्रलेख आंबेडकरांनी लिहिला होता. त्यांनी आपल्या लेखांतून बहिष्कृत अस्पृश्य समाजावर होत असलेल्या अन्यायाला वाचा फोडली व हा अन्याय कमी करण्यासाठी सरकारला काही उपाययोजना सुचवल्या. अस्पृश्यांचा उद्धार होण्यासाठी त्यांनी सत्ता मिळवणे गरजेचे आहे असे आंबेडकरांना वाटत होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१०२|language=मराठी}}</ref> आंबेडकर ५ जुलै, १९२० मध्ये आपले अपूर्ण राहिलेले शिक्षण पूर्ण करण्यासाठी इंग्लंडमध्ये गेले असता तेथे त्यांनी भारतमंत्री [[एडविन माँटेग्यू]] यांची भेट घेतली आणि अस्पृश्यांच्या हितांविषयी चर्चा केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=११०|language=मराठी}}</ref> === अस्पृश्यांच्या परिषदांमधील सहभाग === आंबेडकरांच्या आदेशानुसार त्यांचे अनुयायी व अस्पृश्य लोक ठिकठिकाणी सभा घेऊन व आंदोलन करून आपल्या राजकीय हक्कांच्या मागण्या इंग्रज सरकारकडे करु लागले. त्यांचाच भाग म्हणून १९२० मध्ये कोल्हापूर जवळील माणगाव आणि नागपूर येथे अस्पृश्यांच्या दोन परिषदा पार पडल्या. कोल्हापूर संस्थानातील [[माणगाव]] या गावात २१ मार्च व २२ मार्च १९२० रोजी दक्षिण महाराष्ट्र दलित परिषदेचे पहिले अधिवेशन झाले. या अधिवेशनाचे अध्यक्ष आंबेडकर होते तर शाहू महाराजांची विशेष उपस्थिती होती. आंबेडकरांनी आपल्या अध्यक्षीय भाषणात अस्पृश्यांच्या उद्धारासाठी त्यांच्या सामाजिक हक्कांचे व राजकीय हक्कांचे समर्थन केले. अस्पृश्यांच्या उद्धाराचे व समाजसुधारणेचे कार्य करीत असलेल्या राजर्षी शाहू महाराजांचाही गौरव आंबेडकरांनी केला. तर शाहू महाराजांनी आपल्या भाषणात आंबेडकरांविषयी वक्तव्य केले की ''डॉ. आंबेडकर आपल्या अस्पृश्य समाजाचा उद्धार करतील आणि आपल्या देशाचाही उद्धार करतील. ते फक्त अस्पृश्यांचेच नव्हे तर देशाचेही थोर राष्ट्रीय नेते होतील. त्यांच्या नेतृत्वाखाली अस्पृश्य समाजाने अवश्य आपला उद्धार करून घ्यावा. तसे घडले तर सर्वांचेच कल्याण होईल.''<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१०२ व १०३|language=मराठी}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/chhatrapati-shahu-maharajs-hora-dr-ambedkar-done-right/articleshow/74715917.cms|title=छत्रपती शाहू महाराजांचा होरा डॉ. आंबेडकरांनी खरा केला!|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-06-05}}</ref> ३० मे ते १ जून, इ.स. १९२० दरम्यान नागपूर येथे शाहू महाराज यांच्या अध्यक्षतेखाली ''अखिल भारतीय बहिष्कृत समाज परिषद'' झाली. आंबेडकर आपल्या अनुयायांसह या परिषदेत सहभागी झाले. आंबेडकरांनी या परिषदेमध्ये समाजसेवक [[विठ्ठल रामजी शिंदे]] यांचा निषेध करणारा ठराव पास करून घेतला. अस्पृश्यांना इंग्रज सरकारकडून राजकीय व सामाजिक हक्क कशा स्वरूपात मिळावेत, याविषयी आंबेडकर व शिंदे यांच्यात मतभेद होते. इंग्रज सरकारने अस्पृश्यांना स्पृश्यांच्या माध्यमातून राजकीय व सामाजिक हक्क द्यावेत, असे शिंदेंचे मत होते तर त्याच्या उलट इंग्रज सरकारने अस्पृश्यांना अगदी थेट राजकीय व सामाजिक हक्क द्यावेत, असे आंबेडकरांचे मत होते. ''अस्पृश्यांचे राजकीय व सामाजिक हक्क स्पृश्यांच्या किंवा अन्य कोणाच्याही मर्जीवर अवलंबून असू नयेत'', असा आंबेडकरांचा दृष्टीकोन होता.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१०३|language=मराठी}}</ref> इ.स. १९२६ च्या मे महिन्यात [[सातारा जिल्हा|सातारा जिल्ह्यातील]] [[कोरेगाव तालुका|कोरेगाव तालुक्यातील]] [[रहिमतपुर]] येथे आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली ''सातारा जिल्हा महार परिषदे''चे अधिवेशन झाले. त्यांनी आपल्या भाषणात महार वतनाविषयी सविस्तर माहिती सांगितली. तसेच अस्पृश्य समाजाला ब्राह्मणी विचारसरणीच्या लोकांपासून सावध राहण्यास सांगितले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२५ व १२६|language=मराठी}}</ref> === बहिष्कृत हितकारिणी सभा === आंबेडकरांनी अस्पृश्य व मागासवर्गीय समाजाच्या उत्थानासाठी ९ मार्च १९२४ रोजी दामोदर हॉलमध्ये सहकाऱ्यांची बैठक घेऊन '[[बहिष्कृत हितकारिणी सभा]]' नावाची संस्था स्थापना करण्याचा निर्णय घेतला. त्यानुसार त्यांनी २० जुलै १९२४ रोजी '[[बहिष्कृत हितकारिणी सभा]]' संस्था स्थापना केली व स्वतः त्या संस्थेचे अध्यक्ष झाले. संस्थेचे ध्येय व कार्य सूचित करण्यासाठी "शिका, संघटित व्हा व संघर्ष करा" हे क्रियावाचक व आज्ञावाचक शब्द स्वीकारण्यात आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२१, १२३ व १२४|language=मराठी}}</ref> भारतीय समाजातील सामाजिक व राजकीयदृष्ट्या तळागाळात असलेल्यांना इतरांच्या बरोबरीस आणणे, हे या सभेचे ध्येय होते. अस्पृश्यांना नसलेल्या नागरी, धार्मिक वा राजकीय हक्कांबद्दल त्यांच्यामध्ये जागृती निर्माण करणे हा उद्देश होता. आंबेडकरांनी [[सायमन कमिशन]]कडे एक पत्र सादर केले व त्यात त्यांनी मागासवर्गीयांसाठी नामनिर्देशन तत्त्वावर जागा आरक्षित ठेवण्यासंबंधी मागणी केली. तसेच भूदल, नौदल व पोलीस खात्यात मागासवर्गीयांची भरती करण्यासंबंधीचीही मागणी केली. सभेमार्फत अस्पृश्यांच्या कल्याणासाठी शाळा, वसतिगृहे व ग्रंथालये सुरू करण्यात आली.<ref name="auto16">{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४२|language=मराठी}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Dr. Ambedkar Life And Mission|last=keer|first=Dhanajay|publisher=Popular Prakashan|year=1995|isbn=|location=|pages=62}}</ref> या संस्थेमधील पदाधिकाऱ्यांत अस्पृश्य व स्पृश्य समाजांच्या व्यक्ती होत्या. स्पृश्य समाजाचे जे लोक जातीयतेचे व अस्पृश्यतेचे अच्चाटन करु इच्छितात त्यांचे सहकार्य अवश्य घ्यावे, असा आंबेडकरांचा विचार होता. बहिष्कृत हितकारणी सभेने अस्पृश्यांमध्ये शिक्षण प्रसार करणे, वाचनालये सुरू करणे, विद्यार्थी वसतीगृहे काढले इत्यादी कर्तव्ये स्वीकारली. या संस्थेमार्फत [[सोलापूर]] (१९२५ मध्ये), [[जळगाव]], [[पनवेल]], [[अहमदाबाद]], [[ठाणे]] अशा अनेक ठिकाणी वसतीगृहे सुरू करण्यात आली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२१, १२३, १२४ व १२६|language=मराठी}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?redir_esc=y&id=Wx218EFVU8MC&q=Shahu+meets+ambedkar#v=snippet&q=Shahu%20food&f=false|title=Dalit Movement in India and Its Leaders, 1857–1956|last=Kshīrasāgara|first=Rāmacandra|date=|publisher=M.D. Publications Pvt. Ltd.|year=1994|isbn=9788185880433|location=|pages=135|language=en}}</ref> १० व ११ एप्रिल १९२५ रोजी बहिष्कृत हितकाकारणी सभेच्या सहकार्याने [[बेळगाव जिल्हा|बेळगाव जिल्ह्यातील]] [[निपाणी]] या गावी ''मुंबई इलाखा प्रांतीय बहिष्कृत परिषद'' या संस्थेने आंबेडकर यांच्या अध्यक्षतेखाली तिसरे अधिवेशन आयोजित केले. आंबेडकरांनी ''सामाजिक सुधारणांसाठी तयार व्हा'' असा संदेश देणारे भाषण केले. त्यावर प्रभावित होऊन अस्पृश्यांनी बेळगाव येथे मुलांचे वसतीगृह सुरू केले. पुढे इ.स. १९२९ मध्ये हे वसतीगृह [[धारवाड]]ला हलवण्यात आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२४ व १२५|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांनी बहिष्कृत हितकाकारणी सभेतर्फे [[मुंबई राज्य]] सरकारकडे मागणी केली होती, की मुंबई राज्य सरकारकतर्फे मुंबई राज्य कायदेमंडळावर (विधिमंडळावर) सदस्य म्हणून अस्पृश्य समाजाचे दोन प्रतिनिधी नेमण्यात यावेत. त्यांची ही मागणी मान्य करून १९२६ च्या डिसेंबर मध्ये मुंबई कायदेमंडळावर आंबेडकर व पुरुषोत्तम सोलंकी यांना नेमण्यात आले.<ref name="auto21" /> === कोरेगाव येथील विजयस्तंभास भेट === [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar and his followers at Vijaystambha of Bhima Koregaon (Pune, Maharashtra).jpg|thumb|300px|left|१ जानेवारी १९२७ रोजी आंबेडकर आणि त्यांचे कार्यकर्ते भीमा-कोरेगाव येथील 'विजयस्तंभ' येथे युद्ध जिंकलेल्या शूर महार रेजिमेंटच्या सैनिकांना अभिवादन करण्यासाठी आले असतानाचे छायाचित्र. छायाचित्रात पुष्पहार घातलेले आंबेडकर व त्यांच्या डाव्या हाताला शिवराम जानबा कांबळे व इतर कार्यकर्ते.]] १ जानेवारी १८१८ रोजी भीमा कोरेगाव येथे [[कोरेगावची लढाई|ब्रिटिश आणि पेशव्यांमध्ये लढाई]] झाली होती. या लढाईत ब्रिटिशांकडून बहुतांश दलित समाजाचे [[महार]] सैनिक लढले होते. १ जानेवारी १९२७ रोजी [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्यातील]] [[कोरेगाव भिमा|भीमा कोरेगाव]] येथील विजयस्तंभाला आंबेडकरांनी आपल्या सहकाऱ्यांसमवेत मानवंदना देऊन त्यावर्षी स्मृतिदिन साजरा केला. त्यावेळी त्यांनी [[महार रेजिमेंट|महार बटालियनच्या]] शौर्याचे कौतुक केले. आंबेडकरांच्या भेटीनंतर त्यांच्या अनुयायांनी मोठ्या प्रमाणात या विजयस्तंभाला भेट देण्यास सुरुवात केली. महार लोक आपल्यावर होत असलेल्या अन्यायाचा विरोध म्हणून [[पेशवे|पेशव्यांच्या]] ब्राह्मणी प्रशासनाविरुद्ध ब्रिटिश सैन्याचा भाग म्हणून लढले.<ref name="शर्मा">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/hindi/india-42542280|title=कोरेगांव में मराठों और महारों के बीच हुआ क्या था|last=शर्मा|first=भरत|date=2 जानेवारी 2018|via=www.bbc.com|url-status=live}}</ref> त्यांच्या व त्या दिवसाच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ व महार बटालियनच्या शौर्याचे प्रतिक म्हणून ब्रिटिशांनी भीमा नदीच्या तीरावर कोरेगाव येथे एक विजयस्तंभ उभारला आहे. आंबेडकरांनी कोरेगावला दलित स्वाभिमानाचे प्रतीक बनवले.<ref name="bbc.com">{{Cite web|url=http://www.bbc.com/hindi/india-42598739|title=नज़रिया: आंबेडकर ने कोरेगांव को दलित स्वाभिमान का प्रतीक बनाया?|date=8 जानेवारी 2018|via=www.bbc.com|url-status=live}}</ref> २५ डिसेंबर १९२७ रोजी [[महाड]] येथे दिलेल्या भाषणात आंबेडकर अस्पृश्यांना उद्देशून म्हणाले की ''तूम्ही शूर वीरांची संतान आहात, ही गोष्ट काल्पनिक नव्हे. भीमा कोरेगावला जाऊन बघा तुमच्या पूर्वजांची नावे तेथील विजयस्तंभावर कोरलेली आहेत. तो पुरावा आहे की तुम्ही भेड बकरींची संतान नसून सिंहाचे छावे आहात''.<ref name="शर्मा"/><ref name="bbc.com"/><ref>{{Cite web|url=https://www.lokmat.com/pune/dr-babasaheb-ambedkar-gave-salute-vijaystambha-bhima-koregoan/|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी विजयस्तंभाला मानवंदना दिली अन्...|date=1 जानेवारी 2019|website=Lokmat|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/marathi/india-42554568|title=भीमा कोरेगाव: दलितांना इतिहासातल्या आदर्शांचा शोध|date=4 जानेवारी 2018|via=www.bbc.com|url-status=live}}</ref> === चवदार तळे आंदोलन === {{मुख्य|महाड सत्याग्रह|चवदार तळे}} [[चित्र:Bronze sculpture depicting Mahad water moment by B R Ambedkar.png|thumb|300px|[[महाड सत्याग्रह]]ाचे नेतृत्व करत [[चवदार तळे|चवदार तळ्याचे]] पाणी प्राशन करतांना आंबेडकरांचे कांस्य धातुचे शिल्पचित्रण]] डॉ. आंबेडकर मुंबई प्रांतिक विधानपरिषदेचे सदस्य असताना [[इ.स. १९२७]]च्या सुमारास त्यांनी पिण्याच्या पाण्यासाठी व [[मंदिर|हिंदू देवळांमध्ये]] प्रवेशासाठी चळवळी व मोर्चे काढण्यास सुरुवात केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२७-१४१, १४५-१५०, १६१-१६५|language=मराठी}}</ref> संपूर्ण देशात बहुसंख्य ठिकाणी अस्पृश्यांना सार्वजनिक पाणवठ्यावर पाणी भरण्याचा किंवा पिण्याचा अधिकार नव्हता. [[४ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९२३]] रोजी ब्राह्मणेतर पक्षाचे नेते व मुंबई कायदेमंडळाचे सभासद असलेले समाजसुधारक रावबहादुर [[सीताराम केशव बोले]] यांनी मुंबई प्रांताच्या विधिमंडळात "सार्वजनिक निधीतून बांधलेली किंवा शासकिय नियमांनुसार बनविलेल्या संस्थांनी प्रशासित केली सार्वजनिक शाळा, न्यायालये, कार्यालये आणि दवाखाने व सर्व सार्वजनिक पाण्याची ठिकाणे, विहिरी व धर्मशाळाचा वापर करण्यास परिषदेने अस्पृश्य वर्गांना परवानगी असावी." असा ठराव मंजूर करून घेतला.<ref name="auto48">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२८|language=मराठी}}</ref><ref name="auto36">{{स्रोत बातमी|url=https://feminisminindia.com/2017/03/20/mahad-satyagraha/|title=The Significance Of Mahad Satyagraha: Ambedkar's Protest March To Claim Public Water {{!}} Feminism in India|date=2017-03-20|work=Feminism in India|access-date=2018-04-01|language=en-US}}</ref> रावबहादुर बोले यांनी ५ ऑगस्ट १९२३ रोजी मुंबई विधिमंडळात "ज्या [[नगरपालिका]] आणि जिल्हामंडळे पहिल्या ठरावाची अंमलबजावणी करणार नाहीत, त्यांना सरकारतर्फे दिले जाणारे वार्षिक अनुदान बंद करण्यात यावे." असा दुसरा ठराव मांडला<ref name="auto48" /> या ठरावानुसार [[महाड]]च्या नगरपालिकेने आपल्या ताब्यातील [[चवदार तळे]] अस्पृश्यांना खुले केल्याचे जाहीर केले. परंतु सनातनी स्पृश्यांनी अस्पृश्यांना तळ्यातून पाणी भरू दिले नाही.<ref name="auto48" /> अस्पृश्यांना त्यांचा हक्क मिळवून देण्यासाठी आंबेडकरांनी [[१९ मार्च]] व [[२० मार्च]] [[इ.स. १९२७|१९२७]] रोजी येथे स्वतःच्या अध्यक्षतेखाली ''कुलाबा जिल्हा बहिष्कृत परिषद, अधिवेशन पहिले'' अशा नावाखाली परिषद भरवली आणि [[२० मार्च]] [[इ.स. १९२७|१९२७]] रोजी महाड येथे आंदोलन सुरू करण्याचे निश्चित केले. या कुलाबा परिषदेस सुरेंद्र चिटणीस, संभाजी गायकवाड, अनंत चित्रे, रामचंद्र मोरे, गंगाधरपंत सहस्त्रबुद्धे आणि बापूराव जोशी हे दलितेतर सवर्ण व ब्राह्मण नेते सुद्धा उपस्थित होते. या परिषदेत अस्पृश्यतेचा धिक्कार करून पुढील ठराव पास झाले. आंबेडकरांनी आपल्या अध्यक्षीय भाषणातून माणुसकीचे व सन्मानाचे जीवन जगण्याचा संदेश दिला.<ref name="auto36" /><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२९|language=मराठी}}</ref> [[२० मार्च]] [[इ.स. १९२७|१९२७]] रोजी आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली परिषदेतील सर्वांनी [[चवदार तळे|चवदार तळ्याकडे]] कूच केली. आंबेडकरांनी सर्वप्रथम चवदार तळ्यातील [[पाणी]] आपल्या हातांच्या ओंजळीत घेतले व तो पाणी प्राशन केले. त्यानंतर सर्व आंदोलनकर्त्यांनी आंबेडकरांचे अनुसरण करत तळ्यातील पाणी प्राशन केले. ही घटना महाडमधील रूढीवादी स्पृश्य हिंदुंना सहन झाली नाही. त्यांनी दलितांसाठींच्या भोजनामध्ये माती मिसळली व नंतर झुंडीने येत दलितांवर लाठया-काठ्यांनी हल्ले केले. आंबेडकरांनी आंदोलनकारी अस्पृश्यांना प्रतिहल्ला करु नका असे अवाहन केले. अस्पृश्यांना जबर मारहाण करण्यात आली, खूप लोक जखमी झाले होते. ''अस्पृश्यांनी तळे बाटवले'' असे म्हणून चवदार चळ्यात [[गोमूत्र]] टाकून तळ्याचे ब्राह्मणांकडून शुद्धीकरण केले. सरकारच्या प्रतिनिधींनी हल्लेखोर स्पृश्यांना अटक करून त्यांच्यावर खटला चालू केला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१३०|language=मराठी}}</ref> या आंदोलनाद्वारे आंबेडकरांनी आपला कायदेशीर, नागरी व मानवी हक्क अमलात अस्पृश्यांबरोबर सामुदायिक रीतीने चवदार तळ्याचे पाणी पिण्याचे आंदोलन यशस्वी केले. यामध्ये त्यांना संभाजी गायकवाड, विश्राम सवादकर, रामचंद्र मोरे, शिवराम जाधव, केशवराव व गोविंद आड्रेकर इत्यादी अस्पृश्य कार्यकत्यांचे तसेच अनंतराव विनायक चित्रे, [[सुरेंद्रनाथ टिपणीस]], [[गंगाधर नीलकंठ सहस्त्रबुद्धे]], कमलाकांत चित्रे इत्यादी स्पृश्य समाजसेवकांचेही महत्त्वाचे सहकार्य मिळाले होते. स्पृश्यास्पृश्य भेद संपवून सामाजिक समता प्रस्तावित करणे, हे आंबेडकरांच्या सामाजिक क्रांतीच्या आंदोलनाचे प्रमुख ध्येय होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१३१ व १३२|language=मराठी}}</ref> === शिवजयंती व गणेशोत्सवात सहभाग === [[मे ३|३ मे]] [[इ.स. १९२७|१९२७]] रोजी मुंबईजवळ [[बदलापूर]] येथे [[शिवजयंती]] उत्सव आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली साजरा केला गेला. बदलापूरच्या गावकऱ्यांनी जातिभेद न ठेवता आंबेडकरांना कार्यक्रमाचे निमंत्रण दिले होते. [[बहिष्कृत भारत]]च्या २० मे १९२७ च्या अंकात छापलेल्या माहितीनुसार आंबेडकरांनी [[शिवाजी महाराज]]ांच्या लोकहितकारी राज्यपद्धतीवर भाषण केले. कीर्तनाच्या वेळी स्पृश्य व अस्पृश्यांनी एकत्र बसून [[कीर्तन]] ऐकले. रात्री शिवाजी महाराजांची [[पालखी]] आंबेडकरांच्या नेतृत्वाखाली सुमारे पंधरा हजार लोकांसह नगरप्रदक्षिणा करून आली आणि उत्सवाची समाप्ती झाली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१३४, १३५ व १३६|language=मराठी}}</ref> [[दादर]] [[बी.बी.सी.आय.]] रेल्वे स्थानकाजवळच्या गणेशोत्सवाच्या उत्सवाच्या व्यवस्थापक मंडळाने [[इ.स. १९२७]]च्या [[गणेशोत्सव]]ात आंबेडकरांचे भाषण आयोजित केले. आंबेडकरांनी आपल्या भाषणात विविध देशांच्या व भारताच्या इतिहासाचे दाखले देत सांगितले की, "''हिंदू समाज तेव्हाच सामर्थ्यवान होऊ शकेल, जेव्हा तो आपल्या अनिष्ठ रूढी नष्ट करु शकेल आणि स्पृश्यास्पृश्यभेद संपवून समानतेचे व माणुसकीचे वर्तन करू लागेल.''"<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४३|language=मराठी}}</ref> === मनुस्मृतीचे दहन === {{quote| "ते (मनुस्मृती दहन) एक दक्षतेचे उचललेले आक्रमक पाऊल होते. परंतु ते सवर्ण हिंदुंचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी उचलेले होते. अधूनमधून अशा प्रकारचे तीव्र उपाय योजावे लागतात. तुम्ही दार ठोठावलेच नाही, तर ते कोणी उघडणार नाही. [[मनुस्मृती]]चे सर्व भाग टाकाऊ आहेत आणि त्यात चांगली तत्त्वे मुळीच नाहीत किंवा मनु स्वतः समाजशास्त्रज्ञ नव्हता, तर केवळ एक मूर्ख माणूस होता, असा त्याचा अर्थ नाही. आम्ही मनुस्मृतीचे दहन केले ते शतकानुशतके आम्ही ज्या अन्यायाखाली चिरडले गेलो त्याचे प्रतिक म्हणून..!" |डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|_{इ.स. १९३८ मध्ये दिलेल्या एका मुलाखतीत मनुस्मृती दहनाच्या प्रतीकात्मक स्वरूपावरील विधान}<ref name="auto41">{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकर आणि बौद्धधम्म|last=संघरक्षित|first=महास्थवीर|publisher=द कॉर्पोरेट बॉडी ऑफ द बुद्धा एज्युकेशन फाऊंडेशन|year=१९९०|isbn=|location=[[तैवान]]|pages=५६|language=मराठी}}</ref>}} आंबेडकर यांच्या मते दलितांच्या सर्व प्रमुख समस्या या [[मनुस्मृती]]मुळे निर्माण झालेल्या आहेत.<ref name="auto16" /> काही हिंदुंना मनुस्मृती हा ग्रंथ आदरणीय असून अस्पृश्यांच्या दृष्टीने मात्र तो तिरस्कारणीय आहे.<ref name="auto16" /> हा ग्रंथ सुमारे २००० वर्षापूर्वी मनूने लिहिला असला तरी तो रूढीवादी हिंदुंच्या जीवनाचे आजही नियंत्रण करतो.<ref name="auto16" /> मनुस्मृतीने कनिष्ठ जातींवर अनेक अपात्रता लादल्या तर उच्च जातींना अनेक विशेषाधिकार दिले.<ref name="auto16" /> आंबेडकरांच्या मते मनुस्मृती हा ग्रंथ अस्पृश्यांवर होणाऱ्या अन्यायाचे, क्रूरतेचे व विषमतेचे प्रतीक आहे.<ref name="auto16" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sabrangindia.in/article/why-did-dr-babasaheb-ambedkar-publicly-burn-manu-smruti-dec-25-1927|title=Why did Dr Babasaheb Ambedkar publicly burn the Manu Smruti on Dec. 25, 1927?|date=2017-12-24|website=SabrangIndia|language=en|access-date=2021-06-05}}</ref> स्मृतिकाराने [[अस्पृश्य]]ांवर केलेल्या अन्यायाची जंत्री म्हणून [[मनुस्मृती]]चा उल्लेख केला जातो.<ref>{{Cite book|title=युगप्रवर्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=राणे|first=दिनेश|publisher=ज्ञानगंगा अँड को. पब्लिकेशन|year=|isbn=|location=दिल्ली|pages=१३|language=मराठी}}</ref> [[चित्र:Flyer published before Mahad Satyagraha in 1927.png|thumb|300px|महाड सत्याग्रहाचे प्रकाशित पत्रक]] {{मुख्य|मनुस्मृती दहन दिन}} आंबेडकरांच्या नेतृत्वाखाली बहिष्कृत हितकारणी सभेने महाड येथे २५ व २६ डिसेंबर १९२७ रोजी अस्पृश्यांचे अधिवेशन भरवले. त्यात अधिवेशनात प्रामुख्याने दोन कार्यक्रम करण्याचे निश्चित करण्यात आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४५, १४६ व १४७|language=मराठी}}</ref> # चवदार तळ्यावर पाणी पिण्यासाठी अस्पृश्य बंधंनी वहिवाट पाडावी, म्हणून आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली सर्वांनी मिरवणुकीने सामुहिकपणे जाऊन चवदार तळ्याचे पाणी प्यावयाचे. # हिंदू समाजातील व धार्मिक सामाजिक विषमतेचा आधार असलेल्या मनुस्मृती ग्रंथाचे दहन करायचे. प्रतीकात्मक रीतीने हिंदूंतील सामाजिक विषमतेचे निर्मूलन करावयाचे. पहिल्या दिवशी २५ डिसेंबर रोजी आंबेडकर यांचे उपदेशपर भाषण झाले. 'अस्पृश्योद्धार झाला पाहिजे. त्यासाठी आपण जागरुकपणे सामाजिक क्रांतीचे आंदोलन यश मिळेपर्यंत चालू ठेवले पाहिजे. अस्पृश्यांचा उद्धार होण्यात आपल्या राष्ट्राचेही हीत आहे.' अशा आशयाचे त्यांचे भाषण झाले. आंबेडकरांचे ब्राह्मण सहकारी गंगाधर, नीलकंठ सहस्त्रबुद्धे यांनी मनुस्मृती दहन करण्याचा प्रस्ताव मांडला आणि अस्पृश्य सहकारी [[पां.न. राजभोज]] यांनी अनुमोदन दिले. त्यानंतर मनुस्मृती जाळण्याचा कार्यक्रम करण्यात आला. दहनभूमीवर (सरणावर) म्हणजे वेदीवर मनुस्मृती ठेवून तिचे दहन करण्यात आले आणि हे काम आंबेडकरांचे ब्राह्मण सहकारी गंगाधर नीलकंठ सहस्त्रबुद्धे तसेच पाच-सहा अस्पृश्य साधू या सहकाऱ्यांनी पूर्ण केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४८|language=मराठी}}</ref> मनुस्मृतीचे जाहीरपणे दहन ही घटना म्हणजे सनातनी [[हिंदू धर्म]]ाला बसलेला मोठा धक्का होता. मनुस्मृती दहनाचे परिणाम इतके दुरगामी होते की, त्या घटनेची तुलना [[मार्टिन ल्युथर]]ने केलेल्या [[पोप]]च्या ([[ख्रिश्चन]] धर्मगुरू) धर्मबहिष्कृततेच्या आज्ञेच्या दहनाशी केली गेली.<ref name="auto41" /> तेव्हापासून दरवर्षी [[२५ डिसेंबर]] रोजी अनेक लोक '[[मनुस्मृती दहन दिन]]' आयोजित करतात.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://feminisminindia.com/2016/12/25/manusmriti-dahan-din-still-relevant/|title=Why Manusmriti Dahan Din Is Still Relevant {{!}} Feminism in India|date=2016-12-25|work=Feminism in India|access-date=2018-03-24|language=en-US}}</ref> दुसऱ्या दिवशी २६ डिसेंबर रोजी ८ ते १० हजार अस्पृश्य लोक चवदार तळ्याचे पाणी पिण्याच्या सत्याग्रहासाठी सहभागी झाले होते. अस्पृश्य स्त्रिया देखील मोठ्या संख्येने उपस्थित होत्या. मात्र आपण पाणी पिण्यासाठी चवदार तळ्यावर जाऊ नये असा तात्पुरता मनाई हुकूम महाडच्या दिवाणी न्यायालयाने १२ डिसेंबर १९२७ रोजी काढला होता. सनातन्यांशी लढताना सरकारचे वैर घेण्यापेक्षा सरकारचे सहकार्य घेणे हितकारण असल्याचे आंबेडकरांनी सत्याग्रहींना समजावले. सर्वजण सामूहिकपणे चवदार तळ्याला एक प्रदक्षिणा घालून परत आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४८ व १४९|language=मराठी}}</ref> बॅरीस्टर आंबेडकरांनी तीन न्यायालयांमधून महाडच्या चवदार तळ्याच्या बाबतीत अस्पृश्यांच्या बाजूने न्याय मिळवण्यात यश प्राप्त केले. 'महाडच्या चवदार तळ्याची जमीन सरकारी मालकीची आहे, म्हणजेच त्या जमिनीवरील चवदार तळे सार्वजनिक आहे; आणि त्यामुळे अस्पृश्यांना चवदार तळ्याचे पाणी पिण्याचा व पाणी वापराचा कायदेशीर हक्क आहे.' हे सत्य महाडच्या न्यायालयाच्या निकालाने ८ जून १९३१ रोजी, ठाण्याच्या जिल्हा न्यायालयाच्या निकालाने ३० जानेवारी १९३३ रोजी, व मुंबईच्या उच्च न्यायालयाच्या निकालाने १७ मार्च १९३७ रोजी मान्य केले. महाड न्यायालयाचा १२ डिसेंबर १९२७चा तात्पुरता मनाई हुकूम १७ मार्च १९३७ रोजी पूर्णपणे निकालात निघाला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४९ व १५०|language=मराठी}}</ref> === समाज समता संघ === [[चित्र:Dr Babasabeb Ambedkar (front row, third from right) with members of the Samaj Samata Sangh in Bombay in 1927.jpg|thumb|right |300px|इ.स. १९२७ मध्ये मुंबई येथे समाज समता संघाच्या सहकार्यांसोबत डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (पहिल्या ओळीत उजवीकडून तिसरे)]] ४ सप्टेंबर, १९२७ रोजी आंबेडकरांनी स्वतःच्या अध्यक्षतेखाली ''समाज समता संघ'' नावाच्या संस्थेची स्थापना केली. या संस्थेच्या पदाधिकाऱ्यांत अस्पृश्यांसह स्पृश्यही होते. या संस्थेतर्फे त्यांनी रोटीबंदी व बेटीबंदी तोडण्याकरिता काम करण्याचे ठरविले. या संघात भिन्न जातींचे पदाधिकारी व सभासद होते, त्या प्रत्येकांनी आळीपाळीने एकामेकांची घरी सहभोजनाचे कार्यक्रम केले. पहिला सहभोजनाचा कार्यक्रम आंबेडकरांच्या घरी १५ ऑगस्ट १९२८ रोजी झाला. मात्र बेटीबंदी तोडण्याच्या दृष्टीने समाज समता संघाकडून एकही आंतरजातीय विवाह होऊ शकला नाही.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४३ व १४४|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांनी २९ जून १९२८ रोजी पासून समाज समता संघासाठी [[समता (वृत्तपत्र)|समता]] नावाचे पाक्षिक सुरू केले पण आर्थिक अडचणीमुळे इ.स. १९२९ मध्ये ते बंद पडले.<ref name="auto27">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४४|language=मराठी}}</ref> या काळात आंबेडकरांचे बहिष्कृत हितकारणी सभेच्या माध्यमातून अस्पृश्योद्धाराचे कार्य व इतर समाजकार्य व्यापक सुरू होते. सभेचे 'बहिष्कृत भारत' हे वृत्तपत्र सुद्धा चालू होते, जे इ.स. १९२७ च्या नोव्हेंबर पासून 'बुद्ध भूषण प्रिटिंग प्रेस' मधून छापण्यात येई.<ref name="auto27" /> === धर्मांतराची घोषणा === सार्वजनिक जीवनात पदार्पण केल्यानंतर पहिली दहा वर्षे आंबेडकरांनी हिंदू धर्माच्या चौकटीत राहूनच हिंदू समाजात सुधारणा घडवून आणण्याचा प्रयत्न केला.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६">{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४६|language=मराठी}}</ref> पण सवर्ण हिंदुंचा दृष्टिकोन बदलणे अशक्य आहे याची खात्री त्यांना झाली, तसेच हिंदू धर्मात राहून अस्पृश्यांची आर्थिक स्थिती व सामाजिक दर्जा सुधारणार नाही, याची जाणीव झाल्यानंतर आंबेडकरांनी हिंदू धर्माचा त्याग करण्याचा निर्णय घेतला.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/><ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/><ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> त्यांनी असा विचार मांडला की, जसे स्वातंत्र्य हे भारतासाठी आवश्यक आहे, तसे धर्म बदलणे हे अस्पृश्यांसाठी आवश्यक आहे.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> आंबेडकरांची धर्मांतराची संकल्पना होती की - अस्पृश्यांना हिंदू धर्मामध्ये चांगली वागणूक मिळत नाही. तसेच हिंदू धर्म जातिव्यवस्थेचा पुरस्कर्ता असून तो माणसांत भेद करतो, हिंदू धर्मात समता, स्वातंत्र्य आणि बंधुता नाही. आंबडकरांनी हिंदू धर्म आणि समाजव्यवस्थेला असा प्रश्न केला, "जो धर्म अस्पृश्यांना मंदिरात जाऊ देत नाही, पाणी पिऊ देत नाही, ज्ञानार्जन करू देत नाही; आमच्या सारख्यांच्या सावलीचा विटाळ मानतो, हिंदू धर्म अस्पृश्यांना तुच्छ मानतो, अशा हिंदू धर्मात अस्पृश्यांनी का राहावे?"<ref name="गाठाळ २०१९ ४३३">{{Cite book|title=आधुनिक महाराष्ट्राचा इतिहास|last=गाठाळ|first=डॉ. एस.एस.|publisher=कैलास प्रकाशन|year=२०१९|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=४३३|language=मराठी}}</ref> सोलापूर जिल्ह्यातील बार्शी येथे मुंबई प्रांतिक बहिष्कृत परिषदेत मे १९२४ मध्ये ‘अस्पृश्यतेवर उपाय- देशांतर, नामांतर की धर्मातर’ या विषयावर विवेचन करताना आंबेडकर म्हणाले की, "कोणत्याही धर्माकडे आपण तात्त्विक तसेच व्यावहारिकदृष्ट्याही पाहिले पाहिजे. तात्त्विकदृष्ट्या हिंदुधर्म कोणत्याही धर्मास हार जाणार नाही असे माझे मत आहे. नव्हे कोणत्याही धर्माहून तो श्रेष्ठच गणला जाईल. ‘सर्वाभूती एक आत्मा’ या मूलतत्त्वाप्रमाणे समाज घटना न झाल्याने हिंदू समाजाचे व्यावहारिक स्वरूप किळसवाणे झाले आहे. ज्या धर्मात माणसाला माणुसकी नाही तो धर्म काय कामाचा? आपण धर्मत्याग केला तर जे हिंदू लोक आपला तिरस्कार करतात तेच आपल्याला मान देतील. आपण आज आहोत तसे बहिष्कृत असण्याऐवजी एका मोठ्या समाजाचे अंग होऊन काळ न लागता आपली आपण उन्नती करून घेऊ."<ref name="archive.is">{{स्रोत बातमी|url=http://archive.is/wJ65n|title=eSakal|date=2013-08-21|work=archive.is|access-date=2018-03-14}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.theprint.in/opinion/why-ambedkar-adopted-bauddh-dharm-except-islam-christian-or-sikhism/61588/|title=डॉ. आंबेडकर ने इस्लाम, ईसाई या सिख धर्म की जगह बौद्ध धम्म ही क्यों अपनाया|last=सिद्धार्थ|date=2019-05-14|website=ThePrint Hindi|language=en-US|access-date=2021-06-05}}</ref> त्यानंतर आंबेडकरांनी १३ ऑक्टोबर १९३५ रोजी नाशिक जवळील येवला येथे धर्मांतराची घोषणा केली की,<br /> <span style="color: green"> <blockquote>मी अस्पृश्य जातीत हिंदू म्हणून जन्माला आलो ते माझ्या हाती नव्हते, पण हिंदू म्हणून मरणार नाही!<ref name="archive.is"/> </blockquote> त्या वेळेस आपण कोणत्या धर्माचा स्वीकार करणार हे त्यांनी स्पष्ट केले नव्हते. ३० व ३१ मे १९३६ रोजी घेण्यात आलेल्या मुंबई इलाखा महार परिषदेत धर्मांतराच्या निर्णयावर शिक्कामोर्तब करण्यात आले. परिषदेपुढे बोलताना आंबेडकर म्हणाले की, ‘‘अस्पृश्यांनी हिंदू धर्माचा त्याग केल्यानंतर कोणता धर्म स्वीकारायचा हे प्रत्येकाच्या मर्जीवर अवलंबून आहे. फक्त समानतेचे हक्क मिळतील असाच धर्म त्यांनी स्वीकारावा.’’ ते पुढे म्हणाले, ‘‘ ‘दुर्दैवाने अस्पृश्य हिंदू’ असा डाग घेऊन मी जन्माला आलो, पण ती गोष्ट माझ्या स्वाधीन नव्हती. तथापि हा नीच दर्जा झुगारून देऊन ही स्थिती सुधारणे मला शक्य आहे आणि ते मी करणारच. मी तुम्हाला स्पष्टपणे सांगतो की हिंदू म्हणवून घेत मी मरणार नाही.’’ इ.स. १९३५ च्यापूर्वी हिंदू पुढाऱ्यांशी झालेल्या भेटीगाठीत हिंदू संस्कृतीचे नुकसान होईल असा धर्म मी स्वीकारणार नाही अशी ग्वाही त्यांनी दिली होती. ३० मे १९३६ रोजी जातपात मोडक मंडळाकरिता केलेल्या भाषणात अस्पृश्यांनी बुद्धवचन लक्षात घेतल्यास त्यांना मुक्तीचा मार्ग सापडेल असे प्रतिपादन केले.<ref>{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/lokprabha/babasaheb-ambedkar-and-religion-change-290869/|title=बाबासाहेब आणि धर्मातर|date=6 डिसेंबर 2013|website=Loksatta|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/knowledge/why-ambedkar-take-20-years-to-accept-buddhism-3296343.html|title=हिंदू धर्म छोड़ने के 21 साल बाद क्यों बौद्ध बने थे डॉ. अंबेडकर|website=News18 India|access-date=2021-06-05|archive-date=2021-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210801225947/https://hindi.news18.com/news/knowledge/why-ambedkar-take-20-years-to-accept-buddhism-3296343.html|url-status=dead}}</ref> === 'हरिजन' शब्दाला विरोध === [[महात्मा गांधी]] अस्पृश्यांसाठी '[[हरिजन]]' ही संज्ञा वापरत, जिचा अर्थ 'ईश्वराची लेकरे' असा होतो.<ref name="saamana.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.saamana.com/samata-yodha-book-review-diwakar-shejawal1/|title=समता योद्धा {{!}} Saamana (सामना)|last=ऑनलाईन|first=सामना|language=en-US|access-date=2021-06-05|archive-date=2020-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200503205131/https://www.saamana.com/samata-yodha-book-review-diwakar-shejawal1/|url-status=dead}}</ref> तसेच गांधी इ.स. १९३३ मध्ये 'हरिजन' नावाचे एक नियतकालिकही चालवत होते. आंबेडकरांनी "अस्पृश्य हे 'हरिजन' असतील तर उरलेले लोक 'दैत्यजन' आहेत काय?", असा सवाल करत 'हरिजन' हा शब्दाला विरोध केला. या मुद्यावरून त्यांनी मुंबई विधिमंडळात २२ जानेवारी १९३८ रोजी सभात्यागसुद्धा केला होता.<ref name="saamana.com"/> पुढे १९८२ सालात भारतीय केंद्र सरकारने 'हरिजन' शब्दावर बंदी घालत तो शब्द जातप्रमाणपत्रातूनही हद्दपार केला. आता 'हरिजन'च नव्हे तर 'दलित' या शब्दाचाही सरकार दरबारी वापर करण्यास बंदी घालण्यात आलेली आहे, व त्याऐवजी '[[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जाती]]' (इंग्रजीत: 'शेड्युल्ड कास्ट्स') हा शब्द स्वीकारण्यात आला आहे.<ref name="saamana.com"/> == मंदिर सत्याग्रह == आंबेडकर हे एक सत्याग्रही सुद्धा होते, त्यांनी अनेक सत्याग्रह व आंदोलने केली होती. === अंबादेवी मंदिर सत्याग्रह === {{मुख्य|अंबादेवी मंदिर सत्याग्रह}} [[अमरावती]] येथील प्राचीन अंबादेवी मंदिरात प्रवेशासाठी अस्पृश्यांनी इ.स. १९२५ मध्ये माधोराव गोविंदराव मेश्राम यांच्या मार्गदर्शनाखाली आंदोलन सुरू केले होते. या आंदोलनास आंबेडकर, दादासाहेब पाटील, [[पंजाबराव देशमुख]] या ब्राह्मणेतर आंदोलनाच्या नेत्यांनी पाठिंबा दिला होता.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १३७">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१३७|language=मराठी}}</ref> [[२६ जुलै]], [[इ.स. १९२७]] रोजी अमरावती येथे पाटील यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या सभेत ''पंधरा दिवसाच्या आत अंबादेवीच्या पंचसमितीने अस्पृश्यांच्या मंदिरप्रवेशास संमती दिली नाही, तर अस्पृश्य लोक मंदिरप्रवेशासाठी सत्याग्रह सुरू करतील'' अशा आशयाचा ठराव समंत करण्यात आला. या ठरावाचा पंचकमिटीवर काहीही परिणाम झाला नाही. अस्पृश्यांच्या या सत्याग्रहाच्या निर्धाराचे अभिनंदन करताना आंबेडकरांनी बहिष्कृत भारताच्या २ सप्टेंबर १९२७ रोजी अस्पृश्यांना वीरवृत्ती धारण करून अंबादेवी मंदिरात प्रवेश मिळवण्यासाठी यशस्वी सत्याग्रह करीत राहण्याचा संदेश दिला.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १३७"/> १३ नोव्हेंबर, १९२७ रोजी अमरावतीच्या इंद्रभुवन थिएटरमध्ये आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली ''वऱ्हाड प्रांतिक अस्पृश्य परिषदे''चे दुसरे अधिवेशन सुरू झाले. या सुमारास आंबेडकरांचे बंधू बाळाराम यांचे १२ नोव्हेंबर १९२७ रोजी निधन झाल्याची तार त्यांना मिळाली. १५ फेब्रुवारी, १९२८ पासून अंबादेवी मंद्रिरप्रवेशाचा सत्याग्रह सुरू करण्याचा निर्णय अधिवेशनात घेण्यात आला. आंबेडकरांनी या सत्याग्रहाच्या संदर्भात सत्याग्रहासंबंधीचे आपले विचार ''बहिष्कृत भारत''च्या २१ नोव्हेंबर, १८२७ च्या अंकात व्यक्त केले. '...सत्कार्यासाठी केलेला आग्रह म्हणजे सत्याग्रह...' अशी सत्याग्रह व्याख्या करत, ही विचारसरणी भगवद्गीतेवर आधारित असल्याचे मत आंबेडकरांनी मांडले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१३८-१३९|language=मराठी}}</ref> केवळ देवाच्या दर्शनासाठी हा मंदिर सत्याग्रह नव्हता तर हिंदू असूनही हिंदूच्या मंदिरात प्रवेश मिळत नसल्यामुळे तो समानतेचा अधिकार मिळवण्यासाठी हा मंदिर प्रवेशाचा संघर्ष होता. हिंदू दलितांच्या मंदिर प्रवेशामुळे मंदिर व मंदिरातील मुर्ती अपवित्र वा अशुद्ध होत नाही, हे ही सिद्ध करण्याचा हेतू या चळवळीमागे होता. या मंदिरात प्रवेश देण्यात यावा यासाठी अस्पृश्यांनी देवस्थान कमिटीकडे दोन वेळा अर्ज केला. सुरुवातीला अर्ज फेटाळले गेले नंतर मात्र देवस्थानचे एक विश्वस्त [[दादासाहेब खापर्डे]] यांनी अस्पृश्यांना हे मंदिर खुले करून देण्याचे आश्वासन दिले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१३७-१४१|language=मराठी}}</ref> === पर्वती मंदिर सत्याग्रह === {{मुख्य|पर्वती मंदिर सत्याग्रह}} [[पुणे|पुण्यातील]] [[पर्वती]] टेकडीवरील मंदिर अस्पृश्यांना खुले नव्हते. हे मंदिर दलितांसाठी खुले करावे म्हणून पुण्यातील एम.एम. जोशी, [[ना.ग. गोरे]], र.के. खाडिलकर व शिरूभाऊ लिमये यांनी मंदिराच्या ट्रस्टला अर्ज केला. परंतु मंदिर खाजगी मालमत्ता असल्याचे सांगून त्यांना प्रवेश देण्याचा किंवा न देण्याचा अधिकार आहे या कारणास्तव हा अर्ज फेटाळला गेला. यानंतर सत्याग्रह मंडळ स्थापन केले गेले. त्यात शिवराम काबंळे (अध्यक्ष), पां.ना. राजभोज (उपाध्यक्ष) व इतर सभासदांचा सहभाग होता. यांनी [[१३ ऑक्टोबर]] [[इ.स. १९२९]] रोजी पर्वती सत्याग्रह सुरू केला. हा सत्याग्रह आंबेडकरांच्या प्रेरणेने करण्यात आला.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १६२">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६२|language=मराठी}}</ref> सत्याग्रहात शिवराम जानबा कांबळे, एम.एम. जोशी, ना.ग. गोरे, र.के. खाडिलकर, विनायक भुस्कुटे, पां.ना. राजभोज व स्वामी योगानंद यांच्यासहित अनेक स्त्री पुरुषांनी सत्याग्रहात भाग घेतला होता. या दरम्यान पर्वती मंदिराचे दरवाजे कायम बंद ठेवण्यात आले होते, त्यामुळे पर्वती मंदिरात अस्पृश्यांना प्रवेश मिळू शकला नाही. अखेर २० जानेवारी १९३० रोजी सत्याग्रह बंद करण्यात आला.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १६२"/> === काळाराम मंदिर सत्याग्रह === {{मुख्य|काळाराम मंदिर सत्याग्रह}} [[चित्र:Dr. Ambedkar with Dadasaheb Gaikwad and other social workers.jpg|thumb|right|काळाराम मंदिर सत्याग्रहामधील बाबासाहेब आंबेडकर, दादासाहेब गायकवाड व इतर सत्याग्रही, १९३०]] आंबेडकरांनी [[अस्पृश्यता]] निवारणासाठी जे लढे दिले त्यात [[काळाराम मंदिर सत्याग्रह|काळाराम मंदिराच्या सत्याग्रहाचे]] महत्त्वाचे स्थान आहे. फक्त हिंदूंनाच नव्हे तर सत्ताधारी इंग्रजांनाही जाग यावी आणि त्यावेळच्या दलितांना, शोषितांना सर्व मूलभूत हक्क मिळावेत यासाठी त्यांनी हा लढा उभारला होता. हा लढा २ मार्च १९३०ला सुरू झाला आणि पुढील पाच वर्षे चालला. त्यावेळी सत्ताधारी इंग्रजांच्या दडपशाहीविरोधात [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] लढत होती तर हिंदू धर्ममार्तंडशाहीविरोधात आंबेडकरांचा संघर्ष सुरू होता. नाशिकामधील काळाराम मंदिरात हजारो अस्पृश्यांसह प्रवेश करण्याचा निर्धार डॉ. आंबेडकर यांनी केला होता. त्याबद्दल आंबेडकरांचे चरित्रकार [[धनंजय कीर]] लिहितात, "''महाराष्ट्रातील स्पृश्य हिंदूंचे नाक जे नाशिक तेच दाबण्याचा निर्धार आंबेडकरांनी केला. डॉ. आंबेडकरांचा लढा माणुसकीस कलंक लावणाऱ्या अमानुष, अन्यायी आणि अघोर अशा स्वदेशी सनातनी ब्राह्मणी सत्तेविरुद्ध होता.''"<ref name="auto52">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/hindi/india-47925404|title=आंबेडकर को जब रामनवमी के रथ में हाथ नहीं लगाने दिया गया|last=कुलकर्णी|first=तुषार|date=14 एप्रिल 2019|via=www.bbc.com|url-status=live}}</ref><ref name="auto26">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६२-१६५|language=मराठी}}</ref> काळाराम मंदिराचा सत्याग्रह म्हणजे शोषितांना त्यांचा हक्क मिळावा यासाठी आंबेडकरांनी स्पृश्य व [[सवर्ण]]ांना केलेले एक आवाहन होते. {{quote|"आज आपण मंदिरात प्रवेश करणार आहोत. मंदिरात प्रवेश केल्यामुळे आपले प्रश्न सुटणार नाहीत. आपले प्रश्न राजकीय आहेत, सामाजिक, धार्मिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक आहेत. काळाराम मंदिरात प्रवेश करणे म्हणजे हिंदू मनाला केलेले आवाहन आहे. उच्चवर्णीय हिंदूंनी आपल्याला आपल्या हक्कांपासून अनेक पिढ्यांपासून दूर ठेवले. आता तेच हिंदू आपल्याला आपला मानवी हक्क देतील का हा प्रश्न या काळाराम मंदिर सत्याग्रहाच्या माध्यमातून मी विचारत आहे. हिंदू मन हे आपल्याला एक मानव म्हणून स्वीकारावयास तयार आहे की नाही हा याची पडताळणी या सत्याग्रहाद्वारे होणार आहे."|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|<sub> २ मार्च १९३० रोजी केलेले भाषण<ref>डॉ. आंबेडकर यांची भाषणं आणि पत्रं (प्रकाशक- परराष्ट्र मंत्रालय भारत सरकार, भाग 17).</ref>}} [[चित्र:Kalaram Mandir (temple) Satyagrah at Nashik, 1930.jpg|thumb|right|काळाराम मंदिर सत्याग्रहामध्ये सामील सत्याग्रही व पोलीस शिपाई]] [[इ.स. १९२९]]च्या ऑक्टोबर मध्ये आंबेडकर यांच्याशी विचारविनिमय करून [[नाशिक जिल्हा|नाशिक]] जिल्ह्यातील अस्पृश्यांच्या पुढाऱ्यांनी नाशिक येथील [[काळाराम मंदिर]]ात अस्पृश्यांनी प्रवेश करावा व गरज वाटल्यास सत्याग्रह करावा, असे निश्चित करण्यात आले. अस्पृश्य पुढाऱ्यांनी नाशिक येथे सत्याग्रह समिती स्थापन केली आणि नाशिकचे नेते [[दादासाहेब गायकवाड|भाऊराव कृष्णाजी गायकवाड]] यांना त्या सत्याग्रह समितीचे चिटणीस तर अध्यक्ष केशव नारायण वर्धेकर यांना केले तर [[शंकरराव गायकवाड]] हे सभासद होते. या समितीने काळाराम मंदिराच्या पंचाना अस्पृश्यांना मंदिरात प्रवेश देण्याबाबत नोटीस पाठवली मात्र तिची पंचांनी दखल घेतली नाही. त्यामुळे [[मार्च ३|३ मार्च]] [[इ.स. १९३०|१९३०]] रोजी प्रत्यक्ष सत्याग्रह करण्याचे निश्चित करण्यात आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६३|language=मराठी}}</ref> २ मार्च १९३० रोजी डॉ. आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली नाशिकमध्ये एक परिषद भरली. २ मार्च १९३० रोजी सकाळी व दुपारी अशा दोन सभा आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली झाल्या, तसेच ३ मार्च १९३० रोजीही सकाळी आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली सभा झाली. आंबेडकरांनी शांततेच्या मार्गाने [[सत्याग्रह]] करावा व यश मिळेपर्यंत सत्याग्रहाचा लढा सुरू ठेवावा असा उपदेश केला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६३-१६४|language=मराठी}}</ref> त्या परिषदेत ठरल्याप्रमाणे २ मार्च रोजी नाशिक शहरात अस्पृश्यांची मोठी मिरवणूक निघाली. ही मिरवणूक अंदाजे एक मैल लांबीची होती व त्यात सुमारे पंधरा हजार कार्यकर्त्यांनी सहभाग घेतला होता. मिरवणूक मंदिराजवळ पोहोचली. काळाराम मंदिराला पूर्व, पश्चिम, उत्तर व दक्षिण अशा चारही बाजूंनी दरवाजे होते, व मंदिराचे ते सर्व दरवाजे बंद होते म्हणून मिरवणूक [[गोदावरी नदी|गोदावरीच्या घाटाजवळ]] गेली. तिथे एक भव्य सभा झाली. दुसऱ्या दिवशी ३ मार्च रोजी मंदिरात प्रवेश करण्याचा निर्णय सभेत झाला. सत्याग्रहींच्या पहिल्या तुकडीत १२५ पुरुष आणि २५ स्त्रिया जातील, असे ठरले. सत्याग्रही चार गटांत विभागून दरवाजांवर धरणे धरून बसले होते. पतितपावनदास (उत्तर दरवाजा), कचरू साळवे (पूर्व दरवाजा), पांडुरंग राजभोज (दक्षिण दरवाजा) व शंकरदास नारायणदास (पश्चिम दरवाजा) असे चार सरदार मंदिराच्या चारी दिशांवर आपापल्या आघाड्या सांभाळत होते. आंबेडकर आणि भाऊराव गायकवाड हे प्रत्यक्ष सत्याग्रहाच्या ठिकाणी सारी व्यवस्था पहात होते. मंदिराचे सर्व दरवाजे बंद होते. दरवाजे उघडल्यास सत्याग्रही मंदिरात प्रवेश करणार अन् [[राम]]ाचे दर्शन घेणार, असे ठरले.<ref name="auto45">{{Cite web|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/nashik-north-maharashtra-news/nashik/kalaram-satyagraha-and-dr-ambedkar/articleshow/63750408.cms|title=काळाराम सत्याग्रह आणि डॉ. आंबेडकर|website=Maharashtra Times}}</ref> मंदिराभोवती हजारांच्यावर बंदुकधारी सैनिक तैनात करण्यात आले होते. त्या दिवशी स्पृश्यांनाही मंदिर प्रवेशास मज्जाव करण्यात आला होता. पुढे महिनाभर हा सत्याग्रह सुरूच होता. मग ९ एप्रिल १९३० रोजी [[रामनवमी]]चा दिवस होता. सनातनी हिंदू आणि सत्याग्रहाचे नेत्यांमध्ये तडजोड झाली आणि असे ठरले की स्पृश्य-अस्पृश्यांनी मिळून [[राम]]ाचा रथ ओढावा. कार्यकर्त्यांसह आंबेडकर मंदिराजवळ आले. पण आंबेडकरांच्या अनुयायांनी रथाला हात लावण्यापूर्वीच सनातनी हिंदूंनी सत्याग्रहींना हुलकावणी देऊन तो रथ दुसरीकडे पळवला. त्या रथाचा पाठलाग आंबेडकरांच्या अनुयायांनी केला व चरण पादुकाजवळ थांबलेल्या सत्याग्रहींच्या लक्षात येताच त्यांनी सर्व शक्ती एकवटून रथ अडविला तेव्हा मारामारी व आंबेडकरांच्या अनुयायांवर दगडांचा वर्षाव झाला. तोवर आंबेडकर प्रत्यक्ष घटनेच्या ठिकाणी पोहचले. दगडांचा वर्षाव चालू होता. इतक्यात पोलिसांचा कडा फोडून भास्कर कद्रे नावाचा सत्याग्रही भीमसैनिक मंदिरात घुसला आणि रक्ताने माखून बेशुद्ध पडला.<ref name="auto45" /> डॉ. आंबेडकरांवर दगडे पडू नये म्हणून त्यांच्या सहकाऱ्यांनी त्यांच्या डोक्यावर [[छत्री]] होती. उपस्थित सर्व सत्याग्रह्यांना व स्वतः आंबेडकरांनाही लहान-सहान इजा झाल्या होत्या. या घटनेत एक तरुण रक्तबंबाळ झाला होता नंतर त्याचा मृत्यू झाला. डॉ. आंबेडकरांनी [[मुंबई इलाखा|बॉम्बे प्रांताचे]] गव्हर्नर फ्रेडरिक साइक्स यांना पत्र लिहून हा सर्व वृत्तांत कळवला होता. "''सत्याग्रहानंतर नाशिकमधल्या अस्पृश्यांना अतोनात छळ सोसावे लागले. त्यांच्या मुलांच्या शाळा बंद झाल्या. रस्ते बंद झाले, इतकंच काय तर त्यांना दुकानातून वस्तू देखील मिळेनाशा झाल्या. सनातनी हिंदू त्यांच्यावर दमदाटी करू लागले. तुम्ही माजले आहात अशा शब्दांत अस्पृश्यांना बोलणी खावी लागत होती. ही दुःखं भोगूनही आंबेडकरांनी सत्याग्रह सुरूच ठेवला''," असे धनंजय कीर यांनी लिहितात. दरम्यान, आंबेडकरांना गोलमेज परिषदेसाठी लंडनलाही जावे लागले. पण त्यांच्या अनुपस्थितीत [[दादासाहेब गायकवाड|भाऊराव गायकवाड]] यांनी हा लढा सुरूच ठेवला. पाच वर्षं हा लढा चालला. पण अस्पृश्यांना मंदिर प्रवेश मिळाला नाही. एका सत्याग्रही तरुणाने [[रामकुंड]]ात उडी घेतली होती. सर्व सत्याग्रह, सभा, आंदोलने [[अहिंसा|अहिंसेच्याच]] मार्गाने व्हावीत, यावर आंबेडकरांचा जोर असायचा. कुठलाही [[कायदा]] मोडायचा नाही, असे ते म्हणायचे. नाशिकमध्ये तत्कालीन कलेक्टरने जमावबंदी लागू केली. मंदिरात प्रवेश मिळावा यासाठी आंबेडकरांनी गव्हर्नरकडे पाठपुरावा केला पण त्याचाही काही उपयोग झाला नाही. आंबेडकरांनी ३ मार्च १९३४ रोजी गायकवाडांना पत्र पाठवले आणि आता सत्याग्रह सुरू ठेवून शक्ती वाया घालवण्यापेक्षा ती शक्ती राजकीय हक्क व शिक्षण घेण्याची सोय मिळवण्यासाठी वापरावी, म्हणून आता सत्याग्रह बंद करण्यात यावा, असे कळवले. त्यानंतर हा मंदिराचा सत्याग्रह बंद करण्यात आला, व तो पुन्हा कधीही करण्यात आला नाही.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६४|language=मराठी}}</ref> काळाराम मंदिराच्या सत्याग्रहात कवी [[वि.वा. शिरवाडकर|कुसुमाग्रज]] हेही सहभागी झाले होते. त्यांच्या [[विद्रोही कविता|क्रांतिकारी कवितांची]] सुरुवात याच लढ्यापासून झाली आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.lokmat.com/television/kalaram-temple-satyagraha-story-will-be-shown-dr-babasaheb-ambedkar-serial/|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मालिकेत पहायला मिळणार काळाराम मंदिर सत्याग्रह|date=7 फेब्रुवारी 2020|website=Lokmat|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/editorial/ravivar-mata/artical-on-vashivarcha-paulkhuna/articleshow/57349100.cms|title=कुसुमाग्रजांचे उपेक्षित शिरवाडे|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-06-05}}</ref> मग शेवटी त्यांनी काळाराम मंदिराचे आंदोलन स्थगित केले. पुढे [[स्वातंत्र्य दिन (भारत)|भारताला स्वातंत्र्य]] मिळाल्यानंतरच सर्व मंदिरे खुली झाली आणि अस्पृश्यांना प्रवेश मिळाला.<ref name="auto26" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/hindi/india-47925404|title=आंबेडकर को जब रामनवमी के रथ में हाथ नहीं लगाने दिया गया|date=2019-04-14|website=BBC News हिंदी|language=hi|access-date=2021-06-05}}</ref> जर तुमची [[राम]]ावर खरी भक्ती असेल तर तुम्हाला देवळातच प्रवेश का हवा असा प्रश्न तेव्हा विचारला जात होता. या प्रश्नाचे उत्तर आंबेडकरांनी अमरावतीत घेतलेल्या सभेत दिले आहे. त्यात आंबेडकर म्हणतात, "''उपासनेचे अनेक प्रकार आहेत. साकाराचे प्रत्यक्ष पूजन देवळात करता यावे म्हणून अस्पृश्यांना देवळात प्रवेश पाहिजे असे नाही. त्यांना सिद्ध करायचे आहे की त्यांच्या प्रवेशाने देवालय भ्रष्ट होत नाही. किंवा त्यांच्या स्पर्शाने मूर्तीचे पावित्र्य कमी होत नाही.''" पुढे आंबेडकर म्हणतात, "''[[हिंदू धर्म|हिंदुत्व]] ही जितकी स्पृश्यांची मालमत्ता आहे. तितकीच अस्पृश्यांची आहे. या हिंदुत्वाची प्राणप्रतिष्ठा जितकी [[वशिष्ठ|वसिष्ठांसारख्या]] ब्राह्मणांनी, [[कृष्ण]]ासारख्या क्षत्रियांनी, [[सम्राट हर्षवर्धन|हर्षासारख्या]], [[संंत तुकाराम|तुकारामासारख्या]] वैश्यांनी केली तितकीच [[वाल्मीकी|वाल्मिकी]], [[रोहिदास]] इत्यादी अस्पृश्यांनी केलेली आहे. या हिंदुत्वाचे रक्षण करण्यासाठी अस्पृश्यांनी आपली माणुसकी खर्ची घातली आहे. मंदिरे जितकी स्पृश्यांचीच तितकीच अस्पृश्यांचीच आहेत.''"<ref name="auto52" /><ref name="auto26" /> शोषितांचा लढा फक्त मंदिर प्रवेशापुरताच मर्यादित नाही, असे आंबेडकरांनी स्पष्ट केले होते. [[इ.स. १९३३]] मध्ये [[महात्मा गांधी]] आणि डॉ. आंबेडकर यांची [[येरवडा मध्यवर्ती कारागृह|येरवडा तुरुंगात]] भेट झाली होती त्यावेळी गांधींनी डॉ. सुब्बारायान यांच्या विधेयकाला समर्थन देण्याची विनंती आंबेडकरांना केली होती. आंबेडकरांनी नकार दिला. या विधेयकात मंदिर प्रवेशाबाबत लिहिलं आहे, पण अस्पृश्यांच्या पूजेच्या अधिकाराबाबत काहीच लिहिलं नाही, असं आंबेडकरांनी सांगितलं.<ref>डॉ. आंबेडकरांची भाषणे आणि पत्रे, प्रकाशक भारतीय परराष्ट्र खाते)</ref> आपल्या मंदिर प्रवेशाबाबतच्या भूमिकेबाबत आंबेडकरांनी गांधींना सांगितले होते की, "''शोषित वर्ग फक्त मंदिर प्रवेशामुळे समाधानी होणार नाही. या वर्गाचा नैतिक आणि सामाजिक उत्कर्ष होणे आवश्यक आहे आणि त्यासाठी [[शिक्षण]] मिळणे महत्त्वाचे आहे. त्या अनुषंगाने संपूर्ण जातीव्यवस्थेचे निर्दालन होणे आवश्यक आहे. जातीव्यवस्थेेेचे समूळ उच्चाटन झाल्याशिवाय अस्पृश्यांचा उत्कर्ष होणार नाही.''"<ref name="auto52" /><ref name="auto26" /> "''सामाजिक बदलाची प्रक्रिया हळुहळू होत असते, याची जाणीव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनाही होती. शोषितांना मानवतेचे पूर्ण हक्क मिळावे यासाठी ते वेगवेगळ्या मार्गांनी लढत राहिले आणि मंदिर प्रवेशही त्याच लढ्याचा एक महत्त्वपूर्ण भाग आहे''", असे मत 'साप्ताहिक विवेक'चे सह-कार्यकारी संपादक रवी गोळे यांनी मांडले. आंबेडकरांच्या या लढ्याने काय साध्य केले याबद्दल अखिल भारतीय दलित नाट्य परिषदेचे अध्यक्ष मधुसूदन गायकवाड सांगतात की, "''डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा लढा हा प्रतीकात्मक होता. जो समाज जातीयवादाचा, बळी पडला आहे, त्याला या अंधकारातून बाहेर काढण्यासाठी आणि सत्ताधारी इंग्रजांना जाग यावी यासाठी त्यांनी हे पाऊल उचलले होते.''"<ref name="auto52" /> == कृषी व शेतकऱ्यांसाठी कार्य == आंबेडकर यांनी कृषी क्षेत्रात सुद्धा काम केले आहे. त्यांनी शेतकऱ्यांचा समस्या दूर करण्यासाठी अनेक उपाययोजना सुचविल्या होत्या.<ref name="auto62">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/editorial/babasaheb-and-farmer/|title=बाबासाहेब आणि शेतकरी|last=author/admin|date=2016-04-14|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2021-06-04}}</ref><ref name="auto60">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/aurangabad-news/dr-babasaheb-ambedkar-water-nice-idea-power-1229010/|title=‘डॉ. आंबेडकरांकडून पाणी, वीज व शेतीचा सूक्ष्म विचार’|date=2016-04-20|website=Loksatta|language=mr-IN|access-date=2021-06-04}}</ref> === कृषी व शेती संबंधीचे विचार === शेती व्यवसायाचा संबंध त्यांनी समाजव्यवस्थेशी जोडला होता. ग्रामीण भागातील जातीवर आधारित समाज व्यवस्थेचे कारण त्यांनी ग्रामीण आर्थिक व्यवस्थेमध्ये शोधलं होतं. त्यामुळेच जातीवर आधारित समाजव्यवस्था बदलायची, तर त्यासाठी शेतीमध्ये परिवर्तन घडवावे लागेल. शेतीला उद्योग मानून पायाभूत सुविधा पुरवून शेतकऱ्यांचा आर्थिक विकास झाला पाहिजे. शेतकरी आर्थिक समृद्ध झाला तर शेतमजूर आणि शेतीशी निगडित सर्वच घटकाला या आर्थिक सक्षमतेचा फायदा होईल. आर्थिक स्रोत तळागाळापर्यंत झिरपले म्हणजे ग्रामीण माणसाच्या मानसिकतेत सकारात्मक बदल घडतील. हे बदल सामाजिक परिवर्तनासाठी पोषक ठरतील. आर्थिक विषमता ही जातीय व्यवस्थेला पूरक व पोषक ठरते. आर्थिक विषमता जितकी कमी होईल, तितकी जातीय भेदभावाची दरी कमी होईल, असे त्यांना वाटत होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/editorial/samwad/prof-dr-satish-yadav-article-on-dr-babasaheb-ambedkar-and-farmers/articleshow/82012003.cms|title=खोती आणि जमीनदारी विरोधातील बाबासाहेब|url-status=live}}</ref><ref name="auto64">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://prahaar.in/%e0%a4%b6%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%b6%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a4%95%e0%a4%b0%e0%a5%80-%e0%a4%86%e0%a4%a3%e0%a4%bf-%e0%a4%a1%e0%a5%89-%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be/|title=शेती, शेतकरी आणि डॉ. बाबासाहेब {{!}}|last=Sawant|first=Rajesh|language=en-US|access-date=2021-06-04|archive-date=2021-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604204535/http://prahaar.in/%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%80-%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%86%E0%A4%A3%E0%A4%BF-%E0%A4%A1%E0%A5%89-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE/|url-status=dead}}</ref> शेतीसाठी [[जमीन]] व [[पाणी]] हे मुख्य घटक आहेत. पाण्याशिवाय शेतीचा विकास अशक्य आहे. शेतकऱ्याला शाश्‍वत पाणी मिळणे गरजेचे आहे. पाण्याशिवाय उत्पादकता वाढणे आणि शेतकऱ्यांचा आर्थिक स्तर उंचावणे शक्य नाही, हे त्यांनी ब्रिटिश सरकारच्या निदर्शनास आणून दिले होते. शेतीला शाश्‍वत पाणी पुरविण्यासाठी नदीच्या पाण्याचे नियोजन झाले पाहिजे. देशात घडणारे दुष्काळ हे मानवनिर्मित आहेत. दुष्काळ हटवायचा तर दुष्काळात पाण्याचे नियोजन करावे. जिरायती शेती, बागायती करण्याचे प्रयत्न वाढवावेत. शेती व शेतमजूर समृद्ध झाला तरच देश समृद्ध होईल, असे मौलिक विचार त्यांनी मांडले. पाण्यासंदर्भात केवळ विचार व्यक्त न करता त्यांनी ब्रिटिश सरकारला, नदीच्या खोऱ्यातील पाण्याच्या नियोजनाची योजना सादर केली. ही योजना ‘दामोदर खोरे परियोजना’ म्हणून ओळखली जाते. आपल्या शासनाने १९९६ मध्ये कृष्णा, गोदावरी, तापी, नर्मदा अशी खोऱ्यांची विभागणी केली. यावरून आंबेडकरांच्या दूरदर्शीपणाची लांबी व खोली लक्षात येते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/editorial/samwad/prof-dr-satish-yadav-article-on-dr-babasaheb-ambedkar-and-farmers/articleshow/82012003.cms|title=शेतकऱ्यांचे बाबासाहेब|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-06-04}}</ref><ref name="auto38">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/mumbai/dr-babasaheb-ambedkars-three-points-agricultural-thought-381731|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा "त्रिसूत्री' शेतीविचार|website=eSakal - Marathi Newspaper|language=mr-IN|access-date=2021-06-04}}</ref> आंबेडकर यांनी सर्वांत महत्त्वाची संकल्पना मांडली ती ‘शेतीचे राष्ट्रीयकरण’ करण्याची. शासनाने शेतजमिनी ताब्यात घेऊन, त्या विकसित कराव्यात, अशा विकसित शेतजमिनी शेतकऱ्यांना काही अटींवर कसण्यासाठी द्याव्यात. हा एका अर्थाने सामुदायिक शेतीचाच प्रयोग होता. अशी शेती करण्यासाठी शासनाने अधिनियम बनवावेत. पीकपद्धती, पाणी उपलब्धता, बांधबंदिस्ती, उत्पादकता वाढ, साठवण व्यवस्था, शेतमालाची विक्री, शेतमालाचे भाव या संदर्भात स्पष्ट नियम करावेत. यामुळे कोणत्याही एकाच पिकाखाली मोठे क्षेत्र येऊन, शेतमालाच्या उपलब्धतेत विषमता येणार नाही. मागणी व पुरवठा या अर्थशास्त्रीय नियमानुसार, शेतमालाला रास्त भाव मिळतील. त्याचबरोबर अतिरिक्त उत्पादन टळून शेतमालाचे नुकसानही टळेल. आजही शेतकऱ्यांना शेतमालाला रास्त भाव मिळावा यासाठी शासनाशी झगडावे लागते. या पार्श्‍वभूमीवर आंबेडकर यांचे शेतीसाठी अधिनियम व कायदा असावा ही संकल्पना शेतकऱ्यांसाठी किती मोलाची आहे, हे अधोरेखित होते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/marathi/india-55382981|title=BBC News मराठी|language=mr}}</ref><ref name="auto38"/> आंबेडकर यांच्या काही संकल्पनातूनच कमाल जमीनधारणा कायदा, सावकारी व खोती पद्धतींना प्रतिबंध करणारा कायदा, सामूहिक शेतीचे प्रणालीवर आधारित शेती महामंडळ, राज्यातील नद्यांच्या खोऱ्यांची विभागणी व विकास, जलसंवर्धन योजना अमलात आल्या. शासनाने त्याबाबत कायदे व नियम बनविले. यामागे आंबडकरांच्या विचारांचा प्रभाव दिसून येतो. आंबडकरांचे शेतीबाबतचे विचार राज्यकर्ते नियोजनकार व शेती तज्ज्ञांनी अभ्यासले पाहिजेत.<ref name="auto64"/><ref name="auto62"/><ref name="auto60"/> === शेतकऱ्यांच्या मोर्चात सहभाग व खोती पद्धतीवर बंदी === आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली शेतकऱ्यांचा पहिला संप घडवून आला होता. हा संप इ.स. १९२८-१९३४ या कालावधीत [[चरी]] (रायगड जिल्हा) या गावात झाला. हा संप ७ वर्ष सुरू होता. आंबेडकर यांनी [[खोती पद्धत]] नष्ट करण्यासाठी सुद्धा संघर्ष केला.<ref name="auto59">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.thewire.in/a-farmers-agitation-lasting-for-6-years|title=६ वर्षे चाललेले एक शेतकरी आंदोलन!|website=marathi.thewire.in|language=en|access-date=2021-06-04|archive-date=2021-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604204536/https://marathi.thewire.in/a-farmers-agitation-lasting-for-6-years|url-status=dead}}</ref><ref name="auto57">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.maxmaharashtra.com/max-kissan/what-is-khoti-system-and-how-ambedkars-fight-against-khoti-system-869724|title=चरीचा शेतकरी संप आणि बाबासाहेब|last=Admin|date=2021-04-14|website=www.maxmaharashtra.com|language=mr|access-date=2021-06-04}}</ref> [[१४ एप्रिल]] १९२९ रोजी [[रत्‍नागिरी]] येथे आंबेडकर यांच्या अध्यक्षतेखाली जिल्हा शेतकरी परिषद चिपळूण येथे आयोजन करण्यात आले होते. या परिषदेत त्यांनी [[कोकण]]ातील खोतीदारीविरूद्ध शेतकऱ्यांचे आंदोलन सुरू केले. या संबंधी [[१७ सप्टेंबर]] १९३७ रोजी [[खोती]] पद्धत नष्ट करणाऱ्या कायद्याचे विधेयक आंबडकरांनी [[मुंबई]] विधिमंडळात मांडले. [[१० जानेवारी]] १९३८ रोजी आंबेडकरांच्या नेतृत्वाखाली २५,००० शेतकऱ्यांचा मोर्चा विधिमंडळावर काढण्यात आला.<ref name="auto59"/><ref name="auto57"/> सप्टेंबर १९१८ मध्ये शेतजमिनीच्या समस्येवर शोधनिबंध एका प्रसिद्ध मासिकात प्रकाशित केला. शेतकऱ्यांसाठी त्यांनी [[प्रधानमंत्री पीक विमा योजना|पीक विमा योजना]] सुचवली. श्रमिकांची श्रमशक्ती उद्योग क्षेत्रात वळवायला हवी; तसेच शेतीचा विकास करण्यासाठी राज्य समाजवादाचा सिद्धांत त्यांनी मांडला.<ref name="auto59"/><ref name="auto57"/> == गोलमेज परिषदांमधील सहभाग == [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar with Sir Muhammad Zafrulla Khan, standing outside the House of Commons when they participated in the 2nd Round Table Conference on Sept. 1931.jpg|thumb|दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत भाग घेतल्यावर हाऊस ऑफ कॉमन्सबाहेर सर मुहम्मद झफरुल्ला खान यांच्यासोबत डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, सप्टेंबर १९३१]] {{मुख्य|गोलमेज परिषद}} इ.स. १९२७-३० मधील सायमन कमिशनने अस्पृश्यांच्या राजकीय हितांना फारसे महत्त्व दिले नाही. ब्रिटिश सरकार भारताला काही राजकीय हक्क राज्यघटनेच्या माध्यमातून देण्याच्या तयारीत होते तेव्हा ''भारताच्या भावी राज्यघटनेत अस्पृश्यांच्या हिताचे संरक्षण करणारे राजकीय हक्क असावेत'' असे आंबेडकरांना वाटत होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६५|language=मराठी}}</ref> अस्पृश्यांच्या ठिकठिकाणी सभा व अधिवेशन भरवून आंबेडकरांनी अस्पृश्यांना त्यांच्या राजकीय हक्कांचे महत्त्व पटवून देऊन त्यांच्याच स्वतःच्या अधिकारांविषयी जागृती करु लागले. ''अस्पृश्यांनी काँग्रेस पक्षापासून दूर राहिले पाहिजे. कारण काँग्रेसच्या हाती सत्ता गेली तर ती काँग्रेस अस्पृश्यांना राजकीय हक्क देईल, यात विश्वास नाही. म्हणून अस्पृश्यांना राजकीय हक्क मिळवण्यासाठी इंग्रजी सरकारशीही व काँग्रेसशीही लढत राहणे महत्त्वाचे आहे,'' असा आंबेडकरांचा विचार होता.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६६|language=मराठी}}</ref> इ.स. १९३०, १९३१ व १९३२ मध्ये इंग्लंडमध्ये गोलमेज परिषदा झाल्या. आंबेडकर शोषित व अस्पृश्यांचे प्रतिनिधी म्हणून या तिन्हींही गोलमेज परिषदांमध्ये हजर राहिले. ''अस्पृश्यांना राजकीय हक्क असावेत आणि ब्रिटिशांपासून भारताला स्वातंत्र मिळावे'' अशा मागण्या त्यांनी गोलमेज परिषदांमध्ये केल्या.<ref name="auto40">{{स्रोत पुस्तक|title=डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर खंड ४ कालखंड १९२८ ते १९३२|last=खैरमोडे|first=चांगदेव भगवान|publisher=सुगावा प्रकाशन (तृतीय आवृत्ती)|year=जुलै २००३|isbn=|location=पुणे|pages=९४ ते ९५}}</ref> त्यांनी ब्रिटिश शासनाच्या सत्ताधाऱ्यांना सांगितले की, 'जसे कोणत्याही संप्रदायाला दुसऱ्या संप्रदायावर दबाव टाकून गुलाम बनविण्याचा अधिकार नाही. तसेच कोणत्याही देशाला दुसऱ्या देशावर आपली सत्ता गाजवून गुलाम ठेवण्याचा अधिकार नाही' म्हणून ब्रिटिश सत्तेला भारतात हे कारण पुढे करून की भारत 'अजून स्वराज्य प्राप्तीसाठी सक्षम नाही' हे निमित्त आता चालणार नाही. बालकाला कडेवर घेऊन फिरल्याने तो आपल्या पायावर कसा चालू शकेल? म्हणून त्याला कडेवरून उतरवून स्वतंत्रपणे चालायचा अधिकार दिला गेला पाहिजे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/national/patriot-great-dr-babasaheb-ambedkar-who-going-east-british/|title=इंग्रजांच्या मायभूमीत जाऊन त्यांना ललकारणारे 'देशभक्त डॉ. बाबासाहेब'|last=author/online-lokmat|date=2019-04-14|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/editorial/humanitarian-mahatmas-dr-ambedkar/|title=मानवतावादी महापुरुष डॉ. आंबेडकर|last=author/lokmat-news-network|date=2018-12-06|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2021-06-05}}</ref> === पहिली गोलमेज परिषद === [[चित्र:The first Round Table Conference - 16 November 1930 to 19 January 1931. Dr. Ambedkar in the first row left.jpg|thumb|इ.स. १९३० मध्ये आयोजित लंडन मधील पहिल्या गोजमेज परिषदेमध्ये आंबेडकर (डावीकडून दुसऱ्या रांगेत दहाव्या स्थानी) व इतर प्रतिनिधी दिसत आहेत.]] ब्रिटिश सरकारने भारताला देऊ केलेल्या वसाहतींचे स्वराज्य व भावी राज्यघटना यावर चर्चा व विचारविनिमय करण्यासाठी भारतातील नेत्यांसह इंग्लंड येथे गोलमेज परिषद भरवली. यात अस्पृश्यांचे प्रतिनिधी म्हणून आंबेडकर व रावबहादूर श्रीनिवासन या दोघांचा समावेश होता. काँग्रेसने गोलमेज परिषदेवर बहिष्कार टाकला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६७|language=मराठी}}</ref> गोलमेज परिषदेच्या निमंत्रणानंतर २ ऑक्टोबर १९३० रोजी मुंबई प्रांतातील अस्पृश्यांनी दामोदर हॉलच्या मैदानावर सभा घेऊन आंबेडकरांचा सत्कार केला. त्यांना मानपत्र व रु. ३७००ची शैलीही देण्यात आली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६८-१६९|language=मराठी}}</ref> या परिषदेसाठी आंबेडकर, श्रीनिवास व अन्य सर्व प्रतिनिधी ४ ऑक्टोबर, १९३० रोजी ''एस.एस. व्हाइसरॉय ऑफ इंडिया'' या बोटीने [[मुंबई]]हून इंग्लंडकडे निघाले. १८ ऑक्टोबर १९३० रोजी हे इंग्लंडला पोहचले. ही परिषद एक दिवस आधी म्हणजे १७ ऑक्टोबर, १९३० रोजी सुरू झाली होता. याचे अधिकृत उद्घाटन १२ नोव्हेंबर, १९३० रोजी [[पंचम जॉर्ज]] यांच्या हस्ते व ब्रिटनचे पंतप्रधान [[रामसे मॅकडॉनल्ड]] यांच्या अध्यक्षतेखाली [[हाउस ऑफ लॉर्ड्स]]च्या रॉयल गॅलरीत होणार होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६९|language=मराठी}}</ref> त्यामुळे आंबेडकरांनी १८ ऑक्टोबर १९३० ते ११ नोव्हेंबर १९३० या कालावधीत भारतमंत्री, उपभारतमंत्री, मजूर पक्षाचे नेते जॉर्ज लान्सबेरी, भारताचे नवे सरसेनापती सर [[फिलिप चेटवूड]], लंडनचे खासदार, मजूर, उदारमतवादी व हुजूर पक्षांचे सभासद या सर्वांशी भेटी घेतल्या व अस्पृश्योद्धाराच्या विषयावर त्यांच्याशी चर्चा केल्या.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६९-१७०|language=मराठी}}</ref> पंतप्रधान रॅम्से मॅक्डोनाल्ड यांच्या अध्यक्षतेखाली १२ नोव्हेंबर १९३० ते १९ जानेवारी १९३१ पर्यंत गोलमेज परिषदेच्या बैठका होत राहिल्या. या परिषेदला आंबेडकर व श्रीनिवासन अस्पृश्यांचे प्रतिनिधी म्हणून उपस्थित होते. आंबेडकरांनी अस्पृश्यांच्या राजकीय हक्कांचा खलिता या परिषदेत सादर केला. डिसेंबर १९३० मध्ये त्यांनी अस्पृश्यांच्या राजकीय हक्कांचा खलित्याच्या दोन हजार प्रती छापल्या व त्यापैकी काही प्रती ब्रिटिश संसदेच्या सदस्यांना, गोलमेज परिषदेच्या सभासदांना तसेच काही प्रती मुंबईला पाठवून दिल्या.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७०|language=मराठी}}</ref> भविष्यात भारत स्वतंत्र होऊन ज्या राज्यघटनेच्या आधारे राज्यकारभार करतील त्या राज्यघटनेत अस्पृश्यांच्या आठ राजकीय हक्कांचा समावेश असावा, असे मत आंबेडकर व श्रीनिवास यांनी मांडले. अस्पृश्य वर्गासाठी समान नागरिकत्व, समान हक्क, जातिद्वेषरहित वागणूक, कायदेमंडळात भरपूर प्रतिनिधित्व, सरकारी नोकरीत अस्पृश्यांची भरती करण्यात यावी, सरकारची पूर्वग्रहरहित वर्तवणूक, अस्पृश्यता निर्मूलन सरकारी खाते, व गव्हर्नर जनरलच्या मंत्रिमंडळात प्रतिनिधित्व, असे ते राजकीय हक्क होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७०-१७१|language=मराठी}}</ref> या परिषदेदरम्यान आंबेडकरांना कळाले की त्यांचे मुंबई कायदेमंडळाचे सदस्यत्व आणखी तीन वर्षांनी वाढवले आहे. आंबेडकरांनी गोलमेज परिषदेमध्ये तसेच मजूर पक्ष, उदारमतवादी पक्ष, हुजूर पक्ष या तिन्ही पक्षांच्या सभासदांपुढे भाषणे दिली आणि भारताच्या भावी राज्यघटनेत अस्पृश्यांच्या राजकीय हक्कांची तरतुद करून ठेवण्याबाबत पाठपुरावा केला. आंबेडकरांच्या भाषणांची दखल ब्रिटिश वर्तमानपत्रांनीही घेतली, आंबेडकरांच्या छायाचित्रासह त्यांच्या भाषणांचे वृत्त वर्तमानपत्रांत प्रसिद्ध होऊ लागली. अस्पृश्यांच्या स्थितीबाबतची माहिती सर्वांना कळू लागली. वर्तमानपत्रे आंबेडकरांना "अस्पृश्यांचा महान नेता" संबोधू लागले.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १७१">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७१|language=मराठी}}</ref> लंडन मधीन काही संस्थानी आंबेडकरांची भाषणे आयोजित केली होती.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १७१"/> ब्रिटिश संसदेत [[हाऊस ऑफ कॉमन्स]]च्या सदस्यांपुढे आंबेडकरांनी भाषण केले आणि अस्पृश्यांचा उद्धार करणे अत्यंत निकडीचे असल्याचे सांगितले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७१-१७२|language=मराठी}}</ref> बडोद्याचे [[महाराजा सयाजीराव गायकवाड]] हेही परिषदेचे सभासद होते, त्यांनी आंबेडकरांचे कौतुक केले.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १७२">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७२|language=मराठी}}</ref> परिषद संपल्यावर जानेवारी १९३१ मध्ये मुंबईला परतले. १९ एप्रिल, १९३१ रोजी त्यांनी [[परळ]] येथील गोखले शिक्षण संस्थेच्या शाळेत अखिल भारतीय अस्पृश्य पुढारी परिषद आयोजित केली होती. त्या परिषदेत त्यांनी अस्पृश्यांच्या राजकीय हक्कांविषयी सर्व प्रदेशातील अस्पृश्य पुढाऱ्यांचे मत जाणून घेतले.<ref name="auto40" /><ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १७२"/> === दुसरी गोलमेज परिषद === {{मुख्य|दुसरी गोलमेज परिषद}} [[चित्र:Second round tableconf.gif|thumb|इ.स. १९३१ मध्ये आयोजित लंडन मधील दुसऱ्या गोजमेज परिषदेमध्ये बाबासाहेब आंबेडकर (उजवीकडील रांगेत चौथे), रॅम्से मॅकडोनाल्ड, (त्यांच्या उजव्या हाताला) गांधी, मदन मोहन मालवीय, जयकर, सप्रु व इतर प्रतिनिधी दिसत आहेत.]] दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत १९३१ च्या ऑगस्टमध्ये काँग्रेसचे प्रतिनिधी म्हणून महात्मा गांधी यांची निवड करण्यात आली. तत्पूर्वी ते तुरुंगात बंद होते आणि काँग्रेसनेही पहिल्या गोलमेज परिषदेवर बहिष्कार टाकला होता. आंबेडकरांनाही दुसऱ्या गोलमेज परिषदेचे निमंत्रण मिळाले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७३|language=मराठी}}</ref> १४ ऑगस्ट १९३१ रोजी मुंबई येथे गांधींनी अस्पृश्योद्धाराच्या प्रशांवर चर्चा करण्यासाठी आंबेडकरांना बोलावले. या पहिल्या भेटीत गांधींना आंबेडकर हे अस्पृश्य असल्याचे माहिती नव्हते तर ते त्यांना अस्पृश्यांविषयी कळवळा असलेले एक पुरोगामी ब्राह्मण समजत होते. या भेटीत गांधी यांनी आंबेडकरांना देशभक्त म्हणले होते. अस्पृश्योद्धाराच्या मार्गाबाबत आंबेडकर व गांधी यांच्यामध्ये एकमत न होऊ शकल्याने ही भेट अयशस्वी झाली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७३ व १७४|language=मराठी}}</ref> दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत भाग घेण्यासाठी आंबेडकर २९ ऑगस्ट १९३१ रोजी लंडनला पोहोचले. गांधी १२ सप्टेंबर १९३१ रोजी लंडनला पोहोचले. दुसऱ्या गोलमेज परिषदेचे कामकाज ७ सप्टेंबर १९३१ ते १ डिसेंबर १९३१ पर्यंत चालू होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७४|language=मराठी}}</ref> ४ नोव्हेंबर १९३१ रोजी आंबेडकरांनी भारताच्या भावी संविधानात अल्पसंख्य अस्पृश्यांना काही राजकीय हक्क असावेत याची मागणी केली व ४ नोव्हेंबर १९३१ रोजी आंबेडकरांनी आपल्या मागण्या लिखित स्वरूपात गोलमेज परिषदेपुढे सादर केल्या. यामध्ये दोन प्रमुख मागण्या होत्या - स्वतंत्र्य मतदार संघ, ज्याद्वारे अस्पृश्यांना त्यांचे प्रतिनिधी स्वतंत्रपणे निवडून देण्याचा हक्क असावा. दुसरी मागणी ही की अस्पृश्यता पाळणे हा कायद्याने गुन्हा समजण्यात यावे. मुसलमान, शीख, अँग्लो इंडियन इत्यादी अल्पसंख्यांना राजकीय हक्क देण्यासाठी गांधी तयार होते, मात्र त्यांनी अस्पृश्यांना राजकीय हक्क देण्याच्या मागणीचा विरोध केला. संपूर्ण परिषदेत आंबेडकर व गांधी यांचे एकमत होऊ शकले नाही.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७४ व १७५|language=मराठी}}</ref> परिषदेत म. गांधींनी असे म्हणले की, 'अस्पृश्यांचे प्रतिनिधित्व काँग्रेसच्या वतीने मी स्वतः करत असल्याने डॉ. आंबेडकर किंवा श्रीनिवासन हे अस्पृश्यांचे खरे प्रतिनिधी नाहीत'. गांधींच्या या भूमिकेचा अनिष्टपणा मि मॅक्डोनाल्ड यांच्या नजरेस आंबेडकरांनी आणून देताना गांधींच्या विधानाला गैरजबाबदार व्यक्तीचे विधान म्हणले. आंबेडकरांनी या परिषदेसमोर अस्पृश्यांच्या राजकीय अधिकारांची मागणी केली. त्यात, 'अस्पृश्यांना लोकसंख्येच्या प्रमाणात स्वतंत्र राजकीय हक्क मिळाले पाहिजे आणि अस्पृश्य मतदारसंघातून अस्पृश्यांनी आपले उमेदवार निवडले पाहिजेत, तसेच त्यांना नोकऱ्यांमध्ये व स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये, प्रांतिक व मध्यवर्ती कायदेमंडळात लोकसंख्येच्या प्रमाणात जागा मिळाव्यात' अशा प्रकारचा खलिता परिषदेला सादर केला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर खंड ४ कालखंड १९२८ ते १९३२|last=खैरमोडे|first=चांगदेव भगवान|publisher=सुगावा प्रकाशन|year=जुलै २००३|isbn=|location=पुणे|pages=१६४(तृतीय आवृत्ती)}}</ref> १० नोव्हेंबर १९३१ रोजी लंडन येथील 'इन्स्टिट्यूट ऑफ इंटरनॅशनल अफेअर्स' या संस्थेच्या सभागृहात आंबेडकरांचे भाषण आयोजित करण्यात आले. भाषणात त्यांनी भारतातील अस्पृश्यांची दुःस्थिती कथन केली आणि त्यांच्या उत्कर्षाकरिता त्यांना स्वतंत्र राजकीय हक्क मिळणे किती आवश्यक आहे, तेही पटवून दिले. यावेळीही आंबेडकरांना अस्पृश्यांचे सर्वोच्च नेते म्हणून ओळख मिळाली. आंबेडकर लंडनहून मुंबईला २९ जानेवारी १९३२ रोजी पोहोचले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७५|language=मराठी}}</ref> भारताला संघराज्यात्मक राज्यघटना देण्यात यावी, असा विचार पहिल्या गोलमेज परिषदेत झाला होता. म्हणून दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत भारताला भावी राज्यघटनेचे स्वरूप कसे असावे यावर विचारविनिमय झाला आणि 'फेडरल स्ट्रक्चर कमिटी' म्हणजेच एक प्रकारची संविधान समिती नेमण्यात आली, व तिच्यावर भारताच्या भावी संविधानाविषयी विचारविनिमय करण्याची जबाबदारी सोपण्यात आली. ३८ विद्वानांना या समितीचे प्रतिनिधी म्हणून नियुक्त केले गेले, ज्यात काही ब्रिटिश प्रतिनिधी आणि काही भारतीय प्रतिनिधी होते. या भारतीय प्रतिनिधींमध्ये आंबेडकरांनाही स्थान मिळाले, व सोबतच सयाजीराव गायकवाड, इतर संस्थानिक, म. गांधी, बॅ. जयकर, सर तेजबहादूर सप्रू इत्यादी भारतीयही समितीचे प्रतिनिधी होते. 'फेडरल स्ट्रक्चर कमिटी' या घटना समितीचे अध्यक्ष लॉर्ड सँकी होते. त्यांच्या अध्यक्षतेखाली ७ सप्टेंबर १९३१ ते ४ नोव्हेंबर १९३१ या कालावधीत बंकिंगहॅम पॅलेसमध्ये घटना समितीच्या बैठका घेण्यात आल्या. बैठकांत आंबेडकरांनी विद्वतेने युक्त विचार मांडले ज्यामुळे अध्यक्षांसह सर्व सभासद आंबेडकरांच्या बुद्धिमत्तेवर प्रभावित झाले. चर्चेत आंबेडकर विविध देशांतील राज्यघटनांच्या कलमांचा आधार देऊन बिनतोड उत्तरे देत.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७६|language=मराठी}}</ref> १६ सप्टेंबर १९३१ रोजी झालेल्या बैठकीत आंबेडकरांनी राज्यघटनेविषयी आपले विचार सविस्तरपणे व्यक्त केले. [[कायदेमंडळ]] एकच असावे, जर दोन कायदेमंडळ असावीत असे वाटत असल्यास कनिष्ठ कायदेमंडळात लोकांनी निवडून दिलेले (निर्वाचित) सदस्य असावेत व वरिष्ठ कायदेमंडळात प्रांतिक कायदेमंडळांनी निवडून दिलेले सदस्य असावेत. संस्थानिकांनी स्वतंत्र राहण्यापेक्षा संघराज्यात्मक भारतात सामील होण्यातच त्यांचे हित आहे. कायदेमंडळावर अस्पृश्यांचे प्रतिनिधी सरकारने नियुक्त केलेले नसावे, तर ते देखील लोकांनी निवडून दिलेले असावे. अस्पृश्यांचे प्रतिनिधी स्वतंत्र मतदारसंघातून अस्पृश्य मतदारांद्वारे निवडून दिलेले असावे. मागासवर्गीयांचे हित करणे, राज्यकारभाराचे प्रमुख ध्येय असावे. अंदाजपत्रकात अस्पृश्यांच्या प्रगतीसाठी भरपूर निधीची तरतूद असावी, असेही आंबेडकरांनी सुचवले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७७|language=मराठी}}</ref> आंबेडकर लंडनहून मुंबईला २९ जानेवारी १९३२ रोजी पोहोचले. या दिवशी सायंकाळी डॉ. सोळुंकी यांच्या अध्यक्षतेखाली आंबेडकरांना ११४ संस्थांच्यावतीने मानपत्र देण्याचा समारंभ दामोदर हॉलच्या मैदानात साजरा करण्यात आला. या सत्कारात आंबेडकर म्हणाले की, "तुम्ही सर्वांनी मला सहकार्य केले, माझ्या भुमिकांना पाठिंबा दिला, म्हणूनच मी अस्पृश्यांच्या राजकीय हक्कांसाठी यशस्वीपणे संघर्ष करु शकलो. माझा संघर्ष केवळ महार जातीच्या उद्धारासाठी नव्हे नसून भारतातील संपूर्ण अस्पृश्य समाजाच्या उद्धारासाठी आहे म्हणजेच आपल्या देशाच्या उद्धारासाठी आहे."<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७८|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांनी पुणे व कोल्हापूर भागात दौरे केले. पुणे येथील अहिल्याश्रमात पुणे जिल्हा बहिष्कृत समाजातर्फे व अखिल भारतीय अस्पृश्यतानिवारण संघातर्फे २१ मे १९३२ रोजी आंबेडकरांना रौप्य करंडकातून मानपत्रे प्रदान करण्यात आली. कोल्हापूर येथेही कर्नाटकच्या जनेतेद्वारे २३ मे १९३२ रोजी आंबेडकरांना समारंभापूर्वक मानपत्र देण्यात आले. दुसऱ्या दिवशी २४ मे रोजी त्यांना लंडनहून गोलमेज परिषदेच्या चिटणीसाची तार मिळाली, ज्यात राजकीय प्रश्नांच्या कामकाजासाठी त्यांना ताबडतोब लंडनला येण्याचे सुचवले होते. २६ मे रोजी आंबेडकर मुंबईहून लंडनकडे रवाना झाले आणि जून १९३२ मध्ये लंडनला पोहोचले. तेथील कामकाज आटोपवून ते १७ ऑगस्ट १९३२ रोजी मुंबईस परत आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७८ व १७९|language=मराठी}}</ref> भारतीय जनतेला मतदानाचे अधिकार कोणत्या पात्रतेवर द्यावेत, याचा विचार करण्यासाठी 'इंडियन फ्रंचाईज कमिटी' नेमण्यात आली होती आणि तिच्या १७ सभासदांमध्ये आंबेडकरांचाही समावेश करण्यात आला होता.<ref name="auto22">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७९|language=मराठी}}</ref> दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत ठरल्यानुसार इंग्रज सरकारने १७ ऑगस्ट १९३२ रोजी जातीय निवाडा जाहीर करून अस्पृश्यांना स्वतंत्र मतदार संघ देण्याची तरतूद मान्य केली. आंबेडकरांच्या अस्पृश्यांच्या राजकीय हक्कांच्या मागणीला यश मिळाले. मात्र याला [[महात्मा गांधी]]ंनी विरोध करून २२ सप्टेंबर १९३२ रोजी येरवाडा तुरूंगात प्राणांतिक उपोषण सुरू केले व अस्पृश्यांच्या स्वतंत्र मतदार संघाच्या मागणीस विरोध केला. त्यामुळे नाईलाजास्तव आंबेडकर यांनी २४ सप्टेंबर १९३२ [[पुणे करार]]ावर साक्षरी करून स्वतंत्र मतदार संघाची मागणी मागे घेतली व अस्पृश्यांसाठी संयुक्त राखीव मतदारसंघ मान्य केला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८०, १८१ व १८२|language=मराठी}}</ref> === तिसरी गोलमेज परिषद === ब्रिटिश सरकारने आंबेडकरांना तिसऱ्या गोलमेज परिषदेच्या कामकाजात सहभागी होण्यासाठी निमंत्रित केले. आंबेडकरांनी दुसऱ्या गोलमेज परिषदेच्या वेळी भारताच्या भावी राज्यघटनेविषयी महत्त्वाचे काम केले होते. ब्रिटिश सरकार भारताला वताहतीचे स्वराज्य देणार होते व त्याच्याबरोबरच राज्यकारभारासाठी स्वतंत्र राज्यघटना सुद्धा देणार होते. त्यामुळे त्यांनी तिसरी गोलमेज परिषद बोलावली होती.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८२|language=मराठी}}</ref> परिषदेत सहभागी होण्यासाठी आंबेडकर ७ नोव्हेंबर १९३२ रोजी एम.एन. व्हिक्टोरीया बोटीने इंग्लंडकडे रवाना झाले. लंडनला पोहोचल्यावर आंबेडकरांनी असे उद्गार काढले की, "ब्रिटिश सरकारने भारताला लवकरात लवकर स्वातंत्र्य देण्याचा प्रयत्न करावा." त्यावेळी मुंबईतील बाँबे क्रॉनियल या काँग्रेस पक्षीय वृत्तपत्राने २२ नोव्हेंबर १९३२ च्या अंकात आंबेडकरांच्या विधानाची नोंद घेतली आणि "डॉ. आंबेडकरांचे राष्ट्रप्रेम कोणाही राष्ट्रभक्तापेक्षा कधीच कमी नव्हते" असे म्हणले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८३|language=मराठी}}</ref> परिषदेत आंबेडकरांनी अशीही मागणी केली होती की, भारताची मध्यवर्ती सत्ता व प्रांतिय सत्ता या दोन्ही सत्ता एकाच वेळी भारतीयांच्या हातांत आल्या पाहिजेत. तिसऱ्या गोलमेज परिषदेचे कामकाज २१ नोव्हेंबर १९३२ रोजी सुरू झाले आणि २४ डिसेंबर १९३२ पर्यंत चालले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८३ व १८४|language=मराठी}}</ref> यावेळी भारतासंबंधीच्या घटनात्मक सुधारणेच्या संयुक्त समितीवर सभासद म्हणून आंबेडकरांचा समावेश करण्यात आला. तिसऱ्या गोलमेज परिषदेचे कामकाज संपल्यानंतर आंबेडकर २३ जानेवारी १९३३ रोजी बोटीने मुंबईस परत आले.<ref name="auto35">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८४|language=मराठी}}</ref> भारतासंबंधीच्या घटनात्मक सुधारणेच्या संयुक्त समितीच्या (जॉईंट कमिटी ऑन इंडियन कोन्स्टिट्युशनल रिफोर्म) बैठकांमध्ये सहभागी घेण्यासाठी आंबेडकर पुन्हा मुंबईहून बोटीने २४ एप्रिल १९३३ रोजी लंडनकडे निघाले आणि ६ मे १९३३ रोजी लंडनला पोहोचले. घटनात्मक सुधारणेच्या संयुक्त समितीच्या बैठका दोन टप्प्यात झाल्या. पहिला टप्पा ११ ते २८ जुलै १९३३ आणि दुसरा ३ ऑक्टोबर ते ७ नोव्हेंबर १९३३ या कालावधीत झाल्या.<ref name="auto35" /> या बैठकांमध्ये आंबेडकरांनी गव्हर्नरचे सर्व जातींच्या हितसंरक्षासाठी अधिकार, कनिष्ठ व वरिष्ठ तसेच प्रांतिय कायदेमंडळ, मध्यवर्ती व प्रांतिय सरकार यांचे अधिकार अशा विविध घटनात्मक प्रश्नांवर चर्चा केली. त्यांनी भारतीय १९१९ च्या कायद्यातील बऱ्याच उणिवा निदर्शनास आणून दिल्या. सरकारने नेमलेला सभासद मंत्री होऊ शकतो का?, असा एक नवीन मुद्दा आंबेडकरांनी चर्चेत उपस्थित केला होता. घटनापंडित आंबेडकरांना सखोल घटनात्मक ज्ञान होते. नोव्हेंबर १९३३ मध्ये समितीचे कामकाज संपले आणि ८ जानेवारी १९३४ रोजी आंबेडकर मुंबईला परत आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८४ व १८५|language=मराठी}}</ref> गोलमेज परिषदांच्या निमित्ताने आंबेडकरांचे पाच वेळा लंडनला जाणे-येणे झाले. गोलमेज परिषदांतील सहभागामुळे त्यांना 'अस्पृश्यांचा महान नेता', 'कायदेपंडित' व 'बुद्धिमान व्यक्ती' म्हणून जागतिक पातळीवर ओळखले जाऊ लागले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८५|language=मराठी}}</ref> == पुणे करार == [[चित्र:M.R. Jayakar, Tej Bahadur Sapru and Dr. Babasaheb Ambedkar at Yerwada jail, in Poona, on 24 September 1932, the day the Poona Pact was signed.jpg|thumb|right|230px|२४ सप्टेंबर १९३२ रोजी, येरवडा कारागृहामध्ये जयकर, तेज बहादुर व डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर. या दिवशी पुणे करावर सही झाली.]] {{मुख्य|पुणे करार}} {{quote box | border=2px | align=right | bgcolor = Cornsilk | title= | halign=center | quote=<poem> "युरोपीयन, अँग्लो इंडियन, भारतीय ख्रिश्चन, मुसलमान व शीख या अल्पसंख्याकांना स्वतंत्र मतदारसंघ दिला गेल्यामुळे राष्ट्राचे तुकडे पडतात असे जर गांधींना वाटत नसेल, तर केवळ बहिष्कृत वर्गासाठी (अस्पृश्य) स्वतंत्र मतदारसंघ दिल्यास अरिष्ट कोरळेल असे त्यांना वाटण्याचे काय कारण? त्याचबरोबर गांधी अमर नाहीत किंवा काँग्रेसही अमर नाही. अस्पृश्यतेचे निवारण करण्यासाठी व बहिष्कृत वर्गाचा दर्जा उंचावण्यासाठी आणि त्यांना सामावून घेण्यासाठी हिंदुस्तानात अनेक महात्म्यांनी आजपर्यंत प्रयत्न केले. पण प्रत्येकाला अपयश आले. महात्मे आले आणि गेले पण अस्पृश्य हे अस्पृश्यच राहिले." </poem> |salign=right |author= '''डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर''' <br /> इ.स. १९३२ मध्ये गांधींनी आमरण उपोषण सुरू केल्यानंतर दिलेली प्रतिक्रिया |source= <ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=३६|language=मराठी}}</ref> }} १९१० च्या दशकाच्या अखेरीस डॉ. आंबेडकरांनी अस्पृश्यांचे राजकीय नेतृत्व करायला सुरुवात केली. त्यांनी अस्पृश्यांसाठी एक नवीन राजकीय आघाडी काढली. त्यांनी अस्पृश्यांच्या उद्धारासाठी व जातिसंस्थेविरुद्ध काहीही न करणाऱ्या पक्षांवर आणि ब्रिटिश सरकारवर टीका केली. [[महात्मा गांधी]] आणि [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|अखिल भारतीय काँग्रेस]] यांच्यावर अस्पृश्यांना दयनीय परिस्थितीत ढकलल्याचा आरोप आंबेडकरांनी केला. ८ ऑगस्ट, १९३० रोजी मागासवर्गीयांच्या सभेमध्ये आंबेडकरांनी आपला राजकीय दृष्टिकोन लोकांसमोर जाहीर केला, आणि ''मागासवर्गीयांनी काँग्रेस पक्ष व ब्रिटिश यांपासून स्वतंत्र झाल्याशिवाय ते सुरक्षित होणार नाहीत'' असे त्यानी सांगितले. या भाषणात त्यांनी [[मिठाचा सत्याग्रह|मिठाच्या सत्याग्रहावर]] सुद्धा टीका केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७९ ते १८२|language=मराठी}}</ref> [[गोलमेज परिषद|पहिल्या व दुसऱ्या गोलमेज परिषदेतील]] चर्चेच्या आधारे ब्रिटिश पंतप्रधान [[रॅम्से मॅकडोनाल्ड]] यांनी १७ ऑगस्ट, १९३२ रोजी जातीय निवाडा (कम्युनल अवॉर्ड) जाहीर केला. यानुसार भारतातील अस्पृश्यांना युरोपीयन, अँग्लो इंडियन, भारतीय ख्रिश्चन, मुसलमान व शीख यांच्याप्रमाणे राजकीय हक्क देण्याची तरतूद करण्यात आली होती. यामुळे अस्पृश्यांना दुहेरी राजकीय लाभ मिळणार होता. पहिला लाभ असा की, कायदेमंडळावर निवडून येण्याकरिता अस्पृश्यांना स्वतंत्र मतदार संघ मान्य करण्यात आले होते. त्या स्वतंत्र मतदारसंघातून अस्पृश्य उमेदवार निवडून येऊन प्रांतिक कायदेमंडळाचे सभासद बनू शकत होते. यावेळी अस्पृश्य उमेदवारांनी स्वतंत्र निवडून येण्यासाठी फक्त अस्पृश्य मतदारांवरच विसंबून राहता येत होते, त्यांना स्पृश्य मतदार मतदान करु शकत नव्हते. अस्पृश्यांसाठी विकास करण्यासाठी केवळ अस्पृश्य मतदारांमार्फतच अस्पृश्य प्रतिनिधी निवडण्यात येणार होता.<ref name="auto22" /> दुसरा लाभ असा की, अस्पृश्यांना दोन मतांचा अधिकार मान्य करण्यात आला होता. अस्पृश्यांचे मतदार संघ सामान्य मतदारसंघाच्या अंतर्गत होते. अस्पृश्य मतदार आपल्या दोन मतांपैकी एक मत अस्पृश्य उमेदवाराला देऊ शकत होते व दुसरे मत सामान्य स्पृश्य उमेदवाराला देऊ शकत होते. सामान्य (स्पृश्य) उमेदवाराला निवडणुकीत निवडून येण्यासाठी अस्पृश्य मतदारांवरही अवलंबून राहावे लागणार होते. अस्पृश्य उमेदवाराला निवडून येण्यासाठी स्पृश्य मतदारांवर अवलंबून राहण्याची गरज नव्हती. भारतातील स्पृश्यास्पृश्यभेद नष्ट होण्यासाठी आणि सामाजिक समता स्थापन होण्यासाठी ब्रिटिश सरकारने हे राजकीय हक्क मान्य केले होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७९-१८०|language=मराठी}}</ref> अस्पृश्यांचा हा राजकीय हक्क महात्मा गांधींना मान्य झाला नाही. त्यांनी अस्पृश्यांच्या स्वतंत्र मतदार संघाच्या हक्कास विरोध केला आणि तो बदलण्यासाठी [[पुणे|पुण्याच्या]] [[येरवडा तुरूंग|येरवडा तुरूंगात]] २० सप्टेंबर, १९३२ रोजी प्राणांतिक उपोषण सुरू केले. आंबेडकर अस्पृश्यांना मिळालेले हे राजकीय हक्क कोणत्याही स्थितीत सोडून देण्यास किंवा बदलण्यास तयार नव्हते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८०|language=मराठी}}</ref> ''प्राण गेला तरी बेहेत्तर, पण अस्पृश्यांना स्वतंत्र असे काही मिळू देणार नाही'' असे गांधी म्हणले.<ref>{{Cite book|title=माझी आत्मकथा|last=आंबेडकर|first=डॉ. बाबासाहेब|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=२०१४|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=५३|language=मराठी}}</ref> सर्वसाधारण मतदारसंघातून मुसलमानांना वगळल्यानंतर जे मतदारसंघ शिल्लक राहतात त्यांच्यामध्ये स्पृश्य हिंदूंची संख्या फार मोठी असल्यामुळे अस्पृश्यांना केवळ स्वतःच्या सामर्थ्यावर कायदेमंडळात आपले प्रतिनिधी निवडून आणता येणार नाहीत. अस्पृश्य हे मुसलमानांसारखेच अल्पसंख्याक आणि त्यांच्याहूनही अधिक दुबळे व असंघटित आहेत म्हणून त्यांच्या हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी त्यांना स्वतंत्र मतदारसंघ द्यावेत असा युक्तिवाद आंबेडकरांनी गोलमेज परिषदेत केलेला होता. अस्पृश्य हे हिंदू धर्माचेच घटक आहेत असे गांधींच्या मतावर आंबेडकरांनी स्पष्ट केले की, स्पृश्य हिंदूप्रमाणे अस्पृश्यांना मंदिरात जाता येत नाही, हिंदू देवाच्या मूर्तीला स्पर्श करता येत नाही, हिंदू ग्रंथांचे वाचन करता येत नाही तसेच स्पृश्य हिंदू अस्पृश्यांना आपले धर्मबांधव मानत नाही व त्यांनी कोणताही धार्मिक अधिकार देत नाही. त्यामुळे अस्पृश्यांना हिंदू म्हणणे योग्य नाही. युरोपीयन, अँग्लो इंडियन, भारतीय ख्रिश्चन, मुसलमान व शीख या अल्पसंख्याकांना मिळालेल्या स्वंतत्र मतदारसंघास गांधींचा विरोध नव्हता, मात्र अस्पृश्यांना स्वतंत्र्य मतदारसंघ दिल्यास हिंदू समाज दुभंगेल तसेच राष्ट्राचे तुकडे पडतील असे गांधींना वाटत होते. त्यावर आंबेडकरांचे मत होते की युरोपीय, अँग्लो इंडियन, भारतीय ख्रिश्चन, मुसलमान व शीख या अल्पसंख्याकांना स्वतंत्र मतदारसंघ दिला गेल्यामुळे राष्ट्राचे तुकडे पडत नाही त्याप्रमाणे बहिष्कृत वर्गासाठी (अस्पृश्य) स्वतंत्र मतदारसंघ दिल्यास अरिष्ट कोरळणार नाही किंवा राष्ट्राचे तुकडे पडणार नाही. अस्पृश्यतेचे निवारण करण्यासाठी व बहिष्कृत वर्गाचा दर्जा उंचावण्यासाठी आणि त्यांना सामावून घेण्यासाठी अस्पृश्यांना स्वतंत्र्य मतदार संघ आवश्यक आहेत. अस्पृश्यता निर्मूलन हे अस्पृश्यांच्या सशक्तीकरणामुळेच होऊ शकते असा आंबेडकरांचा विचार होता तर स्पृश्य हिंदूंच्या हृदयपरिवर्तनाने अस्पृश्यता निर्मूलन होईल असे गांधींना वाटे.<ref>{{Cite book|title=माझी आत्मकथा|last=आंबेडकर|first=डॉ. बाबासाहेब|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=२०१४|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=४१ ते ६४|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांना काँग्रेसचे नेते भेटू लागले आणि गांधींचे प्राण वाचविण्यास विनवू लागले. या कालावधीत देशात अशांतता निर्माण झाली होती. अखेर डॉ. आंबेडकर व महात्मा गांधी यांच्यात तडजोड होऊन २४ सप्टेंबर, १८३२ रोजी [[पुणे करार]] करण्यात आला, त्याद्वारे आंबेडकरांनी राखीव मतदारसंघाची मागणी मान्य करत स्वतंत्र मतदार संघाची मागणी मागे घेतली. मात्र या कराराबाबत आंबेडकर असमाधानी होते. ब्रिटिश सरकारने २६ सप्टेंबर, १९३२ रोजी पुणे करार मान्य केला, त्यानंतर गांधींनी २७ सप्टेंबर, १९३२ रोजी आपले प्राणांतिक उपोषण समाप्त केले. गांधींच्या उपोषणाचे वर्णन आंबेडकरांनी ''अस्पृश्यांच्या राजकीय अधिकारांना बगल देण्यासाठी गांधींनी खेळलेली राजकीय चाल होय'' असे नंतर केले. अस्पृश्यांच्या स्वतंत्र मतदारसंघाच्या मागणीस विरोध व पुणे करार या घटनांमुळे गांधी अस्पृश्य लोकांत अप्रिय बनले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८१|language=मराठी}}</ref> इ.स. १९४२ मध्ये आंबेडकरांनी स्वतः या कराराचा धिक्कार केला. आंबेडकरांनी आपल्या 'स्टेट ऑफ मायनॉरिटी' या ग्रंथातसुद्धा पुणे कराराबाबत नाराजी व्यक्त केली आहे. रिपब्लिकन पक्षातर्फेही अनेक धिक्कार सभा घेण्यात आल्या आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/gadchiroli/it-was-dabkare-who-had-done-punes-contract-babasaheb/|title=पुणे कराराचा बाबासाहेबांनीच केला होता धिक्कार|last=author/admin|date=2015-09-25|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2021-06-05}}</ref> === पुणे कराराचा संक्षिप्त मसुदा === # प्रांतीय विधानसभांमध्ये साधारण निवडणूक क्षेत्रांमधील जागांपैकी दलित वर्गासाठी पुढीलप्रमाणे राखीव जागा ठेवण्यात येतील: मद्रास - ३०, [[मुंबई]] व [[सिंध]] मिळून - १५, [[पंजाब]] - ७, [[बिहार]] व [[ओरिसा]] - १८, मध्य भारत - २०, [[आसाम]] - ७, बंगाल - ३०, मध्यप्रांत - २० अशा प्रकारे एकूण १४८ जागा. या ८ प्रांताच्या कायदेमंडळात हिंदूंच्या ७८७ जागा होत्या.<ref>{{Cite book|title=आधुनिक महाराष्ट्राचा इतिहास|last=गाठाळ|first=डॉ. एस.एस.|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=२०१९|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=४३०|language=मराठी}}</ref> # या जागांची निवडणूक संयुक्त निवडणूक संघ पद्धतीद्वारे केली जाईल. प्रत्येक राखीव जागेसाठी [[दलित]] वर्गातील ४ उमेदवारांचे पॅनल निवडले जाईल. या चार उमेदवारांतून ज्याला सर्वाधिक मते मिळतील तो उमेदवार विजयी जाहीर होईल. # केंद्रीय कार्यकारिणीमध्ये दलित वर्गाचे प्रतिनिधित्व वरील कलम दोननुसार होईल. # केंद्रीय कारिणीमध्ये दलित वर्गाच्या राखीव जागांची संख्या १८% असेल आणि त्यांची निवड वरील प्रकारे होईल. # वर उल्लेख केलेली उमेदवारांच्या पॅनलच्या प्राथमिक निवडींची व्यवस्था अशा केंद्रीय तसेच प्रांतिक कार्यकारिणींसाठी १० वर्षांनंतर समाप्त होईल. # जोपर्यंत दोन्ही संबंधित पक्षांद्वारा आपसांत समझौता होऊन दलितांच्या प्रतिनिधीस हटविण्याचा सर्वसंमत निर्णय होत नाही, तोपर्यंत प्रांतीय व केंद्रीय कार्यकारिणीमध्ये दलितांच्या जागांचे प्रतिनिधित्व कलम १ व ४ मध्ये दिले आहे त्याप्रमाणे अंमलात असेल. # केंद्रीय व प्रांतिक कार्यकारिणींच्या निवडणुकीत दलितांचा मतदानाचा अधिकार लोथियन समितीच्या अहवालानुसार असेल. # दलितांना स्थानिक निवडणुका व सरकारी नोकरीसाठी जातीय कारणामुळे डावलल्या जाऊ नयेत. पात्रता असलेल्या प्रत्येक दलितास नोकरीत घ्यावे. # सर्व प्रांतांत शैक्षणिक अनुदान देऊन दलितांना मुख्य प्रवाहात आणण्याचे काम करण्यात यावे.<ref>{{Cite book|title=आधुनिक महाराष्ट्राचा इतिहास|last=गाठाळ|first=डॉ. एस.एस.|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=२०१९|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=४२७ ते ४३०|language=मराठी}}</ref> == राजकीय कारकीर्द == [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar delivering a speech.jpg|thumb|एका सभेत भाषण करतांना आंबेडकर]] आंबेडकर हे राजनितीज्ञ होते, त्यांना भारतीय इतिहासातील एक आघाडीचे राजकारणी म्हणूनही ओळखले जाते. आंबेडकरांनी इ.स. १९१९ पासून सामाजिक व राजकीय क्षेत्रांमध्ये काम करायला सुरू केले होते. इ.स. १९५६ पर्यंत त्यांना अनेक राजकीय पदांवर नियुक्त केले गेले. === मुंबई विधानपरिषदेचे सदस्य (१९२६ – १९३७) === डिसेंबर १९२६ मध्ये मुंबईचे गव्हर्नर [[हेनरी स्टॅव्हले लॉरेन्स]] यांनी त्यांना [[मुंबई विधानपरिषद|मुंबई विधानपरिषदेचे]] (बॉम्बे लेजिस्लेटिव्ह काउन्सिल) सदस्य म्हणून नेमले. तेथे त्यांनी अनेकदा आर्थिक विषयांवर भाषणे दिली. ते १९३६ पर्यंत मुंबई विधानपरिषदेचे सदस्य होते.<ref>{{Cite book|title=Dr. Bhimrao Ramji Ambedkar (Vol. 7)|last=Khairmode|first=Changdev Bhawanrao|publisher=Maharashtra Rajya Sahilya Sanskruti Mandal, Matralaya|year=1985|isbn=|location=Mumbai|pages=273|language=Marathi}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ambedkar.org/ambcd/13A.%20Dr.%20Ambedkar%20in%20the%20Bombay%20Legislature%20PART%20I.htm|title=13A. Dr. Ambedkar in the Bombay Legislature PART I}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=AeGQ8Bnn3XwC&pg=PA231&lpg=PA231&dq=In+1926,+Ambedkar+was+appointed+as+a+member+of+the+Bombay+Legislature&source=bl&ots=by41UAOG17&sig=ACfU3U3_d32QkngHTej8KecSCmneqml_tw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwilwPjQkOnjAhUjH48KHUgDAL4Q6AEwEnoECAoQAQ#v=snippet&q=Dec.+1926+the+Bombay+Legislative+Council&f=false|title=Ambedkar and His Writings: A Look for the New Generation|first=Raj|last=Kumar|date=9 August 2008|publisher=Gyan Publishing House|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1920s.html|title=1920s|website=www.columbia.edu}}</ref> अस्पृश्यांना कोणतेही राजकीय अधिकार नसतानाही त्याना [[इ.स. १९३०]] मध्ये [[लंडन]] येथे भरलेल्या पहिल्या [[गोलमेज परिषद]]ेस अस्पृश्यांचे प्रतिनिधी म्हणून आमंत्रण दिले गेले. या परिषदेत त्यांनी भारतातील अस्पृश्यांच्या परिस्थितीबद्दल आवाज उठवला आणि अस्पृश्यता निर्मूलनाची मागणी केली. त्यांनी पहिल्या व दुसऱ्या गोलमेज परिषदांमध्ये दलित वर्गाच्या मूलभूत हक्कांचा एक जाहीरनामा तयार केला आणि अल्पसंख्याकांसाठी नेमलेल्या समितीसमोर सादर केला. त्या जाहीरनाम्यात अस्पृश्यांना स्वतंत्र मतदार संघाची मागणी केली होती. हा जाहिरनामा ब्रिटिश सरकारने मान्य केला. परंतु [[महात्मा गांधी]] यांनी स्वतंत्र्य मतदार संघाच्या संकल्पनेस प्रखर विरोध केला व [[पुणे]] येथील [[येरवडा कारागृह|येरवडा कारागृहात]] त्याविरुद्ध आमरण उपोषण सुरू केले. याचे पर्यवसान [[पुणे करार|पुणे करारात]] झाला.<ref name="auto39">{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४३|language=मराठी}}</ref> === स्वतंत्र मजूर पक्ष, आणि मुंबई विधानसभेचे सदस्य व विरोधी पक्षनेते (१९३७ – १९४२) === {{मुख्यलेख|स्वतंत्र मजूर पक्ष}} 'कोणत्याही समाजात त्या देशातील सर्वसामान्य जनतेचा जीवनमार्ग हा राजकीय परिस्थितीने घडविलेला असतो. राजकीय सत्ता जनतेच्या आकांक्षांना मूर्त रूप देत असते. ती ज्यांच्या हातात असते त्यांना आपल्या आशा-आकांक्षांना मूर्त रूप देण्याची संधी प्राप्त होते. सत्ता त्यांचीच बटीक बनत असते.' हे आंबेडकरांनी जाणले. “या देशातील काँग्रेस पक्षाचे नेतृत्व भांडवलदार, जमिनदार व ब्राह्मणवर्ग यांच्या हातात असल्याने, राजकीय सत्ता त्यांच्याच हाती जाईल व येथील दलित कष्टकरी समाज गुलामासारखा राबविला जाईल,' असे आंबेडकरांना वाटत होते. असे होऊ नये यासाठी त्यांनी लोकशाही मूल्यांवर आधारित असणारा 'स्वतंत्र मजूर पक्ष' स्थापन करण्याचा निर्णय घेतला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी स्थापन केलेला स्वतंत्र मजूर पक्ष जडण घडण आणि धोरण|last=कीर्ती|first=विमल|publisher=प्रबोधन प्रकाशन|year=२५ डिसेंबर १९७९|isbn=|location=नागपूर|pages=१५ (प्रथम आवृत्ती)}}</ref> अस्पृश्य वर्गांची स्वतंत्र्य राजकीय ओळख प्रस्थापित करण्यासाठी आंबेडकरांनी इ.स. १९३६ मध्ये [[स्वतंत्र मजूर पक्ष]]ाची (इंडिपेन्डन्ट लेबर पार्टी) स्थापना केली.<ref name="auto39" /> [[फेब्रुवारी १७|१७ फेब्रुवारी]] [[इ.स. १९३७|१९३७]] मध्ये [[मुंबई इलाखा|मुंबई इलाख्याच्या]] प्रांतिक विधानसभा निवडणुकीत त्यांच्या प्रयत्नांमुळे या पक्षाचे १७ पैकी १५ उमेदवार निवडून आले. १५ विजयी उमेदवारांपैकी १३ स्वतंत्र मजूर पक्षाचे तर २ हे स्वतंत्र मजूर पक्षाने पाठिंबा दिलेले उमेदवार होते. पक्षाला मिळालेले हे यश सर्वाधिक होते.<ref name="auto53">{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/wanchitanche-vartaman-news/sukhadeo-thorat-article-about-ambedkar-movement-1749355/|title=विचारधारेपासून दुरावणारी आंबेडकरी चळवळ|date=13 सप्टेंबर 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |last1=Jaffrelot |first1=Christophe |title=Dr Ambedkar and Untouchability: Analysing and Fighting Caste |year=2005 |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |location=London |isbn=1-85065-449-2 |pages=76–77 }}</ref> यावेळी आंबेडकरांची सुद्धा मुंबई विधानसभेचे सदस्य (आमदार) म्हणून निवड झाली. सन १९४२ पर्यंत ते विधानसभेचे सदस्य राहिले आणि यादरम्यान त्यांनी मुंबई विधानसभेत विरोधी पक्षनेते म्हणूनही काम केले.<ref name="auto39" /><ref>{{Cite book|title=Dr. Bhimrao Ramji Ambedkar (Vol. 7)|last=Khairmode|first=Changdev Bhawanrao|publisher=Maharashtra Rajya Sahilya Sanskruti Mandal, Matralaya|year=1985|isbn=|location=Mumbai|pages=245|language=Marathi}}</ref><ref>{{cite book |last1=Jaffrelot |first1=Christophe |title=Dr Ambedkar and Untouchability: Analysing and Fighting Caste |year=2005 |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |location=London |isbn=978-1-85065-449-0 |pages=76–77 }}</ref> १९३७मध्ये झालेल्या मुंबई विधानसभेच्या निवडणुकीत आंबेडकरांच्या विरुद्ध काँग्रेसने पहिले दलित क्रिकेट खेळाडू [[पी. बाळू|बाळू पालवणकरांना]] मैदानात उतरले होते. बाळूंनी निवडणूक लढवावी हा वल्लभभाई पटेलांचा आग्रह होता. या चुरशीच्या निवडणुकीत डॉ. आंबेडकरांना १३,२४५ तर बाळू यांना ११,२२५ मते मिळाली. या निवडणुकीत [[पा.ना. राजभोज]] सुद्धा उभे राहिले होते. पुणे करार घडवून आणण्यात दाक्षिणात्य सामाजिक नेते [[एम.सी. राजा]] आणि [[बाळू पालवणकर]] यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/marathi/india-56751129|title=BBC News मराठी|language=mr}}</ref> ==== नेहरू व बोस यांच्याशी पहिल्यांदा भेटी ==== ऑक्टोबर १९३९ मध्ये आंबेडकरांची [[जवाहरलाल नेहरू]] यांचेशी पहिल्यांदा भेट झाली, तर २२ जुलै १९४० रोजी मुंबईत त्यांची [[सुभाषचंद्र बोस]] यांचेशी भेट झाली होती.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=boCDDwAAQBAJ&pg=RA2-PA1942&lpg=RA2-PA1942&dq=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0+%E0%A4%B5+%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0+%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%B8&source=bl&ots=s_oztjMot6&sig=ACfU3U2W0-B9SUdAwABfr0Hp2gGOL4UHjw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjlyqT_-p3nAhXl7HMBHUY6DYYQ6AEwDXoECAgQAQ#v=onepage&q=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0%20%E0%A4%B5%20%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%B8&f=false|title=Dr. Ambedkar : Jeevan Darshan|last=Makwana|first=Kishor|date=|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=978-93-5322-167-6|language=hi}}</ref> === शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन आणि ब्रिटिश भारताचे केंद्रीय मजूरमंत्री (१९४२ ते १९४६) === [[चित्र:A photograph of the election manifesto of the All India Scheduled Caste Federation, the party founded by Dr Ambedkar.jpg|thumb|right|300px|[[शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन|अखिल भारतीय दलित फेडरेशनचे]] निवडणूक घोषणापत्र, १९४६]] आपल्या राजकीय पक्षास राष्ट्रीय स्वरूप देण्यासाठी व सर्व अनुसूचित जातींना या पक्षाच्या झेंड्याखाली आणण्यासाठी त्यांनी '[[शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन|ऑल इंडिया शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन]]'ची (अखिल भारतीय अनुसूचित जाती महासंघाची) [[इ.स. १९४२]] मध्ये स्थापना केली.<ref name="auto39" /> शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन ही एक सामाजिक-राजकीय संघटना होती, या संस्थेचा प्रमुख उद्देश दलित-शोषित समाजाच्या हक्कांच्या मोहिमांसाठी होता. इ.स. १९४२ ते १९४६ या कालावधीत आंबेडकरांनी तत्कालीन भारताचे मध्यवर्ती सरकार असलेल्या संरक्षण सल्लागार समिती व व्हाईसरॉयच्या कार्यकारी समितीमध्ये कामगारमंत्री किंवा मजूरमंत्री म्हणून काम केले.<ref name="Sadangi">{{Cite book|दुवा=https://books.google.com/books?id=maFRVrOe1PQC&pg=PA239&dq=Scheduled+Castes+Federation&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjGk7_u-_fjAhXEbSsKHYrqCno4ChDrATABegQIARAK#v=onepage&q=Scheduled+Castes+Federation&f=false |title=Emancipation of Dalits and Freedom Struggle |last=Sadangi|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|via=Google Books|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=|first=Himansu Charan|date=13 August 2008|publisher=Gyan Publishing House}}</ref><ref name="Keer">{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&printsec=frontcover&dq=Scheduled+Castes+Federation&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjGk7_u-_fjAhXEbSsKHYrqCno4ChDrATAGegQIARAk#v=snippet&q=Scheduled+Castes+Federation&f=false|title=Dr. Ambedkar: Life and Mission|first=Dhananjay|last=Keer|date=13 August 1971|publisher=Popular Prakashan|via=Google Books}}</ref><ref name=autogenerated2>{{cite book |last1=Jaffrelot |first1=Christophe |title=Dr Ambedkar and Untouchability: Analysing and Fighting Caste |year=2005 |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |location=London |isbn=1-85065-449-2 |page=5 }}</ref> आंबेडकर हे १९४२ ते १९४६ दरम्यान व्हाइसरॉयच्या एक्झिक्युटिव्ह कौन्सिलमध्ये (कार्यकारी मंडळामध्ये) अर्थात ब्रिटिश भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळात कॅबिनेट मंत्री होते. त्यांच्याकडे कामगार खाते, ऊर्जा खाते आणि पाटबंधारे खाते होते. कामगार मंत्री, ऊर्जामंत्री व पाटबंधारे मंत्री म्हणून आंबडकरांनी केलेले काम आधुनिक भारताच्या उभारणीसाठी महत्त्वाचे ठरले आहे. कामगार, पाणी व वीज संबंधात आंबेडकरांनी अनेक उपाय योजना राबवल्या. ऊर्जा साक्षरता व जल साक्षरता यावरही त्यांनी लेखन व मार्गदर्शन केलेले आहे.<ref name="Keer"/><ref name=autogenerated2/><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com.au/books?id=maFRVrOe1PQC&pg=PA239&dq=Scheduled+Castes+Federation&hl=en&sa=X&redir_esc=y|title=Emancipation of Dalits and Freedom Struggle|last=Sadangi|first=Himansu Charan|date=2008|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-8205-481-3|language=en}}</ref> आंबेडकरांनी [[भारतीय स्वातंत्र्यलढा|भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात]] सक्रियपणे भाग घेतला होता.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/hindi/news/2011/03/110331_history_this_day_akd|title=इतिहास के पन्नों से : भारत में दलाई लामा, अंबेडकर को भारत रत्न|website=BBC News हिंदी|url-status=live|accessdate=25 एप्रिल 2019}}</ref> पाकिस्तानची मागणी करणाऱ्या [[अखिल भारतीय मुस्लिम लीग|मुस्लिम लीगच्या]] [[लाहोर ठराव|लाहोर ठरावाच्या]] (१९४०) अनुसरणानंतर आंबेडकरांनी [[थॉट्स ऑन पाकिस्तान]] (पाकिस्तानवरील विचार) या नावाने ४०० पानांचे पुस्तक लिहिले व त्यात त्यांनी "[[पाकिस्तान]]" या संकल्पनेचे विश्लेषण केले. त्यांनी मुस्लिम लीगच्या [[मुसलमान]]ांसाठी वेगळा देश पाकिस्तानच्या मागणीवर टीका करीत ''हिंदूंनी मुस्लिमांच्या पाकिस्तानला स्वीकारले पाहिजे'' असा युक्तिवादही केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.nihcr.edu.pk/Latest_English_Journal/Pjhc%2035-2,%202014/4%20Punjab%20Boundary%20Line,%20Zulfiqar%20Ali.pdf|title=Wayback Machine|date=2018-04-02|website=web.archive.org|access-date=2021-06-05|archive-date=2018-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402094202/http://www.nihcr.edu.pk/Latest_English_Journal/Pjhc%2035-2,%202014/4%20Punjab%20Boundary%20Line,%20Zulfiqar%20Ali.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{citation |last=Dhulipala |first=Venkat |title=Creating a New Medina |url=https://books.google.com/books?id=1Z6TBQAAQBAJ&pg=PR2 |date=2015 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-05212-3 |ref={{sfnref|Dhulipala, Creating a New Medina|2015}} |pp=124,&nbsp;134,&nbsp;142–144,&nbsp;149}}</ref> === संविधान सभेचे सदस्य (१९४६ – १९५०) === आंबेडकरांनी स्थापन केलेला राजकीय पक्ष '[[शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन|ऑल इंडिया शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन]]' (अखिल भारतीय अनुसूचित जाती संघ) १९४६ मध्ये [[भारतीय संविधान सभा|भारतीय संविधान सभेसाठीच्या]] झालेल्या निवडणुकीत उत्तम कामगिरी करु शकला नाही. नंतर आंबेडकर मुस्लिम लीगची सत्ता असलेल्या बंगाल प्रांताच्या (आजचा [[बांगलादेश]]) मतदार संघातून संविधान सभेत निवडून गेले. ऑगस्ट १९४७ मध्ये आंबेडकरांची राज्यघटनेच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती झाली आणि त्यांच्या अध्यक्षतेखाली तयार झालेली [[भारताची राज्यघटना]] २६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आली. भारतीय राज्यघटनेच्या निर्मितीत मोठे योगदान दिल्यामुळे आंबेडकरांना "भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार" म्हणून ओळखले जाते. स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर नेहरूंच्या मंत्रिमंडळात डॉ. आंबेडकरांना [[भारताचे कायदा व न्यायमंत्री]] म्हणून नियुक्त करण्यात आले. मात्र त्यांनी संसदेत मांडलेल्या [[हिंदू कोड बिल]]ास विरोध झाल्याने ते नेहरूंच्या मंत्रिमंडळातून राजीनामा देऊन बाहेर पडले.<ref>{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४२ आणि १४३|language=मराठी}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.firstpost.com/india/attention-sanghis-when-the-muslim-league-rescued-ambedkar-from-the-dustbin-of-history-2196678.html|title=Attention BJP: When the Muslim League rescued Ambedkar from the 'dustbin of history' - Firstpost|date=2015-09-20|website=web.archive.org|access-date=2021-06-05|archive-date=2015-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920032027/http://www.firstpost.com/india/attention-sanghis-when-the-muslim-league-rescued-ambedkar-from-the-dustbin-of-history-2196678.html|url-status=bot: unknown}}</ref> === भारताचे केंद्रीय कायदा व न्यायमंत्री (१९४७ – १९५१) === [[चित्र:Dr. Ambedkar being sworn in as Minister of Law, 1947. V. N. Gadgil sitting next to him and Sir Servapalli Radhakrishnan on the extreme right.jpg|thumb|300px|सप्टेंबर १९४७ मध्ये स्वंतत्र भारताचे कायदेमंत्री पदाची शपत घेताना बाबासाहेब आंबेडकर. व्ही.एन. गाडगिळ त्यांच्या बाजूला बसलेले आणि [[सर्वपल्ली राधाकृष्णन]] सर्वात उजवीकडे]] [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar being sworn in as independent India’s first Law Minister by President Dr. Rajendra Prasad, Prime Minister Jawaharlal Nehru looks on May 8, 1950.jpg|right|thumb|300px| मे १९५० रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना प्रजासत्ताक भारताचे पहिले कायदा व न्यायमंत्री म्हणून शपत देतांना राष्ट्रपती [[राजेंद्र प्रसाद]] व सोबत पंतप्रधान [[जवाहरलाल नेहरू]]]] [[चित्र:The first Cabinet of independent India.jpg|right|thumb|300px|३१ जानेवारी १९५० रोजी राष्ट्रपतींसह प्रजासत्ताक भारताच्या पहिल्या मंत्रीमंडळाचे छायाचित्र. मंत्रीमंडळातील सहकाऱ्यांसोबत कायदामंत्री डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (बसलेल्यापैकी डावीकडून पहिले), मध्यभागी राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद, त्यांच्या उजवीकडे पंतप्रधान [[जवाहरलाल नेहरू]] व इतर मंत्री]] ब्रिटिश संसदेने भारताच्या स्वातंत्र्याचा ठराव १५ जुलै १९४७ रोजी स्वीकृत केल्यानंतर ३ ऑगस्ट, १९४७ रोजी भारताच्या मंत्रिमंडळातील मंत्र्यांची नावे जाहीर झाली. त्यात डॉ. आंबेडकरांची कायदे व न्यायमंत्री म्हणून नियुक्ती होती. यानंतर आंबेडकर संविधान समितीचे अध्यक्ष आणि कायदा व न्याय मंत्री अशी दुहेरी जबाबदारी पार पाडत होते. १५ ऑगस्टला देश स्वतंत्र झाल्यावर पंतप्रधान नेहरूंच्या नेतृत्वाखाली सप्टेंबर १९४७ मध्ये स्वतंत्र भारताचे पहिले कायदेमंत्री म्हणून आंबेडकरांनी पदाची शपथ घेतली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=सुरवाडे|first=विजय|publisher=वैभव प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कल्याण जि. ठाणे|pages=४५|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांनी सप्टेंबर १९४७ ते ऑक्टोबर १९५१ दरम्यान या पदावर कार्य केले. [[मुंबई]]तील वकिलांच्या संस्थेने ६ ऑगस्ट, १९४७ रोजी स्वतंत्र भारताच्या पहिल्या मंत्रिमंडळातील मंत्री म्हणून त्यांचा सत्कार केला. डॉ. आंबेडकरांनी २७ सप्टेंबर, १९५१ रोजी मंत्रीपदाचा राजीनामा पंतप्रधान नेहरूंकडे पाठविला. नेहरुंनी तो त्याच दिवशी स्वीकारला पण १ ऑक्टोबर, १९५१ रोजी आंबेडकरांनी नेहरूंना पत्र पाठवून अशी विनंती केली की ६ ऑक्टोबर, १९५१ रोजी लोकसभेत आपल्या राजीनाम्याविषयी निवेदन करेपर्यंत हा राजीनामा तहकूब समजावा. ४ ऑक्टोबर, १९५१ रोजी नेहरूंनी आंबेडकरांना त्यांची विनंती मान्य केल्याचे कळवले. ६ ऑक्टोबर, १९५१ रोजी सकाळी १० ते ११ वाजण्याच्या दरम्यान लोकसभेत आंबेडकर आपले राजीनाम्याचे निवेदन वाचून दाखविणार होते. परंतु लोकसभेचे उपसभापती [[अनंतशयनम अय्यंगार]] यांनी सायंकाळी ६ वाजता निवेदन वाचण्याचा आदेश दिला. वेळेतील हा बदल आंबेडकरांना अन्यायकारक वाटल्यामुळे ते रागातच लोकसभेतून बाहेर पडले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२६१|language=मराठी}}</ref> लोकसभेबाहेर त्यांनी आपले राजीनाम्यासंबंधीचे लिखित निवेदन वर्तमानपत्रांच्या प्रतिनिधींना दिले. त्या निवेदनात आंबेडकरांनी आपल्या राजीनाम्यामागची कारणे दिली होती.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२६१ व २६४|language=मराठी}}</ref><ref name="auto31">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/hindi/india/2016/04/160414_ambedkar_un_birth_century_cj_tk|title=‘असल उपचार है हिंदू शास्त्रों की पवित्रता का नाश’|website=BBC News हिंदी}}</ref> === राज्यसभा सदस्य (१९५२ – १९५६) === आंबेडकरांनी [[पहिली लोकसभा|१९५२ची पहिली भारतीय लोकसभा निवडणूक]] [[उत्तर मुंबई (लोकसभा मतदारसंघ)|बॉम्बे उत्तरमधून]] लढविली. त्यात ते त्यांचे माजी सहाय्यक आणि [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस पक्षाचे]] उमेदवार [[नारायण सदोबा काजरोळकर]] यांच्याकडून पराभूत झाले. त्यानंतर १९५२ मध्ये आंबेडकर [[राज्यसभा सभासद|राज्यसभेचे सदस्य]] झाले. सन १९५४ मध्ये [[भंडारा जिल्हा|भंडारा]] येथून झालेल्या पोटनिवडणुकीत त्यांनी पुन्हा लोकसभेत प्रवेश करण्याचा प्रयत्न केला, परंतु ते तिसऱ्या स्थानावर राहिले. यातही काँग्रेस पक्षाचा उमेदवार विजयी झाला. सन १९५७ मध्ये झालेल्या दुसऱ्या सार्वत्रिक लोकसभा निवडणूकीपर्यंत आंबेडकर यांचे निधन झाले होते. आंबेडकरांनी दोन मुदतींसाठी [[भारतीय संसद]]ेचे वरिष्ठ सभागृह असलेल्या राज्यसभेत मुंबई राज्याचे प्रतिनिधित्व केले. राज्यसभा सदस्य म्हणून त्यांचा पहिला कार्यकाळ ३ एप्रिल १९५२ ते २ एप्रिल १९५६ दरम्यान होता आणि त्यांचा दुसरा कार्यकाळ ३ एप्रिल १९५६ ते २ एप्रिल १९६२ दरम्यान होता. दुसऱ्या कार्यकाळाच्या मुदतीतच ६ डिसेंबर १९५६ रोजी त्यांचे निधन झाले.<ref>{{cite web|title=Alphabetical List Of Former Members Of Rajya Sabha Since 1952|url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx|publisher=Rajya Sabha Secretariat, New Delhi|accessdate=5 March 2019}}</ref> === रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया === आंबेडकरांनी "शेड्युल्ड कास्ट फेडरेशन" बरखास्त करून [[भारतीय रिपब्लिकन पक्ष|रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया]] स्थापन करण्याची घोषणा १९५६ मध्ये केली होती. हा पक्ष स्थापन होण्यापूर्वीच त्यांचे निधन झाल्यानंतर त्यांच्या अनुयायांनी व कार्यकर्त्यांनी पक्ष स्थापन करण्याची योजना आखली. पक्ष स्थापन करण्यासाठी १ ऑक्टोबर १९५७ रोजी [[नागपूर]] येथे अध्यक्षीय मंडळाची बैठक झाली. या बैठकीत [[एन. शिवराज]], [[यशवंत आंबेडकर]], पी.टी. बोराळे, ए.जी. पवार, दत्ता कट्टी, [[दा.ता. रुपवते]] हे हजर होते. तिसऱ्या दिवशी ३ ऑक्टोबर १९५७ रोजी रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडियाची स्थापना झाली. [[एन. शिवराज]] यांची पक्षाचे अध्यक्ष म्हणून निवड करण्यात आली.<ref>{{Cite book|title=सूर्यपुत्र यशवंत आंबेडकर|last=खोब्रागडे|first=फुलचंद|publisher=संकेत प्रकाशन|year=२०१४|isbn=|location=नागपूर|pages=२० व २१|language=मराठी}}</ref> १९५७ साली दुसऱ्या लोकसभेत या पक्षाचे नऊ सदस्य निवडले गेले. आंबेडकरांचा या पक्षाला मिळालेले हे सर्वाधिक यश होय.<ref name="auto53" /> == शैक्षणिक कार्य == आंबेडकर हे उच्चविद्याविभूषित [[शिक्षणतज्ज्ञ]] होते. "शिक्षण हे वाघिणीचे दूध आहे, आणि जो ते प्राशन करेल तो वाघासारखा गुरगुरल्याशिवाय राहणार नाही." असे त्यांनी लिहिलेले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/jalgaon/dr-babasaheb-ambedkar-says-education-milk-wagheen/|title=डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर म्हणत, शिक्षण हे वाघिणीचे दूध...|last=author/lokmat-news-network|date=2019-12-01|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/nagpur/nagpur-satyapal-maharaj-column/articleshow/61989657.cms|title=जीवन शिक्षण गरजेचे!|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=YoCDDwAAQBAJ&pg=PT97&lpg=PT97&dq=%E0%A4%A1%E0%A5%89.+%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0+%E0%A4%B5+%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6&source=bl&ots=wafbE-SU6e&sig=ACfU3U1SwkgoasTORin6ywlDMDSdp94ZXA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjSo722-p3nAhUAIbcAHQL1Dfo4FBDoATAIegQICRAB|title=Dr. Ambedkar : Aayaam Darshan|last=Makwana|first=Kishor|date=2001-01-01|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=978-93-5322-165-2|language=hi}}</ref> ''प्राचीन हिंदू समाजातील जातीच्या नियमांनुसार कनिष्ठ जातींना शिक्षण घेण्याचा हक्क नव्हता तर केवळ उच्च जातींना शिक्षणाचा अधिकार होता. त्यामुळे कनिष्ठ जातींची स्थिती जवळपास गुलामासारखीच झाली होती. शिक्षणामुळेच कनिष्ठ जातींची स्थिती सुधारेल'' असा विचार करून आंबेडकरांनी शैक्षणिक कामे केली.<ref name="auto2">{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४३ व १४४|language=मराठी}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2017/10/ambedkars-thoughts-on-education-an-overview-hindi/|title=आंबेडकर : हाशियाकृत समाज के शिक्षाशास्त्री|last=मीणा|first=Meenakshi Meena मीनाक्षी|date=2017-10-21|website=फॉरवर्ड प्रेस|language=hi-IN|access-date=2021-06-05}}</ref> === शैक्षणिक जागृती === आंबेडकरांच्या मते हजारो वर्षांपासून शिक्षण नाकारलेल्या कनिष्ठ जातींमध्ये अज्ञान व निरक्षरता होती. यामुळे त्यांचे उच्च जाती हलक्या प्रतीची कामे स्वतः न करता कनिष्ठ जातींकडून सक्तीने करून घेत. आंबेडकरांनी कनिष्ठ जातींना त्यांच्या या दयनीय स्थितीचे कारण शिक्षणाचा अभाव हेच आहे याची जाणिव आंबेडकरांनी करून दिली. कनिष्ठ जातींच्या लोकांनी त्यांच्या मुलांना शाळेत पाठवावे यासाठी आंबेडकरांनी त्यांना प्रोत्साहन दिले. या मुलांना शिष्यवृत्ती, गणवेश, भोजन व निवारा अशा सुविधा पुरविण्याचा प्रयत्न केला. त्यांनी आपल्या अनुयायांना "शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा" असा संदेश दिला.<ref name="auto2" /> === बहिष्कृत हितकारिणी सभेची स्थापना === {{मुख्य|बहिष्कृत हितकारिणी सभा}} कनिष्ठ जातीतील लोकांमध्ये शिक्षणाचा प्रसार व्हावा व त्यांची सामाजिक-आर्थिक स्थिती सुधारावी म्हणून २० जुलै १९२४ रोजी [[मुंबई]] येथे डॉ. आंबेडकरांनी [[बहिष्कृत हितकारिणी सभा]] या संस्थेची स्थापना केली. या संघटनेच्या वतीने [[सोलापूर]] येथे [[४ जानेवारी]], [[इ.स. १९२५]] रोजी एक वसतिगृह सुरू करून दलित, गरीब विद्यार्थ्यांना निवास, भोजन, कपडे व शैक्षणिक, साधनसामग्री पुरवली. आंबेडकरांनी या वसतिगृहास [[सोलापूर]] नगरपालिकेकडून रू. ४००००/–चे अनुदान मिळवून दिले. या संस्थेने ''सरस्वती विलास'' नावाचे मासिक व एक मोफत वाचनालयही सुरू केले.<ref name="auto4">{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४४|language=मराठी}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Dr. Ambedkar Life And Mission|last=Keer|first=Dhanajay|publisher=Popular Prakashan|year=1995|isbn=|locationMumbai=|pages=62}}</ref> === दलित शिक्षणसंस्थेची स्थापना === {{मुख्य|डिप्रेस्ड क्लासेस एज्युकेशन सोसायटी}} १४ जून १९२८ रोजी आंबेडकरांनी दलित शिक्षणसंस्थेची स्थापना केली. दलितांच्या माध्यमिक शिक्षणाची सोय करणे हे या संस्थेचे मुख्य ध्येय होते. माध्यमिक शिक्षणाची जबाबदारी पेलण्यास ही संस्था समर्थ नसल्याने दलित विद्यार्थ्यांना वसतिगृहाची सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी [[मुंबई]] सरकारने या संस्थेस मदत करावी असे आवाहन आंबेडकरांनी केले. त्यामुळे मुंबईच्या गव्हर्नरने ८ ऑक्टोबर, १९२८ रोजी माध्यमिक शाळेतील विद्यार्थ्यांसाठी ५ वसतिगृहे मंजूर केली. तसेच गव्हर्नरने दरमहा रू. ९०००/–चे अनुदानही वसतिगृहांना खर्चासाठी मंजूर केले. जेव्हा ही रक्कम खर्चासाठी अपूरी पडू लागली तेव्हा डॉ. आंबेडकर यांनी [[मुस्लिम]] व [[पारशी]] समुदायातील धर्मादाय संस्थांकडून व इतर काही देणगीदारांकडून आर्थिक मदत मिळवली.<ref name="auto4" /> === पीपल्स एज्युकेशन सोसायटीची स्थापना === {{मुख्य|पीपल्स एज्युकेशन सोसायटी}} अस्पृश्यांसह निम्न मध्यमवर्गास उच्च शिक्षण देण्यासाठी आंबेडकर यांनी ८ जुलै, १९४५ रोजी [[पीपल्स एज्युकेशन सोसायटी]] या शैक्षणिक संस्थेची स्थापना केली.<ref name="auto15">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/lokprabha/peoples-education-society-and-dr-babasaheb-ambedkar-144407/|title=बाबासाहेबांच्या संस्थांचा राजकीय आखाडा!|दिनांक=2013-07-05|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> आंबेडकरांनी या संस्थेच्यावतीने सन १९४६ मध्ये [[मुंबई]]त सिद्धार्थ कला व विज्ञान महाविद्यालय, सन १९५० मध्ये [[औरंगाबाद]] येथे [[मिलिंद महाविद्यालय]], सन १९५३ मध्ये मुंबईत सिद्धार्थ वाणिज्य व अर्थशास्त्र महाविद्यालय तर सन १९५६ मध्ये मुंबईत [[सिद्धार्थ कॉलेज ऑफ लॉ, मुंबई|सिद्धार्थ विधी महाविद्यालय]] सर्व समाजांसाठी सुरू केले.<ref name="auto4" /> सध्या देशभरात या संस्थेची ३० पेक्षा जास्त महाविद्यालये आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/lokprabha/peoples-education-society-and-dr-babasaheb-ambedkar-144407/|title=बाबासाहेबांच्या संस्थांचा राजकीय आखाडा!|date=2013-07-05|website=Loksatta|language=mr-IN|access-date=2021-06-05}}</ref> == स्त्रियांच्या हक्कांसाठी लढा व कार्य == [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar with Women delegates of the Scheduled Caste Federation during the Conference of the Federation on July 8, 1942 at Nagpur..jpg|thumb|८ जुलै १९४२ रोजी नागपूर येथे फेडरेशनच्या परिषदेच्या वेळी अनुसूचित जाती महासंघाच्या महिला प्रतिनिधींसोबत डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] आंबेडकर स्त्रीमुक्तीचे समर्थक होते. त्यांच्यावर तथागत गौतम बुद्धांच्या शिकवणुकीचा आणि महात्मा जोतिबा फुलेंच्या कार्याचा प्रभाव होता. आंबेडकरांच्या मते बुद्ध हेच स्त्री स्वातंत्र्याचे आद्य पुरस्कर्ते होत. ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्त्या आणि अभ्यासक डॉक्टर रूपा कुलकर्णी-बोधी यांच्या मते, ‘भारतीय स्त्रीमुक्तीची खरी वैचारिक बैठक भगवान बुद्धांच्या भक्कम अशा समतावादी तत्त्वज्ञानाच्या पायावर उभी आहे, बाहेरून आयात केलेल्या एखाद्या जेंडर बेस्ड विचारावर नाही! आणि कायद्याएवढेच आंबेडकरांचे महत्त्वाचे योगदान म्हणजे त्यांनी दिलेली ही शुद्ध भारतीय बैठक!’<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.satyahindi.com/opinion/bhimrao-ambedkar-parinirvan-divas-women-empowerment-champion-106146.html|title=महिला आज़ादी के बड़े पैरोकार थे बाबासाहेब आम्बेडकर|website=www.satyahindi.com|language=en|access-date=2021-06-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/nation/bhim-rao-ambedkar-is-hero-of-women-empowerment-despite-he-has-not-face-of-any-women-movement-2669494.html|title=बाबा साहब महिलाओं के भी मुक्तिदाता, फिर भी महिला आंदोलन का प्रतीक न बन सके|website=News18 India|access-date=2021-06-08|archive-date=2021-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608102443/https://hindi.news18.com/news/nation/bhim-rao-ambedkar-is-hero-of-women-empowerment-despite-he-has-not-face-of-any-women-movement-2669494.html|url-status=dead}}</ref><ref name="auto63">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.haribhoomi.com/dr%20ambedkar%20role%20women%20empowerment|title=महिला सशक्तिकरण पर डॉ. भीम राव अंबेडकर का अतुल्य योगदान, जानिए 10 अहम बातें {{!}} Hari Bhoomi|last=haribhoomi.com|date=2016-03-08|website=www.haribhoomi.com|language=hi|access-date=2021-06-08|archive-date=2021-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608102442/https://www.haribhoomi.com/dr%20ambedkar%20role%20women%20empowerment|url-status=dead}}</ref><ref name="auto51">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.prabhasakshi.com/personality/dr-bhimrao-ambedkar-was-a-true-advocate-of-women|title=जयंती विशेष: महिलाओं के सच्चे हिमायती थे डॉ. भीमराव अम्बेडकर|last=Prabhasakshi|date=2021-04-14|website=Prabhasakshi|language=hi|access-date=2021-06-08}}</ref><ref name="auto56">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/nagpur/babasahebs-world-refugee-womens-liberation/|title=बाबासाहेब जागतिक स्त्रीमुक्तीचे उद्धारक|last=author/admin|date=2016-06-20|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2021-06-08}}</ref><ref name="auto61">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/eBooks/Books/Details/4614091926855976695|title=स्त्रियांचे उद्धारक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर-Striyanche Uddharak Dr. Babasaheb Ambedkar by Vasant Rajas - Anand Prakashan, Aurangabad - BookGanga.com|website=www.bookganga.com|access-date=2021-06-08}}</ref> आंबेडकरांच्या मते कोणत्याही समाजाचे मूल्यमापन त्या समाजातल्या स्त्रियांची परिस्थिती कशी आहे, यावरून करता येते. समाजाने स्त्रियांच्या विकासाकडे लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक असल्याची त्यांची आग्रही भूमिका होती. ही समग्र प्रगती केवळ पुरुषांचीच नव्हे, तर स्त्रियांची देखील होणे गरजेचे आहे, हे भान त्यांना विद्यार्थिदशेतच आले होते. ते स्त्री शिक्षणाचे पुरस्कर्ते होते. [[औरंगाबाद]]ला त्यांनी [[मिलिंद महाविद्यालय]]ाची स्थापना केली इथे मुलींनाही प्रवेश दिला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/nazaria-dr-ambedkar-wanted-to-give-women-right-to/articleshow/17493392.cms|title=महिलाओं को हक दिलाना चाहते थे डॉ. आंबेडकर|website=Navbharat Times|language=hi|access-date=2021-06-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.feminisminindia.com/2019/04/19/ambedkar-for-women-rights-hindi/|title=नारीवादी डॉ भीमराव अंबेडकर : महिला अधिकारों के लिए मील का पत्थर साबित हुए प्रयास|last=Arora|first=Jagisha|date=2019-04-18|website=फेमिनिज़म इन इंडिया|language=en-GB|access-date=2021-06-08}}</ref> [[चित्र:Dr Babasaheb Ambedkar in a group photograph with the female activists of 'Ambedkarite Movement'.jpg|thumb|अखिल भारतीय अस्पृश्य महिला परिषद, नागपूर, १९४२]] खाण कामगार स्त्रीला प्रसूती भत्ता, कोळसा खाणीत काम करणाऱ्या स्त्री कामगारांना पुरुषांइतकीच मजुरी, बहुपत्नीत्वाच्या प्रथेला पायबंद, मजूर व कष्टकरी स्त्रियांसाठी २१ दिवसांची किरकोळ रजा, एका महिन्याची हक्काची रजा, दुखापत झाल्यास नुकसान भरपाई आणि २० वर्षांची सेवा झाल्यावर निवृत्तिवेतनाची तरतूद यांसारख्या महत्त्वाच्या निर्णयांचा उल्लेख करायला हवा. कामगार किंवा नोकरी करणाऱ्या स्त्रीला प्रसूती रजा मिळवून देणारे आंबेडकर हे जगातील पहिले व्यक्ती आहेत, भारतानंतरच अनेक वर्षांनी इतर देशातील महिलांना प्रसूती रजा मंजूर झाल्या आहेत.<ref name="auto58">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.theprint.in/opinion/women-movement-and-baba-saheb-ambedkar-views-on-that/48725/|title=महिला आंदोलन और बाबा साहेब आंबेडकर की विचार दृष्टि|last=सिंह|first=डॉ मुख्तयार|date=2019-03-08|website=ThePrint Hindi|language=en-US|access-date=2021-06-08}}</ref><ref name="auto54">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thelallantop.com/tehkhana/babasaheb-bhimrao-ambdekar-was-the-real-hero-of-women-empowerment-in-india/|title=आंबेडकर: महिला सशक्तीकरण के रियल पोस्टरबॉय|website=LallanTop - News with most viral and Social Sharing Indian content on the web in Hindi|language=hi|access-date=2021-06-08}}</ref> आंबेडकरांनी १९४७ मध्ये कायदे मंत्री असताना [[हिंदू संहिता विधेयक]] अर्थात [[हिंदू कोड बिल]]ाचा प्रस्ताव लोकसभेत मांडला. अस्पृश्यतेचे उच्चाटन, लग्नसंबंधातली स्त्री-पुरुष समानता, स्त्रियांना काडीमोड घेण्याचा अधिकार, वारसाहक्काचे लाभ स्त्रियांनाही देण्याची तरतूद या तत्त्वांचा यात समावेश होता.<ref name="auto58"/><ref name="auto54"/> आंबेडकरांच्या मते सामाजिक न्यायाचा लढा यशस्वी होण्यासाठी हिंदू समाजाच्या वैयक्तिक कायद्यामध्ये जाती व्यवस्था आणि पुरुषप्रधानता यांना नकार देऊन समान वैयक्तिक संबंधांची पायाभरणी करणे आवश्यक होते. या विधेयकाला प्रारंभी पंडित [[जवाहरलाल नेहरू]]ंचा पाठिंबा होता; पण [[काँग्रेस]]मधल्या सनातनी मंडळींचा टोकाचा विरोध आणि येऊ घातलेल्या निवडणुकांमुळे नेहरूंना प्रतिगामी शक्तींसमोर हार पत्करावी लागली. हिंदू कोड बिलाच्या विरोधात [[वल्लभभाई पटेल]] व [[राजेंद्र प्रसाद]] हे नेते प्रमुख होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amarujala.com/columns/blog/hindu-code-bill-dr-babasaheb-ambedkar-significance-importance-nehru-and-the-hindu-code-bill|title=बाबा साहेब और हिंदू कोड बिल: महिलाओं की दशा सुधारने में मील का पत्थर बना एक कदम|website=Amar Ujala|language=hi|access-date=2021-06-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://feminisminindia.com/2016/04/14/feminist-principles-of-dr-b-r-ambedkar/|title=13 Feminist Principles of Dr. B R Ambedkar on #AmbedkarJayanti|last=Team|first=F. I. I.|date=2016-04-13|website=Feminism In India|language=en-GB|access-date=2021-06-08}}</ref> [[संविधान]]ात आर्थिक प्रश्नांवर समान अधिकाराची तत्त्वे समाविष्ट करून अपेक्षित परिणाम होणार नाही, तर त्यासाठी हिंदू संहितेमध्ये सुधारणा करण्याची गरज आहे, असे त्यांचे मत होते. जातीय अन्याय आणि स्त्रियांवर होणारे अन्याय यांमागची मूळ कारणे एकमेकांमध्ये गुंतलेली आहेत, याविषयी आंबेडकर ठाम होते. घटनेला समांतर अशी परिपूर्ण हिंदू संहिता असावी, अशी त्यांची इच्छा होती; पण तसे होऊ शकले नाही. ज्या मतदानाच्या अधिकारासाठी युरोपमधल्या स्त्रियांना संघर्ष करावा लागला तो अधिकार भारतीय स्त्रियांना न मागताच आंबेडकरांनी  दिला. त्यांनी कुटुंबाचे योग्य नियोजन स्त्रियांशीच निगडित असल्याची स्पष्ट भूमिका घेतलेली दिसते.<ref name="auto63"/><ref name="auto51"/> आंबेडकरांनी आपल्या चळवळीत स्त्रियांना आवर्जून सहभागी करून घेतले. १९२७चा महाडचा चवदार तळ्याचा सत्याग्रह, १९३०चा नाशिकचा काळाराम मंदिर सत्याग्रह व १९४२ च्या नागपूरातल्या महिला परिषदेत स्त्रिया मोठ्या संख्येने सहभागी झाल्या होत्या. लग्न ही मुलीच्या प्रगतीमधली अडचण असून मुलीवर ते लादले जाऊ नये, “लग्नानंतर पत्नी ही नवऱ्याची मैत्रीण व समान अधिकार असलेली सहचारिणी असायला हवी. ती नवऱ्याची गुलाम व्हायला नको.” असे ते म्हणत. बायको कशी असावी, याबाबत पुरुषाचे मत घेतले जाते, तद्वतच स्त्रीचेही नवऱ्याविषयीचे मत, आवडी-निवडी विचारत घेतल्या पाहिजेत.<ref name="auto56"/><ref name="auto61"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://satyagrah.scroll.in/article/111044/hindu-code-bill-1955-history|title=हिंदू कोड बिल : महिलाओं को अधिकार दिलाने की इस ईमानदार पहल पर आरएसएस को क्या ऐतराज़ था?|last=भारद्वाज|first=अनुराग|website=Satyagrah|language=hi-IN|access-date=2021-06-08|archive-date=2021-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625160726/https://satyagrah.scroll.in/article/111044/hindu-code-bill-1955-history|url-status=dead}}</ref> स्त्रियांनी आपले हक्क मिळवण्यासाठी स्वतःही पुढे यायला हवे, हा विचार आंबेडकरांनी मांडला. आंबेडकरांचे भारतीय स्त्रियांसाठी अनेक कार्य आहेत. पण अनेक उच्चभ्रू आणि बहुजन समाजातल्या स्त्रिया आंबेडकरांच्या या कार्याविषयी अनभिज्ञ आहेत किंवा याबाबत जाणून घ्यायला तयार नाहीत. काही अभ्यासक व चळवळीतल्या उच्चवर्णीय आणि दलित स्त्रियांनीच आंबेडकरांच्या योगदानाची दखल घेतली असल्याचे दिसून येते. आंबेडकरांनी केवळ दलित स्त्रियांचा विचार केलेला नसून समस्त स्त्रीवर्गाचे प्रश्न ऐरणीवर आणले. हिंदू कोड बिलाच्या माध्यमातून सधन, उच्चभ्रू स्त्रियांचेच कल्याण होणार होते. हिंदू कोड बिलात सुचवलेल्या उपाययोजना पुढे कायद्याच्या रूपाने अमलात आल्या, त्याचा लाभ दलित-बहुजन स्त्रियांपेक्षा उच्चवर्णीय स्त्रियांनाच अधिक प्रमाणात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2016/04/ambedkars-understated-feminism_hindi/|title=आंबेडकर का अल्पज्ञात स्त्रीवाद|last=धारा|first=Lalitha Dhara ललिता|date=2016-04-14|website=फॉरवर्ड प्रेस|language=hi-IN|access-date=2021-06-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.saamana.com/article-on-dr-babasaheb-ambedkar-and-women-empowerment/|title=लेख – डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि महिला सक्षमीकरण {{!}} Saamana (सामना)|last=ऑनलाईन|first=सामना|language=en-US|access-date=2021-06-08|archive-date=2021-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608110953/https://www.saamana.com/article-on-dr-babasaheb-ambedkar-and-women-empowerment/|url-status=dead}}</ref> == हिंदू कोड बिल == [[चित्र:Dr. Ambedkar addressing to students of Siddharth College, Mumbai during the inauguration of 'Students Parliament' on 25 September 1947.jpg|thumb|डॉ. आंबेडकर यांनी मुंबईच्या सिद्धार्थ महाविद्यालयात आयोजित केलल्या विद्यार्थी संसदेत हिंदू कोड बिलाच्या समर्थनात भाषण करताना. कारण विद्यार्थ्यांमध्ये राजकीय विचार रुजावेत यासाठी डॉ. आंबेडकर सतत प्रयत्नशील होते. (११ जून, १९५०)]] {{मुख्य|हिंदू कोड बिल}} भारतात प्राचीन काळापासून पुरुषप्रधान संस्कृती रूढ होती व समाजात स्त्रियांना दुय्यम स्थान होते. [[हिंदू कोड बिल]] (हिंदू सहिंता विधेयक) हे स्त्रीयांच्या सशक्तीकरणासाठी एक पाऊल होते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/ambedkar-was-in-favour-of-hindu-code-bill/articleshow/59906235.cms|title=Ambedkar was in favour of Hindu Code Bill: Jyoti Wankhede – Times of India|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=2018-04-02}}</ref> भारत स्वातंत्र्य झाला तेव्हा हिंदू समाजात पुरुष आणि महिलांना घटस्पोटाचा अधिकार नव्हता. पुरूषांना एकापेक्षा अधिक लग्न करण्याचे स्वतंत्र होते परंतु विधवांना दुसरे लग्न करु शकत नव्हती. विधवांना संपत्तीपासून सुद्धा वंचित ठेवण्यात आले होते.<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=bN9kPv0Dro8][[सर्वव्यापी आंबेडकर]]<span> : राजकीय नेते आंबेडकर : - हिंदू कोड बिल</span></ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=u3McPRRXhm8|title=Pradhanmantri - Episode 5: Hindu Code Bill &#124; ABP News Hindi|via=www.youtube.com}}</ref> हिंदू कोड बील प्रथमतः १ ऑगस्ट १९४६ रोजी संसदेत मांडले गेले परंतु त्यावर कोणतीही संमती झाली नाही. नंतर ११ एप्रिल १९४७ रोजी संविधान सभेत आंबेडकर यांनी ते पुन्हा मांडले. या बिलाने हिंदू धर्मात त्याकाळी असलेल्या कुप्रथांना दूर केले त्या प्रथांचे वर्णन पुढील प्रमाणे, हिंदू धर्मातील "मिताक्षरा" (दायभाग आणि मिताक्षरा या संस्कृत ग्रंथात वारसा हक्काबद्दल मांडणी आहे.) नुसार वारसा हक्काने संपत्ती मुलांकडेच हस्तांतरण होत असे. आंबेडकरांनी हिंदू कोड बिलात सर्वसामान्य महिलांसोबतच विधवा व तिच्या मुलींना देखील समाविष्ट केले. याचाच अर्थ हिंदू कोडबीलातून त्यांनी मुलींना मुलांबरोबरीचा वारसा हक्कात दर्जा देवू केला. हिंदू दायभाग कायद्यानुसार महिलांना तिच्या पतीची संपत्ती विकता येत नसे. अर्थात ती पुढे पतीच्या भावांकडे अथवा मुलांकडे हक्काने जात असे. यावर हिंदू कोड बीलात महिलांना तीच्या पतीच्या मालकीची संपत्ती विकण्याचा अधिकार प्रदान करण्यात आला. हिंदू धर्मात त्याकाळी असलेल्या आणखी एका कुप्रथेनुसार दत्तक घेतलेल्या मुलाला संपत्तीचा अधिकार नसे. तो अधिकार प्रदान करण्याचा हिंदू कोडबीलात मांडला. हिंदू कोड बिलात बहुपत्नीत्व प्रथेला मज्जाव करून एक पत्नीत्वाचा पुरस्कार केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://dalithistorymonth.medium.com/the-hindu-code-bill-babasaheb-ambedkar-and-his-contribution-to-womens-rights-in-india-872387c53758|title=द हिंदू Code Bill — Babasaheb Ambedkar and his Contribution to Women’s Rights in India|last=Month|first=Dalit History|date=2019-04-17|website=Medium|language=en|access-date=2021-06-05}}</ref> संसदेच्या आत व बाहेर विद्रोहाचे वातावरण तयार झाले. सनातनी अनुयायांसह आर्य समाजी पर्यंत आंबेडकरांचे विरोधी झाले.<ref name="auto20">{{Cite web |url=https://m.thewirehindi.com/article/hindu-code-bill-controversy/6046/amp |title=आज ही के दिन 1947 में पेश हुआ हिंदू कोड बिल कट्टरपंथियों ने काटा था बवाल |website=m.thewirehindi.com |access-date=2021-04-06 |archive-date=2021-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205103120/https://m.thewirehindi.com/article/hindu-code-bill-controversy/6046/amp |url-status=dead }}</ref> भारतीय स्वातंत्र्यानंतर [[जवाहरलाल नेहरू]]ंनी कायदेमंत्री डॉ. आंबेडकरांवर हिंदू वैयक्तिक कायद्यास एक समान नागरी कायद्याच्या दृष्टीने पहिले पाऊल म्हणून काम करण्याची जबाबदारी सोपविली. डॉ. आंबेडकरांनी स्वतः एक समिती स्थापन केली. ज्यात ते समितीचे अध्यक्ष होते तर सदस्य के.के. भंडारकर, के.वाय. भांडारकर, कायामंत्री जी.आर. राजगोपाल आणि बॉम्बे बारचे एस.व्ही. गुप्ते होते. इ.स. १९४७ स्वातंत्र्यपूर्व काळात विधानसभेला सादर केलेल्या मसुद्यामध्ये समितीने केवळ किरकोळ बदल केले. पण विधेयक संविधान सभेसमोर ठेवण्यापूर्वी सनातनी हिंदू नेत्यांनी 'हिंदू धर्म धोक्यात आहे' अशी ओरड सुरू केली.<ref name="auto20" /><ref name="auto5">{{Cite web|url=https://satyagrah.scroll.in/article/111044/hindu-code-bill-1955-history|title=हिंदू कोड बिल : महिलाओं को अधिकार दिलाने की इस ईमानदार पहल पर आरएसएस को क्या ऐतराज़ था?|first=अनुराग|last=भारद्वाज|website=Satyagrah|access-date=2021-04-06|archive-date=2021-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625160726/https://satyagrah.scroll.in/article/111044/hindu-code-bill-1955-history|url-status=dead}}</ref> आंबेडकरांनी इ.स. १९४७ पासून सतत ४ वर्षे १ महिना २६ दिवस काम करून हिंदू कोड बिल तयार केले होते. हे बिल संसदेत [[फेब्रुवारी ५|५ फेब्रुवारी]] [[इ.स. १९५१|१९५१]] रोजी संसदेत मांडले. परंतु अनेक हिंदू सदस्यांसह, ज्या काही जणांनी मंत्रिमंडळात पूर्वी मंजूरी दिली होती त्यांनीही आता या बिलाला विरोध केला. ज्यांनी मंत्री मंडळात हिंदू कोड बिलास मंजूरी दिली होती ते तीन सदस्य बी.एन. राव, महामहोपाध्याय आणि गंगानाथ झा हे होत मुलतः या मसुदा समीतीचे अध्यक्ष देखील आंबेडकर असल्यामुळे हिंदू कोड बीलासाठी गठीत केलेल्या समितीची सदस्य संख्या ही डॉ. आंबेडकरांसह ३+१ अशी चार होती. आधीचे हिंदू कोड बीलास त्यांची सहमती होती परंतु डॉ. आंबेडकरांनी त्यावर कोणतीही कार्यवाही झाली नाही म्हणून नव्याने मांडलेल्या बीलाला त्या तीन सदस्यांनी देखील विरोध केला.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Levy|first=Harold Lewis|date=1968|title=Lawyer-Scholars, Lawyer-Politicians and द हिंदू Code Bill, 1921-1956|url=https://www.jstor.org/stable/3053005|journal=Law & Society Review|volume=3|issue=2/3|pages=303–316|doi=10.2307/3053005|issn=0023-9216}}</ref> [[भारताचे राष्ट्रपती]] [[राजेंद्र प्रसाद]], [[भारताचे गृहमंत्री]] व [[भारताचे उपपंतप्रधान|उपपंतप्रधान]] [[वल्लभभाई पटेल]], उद्योगमंत्री [[श्यामाप्रसाद मुखर्जी]], हिंदू महासभेचे सदस्य [[मदन मोहन मालवीय]] आणि पट्टाभी सीतारामय्या यांनी विधेयकाला विरोध केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://drambedkarbooks.com/tag/hindu-code-bill/|title=Hindu Code Bill {{!}} Dr. B. R. Ambedkar's Caravan|website=drambedkarbooks.com|language=en|access-date=2018-04-02|archive-date=2019-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190917022400/https://drambedkarbooks.com/tag/hindu-code-bill/|url-status=dead}}</ref> बाबासाहेब आंबेडकरांनी भारतीय स्त्रियांना कायद्याने हक्क, दर्जा आणि प्रतिष्ठा प्राप्त करून देण्याचा प्रयत्न हिंदू कोड बिलाच्या माध्यमातून केला होता. हे बिल सात वेगवेगळ्या घटकांशी निगडित कायद्याचे कलमात रूपांतर करू पाहणारे होते. हे सात घटक खालीलप्रमाणे : # जी व्यक्ती मृत्युपत्र न करता मृत पावली असेल अशा मृत हिंदू व्यक्तीच्या (स्त्री आणि पुरुष दोघांच्याही) मालमत्तेच्या हक्कांबाबत # मृताचा वारसदार ठरवण्याचा अधिकार # पोटगी # विवाह # घटस्फोट # दत्तकविधान # अज्ञानत्व व पालकत्व<ref name="auto5" /> या स्त्रियांच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या असलेल्या विषयांवर संविधान सभेने ''जात, धर्म किंवा लिंगभेद करून मानवप्राण्यात कायदा भेदभाव करणार नाही, न्यायाच्या तराजूत सर्वांना एकाच मापात तोलले जाईल'' अशी घोषणा केली. या पार्श्वभूमीवर हिंदू स्त्रियांना त्याचे न्याय्य हक्क देण्यास विरोध झाला.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Chandrakala|first=S.Halli.|date=मार्च २०१६ |title=Dr.B.R. Ambedkar and Hindu Code Bill, Women Measure Legislation |url=https://www.onlinejournal.in/IJIRV2I3/002.pdf|journal=Imperial Journal of Interdisciplinary Research (IJIR)|volume=|pages=१ ते ४|via=|accessdate=2018-04-02|archive-date=2017-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809105846/http://www.onlinejournal.in/IJIRV2I3/002.pdf|url-status=dead}}</ref> या बिलातील घटस्फोट, द्विभार्या या कलमांना सनातनी मनोवृत्तीच्या विरोधकांनी तीव्र विरोध केला. हे बील तीन+एक सदस्यांनी आधी तयार केले परंतु उर्वरित तीन सदस्यांनी पुढे त्याला विरोध केला व या बिलासाठी डॉ. आंबेडकरांनी पुढे राजीनामा दिला. इतर तीन सदस्य किंवा संविधान सभेतील अन्य सदस्यांनी त्यांना साथ दिली नाही. मात्र हे बिल आंबेडकर मंत्रीपदी असताना मंजूर होऊ शकले नाही.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/news/india/ambedkar-resigned-as-law-minister-from-nehrus-cabinet-when-govt-refused-to-back-hindu-code-bill_1850749.html|title='Ambedkar resigned as law minister from Nehru's cabinet when govt refused to back Hindu Code Bill'|date=2016-01-31|website=Zee News|language=en|access-date=2021-06-05}}</ref> त्यामुळे दुःखीकष्टी होऊन आंबेडकरांनी [[२७ सप्टेंबर]] [[इ.स. १९५१]] रोजी कायदेमंत्री पदाचा राजीनामा दिला आणि नेहरूंनी तो मंजूर केला. राजीनामा दिल्यानंतर त्यावर लोकसभेमध्ये निवेदन करण्याची संधी उपसभापतींनी नाकारली. तत्कालीन नवशक्ती वृत्तपत्रात ''हिंदू कोड बिलाचा खून झाला'' अशी बातमी आली होती.<ref name="auto31" /><ref name="auto5" /><ref>दैनिक नवशक्ती दिनांक १२ ऑक्टो. १९५१ पृष्ठ ३</ref><ref>{{जर्नल स्रोत|last=Magre|first=Sunita|date=2017-12-17|title=dr babasaheb ambedkar and hindu code bill|url=https://www.researchgate.net/publication/321869023_dr_babasaheb_ambedkar_and_hindu_code_bill}}</ref> पुढे ज्या वारसा कायद्याला विरोध करण्यात आला होता तो बाजूला सारून प्रथम हिंदू विवाह कायदा हाती घेण्यात आला. हिंदू कोड बिलाचे चार वेगवेगळे भाग करून हे चार ही कायदे वेगवेगळ्या वेळी नेहरूंनी मंजूर करून घेतले. इ.स. १९५५-५६ मध्ये मंजूर झालेले चार हिंदू कायदे खालीलप्रमाणे: # हिंदू विवाह कायदा # हिंदू वारसाहक्क कायदा # हिंदू अज्ञान व पालकत्व कायदा # हिंदू दत्तक व पोटगी कायदा हे कायदे लोकसभेत मंजूर होत असताना त्याच्यांशी बाबासाहेबांचा थेट संबंध येत नव्हता, तेव्हा ते राज्यसभेत होते. हे कायदे मंजूर होणे म्हणजे भारतीय न्याय व कायदा व्यवस्थेच्या इतिहासातली एक क्रांतिकारक घटना होती असे मानले जाते. या कायद्यांनी भारतीय स्त्रियांच्या जीवनात आमूलाग्र परिवर्तन घडण्यास सुरुवात झाली. या कायद्यांनी स्त्री-पुरुषांच्या दर्जात कायद्याने समानता प्रस्थापित केली. बाबासाहेबांनी भारताचे कायदेमंत्री पदाचा राजीनामा देताना हिंदू कोड बिलाविषयी असे म्हणले होते की, “समाजातल्या वर्गावर्गातली असमानता, स्त्री-पुरुष यांच्यातली असमानता तशीच अस्पर्शित राहू देऊन, आर्थिक समस्यांशी निगडित कायदे संमत करीत जाणे म्हणजे आमच्या संविधानाची चेष्टा करणे आणि शेणाच्या ढिगारावर राजमहाल बांधण्यासारखे होय.”<ref name="auto20" /><ref name="auto5" /> == अर्थशास्त्रीय कार्य == [[चित्र:B.R. Ambedkar in 1950.jpg|left|thumb|274x274px|१९५० मधील बाबासाहेब आंबेडकर]] आंबेडकरांनी अर्थशास्त्रामध्ये अनेक पदव्या प्राप्त केल्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2017/06/ambedkars-enlightened-economics-hindi/|title=प्रबुद्ध अर्थशास्त्र : आंबेडकर और उनकी आर्थिक दृष्टि|last=स्टीफेन|first=Cynthia Stephen सिंथिया|date=2017-06-15|website=फॉरवर्ड प्रेस|language=hi-IN|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2015/12/ambedkar-an-empathetic-economist-hindi/|title=आम्बेडकर : एक हमदर्द अर्थशास्त्री|last=गौहर|first=Rajesh Kumar ‘Gauher’ राजेश कुमार|date=2015-12-01|website=फॉरवर्ड प्रेस|language=hi-IN|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Ae57-Ao8FD0|title=SARVAVYAPI AMBEDKAR: EPISODE 11: Economist Ambedkar 2606|via=www.youtube.com}}</ref> अर्थशास्त्रामध्ये परदेशात डॉक्टरेट पदवी मिळवणारे ते पहिले भारतीय होते.<ref name=IEA>{{स्रोत पुस्तक|last=IEA|title=IEA Newsletter&nbsp;– The Indian Economic Association(IEA)|publisher=IEA publications|location=India|page=10|url=http://indianeconomicassociation.com/download/newsletter2013.pdf|chapter=Dr. B.R. Ambedkar's Economic and Social Thoughts and Their Contemporary Relevance| |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131016045757/http://indianeconomicassociation.com/download/newsletter2013.pdf|archivedate=16 October 2013|df=dmy-all}}</ref> त्यांनी अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक म्हणूनही शिकवणी केली होती. अर्थशास्त्रज्ञ म्हणून त्यांनी असा युक्तिवाद केला की, औद्योगिकीकरण आणि कृषीवाढ भारतीय अर्थव्यवस्थेत वाढ करू शकतात. त्यांनी भारतातील प्राथमिक उद्योग म्हणून शेतीमधील गुंतवणूकीवर भर दिला. [[शरद पवार]] यांच्या मते, आंबेडकरांच्या दृष्टीकोनाने सरकारला अन्न सुरक्षा उद्दीष्ट साध्य करण्यास मदत केली.<ref name=TNN>{{स्रोत बातमी|last=TNN|title='Ambedkar had a vision for food self-sufficiency'|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Ambedkar-had-a-vision-for-food-self-sufficiency/articleshow/24170051.cms|accessdate=15 October 2013|newspaper=द टाइम्स ऑफ इंडिया|date=15 October 2013| |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151017053453/http://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Ambedkar-had-a-vision-for-food-self-sufficiency/articleshow/24170051.cms|archivedate=17 October 2015|df=dmy-all}}</ref> आंबेडकरांनी राष्ट्रीय आर्थिक आणि सामाजिक विकासाचे समर्थन केले. शिक्षण, सार्वजनिक स्वच्छता, समुदाय स्वास्थ्य, निवासी सुविधांना मूलभूत सुविधा म्हणून जोर दिला.<ref name=Mishra>{{स्रोत पुस्तक|last=Mishra|first=edited by S.N.|title=Socio-economic and political vision of Dr. B.R. Ambedkar|year=2010|publisher=Concept Publishing Company|location=New Delhi|isbn=818069674X|pages=173–174|url=https://books.google.com/books?id=N2XLE22ZizYC&pg=PA173&lpg=PA173&dq=the+contribution+of+Ambedkar+on+post+war+economic+development+plan+ofaIndia&source=bl&ots=rE-jG87hdH&sig=4JRU_C0-n6sfc9gRSgDoietEPEU&hl=en&sa=X&ei=2x1AUrSoF4i80QWhtoDwDg&ved=0CEoQ6AEwBQ#v=onepage&q=the%20contribution%20of%20Ambedkar%20on%20post%20war%20economic%20development%20plan%20of%20India&f=false}}</ref> त्यांनी ब्रिटिश शासनामुळे होणाऱ्या विकासाच्या नुकसानाची गणना केली.<ref name="Zelliot Ambedkar and America">{{स्रोत बातमी|last=Zelliot|first=Eleanor|title=Dr. Ambedkar and America|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/graphics/txt_zelliot1991.html|accessdate=15 October 2013|newspaper=A talk at the Columbia University Ambedkar Centenary|year=1991| |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103155400/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/graphics/txt_zelliot1991.html|archivedate=3 November 2013|df=dmy-all}}</ref> त्यांनी [[अर्थशास्त्र|अर्थशास्त्रावर]] तीन पुस्तके लिहिली: '[[ईस्ट इंडिया कंपनी]]चे भारतातील प्रशासन आणि अर्थकारण', '[[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश भारतातील]] प्रांतीय आर्थिक उत्क्रांती' आणि '[[द प्रॉब्लम ऑफ द रूपी|द प्रॉब्लम ऑफ रूपी: इट्स ओरीजीन अँड इट्स सल्यूशन]]'<ref name=autogenerated3>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/editorial/apnibaat-ambedkars-economics-15156446.html|title=अंबेडकर का अर्थशास्त्र |accessdate=८ मार्च २०२३|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181212223647/https://www.jagran.com/editorial/apnibaat-ambedkars-economics-15156446.html|archivedate=१२ डिसेंबर २०१८}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.onlineresearchjournals.com/aajoss/art/60.pdf |title=Archived copy |accessdate=2012-11-28 | |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102191100/http://www.onlineresearchjournals.com/aajoss/art/60.pdf |archivedate=2 November 2013 |df=dmy-all}}</ref><ref name=autogenerated1>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://drnarendrajadhav.info/drnjadhav_web_files/Published%20papers/Dr%20Ambedkar%20Philosophy.pdf |title=Archived copy |accessdate=2012-11-28 | |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130228060022/http://drnarendrajadhav.info/drnjadhav_web_files/Published%20papers/Dr%20Ambedkar%20Philosophy.pdf |archivedate=28 February 2013 |df=dmy-all}}</ref> या पुस्तकांत त्यांचे भारताच्या आर्थिक व्यवस्थेसंबंधीचे मूलगामी चिंतन अंतर्भूत आहे. १९२१ नंतर आंबेडकरांनी अर्थशास्त्रज्ञ सोडून राजकारण पत्करले. === चलनाच्या सुवर्ण विनिमय पद्धतीवरील विचार व भारतीय रिझर्व बँकेची स्थापना === आपल्या ‘‘प्रॉब्लेम ऑफ द रुपी’‘ या पुस्तकात रुपयाच्या अवमूल्यनावर आंबेडकरांनी त्यांचे विचार मांडलेले आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/b-r-ambedkar-said-currency-should-be-replaced-every-10-years-prakash/|title=B R Ambedkar said currency should be replaced every 10 years: Prakash|date=2016-11-12|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2021-06-05}}</ref><ref name="loksatta.com"/> स्वतंत्र भारताचे चलन हे सोन्यात असावे, असा अर्थतज्ज्ञ लॉर्ड कान्स यांनी केलेला दावा आंबेडकरांनी खोडून काढला होता. त्याऐवजी [[सुवर्ण विनिमय परिमाण]] (गोल्ड एक्सचेंज स्टँडर्ड) अमलात आणावे, अशी शिफारस आंबेडकरांनी केली. त्यासंदर्भात सन १९२५ साली स्थापन केलेल्या [[हिल्टन यंग आयोग|हिल्टन यंग आयोगापुढे]] त्यांनी साक्षही दिली. त्यानंतर सन १९३५ साली [[भारतीय रिझर्व बँक]]ेची स्थापना करण्यात आली. भारताच्या मूलभूत आर्थिक विचारांचा पाया देखील आंबेडकरांच्या आर्थिक विचारांवर घातला गेला.<ref name="loksatta.com"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/-/articleshow/22494430.cms|title=अर्थतज्ज्ञ बाबासाहेबांचा विसर|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/hindi/special/ambedkar-jayanti-2018-calling-b-r-ambedkar-as-only-dalit-leader-is-unfair-blog-by-pavan-chaurasia/390983|title=आंबेडकर को मात्र ‘दलित-नेता’ कहना उनके साथ सबसे बड़ा अन्याय|date=2018-04-14|website=Zee News Hindi|language=hi|access-date=2021-06-05}}</ref> [[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] येथे त्यांच्या ‘द प्रॉब्लेम ऑफ द रुपी’ प्रबंधावरून प्रा. जॉन केन्स यांच्याशी मतभेद झाले होते. चलन आणि संबंधित विषयावर त्यावेळी प्रा. केन्स हे जागतिक पातळीवरील अंतिम अधिकारी समजले जात. प्रा. केन्स हे ''चलनाच्या मूल्यासाठी सुवर्ण विनिमय पद्धतीचाच अवलंब करावयास हवा'', या मताचे होते. सुवर्ण विनिमय पद्धतीत देशाच्या चलनाच्या मूल्याची सांगड ही सोन्याच्या मूल्याशी घातली जाते. या पद्धतीचा अवलंब करणारे देश आपल्या कागदी चलनाचे रूपांतर निश्चित दराने सोन्यामध्ये करून ठेवतात. तसेच अशा देशांत सोन्याची किंमत सरकार निर्धारित करते. परंतु सुवर्ण प्रमाण पद्धतीत मात्र प्रत्यक्ष चलनात काही प्रमाणात सोने वापरले जाते. पारतंत्र्यातील भारतात सुवर्ण विनिमय पद्धतीने रुपयाची हाताळणी केली जावी असे ब्रिटिश सरकार आणि प्रा. केन्स व इतरांचे मत होते. आंबेडकरांचे म्हणणे होते की, सुवर्ण विनिमय प्रमाण पद्धतीत चलनस्थैर्य येऊ शकत नाही. प्रा. केन्स आणि त्यांच्या मताचा पुरस्कार करणाऱ्या इतरांना वाटत होते की सुवर्ण विनिमय प्रमाण पद्धतीत रुपयाची किंमत आपोआपच स्थिर होऊ शकेल. आंबेडकरांना ते अमान्य होते. आपले मत सिद्ध करण्यासाठी आंबेडकरांनी इ. स. १८०० ते १८९३ या काळातील चलनमूल्यांचा धांडोळा घेतला. त्यातून मिळालेल्या दाखल्यांच्या आधारे त्यांनी साधार दाखवून दिले की, भारतासारख्या अविकसित देशात सुवर्ण विनिमय पद्धती अयोग्य आहे. शिवाय या पद्धतीत चलनवाढीचाही धोका असतो असा युक्तिवाद त्यांनी केला आणि ब्रिटिश सरकारवर थेट आरोप केला. आंबेडकरांच्या मते सुवर्ण विनिमय पद्धतीचा अवलंब करून ब्रिटिश सरकार रुपयाची किंमत कृत्रिमरीत्या चढी ठेवत असून, त्यामागे ब्रिटनमधून भारतात निर्यात करणाऱ्यांना जास्तीत जास्त नफा कसा होईल हाच विचार आहे.<ref name="loksatta.com"/> आंबेडकरांनी रुपयाच्या अवमूल्यनाची मागणी केली. ''रुपयाची सर्वसाधारण क्रयशक्ती जोपर्यंत आपण स्थिर करीत नाही तोपर्यंत रुपयाची किंमत अन्य कोणत्याही मार्गाने स्थिर होऊ शकत नाही. विनिमय पद्धतीत चलनाच्या दुखण्याची लक्षणे तेवढी कळू शकतात, तीत उपचार होऊ शकत नाहीत.’' ब्रिटिश सरकारने चलनाचा तिढा सोडवण्यासाठी [[रॉयल कमिशन]]ची स्थापना केली. या कमिशनसमोर आंबेडकरांनी दिलेल्या साक्षीत ''आपल्याला दोनच गोष्टी विचारात घ्याव्या लागतील. एक म्हणजे आपला विनिमयाचा दर आपण निश्चित करावा का? आणि केला तर अन्यांच्या तुलनेत त्याचे गुणोत्तर काय असावे?'' हे दोन प्रश्न मांडले. या वादात आंबेडकरांनी विनिमय दरनिश्चितीपेक्षा भाववाढ नियंत्रणास महत्त्व दिले. आंबेडकरांनी त्यावेळी यासंदर्भात जे काही लिखाण केले, प्रश्न उपस्थित केले, त्यातूनच अर्थव्यवस्थेच्या अत्यंत केंद्रस्थानी असलेली 'रिझव्‍‌र्ह बँक ऑफ इंडिया' ही एक संस्था जन्माला आली.<ref name="loksatta.com">{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/lokrang/lekha/dr-dr-babasaheb-ambedkar-as-an-economist-1225190/|title=Latest Marathi News- Breaking News Today &#124; Read Marathi Batmya from Maharashtra, India ब्रेकींग मराठी न्यूज at https://loksatta.com/|date=10 एप्रि, 2016}}</ref> [[भारतीय रिझर्व्ह बँक]]ेची स्थापना आंबेडकरांच्या विचारांवर झालेली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/hindi/india/zee-jankari-important-facts-of-dr-bhimrao-ambedkar/288606|title=Zee जानकारी : किसने रची थी डॉ. अंबेडकर के बारे में भ्रम फैलाने की साजिश|date=2016-04-15|website=Zee News Hindi|language=hi|access-date=2021-06-05}}</ref>'' ब्रिटिश सरकारने सर हेन्री फाउलर यांच्या नेतृत्वाखाली फाउलर समिती नावाने भारतीय चलन समिती नेमली होती. आंबेडकरांनी यावर टीका केली होती.<ref name="loksatta.com"/> === स्वदेशी-विदेशी मालाबद्दल विचार === आंबेडकरांनी चलन व्यवस्थापन या विषयावर तसेच कररचनेपासून शेती ते स्वदेशी-परदेशी वादापर्यंत अनेक मुद्द्यांवर भाष्य केलेले आहे. {{quote box | border=2px | align=right | bgcolor = Cornsilk | title= | halign=center | quote=<poem> “स्वदेशी माल उत्पन्न करून हा दरिद्री देश सधन होईल अशी प्रवचने सांगणाऱ्या तारवठलेल्या स्वदेशी अर्थशास्त्रज्ञांनी लक्षात घ्यायला हवे की, परदेशी माल आयात होतो याचे कारण तो कमी किमतीत मिळतो. तसाच माल स्वदेशात उत्पन्न होत नाही. याचे कारण तो अधिक भावाचा पडल्यामुळे व्यापारात परदेशी मालापुढे त्याचा टिकाव लागत नाही. त्याचा टिकाव लागावा म्हणून परदेशी मालास अटकाव करा, या महामंत्राचा जप चालला आहे. पण परदेशी मालास अटकाव झाल्यास लोकांस अधिक भावाचा स्वदेशी माल विकत घेणे भाग पडेल याचा विचार करावा कोणी? असे केल्याने देशाचे कल्याण होईल, असे म्हणण्याऐवजी देशातील भांडवलवाल्यांचे कल्याण होईल. कारण अनियंत्रित व्यापार पद्धतीत मिळत असलेला स्वल्प भावाचा माल नियंत्रित व्यापार पद्धतीत गोरगरीबांना अधिक दाम देऊन विकत घ्यावा लागणार आहे. यात त्यांची होणारी नागवण ‘स्वदेशी’ या लाडक्या शब्दाने भरून निघेल असे मानून ते समाधान पावतील असे संभवत नाही. सुसंपन्नतेचा हा स्वदेशी मार्ग त्यांना भोवेल.” </poem> |salign=right |author= '''डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर''' <br /> ‘[[मूकनायक]]’ या नियतकालिकात २८ फेब्रुवारी १९२० रोजी |source= <ref name="loksatta.com"/> }} === वित्त आयोग === कायदेमंत्री असताना आंबेडकरांनी इ.स. १९५१ मध्ये तात्त्विक आधार त्यांच्या ''इव्होल्यूशन ऑफ प्रोव्हिन्शियल फायनान्स इन ब्रिटिश इंडिया'' या प्रबंधाचा आधार घेउन भारतीय [[वित्त आयोग]]ाची स्थापना केली. याला नंतर वित्तच्या ऊर्ध्व आणि क्षैतिज संतुलन समस्येच्या समाधानासाठी संविधानाच्या कलम २८० मध्ये घालण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://doj.gov.in/page/about-dr-b-r-ambedkar|title=About Dr. B. R. Ambedkar {{!}} Department of Justice {{!}} Ministry of Law & Justice {{!}} GoI|संकेतस्थळ=doj.gov.in|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/b-r-ambedkar-facts-1100782-2017-12-05|title=Remembering B R Ambedkar: Facts about the principal architect of the Constitution of India|last=DelhiDecember 5|पहिले नाव=India Today Web Desk New|last2=December 5|first2=2017UPDATED:|संकेतस्थळ=India Today|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|last3=Ist|first3=2017 18:13}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.constitutionofindia.net/constitution_assembly_debates/volume/9/1949-08-10|title=Constitution of India|website=www.constitutionofindia.net|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=N2XLE22ZizYC&pg=PA176&dq=finance+commission+ambedkar&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiS2_C0h9XmAhXN7XMBHUkWAvYQ6AEIQzAE#v=onepage&q=finance%20commission%20ambedkar&f=false|title=Socio-economic and Political Vision of Dr. B.R. Ambedkar|last=Mishra|first=S. N.|date=2010|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-674-9|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=riTiTry4U3EC&pg=PA100&dq=finance+commission+ambedkar&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiS2_C0h9XmAhXN7XMBHUkWAvYQ6AEILzAB#v=onepage&q=finance%20commission%20ambedkar&f=false|title=Dr. Ambedkar and Social Justice|last=Chitkara|first=M. G.|date=2002|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7648-352-0|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=X_iBDwAAQBAJ&pg=PA26&dq=finance+commission+ambedkar&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiS2_C0h9XmAhXN7XMBHUkWAvYQ6AEIXTAI#v=onepage&q=finance%20commission%20ambedkar&f=false|title=January 2019 Exams Exclusive|last=Sharma|first=Dheeraj|last2=Exclusive|first2=Exams|date=2019-01-02|publisher=DHEERAJ SHARMA|language=en}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2017/06/ambedkars-enlightened-economics/|title=Ambedkar’s ‘enlightened economics’|last=स्टीफेन|first=Cynthia Stephen सिंथिया|date=2017-06-15|website=Forward Press|language=en-US|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/nation/birth-day-special-story-on-doctor-bhim-rao-ambedkar-1341320.html|title=वक्त से आगे थे बाबा साहेब, ऐसे मिला था 'आंबेडकर' उपनाम|website=News18 India|access-date=2021-06-05|archive-date=2019-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227162832/https://hindi.news18.com/news/nation/birth-day-special-story-on-doctor-bhim-rao-ambedkar-1341320.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aajtak.in/education/story/bhimrao-ambedkar-birth-anniversary-know-works-of-ambedkar-for-india-tedu-651432-2019-04-14|title=जानें- अंबेडकर के वो काम, जिन्हें हमेशा याद रखेगा हिंदुस्तान|website=आज तक|language=hi|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/metro/delhi/power-road-and-water-delhi/dr-ambedkar-was-the-foundation-of-the-international-centre/articleshow/47030994.cms|title=डॉ आंबेडकर इंटरनैशनल सेंटर का हुआ शिलान्यास|website=Navbharat Times|language=hi|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pranabmukherjee.nic.in/sph040914.html|title=श्री प्रणब मुखर्जी: भारत के पूर्व राष्ट्रपति|website=pranabmukherjee.nic.in|access-date=2021-06-05}}</ref> === सरकारांमधील कर निर्धारण आणि कर उत्पन्नांचे वाटप === ब्रिटिश राजवटीतील ''सरकार आणि प्रांतीय सरकारांमधील कर निर्धारण आणि कर उत्पन्नांचे वाटप'' या विषयावर आंबेडकरांनी पीएच.डी शोधप्रबंध [[कोलंबिया विद्यापीठ|कोलंबिया विद्यापीठात]] सादर केला होता. त्या प्रबंधात त्यांनी कर उत्पन्न वाटपात कशी सुधारणा करता येईल त्यावर विचार मांडले होते. त्यांच्या या संशोधनाच्या आधारावरच भारतीय करनिर्धारण आणि कर उत्पन्नांचे केंद्र आणि राज्यातील वाटपाचे सूत्र तयार करण्यात आले आहे.<ref>{{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/jspui/bitstream/10603/161385/10/10_chapter%204.pdf|title=Shodhganga : a reservoir of Indian theses @ INFLIBNET}}</ref> १३व्या योजना आयोगाने सुद्धा आंबेडकरांच्या कर उत्पन्न वाटपाच्या तत्त्वावर धोरणे आखली आहेत.<ref>{{Cite web|url=https://openbudgetsindia.org/dataset/ee6bfb93-c336-4bc3-b92b-e91304fbdd3b/resource/51ab5bbf-86a0-4179-9cf3-fe5837f2f0e5/download/plan-summary.pdf|title=plan-summary.pdf|access-date=2020-12-04|archive-date=2022-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303230529/https://openbudgetsindia.org/dataset/ee6bfb93-c336-4bc3-b92b-e91304fbdd3b/resource/51ab5bbf-86a0-4179-9cf3-fe5837f2f0e5/download/plan-summary.pdf|url-status=dead}}</ref> == काश्मीर समस्येवरील विचार == [[भारतीय जनता पक्ष]]ाचे सदस्य सांगतात की आंबेडकरांनी भारतीय संविधानाची [[कलम ३७०]]चा विरोध केला होता, ज्याद्वारे [[जम्मू आणि काश्मिर]] राज्याला विशेष दर्जा दिला होता आणि याला त्यांच्या इच्छेविरुद्ध संविधानात सामील केले गेले.<ref name=Sehgal>{{cite book |last=Sehgal |first=Narender |title=Converted Kashmir: Memorial of Mistakes |year=1994 |publisher=Utpal Publications |location=Delhi |chapter-url=http://www.kashmir-information.com/ConvertedKashmir/Chapter26.html |accessdate=17 September 2013 |chapter=Chapter 26: Article 370 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130905070936/http://www.kashmir-information.com/ConvertedKashmir/Chapter26.html |archivedate=5 September 2013}}</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/b-r-ambedkar-was-not-in-favour-of-article-370-raghubar-das/articleshow/70559092.cms B R Ambedkar was not in favour of Article 370: Raghubar Das] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902232425/https://timesofindia.indiatimes.com/india/b-r-ambedkar-was-not-in-favour-of-article-370-raghubar-das/articleshow/70559092.cms |date=2 September 2019 }}, The Times of India, 6 August 2019.</ref><ref>[https://www.dailyexcelsior.com/ambedkar-opposed-idea-for-special-status-provision-of-jk-at-planning-stage-itself-meghwal/ Ambedkar opposed idea for special status provision of J&K at planning stage itself: Meghwal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190821181040/https://www.dailyexcelsior.com/ambedkar-opposed-idea-for-special-status-provision-of-jk-at-planning-stage-itself-meghwal/ |date=21 August 2019 }}, Daily Excelsior, 14 August 2019.</ref> डॉ. पी.जी. ज्योतिकर यांच्या 'व्हिजनरी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर' या इंग्रजी पुस्तकानुसार, [[जम्मू आणि काश्मिर]]ला विशेष दर्जा देण्यास डॉ. आंबेडकरांचा विरोध होता.<ref name="auto44">{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.bbc.com/marathi/india-49292671|title=काश्मीरच्या कलम 370 चे नक्की जनक कोण? नेहरू की पटेल?|last=मकवाना|first=जय|date=2019-08-10|work=BBC News मराठी|access-date=2020-04-09|language=mr}}</ref> [[आरएसएस]]चे माजी प्रचारक [[बलराज मधोक]] यांच्यानुसार, जम्मू व काश्मिरच्या मुद्द्यावर आंबेडकरांनी काश्मिरी नेता [[शेख अब्दुल्ला]] यांना सांगितले होते की, "भारताने काश्मीरच्या सीमेचे रक्षण करावे, तेथील रस्ते तयार करावे, काश्मीरला अन्नपुरवठा पुरवठा करावा तसेच भारताच्या बरोबरीचा दर्जा मिळावा, अशी जर तुमची इच्छा असेल तर माझा [[कलम ३७०]]ला विरोध आहे. तसेच भारत सरकारकडे काश्मीरबद्दल मर्यादीत अधिकार असावे आणि भारतीय नागरिकांना काश्मीरमध्ये कोणतेच अधिकार नसावे. जर तुम्ही अशा प्रस्तावावर माझी मंजूरी घेत असाल तर मी भारताचा कायदा मंत्री म्हणून या प्रस्तावाला कधीच मान्यता देणार नाही."<ref name=Jamanadas>{{cite web |last=amanadas |first=Dr. K. |title=Kashmir Problem From Ambedkarite Perspective |url=http://www.ambedkar.org/jamanadas/KashmirProblem1.htm |publisher=ambedkar.org |accessdate=17 September 2013 | |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131004225153/http://www.ambedkar.org/jamanadas/KashmirProblem1.htm |archivedate=4 October 2013 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite book|last=Sehgal|first=Narender|title=Converted Kashmir: Memorial of Mistakes|year=1994|publisher=Utpal Publications|location=Delhi|url=http://www.kashmir-information.com/ConvertedKashmir/Chapter26.html|accessdate=17 September 2013|chapter=Chapter 26: Article 370| |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130905070936/http://www.kashmir-information.com/ConvertedKashmir/Chapter26.html|archivedate=5 September 2013|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|last=Tilak |title=Why Ambedkar refused to draft Article 370 |url=http://india.indymedia.org/en/2003/08/6710.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20040207095529/http://www.india.indymedia.org/en/2003/08/6710.shtml |archive-date=7 February 2004 |publisher=Indymedia India |accessdate=17 September 2013 }}</ref> आंबेडकरांच्या भूमिकेमुळे नाराज झालेले शेख अब्दुल्ला जवाहरलाल नेहरूंकडे गेले. नेहरूंनी [[गोपाळस्वामी अय्यंगार]] यांना कलम ३७०चा मसुदा तयार करायला सांगितले. अय्यंगार बिनखात्याचे मंत्री होते. ते तत्कालीन संविधान सभेचे सदस्य होते. तसेच काश्मीरचे माजी दिवाणही होते.<ref name="auto44" /><ref>{{Cite book|title=व्हिजनरी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=ज्योतिकर|first=डॉ. पी. जी.|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=१५६ व १५७|language=इंग्लिश}}</ref> जनसंघाचे माजी अध्यक्ष व आरआरएसचे कार्यकर्ता [[बलराज मधोक]] यांनी त्यांच्या आत्मचरित्रात 'विभाजित काश्मीर आणि राष्ट्रवादी डॉ. आंबेडकर' या नावाने एक लिहिलेल्या प्रकरणात "ते (आंबेडकर) इतर कुठल्याही नेत्यापेक्षा अधिक राष्ट्रवादी होते आणि इतर बुद्धिजिवींपेक्षा जास्त सुशिक्षित होते, असे मला वाटते." असे लिहिले आहे.<ref name="auto44" /> आंबेडकरवादी प्रतीक टेंभुर्णे यांच्या मते आंबेडकरांच्या निधनाच्या चार दशकानंतर इ.स. १९९१ मध्ये [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]]ाच्या ''तरुण भारत'' या प्रकाशनामध्ये ही अभिरुचि पहिल्यांदा समोर आली. याच्या सत्यतेची पुष्टी झालेली नाही.<ref>Subhash Gatade, [https://www.newsclick.in/shyama-prasad-mukherjees-role-official-myths-jk-busted Shyama Prasad Mukherjee’s Role: Official Myths on J&K Busted] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190821172453/https://www.newsclick.in/shyama-prasad-mukherjees-role-official-myths-jk-busted |date=21 August 2019 }}, News Click, 11 August 2019.</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://satyagrah.scroll.in/article/131098/kashmir-370-br-ambedkar-bayaan-sach|title=बीआर अंबेडकर का हवाला देकर धारा 370 हटाने के फैसले को सही बताना कितना सही है?|last=कुमार|पहिले नाव=दुष्यंत|संकेतस्थळ=Satyagrah|भाषा=hi-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-02-17|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2020-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200217092038/https://satyagrah.scroll.in/article/131098/kashmir-370-br-ambedkar-bayaan-sach|url-status=dead}}</ref> आंबेडकरचरित्रकार [[धनंजय कीर]] यांच्यानुसार, जेव्हा एका संवाददाता संमेलनामध्ये आंबेडकरांना विचारले गेले की, कलम ३७० ने काश्मिर समस्येचे निरसन करण्यास मदत केली आहे का, तेव्हा त्यांनी उत्तर दिले की काश्मीरकडून भारताला सैन्य आणि अन्य आवश्यक सेवा प्रदान करण्याची अपेक्षा करणे अनुचित होते परंतु यासोबत विलय झालेला नाही.<ref>Soumyabrata Choudhury, [https://www.news18.com/news/opinion/opinion-the-story-of-ambedkars-scepticism-on-article-370-is-only-half-told-2262893.html Opinion: The Story of Ambedkar's Scepticism on Article 370 is Only Half Told] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190821172453/https://www.news18.com/news/opinion/opinion-the-story-of-ambedkars-scepticism-on-article-370-is-only-half-told-2262893.html |date=21 August 2019 }}, News18, 9 August 2019.</ref> आंबेडकर नेहरूंच्या परराष्ट्रनीतीवर असमाधानी होते.<ref name="auto10">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२६३|language=मराठी}}</ref> स्वातंत्र्यानंतरच्या लगेचच्या काळात भारताच्या ३५० कोटी रुपये वार्षिक उत्पन्नापैकी १८० कोटी रुपये केवळ सैन्यावर खर्च होत होता. सैन्यावरील प्रचंड खर्च कमी करायचा असेल तर आंबेडकरांच्या मतानुसार काश्मीरची फाळणी करणे, हा एक उपाय आहे. आंबेडकरांनी असा विचार मांडला की, ज्याप्रमाणे भारताची फाळणी करताना हिंदू बहुसंख्य भाग भारताकडे ठेवला आणि मुस्लिम बहुसंख्य भाग पाकिस्तानला दिला, त्याप्रमाणे हिंदू बहुसंख्य व बौद्ध बहुसंख्य असलेला काश्मिरचा भाग भारताला घ्यावा आणि मुस्लिम बहुसंख्य असलेला काश्मिरचा भाग पाकिस्तानला द्यावा. वाटल्यास युद्धबंदी भाग, काश्मिर खोरे आणि जम्मू-लडाख असे काश्मिरचे तीन भाग करावेत व त्या तिन्ही भागांत स्वतंत्रपणे सार्वत्रिक मतदान घेऊन घेऊन निर्णय करण्यात यावा. काश्मिरचे तीन भाग करून तीन भागात स्वतंत्रपणे सार्वमत घेण्याऐवजी जर संपूर्ण काश्मिरमध्ये सार्वमत घेण्यात आले तर काश्मिरमधील हिंदूंना व बौद्धांना त्यांच्या इच्छेविरुद्ध मुस्लिमांबरोबर पाकिस्तानात जावे लागेल आणि त्यांना पूर्व बंगालमधील हिंदूंप्रमाणे असह्य त्रास सहन करावा लागेल.<ref name="auto10"/> == संविधान निर्मितीतील योगदान == {{मुख्य|भारताचे संविधान|भारताची संविधान सभा}} [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar Chairman, Drafting Committee of the Indian Constitution with other members on Aug. 29, 1947.jpg|thumb|right|300px|भारतीय संविधान सभेच्या मसूदा समितीचे अध्यक्ष डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर समवेत समितीच्या इतर सदस्यांचे २९ ऑगस्ट १९४७ रोजी घेतलेले छायाचित्र. बसलेल्यापैंकी डावीकडून – एन. माधवराव, सय्यद सदुल्ला, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (अध्यक्ष), अल्लादी कृष्णास्वामी अय्यर, सर बेनेगल नरसिंह राव. उभे असलेल्यापैंकी डावीकडून — एस.एन. मुखर्जी, जुगल किशोर खन्ना व केवल कृष्णन]] [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar, chairman of the Drafting Committee, presenting the final draft of the Indian Constitution to Dr. Rajendra Prasad on 25 November, 1949.jpg|thumb|right|300px|घटनाकार [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] [[भारताचे संविधान]] संविधान सभेचे अध्यक्ष डॉ. [[राजेंद्र प्रसाद]] यांना सूपुर्द करतांनाचे छायाचित्र, [[२६ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९४९|१९४९]]]] {{quote box | border=2px | align=right | bgcolor = Cornsilk | title= | halign=center | quote=<poem>“डॉ. आंबेडकरांनी आपल्या सोबत विद्वता, कल्पनाशक्ती, तर्कनिष्ठा व वक्तृत्व आणि अनुभव पणास लावले, अतिशय क्लिष्ट अशा प्रकारच्या प्रश्नांवर देखील अतिशय दुर्लभ अशी त्यांची पकड होती आणि अशावेळी अतिशय प्रभावीपणे तिकतेच सुलभपणे ते मते मांडीत. जगातल्या सर्व सुधारलेल्या राष्ट्रांच्या घटनात्मक कायद्यांचे व त्यांच्या अंमलबजावणीचे त्यांना प्रचंड ज्ञान होते. तसेच १९३५च्या कायद्याचे बारकावेही त्यांना माहित होते, घटनेचा मसुदा चर्चिला जात असताना उद्भवलेल्या कोणत्याही टीकेला ते स्पष्ट आणि सुटसुटीतपणे स्पष्टीकरण देत. त्यांनी उत्तरे दिल्यानंतर सदस्यांच्या मनातील संदेश, गोंधळ, असंदिग्धपणा यांचे ढग नाहीसे होत. तर्कस्पष्ट युक्तिवाद, प्रभावी आणि सर्वांना समजणारे स्पष्टीकरण, कोणत्याही मुद्याला तात्काळ प्रतिवाद करून वाद संपुष्टात आणण्याची हातोटी त्यांच्याशिवाय [संविधान सभेच्या] अन्य कोणत्याही सदस्यात नव्हती. हे सारे करीत असताना विरोधकाने एखादा रास्त मुद्दा मांडला तर तो समजून घेऊन स्वीकारण्याचा उदारपणा देखील त्यांच्यात होता. म्हणूनच त्यांना आधुनिक मनू अथवा भारतीय राज्यघटनेचे जनक म्हणतात, ते साजेसेच आहे.” </poem> |salign=right |author= '''एस.व्ही. पायली''' <br /> जेष्ठ घटनातज्ज्ञ |source=<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=संविधान सभेतील भाषणे आणि चर्चा|last=|first=|publisher=युगसाक्षी प्रकाशन|year=|isbn=|location=नागपूर|pages=२१}}</ref> }} आंबेडकर जातिव्यवस्थेच्या विरोधात लढत होते, यासोबतच भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यातही त्यांचा सहभाग होता. ते सर्व भारतीय समाजांच्या विकासासाठी कार्यरत होते. इ.स. १९३० ते १९३२ दरम्यान झालेल्या गोलमेज परिषदांमध्ये त्यांनी अस्पृश्यांच्या हक्कांची आणि भारताच्या स्वातंत्र्याची मागणी केली होती. पहिल्या गोलमेज परिषदेतील आंबेडकरांचे भाषण ऐकल्यानंतर महात्मा गांधींनी त्यांना "उच्च दर्जाचे देशभक्त" म्हणले आहे. आपल्या पी.एचडी. व डीएससी प्रबंधांतूनही त्यांनी ब्रिटिशांनी भारताच्या चालवलेल्या आर्थिक शोषणाचे विस्तृत विश्लेषण केलेले आहे. आंबेडकरांवर मसुदा समितीचे अध्यक्ष म्हणून भारतीय संविधानाच्या निर्मितीची जबाबदारी सोपवली गेली होती. याशिवाय संविधान सभेच्या मूलभूत अधिकार समिती, अल्पसंख्यांक उपसमिती, सल्लागार समिती, ध्वज समिती, संघराज्य अधिकार समिती, संघराज्य घटना समिती व प्रांतिक घटना समिती अशा अनेक समित्यांवर सदस्य म्हणूनही आंबेडकरांनी काम केले.<ref>{{Cite book|title=भारताची राज्यघटना आणि प्रशासन|last=कोळंबे|first=रंजन|publisher=भगीरथ प्रकाशन, द्वितीय आवृत्ती|year= २०१९|isbn=|location=पुणे|pages=१३|language=मराठी}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/lekha-news/the-formation-of-the-constitution-guidelines-and-dr-ambedkar-1225205/|title=संविधाननिर्मिती, मार्गदर्शक तत्त्वे व डॉ. आंबेडकर|दिनांक=2016-04-10|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> भारतीय राज्यघटनेच्या निर्मितीत मोठा सहभाग असल्यामुळे आंबेडकरांना ''भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार'' किंवा ''भारतीय संविधानाचे निर्माते'' म्हणले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://hindi.theprint.in/opinion/why-dr-ambedkar-is-called-the-creator-of-indian-constitution/100030/|title=डॉ. आंबेडकर को भारतीय संविधान का निर्माता क्यों कहा जाता है|last=|first=|date=|work=The Print Hindi|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://aajtak.intoday.in/education/story/constitution-day-samvidhan-divas-26-november-dr-bhim-rao-ambedkar-tedu-1-1140319.html|title=Constitution Day: ऐसे बना था भारत का संविधान, डॉ. अंबेडकर ने निभाया अहम रोल|संकेतस्थळ=aajtak.intoday.in|भाषा=hi|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> एप्रिल १९४६ मध्ये नवीन प्रांतिक सरकारांच्या कामकाजाला सुरुवात झाली. ब्रिटिश सरकारने भारताचा स्वातंत्र्य देऊ केले होते आणि स्वतंत्र भारताचा राज्यकारभार संविधानानुसार होत राहावा, म्हणून निवडून आलेल्या मध्यवर्ती व प्रांतिक कायदेमंडळांनी काही प्रतिनिधी निवडून संविधान समिती तयार करावी आणि त्या समितीने भारताची राज्यघटना तयार करण्याचे काम सुरू करावे, असे सुचवले होते. त्याचप्रमाणे मध्यवर्ती व प्रांतिक कायदेमंडळांनी संविधान समितीचे प्रतिनिधी निवडण्याचे काम केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२२६ व २२७|language=मराठी}}</ref> १६ मे, १९४६ रोजी भारतमंत्री पेथिक लॉरेन्स, [[स्टॅफर्ड क्रिप्स]] आणि ए.व्ही. अलेक्झांडर या [[इंग्लडची संसद|ब्रिटनच्या मंत्रिमंडळाने]] भारतातील घटना परिषदेच्या (संविधान समितीच्या) निवडणूक प्रक्रियेचा तपशील जाहीर केला. त्यानुसार घटना परिषदेची निवडणूक प्रांतीय विधानसभांच्या सदस्यांनी केलेल्या मतदानानुसार जुलै १९४६मध्ये पार पडली. घटना परिषदेच्या एकूण २९६ सदस्यांपैकी १७५ सदस्य [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] पक्षाचे तर ३० काँग्रेसच्या पाठिंब्यावर निवडून आले होते. [[अखिल भारतीय मुस्लिम लीग|मुस्लिम लीगतर्फे]] निवडून आलेल्या ७३ सदस्यांनी घटनापरिषदेवर बहिष्कार घातल्यामुळे उरलेल्या २२३ सदस्यांमध्ये काँग्रेस पुरस्कृत सदस्य एकूण २०५ होते. त्यामुळे घटना परिषदेवर काँग्रेसचे प्रभुत्व होते.<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=६०|language=मराठी}}</ref> मुंबई कायदेमंडळात आंबेडकरांच्या [[शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन]]चे निवडून आलेले सभासद नव्हते. त्यामुळे आंबेडकर काँग्रेसच्या सहकार्याशिवाय मुंबई कायदेमंडळातून घटना समितीचे प्रतिनिधी सभासद होऊ शकत नव्हते. मुंबई कायदेमंडळाच्या काँग्रेसच्या सभासदांनी घटना समितीचे सभासद म्हणून बॅ. [[मुकुंद जयकर]] आणि [[क.मा. मुन्शी]] या दोघांची निवड केली. त्यामुळे आंबेडकरांना [[बंगाल प्रांत|बंगाल प्रांताच्या]] कायदेमंडळातील सभासदांचे सहकार्य घ्यावे लागले. आंबेडकरांनी बंगालमधून निवडून येण्याचा प्रयत्न केला. तेथे सर्व [[हिंदू|हिंदूंसाठी]] १८ जागा, [[मुसलमान|मुसलमानांसाठी]] ३३ जागा, [[अँग्लो-इंडियन]] १, [[ईस्ट इंडियन|भारतीय ख्रिश्चनांसाठी]] प्रत्येकी १ जागा आणि अनुसूचित जातीसाठी ७ जागा अशा एकूण ६० जागा होत्या. घटना परिषदेतील सदस्यांची निवडणूक प्रमाणशीर प्रतिनिधित्व पद्धतीनुसार घेण्यात आली. बंगालमधून घटना परिषदेत निवडून येण्यासाठी पहिल्या क्रमांकाची पसंतीची चार मते असा 'कोटा' ठरविण्यात आला. आंबेडकरांना पहिल्या क्रमांकाच्या पसंतीची पाच मते मिळाल्यामुळे ते विजयी झाले. भारतमंत्री पेथिक लॉरेन्स यांनी पंतप्रधान [[क्लेमेंट ॲटली|क्लेमंट ॲटलींना]] लिहिलेल्या पत्रात म्हणले आहे की, "बंगालमधील दलितवर्गीयांवर डॉ. आंबेडकरांचा प्रभाव आहे. ते कोणीही नाकारणार नाही. बंगाल विधानसभेत अनुसूचित जातीचे २५ सदस्य आहेत. या सर्व उमेदवारांनी डॉ. आंबेडकरांना मते दिली, त्याच सोबत काही अँग्लो-इंडियन सदस्यांनीही त्यांना मते दिली आहेत. डॉ. आंबेडकर बंगालमधून घटना परिषदेचे सदस्य म्हणून निवडून आले." या निवडणूकीत काँग्रेस सदस्यांनी आंबेडकरांना सहकार्य केले नव्हते.<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=६० व ६१|language=मराठी}}</ref> बॅ. [[जोगेंद्रनाथ मंडल]] व काही मुस्लिम लीगच्या सभासदांनी सुद्धा आंबेडकरांना मते दिली व ते घटना समितीचे सभासद म्हणून निवडून येण्यात यशस्वी झाले. त्यांनी काँग्रेसचे उमेदवार सरतचंद्र बोस यांचा पराभव केला होता.<ref name="auto30">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२२७|language=मराठी}}</ref> एप्रिल १९४६ मध्ये नवीन प्रांतिक सरकारांच्या कामकाजाला सुरुवात झाली. भारतात येऊन आपले कार्य करून इंग्लंडला परत गेलेल्या [[क्रिप्स मिशन]] आणि कॅबिनेट मिशन यांची स्वातंत्र्य होऊ घातलेल्या भारतात अस्पृश्यांचे स्वतंत्र राजकीय हक्कांकडे दुर्लक्ष केले असे वाटल्यामुळे अस्पृश्यांच्या राजकीय भवितव्याबाबत आंबेडकरांना चिंता वाटू लागली. याविषयी आंबेडकरांनी ब्रिटनचे पंतप्रधान [[क्लेमेंट ॲटली|ॲटली]] यांना तार पाठवली आणि अस्पृश्यांच्या राजकीय अस्तित्त्वासाठी न्याय्य मागण्या मान्य करण्याची विनंती केली. अस्पृश्यांना मताधिकार मिळवण्यात ते यशस्वी झाले होते. आंबेडकरांनी ''अस्पृश्यांना राजकीय अस्तित्त्व असावे'' या आशयाचे एक सविस्तर निवेडन तयार करून पंतप्रधान ॲटली, [[मजूर पक्ष|मजूर पक्षाच्या]] इतर नेत्यांना व हुजूर पक्षाचे नेते [[विन्स्टन चर्चिल]] यांना पाठवले. मात्र याचे उत्तर आले नाही. आंबेडकर दुसरे निवेदन घेउन इ.स. १९४६ मध्ये विमानाने [[दिल्ली]]हून [[कराची]]ला आणि कराचीहून लंडन गेले. लंडनमध्ये ते पंतप्रधान ॲटली, भारतमंत्री लॉर्ड पॅथिक लॉरेन्स, विरोधी पक्षनेते चर्चिल, आणि मजूर, [[हुजूर पक्ष|हुजूर]] व [[उदारमतवाद|उदारमतवादी]] या तिन्ही पक्षांच्या प्रमुख नेत्यांना भेटले. त्या सर्वांना छापील निवेदन दिले, आणि अस्पृश्यांची सामाजिक, आर्थिक, शैक्षणिक व राजकीय स्थिती सुधारण्यासाठी स्वतंत्र भारतात अस्पृश्यांना विशेष राजकीय हक्क ब्रिटिश सरकारकडून मिळणे आवश्यक असल्याचे सांगत राहिले. आंबेडकरांची [[विन्स्टन चर्चिल]] यांच्याशी भेट त्यांच्या [[केंट]]मधील वेस्टर्नहॅम येथील राहण्याच्या ठिकाणी झाली होती. त्यांनी चर्चिल बरोबर अस्पृश्योद्धाराच्या प्रश्नांवर चर्चा केली व चर्चिल यांनी आपला हुजूर पक्ष शक्य तितके सहकार्य करील, असे आश्वासन दिले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२२८-२२९|language=मराठी}}</ref> आंबेडकर १५ नोव्हेंबर, १९४६ रोजी मुंबईला पोहोचले. तोपर्यंत भारतात २० ऑक्टोबर, १९४६ रोजी मध्यवर्ती सरकारच्या मंत्रिमंडळाचा शपथविधी झाला होता. घटना समितीचे कामकाज सुरू झाल्यावर आंबेडकरांनी त्यात भाग घेतला. घटना समितीच्या १० डिसेंबर १९४६ च्या बैठकीत डॉ. [[राजेंद्र प्रसाद]] यांची घटना समितीचे अध्यक्ष म्हणून निवड करण्यात आली. ११ डिसेंबर पासून घटना समितीच्या बैठका सुरू झाल्या.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२२९|language=मराठी}}</ref> १३ डिसेंबर १९४६ रोजी घटना समितीच्या बैठकीत घटना समितीच्या कार्याचे ध्येय आणि साध्य स्पष्ट करणारा ठराव भारताचे पंतप्रधान [[जवाहरलाल नेहरू]] यांनी मांडला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२२९-२३०|language=मराठी}}</ref> २० जानेवारी १९४७ रोजी नेहरूंचा ठराव मान्य करण्यात आला. भारताला स्वतंत्र देण्याचे काम तत्परतेने व्हावे म्हणून ब्रिटिश सरकारने २४ मार्च १९४७ रोजी [[लॉर्ड वेव्हेल]]च्या जागी [[लुई माउंटबॅटन|लॉर्ड लुई माऊंटबॅटन]] यांना भारताचा व्हाईसरॉय म्हणून नियुक्त केले. ब्रिटिश सरकार जून १९४७ च्या सुमारास (अखंड किंवा विभाजित) भारताला पूर्ण स्वातंत्र्य देण्याच्या विचारात होते.<ref name="auto37">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३१|language=मराठी}}</ref> सुरुवातीला भारतातील बरीच संस्थान स्वतंत्र राहू इच्छित होती. कारण ब्रिटिश सरकार व कॅबिनेट मिशनने भारतातील संस्थानिकांना आपल्या इच्छेप्रमाणे स्वतंत्र राहावे किंवा भारतीय संघराज्यात विलीन व्हावे या मताचे होते. आंबेडकरांनी १८ जून १९४७ रोजी एक पत्रक काढून अखंड भारतातील संस्थानिकांना सुचवले की, संस्थानिकांना आपली संस्थाने स्वतंत्र भारतात विलीन करावीत आणि तसे करणेच त्यांच्या हिताचे आहे. अशा आशयाचे आंबेडकरांचे पत्रक '[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]'च्या १८ जून १९४७ च्या अंकातही प्रसिद्ध झाले होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३१ व २३२|language=मराठी}}</ref> माऊंटबॅटनने एक समिती स्थापन केली ज्यात काँग्रेसतर्फे जवाहलाल नेहरू, [[वल्लभभाई पटेल]], आचार्य जे.बी. कृपलानी; मुस्लिम लीगतर्फे [[मोहम्मद अली जिना]], [[लियाकत अली खान]], सरदार अबदूर रीव निस्तार आणि [[शीख]] समाजातर्फे सरदार बलदेवसिंग या सात जणांना सभासद म्हणून नेमले. समितीने ४ जून ते ७ जून १९४७ दरम्यान विचारविनिमय करून भारताच्या पाळणीचे तत्त्व मान्य केले. १२ जून १९४७ रोजी फाळणी समितीने आपला खलिता तयार केला व ब्रिटिश सरकारला पाठवला. १४ जून १९४७ रोजी मुंबईत [[महात्मा गांधी|गांधींच्या]] उपस्थित काँग्रेसची बैठक झाली व त्या बैठकीत काँग्रेसने फाळणी स्वीकारली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३२|language=मराठी}}</ref> ब्रिटिश सरकारने फाळणीचा खलिता ४ जुलै १९४७ रोजी [[हाउस ऑफ कॉमन्स|हाउस ऑफ कॉमन्समध्ये]] 'दि इंडिया इनडिपेडन्स बील' मांडले. १० जुलैला मोहंमद अली जीना यांना [[पाकिस्तान|पाकिस्तानचे]] गव्हर्नर म्हणून इंग्लंडमध्ये स्वीकारण्यात आले. २६ जुलै रोजी हे बील मंजूर झाले व त्यावर इंग्लंडच्या महाराजाने १८ जुलै १९४७ रोजी शिक्कामोर्तब केले. १५ ऑगस्ट १९४७ च्या मध्यरात्री [[भारत]] व [[पाकिस्तान]] अशी दोन राष्ट्रे स्वातंत्र्य झाले.<ref name="auto33">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३३|language=मराठी}}</ref> या [[भारताची फाळणी|फाळणीच्या]] घडामोडीत आंबेडकर नव्हते, ते अखंड भारताचे समर्थक होते. फाळणी झाली तेव्हा [[दंगल|दंगली]] उसळल्या. फाळणीमुळे बराच अस्पृश्य समाज नव्या पाकिस्तान गेला, त्यांना परत आणण्यासाठी आंबेडकरांना प्रयत्न केले पण तितकेसे यश मिळाले नाही.<ref name="auto1">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३५|language=मराठी}}</ref> फाळणीमुळे बंगाल प्रांताचा पूर्व भाग सुद्धा पाकिस्तानात गेला त्यामुळे आंबेडकरांचे भारतीय घटना समितीचे संपुष्टात येऊन ते पाकिस्तानच्या घटना समितीचे सदस्य बनले.<ref name="auto33" /> त्यांनी आपल्या सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला व विभाजित भारताचा भाग असलेल्या पश्चिम बंगालच्या कायदेमंडळातर्फे घटना समितीचे सदस्य होण्यासाठी प्रयत्न करु लागले. मात्र त्यावेळी काँग्रेस पक्षाने आंबेडकरांना घटना समितीचे सभासद म्हणून निवडून देण्याचा निर्णय घेतला. पूर्वी घटना समितीच्या बैठकांमध्ये आंबेडकरांनी जी भाषणे केली त्यावरून त्यांचे कायदा व संविधान या विषयांवरील प्रभुत्व, बुद्धिमत्ता, दूरदृष्टी, देशप्रेम, व विविध विषयांमधील सखोल ज्ञान या सर्वांची जाणीव नेहरू, पटेल, प्रसाद यांच्यासह संविधान सभेतील सर्व सदस्यांना झाली होती. त्यामुळे भारताचे संविधान तयार करण्यासाठी आंबेडकरांचे सहकार्य घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे, असे त्यांना वाटले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३४|language=मराठी}}</ref> बंगालच्या फाळणीमुळे आंबेडकरांचे सदस्यत्व संपणार होते. त्यामुळे मुंबई प्रांतातून १९४७ च्या जुलैमध्ये आंबेडकर घटना परिषदेचे सदस्य म्हणून बिनविरोध निवडून येतील अशी व्यवस्था काँग्रेसने केली होती. आंबेडकर घटना परिषदेचे सदस्य म्हणून बंगालमधून निवडून आल्यानंतर ९ डिसेंबर १९४६ रोजी घटना परिषदेची पहिली सभा भरण्यापूर्वीच काँग्रेस नेते आंबेडकरांनी घटना परिषदेत पूर्ण सहकार्य करावे यासाठी प्रयत्न करु लागले होते.<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=६३ व ६४|language=मराठी}}</ref> यासाठी बॅ. जयकरांनी राजीनामा देऊन मुंबई प्रांतांतून रिकाम्या केलेल्या जागेवर डॉ. आंबेडकरांना निवडून आणावे असे डॉ. राजेंद्र प्रसादांनी मुंबई प्रांताचे मुख्यमंत्री [[बाळ गंगाधर खेर|बाळासाहेब खेर]] यांनी ३० जून १९४७ रोजी पत्र पाठवून कळवले होते. डॉ. राजेंद्र प्रसाद म्हणाले की, "''अन्य कोणतेही कारण विचारात घेतले तरी तरी घटना परिषदेतील आणि तिच्या विविध समित्यांतील डॉ. आंबेडकरांची कामगिरी इतकी उच्च प्रतीची आहे की; त्यांच्या सेवेला आपण मूकू नये असे वाटते. १४ जुलै १९४७ पासून घटना परिषदेचे नवे सत्र सुरू होत आहे. त्या सत्रात डॉ. आंबेडकर उपस्थित रहावेत अशी माझी तीव्र इच्छा आहे. म्हणून मुंबई प्रांतातून तुम्ही डॉ. आंबेडकरांना निवडून द्यावे.''"<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=६६ व ६७|language=मराठी}}</ref> घटना समितीवर निवडून आल्यानंतर तीचे सभासद म्हणून समितीच्या नोंदवहीत १४ जुलै १९४७ रोजी आंबेडकरांनी स्वाक्षरी केली.<ref name="auto10" /> यासोबतच पंतप्रधान नेहरू व उपपंतप्रधान पटेल यांनी भारताच्या मंत्रिमंडळात आंबेडकर यांना स्थान दिले व त्यांच्याकडे कायदा व न्याय खात्याची जबाबदारी सोपवली. आंबेडकर स्वतंत्र [[भारताचे कायदा व न्यायमंत्री|भारताचे पहिले कायदा व न्यायमंत्री]] झाले.<ref name="auto1" /> २० ऑगस्ट १९४७ रोजी संविधान सभेच्या अध्यक्षांनी स्वतंत्र भारताचा कायदा आणि त्या संबंधित सर्व कायदेशीर गोष्टींचा विचार करण्यासाठी एक सल्लागार समिती नेमली. डॉ. बी.आर. आंबेडकर, जी.व्ही. मावळणकर, पुरुषोत्तमदास टंडन, गोपालस्वामी अय्यंगार, बिधनचंद्र लाल मित्र, अल्लादी कृष्णस्वामी अय्यर आणि हुसेन इमाम अशी या समितीच्या सभासदांची नावे होती.<ref name="auto1" /> भारतीय घटना समितीने एकूण २२ समित्या स्थापन केल्या होत्या. त्यातील १२ समित्या या विशेष कामकाजासाठी (राज्यघटना कामकाज समित्या) होत्या तर १० समित्या या कार्यपद्धतीशी निगडित होत्या. २९ ऑगस्ट १९४७ रोजी संविधान सभेने एक ठराव पास करून भारतीय संविधानाचा मुसदा तयार करण्यासाठी मुसदा समिती तयार केली. २९ ऑगस्ट १९४७ रोजी मसुदा समितीची स्थापना करण्यात आली, आणि त्यात ७ सदस्यांचा समावेश करण्यात आला, त्यांपैकी एक सदस्य आंबेडकर होते. दुसऱ्या दिवशी ३० ऑगस्ट १९४७ रोजी मसुदा समितीच्या सदस्यांनी आंबेडकरांची मसुदा समितीच्या अध्यक्षपदी निवड केली. घटना समित्यांमध्ये मुसदा समिती ही सर्वात महत्त्वाची होती, आणि राज्यघटनेची निर्मिती करणे ही या समितीची महत्त्वाची जबाबदारी होती. विधिमंत्री डॉ. आंबेडकर हे मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते व इतर सहा जण सदस्य होते. मसुदा समितीचे सदस्य म्हणून अलादी कृष्णस्वामी अय्यर, डॉ. कन्हैयालाल मुन्शी, गोपाळस्वामी अय्यंगर, मोहंमद सादुल्ला, [[टी.टी. कृष्णमचारी]] (डी.पी. खैतान यांच्या मृत्युनंतर नियुक्ती), एन. माधव राऊ (बी.एल. मित्तर यांनी राजीनामा दिल्यानंतर नियुक्ती) यांनी काम केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३५ व २३६|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांना कायद्याचे व राज्यघटनेचे सखोल ज्ञान होते. त्यांनी इंग्लंड, अमेरिका, [[कॅनडा]], [[ऑस्ट्रेलिया]], [[फ्रान्स]], [[जर्मनी]], [[आयर्लंड]] यासारख्या सुमारे ६० देशांच्या [[संविधान|राज्यघटनांचा]] सखोल अभ्यास केला होता.<ref>{{Cite web|url=https://books.google.co.in/books?id=PKElDwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=indian+polity&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwia77PDu8rfAhVFfH0KHUceBFIQ6AEIGDAD#v=onepage&q=Ambedkar&f=false|title=INDIAN POLITY|first=M.|last=Laxmikanth|publisher=McGraw-Hill Education|accessdate=6 April 2019|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/why-do-we-celebrate-constitution-day-of-india-a-look-at-dr-b-r-ambedkar-s-contribution-towards-the-indian-constitution-1396312-2018-11-26|title=Constitution Day: A look at Dr BR Ambedkar's contribution towards Indian Constitution|first1=India Today Web Desk New|last1=DelhiNovember 26|first2=2018UPDATED:|last2=November 26|first3=2018 15:31|last3=Ist|website=India Today|accessdate=6 April 2019}}</ref> तसेच त्यांनी [[कायदा|कायदाविषयक]] महत्त्वपूर्ण ग्रंथांचा बारकाईने अभ्यास केला होता. संविधान निर्मितीच्या कामासाठी आंबेडकरांना सुरुवातीच्या [[बौद्ध]] [[संघ]]ाच्या पद्धतींचे आणि अन्य बौद्ध ग्रंथांचे अध्ययन सुद्धा कामी आले.<ref>{{cite web|title=Some Facts of Constituent Assembly |work=Parliament of India |publisher=National Informatics Centre |url=http://parliamentofindia.nic.in/ls/debates/facts.htm |quote=On 29 August 1947, the Constituent Assembly set up an Drafting Committee under the Chairmanship of B. R. Ambedkar to prepare a Draft Constitution for India |accessdate=14 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511104514/http://parliamentofindia.nic.in/ls/debates/facts.htm |archivedate=11 May 2011 |df=dmy }}</ref><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३६|language=मराठी}}</ref> ३० ऑगस्ट १९४७ पासून आंबेडकरांनी सहकाऱ्यांची मिळेल तशी साथ घेत संविधान मसुदा लिहून पूर्ण केला आणि तो मसुदा संविधान समितीचे अध्यक्ष राजेंद्र प्रसाद यांना २१ फेब्रुवारी १९४८ रोजी सादर केला. आंबेडकरांनी अवघ्या १४५ दिवसांत मसुदारुपी राज्यघटना तयार केली होती. मसुदारुपी ती घटना स्वतंत्र भारताच्या लोकांचे मत अजमावण्याच्या उद्देशाने देशासमोर ठेवण्यात आली. या मसुदारूपातील घटनेचे १८ भाग होते, त्या १८ भागांत ३१५ कलमे व ९ परिशिष्टे होती.<ref name="auto7">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३९|language=मराठी}}</ref> मसुदा समितीच्या बैठकीतील निर्णय एकमताने किंवा बहुमताने घेतले गेले होते. मसुदा तयार करताना मसुदा समितीने, घटना समितीद्वारा घेतलेल्या निर्णयाचे किंवा घटना समितीद्वारा कार्यान्वित केलेल्या विविध समित्यांनी घेतलेल्या निर्णयांचे अनुसरण केले होते. घटना समितीत झालेल्या चर्चेनंतर घटनेचा जो मसुदा प्रसिद्ध करण्यात आला त्यात ३०५ कलमे होती व ६ परिशिष्टे होती. आंबेडकर राज्यघटनेच्या निर्मितिप्रक्रियेत केंद्रस्थानी राहिले.<ref name="auto7" /> या काळात आंबेडकरांना [[मधुमेह|मधुमेहाचा]] आजार होता आणि त्यांचा त्यांना त्रास होता असे. त्यामुळे त्यांना रोजच उपचार घ्यावे लागत होते. मुंबईल्या मुक्कामात ते डॉ. मालवणकर यांच्या दवाखान्यात औषधोपचार घेण्यासाठी येत, तेव्हा तेथे डॉ. [[सविता आंबेडकर|शारदा कबीर]] (लग्नानंतरच्या डॉ. सविता आंबेडकर) यांच्याशी त्यांची ओळख झाली. मालवणरांनी आंबेडकरांवर उपचार करण्याचे काम डॉ. शारदा कबीर यांचेवर सोपवले होते. दोघांचा परिचय वाढत गेला व दोघांनी लग्न करण्याचा निर्णय घेतला. हा आंजरजातीय विवाह होता, कबीर या [[ब्राह्मण समाज|ब्राह्मण]] समाजातील होत्या. १५ एप्रिल १९४८ रोजी आंबेडकर यांच्या दिल्ली येथील हार्डिंग ॲव्हिन्यू या निवासस्थानी आंबेडकर व डॉ. शारदा कबीर यांचा विवाह झाला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४०|language=मराठी}}</ref> आंबेडकर राज्यघटनेच्या निर्मितिप्रक्रियेत केंद्रस्थानी राहिले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४१|language=मराठी}}</ref> २१ फेब्रुवारी १९४८ पासून जवळपास आठ महिने मुसदारुपी घटना चर्चेसाठी खुली ठेवली होती. त्यानंतर ४ नोव्हेंबर १९४८ रोजी घटना समितीची बैठक घेण्यात आली. या बैठकीत राजेंद्र प्रसादांनी जाहिर केले की, आंबेडकर आज घटना समितीपुढे घटनेचा मसुदा सादर करतील. घटना समितीचे सभासद दोन दिवस मुसदारूप घटनेवर आपले विचार व्यक्त करतील आणि दुरुत्याही सुचवतील. त्यानंतर आंबेडकरांनी घटना समितीपुढे घटनेचा मसुदा सादर केला आणि मसुद्यावर विवेचनात्मक विचार मांडले आणि भारताच्या राज्यघटनेची काही महत्त्वाची वैशिष्ट्ये सांगितली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४३|language=मराठी}}</ref> "घटना समितीने वेगवेगळ्या समित्या नियुक्त केल्या होत्या. त्या सर्व समितीच्या घटना समितीला आपले अहवाल सादर करीत होत्या. घटना समिती त्या अहवालांच्या आधारे कीही निर्णय घेत होती आणि ते निर्णय मसुदा समितीला कळवत होती. मसुदा समिती ते निर्णय आणि भारत सरकारचा १९३५चा कायदा विचारात घेऊन राज्यघटना तयार करण्याचे कार्य करीत होती, असे आपल्या भाषणाच्या सुरुवातीलाच आंबेडकरांनी सांगितले.<ref name="auto43">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४४|language=मराठी}}</ref> मसुदारूप घटना ३१५ कलमांची आणि ८ परिशिष्टांची आहे. मसुदारुपी घटनेत भारतीय संघराज्याचा मुख्य अधिकारी म्हणून एक पद आहे, ज्या भारतीय संघराज्याचा अध्यक्ष (राष्ट्रपती) असे म्हणले आहे. असे असले तरी या घटनेत अमेरिकेसारखे अध्यक्षीय पद्धतीचे सरकार स्वीकारलेले नाही तर संसदीय पद्धतीचे सरकार घटनेत स्वीकारले आहे. म्हणून [[राष्ट्रपती]] भारत देशावर राज्य करणार नाही. तो केंद्रिय मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानेच कार्य करणार आहे. संसदेत बहुमताचे प्रभुत्व आहे. मंत्री संसदेचे सदस्य आहेत. मसुदारूप घटना संघराज्यात्मक आहे आणि एकात्मही आहे. तीमध्ये लोकशाही पद्धतीला प्राध्यान्य आहे."<ref name="auto43" /> संविधान सभेत भाषणाचा समारोप करताना आंबेडकर म्हणले की, "राज्यघटना कितीही चांगली असली तरी ती अमलात आणणारे लोक जर चांगले नसतील तर त्या राज्यघटनेचे मातेरे होते. मात्र राज्यघटना कितीही वाईट असली तरी ती राबविणारे लोक चांगले असतील तर ती राज्यघटना निःसंशय चांगली ठरते." संविधान सभेचे अध्यक्ष डॉ. राजेंद्र प्रसाद हेसुद्धा नागरी सेवेचे महत्त्व विशद करताना म्हणाले की, "राज्यघटनेत काही असेल अथवा नसेल, राज्यघटना काही सांगो अथवा न सांगो, देशाचे कल्याण या देशाचे शासन-प्रशासन कोणत्या प्रकारे केले जाते यावर अवलंबून राहील आणि शाळा-प्रशासन चालविणारे लोक कोण वा कसे आहेत त्यावर अधिक अवलंबून राहील."<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४४ व २४५|language=मराठी}}</ref> ४ नोव्हेंबर १९४८ रोजी आंबेडकरांनी आपल्या भाषणात घटनेची देशहिताची, राज्यहिताची व जनहिताची जी वैशिष्ट्ये सांगितली त्यावर प्रभावित होऊन घटना समितीच्या अनेक सभासदांनी ५ नोव्हेंबर १९४८ रोजीच्या बैठकीत घटनाकार आंबेडकर यांची प्रशंसा करणारी मते व्यक्त केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४५ ते २५१|language=मराठी}}</ref> संविधान सभेमध्ये मसुदा समितीचे सदस्य [[टी.टी. कृष्णमचारी]] यांनी सांगितले की, {{Quote|text="संविधान सभेने मसुदा समितीवर सात सदस्य नियुक्त केले होते. त्यापैकी एकाने या सभागृहाचा राजीनामा दिला आणि त्याची जागा दुसऱ्याने घेतली. एकाचा मृत्यू झाला आणि ती जागा रिक्तच राहिली. एक सदस्य अमेरिकेत निघून गेला आणि ती जागा भरली गेलीच नाही, आणि एक अन्य सभासद राज्याच्या राजकारणात गुंतून पडले आणि त्यामुळे तेवढी पोकळी निर्माण झाली. एक किंवा दोन व्यक्ती दिल्लीपासून बरेच लांब होते आणि त्यांची प्रकृती त्यांना उपस्थित राहण्याची अनुमती देत नव्हती. म्हणून सरतेशेवटी असे घडले की, संविधानाचा मसुदा तयार करण्याचे उत्तरदायित्व एकट्या डॉ. आंबेडकरांवर आले. कदाचित सभागृहाला या वास्तवाची जाणीव असावी. डॉ. आंबेडकरांनी ही जबाबदारी, हे कार्य अत्यंत योग्यपणे पार पडले, यात मला तीळमात्रही शंका नाही. म्हणून आम्ही त्यांचे ऋणी आहोत."<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/ambedkar-constitution-narendra-modi-govt-2851111/|title=Denying Ambedkar his due|date=14 June 2016|accessdate=6 April 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://164.100.47.194/loksabha/writereaddata/cadebatefiles/C05111948.html|title=Constituent Assembly of India Debates|website=164.100.47.194|accessdate=6 April 2019}}</ref><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४५ ते २४७|language=मराठी}}</ref>}} एस. नागप्पा म्हणाले की, "''या घटनेचा मुसदा तयार करण्याचे कष्ट घेतल्याबद्दल पुन्हा एकदा मी डॉ. आंबेडकर यांचे आभार मानतो. हे काम गुंतागुंतीचे आहे, याविषयी शंकाच नाही, तरी सुद्धा त्यांनी ते अतिशय यशस्वीपणे व कमी वेळेत केले.''"<ref name="auto47">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४७|language=मराठी}}</ref> ७ नोव्हेंबर १९४८ नंतर घटना समितीच्या बैठका लागोपाठ होत राहिल्या. घटनेच्या प्रत्येक कलमावर चर्चा करून एक-एक कलम स्वीकारण्यात आले. २० नोव्हेंबर १९४८ रोजीच्या बैठकीत घटनेचे अकरावे कलम स्वीकारण्यात आले आणि भारतातील [[अस्पृश्यता]] कायद्याने नष्ट करण्यात आली.<ref name="auto47" /> १४ नोव्हेंबर १९४९ रोजी घटना समितीचे शेवटचे चर्चासत्र सुरू झाले. यात आंबेडकरांनी घटनेच्या सुचनांविषयी, दुरुस्त्याविषषी भाषण केले आणि परिवर्तनीय मसुदारुपी राज्यघटना तिसऱ्या वाचनासाठी आणि मंजूर होण्यासाठी घटना समितीपुढे सादर केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४८|language=मराठी}}</ref> सभासदांनी परिवर्तित मसुदारुपी घटनेवर १७ नोव्हेंबर १९४९ रोजीच्या बैठकीत भाषणे केली. यावेळीही बऱ्याच सभासदांनी घटना तयार करण्यासाठी घेतलेल्या परिश्रमामुळे आंबेडकरांची प्रशंसा केली. सेठ गोविंददास यांनी आंबेडकरांना 'आधुनिक युगाचा मनू' म्हणले जात असल्याचे संविधान सभेत सांगितले. खंडुभाई के. देसाई यांनी आंबेडकरांनी दिलेल्या अत्यंत विद्वतापूर्ण भाषणांना अविस्मरणीय म्हणले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४९|language=मराठी}}</ref> तर के.एम. जेधे यांनी आंबेडकरांना थोर वकील व प्रचंड बुद्धी व क्षमता असलेले मानव म्हणले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२५०|language=मराठी}}</ref> २५ नोव्हेंबर १९४९ रोजी राज्यघटनेचे शिल्पकार आंबेडकर यांनी संविधान सभेत आपले उद्बोधक व ऐतिहासिक भाषण दिले. त्यांनी प्रारंभी घटनेच्यासंबंधीची तांत्रिक माहिती दिली. काही कलमांची व वैशिष्ट्यांची माहिती दिल्यानंतर ते आपल्या भाषणाच्या शेवटाकडे आले आणि थोडेसे गंभीर झाले. त्यावेळी त्यांनी देशाच्या भवितव्याविषयी आपल्या भावना व आपले विचार व्यक्त केले. स्वतंत्र भारतातील लोकशाहीविषयी आंबेडकर म्हणतात की, "जोपर्यंत इंग्रज सरकार होते, तोपर्यंत आपल्या देशातील चांगल्या वाईट गोष्टीची जबाबदारी आपण त्यांच्यावर टाकत होतो. पण आता आपण स्वतंत्र झाल्यामुळे चांगल्या वाईट गोष्टीची जबाबदारी आपलीच राहणार आहे. त्यामुळे आपल्याला आता अधिक जबाबदारीने वागावे लागणार आहे." नंतर देशाच्या सुरक्षिततेच्या संदर्भात आंबेडकर म्हणतात की, "भारताचे स्वातंत्र्य आपल्याच लोकांच्या विश्वासघाताने अनेकदा गेले आहे. आपल्याच लोकांनी देशद्रोह केला आणि भारत देश दुसऱ्यांच्या हाती दिला. [[मुहम्मद बिन कासिम]]ने जेव्हा [[सिंध]]वर स्वारी केली तेव्हा राजा दाहीरच्या सेनापतीने लाच घेतली आणि तो आपल्या राजाच्या मदतीला धावला नाही. यामुळे राजा दाहीरचा पराभव झाला. [[महंमद घोरी]]ला भारतावर स्वारी करण्याचे आमंत्रण राजा [[जयचंद]]ने दिले. [[शिवाजी महाराज]] स्वराज्यासाठी लढत होते, तेव्हा इतर मराठे सरदार शिवाजी महाराजांविरुद्ध लढत राहिले. आता पुन्हा तसेच होणार नाही ना? अशी मला चिंता वाटते. जर राजकीय नेत्यांनी आपल्या पक्षाचे मत हे राष्ट्र हितापेक्षा श्रेष्ठ मानले तर भारताचे स्वातंत्र्य पुन्हा धोक्यात येईल. असे झाले तर पुन्हा स्वातंत्र्य मिळविणे अशक्यच होऊन बसेल. यासाठी रक्ताच्या शेवटच्या थेंबापर्यंत आपण आपल्या स्वातंत्र्यासाठी लढले पाहिजे. मी हिंदू, मी मुसलमान, मी ख्रिश्चन, मी शिख, मी जैन-बौद्ध यांना दुय्यमत्व देऊन, मी प्रथम भारतीय व अंतिमतः ही भारतीयच आहे, असे आपण मानलेच पाहिजे".<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२५१ ते २५६|language=मराठी}}</ref> २६ नोव्हेंबर १९४९ च्या घटना समितीच्या बैठकीत घटना समितीचे अध्यक्ष डॉ. राजेंद्र प्रसाद हे आपल्या भाषण म्हणाले की, "''स्वतंत्र भारताची राज्यघटना तयार करण्यासाठी जी मसुदा समिती नियुक्त करण्यात आली, तिचे सभासद आणि प्रामुख्याने तिचे अध्यक्ष डॉ. आंबेडकर यांची निवड करण्याचा घटना समितीची निर्णय अगदी अचूक होता. आणि डॉ. आंबेडकरांनी उत्कृष्ट राज्यघटनेची निर्मिती करून तो निर्णय सार्थक सिद्ध केला आहे.''" आंबेडकर भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार व जगातले एक श्रेष्ठ घटनाकार म्हणून ओळखले जाऊ लागले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२५८|language=मराठी}}</ref> == हैदराबाद मुक्तिसंग्राम लढ्यातील योगदान == {{quote box | border=2px | align=right | bgcolor = Cornsilk | title= | halign=center | quote=<poem> "देशाला स्वातंत्र्य मिळाले तरी निजामाच्या जोखडाखाली अडकलेल्या हैदराबाद संस्थानातील लढ्याला डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांचे नतिक पाठबळ मिळाले होते. त्यातूनच मराठवाड्यात स्वातंत्र्याची पहाट झाली. धर्मसत्ता व राजसत्ता कधीच एकत्र नांदू शकत नाहीत, या शब्दांत बाबासाहेबांनी निजामाच्या धार्मिक सत्तेला विरोध केला होता." </poem> |salign=right |author= '''ज्येष्ठ स्वातंत्र्यसेनानी अ‍ॅड. [[भगवानराव देशपांडे]]''' <br /> |source= <ref name="ReferenceB">{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/maharashtra/dr-ambedkar-thoughts-behind-haidrabad-mukti-sangram-1142105/|title=Latest Marathi News- Breaking News Today &#124; Read Marathi Batmya from Maharashtra, India ब्रेकींग मराठी न्यूज at https://loksatta.com/|date=18 सप्टें, 2015}}</ref> }} "हैदराबाद संस्थानात भाषण, लेखन, शिक्षण व सभा स्वातंत्र्य मिळत नाही तोपर्यंत नागरी स्वातंत्र्य येणार नाही, असे बाबासाहेबांनी सांगितले होते. शेड्युल्ड कास्ट फेडरेशनच्या माध्यमातून हैदराबाद संस्थानामध्येही दलितांना स्वातंत्र्याचा विचार बाबासाहेबांनी दिला होता", असेही भगवानराव देशपांडे म्हणले.<ref name="ReferenceB"/> १९४० च्या दशकामध्ये ब्रिटिशांनी हिंदुस्थानातील संस्थानिकांना आपले स्वतंत्र राष्ट्र घोषित करण्याची परवानगी दिली होती. मोहम्मद अली जिन्ना यांनी आपली पाकिस्तानाची मागणी यशस्वी केली, त्यानंतर हैदराबाद संस्थानाच्या निजामाने हे १७ ऑगस्ट १९४७ रोजी त्यांचे संस्थान हे स्वतंत्र राष्ट्र म्हणून घोषित केले. निजामाचे हैदराबाद संस्थान धर्मांध रजाकारांचे राज्य होते, जिथे न्याय हक्कांसारख्या मूलभूत अधिकारांवरच बंदी होती. इ.स. १९३८ ते १९४८ या कालखंडात आंबेडकर यांनासुद्धा हैदराबाद संस्थानात सभा, परिषद, मेळावे वा संमेलने घेण्यास मज्जाव घातला गेला होता. अशा या निजामांमुळे होणाऱ्या संभाव्य धोक्याचे निवारण करण्यासाठी तत्कालीन पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू, तत्कालीन गृहमंत्री वल्लभभाई पटेल आणि तत्कालीन कायदामंत्री आंबेडकर यांनी प्रयत्न केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.saamana.com/article-on-marathwada-sangram/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2021-09-19 |archive-date=2021-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920211747/https://www.saamana.com/article-on-marathwada-sangram/ |url-status=dead }}</ref> भारत सरकारने जेव्हा हैदराबाद संस्थानावर पोलीस कारवाई केली तेव्हा आंबेडकर यांनी सरदार वल्लभभाई पटेल यांना पाठिंबा दिला होता. पोलीस कारवाईचा निर्णय घेण्यापूर्वी पटेल यांनी आंबेडकर यांच्याशी सविस्तर चर्चा केली होती. हैदराबादचा इतिहास आणि भूगोल पाहता निजाम स्वतंत्र राहणे शक्यच नाही, असे स्पष्टीकरण त्यावेळी आंबेडकरांनी पटेल यांना दिले होते. "आपण जर सैन्य पाठविण्याचा निर्णय घेणार असाल तर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर त्याचे विपरीत परिणाम होतील. या घटनेची संयुक्त राष्ट्रसंघामध्ये चर्चा होईल. भारताचे सैन्य हैदराबाद संस्थानात घुसले व त्यांनी हैदराबाद संस्थानावर आक्रमण केले, असे अनेक अर्थ निघू शकतील", असे आंबेडकर म्हणाले. त्यामुळे आंबेडकरांनी असे सुचवले की आपण हैदराबाद संस्थानावर भारतीय सैन्यच पाठवू परंतु या कृतीला 'पोलीस ॲक्शन' हे नाव देऊ. पटेल यांनी आंबेडकरांच्या सूचनेचा स्वीकार केला आणि पुढे तेथे भारतीय सैन्य पाठवून कारवाई झाली व त्याला पोलीस ॲक्शन हा शब्द वापरला गेला. शेवटी भारतीय सैनिकांसमोर निजामाच्या सैनिकांचा पराभव झाला आणि १७ सप्टेंबर १९४८ रोजी निजामाचे राज्य भारतात सामील झाले.<ref>डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर चरित्र - धनंजय कीर</ref><ref>हैदराबाद मुक्तिसंग्रामातील चित्तथरारक आठवणी - लक्ष्मणराव कापसे</ref><ref>डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर आणि हैदराबाद संस्थान - डॉ. शेषराव नरवाडे</ref> == बुद्ध जयंतीचे प्रणेते == [[File:Dr. Ambedkar speaking on Buddha Jayanti on 2 May 1950.jpg|thumb|२ मे १९५० रोजी [[नवी दिल्ली]] येथे झालेल्या [[बुद्ध जयंती]]च्या कार्यक्रमात बोलतांना बाबासाहेब आंबेडकर]] आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली २ मे १९५० रोजी भारतात पहिली सार्वजनिक [[बुद्ध जयंती]] [[दिल्ली]] येथे साजरी झाली होती. याप्रसंगी आंबेडकरांनी बुद्धांच्या जीवन कार्यावर विचार मांडले. या जयंती समारंभास अनेक देशांचे प्रतिनिधी, भिक्खू संघ व सुमारे वीस हजार लोकांचा समुदायही उपस्थित होता.<ref name="प्रणेते">{{स्रोत बातमी|url=|title=बुद्ध जयंतीचे प्रणेते डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=थोरात|first=ॲड. संदिप|date=१७ मे २०१२|work=दैनिक सम्राट|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|page=४|language=मराठी}}</ref> इ.स. १९५१ मध्ये आंबेडकरांच्याच अध्यक्षतेखाली तीन दिवसीय बुद्ध जयंती महोत्सव साजरा झाला. इ.स. १९५६ला आंबेडकरांनी आपल्या आयुष्यातील शेवटची बुद्ध जयंती दिल्लीतच साजरी केली. आंबेडकरांनी दिल्लीशिवाय महाराष्ट्रातही बुद्ध जयंतीस इ.स. १९५३ पासून सुरुवात केली. इ.स. १९५६ पर्यंत त्यांच्या अध्यक्षतेखाली व प्रमुख उपस्थितीत बुद्ध जयंतीचे महाराष्ट्रात भव्य कार्यक्रम झाले. महाराष्ट्रातले बुद्ध जयंतीचे कार्यक्रम प्रामुख्याने मुंबईत झाले. भारतात व महाराष्ट्रात बुद्ध जयंती महोत्सवाच्या परंपरेची सुरुवात आंबेडकरांनी केली, म्हणून त्यांना भारतातील सार्वजनिक बुद्ध जयंती महोत्सवाचे प्रणेते समजले जाते.<ref name="प्रणेते" /> ''इतर सर्व धर्म संस्थापकांच्या जन्मदिनी देशात सुट्टी मिळते. मग मानवतेचा महान संदेश देण्याऱ्या तथागत बुद्धांच्या जयंतीस सुट्टी का नाही? एक तर नियोजित सुट्ट्यातील एक सुट्टी कमी करा अथवा एक सुट्टी वाढवून आम्हाला द्या.'' अशी आग्रही मागणी डॉ. आंबेडकरांनी तत्कालीन केंद्र सरकारकडे केली होती. बुद्ध जयंती दिनी सार्वजनिक सुट्टी असावी ही १९४२ पासूनच मागणी होती. आंबेडकरांच्या प्रयत्नांमुळे व दबावामुळे २७ मे १९५३ रोजी केंद्र सरकारने बुद्ध जयंती निमित्त सार्वजनिक सुट्टी जाहीर केली. महाराष्ट्र सरकारने मात्र त्या वर्षी सार्वजनिक सुट्टी जाहीर केली नाही. या सर्व बाबींचा उल्लेख आंबेडकरांनी १९५३ च्या आपल्या मुंबईतील बुद्ध जयंती कार्यक्रमाच्या भाषणात स्वतः केला आहे.<ref name="प्रणेते" /> == बौद्ध धम्मात धर्मांतर== {{मुख्य|नवबौद्ध चळवळ|नवयान|बावीस प्रतिज्ञा|बौद्धधम्म प्रवर्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर}}{{हे सुद्धा पहा|नवबौद्ध|धम्मचक्र प्रवर्तन दिन|दीक्षाभूमी|दीक्षाभूमी (चंद्रपूर)}} [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar addressing his followers during 'Dhamma Deeksha' at Deekshabhoomi, Nagpur 14 October 1956.jpg|thumb|१४ ऑक्टोबर १९५६ रोजी, नागपूर येथे धम्म दीक्षा सोहळ्यामध्ये आपल्या अनुयायांना उद्देशून बोलताना आंबेडकर]] [[चित्र:Dr. Ambedkar being administered 'Dhamma Deeksha' by Bhante Chandramani (from Kushinara) at Nagpur on 14 October 1956.jpg|thumb|कुशीनाराचे भिक्खू महास्थविर चंद्रमणी यांचेकडून दीक्षा ग्रहण करताना आंबेडकर]] [[चित्र:Dikshabhumi.jpg|left|thumb|[[नागपूर]] येथील दीक्षाभूमीचा [[स्तूप]]]] '''{{Quote box | quoted = true | bgcolor = #F5F6CE | salign = right | quote = ''मी बुद्धांचा धम्म (बौद्ध धर्म) सर्वोत्तम मानतो. त्याची कोणत्याही धर्माशी तुलना केली जाऊ शकत नाही. विज्ञान मानणाऱ्या आधुनिक माणसाला जर कोणता धर्म आवश्यक वाटत असेल, तर तो फक्त एकच धर्म आहे, तो म्हणजे बौद्ध धर्म. मी गेली तीस वर्षे सर्व धर्मांचा अभ्यास करून या निष्कर्षाप्रत आलो आहे की बौद्ध धर्म हा जगातील सर्वश्रेष्ठ धर्म आहे.'' | source = ''' ''- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, [[भगवान बुद्ध आणि त्यांचा धम्म]] प्रस्तावनेमधून, ६ मार्च १९५६''' }} आंबेडकरांनी [[हिंदू धर्म]]ात सुधारणा करण्याचा प्रयत्न केला.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> पण हिंदुंची मानसिकता बदलण्यास त्यांना अपयश आले. हिंदू धर्मात राहून अस्पृश्यांची आर्थिक स्थिती व सामाजिक दर्जा सुधारणार नाही, याची जाणीव त्यांना झाली.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> तसेच अस्पृश्य हे हिंदूंच्या सामाजिक व धार्मिक गुलामगिरीतून मुक्त होणार नाही हेही त्यांना जाणवले.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> त्यामुळे हिंदू धर्माचा त्याग करणे त्यांच्यासाठी आवश्यक ठरले.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> त्यांनी असा विचार केला की, जसे स्वातंत्र्य हे भारतासाठी आवश्यक आहे, तसे धर्म बदलणे हे अस्पृश्यांसाठी आवश्यक आहे.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> आंबेडकरांची धर्मांतराची संकल्पना होती की - अस्पृश्यांना हिंदू धर्मामध्ये चांगली वागणूक मिळत नाही. तसेच हिंदू धर्म जातिव्यवस्थेचा पुरस्कर्ता असून तो माणसांत भेद करतो, हिंदू धर्मात समता, स्वातंत्र्य आणि बंधुता नाही. आंबेडकरांनी हिंदू धर्म आणि समाजव्यवस्थेला असा प्रश्न केला, "जो धर्म अस्पृश्यांना मंदिरात जाऊ देत नाही, पाणी पिऊ देत नाही, ज्ञानार्जन करू देत नाही; आमच्या सारख्यांच्या सावलीचा विटाळ मानतो, हिंदू धर्म अस्पृश्यांना तुच्छ मानतो, अशा हिंदू धर्मात अस्पृश्यांनी का राहावे?"<ref name="गाठाळ २०१९ ४३३"/> सामाजिक कार्यकर्त्या [[रूपा कुलकर्णी-बोधी]] म्हणतात की, "बाबासाहेबांनी हिंदू धर्माला सुधारण्याचा बराच प्रयत्न केला. त्यांनी आकसाने बौद्ध धर्मात प्रवेश केलेला नाही. महाडचा सत्याग्रह, काळाराम मंदिराचा सत्याग्रह ही त्याचीच उदाहरणं आहेत. त्यांनी अनेक हिंदू नेत्यांशी चर्चा केली. त्यात अगदी एस. एम. जोशी, सावरकर, टिळकांचा मुलगा श्रीधर टिळक यांच्याशी चर्चा केली होती.<ref name="ReferenceC">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/marathi/india-58900160|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी बौद्ध धम्म स्वीकारण्यामागे काय कारणं होती?|via=www.bbc.com}}</ref> आंबेडकरांनी [[१३ ऑक्टोबर]] [[इ.स. १९३५|१९३५]] रोजी [[नाशिक]] जिल्ह्यातील [[येवले|येवला]] या गावी भरलेल्या परिषदेत [[हिंदू धर्म]]ाचा त्याग करण्याची घोषणा केली. धर्मांतराच्या या घोषणेनंतर [[ख्रिश्चन]], [[मुस्लिम]], [[शिख]], [[जैन]], [[बौद्ध]], [[यहूदी]] इत्यादी धर्मांच्या धर्मगुरूंनी आंबेडकरांनी त्यांच्या कोट्यवधी अनुयायांसह आपल्या धर्मात यावे यासाठी निमंत्रणे दिली तर काहींनी आमिषेही दाखवली. बॅरिस्टर [[मोहम्मद अली जिना]] यांनी जयकरांमार्फत आंबेडकरांनी [[इस्लाम]] स्वीकारावा, [[पाकिस्तान]]ाला यावे व पाकिस्तानाचे गव्हर्नर व्हावे असा प्रस्ताव ठेवला होता. तर त्यावेळेचे जगातील सर्वाधिक श्रीमंत संस्थान असलेल्या [[निझाम]]ाने आंबेडकरांनी अनुयायांसह इस्लाम स्वीकारल्यास प्रत्येक व्यक्ती मागे काही कोटी रुपये देण्याचे कबूल केले होते.<ref>{{Citation|last=Zee News|title=Baba Saheb : Documentary on complete personality of Dr Bhimrao Ambedkar {{!}} Part II|date=2016-04-14|url=https://m.youtube.com/watch?t=97s&v=65fxrTaebwQ|accessdate=2018-03-30}}</ref> परंतु त्यांना भारतभूमीतला, विवेकनिष्ट व मानवी मुल्ये जपणारा धर्म हवा होता म्हणून त्यांनी ह्या दोन्ही प्रस्ताव नाकारले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=३०७, ३०८, ३०९|language=मराठी}}</ref> ख्रिश्चन धर्माच्या विदेशी धर्मगुरूंनी त्यांना [[ख्रिश्चन धर्म]] स्वीकारण्याती विनंती केली आणि धर्म स्वीकारल्यानंतर जगातील सारेच ख्रिश्चन देश अस्पृश्यांचा सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीय स्तर उंचावण्यास मदत करतील अशी हमी दिली होती. महाबोधी सोसायटीकडून [[बौद्ध]] [[भिक्खू]]ंनी त्यांनी [[बौद्ध धर्म]] स्वीकारावा अशी तार पाठवली होती. हा धर्म [[आशिया]] खंडातील एक प्रमुख धर्म होता. जो तुमचे व तुमच्या अनुयायांची उद्दिष्टे साध्य करेल, असे त्यात लिहिले हाते. आंबेडकर बुद्धिप्रमाण्यवादी होते, त्यांनी सन १९३५ च्या आपल्या धर्मांतरांच्या घोषणेनंतर २१ वर्षे जगातील विविध प्रमुख धर्मांचा अभ्यास केला. त्यानंतर त्यांचा कल मानवतावादी व विज्ञानवादी धर्म म्हणून बौद्ध धम्माकडे वळला.<ref>{{Cite book|title=आधुनिक महाराष्ट्राचा इतिहास|last=गाठाळ|first=डॉ. एस.एस.|publisher=कैलास प्रकाशन|year=२०१९|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=४४०|language=मराठी}}</ref> धर्मांतरापूर्वी मुंबईत १९४५ मध्ये मुंबई येथे [[सिद्धार्थ लॉ कॉलेज, मुंबई|सिद्धार्थ महाविद्यावय]] स्थापन केले.तसेच औरंगाबाद येथे इ.स. १९५० मध्ये [[मिलिंद महाविद्यालय]] सुरू करून त्याच्या परिसरास ''नागसेनवन'' असे नाव दिले. त्यांनी मुंबईतील आपल्या निवासस्थानाला [[राजगृह]] असे नाव दिले. त्यांनी ''१४ ऑक्टोबर १९५६, नागपूर'' हा धर्मांतराचे स्थळ व दिवस जाहीर केला. त्यानंतर भारतातील सर्व राज्यांतून लक्षावधी अस्पृश्य लोक नागपूर येथे धम्म दीक्षेकरिता येऊ लागले.<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकर आणि बौद्धधम्म|last=संघरक्षित|first=महास्थवीर|publisher=द कॉर्पोरेट बॉडी ऑफ द बुद्धा एज्युकेशन फाऊंडेशन|year=१९९०|isbn=|location=तैवान|pages=१४०|language=मराठी}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_buddha/00_pref_unpub.html| title=00_pref_unpub|संकेतस्थळ=www.columbia.edu|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2018-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502081913/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_buddha/00_pref_unpub.html|url-status=dead}}</ref> <span style="color: orange"> <blockquote>बाबासाहब करे पुकार बुद्ध धम्म का करो स्वीकार...</blockquote> <span style="color: blue"> <blockquote>आकाश पाताल एक करो बुद्ध धम्म का स्वीकार करो...</blockquote> अशा घोषणा देत आंबेडकरवाद्यांनी नागपूरात प्रवेश केला. नागपूर शहरात ५ लक्ष आंबेडकरानुयायी आले तेव्हा नागपूर शहराची लोकसंख्या दुप्पट झाली होती. त्या दिवशी [[विजयादशमी|अशोक विजयादशमी]] होती. [[सम्राट अशोक]] यांनी बौद्ध धम्माचा याच दिवशी स्वीकार केला होता. हे शपथग्रहण सकाळी ९.०० वाजता झाले. [[श्रीलंका|श्रीलंकेचे]] बौद्ध भिक्खू [[महास्थविर चंद्रमणी]] यांचेकडून आंबेडकर व [[सविता आंबेडकर]] यांनी [[त्रिशरण]] व [[पंचशील]] ग्रहण करून धम्मदीक्षा घेतली. त्यांनंतर नवदीक्षित बौद्ध आंबेडकरांनी स्वतः आपल्या सुमारे ५ लक्ष अनुयायांना त्रिशरण, पंचशील आणि [[बावीस प्रतिज्ञा]] देऊन बौद्ध धम्माची दीक्षा दिली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.loksatta.com/lokprabha/babasaheb-ambedkar-and-religion-change-290869/|title=बाबासाहेब आणि धर्मातर|date=2013-12-06|work=Loksatta|access-date=2018-03-30|language=mr-IN}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://divyamarathi.bhaskar.com/article/EDT-babasaheb-ambedkar-column-2481860.html|title=डॉ. आंबेडकरांचा बौद्ध धम्म|date=2011-10-06|work=marathibhaskar|access-date=2018-03-14|language=mr}}</ref> आंबेडकरांनी १५ ऑक्टोबर रोजी सुद्धा ३ लक्ष अनुयायांना दीक्षा दिली, तर [[चंद्रपूर]] येथे १६ ऑक्टोबर रोजी ३ लक्ष लोकांना बौद्ध धम्माची दीक्षा दिली. तसेच अकोला येथे ५०० लोकांनी बौद्ध धम्माची दीक्षा घेतली. तीन दिवसांतच आंबेडकरांनी १० लाखापेक्षा अधिक लोकांना बौद्ध धम्माची दीक्षा देऊन जगातील बौद्धांची संख्या १० लाखांनी वाढवली.<ref name="auto28">{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=१५०|language=मराठी}}</ref> मार्च १९५९ च्या एका अहवालानुसार देशात १.५ ते २ कोटी अस्पृश्यांनी बौद्ध धर्म स्वीकारला होता.<ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=e-b2EzNRxQIC&printsec=frontcover&dq=ambedkar+and+buddhism&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiSiNXAuJnZAhXLro8KHR0HDhkQ6AEIJjAB#v=onepage&q=ambedkar%20and%20buddhism&f=false|title=Ambedkar and Buddhism|last=Sangharakshita|date=2006|publisher=Motilal Banarsidass Publishe|isbn=9788120830233|language=en}}</ref> आंबेडकरांनी धम्मदीक्षेसाठी अजब बंगला वस्तुसंग्रहालयातील बुद्धमूर्ती मध्य प्रदेशचे तत्कालीन मुख्यमंत्री तथा काँग्रेस नेते रविशंकर शुक्ला यांच्याकडून मागिवली होती.<ref>{{Cite web|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/babasaheb-ambedkar-had-taken-buddha-idol-from-madhya-pradesh-chief-minister-for-dhamma-daksha-125850294.html|title=बाबासाहेबांनी धम्मदीक्षेसाठी मध्य प्रदेशच्या मुख्यमंत्र्यांकडून घेतली होती बुद्धमूर्ती|website=Divya Marathi}}</ref> लक्षावधी अनुयायांसह आंबेडकरांनी बौद्ध धर्म स्वीकारल्यावर देशात बौद्ध धर्माचे पुनरूज्जीवन झाले. त्यांचे धर्मांतर जगातील एक सर्वात मोठे सामूहिक धर्मांतर होते. आंबेडकरांना ''बौद्ध धर्माचे प्रवर्तक'' तसेच ''बौद्ध धर्माचे पुनरूज्जीवक'' म्हणले जाऊ लागले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=३३२|language=मराठी}}</ref> महापरिनिर्वाणापर्यंत आंबेडकरांनी ३० लक्षापेक्षा जास्त लोकांना बौद्ध धर्मात आणण्याचे कार्य केले. [[अशोक|सम्राट अशोकानंतर]] बौद्ध धर्माचे प्रसार कार्य आंबेडकरांएवढे कोणत्याही भारतीयाने केले नाही.<ref>{{Cite book|title=आधुनिक महाराष्ट्राचा इतिहास|last=गाठाळ|first=डॉ. एस.एस.|publisher=कैलास प्रकाशन|year=२०१९|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=४४३|language=मराठी}}</ref> [[चित्र:22 Vows (in Marathi) administered by Most Revered Bodhisattva Dr. Babasaheb Ambedkar on the occasion of Buddhist Dhamma Deeksha on 14 October 1956 at Deeksha Bhoomi, Nagpur.jpg|thumb|right|२२ प्रतिज्ञांचा दीक्षाभूमीवरील स्तंभ]] आंबेडकरांनी बौद्धांना स्वतःच्या [[२२ प्रतिज्ञा]] वदवून घेतल्या. या बौद्ध धर्माचे सार आहेत. यांत बौद्ध धर्मात असलेला हिंदू देवी-देवता व संस्कृतीचा त्याग, बुद्धाचे पंचशील, त्रिशरण, अष्टांगमार्ग, दहा पारमिता, मानवी मूल्ये व तत्त्वे आहेत. या प्रतिज्ञा [[पंचशील]], [[अष्टांगिक मार्ग]] व [[दहा पारमिता]] अनुसरण्याच्या आहेत. आंबेडकरांच्या प्रतिज्ञा या आवाहन स्वरूपातील सूचनांसारखे आहेत. प्रतिज्ञा पाळण्याची ते कठोर सक्त ताकीद देत नाहीत किंवा कठोर भाषा वापरीत नाहीत. या २२ प्रतिज्ञा बौद्ध धर्माचा सांस्कृतिक भाग म्हणून महत्त्वाच्या आहेत.<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकर आणि बौद्धधम्म|last=संघरक्षित|first=महास्थवीर|publisher=द कॉर्पोरेट बॉडी ऑफ द बुद्धा एज्युकेशन फाऊंडेशन|year=१९९०|isbn=|location=तैवान|pages=१४९|language=मराठी}}</ref> अर्थतज्ज्ञ आणि राज्यसभेचे खासदार [[नरेंद्र जाधव]] म्हणतात की, "बाबासाहेबांनी बौद्ध धर्माचा स्वीकार केल्यावर त्यांचे महापरिनिर्वाण झाले. त्यामुळे बौद्ध धर्माचा प्रसार करण्याचे त्यांचे उद्दिष्ट पूर्ण झाले नाही. १४ ऑक्टोबर नंतर मुंबईत धर्मांतराचा मोठा सोहळा ठेवण्यात आला होता. त्यात प्रल्हाद केशव अत्रेंपासून अनेक नेते त्यात सहभागी होणार होते. मात्र त्यात डॉ. आंबेडकरांना सहभागी होता आले नाही. आम्ही बौद्ध धर्म स्वीकारला पण तो आचरण्यात आणण्याची यंत्रणा त्यांना उभारता आली नाही. ती यंत्रणा उभी राहिली मात्र आपापल्या पद्धतीने. अनेक ठिकाणी बौद्ध धर्माचे आचरण करण्यात येते पण त्याबद्दल प्रत्येकाची थिअरी असते. हे पद्धतशीरपणे व्हायला हवे होते, ते झाले नाही हे मान्य करावं लागेल."<ref name="ReferenceC"/> === आंबेडकरानंतर बौद्ध समाज === आंबेडकरांच्या निधनानंतर मुंबईहून त्यांच्या अस्थी [[दिल्ली]]ला नेण्यात आल्या. तेथे एक आठवड्यानंतर धर्मांतराचा कार्यक्रम होऊन ३०,००० लोकांनी बौद्ध धम्माची दीक्षा घेतली. नंतर अस्थींचे अनेक विभाजन केले गेले आणि त्यांचे भाग [[आग्रा]] सहित देशातील प्रमुख शहरात पाठवले गेले आणि प्रत्येक शहरात ठिकठिकाणी धर्मांतराचे कार्यक्रम झाले. अशाप्रकारे नागपूर येथील सामूदायिक धर्मांतरांची चळवळीची गती पुढे चालू राहिली. ७ डिसेंबर १९५६ ते १० फेब्रुवारी १९५६ पर्यंतच्या काळात [[मुंबई]], [[आग्रा]], [[दिल्ली]] यांसह देशातील वीस पेक्षा अधिक शहरांत धर्मांतराचे कार्यक्रम घडून आले. आंबेडकर यांच्या हस्ते दीक्षा घेतलेल्या १०,००,००० बौद्धांद्वारे दीक्षित नवबौद्धांची संख्या ४०,००,००० झाली.<ref name="auto55">{{संकेतस्थळ स्रोत| title=Ambedkar and Buddhism|दुवा=https://books.google.co.in/books?id=e-b2EzNRxQIC&printsec=frontcover&dq=ambedkar+and+buddhism&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiSiNXAuJnZAhXLro8KHR0HDhkQ6AEIJjAB#v=onepage&q=ambedkar%20and%20buddhism&f=false|प्रकाशक=Motilal Banarsidass Publishe|भाषा=en|दिनांक=2006}}</ref> १९५१ च्या जनगणनेनुसार सर्व भारतात अवघे १,८०,८२३ बौद्ध होते. त्यापैकी [[महाराष्ट्र]]ात २,४८७, [[पंजाब]]ात १,५५०, [[उत्तर प्रदेश]]ात ३,२२१, [[मध्य प्रदेश]]ात २,९९१ आणि बाकीचे बहुतेक सर्व बौद्ध ईशान्य भारतात होते. इ.स. १९५१ ते १९६१ या दशतकात महाराष्ट्रातील बौद्धांची अधिकृत संख्या २,४८७ वरून २७,८९,५०१ पर्यंत पोहोचली. तर १९५१ ते १९६१ मध्ये भारतातील अधिकृत बौद्धांची लोकसंख्या १,६७१ टक्क्यांनी वाढून १,८०,८२४ वरून ३२,५०,२२७ पर्यंत पोहोचली होती. धर्मांतरापूर्वी महाराष्ट्रातील [[अनुसूचित जाती]]त महारांचे प्रमाण ७०% इतके होते. धर्मांतरामुळे त्यांची विभागणी ३५% बौद्ध, व ३५% हिंदू महार अशी झाली.<ref name="auto28" /><ref name=":0" /><ref>भारतीय जनगणना, १९५१ व १९६१</ref> ही सरकारी जनगणनेची आकडेवारी होती पण प्रत्यक्षात मात्र भारतातील धर्मांतरित बौद्धांची लोकसंख्या ही या जनगणनेतील बौद्ध लोकसंख्येपेक्षा कितीतरी पटींनी अधिक होती.<ref name="auto55"/> मार्च १९५९ पर्यंत भारतातील धर्मांतरित बौद्धांची संख्या जवळ जवळ १.५ ते २ कोटी होती, जी भारतातील ४.५% लोकसंख्या होती.<ref name="auto55"/> २०११ च्या जनगणनेनुसार भारतातील एकूण बौद्ध लोकसंख्येपैकी ८७% पेक्षा जास्त लोक हे आंबेडकरवादी बौद्ध आहेत, ज्यांचे पूर्वज १९५६ मध्ये बौद्ध धर्मात परिवर्तित झाले होते.<ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/india-news/dalits-who-converted-to-buddhism-better-off-in-literacy-and-well-being/745230/|title=Dalits who converted to Buddhism better off in literacy and well-being: Survey|date=2 July 2017}}</ref><ref>Peter Harvey, ''An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices'', p. 400. Cambridge University Press, 2012, {{ISBN|978-052185-942-4}}</ref><ref>''The New York Times guide to essential knowledge: a desk reference for the curious mind''. Macmillan 2004, page 513.</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thequint.com/india/2017/06/17/dalits-converting-to-buddhism|title=Dalits Are Still Converting to Buddhism, but at a Dwindling Rate|date=17 June 2017|website=The Quint}}</ref> == मृत्यू == {{मुख्य|चैत्यभूमी|महापरिनिर्वाण दिन|डॉ. आंबेडकर राष्ट्रीय स्मारक}} [[चित्र:Maha Parinirvana of Dr. Babasaheb Ambedkar 05.jpg|thumb|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे महापरिनिर्वाण]] [[चित्र:The ocean of people waving the mortal remains of Dr. Babasaheb Ambedkar towards the 'Chaitya Bhoomi', Mumbai, which had never been seen in the history (7 December 1956).jpg|thumb|आंबेडकरांची मुंबईतील अंत्ययात्रा, ७ डिसेंबर १९५६]] [[चित्र:Chaitya Bhoomi, Mumbai – Samadhi place of Dr. Babasaheb Ambedkar.jpg|thumb|[[चैत्यभूमी]], आंबेडकरांचे समाधी स्थळ]] [[नागपूर]] व [[चंद्रपूर]] येथील धर्मांतराचे झाल्यावर आंबेडकर [[दिल्ली]]ला परतले. त्यानंतर काही आठवड्यात २० नोव्हेंबर १९५६ मध्ये ते [[नेपाळ]]मधील [[काठमांडू]]ला ‘‘वर्ल्ड फेलोशिप ऑफ बुद्धिस्ट‘’च्या चौथ्या परिषदेस हजर राहिले. तेथे त्यांनी ‘‘[[बुद्ध]] की [[कार्ल मार्क्स]]‘’ या विषयावर भाषण केले. त्यात त्यांनी ''भगवान बुद्धाचा मार्ग मार्क्स पेक्षा श्रेष्ठ आहे, ज्यात प्रेम, न्याय, बंधुत्व, विज्ञानवाद असून तो शोषण समाप्त करू शकतो'' असे सांगितले. आपल्या परतीच्या प्रवासात त्यांनी [[बनारस]]मध्ये दोन भाषणे दिली. दिल्लीमध्येही त्यांनी विविध बौद्ध समारंभांत भाग घेतला. त्यानंतर त्यानी राज्यसभेच्या अधिवेशनात भाग घेतला आणि आपल्या ‘‘भगवान बुद्ध आणि कार्ल मार्क्स’‘ या पुस्तकाचे शेवटचे प्रकरण लिहून पूर्ण केले. ५ डिसेंबरच्या सायंकाळी ‘‘बुद्ध आणि त्यांचा धम्म’‘ या ग्रंथाच्या प्रास्ताविक आणि परिचय या दोन प्रकरणांच्या प्रती आणून त्यांनी रात्री त्यांची तपासणी केली. दुसऱ्या दिवशी पहाटे १२.१५ वाजता [[६ डिसेंबर]] [[इ.स. १९५६]] रोजी दिल्लीला निवासस्थानी त्यांचे निधन ([[महापरिनिर्वाण]]) झाले. त्यावेळी त्यांचे वय ६४ वर्ष आणि ७ महिन्याचे होते. दिल्लीहून विशेष विमानाने त्यांचे पार्थिव [[मुंबई]]ला आणण्यात आले. मुंबई हे ठिकाण अत्यंविधीसीठी निश्चित झाले त्यानंतर देशभरातील त्यांचे अनुयायी मिळेल त्या साधनाने मुंबईला येऊ लागले. आंबेडकर यांच्या धर्मांतरानंतरच्या सात आठवड्यांत त्यांनी बौद्ध धम्माच्या प्रचारासाठी मोठे कार्य केले. आंबेडकरांची अंत्ययात्रा राजगृह (हिंदू कॉलनी), दादर येथून दुपारी १.४० वाजता निघाली. दादर व्हिन्सेन्ट रोड (आताचा डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर रोड), पोयबावडी, [[परळ]], एलफिन्स्टन ब्रिज, सयाी रोड, गोखले रोड (उत्तर व दक्षिण), रानडे रोडवरून दादर चौपाटीवरील हिंदू स्मशानभूमीत (आता चैत्यभूमी) सायकांळी ६ वाजता पोहोचली. चार मैल लांबीच्या या त्यांच्या अंत्ययात्रेत देशभरातून १५ लाखांवर लोक सामील झाले होते. ७ डिसेंबर १९५६ रोजी सायंकाळी ७.५० वाजता त्यांच्यावर [[मुंबई]] मध्ये बौद्ध पद्धतींनी अंत्यसंस्कार करण्यात आले. मुंबई हे त्यांच्या जीवनकार्यातील अधिकांश काळ मुख्यालय होते आणि तेथेच त्यांचे अजूनही सर्वात जास्त अनुयायी होते. मुंबई शहरातील ती सर्वात मोठी अत्यंयात्रा होती. त्यानंतर दहनसंस्कारास उपस्थित राहिलेल्यापैंकी एक लाख लोक त्यांच्या अस्थींबरोबर तैनातीने राजगृहापर्यंत गेले. परंतु दहनभूमी सोडण्यापूर्वी त्यांनी आंबेडकरांच्या इच्छेची पूर्ती करण्यासाठी म्हणून बौद्ध धम्माचा स्वीकार करण्याचा आग्रह धरला. त्यानुसार दीक्षा समारंभाचा कार्यक्रम होऊन तेथे उपस्थित असलेल्या बौद्ध भिक्खूंपैकी महापंडित डॉ. [[भदंत आनंद कौसल्यायन|आनंद कौसल्यायन]] यांनी त्रिशरण व पंचशील देऊन त्याच ठिकाणी १० लाख लोकांना बौद्धधम्माची दीक्षा दिली. एकाच वेळी दहा लक्षांवरील लोकांचे धर्मांतर हे जगातील सर्वात मोठे सामूहिक धर्मांतर होते.<ref name=":0" /> आंबेडकरांचे दिल्लीमध्ये आपल्या निवासस्थानी महापरिनिर्वाण झाले होते, तेथे भारत सरकारने [[डॉ. आंबेडकर राष्ट्रीय स्मारक]] निर्माण केले आहे. याला 'महापरिनिर्वाण स्थळ' म्हणूनही ओळखले जाते. १३ एप्रिल २०१८ रोजी भारताचे पंतप्रधान [[नरेंद्र मोदी]] यांच्या हस्ते स्मारकाचे लोकार्पन करण्यात आले. या स्मारकाच्या इमारतीची रचना पाने उघडलेल्या [[भारतीय संविधान]]ाच्या पुस्तकाप्रमाणे असून हा आकार "ज्ञानाच्या शोधाचे प्रतीक" आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://lokmat.news18.com/news/ambitious-br-ambedkar-museum-inaugurated-by-pm-narendra-modinew-287075.html|title=डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर राष्ट्रीय स्मारकाचं पंतप्रधानांच्या हस्ते लोकार्पण|संकेतस्थळ=News18 Lokmat|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-01-20|archive-date=2019-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921220028/https://lokmat.news18.com/news/ambitious-br-ambedkar-museum-inaugurated-by-pm-narendra-modinew-287075.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://m.jagran.com/delhi/new-delhi-city-ncr-pm-modi-inaugurate-dr-ambedkar-national-memorial-in-delhi-17818230.html| title=पीएम मोदी ने अंबेडकर स्मारक का किया उद्घाटन, बोले- भ्रम फैलाती है कांग्रेस|access-date=2020-01-20|language=hi}}</ref> == वैयक्तिक जीवन == === कुटुंब === {{मुख्य|आंबेडकर कुटुंब}} [[चित्र:Rajagriha, Bombay, February 1934. (L to R) Yashwant, BR Ambedkar, Ramabai, Laxmibai, Mukundrao, and Tobby.jpg|thumb|right|300px|इ.स. १९३४ मध्ये मुंबईतील [[राजगृह]] येथील [[आंबेडकर कुटुंब]]ीय. चित्रात डावीकडून – [[यशवंत आंबेडकर|यशवंत]] (मुलगा), बाबासाहेब, [[रमाबाई आंबेडकर|रमाबाई]] (पत्नी), लक्ष्मीबाई (वहिणी; आनंदरावांची पत्नी), मुकंदराव (पुतण्या) व खाली बसलेला कुत्रा टॉब्बी.]] [[रमाबाई आंबेडकर|रमाबाईंना]] आंबेडकरांच्या पत्नी होत. त्यांनी रमाबाईंना लिहायला वाचायला शिकवले होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=८०|language=मराठी}}</ref> रमाबाई व बाबासाहेब यांना एकूण पाच अपत्य झाली – [[यशवंत आंबेडकर|यशवंत]], गंगाधर, रमेश, इंदू (मुलगी) व राजरत्न. यशवंत खेरीज इतर चार अपत्ये त्यांच्या वयाची दोन वर्षे पूर्ण होण्याच्या आतच दगावली. [[यशवंत आंबेडकर|यशवंत]] (१९१२–१९७७) हा एकमेव त्यांचा वंशज होता.<ref>{{Cite book|title=दलित समाजाचे पितामह डॉ. भीमराव आंबेडकर|last=जोगी|first=डॉ. सुनिल|publisher=डायमंड बुक्स|year=२००७|isbn=|location=|pages=५०|language=मराठी}}</ref> [[चित्र:Dr. B.R. Ambedkar with wife Dr. Savita Ambedkar in 1948.jpg|thumb|right|इ.स. १९४८ मध्ये दिल्ली येथे द्वितीय पत्नी [[डॉ. सविता आंबेडकर]] सोबत बाबासाहेब आंबेडकर]] इ.स. १९३५ मध्ये दीर्घ आजारानंतर आंबेडकरांच्या पत्नी [[रमाबाई आंबेडकर|रमाबाई]] यांचे निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://maharashtratimes.com/maharashtra/nagpur-vidarbha-news/nagpur/tyagmurti-ramabai/articleshow/69513517.cms| title=त्यागमूर्ती रमाई! - tyagmurti ramabai|संकेतस्थळ=Maharashtra Times|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://zeenews.india.com/hindi/zee-hindustan/video/aaj-ka-itihas-today-is-ramabai-ambedkar-death-anniversary/531810| title=आज का इतिहास: आज हुआ था बाबा साहब भीमराव की पत्नी रमाबाई आंबेडकर का निधन|दिनांक=2019-05-27|संकेतस्थळ=Zee Hindustan|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> १९४० च्या दशकात [[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाचा]] मसुद्याचे काम पूर्ण करतावेळी डॉ. आंबेडकर खूप आजारी होते. त्यांच्या पायांमध्ये मज्जासंस्थाजन्य वेदना होत होत्या, त्यामुळे त्यांना रात्री झोप येत नसे. ते [[इन्सुलिन]] आणि [[होमिओपॅथी]]ची औषधे घेत होते.<ref>{{Cite news|url=https://www.womensweb.in/2018/05/savita-ambedkar-discredited-caste-woman-may18wk3/|title=The Woman Behind Dr. Ambedkar – Why Are Our Women Denied Their Rightful Place In History?|date=22 May 2018|work=Women's Web: For Women Who Do|access-date=13 November 2018|language=en-US|archive-date=2020-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200503070902/https://www.womensweb.in/2018/05/savita-ambedkar-discredited-caste-woman-may18wk3/|url-status=dead}}</ref> यावर उपचार घेण्यासाठी ते मुंबईला गेले आणि तेथे त्यांची डॉ. [[शारदा कृष्णराव कबीर]] यांच्याशी भेट झाली. कबीर या पुण्याच्या [[सारस्वत]] [[ब्राह्मण]] कुटुंबातील होत्या.<ref>{{Cite book|title=Maaisahebanche Agnidivya|last=Sukhadeve|first=P. V.|publisher=Kaushaly Prakashan|year=|isbn=|location=|pages=15|language=Marathi}}</ref> डॉ. कबीर यांची आंबेडकरांची वैद्यकीय काळजी घेतली. पुढे आंबेडकरांनी कबीरांशी १५ एप्रिल, १९४८ रोजी [[नवी दिल्ली]] येथील आपल्या निवासस्थानी नोंदणी पद्धतीने विवाह केला. विवाहसमयी आंबेडकरांचे वय ५७ वर्ष तर शारदा कबीर यांचे वय ३९ वर्ष होते.<ref>{{cite book |last=Keer |first=Dhananjay |title=Dr. Ambedkar: life and mission |year=2005 |origyear=1954 |publisher=Popular Prakashan |location=Mumbai |pages=403–404 |isbn=81-7154-237-9 |url=https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA394 |accessdate=13 June 2012}}</ref> विवाहानंतर शारदा कबीरांनी '[[सविता आंबेडकर|सविता]]' हे नाव स्वीकारले.<ref>{{cite web | last=Pritchett | first=Frances |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1940s.html | title=In the 1940s | accessdate=13 June 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120623190913/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1940s.html | archivedate=23 June 2012 | df=dmy-all }}</ref> सविता आंबेडकरांना अपत्य नव्हते. आंबेडकरानुयायी लोक सविता आंबेडकरांना आदराने 'माई' किंवा 'माईसाहेब' म्हणत असत. मुंबईमध्ये २९ मे, २००३ रोजी वयाच्या ९३व्या वर्षी सविताबाईंचे त्यांचे निधन झाले.<ref>{{cite web |url=http://www.रीडिफ.कॉम/news/2003/may/29mai.htm |title=Archived copy |accessdate=20 जून 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161210075024/http://www.रीडिफ.कॉम/news/2003/may/29mai.htm |archivedate=10 December 2016 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_buddha/00_pref_unpub.html|title=00_pref_unpub|last=Pritchett|first=Frances|website=Columbia.edu|access-date=11 January 2020|archive-date=2018-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502081913/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_buddha/00_pref_unpub.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.loksatta.com/lekha-news/the-buddha-and-his-dhamma-dr-b-r-ambedkar-1594868/|title=उपोद्घाताची कथा..|date=3 December 2017|work=Loksatta|access-date=11 January 2020|language=mr-IN}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/pm-expresses-grief-over-death-of-savita-ambedkar/articleshow/47857884.cms|title=PM expresses grief over death of Savita Ambedkar – Times of India|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=11 January 2020|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/b-r-ambedkars-widow-passes-away/articleshow/47838403.cms|title=B R Ambedkar's widow passes away – Times of India|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=11 January 2020|language=en}}</ref> यशवंत आंबेडकरांचा विवाह [[मीरा आंबेडकर|मीरा]] यांचेशी झाला. त्यांना एकूण चार अपत्ये झाली, ती पुढील प्रमाणे : [[प्रकाश आंबेडकर|प्रकाश]] (बाळासाहेब), रमाबाई, [[भीमराव यशवंत आंबेडकर|भीमराव]] व [[आनंदराज आंबेडकर|आंनदराज]]. प्रकाश आंबेडकरांचे लग्न अंजली यांचेशी झाले असून त्यांना [[सुजात आंबेडकर|सुजात]] हा एक मुलगा आहे. तर रमाबाईंचा विवाह प्राध्यापक व अभ्यासक [[आनंद तेलतुंबडे|आनंद तेलतुबंडे]] यांचेशी झालेला असून त्यांना दोन मुली आहेत. भीमराव यांना एक मुलगी आहे व आनंदराज यांनाही दोन मुलगे आहेत. आंबेडकरांचा पुतण्या आनंदराव यांचे नातू [[राजरत्न आंबेडकर|राजरत्न]] आहेत, जे सध्या [[भारतीय बौद्ध महासभा|भारतीय बौद्ध महासभेचे]] राष्ट्रीय अध्यक्ष आहेत. [[आंबेडकर कुटुंब]]ातील हे सदस्य मात्र राजकारण, समाजकारण व [[आंबेडकरवादी चळवळ]]ीशी, तसेच बौद्ध चळवळींमध्ये काम करतात. === भाषाज्ञान === [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar written a letter to the Bonn University in fluent German language.jpg|thumb|300px|right|२५ फेब्रुवारी १९२१ रोजी जर्मनीतील बॉन विद्यापीठात शिक्षण घेण्यासाठी आंबेडकरांनी तिथल्या प्रशासनास अस्खलित जर्मन भाषेत लिहिलेले पत्र.<ref name="auto29">{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/mumbai-news/dr-babasaheb-ambedkar-autobiography-marathi-articles-1452080/|title=डॉ. आंबेडकर चरित्रातील अज्ञात जर्मन दुवा!|date=21 एप्रिल 2017|website=Loksatta|url-status=live}}</ref>]] आंबेडकर हे [[बहुभाषी]] होते. ते [[मराठी भाषा|मराठी]], [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]], [[पाली भाषा|पाली]], [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]], [[हिंदी भाषा|हिंदी]], [[फ्रेंच भाषा|फ्रेंच]], [[जर्मन भाषा|जर्मन]], [[फारसी भाषा|फारसी]], [[गुजराती भाषा|गुजराती]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]] अशा अकरा पेक्षा अधिक अनेक भारतीय व विदेशी भाषा शिकलेले होते. यापैकी इंग्रजी, हिंदी, गुजराती, व मराठीसह अनेक [[भाषा]]ंवर त्यांचे प्रभुत्व होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=७१, ८१, ८८, ८९, ९०|language=मराठी}}</ref><ref>{{Cite book|title=माझी आत्मकथा|last=आंबेडकर|first=डॉ. बाबासाहेब|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=२०१४|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=२०, २३, १४४, १४९, १५०|language=मराठी}}</ref> जर्मन व फ्रेंच भाषा त्यांनी कोलंबिया विद्यापीठात आत्मसात केल्या.<ref name="auto29" /> === देव आणि धर्माबद्दल विचार === आंबेडकर [[नास्तिकता|नास्तिक]] होते. त्यांचा [[देव|देवावर]] अजिबात विश्वास नव्हता. पण ते [[निधर्मी]] किंवा [[धर्मविरोधी]] नव्हते, तर समाजासाठी [[धर्म]] आवश्यक आहे, हे त्यांनी मान्य केले. त्यांच्यासाठी धर्म हा [[नैतिक पाठराखण|नैतिक संहिता]], [[समता|समानता]], [[प्रेम]], [[न्याय]] यासारख्या मूल्यांचा संच म्हणून वैध होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2016/06/phule-ambedkar-ki-vaichariki-aur-virasat_bajrang-bihari-yiwari/|title=फुले-आंबेडकर की वैचारिकी और विरासत|last=तिवारी|first=Bajrang Bihari Tiwari बजरंग बिहारी|date=2016-06-05|website=फॉरवर्ड प्रेस|language=hi-IN|access-date=2021-08-27}}</ref> त्यांनी [[धर्मनिरपेक्षता]] या तत्त्वाचा पुरस्कार केला, तसेच त्यांनी संविधानामार्फत भारतीय राजकीय-सामाजिक समाज जीवनामध्ये हे तत्त्व रुजवले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/vishesh-news/dr-ambedkar-and-secularism-1167319/|title=डॉ. आंबेडकर आणि धर्मनिरपेक्षता|date=2015-12-06|website=Loksatta|language=mr-IN|access-date=2021-08-27}}</ref> स्वातंत्र्य, समानता आणि बंधुत्व शिकवणारा धर्म मला आवडतो, हे त्यांचे प्रचलित कथन आहे. मानव आणि धर्म या दोघांत तुलना करताना त्यांनी मानवास अधिक महत्त्वाचे ठरवले, तर धर्माला दुय्यम ठरवले. ते असे म्हणाले की, मानव हा धर्मासाठी नसून धर्म हा माणसासाठी आहे. आधुनिक जगामध्ये विज्ञानाच्या कसोटीवर टिकणारा धर्म त्यांना अपेक्षित होता. त्यामुळे त्यांनी बुद्ध धम्माला वैज्ञानिक दृष्टिकोन आणि मानवी मूल्य असणारा जगासाठी सर्वात उपयुक्त धर्म म्हणले आहे. आयुष्याच्या उत्तरार्धात त्यांचा कल बौद्ध धम्म अनुसरण्याकडे झुकला, आणि आयुष्याच्या अगदी अंतिम महिन्यांत त्यांनी अधिकृतपणे बौद्ध धम्म स्वीकारला. == पत्रकारिता == {{हे सुद्धा पहा|वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची वृत्तपत्रे}} [[चित्र:Cover page of Dr. Babasaheb Ambedkar's 'Mooknayak'.jpg|thumb|left|मूकनायकचा पहिला अंक, ३१ जानेवारी १९२०]] [[चित्र:Cover page of Dr. Babasaheb Ambedkar's 'Bahishkrut Bharat' Fortnightly.jpg|thumb|right|[[बहिष्कृत भारत]]चा २३ डिसेंबर १९२७ रोजीचा अंक]] २०२० मध्ये प्रकाशित झालेल्या वृत्तानुसार आंबेडकर प्रभावी पत्रकार व संपादक होते,<ref>{{Cite web|url=https://www.forwardpress.in/2020/01/mooknayak-100-years-journalism-ambedkar-hindi/|title=डॉ. आंबेडकर की पत्रकारिता : ‘मूकनायक’ से ‘प्रबुद्ध भारत’ की यात्रा|first=Siddharth|last=सिद्धार्थ|date=26 January 2020|website=फॉरवर्ड प्रेस}}</ref> वृत्तपत्रांच्या माध्यमातून समाजोन्नती करण्यासाठी त्यांनी एकूण ५ वृत्तपत्रे सुरू केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.forwardpress.in/2017/07/ambedkars-journalism-and-its-significance-today/| title=Ambedkar’s journalism and its significance today|last=चौबे|पहिले नाव=Kripashankar Chaube कृपाशंकर|दिनांक=2017-07-05|संकेतस्थळ=Forward Press|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://velivada.com/2018/03/28/dr-ambedkar-as-a-journalist/| title=Dr. Ambedkar As A Journalist|दिनांक=2018-03-28|संकेतस्थळ=Velivada|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref name="auto49">https://marathivishwakosh.maharashtra.gov.in/khandas/khand17/index.php/23-2015-01-15-05-42-45/9964-2012-06-14-09-33-10?showall=&start=12</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://prahaar.in/%e0%a4%aa%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0-%e0%a4%a1%e0%a5%89-%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a5%87%e0%a4%ac-%e0%a4%86%e0%a4%82%e0%a4%ac/|title=पत्रकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर {{!}}|last=Sawant|first=Rajesh|language=en-US|access-date=2021-06-08|archive-date=2019-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421155319/http://prahaar.in/%e0%a4%aa%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0-%e0%a4%a1%e0%a5%89-%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a5%87%e0%a4%ac-%e0%a4%86%e0%a4%82%e0%a4%ac/|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.mahamtb.com/Encyc/2017/12/6/Article-on-journalist-babasaheb-Ambedkar-by-ravindra-gole.html| title=पत्रकार आंबेडकर|संकेतस्थळ=www.mahamtb.com|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714075733/https://www.mahamtb.com/Encyc/2017/12/6/Article-on-journalist-babasaheb-Ambedkar-by-ravindra-gole.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/104917|title=Dr Ambedkar as a journalist a study|date=31 December 2002}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.beedlive.com/newsdetail.php| title=beedlive|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=www.beedlive.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202120210/http://www.beedlive.com/newsdetail.php|archive-date=2020-02-02|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|url-status=dead}}</ref><ref name="auto14">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.mahanews.gov.in/Home/FrontMantralayDetails.aspx?str=utYf%2FMWKOh8%3D| title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर एक बहुआयामी व्यक्तीमत्त्व - डॉ. गंगाधर पानतावणे|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190103210546/https://www.mahanews.gov.in/Home/FrontMantralayDetails.aspx?str=utYf%2FMWKOh8%3D|archive-date=2019-01-03|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=|title=संग्रहित प्रत|url-status=dead}}</ref> ते त्यांच्या मते ''कोणतीही चळवळ यशस्वी होण्यासाठी तिला वर्तमानपत्राची आवश्यकता असते. ज्या चळवळीचे वर्तमानपत्र नसेल तिची अवस्था पंख तुटलेल्या पक्ष्याप्रमाणे होते.'' त्यांनी आपल्या चळवळीत वेगवेगळ्या कालावधीत पाच वर्तमानपत्रे वापरली.<ref name="auto49" /><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.forwardpress.in/2017/02/baba-sahab-dr-ambedkar-ka-srijnatmak-sahity/|title=बाबा साहेब डा. आंबेडकर का सृजनात्मक साहित्य|date=2017-02-10|work=फॉरवर्ड प्रेस|access-date=2018-03-26|language=hi-IN}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://prahaar.in/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%A1%E0%A5%89-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%AC-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC/|title=पत्रकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|website=prahaar.in|language=en-US|access-date=2018-03-26|archive-date=2018-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20181111133834/http://prahaar.in/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%A1%E0%A5%89-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%AC-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC/|url-status=dead}}</ref> ३१ जानेवारी १९२० रोजी, आंबेडकरांनी अस्पृश्यांवरील अन्याय दाखविण्यासाठी ''[[मूकनायक]]'' हे पहिले [[पाक्षिक]] सुरू केले.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.bbc.com/marathi/india-51311062| title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या 'मूकनायक'ची आजही गरज का आहे?|last=येंगडे|first=सूरज|date=2020-01-31|work=BBC News मराठी|access-date=2020-04-09|language=mr}}</ref> यासाठी त्यांना [[कोल्हापूर संस्थान|कोल्हापूर संस्थानाचे]] छत्रपती [[शाहू महाराज]] यांनी आर्थिक मदत केली होती. ३ एप्रिल, इ.स. १९२७ रोजी त्यांनी ''[[बहिष्कृत भारत]]'' हे वृत्तपत्र सुरू केले. त्यांनी २९ जून १९२८ रोजी ''[[समता (वृत्तपत्र)|समता]]'' हे वृत्तपत्र सुरू केले. हे [[समाज समता संघ|समाज समता संघाचे]] मुखपत्र होते. २४ फेब्रुवारी १९३० रोजी त्यांनी [[जनता (वृत्तपत्र)|जनता]] तर ४ फेब्रुवारी १९५६ मध्ये [[प्रबुद्ध भारत]] हे वृत्तपत्र सुरू केले. इ.स. १९४४ मध्ये आंबेडकरांनी "आम्ही शासनकर्ती जमात बनणार" या शीर्षकाखाली ''जनता'' वृत्तपत्रात लेख लिहिला. या वृत्तपत्रांद्वारे आपल्या विचारांनी त्यांनी स्पृश्य आणि अस्पृश्यांना जागृत केले. त्यांची प्रत्रकारिता प्रभावी होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mahamtb.com/Encyc/2017/12/6/Article-on-journalist-babasaheb-Ambedkar-by-ravindra-gole.html|title=पत्रकार आंबेडकर|website=mahamtb.com|language=en|access-date=2018-03-26|archive-date=2018-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20181111133957/http://mahamtb.com/Encyc/2017/12/6/Article-on-journalist-babasaheb-Ambedkar-by-ravindra-gole.html|url-status=dead}}</ref> आंबेडकर हे इंग्रजी भाषेचे विद्वान होते, परंतु त्यावेळी महाराष्ट्रातील बहुतांश दलित जनता केवळ मराठी वाचत असे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.forwardpress.in/2017/02/baba-sahab-dr-ambedkar-ka-srijnatmak-sahity/| title=बाबा साहेब डा. आंबेडकर का सृजनात्मक साहित्य|last=राजबहादुर|पहिले नाव=Raj Bahadur|दिनांक=2017-02-10|संकेतस्थळ=फॉरवर्ड प्रेस|भाषा=hi-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> त्यामुळे त्यांनी ही सर्व पाक्षिके व साप्ताहिके मराठी भाषेमध्ये प्रकाशित केली. [[गंगाधर पानतावणे]] यांच्या १९८७मधील आंबेडकरांया पत्रकारितेवरील पी.एच.डी. शोध प्रबंधानुसार"या मुकनायकाने (आंबेडकर) बहिष्कृत भारतामधील लोकांना प्रबुद्ध भारताकडे नेले. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे महान पत्रकार होते."<ref name="auto14" /> == पुरस्कार आणि सन्मान == [[चित्र:Dr. Ambedkar with Mr. Wallace Stevens at Columbia University, New York (USA), while receiving LL.D. (Doctorate of Laws) for being the 'Chief Architect of the Constitution of India'.jpg|thumb|५ जून १९५२ रोजी, आंबेडकर [[कोलंबिया विद्यापीठ]]ाची मानध एलएल.डी. ही डॉक्टरेट पदवी स्वीकारल्यानंतर त्यांच्यासोबत [[वॅलन्स स्टीव्हन्स]].]] [[चित्र:D.Litt. Degree Certificate of Dr. B. R. Ambedkar from Osmania University.jpg|thumb|१२ जानेवारी १९५३ रोजी, हैदराबादच्या [[उस्मानिया विद्यापीठ]]ाकडून आंबेडकर यांना दिलेली डी.लिट्. ही मानद पदवी]] === राष्ट्रीय सन्मान === * '''भारतरत्न''' : सन १९९० मध्ये आंबेडकरांना मरणोत्तर "[[भारतरत्न]]" हा देशाच्या सर्वोच्च नागरी पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.<ref>{{Cite news|url=https://www.mapsofindia.com/my-india/india/list-of-bharat-ratana-award-winners|title=List of Bharat Ratna Award Winners 1954–2017|date=12 July 2018|work=My India|access-date=17 January 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bharatratna.co.in/bharat-ratna-awardees.htm|title=List Of Bharat Ratna Awardees|website=bharatratna.co.in|access-date=17 January 2020|archive-date=2018-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181124205711/http://www.bharatratna.co.in/bharat-ratna-awardees.htm|url-status=dead}}</ref> आंबेडकरांना भारतरत्न देण्याचे [[भारत सरकार]]ने एप्रिल १९९० च्या पहिल्या आठवड्यात जाहिर केले. आणि [[१४ एप्रिल]] [[इ.स. १९९०|१९९०]] रोजी त्यांना मरणोत्तर [[भारतरत्‍न]] या पुरस्काराने गौरवले गेले. डॉ. आंबेडकरांना दिलेला ‘[[भारतरत्न]]' पुरस्कार भारताचे राष्ट्रपती [[रामस्वामी वेंकटरमण]] यांचे हस्ते डॉ. [[सविता आंबेडकर]] यांनी स्वीकारला. [[१४ एप्रिल]] [[इ.स. १९९०|१९९०]] हा त्यांचा शताब्धी जयंती दिन होता. हा पुरस्कार सोहळा [[राष्ट्रपती भवन]]ातील दरबार हॉल/ अशोक हॉलमध्ये संपन्न झाला होता.<ref>{{Cite book|title=माईसाहेबांचे अग्निदिव्य|last=सुखदेवे|first=पी.व्ही.|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=|isbn=|location=|pages=५०|language=मराठी}}</ref> === मानद पदव्या === * '''डॉक्टर ऑफ लॉ''' (एलएलडी) : ही सन्माननीय पदवी ५ जून १९५२ रोजी अमेरिकेतील [[कोलंबिया विद्यापीठ]]ाने प्रदान केली. 'भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार, मंत्रिमंडळाचे सदस्य आणि राज्यसभेचे सदस्य, भारताच्या प्रमुख नागरिकांपैकी एक, एक महान समाजसुधारक आणि मानवी हक्कांचा शूर समर्थक' असे कोलंबिया विद्यापीठाने त्यांना दिलेल्या मानपत्रात संबोधण्यात आले आहे.<ref>{{cite web|url=https://globalcenters.columbia.edu/content/bhimrao-ramji-ambedkar|title=Bhimrao Ramji Ambedkar {{!}} Columbia Global Centers|website=globalcenters.columbia.edu|access-date=13 November 2018}}</ref><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२७९|language=मराठी}}</ref> * '''डॉक्टर ऑफ लिटरेचर''' (डी.लिट.) : ही सन्माननीय पदवी १२ जानेवारी १९५३ रोजी [[तेलंगाणा]] राज्यातील हैदराबादमधील [[उस्मानिया विद्यापीठ]]ाने प्रदान केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२७|language=मराठी}}</ref> === बौद्ध उपाध्या === भारतीय बौद्ध विशेषतः [[नवयान]]ी अनुयायी आंबेडकरांना '[[बोधिसत्त्व]]' व '[[मैत्रेय]]' मानतात.<ref>{{स्रोत पुस्तक|author= Fitzgerald, Timothy| title= The Ideology of Religious Studies|दुवा=https://books.google.com/books?id=R7A1f6Evy84C&pg=PA129| year=2003|प्रकाशक= Oxford University Press|isbn= 978-0-19-534715-9|page=129}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|author=M.B. Bose|editor=Tereza Kuldova and Mathew A. Varghese| title=Urban Utopias: Excess and Expulsion in Neoliberal South Asia |दुवा=https://books.google.com/books?id=6c9NDgAAQBAJ&pg=PA144 |year=2017|प्रकाशक=Springer|isbn=978-3-319-47623-0|pages=144–146}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.esakal.com/sampadakiya/sudhir-maske-article-dr-br-ambedkar-241452|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: प्रज्ञा, शिल, करुणेचा महासागर ! &#124; eSakal|website=www.esakal.com}}</ref> इ.स. १९५५ मध्ये, [[काठमांडू]], [[नेपाळ]] येथे झालेल्या जागतिक बौद्ध परिषदेत सहभागी बौद्ध [[भिक्खू]]ंनी त्यांना 'बोधिसत्व' ही उपाधी प्रदान केली. त्यानंतर [[दलाई लामा]] एकदा डॉ. आंबेडकरांना भेटले असता दलाई लामांनी सुद्धा त्यांना 'बोधिसत्व' संबोधले होते. === टपाल तिकिटे === [[भारतीय टपाल सेवा|भारतीय टपाल]]ने इ.स. १९६६, १९७३, १९९१, २००१ आणि २०१३ मध्ये आंबेडकरांच्या जन्मदिनानिमित्त त्यांची टपाल तिकिटे काढली होती. याशिवाय इ.स. २००९, २०१५, २०१६ व २०१७ मध्ये त्यांना अन्य टपाल तिकिटांवर चित्रित केले गेले आहे.<ref>[https://colnect.com/en/stamps/years/country/8663-India/item_name/Ambedkar Ambedkar on stamps]. colnect.com</ref><ref>[[commons:Category:B. R. Ambedkar on stamps|B. R. Ambedkar on stamps]]. commons.wikimedia.org</ref> === नाणे === * इ.स. १९९० मध्ये, भारत सरकारने आंबेडकरांची १००वी जयंती साजरी करण्याकरिता त्यांच्या सन्मानार्थ ₹१ चे नाणे काढले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://drantiques.in/2018/11/03/dr-bhim-rao-ambedkar-centenary-special-coin-commemoration-1990/|title=Dr Bhimrao Ambedkar centenary special coin commemoration (1990):- – Dr. Antiques|access-date=2020-04-14|archive-date=2019-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801165142/https://drantiques.in/2018/11/03/dr-bhim-rao-ambedkar-centenary-special-coin-commemoration-1990/|url-status=dead}}</ref> * आंबेडकरांची १२५व्या जयंतीच्या निमित्ताने ₹१० आणि ₹१२५ची नाणी २०१५ मध्ये काढले गेले होते. या सर्व नाण्यांवर एका बाजूला आंबेडकरांचे चित्र कोरलेले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.financialexpress.com/economy/pm-narendra-modi-releases-rs-10-rs-125-commemorative-coins-honouring-dr-babasaheb-ambedkar/175185/|title=PM Narendra Modi releases Rs 10, Rs 125 commemorative coins honouring Dr Babasaheb Ambedkar|date=6 December 2015|website=The Financial Express|access-date=16 January 2019}}</ref> === तैलचित्रे === * [[मंत्रालय]] (महाराष्ट्र) : मंत्रालयाच्या इमारतीत आंबेडकरांचे तैलचित्र व त्यासोबत संविधान प्रस्ताविकेचे अनावरण ९ सप्टेंबर २०१९ रोजी तत्कालीन मुख्यमंत्री [[देवेंद्र फडणवीस]] यांच्या हस्ते करण्यात आले. हे तैलचित्र रमेश कांबळे यांनी साकारले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://maharashtratimes.com/maharashtra/navi-mumbai/babasaheb-oil-painting/articleshow/71028194.cms |title=बाबासाहेबांचे तैलचित्र |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= | संकेतस्थळ= महाराष्ट्र टाइम्स |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20230402011910/https://maharashtratimes.com/maharashtra/navi-mumbai/babasaheb-oil-painting/articleshow/71028194.cms |विदा दिनांक=२ एप्रिल २०२३}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.nagpurtoday.in/chief-minister-devendra-fadnavis-unveiled-an-oil-painting-of-dr-babasaheb-ambedkar/09091953 |title=Chief Minister Devendra Fadnavis unveiled an oil painting of Dr Babasaheb Ambedkar |लेखक= |दिनांक= |भाषा=इंग्रजी | संकेतस्थळ= Nagpur Today |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२ एप्रिल २०२३ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20210302171245/https://www.nagpurtoday.in/chief-minister-devendra-fadnavis-unveiled-an-oil-painting-of-dr-babasaheb-ambedkar/09091953 |विदा दिनांक=२ मार्च २०२१}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/marathi/maharashtra/state/mumbai/inauguration-of-dr-babasaheb-ambedkars-oil-portrait-in-mantralaya/mh20190911082310089|title=डॉ.बाबासाहेब आंबेडकरांच्या तैलचित्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते अनावरण|first=E. T. V.|last=Bharat|date=11 सप्टें, 2019|website=ETV Bharat News}}</ref> === द कोलंबियन्स अहेड ऑफ देअर टाइम === सन २००४ मध्ये [[कोलंबिया विद्यापीठ]]ाने आंबेडकरांचा सर्वश्रेष्ठ विद्वान म्हणून सन्मान केला. इ.स. २००४ मध्ये आपल्या स्थापनेला २५० वर्ष पूर्ण झाले त्यानिमित्ताने कोलंबिया विद्यापीठाने आपल्या विद्यापीठात आजपर्यंत शिकलेल्या सर्वात बुद्धिमान अशा शंभर सर्वश्रेष्ठ विद्यार्थ्यांची 'द कोलंबियन्स अहेड ऑफ देअर टाइम' नावाने एक यादी प्रसिद्ध केली आहे, ज्यात 'भीमराव आंबेडकर' हे नाव पहिल्या स्थानावर होते. यावेळी विद्यापीठाने आंबेडकरांचा उल्लेख "आधुनिक भारताचा निर्माता" असा केला होता.<ref>{{Cite web|url=https://lokmat.news18.com/amp/news/article-70063.html|title=कोलंबिया विद्यापीठात महामानवाचा गौरव &#124; News – News18 Lokmat, Today's Latest Marathi News|website=lokmat.news18.com|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804065118/https://lokmat.news18.com/amp/news/article-70063.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://c250.columbia.edu/c250_celebrates/remarkable_columbians/bhimrao_ambedkar.html|title=Bhimrao Ambedkar|website=c250.columbia.edu|access-date=2018-03-19}}</ref> "विश्वविख्यात कोलंबिया विद्यापीठाच्या ४५० वर्षांच्या इतिसाहात डॉ. आंबेडकर यांच्यासारखा अत्यंत विद्वान विद्यार्थी एकही नव्हता", असे खुद्द विद्यापीठाच्या कुलगुरूंनी मला प्रत्यक्ष सांगितल्याचे [[भालचंद्र मुणगेकर]] यांनी म्हणले.<ref name="auto32">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://maharashtratimes.com/maharashtra/aurangabad-marathwada-news/aurangabad/babasaheb-understood-by-world-but-not-in-india/articleshow/60819188.cms|title=जगाला बाबासाहेब समजले देशाला नाहीच - babasaheb understood by world, but not in india|संकेतस्थळ=Maharashtra Times|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> === गुगल डुडल === [[गुगल]]ने १४ एप्रिल २०१५ रोजी आपले मुख्यपृष्ठ डुडलच्या माध्यमातून आंबेडकरांचा १२४वा जन्मदिवस साजरा केला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://lh3.googleusercontent.com/vk66VJ12cmvzjaxJJbWrpz8bDWPaRTxC5Ta6SNvi5hlUXlJfm3cH-yKHwzHG9pk3vWIz5cvYE-6xMiHGE_7s91fy_aLVBJqxSNWpf_E |title=Archived copy |accessdate=2015-04-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150414003026/http://lh3.googleusercontent.com/vk66VJ12cmvzjaxJJbWrpz8bDWPaRTxC5Ta6SNvi5hlUXlJfm3cH-yKHwzHG9pk3vWIz5cvYE-6xMiHGE_7s91fy_aLVBJqxSNWpf_E |archivedate=14 April 2015 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last1=Gibbs|first1=Jonathan|title=B. R. Ambedkar's 124th Birthday: Indian social reformer and politician honoured with a Google Doodle|url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/b-r-ambedkar-indian-social-reformer-and-politician-honoured-with-a-google-doodle-10174529.html|accessdate=14 April 2015|publisher=The Independent|date=14 April 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150414000658/http://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/b-r-ambedkar-indian-social-reformer-and-politician-honoured-with-a-google-doodle-10174529.html|archivedate=14 April 2015|df=dmy-all}}</ref> हे डुडल [[भारत]], [[अर्जेंटिना]], [[चिली]], [[आयर्लंड]], [[पेरू]], [[पोलंड]], [[स्वीडन]] आणि [[युनायटेड किंग्डम]] या देशांमध्ये चित्रित करण्यात आले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/trending/google-tributes-doodle-to-b-r-ambedkar-for-125th-birth-anniversary/|title=B R Ambedkar 124th birth anniversary: Google doodle changes in 7 countries as tribute|date=14 April 2015|work=द इंडियन एक्सप्रेस |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150707224447/http://indianexpress.com/article/trending/google-tributes-doodle-to-b-r-ambedkar-for-125th-birth-anniversary/|archivedate=7 July 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/india/report-google-doodle-marks-dr-br-ambedkar-s-124th-birth-anniversary-2077330|title=Google's BR Ambedkar birth anniversary doodle on 7 other countries apart from India|date=14 April 2015|work=dna |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150707202543/http://www.dnaindia.com/india/report-google-doodle-marks-dr-br-ambedkar-s-124th-birth-anniversary-2077330|archivedate=7 July 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/google/google-doodle/11534732/B.R.-Ambedkar-a-hero-of-Indias-independence-movement-honoured-by-Google-Doodle.html|title=B.R. Ambedkar, a hero of India's independence movement, honoured by Google Doodle|date=14 April 2015|work=Telegraph.co.uk |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160105014345/http://www.telegraph.co.uk/technology/google/google-doodle/11534732/B.R.-Ambedkar-a-hero-of-Indias-independence-movement-honoured-by-Google-Doodle.html|archivedate=5 January 2016|df=dmy-all}}</ref> === ट्विटर इमोजी === इ.स. २०१७ मध्ये, १२६व्या आंबेडकर जयंतीनिमित्त [[ट्विटर]]कडून खास इमोजी तयार करून आंबेडकरांना अभिवादन करण्यात आले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.loksatta.com/desh-videsh-news/twitter-salutes-iconic-dr-ambedkar-with-emoji-hashtags-1451841/| title=बाबासाहेब आंबेडकर जयंतीनिमित्त ट्विटरकडून खास इमोजी|date=2017-04-13|work=Loksatta|access-date=2020-01-20|language=मराठी}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://m.lokmat.com/storypage.php?catid=2&newsid=18865198| title=डॉ बाबासाहेब आंबेडकर जयंतीनिमित्त ट्विटरचे खास हॅशटॅग|date=2017-04-14|work=Lokmat|access-date=2020-01-20|language=mr}}</ref> === समर्पित विशेष दिवस === * [[महाराष्ट्र]]ात आंबेडकरांची जयंती "[[ज्ञान दिन]]" म्हणून साजरी केली जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.bhaskar.com/| title=Hindi News; Latest Hindi News, Breaking Hindi News Live, Hindi Samachar (हिंदी समाचार), Hindi News Paper Today|संकेतस्थळ=Dainik Bhaskar|भाषा=hi|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.majhapaper.com/विषय/%e0%a4%9c%e0%a5%8d%e0%a4%9e%e0%a4%be%e0%a4%a8-%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%b8/| title=ज्ञान दिवस Archives|संकेतस्थळ=Majha Paper|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.india.com/marathi/maharashtra/babasaheb-ambedkar-jayanti-2017-ambedkar-jayanti-to-be-celebrated-as-gyan-diwas/|title=Babasaheb Ambedkar Jayanti 2017: Ambedkar Jayanti to be celebrated as ‘Gyan Diwas’ {{!}} डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती आता ‘ज्ञान दिवस’ म्हणून साजरी होणार|last=desale|first=sunil|website=India.com|language=en|access-date=2020-01-20|archive-date=2019-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190529015637/https://www.india.com/marathi/maharashtra/babasaheb-ambedkar-jayanti-2017-ambedkar-jayanti-to-be-celebrated-as-gyan-diwas/|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://lokmat.news18.com/maharastra/ambedkar-jayanti-celebrated-as-world-knowledge-day-258209.html|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती आता 'ज्ञान दिवस' म्हणून साजरा होणार {{!}} News – News18 Lokmat, Today's Latest Marathi News|संकेतस्थळ=News18 Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|archive-date=2018-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805233920/https://lokmat.news18.com/maharastra/ambedkar-jayanti-celebrated-as-world-knowledge-day-258209.html|url-status=dead}}</ref> आंबेडकरांना 'ज्ञानाचे प्रतीक' मानले जाते. [[महाराष्ट्र शासन]]ाने इ.स. २०१७ मध्ये आंबेडकर जयंती 'ज्ञान दिन' म्हणून साजरी करण्याचा निर्णय घेतला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://aajdinank.com/news/news/maharashtra/3595/DR.AMBEDKAR.html| title=डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर जयंती आता ‘ज्ञान दिवस’ म्हणून साजरी होणार|संकेतस्थळ=aajdinank.com/|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2018-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805233733/http://aajdinank.com/news/news/maharashtra/3595/DR.AMBEDKAR.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.mahapolitics.com/%e0%a4%a1%e0%a5%89-%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a5%87%e0%a4%ac-%e0%a4%86%e0%a4%82%e0%a4%ac%e0%a5%87%e0%a4%a1%e0%a4%95%e0%a4%b0-%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82/| title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जन्मदिवस ज्ञान दिवस म्हणून होणार साजरा – Mahapolitics|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> * [[७ नोव्हेंबर]] हा आंबेडकरांचा शाळा प्रवेश दिवस महाराष्ट्रामध्ये '[[विद्यार्थी दिन (महाराष्ट्र)|विद्यार्थी दिन]]' म्हणून साजरा केला जातो. महाराष्ट्र शासनाने हा निर्णय २७ ऑक्टोबर २०१७ रोजी घेतला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.esakal.com/pune/pune-news-dr-ambedkar-79512| title=डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांचा शाळा प्रवेश दिन आता विद्यार्थी दिवस|website=www.esakal.com|language=mr|access-date=2020-01-20}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://m.lokmat.com/mumbai/architect-constitution-dr-november-7-student-day-favor-dr-babasaheb-ambedkar/| title=राज्यघटनेचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या प्रीत्यर्थ ७ नोव्हेंबर ‘विद्यार्थी दिवस’|date=2017-10-28|work=Lokmat|access-date=2020-01-20|language=मराठी}}</ref> आंबेडकर हे आदर्श विद्यार्थी होते, ते विद्वान असूनही त्यांनी स्वतःला आजन्म विद्यार्थी मानले. या दिवशी राज्यातील सर्व [[शाळा]] आणि [[कनिष्ठ महाविद्यालय]]ात आंबेडकरांच्या विविध पैलूंवर अनेक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dainikprabhat.com/%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%AC-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%B6%E0%A4%BE/| title=बाबासाहेब आंबेडकरांचा शाळा प्रवेश दिन “विद्यार्थी दिवस’ ओळखला जाणार {{!}} Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.|website=www.dainikprabhat.com|language=en-US|access-date=2020-01-20|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2018-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615004921/http://www.dainikprabhat.com/%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%AC-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%B6%E0%A4%BE/|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.loksatta.com/mumbai-news/ambedkar-admission-day-will-celebrate-as-a-student-day-1576631/| title=आंबेडकरांचा शाळा प्रवेश दिन आता विद्यार्थी दिवस|date=2017-10-28|work=Loksatta|access-date=2020-01-20|language=mr-IN}}</ref> * आंबेडकरांच्या सन्मानार्थ [[भारतीय संविधान दिन]] (राष्ट्रीय विधी दिन) [[२६ नोव्हेंबर]] रोजी साजरा केला जातो.<ref>{{cite web|title=Govt. to observe November 26 as Constitution Day|url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/live-pm-modi-at-mumbai-lays-foundation-for-fourth-terminal-at-jnpt/article7749798.ece|publisher=द हिन्दू|accessdate=20 November 2015|date=11 October 2015}}</ref> भारत सरकारने आंबेडकरांचे १२५वे जयंती वर्ष साजरे केले जात असताना त्यांना एक प्रकारची श्रद्धांजली वाहण्यासाठी २६ नोव्हेंबर २०१५ रोजी पहिला अधिकृत संविधान दिन साजरा केला.<ref>{{Cite web|url=https://aajtak.intoday.in/education/story/constitution-day-samvidhan-divas-26-november-dr-bhim-rao-ambedkar-tedu-1-1140319.html|title=Constitution Day: ऐसे बना था भारत का संविधान, डॉ. अंबेडकर ने निभाया अहम रोल|website=aajtak.intoday.in}}</ref> संविधानाबाबत जनजगृती करण्यासाठी आणि आंबेडकरांच्या विचारांचा प्रसार करण्याच्या उद्देशाने देशभरात २६ नोव्हेंबर हा दिवस 'संविधान दिन' म्हणून साजरा केला जातो.<ref name=IT>{{cite news|title=November 26 to be observed as Constitution Day: Facts on the Constitution of India|url=http://indiatoday.intoday.in/education/story/constitution-of-india/1/496659.html|accessdate=20 November 2015|work=इंडिया टुडे|date=12 October 2015|archive-date=2015-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20151114203645/http://indiatoday.intoday.in/education/story/constitution-of-india/1/496659.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Law Day Speech|url=http://supremecourtofindia.nic.in/speeches/lawdayspeech.pdf|publisher=Supreme Court of India|accessdate=20 November 2015}}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या सामान्य प्रशासन विभागाने २४ नोव्हेंबर २००८ला आदेश काढून '२६ नोव्हेंबर' हा दिवस संविधान दिन म्हणून साजरा करण्याचे घोषित केले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.lokmat.com/nagpur/constitution-day-special-craftsman-e-z-khobragade/| title=संविधान दिन विशेष : शिल्पकार ठरले ई. झेड. खोब्रागडे|last=Tue|पहिले नाव=लोकमत न्यूझ नेटवर्क on|last2=November 26|दिनांक=2019-11-26|संकेतस्थळ=Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|last3=2019 10:34am}}</ref> * आंबेडकरांच्या सन्मानार्थ ५ जुलै हा दिवस 'लॉयर्स डे' (वकील दिन) म्हणून साजरा केला जातो. आंबेडकरांनी ५ जुलै १९२३ रोजी वकिली व्यवसायाला सुरुवात केली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://maharashtratimes.com/maharashtra/aurangabad-marathwada-news/aurangabad/do-not-confine-dr-ambedkar-to-the-constitution/articleshow/71052631.cms| title=डॉ. आंबेडकरांना राज्यघटनेपुरते मर्यादित ठेवू नका|संकेतस्थळ=Maharashtra Times|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> * आंबेडकरांनी २५ डिसेंबर १९२७ रोजी '[[मनुस्मृती]]' या ग्रंथाचे जाहिरपणे दहन केले होते. त्यामुळे '२५ डिसेंबर' हा दिवस '[[मनुस्मृती दहन दिन]]' म्हणून पाळला जातो. * आंबेडकरांनी अशोक विजयादशमीच्या दिवशी १४ ऑक्टोबर १९५६ रोजी नागपूर येथे 'बौद्ध धर्म' स्वीकारला होता व तसेच लाखो लोकांना बौद्ध धर्माची दीक्षा दिली होती. त्यांच्या या कृतीमुळे बौद्ध धर्माचे प्रवर्तन झाले त्यामुळे 'अशोक विजयादशमी' किंवा १४ ऑक्टोबर हा दिवस '[[धम्मचक्र प्रवर्तन दिन]]' म्हणून साजरा केला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/dhammchakra-pravartan-din-news-in-marathi-125855855.html|title=दीक्षा घेणाऱ्यांची संख्या हजारोंनी वाढली; दीक्षाभूमीवरील गर्दी मात्र बरीच रोडावली|website=Divya Marathi}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/nagpur-news/devendra-fadnavis-nitin-gadkari-to-attend-60th-dhamma-chakra-day-on-october-11-1470283|title=Devendra Fadnavis, Nitin Gadkari To Attend 60th Dhamma Chakra Day On October 11|website=NDTV.com}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bhaskarhindi.com/news/55-thousand-followers-took-the-initiation-of-buddhism-88262|title=55 हजार अनुयायियों ने ली बौद्ध धर्म की दीक्षा,दीक्षाभूमि पर जुटे बौद्ध अनुयायी|first=Dainik Bhaskar|last=Hindi|date=7 October 2019|website=दैनिक भास्कर हिंदी|access-date=2020-04-14|archive-date=2019-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20191008050952/https://www.bhaskarhindi.com/news/55-thousand-followers-took-the-initiation-of-buddhism-88262|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bhaskarhindi.com/news/62nd-dhammachakra-pravartan-day-on-dikshabhoomi-nagpur-maharashtra-51123|title=धम्म दीक्षा के लिए नागपुर के साथ दिल्ली-मुंबई और औरंगाबाद भी थे लिस्ट में|first=Dainik Bhaskar|last=Hindi|date=18 October 2018|website=दैनिक भास्कर हिंदी|access-date=2020-04-14|archive-date=2019-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022051529/https://www.bhaskarhindi.com/news/62nd-dhammachakra-pravartan-day-on-dikshabhoomi-nagpur-maharashtra-51123|url-status=dead}}</ref> * आंबेडकरांनी २० मार्च १९२७ रोजी [[महाड सत्याग्रह|महाडचा सत्याग्रह]] केला होता. त्यामुळे २० मार्च हा दिवस "[[सामाजिक सबलीकरण दिन]]" म्हणून साजरा केला जातो.<ref>{{cite press release | url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2003/rmar2003/20032003/r200320038.html | title=March 20 observed as social empowerment day to commemorate Mahad Satyagrah by Dr. Ambedkar | publisher=Press Information Bureau | date=20 March 2003 | accessdate=29 March 2020}}</ref> == प्रभाव व वारसा == {{हे सुद्धा पहा|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची}} [[चित्र:125 feet Ambedkar Statue in Hyderabad, Telangana (cropped).jpg|इवलेसे|१२५ फुट उंचीचा [[डॉ. बी.आर. आंबेडकर पुतळा, हैदराबाद]]]] [[चित्र:Dr. Ambedkar and the constitution 2015 stamp of India.jpg|180px|इवलेसे|उजवे|भारताच्या २०१५ च्या टपाल तिकिटावर डॉ. आंबेडकर आणि भारतीय संविधान]] [[चित्र:People paying tribute at the central statue of Bodhisattva Babasaheb Ambedkar in Dr. Babasaheb Ambedkar Marathwada University, India.png|180px|इवलेसे|उजवे|[[औरंगाबाद]] येथील [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ]]ातील आंबेडकरांच्या मध्यवर्ती पुतळ्याला अभिवादन करताना एक आंबेडकरवादी कुटुंब]] [[चित्र:Dr Bhimrao Ramji Ambedkar 1891-1956 Indian crusader for social justice lived here 1921-1922.jpg|180px|इवलेसे|उजवे|आंबेडकर समर्पित निळी पट्टी, जी लंडन येथील [[डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर स्मारक]]ाच्या भिंतीवर लावलेली आहे]] डॉ. आंबेडकर यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचे व कर्तृत्त्वाचे मूल्यांकन करताना जगातील अनेक विद्वानांनी त्यांना ''या शतकातील युगप्रवर्तक'' म्हणून संबोधले आहे.<ref name="ReferenceA">{{स्रोत पुस्तक|title=डॉ. आंबेडकरी प्रणाली आणि आपण|last=लोखंडे|first=डॉ. भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=१३ एप्रिल २०१२|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५ व २७४}}</ref><ref name="लोखंडे २०१२ २२०">{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=२२०|language=मराठी}}</ref> त्याच काळातील बंगालचा गव्हर्नर रिचर्ड कॅसे म्हणतो की, डॉ. आंबेडकर बुद्धिमत्तेचा व ज्ञानाचा मूळ झरा आहे.<ref name="ReferenceA"/><ref name="लोखंडे २०१२ २२०"/> तर त्यांना बुद्ध धम्माची दीक्षा देणारे महास्थवीर भदन्त चंद्रमणी त्यांना ''या युगातील भगवान बुद्ध'' म्हणतात.<ref name="ReferenceA"/><ref name="लोखंडे २०१२ २२०"/> [[भालचंद्र मुणगेकर|डॉ. भालचंद्र मुणगेकर]] म्हणतात, की "विसाव्या शतकावर महात्मा गांधींचा निर्विवाद प्रभाव होता, तर प्रचंड विद्वत्ता, ताकद व विचारप्रवर्तक योगदानामुळे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी एकविसावे शतक गाजवले."<ref name="auto32" /> [[नरेंद्र जाधव]] म्हणतात की, "महात्मा गांधी हे 'भारताचे राष्ट्रपिता' होते तर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे 'प्रजासत्ताक भारताचे राष्ट्रपिता' होते!"<ref>https://southasiamonitor.org/videogallery-details.php?nid=29402&type=videogallery{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> महात्मा गांधींऐवजी आंबेडकर "प्रतिकार आणि सामाजिक प्रबोधनाचे नवे प्रतीक" ठरले आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.news18.com/news/opinion/why-ambedkar-has-replaced-gandhi-as-the-new-icon-of-resistance-and-social-awakening-2437333.html|title=Why Ambedkar Has Replaced Gandhi as the New Icon of Resistance and Social Awakening|संकेतस्थळ=www.news18.com|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> आंबेडकरांचा सामाजिक-राजकीय सुधारक म्हणून आधुनिक भारतावर मोठा प्रभाव पडला आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|first=Barbara R.|last=Joshi|title=Untouchable!: Voices of the Dalit Liberation Movement|url=https://books.google.com/books?id=y9CUItMT1zQC&pg=PA13|year=1986|publisher=Zed Books|pages=11–14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160729072018/https://books.google.com/books?id=y9CUItMT1zQC&pg=PA13|archivedate=29 July 2016|df=dmy-all}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|first=D.|last=Keer|title=Dr. Ambedkar: Life and Mission|url=https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA61|year=1990|publisher=Popular Prakashan|page=61 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160730015400/https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA61|archivedate=30 July 2016|df=dmy-all}}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात भारतातील त्यांच्या सामाजिक-राजकीय विचारांचा राजकारणामध्ये आदर आहे. त्यांच्या पुढाकारामुळे जीवनाच्या विविध क्षेत्रात परिणाम झाला आहे आणि आज भारताची सामाजिक-आर्थिक आणि कायदेशीर प्रोत्साहनांद्वारे सामाजिक-आर्थिक धोरणे, शिक्षण आणि सकारात्मक कृती पाहता भारताचा दृष्टिकोन बदलला आहे. स्वतंत्र भारताचे प्रथम कायदामंत्री म्हणून त्यांची नियुक्ती झाली आणि संविधानाचा मसूदा तयार करण्याऱ्या मसूदा समितीचे ते अध्यक्ष झाले. त्यांनी वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर पूर्णपणे विश्वास ठेवला आणि जातीरहित समाजाचा पुरस्कार केला. जातिव्यवस्थेवर केलेल्या त्यांच्या विधानांनी त्यांना सनातनी हिंदुंमध्ये विवादास्पद व अलोकप्रिय बनविले. तथापि, दलित व दलितेतर हिंदू समाजावरही त्यांच्या विचारांचा व कार्यांचा प्रभाव पडला आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|first=Susan|last=Bayly|title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age|url=https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&pg=PA259|year=2001|publisher=Cambridge University Press|page=259 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160801081134/https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&pg=PA259|archivedate=1 August 2016|df=dmy-all}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/desh-videsh-news/unknown-10-factors-of-baba-saheb-ambedkar-1662923/|title=डॉ. बाबासाहेबांच्या या १० गोष्टी तुम्हाला माहित आहेत का?|दिनांक=2018-04-14|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> त्यांच्या बौद्ध धर्मात केलेल्या धर्मांतराने भारतात व परदेशात बौद्ध तत्त्वज्ञानाच्या अभिव्यक्तीमध्ये पुनरुज्जीवन घडून आले.<ref>{{स्रोत पुस्तक |last1=Naik |first1=C.D |title=Thoughts and philosophy of Doctor B.R. Ambedkar |edition=First |year=2003 |publisher=Sarup & Sons |location=New Delhi |isbn=81-7625-418-5 |oclc=53950941 |page=12 |chapter=Buddhist Developments in East and West Since 1950: An Outline of World Buddhism and Ambedkarism Today in Nutshell}}</ref> आंबेडकर हे भारतातील ''निदर्शकांचे प्रतीक'' बनले आहेत. भारतातील राष्ट्रीय स्तरावरील होणाऱ्या निदर्शनांमधील किंवा आंदोलनांमधील निदर्शनकर्ते आंबेडकरांची प्रतिमा हाती घेऊन त्याच्या नावाचा जयघोष करून आपल्या मागण्या सादर करीत असतात.<ref>{{Cite web|url=https://time.com/5770511/india-protests-br-ambedkar/|title=As India’s Constitution Turns 70, Opposing Sides Fight Over Its Author’s Legacy|website=Time|access-date=2021-02-13|archive-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128072951/https://time.com/5770511/india-protests-br-ambedkar/|url-status=dead}}</ref> प्रामुख्याने दलितांचे प्रतीक समजले जाणारे आंबेडकर इतर मागासवर्गीयांचेही ([[ओबीसी]]ंचे) प्रतीक बनले आहेत. दलित व आदिवासीखेरीज इतर मागासवर्गीय, अल्पसंख्य, तसेच सवर्ण समाज सुद्धा आंबेडकरांना आपले प्रेरणास्रोत मानतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.dnaindia.com/india/report-why-only-dalit-icon-ambedkar-is-an-obc-icon-too-2204394|title=Why only Dalit icon, Ambedkar is an OBC icon too|last=Srivastava|पहिले नाव=Kanchan|दिनांक=2016-04-21|संकेतस्थळ=DNA India|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/lucknow-city-political-consciousness-of-the-upper-castes-also-influenced-by-babasaheb-research-by-babasaheb-bhimrao-ambedkar-university-lucknow-jagran-special-21700565.html|title=दल में नहीं हर दिल में बसे डा.भीमराव आंबेडकर, सवर्णों की राजनीतिक चेतना में भी शामिल हुए बाबा साहेब|website=Dainik Jagran|language=hi|access-date=2021-06-16}}</ref> {{Photomontage | photo1a = Dr Babasaheb Ambedkar at home Rajgriha – 1946.jpg | photo1b = Maharajah_of_Kolhapur_1912.jpg | photo1c = Mphule.jpg | photo1d = | photo2a = | photo2b = | photo2c = | photo2d = | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 480 | text = डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, [[राजर्षी शाहू महाराज]] व [[महात्मा जोतीराव फुले]] | text_background = white }} महाराष्ट्राला तीन प्रमुख [[समाजसुधारक|समाजसुधारकांचा]] वैचारिक वारसा लाभला असल्यामुळे या राज्यास "[[फुले-शाहू-आंबेडकरांचा महाराष्ट्र]]" असे म्हणतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/editorial/only-then-will-dream-maharashtra-shahu-phule-ambedkar-and-yashwantrao-chavan-happen/|title=maharashtra day: ...तरच शाहू, फुले, आंबेडकर अन् यशवंतराव चव्हाणांच्या स्वप्नातील महाराष्ट्र घडेल|last=author/online-lokmat|date=2020-05-01|website=lokmat|language=mr-in|access-date=2020-08-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/editorial/samwad/phule-shahu-ambedkar-just-for-speech/articleshow/71461791.cms|title=‘फुले-शाहू-आंबेडकर’ भाषणापुरतेच!|website=maharashtra times|language=mr|access-date=2020-08-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2016/11/shahu-phule-aur-ambedkar-ke-bich-ki-mahatvpurn-kadi/|title=शाहू : फुले और आंबेडकर के बीच की महत्वपूर्ण कड़ी|last=धारा|first=lalitha dhara ललिता|date=2016-11-25|website=फॉरवर्ड प्रेस|language=hi-in|access-date=2020-08-05}}</ref> भारतात आणि इतरत्र अनेकदा त्यांना ''बाबासाहेब'' म्हणले जाते, ज्याचा मराठीत अर्थ "आदरणीय" किंवा "आदरणीय पिता" असा होय. कोट्यवधी भारतीय त्यांना "महान मुक्तिदाता" मानतात. सप्टेंबर १९२७ पासून, डॉ. भीमराव आंबेडकर यांना त्यांचे कार्यकर्ते व अनुयायी सन्मानपूर्वक "डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर" म्हणून संबोधित करु लागले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=|pages=१३८|language=मराठी}}</ref><ref>{{Cite book|title=महाराष्ट्राचा समग्र इतिहास|last=कठारे|first=डॉ. अनिल|publisher=कल्पना प्रकाशन|year= २०१७|isbn=|location=नांदेड|page=६९०|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांना मुख्यत्वे भीम तसेच काहीदा भीमा, भिवा, भीमराव, भीमराज, बाबा, बा भिमा, बाबासाहेब यासारख्या नावांनीही संबोधिले जाते. त्यांच्या "भीम" नावाचा वापर [[भीम जन्मभूमी]], [[भीम जयंती]], [[जय भीम]], भीम स्तंभ, [[भीम गीत]], [[भीम ध्वज]], [[भीम आर्मी]], भीम नगर, [[भीम ॲप]], भीम सैनिक, [[भीम गर्जना]] सारख्या अनेक ठिकाणी केला जातो.<ref>{{cite web|url=https://www.loksatta.com/mumbai-news/ambedkri-flame-of-bhim-crowd-in-chaityabhoomi-1801336/|title=चैत्यभूमीवरील 'भीम'गर्दीत आंबेडकरी विचारांची ज्योत|date=7 December 2018|website=Loksatta|language=mr-IN|access-date=20 January 2020}}</ref> आंबेडकर यांचे नाव भीमराव होते त्यामुळे त्यांनी निर्माण केलेल्या शक्तीला 'भीमशक्ती' संबोधण्याचा प्रघात आहे. महाडच्या सत्याग्रहाच्या प्रसंगानंतर आंबेडकरी शक्तीला भीमशक्ती म्हणले जाऊ लागले, परंतु हा शब्द प्रामुख्याने १९५७ च्या दुसऱ्या सार्वत्रिक निवडणुकीनंतर प्रचारात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/vishesh-news/shivshakti-bhimshakti-1115649/|title=शिवशक्ती-भीमशक्ती : एक मृगजळ|दिनांक=2015-06-21|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> [[आंबेडकरवाद]]ी लोक एकमेकांना नमस्कार किंवा अभिवादन करण्यासाठी "[[जय भीम]]" शब्द उच्चारतात. 'जय भीम'मुळे आंबेडकरांप्रती असलेला आदर व्यक्त केला जातो. "जय भीम" या शब्दातील 'जय'चा अर्थ 'विजय' होय, व 'भीम' हे आंबेडकरांचे नाव आहे; तसेच जयभीम या संयुक्त शब्दाचा अर्थ "डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा विजय असो" असा आहे. 'जयभीम' या प्रेरणादायी शब्दाची सुरुवात [[एल.एन. हरदास]] यांनी इ.स. १९३९ मध्ये केली होती. सर्वप्रथम [[डिसेंबर २०|२० डिसेंबर]] [[इ.स. १९४१|१९४१]] पासून स्वतः आंबेडकर अभिवादन म्हणून 'जयभीम' वापरू लागले.<ref>{{Cite book|last=Christophe|first=Jaffrelot|year=2005|title=Dr Ambedkar and untouchability: analysing and fighting caste|pages=154–155|ISBN=978-1-85065-449-0|ref=harv}}</ref><ref>{{Cite book|last=Ramteke|first=P. T.|title=Jai Bhim che Janak Babu Hardas L. N.|language = mr}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jamnadas|first=K.|title=Jai Bhim and Jai Hind|url=http://www.ambedkar.org/jamanadas/JaiBhim.htm}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.esakal.com/vidarbha-news/nagpur/babu-hardas-l-n-still-neglected-251532|title=कोण होते 'जयभीम'चे जनक? का अजूनही आहेत उपेक्षित? {{!}} eSakal|संकेतस्थळ=www.esakal.com|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2020-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125152129/https://www.esakal.com/vidarbha-news/nagpur/babu-hardas-l-n-still-neglected-251532|url-status=dead}}</ref> [[निळा रंग]] आंबेडकरांच्या विचारधारा आणि आंबेडकरी चळवळीचे प्रतीक मानला जातो. आंबेडकरांच्या समता सैनिक दलाचा आणि राजकीय पक्षांचा निळा रंग होता. 'तारे असलेला निळा झेंडा' हा समता सैनिक दलाचा ध्वज आहे. 'या ध्वजाचा अर्थ आहे स्वातंत्र्य, समता, बंधुता आणि आपले उद्दिष्ट गाठण्यासाठी संघर्ष करणे,' असे समता सैनिक दलाच्या घटनेत लिहिले आहे. शेड्युल कास्ट फेडरेशनचा ध्वज निळा होता. १९५७ मध्ये आंबेडकरांच्या सहकाऱ्यांनी भारतीय रिपब्लिकन पक्ष स्थापन केला. तेव्हा डॉ. आंबेडकरांनी दिलेला निळा रंग कायम ठेवण्यात आला. डॉ. आंबेडकरांच्या काळातच निळा रंग हा क्रांतीचे प्रतीक ठरला होता. डॉ. आंबेडकरांचे नेतृत्व म्हणजे निळा झेंडा असे समीकरण होते.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/marathi/india-59537984|title=आंबेडकरी चळवळ आणि निळ्या रंगाचे नाते काय? निळ्या रंगाचे महत्त्व काय?|via=www.bbc.com}}</ref> अनेक [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी|सार्वजनिक संस्था, विद्यापीठे, महाविद्यालये, वास्तु, रस्ते, इत्यादी गोष्टी आंबेडकरांच्या सन्मानार्थ त्यांच्या नावाने नामांकित]] आहेत. त्यापैकी [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]], [[डॉ. बी.आर. आंबेडकर राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्थान, जालंधर]], [[आंबेडकर विद्यापीठ दिल्ली]], [[डॉ. आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार]] आहेत. सन १९९० मध्ये, भारतीय [[संसद भवन]]ाच्या मध्यवर्ती कक्षात [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे तैलचित्र, संसद भवन|आंबेडकरांचे मोठे अधिकृत तैलचित्र]] लावण्यात आले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://164.100.47.194/loksabha/writereaddata/our%20parliament/List%20of%20Statues%20and%20Portraits.htm|title=Lok Sabha|website=164.100.47.194|access-date=2020-07-14}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rajyasabha.nic.in/rsnew/picture_gallery/dr_brambedkar.asp|title=Rajya Sabha|website=rajyasabha.nic.in|access-date=2020-07-14}}</ref> भारतातील गावात, शहरात, चौकात, रेल्वे स्थानक, उद्याने, स्मारके या ठिकाणी आंबेडकरांचे पुतळे मोठ्या संख्येने स्थापित केलेले आहेत.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/hindi/india/2015/10/151002_ambedkar_cage_statue_tamilnadu_sr|title='सलाखों' में आंबेडकर की मूर्तियां|date=2 ऑक्टो, 2015|website=BBC News हिंदी}}</ref> भारताबाहेर सुद्धा त्यांचे काही पुतळे उभारण्यात आले आहेत. <ref>https://www.livemint.com/news/india/watch-tallest-statue-of-ambedkar-outside-india-unveiled-in-maryland-us-11697348235292.html</ref><ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/dr-b-r-ambedkars-statue-unveiled-at-koyasan-university-in-japan/articleshow/48903558.cms?from=mdr|title=Dr B R Ambedkar's statue unveiled at Koyasan University in Japan|date=10 सप्टें, 2015|via=The Economic Times - The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/pm-narendra-modi-inaugurates-ambedkar-memorial-in-london-1243419|title=PM Narendra Modi Inaugurates Ambedkar Memorial in London|website=www.ndtv.com}}</ref> १४ एप्रिल २०२३ रोजी १३२व्या आंबेडकर जयंतीदिनी “[[डॉ. बी.आर. आंबेडकर पुतळा, हैदराबाद|१२५ फुट डॉ. बी.आर. आंबेडकरांचा पुतळा]]” [[तेलंगणा]]ची राजधानी [[हैदराबाद]] येथे उभारण्यात आला आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Nanisetti|first=Serish|url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/125-foot-ambedkar-statue-to-be-ready-for-opening-in-hyderabad-by-april-14/article66435459.ece|title=125-foot Ambedkar statue to be ready for opening in Hyderabad by April 14|date=2023-01-28|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> या पुतळ्याची एकूण उंची १७५ फूट असून तो ५० फुट उंचीच्या चबुतऱ्यावर उभा आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thewire.in/urban/in-photos-construction-of-125-foot-ambedkar-statue-in-full-swing-in-hyderabad|title=In Photos: Construction of 125 Foot Ambedkar Statue in Full Swing in Hyderabad|website=The Wire|access-date=2023-04-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/telangana-news/125-feet-tall-br-ambedkar-statue-unveiled-by-kcr-in-hyderabad-3948353|title=125 Feet Tall BR Ambedkar Statue Unveiled By KCR In Hyderabad|website=NDTV.com|access-date=2023-04-14}}</ref> [[चित्र:The bronze statue of BR Ambedkar in Ambedkar Memorial Park, Lucknow, identical to Lincoln's.jpg|thumb|लखनौमधील [[आंबेडकर मेमोरिअल पार्क|आंबेडकर स्मारकातील]] आंबेडकरांचा पुतळा]] लखनौमधील [[आंबेडकर मेमोरिअल पार्क|आंबेडकर स्मारक पार्क]] त्यांच्या स्मृतींना समर्पित आहे. येथील [[चैत्य]]ामध्ये त्यांचे जीवनचरित्र दाखवणारी स्मारके आहेत. या स्मारकातील बसलेल्या स्थितीतील आंबेडकरांचा कांस्य पुतळा हा [[वॉशिंग्टन, डी.सी.]] मध्ये असलेल्या [[लिंकन स्मारक|लिंकन स्मारकातील]] [[अब्राहम लिंकन]] यांच्या पुतळ्याप्रमाणे बनवण्यात आला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Dr. B.R. Ambedkar Samajik Parivartan Sthal |url=http://www.up-tourism.com/destination/lucknow/other_attraction.htm |publisher=Department of Tourism, Government of UP, Uttar Pradesh |accessdate=17 July 2013 |quote=New Attractions |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130719163239/http://www.up-tourism.com/destination/lucknow/other_attraction.htm |archivedate=19 July 2013 |df=dmy-all}}</ref><ref name="Ambedkar Memorial Lkh">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Ambedkar Memorial, Lucknow/India|url=http://in.remmers.com/fileadmin/remmers-in/references/india/IND_Lucknow_Ambedkar_Memorial.pdf|publisher=Remmers India Pvt. Ltd|accessdate=17 July 2013|quote=Brief Description |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102211326/http://in.remmers.com/fileadmin/remmers-in/references/india/IND_Lucknow_Ambedkar_Memorial.pdf|archivedate=2 November 2013|df=dmy-all}}</ref> १९२० च्या दशकात आंबेडकर विद्यार्थी म्हणून [[लंडन]]मध्ये ज्या इमारतीत राहिले, ती तीन मजली वास्तू [[महाराष्ट्र सरकार]]ने विकत घेऊन त्याचे संग्रहालयात रूपांतर केले. इ.स. २०१५ मध्ये त्यांचे हे [[डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर स्मारक]] झाले.<ref>[http://www.hindustantimes.com/india/maharashtra-government-buys-br-ambedkar-s-house-in-london/story-y2c9YAdgdEOzUPWH1lcXHM.html Maharashtra government buys BR Ambedkar's house in London] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160425144149/http://www.hindustantimes.com/india/maharashtra-government-buys-br-ambedkar-s-house-in-london/story-y2c9YAdgdEOzUPWH1lcXHM.html |date=25 April 2016 }}, Hindustan Times, 27 August 2015.</ref> २०१२ मध्ये, [[सीएनएन आयबीएन]], हिस्ट्री टिव्ही१८ व [[आऊटलुक इंडिया]] यांच्या संयुक्त उपक्रमाद्वारे घेण्यात आलेल्या ''[[द ग्रेटेस्ट इंडियन]]'' सर्वेक्षणात [[जवाहरलाल नेहरू|नेहरू]] व [[वल्लभभाई पटेल|पटेल]] यांना मागे टाकत आंबेडकर पहिल्या क्रमांकावर आले. या सर्वेक्षणात २८ परीक्षक होते आणि देश-विदेशातील २० कोटीपेक्षा अधिक लोकांनी यात मते दिली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |title=The Greatest Indian after Independence: BR Ambedkar |url=http://ibnlive.in.com/videos/282480/the-greatest-indian-after-independence-br-ambedkar.html |publisher=IBNlive |date=15 August 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121106012934/http://ibnlive.in.com/videos/282480/the-greatest-indian-after-independence-br-ambedkar.html |archivedate=6 November 2012 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |title=The Greatest Indian |url=http://www.historyindia.com/TGI/ |publisher=historyindia |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120808090032/http://www.historyindia.com/TGI/ |archivedate=8 August 2012 |df=dmy-all}}</ref> तत्पूर्वी, इ.स. २००७ मध्ये झालेल्या सर्वेक्षणात ''६० सर्वश्रेष्ठ भारतीयां''मध्ये आंबेडकरांचा सुद्धा समावेश होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20080421-60-greatest-indians-736022-2008-04-11|title=60 greatest Indians|last=April 11|पहिले नाव=S. Prasannarajan|last2=April 21|first2=2008 ISSUE DATE:|संकेतस्थळ=India Today|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|last3=August 13|first3=2008UPDATED:|last4=Ist|first4=2008 18:30}}</ref> आंबेडकरांच्या राजकीय तत्त्वज्ञानाने मोठ्या संख्येने राजकीय पक्ष, प्रकाशने, कामगार संघटनांचा आणि विविध संस्थांचा उगम झाला आहे, हे संपूर्ण भारतात आणि विशेषतः महाराष्ट्रात जास्त सक्रिय आहेत. बौद्ध धर्माबद्दलच्या त्यांच्या प्रबंधामुळे भारताच्या लोकसंख्येतील मोठ्या वर्गांमध्ये बौद्ध तत्त्वज्ञानाबद्दल रूची वाढली आहे. सन १९५६ मधील आंबेडकरांच्या नागपूर येथील धर्मांतर सोहळ्याचे अनुकरण करत, वर्तमान काळातील मानवाधिकार कार्यकर्त्यांद्वारे मोठ्या प्रमाणावर बौद्ध धर्मांतर सोहळे आयोजित केले जातात.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindu.com/2007/05/28/stories/2007052806851200.htm|title=One lakh people convert to Buddhism|work=द हिंदू|date=28 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100829082828/http://www.hindu.com/2007/05/28/stories/2007052806851200.htm|archivedate=29 August 2010|df=dmy-all}}</ref> भारतीय बौद्ध अनुयायी विशेषतः [[नवयान]]ी आंबेडकरांना "[[बोधिसत्त्व]]" व "[[मैत्रेय]]" असे संबोधतात.<ref name="Fitzgerald2003">{{स्रोत पुस्तक|author= Fitzgerald, Timothy|title= The Ideology of Religious Studies|url=https://books.google.com/books?id=R7A1f6Evy84C&pg=PA129| year=2003|publisher= Oxford University Press|isbn= 978-0-19-534715-9|page=129}}</ref><ref name="KuldovaVarghese2017">{{स्रोत पुस्तक|author=M.B. Bose|editor=Tereza Kuldova and Mathew A. Varghese|title=Urban Utopias: Excess and Expulsion in Neoliberal South Asia |url=https://books.google.com/books?id=6c9NDgAAQBAJ&pg=PA144 |year=2017|publisher=Springer|isbn=978-3-319-47623-0|pages=144–146}}</ref><ref>{{harvtxt|Michael|1999}}, p. 65, notes that "The concept of Ambedkar as a Bodhisattva or enlightened being who brings liberation to all backward classes is widespread among Buddhists." He also notes how Ambedkar's pictures are enshrined side-to-side in Buddhist Vihars and households in Indian Buddhist homes.</ref> [[शाहू महाराज|राजर्षी शाहू महाराजांनी]] आंबेडकरांच्या कार्याविषयीचा आदरभाव व्यक्त करण्यासाठी त्यांना लिहिलेल्या एका पत्रात ''रा. लोकमान्य आंबेडकर'' असा मायना महाराजांनी लिहिला होता.<ref>{{Cite book|title=राजर्षी शाहू छत्रपती: जीवन व शिक्षणकार्य|last=भगत|first=रा.तु.|publisher=रिया पब्लिकेशन्स|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=६४|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरी विचारांचा प्रभाव भारतातच नाही तर जगभरातल्या समता लढ्यांमध्ये सुद्धा दिसतो.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/marathi/india-46472649|title=डॉ. आंबेडकरांची गांधीजींवर टीका : 'वास्तव, कडवटपणा, संताप यांचं मिश्रण'|date=७ डिसेंबर २०१८ |via=www.bbc.com}}</ref> तसेच आंबेडकरांचे [[तत्त्वज्ञान]] [[आंबेडकरवाद]] हा मानवी मूल्यांवर आधारित आहे. त्यांच्या तत्त्वज्ञानातून इतर देशातील शोषित लोकांना प्रेरणा मिळाली आहे. [[जपान]]मध्ये [[बुराकू]] नावाची एक शोषित जमात आहे. या जमातीच्या नेत्यांनी भारतात येऊन आंबेडकरांच्या तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास केला व त्यापासून प्रभावित झाले. ते नेते आंबेडकरांच्या तत्त्वज्ञानाचा बुराकू जमातीत प्रसार करीत आहे. बुराकू जमात ही आंबेडकरांना आपले प्रेरणास्थान मानते.<ref>Yengde, Suraj (11 October 2018) [https://thewire.in/caste/at-japan-convention-dalit-and-burakumin-people-forge-solidarity At Japan Convention, Dalit and Burakumin People Forge Solidarity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190414232224/https://thewire.in/caste/at-japan-convention-dalit-and-burakumin-people-forge-solidarity |date=14 April 2019 }}. ''The Wire''</ref><ref>Kumar, Chetham (14 October 2018) [https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/jai-bhim-jai-burakumin-working-for-each-other/articleshow/66197117.cms Jai Bhim Jai Burakumin: Working for each other] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190203115050/https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/jai-bhim-jai-burakumin-working-for-each-other/articleshow/66197117.cms |date=3 February 2019 }}. ''Times of India''.</ref> [[नेपाळ]]मधील दलितही आंबेडकरांपासून प्रभावित झाले आहेत. ते आंबेडकरांकडे आपला मुक्तिदाता म्हणून पाहतात आणि नेपाळी आंबेडकरवादी चळवळही चालवतात. आंबेडकरांच्या तत्त्वज्ञानाचे पालन करणे: "शिका, संघटित व्हा, संघर्ष करा" हा जातीनिष्ठ भेदभाव आणि अस्पृश्यता दूर करण्याचा एकमेव मार्ग असल्याचे त्यांचे मत आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.forwardpress.in/2014/06/nepals-dalits-should-turn-to-ambedkar-gahatraj-hindi/|title=आंबेडकर से जुड़ें नेपाल के दलित : गहतराज|first=Vidya Bhushan Rawat विद्या भूषण|last=रावत|date=1 जून, 2014}}</ref> [[युरोप]]मधील [[हंगेरी]] देशातील [[रोमा जिप्सी|जिप्सी]] लोकांचे नेते जानोस ओरसोस यांच्यावरही आंबेडकरांच्या विचारांचा प्रभाव पडला. त्यांनी आंबेडकरांचे विचार जिप्सो लोकांमध्ये पेरून त्यांच्यात परिवर्तन घडवून आणले.<ref name=":1">{{Citation|last=Bouddha Jiwan|title=Ambedkar in Hungary Hindi Dubbed|date=2016-11-01|url=https://m.youtube.com/watch?v=5isB43Rr5sU|accessdate=2018-03-26}}</ref> १९९० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, काही [[हंगेरी|हंगेरियन]] रोमानी लोकांना स्वतःच्या परिस्थितीत आणि भारतातील दलित लोकांच्या परिस्थितीत साम्यता आढळून आली; त्यांनी आंबेडकरांच्या धर्मांतरापासून प्रेरित होऊन बौद्ध धर्मांत रूपांतरित होण्यास सुरुवात केली. हंगेरीयन लोकांनी सन २००७ मध्ये [[साजोकाझा]] गावात [[डॉ. आंबेडकर हायस्कूल, हंगेरी|डॉ. आंबेडकर हायस्कूल]] नावाची शाळा सुरू केली. हंगेरीत आंबेडकरांच्या नावाने तीन विद्यालये सुरू करण्यात आली आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://drambedkarbooks.com/2016/04/15/first-dr-ambedkar-statue-installed-at-the-heart-of-europe-hungary/|title=First Dr. Ambedkar statue installed at the heart of Europe – Hungary!|दिनांक=2016-04-15|संकेतस्थळ=Dr. B. R. Ambedkar's Caravan|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|archive-date=2018-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20181221041408/https://drambedkarbooks.com/2016/04/15/first-dr-ambedkar-statue-installed-at-the-heart-of-europe-hungary/|url-status=dead}}</ref> येथे विद्यार्थ्यांना आंबेडकरांचे धडे शिकवले जातात. त्यामध्ये आंबेडकरांचा शिक्षणासाठीचा संघर्ष, जातिविरोधी चळवळी व भारतीय संविधान निर्मितीतील योगदान या बाबी शिकवल्या जातात. या शाळेत १४ एप्रिल २०१६ रोजी आंबेडकरांचा अर्धपुतळा स्थापन करण्यात आला आहे, जो हंगेरीतील [[जय भीम नेटवर्क, हंगेरी|जयभीम नेटवर्क]]ने शाळेस भेट दिला होता.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/Ambedkar-in-Hungary/article15941919.ece|title=Ambedkar in Hungary|date=2009-11-22|work=द हिंदू|access-date=2018-03-26|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी |url=http://www.hindu.com/mag/2009/11/22/stories/2009112250120300.htm |title=Magazine / Land & People: Ambedkar in Hungary |work=द हिंदू |date=22 November 2009 |accessdate=17 July 2010 |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100417181130/http://www.hindu.com/mag/2009/11/22/stories/2009112250120300.htm |archivedate=17 April 2010 |df=dmy-all}}</ref> २५ डिसेंबर १९५४ रोजी आंबेडकरांनी देहूरोड येथे भगवान बुद्धांच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना केली होती. या दिनाच्या निमित्ताने २५ डिसेंबर, २०१९ रोजी सुमारे एक लाख आंबेडकरी बौद्ध अनुयायांनी बुद्धवंदना म्हणली.<ref>{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/pune-news/dr-babasaheb-ambedkars-followers-say-mahabuddha-vandana-msr-87-2044820/|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या अनुयायांनी म्हटली महाबुद्धवंदना|date=२५ डिसेंबर २०१९ }}</ref> === भारतीय समाजावरील प्रभाव === डॉ. आंबेडकरांचा भारतीय समाज जीवनावर अनेक प्रकारे प्रभाव पडलेला आहे. ==== जातिव्यवस्थेचे उच्चाटन ==== आंबेडकरांच्या कार्यामुळे भारतीय समाजात सुमारे ५००० वर्षापासून प्रचलित असलेल्या जातिव्यवस्थेत बदल सुरू झाले. विषमतेवर आधारलेल्या जातिव्यवस्थेच्या जागी समतेवर आधारलेली [[लोकशाही]] व्यवस्था प्रस्थापित होण्यास चालना मिळाली.<ref name="auto4" /> तसेच [[विवाह]], [[धर्म]], [[अर्थशास्त्र|अर्थ]], [[शिक्षण]] [[राज्य]] या सामाजिक संस्थांतही परिवर्तन सुरू झाले. [[नवबौद्ध]]ांनी हिंदूविवाह पद्धती नाकारली व बौद्ध विवाहपद्धती स्वीकारली. आंबेडकरांच्या पुरोगामी विचारांमुळे दलितांनी [[बलुता पद्धती]]चा त्याग केला. त्यामुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा चेहरामोहरा बदलला. जे लोक शिक्षणापासून वंचित होते त्यांनी शिक्षण घेणे सुरू केल्याने शिक्षणाचे सर्वत्रीकरण घडून आले. [[आरक्षण]]ाच्या धोरणामुळे [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती]]ंना राजकीय व प्रशासकीय सत्ता मिळाली. परिणामी समाजातील सर्व घटकांना राजकीय सहभाग मिळणे शक्य झाले.<ref name="auto11" /> ====अस्पृश्यांची उन्नती==== डॉ. आंबेडकरांच्या कार्यामुळे अस्पृश्यांना त्यांच्यावर होणाऱ्या अन्यायाची जाणीव झाली. परिणामी त्याच्यांत आत्मविश्वास व आत्मविष्कार निर्माण झाला. आपणच आपल्या विकासासाठी लढा दिला पाहिजे, याची जाणीव झाली. आंबेडकरांनी अस्पृश्यांच्या उन्नतीसाठी राज्यघटनेत ज्या विशेष तरतुदी केल्या, त्यामुळे अस्पृश्यांच्या हक्कांना घटनात्मक वैधता प्राप्त झाली. भारत सरकारच्या विविध समाजकल्याणकारी योजनांचे मोठे श्रेय आंबेडकरांच्या कार्यास जाते. आंबेडकरांच्या प्रयत्नांमुळेच अस्पृश्यांना शिक्षणसंस्था, कायदेमंडळ, पंचायत राज्यव्यवस्था, सरकारी नोकऱ्या इत्यादींमध्ये आरक्षण मिळाले. याचा परिणाम म्हणून अस्पृश्यांमध्ये ऊर्ध्वगामी सामाजिक गतिशीलतेस चालना मिळाली.<ref>{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४४ व १४५|language=मराठी}}</ref> ====बौद्ध धर्माचा प्रसार==== इसवी सन पूर्व ३ऱ्या शतकात [[सम्राट अशोक]]ांच्या काळात भारताचा राज्यधर्म असलेल्या बौद्ध धर्माचा ११व्या शतकानंतर भारतात झाला. आंबेडकरांनी बौद्ध धर्म स्वीकारल्याने बौद्ध धर्माच्या प्रसारास चालना मिळाली. [[महाराष्ट्र]], [[उत्तर प्रदेश]], [[पंजाब]], [[मध्य प्रदेश]], [[गुजरात]] व इतरही काही राज्यांत लाखो लोकांनी बौद्ध धर्म स्वीकारला, इतरही उच्चशिक्षित लोकही बौद्ध धर्माकडे आकर्षित झाले. त्यांनी [[बौद्ध तत्त्वज्ञान]], [[बौद्ध साहित्य|साहित्य]] व [[पाली भाषा]] यांच्या अभ्यासाला सुरुवात केली. आंबेडकरांनी बौद्ध धर्म स्वीकारल्याने भारतात बौद्ध धर्माचे पुनरुज्जीवन झाले.<ref name="auto11">{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४५|language=मराठी}}</ref> १९५६ नंतर दरवर्षी अखंडपणे हजारों-लाखोंच्या संख्येने लोक बौद्ध धर्म स्वीकारत आहेत. २००१ ते २०११ च्या जनगणनेवरून भारतातील [[अनुसूचित जाती]]मध्ये अत्यंत वेगाने वाढणारा धर्म म्हणजे बौद्ध धर्म होय. २०११ च्या जनगणनेनुसार, एकूण भारतीय बौद्धांत सुमारे १३% पूर्वीपासूनचे म्हणजेच पारंपारिक बौद्ध आहेत तर ८७% [[नवयान]]ी बौद्ध किंवा [[नवबौद्ध]] आहेत. आणि देशातील जवळजवळ ९०% नवयानी बौद्ध हे [[महाराष्ट्र]] राज्यात आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indiaspendhindi.com/cover-story/%E0%A4%A6%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AC%E0%A5%8C%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A7-%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE-%E0%A4%85%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BE|title=दलितों का बौद्ध धर्म अपनाना जारी, लेकिन परिवर्तन दर कम|last=मउदगिल|first=मनु|date=2017-06-23|work=IndiaSpend|access-date=2018-03-16|language=en-US}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.nationaldastak.com/country-news/buddhism-has-brought-literacy-gender-equality-and-well-being-to-dalits/|title=Page not found|संकेतस्थळ=National Dastak|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2018-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801124755/http://www.nationaldastak.com/country-news/buddhism-has-brought-literacy-gender-equality-and-well-being-to-dalits/|url-status=dead}}</ref> ====दलित चळवळीचा उदय==== आंबेडकरांच्या प्रयत्नांमुळे [[दलित चळवळ]]ीचा उदय झाला. सुरुवातीस केवळ [[महार]] लोकच या चळवळीत सहभागी झाले होते. शिक्षणप्रसाराबरोबरच इतर मागास जातीही आंबेडकरांच्या तत्त्वज्ञानाने प्रभावित झाल्या व त्यांनी त्यांच्या हक्कांसाठी चळवळी सुरू केल्या. दलित चळवळीला आज प्रामुख्याने [[आंबेडकरी चळवळ]] किंवा [[आंबेडकरवादी चळवळ]] म्हणले जाते.<ref name="auto11" /> == लोकप्रिय संस्कृतीमध्ये == आंबेडकरांच्या जीवनावर व विचारांवर आधारित अनेक पुस्तके, गीते ([[भीमगीते]]), स्मारके अशा अनेक गोष्टींची निर्मिती झालेली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/manoranjan-news/dr-babasaheb-ambedkar-in-marathi-serial-abn-97-2031123/|title=वाहिन्यांत भीम दिसतो गा..|दिनांक=2019-12-08|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> आंबेडकरांच्या प्रेरणेतून देशाच्या प्रत्येक भाषेत आंबेडकरवादी निर्माण झाले आहेत.<ref name="auto6" /> आंबेडकरांवर दरवर्षी अनेक संशोधक आणि साहित्यिक नवनवीन ग्रंथ लिहित असतात.<ref name="auto6" /> विदेशातदेखील आंबेडकरी साहित्याची विशेष मागणी असून, आंबेडकरी साहित्याचा अनुवाद इंग्रजीत मोठ्या प्रमाणात होत आहे. सर्वत्र आंबेडकरांच्या ग्रंथांचा, प्रतिमांचा आणि आंबेडकरी साहित्यांचा प्रचंड खप होतो.<ref name="auto6" /> [[दीक्षाभूमी]] आणि [[चैत्यभूमी]]वर तर दरवर्षी कोट्यवधी रूपयांची पुस्तके विकली जातात. शिक्षणापासून वंचित ठेवण्यात आलेल्या समाजात आंबेडकरांमुळे ज्ञानर्जनाची वृत्ती निर्माण झाली.<ref name="auto6">[[लोकराज्य]], एप्रिल २०१५; संपादक: चंद्रशेखर ओक, प्रकाशित: माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालय, [[महाराष्ट्र शासन]], पृष्ठ ९</ref> आंबेडकरांच्या जीवनावर चरित्र लिहून त्यांच्या जीवनावर प्रकाश टाकण्याचे काम जवळपास ११० चरित्रकारांनी केले आहे. चरित्रकारांनी कथा, काव्य, कादंबरी, जातककथा, नाटक व चित्रमयकथा अशा अनेक रचनांमध्ये चरित्र लिहिल्याचे दिसून येते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/95755/8/07_chapter%203.pdf|title=Shodganga|last=|first=|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=१२३|title=Dr babasaheb ambedkar lekhan aani bhashne Khand 18 va bhag 1 2 3cha chikitsak abhyas}}</ref> आंबेडकरांच्या महापरिनिर्वाणानंतर त्यांच्या तत्त्वज्ञानामुळे देशातील शोषित समाज जागृत होत आहे.<ref name=":1" /><ref name="auto6" /> आंबेडकरांनी भारतात बौद्ध धम्माचे पुनरूज्जीवन केले. ही घटना भारतातील बौद्ध धम्माचे इतिहासाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे. इतर देशांत विशेषतः बौद्ध राष्ट्रांत आंबेडकरांचे ग्रंथ मोठ्या प्रमाणात वाचले जात आहेत.<ref name="auto6" /> [[महाराष्ट्र]] शासनाने प्रकाशित केलेल्या [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: लेखन आणि भाषणे]] या २४ खंडाच्या ग्रंथांना जगभरातून मोठी मागणी आहे.<ref name="auto6" /> [[तैवान]] देशातील एक बौद्ध संस्था आंबेडकरांच्या धार्मिक ग्रंथांच्या जगातील विविध भाषेत लाखो प्रती प्रकाशित करून त्यांना मोफत वाटत असते.<ref name="auto6" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.budaedu.org/ebooks/6-EN.php|title=English eBooks|संकेतस्थळ=www.budaedu.org|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|archive-date=2020-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200330063119/http://www.budaedu.org/ebooks/6-EN.php|url-status=dead}}</ref> ''[[भीमायन|भीमायन : एक्सपीरियन्सेस ऑफ अनटचेबिलिटी]]'' (भीमायन : अस्पृश्यतेचे अनुभव) हे आंबेडकरांचे एक ग्राफिक चरित्र आहे, ज्याला परधन-गोंड कलाकार, [[दुर्गाबाई व्याम]], सुभाष व्याम, आणि लेखक श्रीविज्ञान नटराजन आणि [[एस. आनंद]] यांनी बनवले आहे. या पुस्तकात आंबेडकरांच्या लहानपणापासून ते प्रौढत्वापर्यंतच्या अस्पृश्यतेच्या अनुभवांना दर्शवण्यात आले आहे. सीएनएनने त्यास शीर्ष ५ प्रसिद्ध कॉमिक पुस्तकांपैकी एक म्हणले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://edition.cnn.com/2011/WORLD/europe/05/19/graphic.novels/index.html |title=The top five political comic books |last1=Calvi |first1=Nuala |date=23 May 2011 |publisher=CNN |accessdate=14 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130109004845/http://edition.cnn.com/2011/WORLD/europe/05/19/graphic.novels/index.html |archivedate=9 January 2013 |df=dmy-all}}</ref> [[चित्र:Buddhist flag of Indian Buddhists.jpg|thumb|200px|right|[[भीम ध्वज]]]] आंबेडकरांचा [[अशोकचक्र]]ांकित [[भीम ध्वज]] हा बौद्ध व दलित आंदोलनात आंबेडकरवाद्यांद्वारे वापण्यात येत असतो.<ref name="auto13" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lokmat.com/yavatmal/jai-bhim-carrot-thunderstruck/|title=‘जय भीम’च्या गजराने दुमदुमला आसमंत|date=१४ एप्रिल २००९ |website=Lokmat}}</ref> या ध्वजाचा रंग [[निळा]] असून तो समतेचे व त्यागाचे प्रतिक मानला जातो. हा ध्वज भारतीय बौद्धांचा प्रतिकध्वज सुद्धा मानला जातो. अनेकदा या ध्वजावर '[[जय भीम]]' शब्द लिहिलेले असतात.<ref name="auto13" /> [[नवयान]] ही बौद्ध धर्माची एक संकल्पना आंबेडकरांनी तयार केली.<ref name="auto13" /> आंबेडकरांचा जन्मदिन हा [[आंबेडकर जयंती]] एक उत्सव म्हणून हा संपूर्ण भारतभर साजरा जातो, तर देशातील अनेक राज्यांत या दिवशी सार्वजनिक सुटी असते. जगातील अनेक देशांत सुद्धा दरवर्षी [[आंबेडकर जयंती]] साजरी होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mea.gov.in/ambedkar.htm|title=Dr. B. R. Ambedkar &#124; MEA|website=www.mea.gov.in}}</ref> आंबेडकरांची पहिली सार्वजनिक जयंती आंबेडकरानुयायी सदाशिव रणपिसे यांनी १४ एप्रिल १९२८ रोजी [[पुणे|पुण्यात]] साजरी केली होते.<ref>एप्रिल २०१८ चे लोकराज्य (महाराष्ट्र शासनाचे मासिक)</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.loksatta.com/desh-videsh-news/how-birth-anniversary-started-of-babasaheb-ambedkar-1660712/|title=बाबासाहेबांची जयंती कधी आणि कोणी सुरू केली?|date=2018-04-14|work=Loksatta|access-date=2020-01-12|language=मराठी}}</ref> [[महाराष्ट्र]]ात आंबेडकर जन्मदिन "[[ज्ञान दिवस]]" म्हणून साजरा केला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.india.com/marathi/maharashtra/babasaheb-ambedkar-jayanti-2017-ambedkar-jayanti-to-be-celebrated-as-gyan-diwas/|title=Babasaheb Ambedkar Jayanti 2017: Ambedkar Jayanti to be celebrated as ‘Gyan Diwas’ डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती आता ‘ज्ञान दिवस’ म्हणून साजरी होणार|last=desale|first=sunil|website=India.com|language=इंग्लिश|access-date=2020-01-20|archive-date=2019-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190529015637/https://www.india.com/marathi/maharashtra/babasaheb-ambedkar-jayanti-2017-ambedkar-jayanti-to-be-celebrated-as-gyan-diwas/|url-status=dead}}</ref> अमेरिकेतील [[संयुक्त राष्ट्रसंघ]]ामध्ये सन २०१६, २०१७ व २०१८ या वर्षांमध्ये आंबेडकर जयंती साजरी झालेली आहे. संयुक्त राष्ट्रसंघाने आंबेडकरांचा 'वैश्विक प्रणेता" म्हणून गौरव केला आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/world/ambedkar-jayanti-celebrated-for-the-first-time-outside-india-as-un-organises-special-event-2730772.html|title=Ambedkar Jayanti celebrated for the first time outside India as UN organises special event – Firstpost|website=firstpost.com|access-date=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://velivada.com/2017/04/29/dr-ambedkar-jayanti-celebrated-at-united-nations/|date=2017-04-29|title=Dr Ambedkar Jayanti celebrated at United Nations|website=velivada.com|access-date=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/world/2018/apr/14/un-celebrates-ambedkars-legacy-fighting-inequality-inspiring-inclusion-1801468.html|title=UN celebrates Ambedkar's legacy 'fighting inequality, inspiring inclusion'|work=The New Indian Express|access-date=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.newsstate.com/world-news/babasaheb-ambedkar-jayanti-celebrated-in-united-nations-article-52584.html|title=संयुक्त राष्ट्र में मनाई गई डॉ. बाबासाहेब भीमराव आंबेडकर जयंती - News State|work=newsstate.com|access-date=2018-11-09|language=इंग्लिश|archive-date=2019-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419065326/https://www.newsstate.com/world-news/babasaheb-ambedkar-jayanti-celebrated-in-united-nations-article-52584.html|url-status=dead}}</ref> == चित्रपट, मालिका आणि नाटके == आंबेडकर यांच्या जीवनावर व विचारांवर आधारित अनेक चित्रपटांची, दूरचित्रवाणी मालिकांची आणि नाटकांची निर्मिती करण्यात आलेली आहे. इसवी सन २००० मध्ये [[जब्बार पटेल]] यांनी इंग्लिश भाषेत ''[[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (चित्रपट)|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]]'' चित्रपट दिग्दर्शित केला, ज्यात अभिनेता [[मामुट्टी]] हे मुख्य भूमिकेत होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/b-r-ambedkar-resurgence-of-an-icon/article8447300.ece|title=Resurgence of an icon Babasaheb Ambedkar}}</ref> हा चित्रपट राष्ट्रीय फिल्म विकास महामंडळ आणि सरकारच्या सामाजिक न्याय आणि सबलीकरण मंत्रालयाने प्रायोजित केला होता. या चित्रपटाला तीन राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाले होते.<ref>{{स्रोत बातमी | last =Viswanathan | first =S | title =Ambedkar film: better late than never | work=द हिंदू | date =24 May 2010 |url=http://www.thehindu.com/opinion/Readers-Editor/article435886.ece | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110910142933/http://www.thehindu.com/opinion/Readers-Editor/article435886.ece | archivedate =10 September 2011 }}</ref> [[श्याम बेनेगल]] यांनी दिग्दर्शित केलेल्या भारतीय संविधानाच्या निर्मितीवरील एक टीव्ही लघु-मालिका ''[[संविधान (मालिका)|संविधान]]'' मध्ये आंबेडकरांची प्रमुख भूमिका [[सचिन खेडेकर]] यांनी साकारली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.imdb.com/title/tt3562784/?ref_=fn_al_tt_1|title=Samvidhaan: The Making of the Constitution of India (TV Mini-Series 2014)|author=Ramnara|date=5 March 2014|work=IMDb|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150527221343/http://www.imdb.com/title/tt3562784/?ref_=fn_al_tt_1|archivedate=27 May 2015l}}</ref> अरविंद गौर यांनी दिग्दर्शित केलेल्या आणि राजेशकुमार यांनी लिहिलेल्या ''आंबेडकर आणि गांधी'' नाटकात या दोन मान्यवर व्यक्तिमत्त्वांचा शोध घेतला गेला.<ref>{{स्रोत बातमी |url=http://www.hindu.com/fr/2009/07/17/stories/2009071750610300.htm |title=A spirited adventure |first=P. |last=Anima |work=द हिंदू |date=17 July 2009 |accessdate=14 August 2009 |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110102102157/http://www.hindu.com/fr/2009/07/17/stories/2009071750610300.htm |archivedate=2 January 2011}}</ref> === लघुपट === * '''महापुरुष डॉ. आंबेडकर''' हा १९६८ मध्ये आंबेडकरांवर निर्मित मराठी लघुपट आहे. या लघुपटाची निर्मिती महाराष्ट्र शासनाच्या प्रसिद्धी संचालनालयातर्फे १९६८ च्या जुलै महिन्यात करण्यात आली होती. ‘व्हटकर प्रॉडक्शन्स’ या बॅनरखाली निर्मित करण्यात आलेल्या या लघुपटाचे दिग्दर्शन नामदेव व्हटकर यांनी केले होते. सुमारे १८ मिनिटांच्या या लघुपटाला संगीतकार [[दत्ता डावजेकर]] यांनी संगीत दिले होते. अभिनेते डेव्हिड अब्राहम यांनी लघुपटाचे निवेदन केले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1711586|title=एनएफएआई संग्रह में डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पर1968 की एक दुलर्भ शॉर्ट फिल्म|website=pib.gov.in|access-date=2021-04-14}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.firstpost.com/entertainment/rare-1968-marathi-short-film-on-br-ambedkar-acquired-by-national-film-archive-of-india-9526261.html|title=Rare 1968 Marathi short film on BR Ambedkar acquired by National Film Archive of India - Entertainment News , Firstpost|date=2021-04-14|website=Firstpost|access-date=2021-04-14}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.jagran.com/news/national-ambedkar-jayanti-2021-many-leaders-including-pm-modi-paid-tribute-21557117.html|title=Dainik Jagran|language=hi}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/cities/pune-news/rare-1968-short-film-on-dr-babasaheb-ambedkar-now-in-nfai-collection-101618330721856.html|title=Rare 1968 short film on Dr Babasaheb Ambedkar now in NFAI collection|date=2021-04-13|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2021-04-14}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/india/nfai-included-rare-short-film-on-babasaheb-ambedkar-in-its-collection/articleshow/82056101.cms|title=बाबासाहेब आंबेडकर पर बनी दुर्लभ लघु फिल्म को एनएफएआई ने अपने संग्रह में किया शामिल|website=Navbharat Times|language=hi|access-date=2021-04-14}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.outlookindia.com/website/story/entertainment-news-rare-copy-of-marathi-short-film-on-br-ambedkar-acquired-by-national-film-archive-of-india/380191|title=Rare Copy Of 1968 Marathi Short Film On BR Ambedkar Acquired By National Film Archive Of India|website=www.outlookindia.com/|access-date=2021-04-14}}</ref> === चित्रपटे === {{मुख्य|:वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधी चित्रपट}} * '''[[भीम गर्जना]]''' : हा सन १९९० मधील विजय पवार दिग्दर्शित [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता कृष्णानंद यांनी साकारली होती.<ref name="cinestaan.com">{{Cite web|url=https://www.cinestaan.com/movies/yugpurush-dr-babasaheb-ambedkar-19901|title=Yugpurush Dr. Babasaheb Ambedkar (1993) – Review, Star Cast, News, Photos|website=Cinestaan|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623225009/https://www.cinestaan.com/movies/yugpurush-dr-babasaheb-ambedkar-19901|archive-date=23 June 2018}}</ref><ref name="marathifilmdata.com">{{Cite web|url=https://www.marathifilmdata.com/chitrapat/yugapurush-dr-babasaheb-aambedakar/|title=युगपुरुष डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर|website=मराठी चित्रपट सूची|access-date=24 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181115015216/http://www.marathifilmdata.com/chitrapat/yugapurush-dr-babasaheb-aambedakar/|archive-date=15 November 2018}}</ref><ref name="baiae.org">{{Cite web|url=https://www.baiae.org/index.php/blog/item/138-yugpurush-dr-babasaheb-ambedkar-1993-marathi-full-movie.html|title=Yugpurush Dr Babasaheb Ambedkar (1993) &#124; Marathi Full Movie – BAIAE Japan|website=www.baiae.org|access-date=2020-04-14|archive-date=2019-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228150417/https://www.baiae.org/index.php/blog/item/138-yugpurush-dr-babasaheb-ambedkar-1993-marathi-full-movie.html|url-status=dead}}</ref> * '''[[बालक आंबेडकर]]''' : हा सन १९९१ मधील बसवराज केस्थर दिग्दर्शित [[कन्नड भाषा|कन्नड]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता चिरंजीवी विनय यांनी साकारली होती. हा आंबेडकरांच्या बालपणीच्या जीवनावर आधारित चित्रपट होता.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt3530436/mediaviewer/rm1474442496|title=Balak Ambedkar (1991)|via=www.imdb.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/showtimes/title/tt3530436|title=Balak Ambedkar Showtimes|website=IMDb}}</ref> * '''[[डॉ. आंबेडकर (चित्रपट)|डॉ. आंबेडकर]]''' : हा [[इ.स. १९९२]] मधील परपल्ली भारत दिग्दर्शित [[तेलुगू भाषा|तेलुगू]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता [[आकाश खुराना]] यांनी साकारली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.filmibeat.com/celebs/bharat-parepalli.html|title=All you want to know about #BharatParepalli|website=FilmiBeat|language=en|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Narasimham|first=M. L.|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/on-location-a-feel-good-love-story/article2931850.ece|title=द हिंदू|date=2012-02-25|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sakshi.com/news/movies/bharat-ratna-dr-b-r-ambedkar-jayanti-14th-april-229969|title=మనకు గుర్తులేని...మన అంబేడ్కర్|date=2015-04-13|website=Sakshi|language=te|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://moviegq.com/movie/dr-ambedkar-2787|title=Dr. Ambedkar 1992 Telugu Movie Wiki,Cast Crew,Songs,Videos,Release Date|website=MovieGQ|language=en|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://moviegq.com/movie/dr-ambedkar-2787/cast-crew|title=Dr. Ambedkar 1992 Telugu Movie Cast Crew,Actors,Director, Dr. Ambedkar Producer,Banner,Music Director,Singers & Lyricists|website=MovieGQ|language=en|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiancine.ma/AGRZ|title=Dr Ambedkar (1992)|website=Indiancine.ma|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.gomolo.com/dr-ambedkar-movie/18060|title=Dr. Ambedkar (1992)|website=gomolo.com|access-date=2021-02-25|archive-date=2017-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20170314202405/http://www.gomolo.com/dr-ambedkar-movie/18060|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://peoplepill.com/people/akash-khurana|title=About Bharath Parepalli: Indian film director and screenwriter {{!}} Biography, Facts, Career, Wiki, Life|last=peoplepill.com|website=peoplepill.com|language=en|access-date=2021-02-25}}</ref> * '''[[युगपुरुष डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]]''' : हा सन १९९३ मधील शशिकांत नरवाडे दिग्दर्शित [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता नारायण दुलारे यांनी साकारली होती.<ref name="cinestaan.com" /><ref name="marathifilmdata.com" /><ref name="baiae.org" /> * '''[[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (चित्रपट)|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]]''' : हा सन २००० मधील [[जब्बार पटेल]] दिग्दर्शित [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता [[मामुट्टी]] यांनी साकारली होती. हा चित्रपट अनेक भारतीय भाषांमध्ये डब झालेला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.weeklysadhana.in/view_article/nandini-atmasidhi-on-ambedkar-from-cinemascope|title=सिनेमास्कोपमधले आंबेडकर|website=www.weeklysadhana.in|language=en|access-date=2022-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/resurgence-of-an-icon/article8447300.ece|title=Resurgence of an icon|first=Vivek|last=Kumar|website=@businessline|accessdate=20 March 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.रीडिफ.कॉम/entertai/2000/jun/27jabb.htm |title=रीडिफ.कॉम, A revolutionary who changed the life of millions of people. Movies: Jabbar Patel on his latest film, Dr Babasaheb Ambedkar |publisher=रीडिफ.कॉम |date=2000-06-27 |accessdate=2011-07-31 }}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/opinion/Readers-Editor/Ambedkar-film-better-late-than-never/article16302923.ece|title=Ambedkar film: better late than never|first=S.|last=Viswanathan|date=24 May 2010|accessdate=20 March 2019|via=www.thehindu.com|newspaper=द हिंदू}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/interview/story/19970430-i-could-not-really-visualise-myself-as-ambedkar-mammootty-830228-1997-04-30|title=I could not really visualise myself as Ambedkar: Mammootty|first1=Jacob George|last1=April 30|first2=1997 ISSUE DATE|last2=April 30|first3=1997UPDATED|last3=April 30|first4=2013 15:05|last4=Ist|website=India Today|accessdate=20 March 2019}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/for-them-ambedkar-was-god-says-mammootty/articleshow/64635715.cms|title=For them, Ambedkar was God, says Mammootty – Times of India|संकेतस्थळ=द टाइम्स ऑफ इंडिया|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/snapshots-of-life-outside-the-ring/|title=Snapshots of life outside the ring|date=29 October 2009|accessdate=14 May 2019}}</ref><ref>http://indianexpress.com/article/cities/pune/pune-a-film-festival-that-celebrates-freedom2962539/{{dead link|date=September 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''[[डॉ. बी.आर. आंबेडकर (चित्रपट)|डॉ. बी.आर. आंबेडकर]]''' : हा सन २००५ मधील शरण कुमार किब्बूर दिग्दर्शित [[कन्नड भाषा|कन्नड]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकरांची भूमिका अभिनेता विष्णूकांत बी.जे. यांनी साकारली होती.<ref>{{cite web|title=Dr B R Ambedkar (2005) Kannada movie: Cast & Crew|url=https://chiloka.com/movie/dr-b-r-ambedkar-2005#movie_details_list|website=chiloka.com|accessdate=23 November 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Dr{{!}}{{!}} B.R. Ambedkar Cast & Crew, Dr{{!}}{{!}} B.R. Ambedkar Kannada Movie Cast, Actor, Actress, Director – Filmibeat|url=https://www.filmibeat.com/kannada/movies/dr-b-r-ambedkar/cast-crew.html|website=FilmiBeat|accessdate=23 November 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hotstar.com/us/movies/dr-b-r-ambedkar/1000106324|title=Dr B R Ambedkar – Hotstar Premium|website=Hotstar|accessdate=28 December 2019}}</ref> * '''[[:en:Periyar (2007 film)|पेरियार]]''' : हा सन २००७ मधील ज्ञान राजशेकरन दिग्दर्शित [[पेरियार]] यांच्या जीवनावर आधारित एक [[तामिळ भाषा|तामिळ]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकरांची भूमिका मोहन रामन यांनी साकारली होती.<ref>{{Cite web|url=http://www.kollywoodtoday.net/news/making-of-periyar/|title=Making of Periyar|date=२५ फेब्रुवारी २००७|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406040310/http://www.kollywoodtoday.net/news/making-of-periyar/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.रीडिफ.कॉम/movies/2007/may/02periyar.htm|title=Periyar is path-breaking|website=www.रीडिफ.कॉम}}{{मृत दुवा|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.filmysouth.com/Tamil_Movie_Reviews/PeriyarNew/October-08-2007/Periyar_New_attempts_in_Tamil_cinema.html|title=Periyar_New_attempts_in_Tamil_cinema|last=|पहिले नाव=|दिनांक=10-08-2007|संकेतस्थळ=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307091440/http://www.filmysouth.com/Tamil_Movie_Reviews/PeriyarNew/October-08-2007/Periyar_New_attempts_in_Tamil_cinema.html|archive-date=2012-03-07|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=|title=संग्रहित प्रत|url-status=dead}}</ref> * '''[[जोशी की कांबळे]]''' : हा सन २००८ मधील शेखर सरतांडेल दिग्दर्शित एक मराठी चित्रपट आहे. या चित्रपटात 'भीमरावांचा जयजयकार' हे एक [[भीमगीत]] आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.marathifilmdata.com/chitrapat/joshi-ki-kambale/|title=जोशी की कांबळे|संकेतस्थळ=मराठी चित्रपट सूची|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|archive-date=2020-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216190045/https://www.marathifilmdata.com/chitrapat/joshi-ki-kambale/|url-status=dead}}</ref> * '''[[डेबू]]''' : हा सन २०१० मधील निलेश जळमकर दिग्दर्शित [[गाडगे बाबा]] यांच्या जीवनावर आधारित एक [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांचीही भूमिका साकारली गेली होती. * '''[[रमाबाई भिमराव आंबेडकर (चित्रपट)|रमाबाई भिमराव आंबेडकर]]''' : हा सन २०११ मधील प्रकाश जाधव दिग्दर्शित [[रमाबाई आंबेडकर]] यांच्या जीवनावर आधारित एक [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता गणेश जेथे यांनी साकारली होती.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://marathi.webdunia.com/article/marathi-film-stars/%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%88-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B5%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%9F-110100100010_1.htm|title=रमाबाई आंबेडकरांवर मराठीत चित्रपट|last=वेबदुनिया|access-date=2018-05-09|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.marathifilmdata.com/chitrapat/ramabai-bhimrao-ambedkar-ramai/|title=रमाबाई भिमराव आंबेडकर (रमाई) - मराठी चित्रपट सूची|work=मराठी चित्रपट सूची|access-date=2018-05-09|language=en-US}}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''[[शूद्रा: द राइझिंग|शूद्र: द राइझिंग]]''' : हा सन २०१२ मधील [[संजीव जयस्वाल]] दिग्दर्शित आणि आंबेडकरांना समर्पित [[हिंदी भाषा|हिंदी]] चित्रपट आहे. [[शूद्र]]ांच्या जीवनावर आधारित हा चित्रपट आहे. 'जय जय भीम' हे चित्रपटाचे एक आंबेडकरांवरील गाणे आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/congress-dalit-anthem-2014-general-elections-dr-br-ambedkar-118142-2012-10-09|title=Congress releases 'Dalit anthem' to woo community ahead of 2014 general elections|first1=|date=October 9, 2012 |website=India Today}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Consumer/6nnJc915E2imyZKE0jkVtJ/Ten-Indian-films-on-the-caste-system.html|title=Ten Indian films on the caste system|first=Lata|last=Jha|date=23 July 2018|website=www.livemint.com|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726015709/https://www.livemint.com/Consumer/6nnJc915E2imyZKE0jkVtJ/Ten-Indian-films-on-the-caste-system.html|archive-date=26 July 2018}}</ref> * '''[[अ जर्नी ऑफ सम्यक बुद्ध]]''' : हा सन २०१३ मधील प्रवीण दामले दिग्दर्शित [[गौतम बुद्ध]] यांच्या जीवनावर आधारित एक हिंदी चित्रपट आहे. आंबेडकर यांच्या [[भगवान बुद्ध आणि त्यांचा धम्म|द बुद्ध अँड हिज धम्म]] या ग्रंथावर आधारित हा चित्रपट आहे.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Film-on-Buddha-based-on-Ambedkars-book-to-be-released-on-March-15/articleshow/18944610.cms|title=Film on Buddha based on Ambedkar's book to be released on March 15 &#124; Nagpur News – Times of India|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt3056820/|title=A Journey of Samyak Buddha (2013) – IMDb|via=m.imdb.com|access-date=24 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212084950/http://www.imdb.com/title/tt3056820/|archive-date=12 February 2017}}</ref> * '''[[रमाबाई (चित्रपट)|रमाबाई]]''' : हा सन २०१६ मधील एम. रंगनाथ दिग्दर्शित [[रमाबाई आंबेडकर]] यांच्या जीवनावर आधारित एक [[कन्नड भाषा|कन्नड]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता सिद्धाराम कर्णिक यांनी साकारली होती.<ref>{{cite news|last1=Khajane|first1=Muralidhara|title=Remembering Ramabai|url=http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/remembering-ramabai/article7101466.ece|accessdate=21 October 2015|work=द हिंदू|date=14 April 2015}}</ref><ref name="tnie1">{{cite web|title=Yagna's Next Chronicles Dr Ambedkar's Wife|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Yagnas-Next-Chronicles-Dr-Ambedkars-Wife/2015/04/28/article2786164.ece|publisher=The New Indian Express|accessdate=21 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151021123111/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Yagnas-Next-Chronicles-Dr-Ambedkars-Wife/2015/04/28/article2786164.ece|archivedate=21 October 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=Yajna Shetty Plays Dr.BR. Ambedkar's wife in Ramabai|url=http://www.chitraloka.com/news/11718-yajna-shetty-plays-dr-br-ambedkar-s-wife-in-ramabai.html|accessdate=21 October 2015|work=Chitraloka|date=17 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150503084722/http://chitraloka.com/news/11718-yajna-shetty-plays-dr-br-ambedkar-s-wife-in-ramabai.html|archivedate=3 May 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Ramabai Ambedkar...audition of the artists|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Ramabai-Ambedkar/speednewsbytopic/keyid-256954.cms|publisher=द टाइम्स ऑफ इंडिया|accessdate=21 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151021125521/http://timesofindia.indiatimes.com/Ramabai-Ambedkar/speednewsbytopic/keyid-256954.cms|archivedate=21 October 2015}}</ref> * '''[[बोले इंडिया जय भीम]]''' : हा सन २०१६ मधील सुबोध नागदेवे दिग्दर्शित [[एल.एन. हरदास]] यांच्या जीवनावर आधारित एक [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका श्याम भीमसरिया यांनी साकारली होती.<ref>{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/daliff-film-and-cultural-festival-celebrating-dalit-art-life-and-pride-97574 |title=DALIFF: A film and cultural festival celebrating Dalit art, life and pride |access-date=29 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808120454/https://www.thenewsminute.com/article/daliff-film-and-cultural-festival-celebrating-dalit-art-life-and-pride-97574 |archive-date=8 August 2019 }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thenewsminute.com/article/kaala-pariyerum-perumal-first-ever-dalit-film-and-cultural-fest-new-york-95838|title=First ever dalit film festival|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=www.thenewsminute.com|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/us-to-host-its-first-dalit-film-and-cultural-festival-in-columbia-varsity/articleshow/67875502.cms|title=US to host its first Dalit film and cultural festival in Columbia varsity &#124; Nagpur News – Times of India|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190208143233/https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/us-to-host-its-first-dalit-film-and-cultural-festival-in-columbia-varsity/articleshow/67875502.cms|archive-date=8 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://silverscreen.in/news/pa-ranjith-dalit-film-festival-in-new-york-nagraj-manjule-subodh-nagdeve-kaala/|title=Pa Ranjith Among Three Filmmakers Who Win At The Dalit Film Festival In New York|date=5 March 2019|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190808110325/https://silverscreen.in/news/pa-ranjith-dalit-film-festival-in-new-york-nagraj-manjule-subodh-nagdeve-kaala/|archive-date=8 August 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/pa-ranjith-to-be-part-of-dalit-film-festival-in-us/article26123842.ece|title=Pa. Ranjith to be part of Dalit film festival in U.S.|first=Udhav|last=Naig|date=30 January 2019|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt6080232/|title=Bole India Jai Bhim (2016) – IMDb|via=m.imdb.com|access-date=24 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312132625/http://www.imdb.com/title/tt6080232/|archive-date=12 March 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movie-details/bole-india-jai-bhim/movieshow/61264061.cms|title=Bole India Jai Bhim Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos &#124; eTimes|via=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> * '''[[सरणं गच्छामि]]''' : हा सन २०१७ मधील प्रेम राज दिग्दर्शित भारतीय संविधानावर आणि आंबेडकरांच्या विचारांवर आधारित एक [[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] चित्रपट आहे. "आंबेडकर सरणं गच्छामि" (अर्थ: मी आंबेडकरांना शरण जातो) हे चित्रपटाचे एक गाणे असून त्यात आंबेडकर यांचीही भूमिका साकारली गेली आहे.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/ambedkar-song-saranam-gachami/videoshow/61306345.cms|title=Ambedkar &#124; Song – Saranam Gachami – Times of India Videos|website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmibeat.com/telugu/movies/saranam-gacchami.html|title=Saranam Gacchami (2017) &#124; Saranam Gacchami Movie &#124; Saranam Gacchami Telugu Movie Cast & Crew, Release Date, Review, Photos, Videos|website=FilmiBeat|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705050535/http://www.filmibeat.com/telugu/movies/saranam-gacchami.html|archive-date=5 July 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/saranam-gacchami/movieshow/61306390.cms|title=Saranam Gacchami Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos &#124; eTimes|via=timesofindia.indiatimes.com|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324102547/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/saranam-gacchami/movieshow/61306390.cms|archive-date=24 March 2019}}</ref> * '''[[बाळ भिमराव]]''' : हा सन २०१८ मधील प्रकाश नारायण दिग्दर्शित एक [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे, आंबेडकर यांची भूमिका बाल कलाकार मनीष कांबळे यांनी साकारली होती. हा आंबेडकरांच्या बालपणीच्या जीवनावर आधारित चित्रपट होता.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movie-details/bal-bhimrao/movieshow/63201906.cms|title=Bal Bhimrao Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos &#124; eTimes|via=timesofindia.indiatimes.com|access-date=25 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815081623/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movie-details/bal-bhimrao/movieshow/63201906.cms|archive-date=15 August 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nagpurtoday.in/bal-bhimraos-poster-launched/03032049,%20https://www.nagpurtoday.in/bal-bhimraos-poster-launched/03032049|title=Bal Bhimrao’s Poster launched|first=Nagpur|last=News|website=www.nagpurtoday.in}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com//movies/bal-bhimrao/ET00071946?utm_source=FBLIKE&fbrefresh=1|title=Bal Bhimrao Movie (2018) &#124; Reviews, Cast & Release Date in|website=BookMyShow}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movie-details/bal-bhimrao/movie-showtimes/nagpur/173/63201906|title=Bal Bhimrao Movie Show Time in Nagpur &#124; Bal Bhimrao in Nagpur Theaters &#124; eTimes|via=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> * '''[[रमाई (चित्रपट)|रमाई]]''' : हा सन २०१९ मधील बाळ बरगाले दिग्दर्शित [[रमाबाई आंबेडकर]] यांच्या जीवनावर आधारित एक [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे. यात रमाबाईंची भूमिका अभिनेत्री [[वीणा जामकर]] यांनी तर आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता सागर तळाशीकर यांनी साकारली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.lokmat.com/marathi-cinema/veena-jamkar-ramabai-ambedkar-ramai-film/|title=रमाई या चित्रपटात वीणा जामकर दिसणार रमाबाई आंबेडकर यांच्या भूमिकेत|last=author/lokmat-news-network|दिनांक=2018-07-16|संकेतस्थळ=Lokmat|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.marathifilmdata.com/latestnews/%e0%a4%b5%e0%a5%80%e0%a4%a3%e0%a4%be-%e0%a4%9c%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%95%e0%a4%b0-%e0%a4%b0%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%88%e0%a4%9a%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%ad%e0%a5%82%e0%a4%ae%e0%a4%bf/|title=वीणा जामकर "रमाई"च्या भूमिकेत|संकेतस्थळ=मराठी चित्रपट सूची|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|archive-date=2019-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921134012/https://www.marathifilmdata.com/latestnews/%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A3%E0%A4%BE-%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A4%B0-%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%88%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BF/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/actress-veena-jamkar-to-act-as-ramabai-ambedkar-in-ramai/articleshow/65011139.cms|title=Actress Veena Jamkar to act as Ramabai Ambedkar in 'Ramai'|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423015343/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/actress-veena-jamkar-to-act-as-ramabai-ambedkar-in-ramai/articleshow/65011139.cms|archive-date=23 April 2019}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.tarunbharat.com/news/678232|title=Tarun Bharat|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=तरुण भारत|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.mumbailive.com/mr/marathi-film/actress-veena-jamkar-will-play-role-of-ramabai-ambedkar-in-ramai-film-34827|title=अखेर ‘रमाई’च्या रूपात अवतरणार वीणा!|संकेतस्थळ=Mumbai Live|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> * '''[[ओरिजिन (चित्रपट)|ओरिजिन]]''' : अमेरिकन चित्रपट निर्माती [[एवा डुवर्ने]] आंबेडकर यांच्यावर [[हॉलिवूड]] मधून चित्रपट बनवला आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thequint.com/entertainment/netflix-film-by-celebrated-black-filmmaker-will-feature-br-ambedkars-character|title=Netflix Film by Celebrated Black Filmmaker Will Feature BR Ambedkar's Character|last=Harad|first=Tejas|date=2022-11-09|website=TheQuint|language=en|access-date=2022-11-13}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.shethepeople.tv/shestars/ava-duvernays-film-on-br-ambedkar/|title=Ava DuVernay's film on BR Ambedkar, Read More For Details|language=en-US|access-date=2022-11-13}}</ref> ===टीव्ही मालिका === * '''[[डॉ. आंबेडकर (मालिका)|डॉ. आंबेडकर]]''' : ही इ.स. १९९२-९३ मध्ये [[दूरदर्शन|डीडी नॅशनल]]वर प्रसारित झालेली एक हिंदी डॉक्युमेंट्री मालिका आहे, ज्यामध्ये आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता [[सुधीर कुलकर्णी]] यांनी साकारली आहे. * '''[[प्रधानमंत्री (मालिका)|प्रधानमंत्री]]''' : ही सन २०१३-१४ मधील [[एबीपी न्यूझ]]वर प्रसारित झालेली एक हिंदी दूरचित्रवाणी मालिका आहे, ज्यामध्ये आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता [[सुरेंद्र पाल]] यांनी साकारली आहे.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Surendra-Pal-Shishir-Sharma-Anang-Desai-in-Idea-of-India/articleshow/19862288.cms|title=Surendra Pal, Shishir Sharma &Anang Desai in Idea of India – Times of India|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=24 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324130320/http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Surendra-Pal-Shishir-Sharma-Anang-Desai-in-Idea-of-India/articleshow/19862288.cms|archive-date=24 March 2017}}</ref> * '''[[संविधान (मालिका)|संविधान]]''' : ही सन २०१४ मधील [[राज्यसभा टीव्ही]]वर प्रसारित झालेली एक [[इंग्लिश]]-[[हिंदी]] दूरचित्रवाणी मालिका आहे, ज्यामध्ये आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता [[सचिन खेडेकर]] यांनी साकारली आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/sachin-khedekar/288046|title=Sachin Khedekar|date=14 October 2013|website=Outlook|access-date=23 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191223113817/https://www.outlookindia.com/magazine/story/sachin-khedekar/288046|archive-date=23 December 2019}}</ref> * '''[[सर्वव्यापी आंबेडकर]]''' : ही [[एबीपी माझा]] दूरचित्रवाणी वाहिनीने बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या [[आंबेडकर जयंती|शतकोत्तर रौप्य महोत्सवी जयंती निमित्त]] (इ.स. २०१६ मध्ये) सुरू केलेली १३ भागांची मालिका होती, ज्यात आंबेडकरांचे ११ बहुआयामी व्यक्तीमत्वाचे पैलू दाखवण्यात आले.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=K5bQZzsQ31o|title=- YouTube|website=www.youtube.com}}</ref> * '''[[गर्जा महाराष्ट्र]]''' : ही सन २०१८-१९ मधील [[सोनी मराठी]]वर प्रसारित झालेली एक मराठी दूरचित्रवाणी मालिका आहे, ज्यामध्ये आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता प्रशांत चौधप्पा यांनी साकारली आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.sonyliv.com/details/episodes/5974080828001/1-December-2018---Garja-Maharashtra---B.-R.-Ambedkar|title=Sony LIV|website=www.sonyliv.com|access-date=2020-04-14|archive-date=2019-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228150417/https://www.sonyliv.com/details/episodes/5974080828001/1-December-2018---Garja-Maharashtra---B.-R.-Ambedkar|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/jitendra-joshi-to-host-garja-maharashtra-a-new-reality-show/articleshow/65437374.cms|title=Jitendra Joshi to host 'Garja Maharashtra', a new reality show – Times of India|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190429150820/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/jitendra-joshi-to-host-garja-maharashtra-a-new-reality-show/articleshow/65437374.cms|archive-date=29 April 2019}}</ref> * '''[[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: महामानवाची गौरवगाथा]]''' : ही सन २०१९-२० मध्ये [[स्टार प्रवाह]]वर प्रसारित झालेली एक मराठी दूरचित्रवाणी मालिका आहे, ज्यामध्ये आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता [[सागर देशमुख]] यांनी साकारली आहे. बाल कलाकार अमृत गायकवाड याने आंबेडकरांच्या बालपणीची भूमिका तर अभिनेता [[संकेत कोर्लेकर]] यांनी त्यांच्या तरुणपणीची भूमिका साकारली आहे.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/a-new-show-based-on-the-life-of-babasaheb-bhimrao-ambedkar-to-go-on-air-soon/articleshow/68023249.cms|title=A new show based on the life of Babasaheb Bhimrao Ambedkar to go on-air soon|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425050725/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/a-new-show-based-on-the-life-of-babasaheb-bhimrao-ambedkar-to-go-on-air-soon/articleshow/68023249.cms|archive-date=25 April 2019}}</ref> * '''[[एक महानायकः डॉ. बी.आर. आंबेडकर]]''' : ही सन २०१९-२० मधील [[अँड टिव्ही]]वर प्रसारित होत असलेली एक हिंदी दूरचित्रवाणी मालिका आहे, ज्यामध्ये आंबेडकर यांच्या बालपणीची भूमिका बालकलाकार आयुध भानुशाली याने साकारली आहे, तर अभिनेता अथर्व कर्वे यांनी त्यांच्या तरुणपणीची भूमिका साकारत आहे. मालिकेची कथा पुढे गेल्यानंतर आंबेडकरांची मुख्य भूमिका अभिनेता [[प्रसाद जावडे]] साकारतील.<ref>{{Cite web|url=https://www.timesnowhindi.com/entertainment/television/video/ek-mahanayak-dr-b-r-ambedkar-serial-promo-release/267842|title=संविधान के निर्माता बीआर आंबेडकर की कहानी पर्दे पर, जल्‍द शुरू होने वाला है नया धारावाहिक 'एक महानायक' &#124; TV|access-date=2019-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191116101527/https://www.timesnowhindi.com/entertainment/television/video/ek-mahanayak-dr-b-r-ambedkar-serial-promo-release/267842|archive-date=2019-11-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/ambedkars-life-to-be-brought-alive-in-tv-series/1682354|title=Ambedkar''s life to be brought alive in TV series|website=www.outlookindia.com/|access-date=2019-12-13}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://theprint.in/features/a-new-tv-show-on-b-r-ambedkar-raises-questions-of-responsible-representation/331115/|title=A new TV show on B.R. Ambedkar raises questions of responsible representation|दिनांक=2019-12-06|संकेतस्थळ=web.archive.org|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2019-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206175753/https://theprint.in/features/a-new-tv-show-on-b-r-ambedkar-raises-questions-of-responsible-representation/331115/|url-status=bot: unknown}}</ref> * '''आंबेडकर - द लेजंड''' ही [[संजीव जयस्वाल]] दिग्दर्शित आंबेडकर यांच्यावर आधारीत एक आगामी वेब मालिका आहे. आंबेडकरांच्या महापरिनिर्वाणाच्या निमित्ताने सीरिजचा ट्रेलर ६ डिसेंबर २०२१ रोजी प्रदर्शित झाला आहे. ही सीरिज ‘बाबा प्ले’ या ओटीटी प्लॅटफॉर्मरवर प्रदर्शित होणार आहे. या सीरिजमध्ये अभिनेता [[विक्रम गोखले]] मुख्य भूमिका साकारणार आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/bollywood-news/a-biopic-series-on-dr-ambedkar-announces-veteran-actor-vikram-gokhale-play-main-role/articleshow/88259017.cms|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या भूमिकेत विक्रम गोखले ; सीरिजचा ट्रेलर पाहिलात का?|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-12-16}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/manoranjan/dr-ambedkar-the-legend-baba-play-announces-a-biopic-series-starring-veteran-actor-vikram-gokhale-dcp-98-2717480/|title=विक्रम गोखले साकारणार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची भूमिका ; वेब मालिकाचा ट्रेलर प्रदर्शित|website=Loksatta|language=mr|access-date=2021-12-16}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/manoranjan/sanjeev-jaiswal-inform-that-ambedkar-the-legend-series-is-coming-soon-bam92|title=विक्रम गोखले डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या भूमिकेत; 'या' वेब मालिकाचा ट्रेलर प्रदर्शित I Babasaheb Ambedkar {{!}} Sakal|website=www.esakal.com|access-date=2021-12-16}}</ref> === नाटके === आंबेडकर यांच्यावर विविध भाषेत असंख्य नाटके तयार केलेली आहेत. * 'बाबासाहेब: द ग्रँड म्युझिकल' हे आंबेडकर यांच्या जीवनावरील नाटक 25 फेब्रुवारी ते 12 मार्च 2022 पर्यंत दिल्लीत प्रदर्शित झाले आहे. दिल्ली सरकारने या भव्य नाटकाचे आयोजन केले होते. अभिनेता [[रोहित रॉय]] याने नाटकामध्ये आंबेडकरांची भूमिका साकारली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/cities/delhi/story/br-ambedkar-musical-show-delhi-tickets-life-of-ambedkar-show-1917154-2022-02-24|title=Grand musical play on Ambedkar’s life to be screened in Delhi from tomorrow|website=India Today|language=en|access-date=2023-04-02}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/news/india/delhi-govt-to-organise-musical-play-on-life-of-br-ambedkar-see-details-here-11644649809698.html|title=Delhi govt to organise musical play on life of BR Ambedkar. See details here|last=Livemint|date=2022-02-12|website=livemint.com|language=en|access-date=2023-04-02}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/babasaheb-ambedkar-comes-to-life-in-delhi-101645807415896.html|title=Babasaheb Ambedkar comes to life in Delhi|date=2022-02-25|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2023-04-02}}</ref> * ''वादळ निळ्या क्रांतीचे'' (नाटक, लेखक - प्रा. रामनाथ चव्हाण) * ''डॉ. आंबेडकर आणि गांधीजी'' - नाटक * ''प्रतिकार'' - नाटक * अरविंद गौर यांनी दिग्दर्शित केलेले आणि राजेशकुमार यांनी लिहिलेले ''आंबेडकर आणि गांधी'' नाटक == हे सुद्धा पहा == * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्याबद्दल व्यक्त झालेली मते]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे सहयोगी]] * [[सर्वव्यापी आंबेडकर]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची ग्रंथसंपदा व इतर लेखन]] * [[आंबेडकरवाद]] * [[विद्यार्थी दिवस (महाराष्ट्र)]] * [[ज्ञान दिवस (महाराष्ट्र)]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा जीवनक्रम]] * [[आंबेडकर कुटुंब]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यावरील पुस्तके]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे विचार]] * [[जय भीम]] * [[नवयान]] * [[सर्वात महान भारतीय (सर्वेक्षण)]] == नोंदी आणि टीपा == {{Notelist}} * [[सदस्य:Sandesh9822/बाबासाहेब आंबेडकर/संदर्भ दुवे]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|B. R. Ambedkar|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर}} {{विकिक्वोटविहार}} * [https://www.bbc.com/hindi/media-56744433 वो भीमराव बाबासाहेब आंबेडकर जिन्हें आप नहीं जानते होंगे - विवेचना (हिंदीमध्ये)] * [https://www.bbc.com/hindi/india-56732192 डॉ आंबेडकर: रात भर किताबें पढ़ते और फिर सवेरे अख़बारों में रम जाते - विवेचना; रेहान फ़ज़ल; बीबीसी संवाददाता; 14 एप्रिल 2021 (हिंदीमध्ये)] * [https://www.bbc.com/marathi/india-43756471 बीबीसी: दृष्टिकोन : न्यू यॉर्क आणि शिकागोमध्येही फडकतोय आंबेडकरांचा निळा झेंडा – डॉ. गेल ऑमवेट, ज्येष्ठ समाजशास्त्रज्ञ; 13 एप्रिल 2018] * [https://mr.vikaspedia.in/education/childrens-corner/92d93e93092494092f-90792493f93993e938/921949-92c93e92c93e93893e93994792c-90690292c947921915930 डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (विकासपीडिया)] * [https://maharashtratimes.com/editorial/samwad/prof-dr-satish-yadav-article-on-dr-babasaheb-ambedkar-and-farmers/articleshow/82012003.cms शेतकऱ्यांचे बाबासाहेब] * [https://www.saamana.com/article-by-pro-hari-narake-on-babasaheb-aambedkar/ डॉ. आंबेडकरांचे चीनविषयी विचार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200529220116/https://www.saamana.com/article-by-pro-hari-narake-on-babasaheb-aambedkar/ |date=2020-05-29 }} ** [https://maharashtratimes.com/editorial/article/babasaheb-and-china/articleshow/75121822.cms डॉ. आंबेडकरांचे चीनविषयी विचार] * [https://www.bbc.com/marathi/india-46460676 डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी २६ फेब्रुवारी १९५५ला बीबीसी रेडिओला दिलेली एक प्रदीर्घ मुलाखत, ज्यात त्यांनी महात्मा गांधी यांच्या भूमिकेबाबत परखड मते व्यक्त केली होती.] * [https://omprakashkashyap.wordpress.com/2016/12/06/%E0%A4%A1%E0%A5%89-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%86%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A4/ डॉ. आंबेडकरांचे आर्थिक चिंतन (हिंदीमध्ये)] * [http://www.symbiosis.ac.in/Museums/Dr-Babasaheb-Ambedkar-Museum.php सिंबायोसिस सोसायटीचे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संग्रहालय व स्मारक, पुणे - अधिकृत संकेतस्थळ इंग्लिश] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170414103234/http://symbiosis.ac.in/Museums/Dr-Babasaheb-Ambedkar-Museum.php |date=2017-04-14 }} * [http://www.symbiosis-ambedkarmemorial.com/ सिम्बायोसिस डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संग्रहालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615035225/http://www.symbiosis-ambedkarmemorial.com/ |date=2011-06-15 }} * [http://www.ambedkar.org/ डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे/संबंधित लेख] * [http://c250.columbia.edu/c250_celebrates/remarkable_columbians/bhimrao_ambedkar.html कोलंबिया विद्यापीठाद्वारे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा सन्मान] {{डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर}} {{भारतरत्‍न}} {{बोधिसत्व}} {{भारतीय स्वातंत्र्यलढा}} {{बौद्ध विषय सूची}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:आंबेडकर, भीमराव रामजी}} [[वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|*]] [[वर्ग:इ.स. १८९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९५६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आंबेडकर कुटुंब|भीमराव]] [[वर्ग:इंग्लिश भाषेमधील साहित्यिक]] [[वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती]] [[वर्ग:नवयान बौद्ध]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:बोधिसत्व]] [[वर्ग:बौद्ध तत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:बौद्ध विद्वान]] [[वर्ग:बौद्ध लेखक]] [[वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] [[वर्ग:भारतीय बौद्ध]] [[वर्ग:भारतीय लेखक]] [[वर्ग:भारतीय तत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय इतिहाससंशोधक]] [[वर्ग:भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय कायदामंत्री]] [[वर्ग:भारतीय वकील]] [[वर्ग:भारतीय मानववंशशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय शिक्षणतज्ज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय समाजसुधारक]] [[वर्ग:भारतीय पत्रकार]] [[वर्ग:भारतीय संविधान]] [[वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राज्यशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय कायदेपंडित]] [[वर्ग:भारतीय समाजशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय नास्तिक]] [[वर्ग:द ग्रेटेस्ट इंडियन]] [[वर्ग:भारतीय आत्मचरित्रकार]] [[वर्ग:दलित नेते]] [[वर्ग:दलित राजकारणी]] [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:मराठी समाजसुधारक]] [[वर्ग:धर्मांतरित बौद्ध]] [[वर्ग:धर्मसुधारक]] [[वर्ग:बौद्ध संप्रदायांचे संस्थापक]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इंग्लिश भाषी भारतीय लेखक]] [[वर्ग:जातीविरोधी कार्यकर्ते]] [[वर्ग:मराठी समाजसेवक]] [[वर्ग:लंडन विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] 13t67ieyz7z0iurfixnay77yevufvpn 0 4433 2677753 2511679 2026-04-06T05:25:09Z अभय नातू 206 साचा 2677753 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = चक्रवर्ती राजगोपालाचारी | चित्र = C. Rajagopalachari 1948.jpg | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = चक्रवर्ती राजगोपालाचारी | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = | जन्म_दिनांक = १० डिसेंबर [[इ.स. १८७८]] | जन्म_स्थान = थोरापल्ली, ब्रिटिश भारत | मृत्यू_दिनांक = २५ डिसेंबर [[इ.स. १९७२]] | मृत्यू_स्थान = [[मद्रास]], [[भारत]] | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = भारतीय | शिक्षण = | प्रशिक्षणसंस्था = प्रेसिडंसी कॉलेज, मद्रास | पेशा = वकील | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | विरोधक = | संचालकमंडळ = | धर्म = हिंदू | जोडीदार = आलामेल्लु | अपत्ये = | वडील = | आई = | नातेवाईक = | पुरस्कार = [[भारतरत्‍न]] [[इ.स. १९५४]] | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | संकीर्ण = }} {{बदल}} '''चक्रवर्ती राजगोपालाचारी''' तथा ''राजाजी'' किंवा ''सी.आर.'' हे एक भारतीय राजकारणी, स्वातंत्र्य कार्यकर्ते, वकील, लेखक, इतिहासकार आणि राजकारणी होते. [१] १९५० मध्ये लवकरच [[प्रजासत्ताक]] म्हणून राजगोपालाचारी हे भारताचे शेवटचे गव्हर्नर जनरल होते. शिवाय, ते पहिले भारतीय जन्मलेले [[भारतातील गव्हर्नर-जनरलांची यादी|गव्हर्नर-जनरल]] होते, कारण त्यांच्याआधी ब्रिटिश नागरिकांचे हे पद होते. त्यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे]] नेते, [[मद्रास प्रांत|मद्रास प्रांताचे]] प्रिमियर, [[पश्चिम बंगाल|पश्चिम बंगालचे]] [[राज्यपाल]], भारतीय संघटनेचे गृहराज्यमंत्री आणि [[तमिळनाडू|मद्रास राज्याचे]] मुख्यमंत्री म्हणूनही काम पाहिले. राजगोपालाचारी यांनी स्वतंत्र पक्षाची स्थापना केली आणि भारताचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार, [[भारतरत्न|भारतरत्नाचे]] पहिले प्राप्तकर्ता होता. त्यांनी अण्वस्त्रांच्या वापरास कडाडून विरोध दर्शविला आणि जागतिक शांतता व शस्त्रे निःशस्त्रीकरणाचे पुरस्कर्ते होते. आपल्या हयातीत त्यांनी '[[कृष्णगिरी|कृष्णगिरीचा]] आंबा' हे टोपणनाव देखील घेतले. राजगोपालाचारी यांचा जन्म मद्रास प्रांतातील [[सेलम जिल्हा|सेलम जिल्ह्यातील]] (सध्याच्या तामिळनाडूचा [[कृष्णगिरी जिल्हा]]) थोरपल्ली या गावी झाला आणि त्यांचे शिक्षण [[बंगळूर|बंगळूरच्या]] सेंट्रल कॉलेज आणि मद्रासच्या प्रांतीय कॉलेजमध्ये झाले. [[इ.स.१९००|१९००]] मध्ये त्यांनी कायदेशीर प्रथा सुरू केली की कालांतराने समृद्धी होते. [[राजकारण|राजकारणात]] प्रवेश केल्यावर ते सदस्य व नंतर सालेम नगरपालिकेचे अध्यक्ष झाले. ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये सामील झाले आणि राउलट कायद्याविरोधातील आंदोलनात, [[असहकार चळवळ]], वैकोम सत्याग्रह आणि नागरी अवज्ञा आंदोलनात सामील झाले. १९३० मध्ये, दांडी मार्चला उत्तर देताना वेदरान्याम मीठाच्या सत्याग्रहाचे नेतृत्व करताना राजगोपालाचारी यांना कारावास धोक्यात आला. १९३७ मध्ये, राजागोपालाचारी हे मद्रास प्रेसिडेंसीचे प्रीमियर म्हणून निवडले गेले आणि १९४० पर्यंत त्यांनी [[ब्रिटन]]ने [[जर्मनी]]विरूद्ध केलेल्या युद्धाच्या घोषणेमुळे राजीनामा दिला. नंतर त्यांनी ब्रिटनच्या युद्ध प्रयत्नांवर सहकार्याची वकिली केली आणि भारत छोडो आंदोलनाला विरोध दर्शविला. त्यांनी [[मोहम्मद अली जिना]] आणि [[अखिल भारतीय मुस्लिम लीग|मुस्लिम लीग]] या दोघांशीही बोलण्याची आवड दर्शविली आणि पुढे सी. सी. फॉर्म्युला म्हणून ओळखले जाणारे प्रस्ताव मांडले. १९४६ मध्ये राजगोपालाचारी यांना अंतरिम सरकारमधील उद्योग, पुरवठा, शिक्षण आणि अर्थमंत्री म्हणून नियुक्त केले गेले आणि त्यानंतर १९४७ ते १९४८ पर्यंत पश्चिम बंगालचे राज्यपाल म्हणून, १९४८ ते १९५० पर्यंत भारताचे गव्हर्नर जनरल म्हणून, १९५१ पासून केंद्रीय गृहमंत्री म्हणून ते कार्यरत होते. १९५२ ते १९५४ पर्यंत मद्रास राज्याचे मुख्यमंत्री म्हणून. १९५९ मध्ये त्यांनी इंडियन नॅशनल काँग्रेसचा राजीनामा दिला आणि १९६२, १९६७ आणि १९७१ च्या निवडणुकीत काँग्रेसविरूद्ध लढलेल्या स्वतंत्र पक्षाची स्थापना केली. १९६७ च्या निवडणुकीत भरलेल्या [[सी.एन. अण्णादुराई|सी. एन. अण्णादुराई]] यांच्या नेतृत्वात मद्रास राज्यात संयुक्त काँग्रेस-विरोधी मोर्चा उभारण्यात राजगोपालाचारी यांचा मोलाचा वाटा होता. २५ डिसेंबर १९७२ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले. राजगोपालाचारी हे एक कुशल लेखक होते. त्यांनी भारतीय इंग्रजी साहित्यात कायमस्वरूपी योगदान दिले आणि कर्नाटकी संगीतावर रचलेल्या 'कुरई ओन्रुम इल्लै' या गाण्याची रचना देखील त्यांना जाते. त्यांनी भारतात शांतता आणि मंदिर प्रवेशाच्या चळवळींचा पुढाकार घेतला आणि दलित उत्कर्षाचा पुरस्कार केला. हिंदीचा अनिवार्य अभ्यास आणि मद्रास राज्यात प्राथमिक शिक्षण विवादास्पद मद्रास योजना सुरू केल्याबद्दल त्यांच्यावर टीका झाली आहे. [[महात्मा गांधी]] आणि [[जवाहरलाल नेहरू]] या सर्वांच्या पसंतीस उतरलेल्या समीक्षकांनी त्यांच्या राजकारणातील महत्त्वाच्या गोष्टींचे श्रेय अनेकदा दिले आहे. गांधींनी "माझ्या विवेकाचे रक्षणकर्ता" म्हणून राजगोपालाचारी यांचे वर्णन केले होते. ==बाह्य दुवे== {{भारतरत्न}} {{भारतीय स्वातंत्र्यलढा}} {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:राजगोपालचारी, चक्रवर्ती}} [[वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १८७८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:रिकामी पाने]] [[वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य]] [[वर्ग:साहित्य अकादमी फेलोशिप विजेते]] d99wrdgvstto97o93lcevy9x9yof9y6 0 4457 2677655 2645434 2026-04-05T13:55:27Z ~2026-20949-97 181813 2677655 wikitext text/x-wiki {{वर्षपेटी|1963}}Released in 1978 ... Ashok Saraf 1st hit movie pandu hawaldar was released in 1975...sushila film was released in 1978 == ठळक घटना आणि घडामोडी == * [[फेब्रुवारी ८]] - डॉ.[[झाकीर हुसेन]] यांना [[भारतरत्न]] पुरस्कार देण्यात आला. * [[मे २५]] - [[इथियोपिया]]ची राजधानी [[अदिस अबाबा]]मध्ये [[आफ्रिकन एकता संघटना|आफ्रिकन एकता संघटनेची]] स्थापना. * [[जून २२]] - [[पोप पॉल सहावा|पॉल सहावा]] पोपपदी. * [[जून २६]] - [[:वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष]] [[जॉन एफ. केनेडी]]ने ''मी बर्लिनचा एक नागरिक आहे'' (''इश बिन आइन बर्लिनेर'') असे जाहीर केले. * [[जुलै १९]] - [[ज्यो वॉकर]]ने त्याचे [[एक्स १५]] प्रकारचे प्रायोगिक विमान १,०६,०१० मीटर (३,४७,८०० फूट) उंचीवर नेले. * [[जुलै २६]] - [[सिनकॉम २]] या पहिल्या [[भूस्थिर उपग्रह|भूस्थिर उपग्रहाचे]] प्रक्षेपण. * जुलै २६ - [[युगोस्लाव्हिया]]तील [[स्कोप्ये]] शहरात भूकंप. १,१०० ठार. * [[जुलै २८]] - [[फर्नान्डो बेलॉंडे टेरी|फर्नान्डो बेलॉॅंडे टेरी]] [[पेरू देश|पेरू]]च्या राष्ट्राध्यक्षपदी. * [[ऑगस्ट ८]] - [[इंग्लंड|ईंग्लंड]]च्या [[बकिंगहॅमशायर काउंटी]]त दरोडेखोरांनी रेल्वेतून २६,००,००० [[ब्रिटिश पाउंड]] लुटले. * [[ऑगस्ट १७]] - [[जपान]]मध्ये फेरीबोट बुडाली. ११२ ठार. * [[डिसेंबर १२]] - [[केन्या]]ला [[युनायटेड किंग्डम]] पासून स्वातंत्र्य. * [[डिसेंबर १]] - [[नागालॅंड]] भारताचे १६वे राज्य झाले. * [[डिसेंबर १९]] - [[झांझिबार]]ला [[युनायटेड किंग्डम]] पासून स्वातंत्र्य. [[सुलतान हमुद बिन मोहम्मद]]राजेपदी. * [[डिसेंबर २२]] - [[क्रुझ शिप लाकोनिया]] [[मडेरा]]पासून २९० कि.मी. उत्तरेस जळाली. १२८ ठार. == जन्म == * [[फेब्रुवारी २२]] - [[विजय सिंग]], [[फिजी]]चा गोल्फपटू. * [[एप्रिल १३]] - [[गॅरी कास्पारोव्ह]], [[रशिया]]चा [[बुद्धिबळ]]पटू. * [[एप्रिल २६]] - [[जेट ली]], चीनी अभिनेता. * [[मे २३]] - [[टोनी ग्रे]], [[:वर्ग:वेस्ट ईंडीझचे क्रिकेट खेळाडू|वेस्ट ईंडिझचा क्रिकेट खेळाडू]]. * [[जून ९]] - [[जॉनी डेप]], अमेरिकन अभिनेता. * [[जून २६]] - [[मिखाइल खोदोर्कोव्स्की]], रशियन उद्योगपती. * [[जून २७]] - [[मीरा स्याल]], ब्रिटिश लेखिका, अभिनेत्री. * [[जुलै १७]] - [[लेत्सी तिसरा, लेसोथो]]चा राजा. * [[जुलै २४]] - [[कार्ल मलोन]], अमेरिकन [[बास्केटबॉल]] खेळाडू. * [[जुलै २७]]- [[नवेद अंजुम]], [[:वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू|पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू]]. * [[ऑगस्ट १०]] - [[फूलन देवी|फूलनदेवी]], [[दरोडेखोर]];[[खासदार]] * [[ऑगस्ट १५]] - [[जॅक रसेल]], [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू|इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू]]. * [[ऑगस्ट २६]] - [[स्टीवन जे. डबनर]], अमेरिकन लेखक, पत्रकार. * [[सप्टेंबर १३]] - [[रॉबिन स्मिथ]], [[:वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू|दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू]]. * [[सप्टेंबर १४]] - [[रॉबिन सिंग]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]]. * [[सप्टेंबर २१]] - [[कर्टली ॲम्ब्रोस|कर्टली ऍम्ब्रोस]], [[:वर्ग:वेस्ट ईंडीझचे क्रिकेट खेळाडू|वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू]]. * [[ऑक्टोबर ५]] - [[टोनी डोडेमेड]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]]. * ऑक्टोबर ५ - [[ह्यु मॉरिस]], [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू|इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू]]. * [[ऑक्टोबर २०]] - [[नवज्योतसिंग सिद्धू]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]]. * [[ऑक्टोबर ३०]] - [[माइक व्हेलेटा]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]]. == मृत्यू == * [[डिसेंबर ८]] - [[सरित धनरजता]], [[थायलंड]]चा पंतप्रधान. [[वर्ग:इ.स. १९६३]] [[वर्ग:इ.स.च्या १९६० च्या दशकातील वर्षे]] [[वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे]] [[वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे]] bf5dn1fj8pidmf3nw5eafc7odduqz0j 2677657 2677655 2026-04-05T14:27:25Z ~2026-20948-77 181815 [[Special:Contributions/~2026-20949-97|~2026-20949-97]] ([[User talk:~2026-20949-97|चर्चा]])यांची आवृत्ती [[Special:Diff/2677655|2677655]] परतवली. 2677657 wikitext text/x-wiki {{वर्षपेटी|1963}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == * [[फेब्रुवारी ८]] - डॉ.[[झाकीर हुसेन]] यांना [[भारतरत्न]] पुरस्कार देण्यात आला. * [[मे २५]] - [[इथियोपिया]]ची राजधानी [[अदिस अबाबा]]मध्ये [[आफ्रिकन एकता संघटना|आफ्रिकन एकता संघटनेची]] स्थापना. * [[जून २२]] - [[पोप पॉल सहावा|पॉल सहावा]] पोपपदी. * [[जून २६]] - [[:वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष]] [[जॉन एफ. केनेडी]]ने ''मी बर्लिनचा एक नागरिक आहे'' (''इश बिन आइन बर्लिनेर'') असे जाहीर केले. * [[जुलै १९]] - [[ज्यो वॉकर]]ने त्याचे [[एक्स १५]] प्रकारचे प्रायोगिक विमान १,०६,०१० मीटर (३,४७,८०० फूट) उंचीवर नेले. * [[जुलै २६]] - [[सिनकॉम २]] या पहिल्या [[भूस्थिर उपग्रह|भूस्थिर उपग्रहाचे]] प्रक्षेपण. * जुलै २६ - [[युगोस्लाव्हिया]]तील [[स्कोप्ये]] शहरात भूकंप. १,१०० ठार. * [[जुलै २८]] - [[फर्नान्डो बेलॉंडे टेरी|फर्नान्डो बेलॉॅंडे टेरी]] [[पेरू देश|पेरू]]च्या राष्ट्राध्यक्षपदी. * [[ऑगस्ट ८]] - [[इंग्लंड|ईंग्लंड]]च्या [[बकिंगहॅमशायर काउंटी]]त दरोडेखोरांनी रेल्वेतून २६,००,००० [[ब्रिटिश पाउंड]] लुटले. * [[ऑगस्ट १७]] - [[जपान]]मध्ये फेरीबोट बुडाली. ११२ ठार. * [[डिसेंबर १२]] - [[केन्या]]ला [[युनायटेड किंग्डम]] पासून स्वातंत्र्य. * [[डिसेंबर १]] - [[नागालॅंड]] भारताचे १६वे राज्य झाले. * [[डिसेंबर १९]] - [[झांझिबार]]ला [[युनायटेड किंग्डम]] पासून स्वातंत्र्य. [[सुलतान हमुद बिन मोहम्मद]]राजेपदी. * [[डिसेंबर २२]] - [[क्रुझ शिप लाकोनिया]] [[मडेरा]]पासून २९० कि.मी. उत्तरेस जळाली. १२८ ठार. == जन्म == * [[फेब्रुवारी २२]] - [[विजय सिंग]], [[फिजी]]चा गोल्फपटू. * [[एप्रिल १३]] - [[गॅरी कास्पारोव्ह]], [[रशिया]]चा [[बुद्धिबळ]]पटू. * [[एप्रिल २६]] - [[जेट ली]], चीनी अभिनेता. * [[मे २३]] - [[टोनी ग्रे]], [[:वर्ग:वेस्ट ईंडीझचे क्रिकेट खेळाडू|वेस्ट ईंडिझचा क्रिकेट खेळाडू]]. * [[जून ९]] - [[जॉनी डेप]], अमेरिकन अभिनेता. * [[जून २६]] - [[मिखाइल खोदोर्कोव्स्की]], रशियन उद्योगपती. * [[जून २७]] - [[मीरा स्याल]], ब्रिटिश लेखिका, अभिनेत्री. * [[जुलै १७]] - [[लेत्सी तिसरा, लेसोथो]]चा राजा. * [[जुलै २४]] - [[कार्ल मलोन]], अमेरिकन [[बास्केटबॉल]] खेळाडू. * [[जुलै २७]]- [[नवेद अंजुम]], [[:वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू|पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू]]. * [[ऑगस्ट १०]] - [[फूलन देवी|फूलनदेवी]], [[दरोडेखोर]];[[खासदार]] * [[ऑगस्ट १५]] - [[जॅक रसेल]], [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू|इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू]]. * [[ऑगस्ट २६]] - [[स्टीवन जे. डबनर]], अमेरिकन लेखक, पत्रकार. * [[सप्टेंबर १३]] - [[रॉबिन स्मिथ]], [[:वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू|दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू]]. * [[सप्टेंबर १४]] - [[रॉबिन सिंग]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]]. * [[सप्टेंबर २१]] - [[कर्टली ॲम्ब्रोस|कर्टली ऍम्ब्रोस]], [[:वर्ग:वेस्ट ईंडीझचे क्रिकेट खेळाडू|वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू]]. * [[ऑक्टोबर ५]] - [[टोनी डोडेमेड]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]]. * ऑक्टोबर ५ - [[ह्यु मॉरिस]], [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू|इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू]]. * [[ऑक्टोबर २०]] - [[नवज्योतसिंग सिद्धू]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]]. * [[ऑक्टोबर ३०]] - [[माइक व्हेलेटा]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]]. == मृत्यू == * [[डिसेंबर ८]] - [[सरित धनरजता]], [[थायलंड]]चा पंतप्रधान. [[वर्ग:इ.स. १९६३]] [[वर्ग:इ.स.च्या १९६० च्या दशकातील वर्षे]] [[वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे]] [[वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे]] np6r3u2vtibtbrx9t8vpimxxjwdie33 0 5166 2677747 2611980 2026-04-06T05:05:57Z संतोष गोरे 135680 क्लिष्टपणा कमी केला. 2677747 wikitext text/x-wiki {{देश |राष्ट्र_प्रचलित_नाव =इजिप्त |राष्ट्र_अधिकृत_नाव_स्थानिकभाषेमध्ये = جمهورية مصر العربية<br />जूम्हुरीया मेस्सर अल अरबीयाह |राष्ट्र_अधिकृत_नाव_मराठीमध्ये = इजिप्तचे अरब प्रजासत्ताक |राष्ट्र_ध्वज = Flag of Egypt.svg |राष्ट्र_चिन्ह =Coat_of_arms_of_Egypt.svg |राष्ट्र_ध्वज_नाव = |राष्ट्र_चिन्ह_नाव = |जागतिक_स्थान_नकाशा = Egypt in its region (undisputed).svg |राष्ट्र_नकाशा = Eg-map.png |ब्रीद_वाक्य = |राजधानी_शहर=[[कैरो]] |सर्वात_मोठे_शहर=[[कैरो]] |राष्ट्रप्रमुख_नाव = [[अब्देल फताह एल-सिसी]] |पंतप्रधान_नाव = [[मुस्तफा मदबूली]] |सरन्यायाधीश_नाव = |राष्ट्र_गीत = बिलादी, बिलादी, बिलादी |राष्ट्रगान = |स्वातंत्र्यदिवस_दिनांक = [[फेब्रुवारी २८]], [[इ.स. १९२२|१९२२]] |प्रजासत्ताकदिन_दिनांक = [[जून १८]], [[इ.स. १९५३|१९५३]] |राष्ट्रीय_भाषा = [[अरबी भाषा|अरबी]] |इतर_प्रमुख_भाषा = |राष्ट्रीय_चलन = [[इजिप्शियन पाऊंड]](EGP) |क्षेत्रफळ_क्रमवारी_क्रमांक = ३० |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १०,०१,४५० |क्षेत्रफळ_जलव्याप्त_टक्के = ०.६ |लोकसंख्या_क्रमवारी_क्रमांक = १६ |लोकसंख्या_संख्या = ७,६०,००,००० |लोकसंख्या_घनता = ७७ |प्रमाण_वेळ = [[पूर्व युरोपीय प्रमाणवेळ]] |यूटीसी_कालविभाग = +०२:०० |आंतरराष्ट्रीय_दूरध्वनी_क्रमांक = २० |आंतरजाल_प्रत्यय = .eg |जीडीपी_क्रमवारी_क्रमांक = ३२ |जीडीपी_डॉलरमध्ये = ३३९.२ अब्ज |जीडीपी_राष्ट्रीय_चलनामध्ये = |दरडोई_जीडीपी_क्रमवारी_क्रमांक = ११२ |दरडोई_जीडीपी_डॉलरमध्ये = ४,०७२ |दरडोई_जीडीपी_राष्ट्रीय_चलनामध्ये = }} '''इजिप्त''' ([[आंतरराष्ट्रीय उच्चारानुरूप अक्षर पद्धती|आंतरराष्ट्रीय उच्चार]]: ˈiː.dʒɪpt; [[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر‎ (मिस्र)); अधिकृत नाव '''जूम्हुरीया मेस्सर अल अरबीयाह''' (इजिप्तचे अरब गणराज्य) हा [[उत्तर आफ्रिका|उत्तर आफ्रिकेतील]] एक [[प्रजासत्ताक]] देश आहे. या देशाचा बहुतेक भाग [[आफ्रिका|आफ्रिके]]मध्ये असून केवळ [[सिनाई द्वीपकल्प]] हा [[सुवेझ कालवा|सुवेझ कालव्या]]च्या पूर्वेकडील भाग [[आशिया]]मध्ये आहे. यामुळे इजिप्त हा देश [[मध्यपूर्व|मध्यपूर्वेशी]] संबंधित मानला जातो. इजिप्तचे क्षेत्रफळ अंदाजे १०,२०,००० चौरस किलोमीटर आहे. लोकसंख्येच्या दृष्टीने इजिप्त हा जगात पंधराव्या क्रमांकाचा देश आहे. इजिप्तच्या ७.७ कोटी लोकसंख्येपैकी (२००५चा अंदाज) बहुतेक लोक [[नाईल नदी]]च्या जवळ राहतात. या भागातच शेतीयोग्य जमीन आहे. इजिप्तचा इतर बराच प्रदेश हा [[सहारा वाळवंट|सहारा वाळवंटाचा]] भाग आहे. या भागात फार कमी लोक राहतात. आजकालच्या इजिप्तमधील बहुसंख्य लोक शहरी असून ते अरब लोकसंख्याबहुल अश्या [[कैरो]] व [[अलेक्झांड्रिया, इजिप्त]] या शहरांजवळ राहतात. इजिप्त हा देश त्याच्या [[प्राचीन इजिप्त संस्कृती|प्राचीन संस्कृती]]करिता प्रसिद्ध आहे. [[गीझा]] येथील [[पिरॅमिड]],स्फिक्स, कर्णाकचे मंदिर, राजांची दरी यासारखी जगातील प्रसिद्ध आश्चर्ये इजिप्तमध्ये आहेत. आजचा इजिप्त हा [[अरब]] व मध्यपूर्व भागाचे महत्त्वाचे राजकीय व सांस्कृतिक केंद्र समजला जातो. == इतिहास == इजिप्तच्या इतिहासाचा जगाला परिचय हा [[नेपोलियन]] याने [[इजिप्त]] जिंकल्यावर झाला. सुमारे साडेपाच हजार वर्षांपूर्वी आदिम लोकांनी [[नाईल नदी]]च्या खो-यात इजिप्तमध्ये शेतीला सुरुवात करून सभ्यतेची मुहूर्तमेढ रोवली. इजिप्तमध्ये [[मेंफिस]] ही समृद्ध राज्याची राजधानी होती. [[अमुन]] या राज्याची संरक्षक देवता होती.[[लाल रंग]] हा राज्याचा प्रतीकरूप वर्ण होता. राजा लाल रंगाचा मुकुट धारण करी. यांच्या राजचिह्नावर ‘[[पपायरस]]’ वनस्पतीची शाखा होती. [[दक्षिण]] इजिप्तमध्ये नगरराज्ये संघटीत झाली.[[आबायदोस]] हे यांची राजधानी होती. [[गृध्र नरब्ब्त]] ही यांची संरक्षक देवता तर [[पांढरा]] हा त्यांचा प्रतीकरूप रंग होता. यांच्या राजचिह्नावर ‘[[लिली]]’ची शाखा होती.<ref>डाॅॅ.हेबाळकर शरद, भारतीय संस्कृृतीचा विश्वसंचार,भारतीय विचार साधना प्रकाशन</ref> ==रॅमसिस== इजिप्तचे १९ व २० व्या राजवंशातील राजे स्वतःला रॅमसिस असे म्हणवून घेत. त्यांच्यापैकी द्वितीय राम हा राजा इ.स. १३१५ मध्ये जन्माला आला. ६७ वर्षे त्याने राज्य केले. त्याने नुबियात सोन्याच्या खाणींचा शोध लावून राजकोष समृद्ध केला.याने अनेक मंदिरेही बांधली. आशियातील राज्य जिंकून साम्राज्य विस्तार केला. इ.स. पूर्व पाचव्या शतकापर्यंत इजिप्तची ही संस्कृती टिकली. नंतर ग्रीक, रोमन राजांनी त्यावर वर्चस्व गाजवले. त्यानंतर मुस्लिम आक्रमक येथे आले आणि त्यांनी येथील प्रजेला इस्लामची दीक्षा दिली. === नावाची व्युत्पत्ती === ===प्रागैतिहासिक कालखंड=== == भूगोल == === चतुःसीमा === इजिप्तच्या पश्चिम सीमेवर [[लिबिया]], दक्षिण सीमेवर [[सुदान]], तसेच ईशान्य सीमेवर [[इस्रायल|इस्राइल]] आणि [[गाझा पट्टी]] हे प्रदेश येतात. इजिप्तच्या उत्तरेस [[भूमध्य समुद्र]] तर पूर्वेस [[लाल समुद्र]] येतात. === राजकीय विभाग === इजिप्तचे २६ [[मुहाफझाह|मुहाफझात]] अथवा प्रांत आहेत. प्रत्येक प्रांताचे अनेक [[मर्काझी]](भागांत) विभाजन केले आहे. {| style="background:transparent; font-size:95%;" cellspacing="0" cellpadding="0" |- valign="top" | {| class="wikitable" ! प्रांत !! राजधानी!! भाग</tr> | [[अल इस्कंदरिया प्रांत|अलेक्झांड्रिया]] || [[अलेक्झांड्रिया, इजिप्त]] || [[उत्तर इजिप्त]]</tr> | [[आस्वान प्रांत|आस्वान]] || [[आस्वान]] || वरचे इजिप्त</tr> | [[अस्युत प्रांत|अस्युत]] || [[अस्युत]]|| वरचे इजिप्त</tr> | [[अल बुहायराह प्रांत|अल बुहायराह]] || [[दमानहुर]] || खालचे इजिप्त</tr> | [[बानी सुवेफ प्रांत|बेनी सुएफ]] || [[बेनी सुएफ]] || वरचे इजिप्त</tr> | [[अल काहिराह प्रांत|कैरो]] || [[कैरो]] || मधले इजिप्त</tr> | [[अद दकालियाह प्रांत|अद दकालियाह]] || [[मन्सुरा]] || खालचे इजिप्त</tr> | [[दोम्यात प्रांत|दोम्यात]] || [[दोम्यात]] || खालचे इजिप्त</tr> | [[अल फय्युम प्रांत|फय्युम]] || [[फय्युम]] || वरचे इजिप्त</tr> | [[अल गर्बियाह प्रांत|गर्बियाह]] || [[तांता]] || खालचे इजिप्त</tr> | [[अल जिझाह प्रांत|गिझा]] || [[गिझा]] || वरचे इजिप्त</tr> | [[अल इस्माइलियाह प्रांत|इस्माइलिया]] || [[इस्माइलिया]] || कालवा</tr> | [[कफ्र अश शेख प्रांत|कफ्र अल-शेख]]|| [[कफ्र अल-शेख]] || खालचे इजिप्त</tr> |} | {| class="wikitable" ! प्रांत !! राजधानी!! भाग</tr> | [[मातृह प्रांत|मातृह]] || [[मेर्सा मातृह]] || पश्चिम</tr> | [[अल मिन्या प्रांत|मिन्या]] || [[मिन्या]] || वरचे इजिप्त</tr> | [[अल मिनुफिया|मिनुफिया]] || [[शिबिन एल-कोम]] || खालचे इजिप्त</tr> | [[अल वाडी अल जदिद प्रदेश|अल वाडी अल जदिद]] || [[खर्गा]] || पश्चिम</tr> | [[शमाल सिना प्रांत|उत्तर सिनाई]] || [[आरिश]] || सिनाई</tr> | [[बुर सैद प्रांत|बुर सैद]] || [[पोर्ट सैद]] || कालवा</tr> | [[अल कालुबिया|कालुबिया]] || [[बन्हा]] || खालचे इजिप्त</tr> | [[किना प्रांत|किना]] || [[केना, इजिप्त|केना]] || वरचे इजिप्त</tr> | [[अल बाहर अल अहमर प्रांत|लाल समुद्र]] || [[हुर्घादा]] || पूर्व</tr> | [[अश शर्किया प्रांत|शर्किया]] || [[झागाझिग]] || खालचे इजिप्त</tr> | [[सुहाज प्रांत|सुहाज]] || [[सोहाग, इजिप्त|सोहाग]] || वरचे इजिप्त</tr> | [[जनुब सिना प्रांत|दक्षिण सिनाई]] || [[एल-तोर]] || सिनाई</tr> | [[अस सुवेझ प्रांत|सुएझ]] || [[सुएझ]] || खालचे इजिप्त</tr> |} |style="padding-top:8px;"| |} === मोठी शहरे === इजिप्तमध्ये [[कैरो]], [[अलेक्झांड्रिया, इजिप्त]], [[आस्वान]], [[अस्युत]], [[अल-महाल्ला अल-कुब्रा]], [[गिझा]], [[हुरघडा]], [[लक्झर]], [[कोम ओम्बो]], [[पोर्ट सफागा]], [[पोर्ट सैद]], [[शर्म अल-शेख|शर्म अल शेख]], [[सुएझ]], [[झगाझिग]] व [[अल-मिन्या]] ही मोठी शहरे आहेत. == समाजव्यवस्था == === वस्तीविभागणी === लोकसंख्येनुसार इजिप्त हा मध्यपूर्वेतील देशांपैकी सर्वांत मोठा आणि आफ्रिकेत तिसऱ्या क्रमांकाचा देश आहे. लोकसंख्या मुख्यत्वे [[नाईल नदी]]च्या काठाने त्यातही [[कैरो]] आणि [[अलेक्झांड्रिया, इजिप्त]] तसेच [[सुवेझ कालवा|सुवेझ कालव्यानजिकच्या]] परिसरातच प्रामुख्याने केंद्रित झाली आहे. मोठी शहरे आणि ग्रामीण भागातील ''फेलाही'' (शेतकरी) यांच्यात लोकवस्ती विभागलेली आहे. लोकसंख्येच्या ९१ टक्के असलेला इजिप्शीयन वंश हा इजिप्तमधील सर्वांत मोठा वंश आहे. त्याशिवाय अबाज, तुर्क, ग्रीक आणि बदायूं अरब जमातींचे पूर्वेकडील वाळवंटात वास्तव्य आहे. ==प्राचीन इजिप्तचा धर्म== ‘रा’ ही इजिप्तची सूर्यदेवता होती.सूर्यदेवाच्या अनेक पशुमुखी मूर्ती प्राप्त झाल्या आहेत. इजिप्तमध्ये गाय पवित्र मानली गेली होती. इझीस ही देवी गायीची प्रतीकरूप देवी होती. सर्व नगरातून तिची मंदिरे होती.नील (नाईल) नदी ही इजिप्तची गंगा मानली जात होती.निलोस देवी हे तिचे रूप. या नदीच्या पाण्याचा देवतांना अभिषेक केला जात असे. इजिप्तचा ब्रह्मा किंवा परमपिताही होता. त्याला ‘पिता’ म्हणत. प्रत्येक गावाची एक ग्रामदेवता होती. पौराणिक परंपरेनुसार ‘थोथ’ या देवतेने इजिप्तच्या ज्ञानाचा पाया घातला.<ref>डाॅॅ.हेबाळकर शरद, भारतीय संस्कृृतीचा विश्वसंचार, भारतीय विचार साधना प्रकाशन</ref> आता ९0 टक्के लोक [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मीय आहेत. अल्पसंख्यकांमध्ये [[ख्रिश्चन|ख्रिश्चनांचे]] प्रमाण सर्वाधिक आहे. === संस्कृती === इजिप्तच्या संस्कृतीला सहा हजार वर्षांचा लिखित इतिहास आहे. इजिप्तची संस्कृती ही जगातील सर्वांत प्राचीन लोकसंस्कृतीपैकी एक आहे आणि हजारो वर्षे इजिप्तने गुंतागुंतीची तरीही स्थिर अशी संस्कृती जोपासली आहे जिचा प्रभाव, त्यानंतरच्या युरोप, मध्यपूर्व आणि आफ्रिकन संस्कृतींवर दिसून येतो. इजिप्तची राजधानी कैरो हे आफ्रिकेतील सर्वांत मोठे शहर आहे. शिक्षण, संस्कृती आणि व्यापाराचे कित्येक शतकांपासून ते केंद्र आहे. आफ्रिका आणि अरब जगतातील नोबेल विजेत्यांमध्ये इजिप्शीयन नागरिकांची संख्या सर्वाधिक आहे. अरब संस्कृतीत नव्या प्रवाहांची सुरुवात इजिप्तपासूनच झाली आहे आणि इजिप्तमधील साहित्य, संगीत, चित्रपट आणि दूरचित्रवाणीचा प्रभाव अरब संस्कृतीवर मोठ्या प्रमाणात आहे. == राजकारण == इजिप्तचे तत्कालीन अध्यक्ष मोहम्मद [[अन्वर अल सादात]]ची १९८१ मध्ये हत्या झाली. त्यानंतर २०११ पर्यंत [[मोहम्मद होस्नी मुबारक]]ची इजिप्तमध्ये होती. मुबारक हे नॅशनल डेमोक्रेटिक पार्टीचे नेते आहेत. इजिप्तचे पंतप्रधान अहमद शफीक आहेत, पंतप्रधान अहमद नजीफ यांनी २९ जानेवारी २०११ला राजीनामा दिल्यानंतर शफीक यांचा शपथविधी झाला. जानेवारी २०११पासून सुरू असलेल्या आंदोलनासमोर नमते घेउन [[फेब्रुवारी ११]], २०११ रोजी मुबारकने राष्ट्राध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला. == अर्थतंत्र == कृषी, पेट्रोलियम उत्पादनांची निर्यात आणि पर्यटन हे इजिप्तमधील काही प्रमुख व्यवसाय होत. इजिप्तचे सुमारे तीस लाखाहून अधिक रहिवासी [[सौदी अरेबिया]], [[इराणचे आखात|इराणचा आखात]] आणि [[युरोप]]मध्ये कामाला आहेत. वेगाने वाढणारी लोकसंख्या, मर्यादित शेतीयोग्य जमीन आणि नाईल नदीवरचे अत्यधिक अवलंबित्व यामुळे इजिप्तच्या साधनसंपत्तीवर मोठा ताण येतो. १९७९ पासून अमेरिकेची आर्थिक मदत इजिप्तला मिळत आली आहे. अलिकडच्या काळात [[कोळसा]], तेल आणि नैसर्गिक वायु साठ्यांवर आधारित उर्जा बाजारपेठ इजिप्तने विकसित केली आहे. पिरॅमिड्स साठी प्रसिद्ध असलेल्या इजिप्तकडे पर्यटन आणि सुवेझ कालव्यांमधून होत असलेल्या जहाज वाहतुकीद्वारेही महसूल गोळा होतो. == खेळ == *[[ऑलिंपिक खेळात {{लेखनाव}}]] *[[{{लेखनाव}} फुटबॉल संघ]] == संदर्भ == ==बाह्य दुवे== {{विकिकॉमन्स|वर्ग:Egypt|वर्ग:इजिप्त}} {{आफ्रिकेतील देश}} [[वर्ग:आफ्रिकेतील देश]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] ieqsa841879p96iv08nk0wbyrqf0hix 0 9486 2677736 2630599 2026-04-06T03:07:42Z ~2026-21109-90 181829 2677736 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा शहर|ज=नाशिक जिल्हा|श=नाशिक शहर}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=शहर | स्थानिक_नाव = नाशिक | आकाशदेखावा = Goda Ghat, Nashik.jpg | आकाशदेखावा_title = नाशिक | शोधक_स्थान = right | अक्षांश = 20.02 | रेखांश = 73.50 | उंची = १००१ | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | जिल्हा = [[नाशिक जिल्हा|नाशिक]] | नेता_पद = महापौर | नेता_नाव = हिमगौरी आहेर (भारतीय जनता पक्ष) (६ फेब्रुवारी २०२६ पासून ) | लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = १८,६२,७६९ | लोकसंख्या_घनता = | क्षेत्रफळ_आकारमान = 1 E? | क्षेत्रफळ_एकूण = २६४.२३ | एसटीडी_कोड = ०२५३ | आरटीओ_कोड = MH 15 | पिन कोड = ४२२ ०xx | संकेतस्थळ = https://nmc.gov.in/ | संकेतस्थळ_नाव = नाशिक महानगरपालिका | तळटिपा = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_क्रमांक=|अधिकृत_भाषा=मराठी|पिन_कोड=|जवळचे_शहर=मुंबई}} '''नाशिक'''({{ध्वनी|Nashik.ogg|उच्चार}} (प्रत्ययापूर्वीचे सामान्यरूप नाशक) हे [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राच्या]] उत्तर भागातील शहर आहे. नाशिक हे भारतातील सर्वात वेगाने विकसित होणाऱ्या शहरांपैकी एक आहे. हे ऑटोमोबाईल हब मधील एक प्रमुख औद्योगिक केंद्र आहे. नाशिक हे महाराष्ट्रातील चौथे मोठे शहर आहे. [[सह्याद्री]]च्या पठारावर वसलेल्या या शहरातील लोकसंख्या अंदाजे १४,००,००० आहे. या शहरात [[नाशिक विभाग]], [[नाशिक जिल्हा|नाशिक जिल्ह्याचे]] व [[नाशिक तालुका|नाशिक तालुक्याचे]] प्रशासकीय मुख्यालय आहे. येथे [[मराठी]] भाषा बोलली जाते. [[गोदावरी नदी|गोदावरी नदीच्या]] काठावरील हे प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र आहे. नाशिक शहराच्या दक्षिणेला त्रिरश्मी बौद्ध लेणी आहे, उत्तरेला चांभार लेणी व रामशेज किल्ला आहे. पश्चिमेस ३५किमी अंतरावर त्र्यंबकेश्वर आहे. नाशिक जिल्ह्यात [[द्राक्ष]] व कांद्याचे उत्पादन होते. त्याप्रमाणेच [[वाईन]]-निर्मितीसाठीही नाशिक प्रसिद्ध होत आहे. त्यामुळे 'भारताची नापा व्हॅली' म्हणून आता नाशिक व नजीकचा परिसर नव्याने प्रसिद्ध होत आहे. जगातील सर्वांत पहिले व मोठे मातीचे धरण नाशिक जिल्ह्यात [[गंगापूर]] धरण येथेच आहे. [[यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठ]] (य.च.म.मु.वि.) नाशकातच आहे. नाशिक-[[मुंबई]] महामार्गावर सिटी अँड इंडस्ट्रीज डेव्हलपमेन्ट कॉर्पोरेशनने [[सिडको]] नावाचा शहराचा एक नवीन विभाग वसवला आहे. मुंबई व पुण्याप्रमाणेच येथे नाशिक शहर विकास प्राधिकरण स्थापन झालेले आहे. [[पंचवटी]] हा सुद्धा नाशिकचा एक भाग आहे. नाशिकमधील अशी धार्मिक स्थळे पाहिल्याबरोबर माणसाला पुरातन काळाचे महत्त्व कळते. नाशिक हे महाराष्ट्रातील एक महत्त्वाचे तीर्थक्षेत्र मानले जाते. [[गोदावरी]] ही नदी नाशिक जवळील त्र्यंबकेश्वर येथून उगम पावते. नाशिकमधील गोदाघाट प्रसिद्ध आहे. नाशिकमध्ये काळाराम मंदिर आहे. पेशवे काळामध्ये ही या शहराला विशेष धार्मिक स्वरूप प्राप्त झाले. तांब्या पितळेच्या भांड्यांसाठी नाशिक हे शहर विशेष प्रसिद्ध आहे. शहराला प्राचीन व मध्ययुगीन इतिहासाची दीर्घ परंपरा लाभलेली आहे. ==भूगोल== 'नाशिक' जिल्हा [[दख्खनचे पठार|दख्खन पठारावरील]], सह्याद्रीच्या पूर्व उतारावरील जिल्हा आहे. या जिल्ह्यात पश्चिमवाहिनी तापी व पूर्ववाहिनी [[गोदावरी]] या नद्यांच्या खोऱ्यांचा भाग येत असल्याने या जिल्ह्याच्या उत्तरेस [[दख्खन]] पठाराच्या भूस्तररचनेत महत्त्वपूर्ण बदल होतात. सह्याद्रीची प्रमुख रांग जिल्ह्याच्या पश्चिम भागातून दक्षिणोत्तर दिशेने जाते व या रांगेच्या तीन शाखा या जिल्ह्यात पश्चिम–पूर्व दिशेने जातात. अगदी उत्तर भागात पश्चिमेस १,३०० मी. पासून पूर्वेस ६५० मी. पर्यंत उंचीची सेलबारी डोंगररांग असून, तिच्यातील मांगीतुंगी डोंगराची उंची १,३३१ मी. पर्यंत आहे. त्यांच्या पूर्वेस सेलबारी व हिंदबारी खिंडी व थेरमाळ आणि गाळणा किल्ले आहेत. गाळण्याच्या टापूत दक्षिणोत्तर रस्त्यावर खिंड आहे. याच्या दक्षिणेस १,६१३ मी. पर्यंत उंचीची घोलबारी डोंगररांग आहे.या रांगेतच घोलबारी खिंड व [[साल्हेर]] किल्ला आहे. या रांगेच्या दक्षिणेस जिल्ह्याच्या मध्यातून जाऊन तापी व गोदावरी यांची खोरी अलग करणारी सातमाळा किंवा चांदवड वा अजिंठा डोंगररांग आहे. ही रांग प्रथम पूर्वेस, त्यानंतर आग्नेयीस व शेवटी ईशान्येस पसरते. तिची सरासरी उंची १,१०० ते १,३५० मी. असून धोडप, सप्तशृंगीसारखी काही शिखरे १,४०० मीटर पेक्षा उंच आहेत. अचल व जावाता हे किल्ले या रांगेमध्ये असून डोंगरमाथे अरुंद व सपाट आहेत. या रांगेच्या दक्षिणेकडील छोट्या रांगेत, आलंदी व बाणगंगा नद्यांदरम्यान रामशेज डोंगर आहे. त्याच्या पूर्वेस एका शंकु–टेकडीत चांभार लेणी नावाची जैन लेणी आहेत. सातमाळेच्या दक्षिणेस त्रिंबक–अंजनेरी डोंगररांग असून, भास्करगडाच्या पूर्वेस हरीश किल्ला आहेआणखी पूर्वेस तीन अलग टेकड्या आहेत, त्यांस त्रिरश्मी म्हणतात. त्यांतील अगदी पूर्वेची टेकडी त्रिशीर्ष नावाची असून तेथे पांडव लेणी आहेत. त्रिंबक डोंगररांगेतच गंगाद्वार येथे गोदावरीचा उगम आहे. डोंगरपायथ्याशी त्र्यंबकेश्वराचे मंदिर आहे. अंजनेरी डोंगररांग बरीच उंच व खडकाळ आहे. त्रिशूळ ही त्या रांगेची शाखा विशेष प्रसिद्ध आहे.तिच्या पूर्व भागातच घारगड व शिव डोंगर आणि बहुला किल्ला आहेत. या डोंगरांतील एका खिंडीतून मुंबई–आग्रा महामार्ग जातो. जिल्ह्याच्या आणि इगतपुरी तालुक्याच्या अगदी दक्षिण टोकाशी पश्चिम–पूर्व पसरणाऱ्या उपशाखेमध्येच कळसूबाई (१,६४६ मीटर) हे महाराष्ट्रातील सर्वोच्च शिखर आहे.या रांगेत १,५०० मी. पेक्षा उंच अशी अनेक शिखरे आहेत. कळसूबाईच्या उत्तरेस इगतपुरीजवळच्या खिंडीवर झुकलेला एक प्रचंड कडा आहे. या डोंगराळ प्रदेशात मदनगड–बितनगड, अलंग–कुलंग, रौलिया–जौलिया, अंकाई–टंकाई, औंढा–पट्टा, साल्हेर–मुल्हेर, मंगिया–तुंगिया, इ. अनेक जोडकिल्ले मोक्याच्या जागी बांधलेले आढळतात. जिल्ह्यात सुमारे ३८ डोंगरी किल्ले असून त्यांपैकी २३ सह्याद्रीत आणि १५ सातमाळा रांगेत आहेत. सह्याद्रीच्या पश्चिमेस वाहणाऱ्या, तापीच्या खोऱ्यातील व गोदावरी खोऱ्यातील नद्या असे नद्यांचे तीन प्रमुख भाग आहेत. कोकणात किंवा सह्याद्रीच्या पश्चिम उतारावरून वाहणाऱ्या नद्यांत चोंदी, कावेरी, सासू किंवा तान, मान किंवा बामती, नार, पार, बारीक, दमणगंगा, वाल, वैतरणा व भीमा या प्रमुख नद्या आहेत. त्यांपैकी काही नद्या जिल्ह्यांच्या किंवा राज्याच्या सीमेवरून काही अंतर वाहतात. त्या तीव्र उताराच्या आणि बऱ्याच लहान आहेत. वैतरणा नदीने दारणेच्या खोऱ्यात नदी अपहरण केले असल्याची शक्यता आहे. तापीच्या खोऱ्यातून ईशान्य दिशेस वाहणाऱ्या नद्यांत गिरणा व बोरी या नद्या प्रमुख आहेत व त्या स्वतंत्रपणे तापीस मिळतात. गिरणा नदी सह्याद्रीमध्ये हातगडपासून ८ किमी. नैऋत्येस, चेराई गावाच्या दक्षिणेस उगम पावते व कळवण, सटाणा व मालेगाव तालुक्यांतून वाहत जाऊन जळगाव जिल्ह्यात शिरते. नासिक जिल्ह्यात गिरणेस तांबडी, पुनंद, आराम, मोसम व पांझण या प्रमुख उपनद्या मिळतात. मन्याड ही गिरणेची उपनदी या जिल्ह्यात उगम पावते आणि गिरणेस जळगाव जिल्ह्यात मिळते. पांझण आणि मन्याड या खोल, अरुंद दऱ्यांतून व उंच दरडींमधून वाहत असल्यामुळे जलसिंचनास फारशा उपयुक्त नाहीत; परंतु गिरणा व तिच्या बाकीच्या उपनद्या मात्र त्या दृष्टीने चांगल्या उपयोगी पडतात. या जिल्ह्यात गोदावरी ही दक्षिण भारतातील सर्वांत मोठी नदी, नासिकपासून जवळच गंगाद्वार (त्र्यंबकेश्वर) येथे उगम पावते. तिला १४ कि. मी.वर किकवी मिळते. काश्यपी (कास)–गोदावरी संगमापासून जवळच गंगापूर धरण बांधले आहे व तेथून दहा किमी. अंतरावर नासिक शहर आहे. जलालपूरजवळ आलंदी नदी गोदावरीस मिळाल्यानंतर काही अंतरावर [[गोदावरी नदी|गोदावरी]] अरुंद, खडकाळ पात्रातून जाऊन सु.१० मी.खोल उडी घेते व तोच दूधस्थळी धबधबा होय. नासिक शहरात प्रवेश करण्यापूर्वी ती सु. दोन मी.ची छोटीशी उडी घेते.तिच्या काठी अनेक देवळे असून पात्रात अनेक कुंडले बांधलेली आहेत. नासिक व निफाड या दोन तालुक्यांतील गोदावरीचा ९६ किमी. प्रवाह या जिल्ह्यातून वाहतो. दारणा ही गोदावरीची या जिल्ह्यातील प्रमुख उपनदी होय. ती इगतपुरीच्या आग्नेयीस १३ किमी. वर सह्याद्रीमध्ये उगम पावते. दारणेवर नांदगावजवळ धरण बांधण्यात आले आहे व त्यामुळे लेक बीले हा जलाशय निर्माण झाला आहे. दारणेस वाकी, उंदुलोह व वालदेवी या प्रमुख उपनद्या मिळतात व त्यांसह दारणा निफाड तालुक्यात गोदावरीस मिळते. या पूर्ववाहिनी नद्या बऱ्याच उथळ असून वर्षातून सहा ते आठ महिने कोरड्या असतात. दारणेशिवाय गोदावरीस या जिल्ह्यात देव, झाम, बाणगंगा, काडवा व गुई या प्रमुख नद्या मिळतात. गोदावरी व तिच्या उपनद्या यांचा जिल्ह्याला सिंचनाच्या दृष्टीने बराच उपयोग होतो. नाशिक समुद्र सपाटीपासून ६०० मीटर (२,००० फूट) उंचीवर आहे. गोदावरी नदीचा उगम नाशिकपासून २४ कि.मी. (१५ मैल) त्र्यंबकेश्वर येथे ब्रह्मगिरी पर्वतावर झाला असून ती नाशिकच्या जुन्या निवासी भागातून शहराच्या उत्तर सीमेलगत वाहते. कारखान्यातील निर्माण झालेल्या प्रदूषणामुळे नदी खूप प्रमाणात दूषित झाली आहे. गोदावरीव्यतिरिक्त वैतरणा, भीमा, गिरणा, कश्यपी, दारणा इत्यादी महत्त्वाच्या नद्या नासिकमधून वाहतात. ज्वालामुखीच्या उद्रेकापासून निर्माण झालेल्या दख्खन पठाराच्या पश्चिम काठावर नासिक वसलेले आहे. संपूर्ण जिल्ह्यात, चुनखडी व कंकर प्रत्यक्षपणे आढळतात. जळगाव आणि औरंगाबाद नाशिकच्या पूर्वेला आहेत. ठाणे व गुजरात भाग नाशिकच्या पश्चिमेस आहेत, तर अहमदनगर दक्षिणेला आहे. येथील काळी माती शेतीसाठी अनुकूल आहे. [[त्र्यंबकेश्वर]] जेथे गोदावरी नदी उगम पावते, नासिक शहरापासून ३० कि.मी. (१९ मैल) अंतरावर आहे. शहराचे एकूण जमीन क्षेत्र २५९,१३ किमी^२(१००.०५ चौरस मैल) असून महाराष्ट्रातील मुंबई महानगर प्रदेश व पुणे आणि पिंपरी चिंचवड प्रदेशांनंतर तिसऱ्या क्रमांकाचे शहर आहे. नाशिक शहराच्या महानगर पालिकेमध्ये ६ विभाग आहेत. नाशिक शहरात पंचवटी, भद्रकाली, तिवंधा, पाथर्डी, अंबड़, सातपूर, द्वारका, आडगाव, सिडको, नवीन नाशिक, विल्होळी, मेरी, म्हसरूळ, जुने नाशिक, महात्मा नगर, कॉलेज रोड, गंगापूर रोड, इंदिरानगर, नाशिकरोड, जेलरोड, मुंबईनाका, बेळगांव, उपनगर, इत्यादी प्रमुख उपनगरे आहेत. == नावाची व्युत्पत्ती == शहराच्या नावाचा उगम रामायण या महाकाव्याशी जोडला जातो. या महाकाव्यानुसार [[लक्ष्मण|लक्ष्मणाने]] [[रावण|रावणाची]] बहीण [[शूर्पणखा]] हिचे नाक कापले होते किंवा कापले आहे. त्यामुळे या जागेचे किंवा या गावाचे नाव 'नाशिक' असे पडले आहे किंवा पाडले गेले आहे. तसेच महाराष्ट्र सरकारने ते बदलून नाशिक केले आहे.नाशिक आणि पंचवटी या दोन भागांतून जी गोदावरी नदी वाहते ती नऊ टेकड्यांच्या मधून वाहते म्हणनु त्यास "नव शिखां"असे म्हणतात.शिखा या संस्कृत शब्दाचा अर्थ टेकडी असा होतो. त्यावरून 'नव शिखा' नगरी वरून नाशिक असे नाव झाले. नाशिक या शहराला प्राचीन आणि पौराणिक अशी परंपरा लाभलेली आहे. प्राचीन संस्कृतीचे केंद्र एक धर्मपीठ म्हणून या शहराला वेगळी ओळख आहे. बौद्ध लेणी व जैन लेणी याच शहराच्या परिसरामध्ये आहे. नाशिकपासून जवळच २८ किलोमीटर अंतरावर त्र्यंबकेश्वर हे प्रसिद्ध ज्योतिर्लिंग आहे. या भागाला वेगळी धार्मिक परंपरा लाभलेली आहे. पुरातन काळापासून नाशिक शहर व त्या आसपासचा परिसर विविध नावांनी ओळखला जात असे. 'जनस्थान, त्रिकंटक, गुलशनाबाद', नासिक, आणि विद्यमान नाशिक' अशी पाच नावे या परिसरास होती असे उल्लेख आढळतात. ऐतिहासिक काळापासून नाशिक धार्मिक स्थळ मानले गेले आहे. [[रामायण|रामायणात]] नाशिक परिसरातील 'पंचवटी' येथे [[श्रीराम]] वास्तव्यास होते, असा उल्लेख आहे. [[महाकवी कालिदास]] व [[भवभूती]] यांनी त्यांच्या लेखनात नाशिकबद्दल आदराचे उद्गार काढले आहेत. [[मुघल साम्राज्य|मोगल साम्राज्याच्या]] काळात नाशिक 'गुलाबांचे शहर' म्हणून 'गुलशनाबाद' या नावाने ज्ञात होते. या शहराला "नाशिक" हे नाव कसे पडले या बाबत दोन मान्यता आहेत. "नऊ शिखरांचे शहर" म्हणून "नवशिख" आणि नंतर अपभ्रंश होऊन नाशिक असा एक मतप्रवाह आहे. तसेच दुसरा संदर्भ [[रामायण|रामायणाशी]] आहे. [[राम]], त्यांची पत्नी [[सीता]] आणि बंधु [[लक्ष्मण]] नाशिक मधील [[पंचवटी]] परिसरात वास्तव्यास असताना [[शूर्पणखा]] या रावणाच्या बहिणीचे नाक ([[संस्कृत भाषा|संस्कृत भाषेमध्ये]] 'नासिका') लक्षमणाने या ठिकाणी कापले. त्यावरून नासिक अथवा नाशिक, हे नाव पडले असेही म्हणतात. हा मतप्रवाह अधिक प्रचलित आहे. नासिकचा डोंगर ही [[सह्याद्री|सह्याद्रीच्या]] नासिकासदृश आहे म्हणूनही नासिक हे नाव पडले असावे, अशी दाट शक्यता आहे. भारतातल्या चार कुंभमेळ्यांपैकी [[सिंहस्थ कुंभमेळा|सिंहस्थ कुंभमेळ्याचे]] क्षेत्र नाशिक आहे. दर १२ वर्षांनी येथे [[कुंभमेळा]] भरतो. येथील मंदिरे व [[गोदावरी नदी|गोदावरी नदीवरील]] घाट प्रसिद्ध आहेत. [[इ.स. १२००]] सालाच्या सुमारास खोदलेली [[त्रिरश्मी लेणी ]] आहेत. गोदावरी नदीला नाशकात दक्षिण गंगा म्हणतात. === ऐतिहासिक कालखंड === '''नाशिकचा प्राचीन इतिहास (राजकीय)''' नाशिक परिसराला दक्षिण भारतातील आर्यसंस्कृती प्रचारातील आरंभस्तंभ मानले जाते. गौतम ऋषींनी ज्यावेळेस गोदावरीचा शास्त्रशुद्ध अभ्यास केला, त्यावेळेस ते येथील रहिवासी होते. सातवाहन साम्राज्य |सातवाहन] काळात नाशिकला फार महत्त्व होते. इ.स. १५० मध्ये भारतात आलेल्या टॉलेमी या इजिप्शियन प्रवाशाने नाशिक धर्मपीठ असल्याचा उल्लेख केला आहे. इसवी सनाच्या दुसऱ्या शतकाच्या पूर्वार्धात सातवाहन व शत्रप यांच्यात संघर्ष झाला. तो गौतमीपुत्र सातकर्णीच्या काळापर्यंत चालू होता. १ इ.स.१०५-१०६ च्या दरम्यान नहपान या क्षत्रपाने सातवाहन राज्यकर्त्यांना हुसकावून लावले. २ इ.स १२४-१२५ च्या दरम्यान नहपानाचा पराभव करून त्याचा समूळ नाश केला.नहपानाच्या काळात गोवर्धन हे जिल्ह्याचे मुख्य ठिकाण होते. ३ इ.स ४५-४६ च्या काळात शक-सातवाहन यांच्यात संघर्ष झाला. ४ इ.स ८०-१२५ हा क्षत्रप वर्चस्वाचा कालखंड होता. त्याचप्रमाणे ५ इ.स.१२५-२०० हा कालखंड सातवाहनांचा होता. याच वेळेस आभीर राजवटीने वर्चस्व गाजवलेले दिसते. आभीर हे या प्रदेशातील गवळी होते. अंजनेरी ही त्यावेळची राजधानी होती. प्रारंभी ती क्षत्रपांची होती. ६ इ.स.३२१ ते ३८४ पर्यंत मौर्य साम्राज्याचे या भागावर वर्चस्व होते. त्यानंतर आभिरांच्या हाती सत्ता गेली. सहाव्या शतकाच्या प्रारंभी चालुक्यांनी हा प्रदेश हस्तगत केला. त्यानंतर राठोडांची सत्ता आली. त्यांनी नाशिक जिल्ह्यातील मयुरखंडीला नाशिकची राजधानी बनविले. नवव्या व दहाव्या शतकापर्यंत हा प्रदेश राष्ट्रकुटांच्या अधिपत्याखाली होता. यादव वंशाच्या राज्य स्थापनेनंतर त्यांनी देवगिरी किल्ला ही राजधानी केली. ७ इ.स १३१८ पर्यंत यादव सत्तेवर होते. ८ इ.स. १५३० मध्ये नाशिक बहामनी सुलतानाच्या ताब्यात गेले आहे. सोळाव्या शतकापर्यंत हा भाग अहमदनगरच्या निजामशाहीच्या अधिपत्याखाली होता. सतराव्या शतकात हा भाग [[मोगल]] राजवटीत होता. मोगलांनी नाशिकचे नाव बदलून गुलशनाबाद केले व ते सुभ्याचे मुख्य ठिकाण ठेवले. ९ इ.स.१७४७ मध्ये नाशिक प्रदेश पूर्णपणे मराठ्यांच्या हातात गेला आहे. १० इ.स.१८१५ ते १८१७ च्या काळात इंग्रजांनी आपले साम्राज्य प्रस्थापित केले.<ref name="cultural.maharashtra.gov.in">https://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/005%20History/001%20AncientPeriod.htm</ref> '''सातवाहन राजवंश''' १) सिमुक राजवंश. २) कृष्ण राजवंश. ३) सातकर्णी १ राजवंश. ४) वेदश्री राजवंश. ५) शक्तीश्री राजवंश. ६) पूर्णोत्संग राजवंश. ७) स्कन्द्स्भि राजवंश. ८) २रा सातकर्ण राजवंश. ९) लंबोदर राजवंश. १०) आपीलक राजवंश. ११) मेघस्वाती राजवंश. १२) स्वाती राजवंश. १३) स्कन्द्स्वति राजवंश. १४) मृगेंद्र राजवंश. १५) कुंतल राजवंश. १६) स्वतीवर्ण राजवंश. १७) प्रथम पुलोमावी राजवंश. १८) अरिष्ठ्यकर्ण राजवंश. १९) हाल राजवंश. २०) मंतलका राजवंश. २१) पुरिंद्रसेन राजवंश. २२) सुंदर सातकर्णी राजवंश. २३) चकोर राजवंश. २४) शिवस्वाती राजवंश. २५) गौतमीपुत्र सातकर्णी राजवंश. २६) वासिष्टीपुत्र सातकर्णी राजवंश. २७) वासिष्टीपुत्र द्वितीय पुलुमावी राजवंश. २८) गौतमीपुत्र यज्ञ सातकर्णी राजवंश. २९) माथारीपुत्र सक्सेन राजवंश. ३०) गौतमीपुत्र विजय सातकर्णी राजवंश. ३१) वासिष्टीपुत्र चंद्रस्वती राजवंश. ३२) तृतीय पुलोमावी राजवंश. <ref>३)सातवाहन आणि पश्चिमी क्षत्रप यांचा इतिहास आणि कोरीव लेख -वा.वि.मिराशी</ref> '''यादव काळ''' पुढील प्रमाणे:- तैलप तिसरा ह्या शेवटच्या [[चालुक्य]] राजाचा कलचुरी बिज्जाल याने पराभव करून ११५७ मध्ये नाशिकचा ताबा घेतला आहे. <br /> इ.स.११७५ नंतर चालुक्याचे खानदेशचे मांडलिक सरदार यादव प्रभावी झाले आहे.व त्यांनी भिल्लम यादव दुसरा यांच्या कालखंड पर्यंत देवगिरी ते नाशिक राज्यविस्तार त्यावेळेस सिन्नर ही राजधानी होती. सिन्नर- सिंदीनगर,सेउनुर,श्रीनगर, या नावानी ओळख होती.१२ व्या शतकापर्यंत यादवांची राजधानी होती.<br /> इ.स. १२९४ मध्ये दक्षिणेत अल्लाउदिन खिलजीच्या आक्रमन रामचंद्र यादवांच्या देवगिरीवर झाले. त्यानंतर १३१०,१३११,१३१८,च्या लढाई नंतर यादवांचा पूर्ण पाडाव होऊन देव्ग्री हिंदू राज्य संपुष्टात आले.<br /> अल्लाउद्दीन खिलजीने यादवांचा पाडाव करून नाशिकचा बराचसा प्रदेश काबीज केला. <br /> खिलजी व मलिक कपूर यांच्या वीस वर्षांच्या राजवटीनंतर दिल्लीच्या सुभेदाराच्या अखत्यारीतला हा प्रदेश बहामनी राजवटीत इ.स. १३४७-१४९० पर्यंत होता.<br/> इ.स.१४९०-१६३६ बहामनी सत्तेच्या पाडावानंतर नगरच्या निजामशाही सुल्तानात समाविष्ट झाला.<br /> अहमदनगरच्या निजामशाही सत्तेनंतर हा प्रदेश औरंगजेबाच्या मोगल सुभेदारीत समाविष्ट झाला.<ref name="cultural.maharashtra.gov.in"/><ref>२) नाशिक त्र्यंबक (ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक यथार्थ दर्शन ) पान न. २६, २७, ३१, ३२, ३३, ३४, ३५, ३७, ३९, ४०, ४२,</ref> '''मुस्लिम कालखंड ''' पुढील प्रमाणे:- इ.स.१२९७ अल्लाउदिन खिलजीच्या काळात त्याचा सेनापती उलुघखान याने नाशिकच्या बागलाण परिसरात स्वतःला राज्यकर्ता म्हणून घोषित केले. <br /> इ.स.१३०६ रामदेवानाही देवगिरीच्या दिल्लीच्या सत्तेचे मांडलिक म्हणून राहील म्हणून मान्य केले. व बागलाण प्रदेश आपल्या राज्यात समाविष्ट केला. <br /> इ.स १३४७ हा प्रदेश बहामनी साम्राज्याचा दौलताबाद उपप्रांताच्या अखत्यारीत आले. <br /> इ.स.१३६६मध्ये बागलाण प्रांताचा प्रमुख गोविंददेवाने महमद शहा बहामनी विरुद्ध मराठ्यांचे बंड घडवून आणले.<br /> इ.स.१६०९मध्ये नाशिक प्रदेश मिया राजू ह्यांच्या नियंत्रणाखाली आला.<br /> इ.स.१६३२पर्यंत मोगलांनी दख्खन, वऱ्हाड, खानदेश या प्रांतांसह नाशिकमध्ये मोगल साम्राज्याचा पाया पक्का केला.<br /> इ.स.१६८२पर्यंत मोगलांनी बरेच विजय मिळवले.<br /> शहजादा महमद आझम या अनुभवी सरदाराची नेमणूक बहादूरगड आणि गुलशनाबाद (नाशिक) येथेकेली.<br /> इ.स.१६८८मध्ये मतबर खान नावाच्या बलाढ्य सरदाराची नेमणूक झाली. <br /> इ.स.१६९६मध्ये मराठ्यांनी नाशिकच्या काही भागात अंमल बजावला.<br /> इ.स.१७०७पर्यंत म्हणजेच औरंगजेबाचे मृत्यूपर्यंत हा भाग मोगलांच्या ताब्यात होता.यामध्ये झुल्फिकार खान, ममार खान, मतबर खान आदी अधिकारी नाशिक-खानदेशवर नियुक्त होते.<br /> शाहूंच्या सुटकेनंतर स्थिरस्थावर झाल्यावर शाहूंचे पेशवे बाळाजी विश्वनाथांनी दिल्ली करारात मोगलांकडून दख्खनची चौथाई सरदेशमुखी मिळवली. त्यात तत्कालीन नाशिक जिल्ह्याच्या उत्तरेकडील भागाचाही समावेश होता.<br /> बागलाण गलना भागात दाभाड्यांची पकड होती. इ.स.१७३१ च्या काळात पहिल्या बाजीरावचे नाशिक, पेठ, या भागांवर वर्चस्व होते.<ref name="ReferenceA">नाशिक त्र्यंबक (ऐतिहाहासिक आणि सांस्कृतिक यथार्थ दर्शन ) पान न. २६, २७, ३१, ३२, ३३, ३४, ३५, ३७, ३९, ४०, ४२,</ref><ref>https://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/005%20History/002%20MediaevalPeriod.htm</ref> '''मराठा कालखंड ''' पुढील प्रमाणे:- इ.स.१७४७पर्यंत म्हणजेच औरंगजेबाच्या मृत्यूपर्यंत हा भाग मोगलांच्या ताब्यात होता.<br /> इ.स.१७४७नंतर नाशिकवर मराठ्यांचा पूर्ण अंमल झाला. <br /> सरदार [[नारोशंकर]] राजे बहादर ह्यांनी रामेश्वर मंदिर बांधून [[नारोशंकर]]ाची घंटा बांधली.<br /> १७३८ साली कपालेश्वर मंदिर बांधले.<br /> सरदार चंद्रचूड यांनी १७५६मध्ये सुंदरनारायण मंदिर बांधले. <br /> काळाराम मंदिराच्या जीर्णोद्धाराचे काम १७९० साली सरदार आडेकरांनी पूर्ण केले.<br /> १७४८ मध्ये निजाम-उल-मुक्त आसफ जहा वारल्यानंतर त्यांचा मुलगा नासीर युंग सत्तेवर आला.<br /> व बाजीराव यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचे ज्येष्ठ पुत्र नानासाहेब पेशवे पदावर विराजमान झाले.<br /> तरीही निजाम व मराठ्यांचे वाद होताच. इ.स.१७५१ मध्ये नसीर यांगचा खून झाल्यावर निजामाचा तिसरा पुत्र गादीवर आला. त्याने फ्रेंचांच्या मदतीने औरंगबादवरून मराठ्यांवर चाल केली.<br /> परंतु मराठ्यांनी त्याला इ.स.१७५२ च्या शांतता करारान्वये परतून लावले. ह्या करारानुसार गोदावरी व तापी नदीमधील खानदेशचा पूर्ण भाग मराठ्यांचा सत्तेत आला. <br /> पहिल्या निजामाच्या मृत्यूनंतर पेशव्यांनी १७५१ मध्ये नासिक हे नाव पुन्हा सुरू केले. <br /> इ.स.१७६०-६१ मधील सलाबात जंगच्या पराभवानंतर नासिक हे पेशवाईतील प्रमुख ठिकाण बनले.<br /> इ.स.१७६१ नानासाहेबाच्या मृत्यूनंतर माधवराव पेशवे पदावर आले.<br /> इ.स.१७६३ विनायकरावाने पेशवे प्रदेशातील नाशिक, जुन्नर, संगमनेर शहरांची लयलूट केली.<br /> यानंतर पेशव्यांनी बालाजी सखाराम यांना बागलांचा सरसुभेदार नेमले.<br /> इ.स.१८१८ पर्यंत हा भाग पेशव्यांचा हाती होता. पण १८१८ मध्ये थोमस हिस्लॉपच्या ब्रिटिश सैन्याने कोपरगाव घेतले. चांदवडच्या उत्तरेकडील भाग जिंकला. ७ मार्च १८१८ खानदेशातील थाळनेर, चांदवड किल्ला जिंकून १८१८ मार्च अखेर होळकरांच्या नाशिकवर पूर्ण ताबा मिळवला.<ref name="ReferenceA"/><ref>https://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/005%20History/003%20MarathaPeriod.htm</ref> '''ब्रिटिश कालखंड ''' पुढील प्रमाणे:- ब्रिटिशांनी मध्ये मराठ्यांच्या राज्य मिळवले.<br /> १८५७ मध्ये नाशिक महत्तवाचे ठिकाण बनले. ब्रिटिश सरकारविरोधात दक्षिण सरकारविरोधात दक्षिण नाशिकच्या व उत्तर अहमदनगरच्याभिल्लांनी भाग घेतला. ते जवळ जवळ ७ हजार लोक होते. यात मागोजी नाईक हा महत्त्वाचा होता. त्याने सर्व भिल्लांना एकत्र केले होते. <br /> ह्याने नाशिकमधील बंडाचे जनकत्व घेतले. भिल्लांच्या मदतीने ब्रिटिशाविरुद्ध बंडाचा झेंडा फडकवला.<br /> आपल्या पन्नास टोळ्यांना त्याने आपल्या बंडात समावेश करून घेतले. त्याच्या बंदोबस्तासाठी लेफ्टनंट हेनरी, टी.थॅचर, एल.टेलर हे अधिकारी आले. हल्ल्यापूर्वी संगमनेर व सिन्नरच्या मामलेदारांनी मागोजीला शरण येण्याचा प्रस्ताव ठेवला. व त्याने तो ठुकरावला. १८५७ साली बंडातील लोक नाशिक जिल्ह्यातल्या २४ गावांत छोट्या जहागिरीत शिरले. यावेळी ब्रिटिशधार्जिणे राजे भगवंतराव व त्याच्या माणसांस फासावर लटकावले. भोगोजी नाईक हे आणखी एक बंडखोर नेते होते. त्यांचा बंदोबस्त करण्यासाठी कॅखप्टन नटरलरने वर्षभर प्रयत्‍न केले. पण जमले नाही. भोगोजी नाईक हे ब्रिटिशांशी सिन्नर, येवला या भागांत लढले. भोगोजी नाईकचा पराभव करून त्यास मारण्यास सटर ह्या इंग्रज सेनानीला यश मिळाले. त्यानंतर १८६० पर्यंत शांतता होती. इ.स.१८६० मध्ये नाशिकला स्वतंत्र जिल्ह्याचा दर्जा मिळाला.<br /> इ.स.१८६१ मध्ये ॲंग्लो व्हर्नॅक्युलर स्कूलची स्थापना झाली.<br /> इ.स.१८६४ मध्ये नाशिकला नगरपरिषदेचा दर्जा मिळाला.<br /> इ.स.१८६४ मध्ये नाशिकला नाशिक वृत्त नावाचे वर्तमानपत्र चालू झाले.<br /> इ.स.१८७७ मध्ये गोपाळ हरी देशमुख यांचे नाशिकमध्ये आगमन झाले.<br /> इ.स.१८७७ मध्ये नाशिकच्या सार्वजनिक जीवनात न्यायमूर्ती रानडे यांचे आगमन <br /> इ.स.१८९९ मध्ये सावरकरांनी गुप्तपणे नाशकात राष्ट्रभक्त समूह नावाची समाजाची स्थापना झाली.<br /> मित्रमेळा नावाची संघटना नाशिकचे नाव झळकावू लागली.<br /> १. वीर सावरकर इंग्लंडला गेले.त्यांनी मित्रमेळाचा कारभार तेथून सांभाळला.<br /> २. टिळकांनी ३१ मे १९०७ साली सरकारच्या रिस्ते सर्क्युलरला विरोध करण्यासाठी नाशकात सभा घेतली.<br /> ३. मित्रमेळात औरंगाबादच्या अनंत कान्हेरेचा समावेश झाला.<br /> ४. २१ डिसेंबर १९०९ रोजी जुलमी जिल्हाधिकारी जॅक्सनला गोळ्या घातल्या.<br /> ५. जॅक्सन खून प्रकरणात कृष्ण गोपाळ कर्वे, नारायण जोशी, गणेश जोशी यांची चौकशी झाली.<br /> ६. २९ मार्च १९१० रोजी कान्हेरे, कर्वे, देशपांडे यांना फाशी देण्यात आली. त्यांचे स्वातंत्र्यलढ्यातील योगदान फार मोठे होते..<br /> ७. सावरकरांना तुरुंगात डांबण्यात आले.<br /> ८. २५ फेब्रुवारी १९६६ साली ८३ व्या भारताच्या या महापुत्राने योगसमाधी घेतली.<br /> ९. बाबासाहेब अंबेडकरांचे नाशिक मधील योगदान महत्त्वाचे होते.<br /> १०. बाबासाहेब अंबेडकरांनी काळाराम मंदिरात अस्पृश्यांना प्रवेश मिळून दिला. हा सत्याग्रह देशभर गाजला. <ref name="ReferenceA"/><ref>https://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/005%20History/004%20BritishPeriod.htm</ref> == आधुनिक काळातील इतिहास == [[भारतीय स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात]] इ.स. १९०९ साली [[अनंत कान्हेरे|अनंत कान्हेऱ्यांनी]] नाशिकचा ब्रिटिश कलेक्टर जॅक्सन याचा वध इथल्याच विजयानंद रंगमंदिरात केला होता. अभिनव भारत मंदिर तिळभांडेश्वर गल्ली येथे - इ.स.१८५७ ते इ.स.१९४७ पर्यंतच्या भारतीय स्वातंत्र्य हुतात्म्यांना श्रद्धांजली म्हणून या स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांनी अभिनव भारत मंदिर संस्थेमार्फत इमारतीची स्थापना केली गेली किंवा आहे. येथे स्वातंत्र्य देवतेची मूर्ती आहे.तसेच येथे हुतात्मा कान्हेरे कक्ष आणि दुसऱ्या जागीर हुतात्मा कर्वे कक्ष व हुतात्मा देशपांडे कक्ष आहेत.याच इमारतीच्या आसपास ब्रिटिश कलेक्टर जॅक्सनचा वध कसा करायचा याचा आराखडा ठरवला गेला होता. भीमराव रामजी आंबेडकर यांनी येथील काळाराम मंदिरात अस्पृश्यांना प्रवेश मिळावा म्हणून सत्याग्रह केला होता. भारतीय चित्रपटाचा उगम नाशिकशी निगडित आहे.कारण भारतीय चित्रपटसृष्टीचे जनक मानले जाणारे [[दादासाहेब फाळके]] यांचे जन्मगांव आहे १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेले [[त्र्यंबकेश्वर]] हे नाशकापासून जवळच आहे.फाळक्यांचा पहिला स्टुडियो नाशिकमध्ये सध्या असलेल्या महात्मा फुले मंडईजवळ होता. ==वाइन उद्योग== नाशिकचे वर्णन "भारताची वाईन कॅपिटल" असे केले जाते, नाशिक भागात दरवर्षी दहा हजारापेक्षा जास्त टन द्राक्षांचे उत्पादन होते. सन् २०१३ मध्ये, संपूर्ण भारतातील ४६ वाईनरीजपैकी नाशिकमध्ये २२ वायनरी नाशिक येथे होत्या. द्राक्षशेतीमुळे नाशिक भारताचे वाइन कॅपिटल म्हणून उदयास आले आहे. आज सुमारे चाळीस छोट्या-मोठ्या वायनरी नाशिकमध्ये आहेत. या उद्योगाला आवश्यक असलेले टेस्टिंग, प्रोसेसिंग, बॉटलिंग, प्रनिंग, फर्मेंटेशन, गुणवत्ता तपासणी, ग्रेप क्रशिंग या सात क्षेत्रांत अतिरिक्त उद्योग येथे तयार होत आहेत. दर वर्षी येथे भरवल्या जात असलेल्या सुला फेस्ट या मद्य उत्सवाला मोठी गर्दी असते. ==नाशिकमधील मंदिरे== * [[काळा राम मंदिर]] - पंचवटीमधील हे प्रमुख मंदिर असून रंगराव ओढेकर यांनी इ.स .१७८० साली त्याचा जीर्णोद्धार केला. या मंदिराचा दगड हा रामशेज डोंगरातून आणला गेला. प्रत्येक दगड उकळत्या दुधात टाकून बराच वेळ तो तसाचा ठेवला जाई. जो दगड तडकला नाही तोच दगड मंदिरासाठी वापरला गेला असे सांगतात. या मंदिरावर कलाकुसर फारशी नाही. आहे तो भव्यपणा आणि डोळ्यात भरण्यासारखा नितळपणा. मंदिराभोवती चिरेबंदी कोट असून त्याच्या आत चारही दिशांना यात्रेकरूंसाठी अग्रशाला बांधलेल्या आहेत. अगस्ती मुनींनी दाखविलेल्या वाटेवरून प्रभू रामचंद्र हे पंचवटी क्षेत्री आले. येथील निसर्गसौंदर्य त्यांना आवडल्याने त्यांनी जवळच लक्ष्मणाकरवी येथे एक सुंदर पर्णकुटी बांधली. आजचे काळाराम मंदिर ह्या प्राचीन पर्णकुटीच्या जागेवर उभे आहे, असे सांगतात. ह्या मंदिरातील राम हा आत्माराम आहे. त्याच्या डाव्या हातात धनुष्य आणि उजवा हात हृदयावर ठेवलेला आहे. ह्याच्या केवळ क्षणमात्र दर्शनाने भाविकांच्या मनाला आध्यात्मिक शांती मिळते आणि त्यांचे मनोविकार शून्य होतात, अशी समजूत आहे. मंदिरासमोर सभामंडपात उभा मारुती आहे. ह्याची मुद्रा दासमारुतीची आहे. प्रभू रामचंद्रांचे चरण आणि मारुतीचे मस्तक हे सरळ रेषेत आहेत. रामनवमी उत्सवात रामदास स्वामी येथे पुराण वाचन करीत असत. रामदास स्वामींना "रघूनायका मागणे हेचि आता" हे पद येथेच सुचले.<ref>भारतीय संस्कृति कोश खंड 5</ref> * सीतागुंफा - राममंदिराच्या उत्तरेला भूगर्भात एक गुंफा आहे. निरुंद अशा सात पायऱ्या उतरून खाली गेल्यावाऱ तिथे [[राम]], [[सीता]] व [[लक्ष्मण]] यांच्या मूर्ती आहेत. तेथून दक्षिणेस कोनाड्यासारखा एक मार्ग असून त्याच्या पायऱ्यांवरून सरपटत खाली उतरावे लागते. तिथे आणखी एक छोटी गुहा असून त्या गुहेत शिवलिंग आहे. असे सांगतात की, रावणानी सीतेचे अपहरण करून लंकेत नेले ते सीतेचे मायावी रूप होते आणि खरी [[सीता]] ह्या गुहेत राहिली होती. * [[नारोशंकर]] मंदिर - (रामेश्वर मंदिर) सरदार [[नारोशंकर]] यांनी १७४७ साली बांधले. मंदिरावर टांगलेली घंटा [[नारोशंकर|नारोशंकराची]] घंटा म्हणून प्रसिद्ध आहे. चिमाजी अप्पाने वसईचा किल्ला फिरंग्यांकडून सर केल्यानंतर तिथून ही घंटा [[नारोशंकर|नारोशंकरांनी]] आणली व देवापुढे टांगली. ही घंटा इ.स. १७२१ साली पोर्तुगालमध्ये ओतली असल्याचा उल्लेख आहे. घंटेचा आवाज तीन कोस (१०किलोमीटर) दूरपर्यंत जातो, असे म्हणतात. १९६९ साली गोदावरी नदीला पूर आला त्यावेळी घंटेला पाणी लागले आणि मोठा घंटानाद झाला होता असे सांगतात. * गंगामंदिर - रामकुंडाजवळचे हे मंदिर इ.स. १७०० साली गोपिकाबाई पेशवे यांनी बांधले. हे मंदिर बारा वर्षांतून एकदा म्हणजे केवळ सिंहस्थ पर्वात वर्षभर उघडे ठेवतात व इतरवेळी बंद असते. * याशिवाय बालाजी, मुरलीधर, गोराराम, तिळभांडेश्वर, एकमुखी दत्त, निलकंठेश्वर, विठ्ठल, तिळ्या गणपती, मोदकेश्वर आदी बरीच मंदिरे आहेत. ==मठ== नाशिकमध्ये मंदिरांखेरीज काही संत-सत्पुरुषांचे मठ व गोसावी, बैरागी यांचे आखाडेही आहेत. येथील कैलास मठाच्या वतीने श्री सरस्वती पुरस्कार दिला जातो. ==उत्सव== नाशिक क्षेत्रात रामनवमीचा उत्सव, गंगा-गोदावरी महोत्सव, त्रिपुरी पौर्णिमेची दीपाराधना असे बरेच उत्सव असतात. ==सिंहस्थ कुंभ मेळा== हिंदू पौराणिक आख्यायिकेनुसार समुद्रमंथनातून अमृतकुंभ बाहेर निघाला. त्यावरून देव व दानव यांच्यात युद्ध झाले होते. युद्धात अमृतकुंभातील चार थेंब जमिनीवर पडले. ज्या चार ठिकाणी हे अमृताचे थेंब पडले, त्या चार ठिकाणी कुंभमेळे भरतात. पहिला थेंब ''हरिद्वारमधील'' [[गंगा नदी]]त, दुसरा थेंब [[उज्जैन]] येथील [[क्षिप्रा नदी]]त, तिसरा थेंब ''नाशिक'' येथील गोदावरी नदीत व चौथा थेंब ''प्रयाग'' येथील गंगा, यमुना व सरस्वती नद्यांच्या संगमावर पडला होता. अलाहाबाद, हरिद्वार, उज्जैन आणि नाशिक आज ही चार स्थळे तीर्थक्षेत्र म्हणून प्रसिद्ध असून येथे कुंभमेळा भरतो. नाशिक शहर एक महाकुंभच्या नावाने ओळखले जाते. हा जगातील सर्वात मोठा धार्मिक उत्सव आहे. हा कुंभ मेळा बारा वर्षांनी भरतो. कुंभ मेळा नाशिक मध्ये पंचवटी-रामकुंड येथे आणि त्र्यंबकेश्वरला कुशावर्त घाटावर भरतो. या कुंभ मेळ्यासाठी साधू, महंत, भाविक हे लाखोंच्या संख्येने गोदावरीच्या तीरी पवित्र स्नान करण्यासाठी उपस्थित असतात. २०१५ साली कुंभमेळा भरला होता. नंतरचा २०२७ साली भरेल. ==हवामान== पावसाळ्या व्यतिरिक्त नाशिकचे हवामान कोरडे असते. मे २३, इ.स. १९१६ रोजी आजवरचे सर्वाधिक कमाल तापमान हे ४६.७° से. नोंदले गेले आहे. जानेवारी ७, १९४५ रोजी सर्वांत कमी किमान तापमान हे ०.६° से. नोंदले गेले आहे. सरासरी पर्जन्यमान ७०० मिमी आहे. शहराचे उष्णकटिबंधीय स्थान आणि उच्च उंची एकत्रितपणे उष्णकटिबंधीय ओल्या आणि कोरड्या हवामानाची तुलनेने सौम्य आवृत्ती देते. ==रमणीय स्थळे== ===धोडप किल्ला=== चांदवड तालुक्यातील हट्टी येथे असलेला हा किल्ला महाराष्ट्र मधील क्रमांक दोन मध्ये उंच किल्ला आहे. येथे जाण्यासाठी अनेक रस्ते असून तुम्ही नाशिक, चांदवड, देवळा, कळवणवरून येत असताना वेगवेगळ्या रस्त्यांनी येऊ शकतात. जर तुम्ही नाशिक वरून येत असेल तर तुम्हाला आधी वणी येथे यावे लागेल आणि तेथून पारेगाव वरून येऊन हट्टीला यावे लागेल. जर तुम्ही पिंपळगाव बसवंत वरून किंवा त्या चांदवड वरून येत असाल तर वडाळीभोई आणि धोडंबे वरून हट्टी असे यावे लागेल. धोडंबे वरून तुम्ही कानमंडाळे आणि पुढे कुंडाने असेही किल्ल्यावर जाऊ शकता. ===त्र्यंबकेश्वर=== नाशिकपासून जवळ असलेला नाशिक जिल्यातील तालुक्यातील गावात 12 ज्योतिर्लिंगापैकी एक ज्योतिर्लिंग त्र्यंबकेश्वर येथे आहे. सह्याद्री पर्वत रांग, धबधबे आणि पावसाळ्यातील हवामानच आनंद घेण्यासाठी अनेक पर्यटक येथे येतात. ===सप्तशृंगी मंदिर=== सप्तशृंगी मंदिर देवी महिषासुरमर्दिनी या देवीला समर्पित आहे. हे महाराष्ट्रातील चार शक्ती पीठांपैकी एक आणि भारतातील ५२ शक्ती पीठांपैकी एक आहे.हे मंदिर डोंगर कपारीमध्ये वसलेले आहे. ===पंचवटी=== [[पंचवटी]] ह्याचे उल्लेख रामायणात केले आहे. पंचवटी शब्दशः म्हणजे "पाच वडाचे झाडे एक बाग". हे स्थळ गोदावरी नदीच्या पाठावर आहे . येथे तपोवन नावाची एक जागा आहे, जिथे लक्ष्मण (रामाचा लहान भाऊ) ने शुर्पणखा (रावणाची बहिण ) हिचे नाक कापले होते, असे म्हणले जाते आणि पंचवटी ह्याच ठिकाणी राम आणि सिता यांनी १४ वर्षाचा वनवास केला होता. येथे एक मोठी बाजारपेठ आहे आणि तेथे माल निर्यात केला जातो ===रामकुंड=== सीताकुंड हिंदू पवित्र जागा आहे. भाविकांना या ठिकाणी त्यांच्या इच्छा पूर्ण करेल असा विश्वास आहे. रामायणातील मते रामाने नाशिकमध्ये त्याच्या मुक्काममध्ये या नदीत स्नान केले होते. ===मुक्तिधाम मंदिर=== मुक्तिधाम मंदिर नाशिक रोड आहे. क्लिष्ट आर्किटेक्चर हे मंदिर पांढरा संगमरवरी बाहेर बांधण्यात आले. महान भारतीय धार्मिक मजकूर असणे असा , 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी आणि हिंदू बाजूंना अनेक देवदेवतांच्या मूर्ती आहेत. ===[[काळा राम मंदिर]]=== ते काळाराम मंदिर रामाला समर्पित आहे. हे काळाराम मंदिराचे अर्थ "काळा रामा" आहे. == अर्थकारण == महाराष्ट्रातल्या शेती आणि औद्योगिक केंद्रांपैकी नाशिक एक महत्त्वाचे केंद्र झाले आहे. ते मुंबई, पुणे शहरांखालोखाल महाराष्ट्रातले सर्वाधिक औद्योगिकीकरण झालेले शहर आहे. आजही नाशिक शहराचा विकास वेगाने होत असून भारतातील वेगाने विकसत असलेल्या शहरांपैकी एक आहे. शहराच्या जवळ सातपूर-अंबड-सिन्नर-वाडीवऱ्हे-गोंदे-दिंडोरी येथे औद्योगिक वसाहती आहेत.[[हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड]],महिंद्र अन्ड महिंद्र,मायको, क्रॉंप्टन ग्रीव्ह्ज्,गरवारे,एबीबी,सीमेन्स, व्ही.आय.पी,ग्लॅक्सो, ग्राफिक इंडिया, लार्सन अन्ड टुब्रो,सॅमसोनाइट,सिएट, किर्लोस्कर ऑइल इंजिन,अमेरिकन टूरिझम, यांसारख्या कंपन्यांचे उत्पादनप्रकल्प व अन्य पूरक प्रकल्प नाशिक परिसरात आहेत किंवा खूप मोठ्या प्रमाणात आहे.शहराजवळ [[एकलहरा]] येथे [[औष्णिक वीजनिर्मिती प्रकल्प|औष्णिक विद्युत केंद्र]] आहे.तसेच [[नाशिक रोड]] येथे'इंडियन करन्सी प्रेस' हा नोटांचा छापखाना किंवा छाप कारखाना आहे, तसेच'इंडिया सिक्युरिटी प्रेस'आहेत. पासपोर्ट व स्टॅम्प छपाई नाशिक येथे होते. नाशिक हे वाईनच्या उत्पादनासाठी प्रसिद्ध असलेले शहर आहे. इथे अनेकर वाईन कंपन्या आहे. त्यांत सुलावाईन,योकवाईन, विंचूरावाईन इत्यादी वाईन प्रसिद्ध आहेत. == शिक्षण == <big>प्राथमिक व विशेष शिक्षण:-</big> नाशिक महानगरपालिका अनेक शाळा चालवत आहे. परंतु पालकांचा कल खाजगी शाळेत घालण्याकडे जास्त असतो. नाशिक मधील सर्व शाळा या महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ किंवा केंद्रीय बोर्ड (पुणे बोर्ड/दिल्ली बोर्ड) या संस्थांशी मोठ्या प्रमाणात संलग्न आहेत. तसेच पुणे शालान्त परीक्षा बोर्डाचे (SSC / HSC) उपविभागीय कार्यालय नाशिक येथे आहे. नाशिक मध्ये '''यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठ''' आहे आणि ''महाराष्ट्र आरोग्य विज्ञानपीठ'' ही विद्यापीठे देखील आहेत. '''नाशिक मधली महत्त्वाची महाविद्यालये पुढीलप्रमाणे :-''' === विद्यालये === # आदर्श विद्यालय आहे. # गुरू गोविंदसिंह स्कूल आहे. # पेठे विद्यालय आहे. # पुरुषोत्तम इंग्लिश स्कूल आहे. # बिटको विद्यालय आहे. # भोसला मिलिटरी स्कूल आहे. # मराठा विद्यालय आहे. # रुंगठा विद्यालय आहे. # उन्नती विद्यालय आहे. # सी.डी.ओ. मेरी हायस्कूल आहे. # न्यू मराठा हायस्कूल आहे. # हरायझाॅन ॲकॅडमी आहे. # एब्नेझर इंटरनैशनल स्कुल आहे #के के वाघ इंग्लिश स्कूल #के के वाघ युनिवर्सल स्कूल ===महाविद्यालये=== * गुरू गोविंदसिंह कॉलेज आहे. * G.D. सावंत कॉलेज आहे. * श्रीराम संस्कृत अध्ययन केंद्र,नासिक-संलग्न कविकुलगुरू कालिदास संस्कृत विद्यापीठ. * BYK कॉमर्स कॉलेज आहे. (भिकुसा यमासा क्षत्रिय) * RYK सायन्स कॉलेज आहे. (रावजिसा यमासा क्षत्रिय) * HPT आर्टस कॉलेज आहे.(हंसराज प्रागजी ठाकरसी) * N.D.M.V.P. कॉलेज आहे. (नाशिक डिस्ट्रिक्ट मराठा विद्या प्रसारक समाज) * KTHM कॉलेज ('''K'''.R.'''T'''.आर्ट्‌स, B.'''H.'''कॉमर्स & A.'''M'''.सायन्स कॉलेज आहे.) * पंचवटी कॉलेज आहे. (महात्मा गांधी महाविद्यालय ) * बिटको कॉलेज आहे. ( नाशिक सिटी ) * बिटको कॉलेज आहे. ( नाशिक रोड ) * भोसला मिलिटरी कॉलेज आहे. * S.V.K.T कॉलेज आहे. (देवळाली कॅम्प -नाशिक) *डी आय डी टी कॅम्पस, (DIDT Campus) कॉलेज रोड, फॅशन डिझाईन कॉलेज आहे. *के के वाघ सिनिअर महाविद्यालय सरस्वती नगर ===अभियांत्रिकी महाविद्यालये=== * Sandip Foundation college of Engineering Nashik (संदीप फाउंडेशन) * K.K.वाघ इंजिनियरिंग कॉलेज आहे. (कर्मवीर काकासाहेब वाघ) * GOKHALE EDJUCATION SOCIETY'S R H SAPAT COLLEGE OF ENGINEERING * शताब्दी इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनियरिंग आहे. * G.N. सपकाळ इंजिनियरिंग कॉलेज आहे. (गंभीरराव नातुबा सपकाळ) * MET इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनियरिंग आहे.(मुंबई एज्युकेशनल ट्रस्ट) * N.D.M.V.P. कॉलेज ऑफ इंजिनियरिंग आहे. (नाशिक डिस्ट्रिक्ट मराठा विद्या प्रसारक समाज) * K.V.N. NAIK कॉलेज ऑफ इंजिनियरिंग आहे. (क्रांतिवीर वसंतराव नारायणराव नाईक) * K.K.वाघ Polytechnic कॉलेज आहे. (कर्मवीर काकासाहेब वाघ) ===वैद्यकीय महाविद्यालये=== * डॉ .वसंत पवार मेडिकल कॉलेज * मोतीवाला होमिओपॅथिक मेडिकल कॉलेज * महात्मा गांधी विद्या मंदिर डेंटल कॉलेज व हॉस्पिटल (पंचवटी कॉलेज) * आशियान इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स मॅनेजमेंट ( पाथर्डी फाट्याजवळ ) == धार्मिक स्थळे == 3. [[अंजनेरी]] हे [[हनुमान|हनुमानाचे]] जन्मस्थान नाशिकपासून २० कि.मी. अंतरावर आहे. 4. अभिनव भारत मंदिर, तिळभांडेश्वर गल्ली - इ.स. १८५७ ते इ.स १९४७ पर्यंतच्या भारतीय स्वातंत्र्य हुतात्म्यांना श्रद्धांजली म्हणून [[स्वातंत्र्यवीर सावरकर]] यांनी या इमारतीची स्थापना केली आहे. 5. आगर टाकळी, समर्थ रामदासांनी स्थापलेला मारूती आहे.; समर्थांचे १२ वर्षे वास्तव्य 6. इच्छामणी गणपती मंदिर आहे. (उपनगर ) 7. एकमुखी दत्तमंदिर. गंगाघाट, पंचवटी आहे. 8. कपालेश्वर मंदिर आहे. - [[नंदी]] नसलेले शिवमंदिर. (गंगाघाट, पंचवटी येथे) 9. [[कळसूबाई शिखर]] हे देवीचे स्थान व [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] सर्वात उंच शिखर, ५२ कि. मी. अंतरावर आहे. 10. कालिका मंदिर आहे., नाशिकचे ग्रामदैवत आहे. 11. काळाराम मंदिर आहे.- काळ्या पाषाणात बनवलेले रामाचे प्राचीन मंदिर आहे. 12. खंडोबाची टेकडी हे नाशिकपासून जवळच देवळाली कॅंपपाशी आहे. 13. गंगाघाट आहे. पंचवटी आहे. 14. चामर लेणी सुमारे १२०० वर्ष जुनीं लेणी आहेत. 15. '''[[त्र्यंबकेश्वर]]''' हे १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे. हे स्थळ नाशिकपासून २७ कि. मी. अंतरावर आहे. 16. नवश्या गणपती मंदिर आहे. 17. नाशिकपासून जवळच [[त्र्यंबकेश्वर|त्र्यंबकेश्वराजवळ]] नाणी संशोधन केंद्र आहे. 18. [[नांदूर मध्यमेश्वर अभयारण्य]] आहे. 19. [[नारोशंकर]] यांची घंटा : ही घंटा पेशवेकालीन आहे, व महानगरपालिकेचे बोधचिन्ह आहे. (गंगाघाट, पंचवटी येथे) 20 '''निवृत्तीनाथ महाराजची समाधी''' : ज्ञानेश्वरांचे मोठे बंधू निवृत्तीनाथ यांची समाधी आहे. हे स्थळ त्र्यंबकेश्वरच्या जवळ आहे. 21. [[पांडवलेणी]] - सुमारे १२०० वर्षांची जुनी लेणी नाशिक शहरात आहेत. 22. [[फाळके स्मारक]] - [[दादासाहेब फाळके]] यांचे स्मारक पांडवलेण्यांजवळ आहे. 23. बाल येशू चर्च. 24. भक्तिधाम आहे.(पेठ नाका) 25. [[मुक्तिधाम]] आहे.(नाशिक रोड) 26. रविवार कारंजा गणेशोत्सव मंडळ चांदीचा गणपती आहे. 27. [[राम कुंड]] - [[गोदावरी]] नदीतील एक कुंड, कुंभमेळ्याच्या पर्वात येथे एक स्नान केल्याने पापे नाहीशी होतात, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे. 28. [[रामशेज किल्ला]] आहे. 29. [[विल्होळी जैन मंदिर]] आहे. 30. वेद मंदिर - वेद अध्यापन व आधुनिक वास्तुशिल्प कलेचा नमुना आहे. 31. सप्तशृंगीदेवी साडेतीन शक्तिपीठांपैकी अर्धे पीठ. हे स्थळ नाशिकपासून ५२ कि.मी. अंतरावर आहे. 32. सातपूरनजीक चुंचाळे गावात प्रसिद्ध दक्षिणमुखी हनुमान मंदिर आहे. 33. [[सिन्नर]] येथे गारगोटी नावाचे स्फटिकांचे प्रदर्शन आहे. 34. [[सीता गुंफा]] - [[राम]], [[सीता]] यांची वनवासातील वास्तव्याची जागा आहे. 35. [[सीता गुंफा]] - राममंदिराच्या उत्तरेला भूगर्भात एक गुंफा आहे. निरुंद अशा सात पायऱ्या उतरून खाली गेल्यावाऱ तिथे राम, सीता व लक्ष्मण यांच्या मूर्ती आहेत. तेथून दक्षिणेस कोनाड्यासारखा एक मार्ग असून त्याच्या पायऱ्यांवरून सरपटत खाली उतरावे लागते. तिथे आणखी एक छोटी गुहा असून त्या गुहेत शिवलिंग आहे. असे सांगतात की, रावणानी सीतेचे अपहरण करून लंकेत नेले ते सीतेचे मायावी रूप होते आणि खरी सीता ह्या गुहेत राहिली होती. 36. गंगापुर धरण-नाशिकपासुन जवळच गोदावरी नदीवर मातीचे धरण असुन संपूर्ण नाशिक शहराला पिण्याचे व शेतीसाठी पाणी पुरवठा होतो. 37. सोमेश्वरचा धबधबा गंगापूर गावाच्या जवळ आहे असेच धबधब्यालगतच तिरुपतीसारखेच एक बालाजी मंदिर आहे. 38. सोमेश्वर येथे प्रसिद्ध प्राचीन शिवमंदिर आहे. == नाट्यगृहे आणि चित्रपटगृहे == === नाट्यगृहे === * [[महाकवि कालिदास कलामंदिर]] * [[परशुराम सायखेडकर नाट्यगृह]] * दादासाहेब गायकवाड सभागृह * पलुस्कर सभागृह ([[पंचवटी]]) === चित्रपटगृहे === * फेम सिनेमा, [[पुणे]]-नाशिक रस्ता, नाशिक * हेमलता रविवार पेठ * सिनेमॅक्स कॉलेज रोड * सिनेमॅक्स - रेजिमेंटल ([[नाशिक रोड]]) * सिनेमॅक्स सिटी सेंटर मॉल * दामोदर भद्रकाली * विजयानंद भद्रकाली * सर्कल - विकास [[अशोकस्तंभ]] * मधुकर मेन रोड * दिव्या बिग सिनेमा (त्रिमूर्ती चौक) * महालक्ष्मी ([[दिंडोरी]] रोड) * चित्रमंदिर मेन रोड * अशोक (मालेगाव स्टॅंड, [[पंचवटी]]) * अनुराधा ([[नाशिक रोड]]) * आयनॉक्स ==मनोरंजन== === नाट्यगृहे === * [[महाकवि कालिदास कलामंदिर|महाकवी कालिदास कलामंदिर]] आहे. * दादासाहेब गायकवाड सभागृह आहे. * पलुस्कर सभागृह आहे. ([[पंचवटी]]) * [[परशुराम सायखेडकर नाट्यगृह]] आहे. === चित्रपटगृहे === * अनुराधा आहे. ([[नाशिक रोड]]) * अशोक आहे. (मालेगाव स्टॅंड, [[पंचवटी]]) * आयनॉक्स आहे. * चित्रमंदिर आहे. [[मेन रोड, नाशिक|(मेन रोड]]) * दामोदर आहे. (भद्रकाली) * दिव्य बिग सिनेमा आहे. (त्रिमूर्ती चौक) * फेम सिनेमा आहे. ([[पुणे]]-नाशिक रोड) * [[मधुकर चित्रपटगृह, नाशिक|मधुकर चित्रपटगृह]] आहे. * महालक्ष्मी आहे. ([[दिंडोरी]] रोड) * विजयानंद आहे. (भद्रकाली) * [[सर्कल - विकास|सर्कल विकास]] आहे. [[अशोकस्तंभ|(अशोकस्तंभ]]) * सिनेमॅक्स आहे. [[कॉलेज रोड, नाशिक|(कॉलेज रोड]]) * सिनेमॅक्स - रेजिमेंटल आहे. ([[नाशिक रोड]]) * सिनेमॅक्स आहे. (सिटी सेंटर मॉल) * हेमलता आहे. (रविवार पेठ) === आकाशवाणी केंद्रे === सध्या नाशिकमध्ये ४ आकाशवाणी केंद्रे आहेत. * ऑल इंडिया रेडिओ आकाशवाणी १०१.४ एफ्.एम्. आहे * रेडिओ मिरची ९८.३ एफ्. एम्. आहे * रेड एफ्‌,एम्‌. (रेडिओ) ९३.५ एफ्. एम्. आहे * रेडिओ विश्वास ९०.८ एफ्. एम्. आहे === <u><big>कला व संस्कृती</big></u> === === नाशिकची संगीत परंपरा === [[विष्णू दिगंबर पलुसकर|विष्णू दिगंबर पळुसकर]] ह्या युगपुरुषाचा अवतार शास्त्रीय संगीतासाठी खूप मौल्यवान ठरला."गांधर्व महाविद्यालयाची" १९०१ साली "लाहोर" येथे झालेली स्थापना त्यांच्या तपश्चर्येचे फळ होय.<ref>(लोकमत ८/४/२००६)</ref> [[विष्णू दिगंबर पलुसकर]] हे निःसीम राम भक्त होते. "गंधर्व महाविद्यालयाची" स्थापना करून त्यानी रामाच्या चरणी, थेट नाशिक येथे आपली कर्मभूमी निवडली. १९२१ साली त्यांनी काळा राम मंदिरासमोर पंचवटी "श्री रामनाम आधारश्रम" म्हणून स्थापन केलेली वास्तू आजही अस्तित्‍वात आहे <ref name="लोकमत-रसिका ७/९/२०००">(लोकमत-रसिका ७/९/२०००)</ref>.[[विष्णू दिगंबर पलुसकर|विष्णू दिगंबर पळुसकर]] ह्यांना जरी बालपणी अंधत्व येऊनही संगीताला "संगीत प्रेस"च्या नावाने डोळे दिले.<ref name="लोकमत-रसिका ७/९/२०००"/> पंडित [[विष्णू दिगंबर पलुसकर]]ांचे निधन ऑगस्ट १९३१ मध्ये झाले. त्यानंतर त्यांचा सांगीतिक वारसा आणि सर्वार्थाने सांभाळला तो त्यांचे पुत्र व पंडित [[दत्तात्रेय विष्णू पलुसकर]] यांनी. '''मातोश्री गंगाबाई पलुसकर''' : गंगाबाईंचे कार्य समजोद्धारक सावित्रीबाई फुलेंच्या तोडीचे होते. सावित्रीबाईंनी स्त्रियांत शैक्षणिक साक्षरता आणली, तर गंगाबाईंनी संगीत साक्षरता रुजवली. स्त्रीला अत्यंत हीन दर्जाच्या वागणुकीच्या त्या जमान्यात असे दिव्य करणे साधी गोष्ट नव्हती. नाशिकच्या बोहरपट्टीतून जातांना डावीकडे पाहिल्या मजल्यावर आपल्याला एक बोर्ड दिसतो."गांधर्व महाविद्यालय" त्यावर पुढे लिहिलेले आहे की "येथे कुलीन स्त्रियांना व मुलींना गायन-वादनाचे शिक्षण दिले जाईल". याची स्थापना १९३१ सालच्या ललित पंचमीस झाली. १९३१ ते १९८२ पर्यंत सतत ५० वर्ष बाईंनी संगीत शिक्षणाची गंगा नाशिकमध्ये प्रवाहित ठेवली. संगीत सावित्री म्हणून त्यांचा उल्लेख अशाकरिता आवर्जून करावासा वाटतो की संगीत क्षेत्रात महिला वर्गने आज जी प्ररागती साधली आहे त्याचे पाहिले श्रेय मातोश्रींनाच जाते.<ref>(स्त्री जीवा विषयक स्थियंतर/प्रकाशक-भारतीय इतिहास संकलन समिती, नाशिक) व स्मरणिका-श्रुतिउगमापासून कलावैभवाकडे</ref> '''गोविंदराव पलुसकर''': पं. डी.व्ही. पलुसकरांनंतर (दत्तात्रेय विष्णू पलुसकर) नाशिकमध्ये संगीताची परंपरा चालवणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे पंडित गोविंदराव पलुसकर होय. शब्द कळायच्या त्या वयात पंडितजींना तालाची समाज होती. अगदी लहानपणपासूनच त्यांच्या कानावर संगीतचे शुद्ध संस्कार होऊ लागले. ज्या पलुस्करांच्या संगीत कस्तुरीचा सुगंध लुटण्यासाठी अवघे संगीत जग आसुसलेले असे, त्या पलुसकर कस्तुरीचा मदहोष करणारा सुगंध पंडितजींना क्षणोक्षणी मनमुरद उपभोगता येऊ लागला, तो त्यांचे या काका पं .डी.व्ही पलुसकर यांच्यामुळे. बालाजी संस्थानच्या स्पर्धेत गोविंदरावांना प्रथम बक्षिस मिळाले <ref name="लोकमत २८/७/९९">(लोकमत २८/७/९९)</ref> पलुसकर परंपरेतील अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा म्हणून पं. गोविंदरावांकडे बघितले जाते. विशेषतः महराष्ट्राबाहेरही पलुसकर परंपरेची ओळख करून देण्याचे अत्यंत महत्त्वाचे असे कार्य त्यांनी केले आहे. सुमारे ३५ वर्षे त्यांनी केवळ महराष्ट्राबाहेर संगीत अध्यापनाचे कार्यच केले नाही, तर आदर्श शिक्षक म्हणून बहुमानही मिळविला. <ref name="लोकमत २१/२/२००२">(लोकमत २१/२/२००२)</ref> आकाशवाणी औरंगाबाद, जळगाव, कटक, जयपूर, लखनौ, पिलानी ह्या केंद्रांवरून गोविंदराव शास्त्रीय गायन करीत. संगीत विशारद नंतर त्यांनी १९५७ साली संगीत अलंकर केले. दरम्यान कटकला असतानाच त्यांच्या "मैफलीचे संगीत" या प्रबंधाला अखिल भारतीय गांधर्व महाविद्यालयाने मान्यता देऊन त्यांना 'डॉक्टरेट' (संगीतचार्य) बहाल केली. .त्यानंतर १९८९ पासून नाशिकला तावून-सुलाखून निघालेले हे रत्‍न पुन्हा लाभले आणि पुन्हा एका पलुसकरांच्या स्वरमाधुर्याची कस्तुरी रसिकांना बेहोष करणारा आनंद देऊ लागली. मुळातच शोधक वृत्ती अंगी असल्याने संगीताच्या प्रत्येक वळणावर त्यांनी मधुकरवृत्तीने बरेच काही मिळवले. उत्तर प्रदेशातील लोकसंगीताचे संस्कारही त्यांनी ठुमरी, होरी, कजरी या गीत प्रकारांसाठी नजाकतीने हेरले.<ref name="लोकमत २८/७/९९"/> संगीत साक्षरतेचे आद्य महर्षी पंडित [[विष्णू दिगंबर पलुसकर]] अशा घरंदाज परंपरेचे पाईक म्हणून गोविंदरावांनी फार मोठे कार्य केले. पंडित [[विष्णू दिगंबर पलुसकर|विष्णू दिगंबर पळुसकर]], पंडित चिंतामणराव पळुसकर (पंडित गोविंदरावांचे वडील), .गंगाबाई पळुसकर (मातोश्री), पंडित [[दत्तात्रेय विष्णू पलुसकर]] व पंडित गोविंदराव पलु्सकर अशी ही परंपरेची सुवर्ण मालिका आहे.<ref name="लोकमत २१/२/२००२"/> "महामहोपाध्याय" हा अखिल भारतीय गांधर्व महाविद्यालयाचा सर्वोच्च पदवीचा सन्मान आहे. अभिजात संगीताच्या प्रचार आणि प्रसारासाठी आपले आयुष्य समर्पित करणाऱ्या विद्वान व बहु आयामी गायक, शिक्षक आणि कलावंत यांना अखिल भारतीय पातळीवर हा बहुमान तीन वर्षातून एकदा दिला जातो. या आधी पंडित [[भीमसेन जोशी]], [[गंगूबाई हनगळ]], [[हिराबाई बडोदेकर]] ,पंडित वि. रा. आठवले आदी विद्वज्जनांना हा बहुमान मिळाला आहे.२००८ चे ह्या पुरस्काराचे मानकरी नाशिकचे पंडित गोविंदराव पलुसकर यांच्या मागे पंडित [[विष्णू दिगंबर पलुसकर|विष्णू दिगंबर पळुसकर]] यांची परंपरा तर आहेच; पण संगीत शिक्षणाच्या अखिल भारतीय प्रणालीमध्ये त्यांनी आयुष्यभर जे योगदान दिले ते संगीताच्या प्रचार आणि प्रसाराचा घनिष्ट प्रवास अधोरेखित करणारे आहे.<ref>(सकाळ ७/१२/२००८)</ref> ===नृत्यकला=== नृत्याकलेचाही नाशिकमध्ये विकास होत गेला. नाशिकच्या सांस्कृतिक जीवनात नृत्यक्षेत्रात प्रथम पंडित हैदर शेख (कथक) यांचा उल्लेख आढळतो. त्यानंतर सौ. रेखा नाडगौडा (कथक), सौ. संजीवनी कुलकर्णी (कथक), सौ. विद्या देशपांडे (कथक), सौ. माला रॉबिन्स( भरतनाट्यम). इत्यादी अनेकांनी नृत्यकला विकसित व्हावी म्हणून वर्ग सुरू केले.<ref>नाशिक- मंत्रभूमीकडून तंत्रभूमीकडे - डॉ. सरल धारणकर</ref> ==खरेदी== * [[मेन रोड, नाशिक|मेन रोड]],शालीमार व शिवाजी रोड हा जुन्या शहराचा मुख्य बाजार आहे. * कॉलेज रोड, नाशिक तसेच गंगापूररोड हा नव्या शहराचा बाजार होत आहे. * नाशिक जिल्ह्यातील [[येवला]] येथील [[पैठणी]] प्रसिद्ध आहे. * [[चांदी]]च्या दागिन्यांसाठीही शहर प्रसिद्ध आहे * नाशिक शहरातील सिटी सेंटर मॉल उत्तर महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा मॉल म्हणून प्रसिद्ध आहे. * पंचवटीतील गोदाघाटावर (गंगेवर) दर बुधवारी नाशिकचा आठवडे बाजार भरतो. == वाहतुकीचे पर्याय == {{पहा|नाशिकचे सार्वजनिक परिवहन}} * ऑटोरिक्षा, शहर परिवहन महामंडळाच्या [[बस]] आहे. * राज्य परिवहन महामंडळाच्या [[बस]] आहे. * लोहमार्गाने [[मुंबई]], [[नागपूर]], [[कोलकाता]] आणि [[दिल्ली]] या ठिकाणांसाठी दररोज गाड्या आहेत. नाशिक रोड हे [[कल्याण]] ते [[मनमाड]] या लोहमार्गावर येणारे स्थानक आहे. त्यामुळे मुंबईकडून यामार्गाने उत्तरेकडे जाणाऱ्या रेल्वे गाड्या नाशिक रोड या स्थानकहून जातात. * २००८ पासून सुरू झालेल्या 'पुणे-मनमाड एक्स्प्रेस' (क्र.११०२५-११०२६) या गाडीमुळे नाशिक शहर एक्स्प्रेसद्वारे पुणे शहराशी जोडले आहे. तसेच 'पुणे-नाशिक' या प्रस्तावित लोहमार्गाला रेल्वे विभागाने अनुमती दिली असून, या मार्गाचे सर्वेक्षण प्रगतीपथावर आहे. === बसस्थानके === * '''मध्यवर्ती बस स्थानक''' (सी.बी.एस.) : शहरातील प्रमुख विभाग तसेच शहराजवळील गावे येथे जाणा-या 'सिटी बस' येथून सुटतात. * महामार्ग बस स्थानक: [[मुंबई]], [[शिर्डी]] व [[अहमदनगर]]च्या दिशेने जाणाऱ्या अनेक बसेस  या स्थानकावरून सुटतात. * '''नवीन मध्यवर्ती बस स्थानक / ठक्कर बाजार बस स्थानक / नवीन सी.बी.एस.''' : हे नाशिक शहरातील मध्यवर्ती आणि मुख्य बसस्थानक आहे. येथून 'पुणे-जळगाव-सांगली-कोल्हापूर व महाराष्ट्रातील अनेक प्रमुख शहरे' तसेच गुजरातमधील 'सुरत-बडोदा-अहमदाबाद' या ठिकाणी जाण्यास थेट बससेवा उपलब्ध आहे. विशेषतः 'नाशिक-पुणे' मार्गावर दर ३० मिनिटांनी निम‌आराम बस व पुष्कळ सामान्य बसेस   उपलब्ध आहेत. * '''नाशिक रोड बस स्थानक''' : हे बस स्थानक 'नाशिक रोड' रेल्वे स्थानकाशेजारी आहे. येथून नाशिक शहरातील प्रमुख उपनगरांकडे जाणाऱ्या 'सिटी बस' एस.टी. महामंडळाकडून सोडल्या जातात, (उदा.- पंचवटी, अंबड, सी.बी.एस., द्वारका इत्यादी) याव्यतिरिक्त 'शिर्डी-पुण्याकडे' जाणाऱ्या काही बसेस  येथे थांबतात. रेल्वे स्थानकालगत असल्यामुळे, रेल्वेने नाशिकला येणारे प्रवासी येथून नाशिक शहरात जाऊ शकतात. * '''मेळा बस स्थानक आहे''' : या बसस्थानकावरून विशेषतः फक्त त्र्यंबकेश्वर दर्शनासाठी बसेस सुटतात.. ===रेल्वेस्थानके=== * नाशिक रोड आहे. * देवळाली कॅंप.आहे. ===विमानतळ=== *नाशिक मधील ओझर येथे नाशिक विमानतळ असून तेथून तेथून कारगो सेवा ही उपलब्ध आहे। * नाशिकच्या मध्यवर्ती भागात [[गांधीनगर विमानतळ]] आहे. *सध्या ते बंद आहे. * नाशिकपासून २० कि.मी. अंतरावर ओझरला H.A.L.चा विमानतळ आहे. ==पर्यटन== नाशिकमध्ये आणि नाशिकजवळ अनेक लक्षणीय ठिकाणे मोठ्या प्रमाणात आहेत. गारगोटी संग्रहालय हे नाशिकपासून ३२ किमी (२० मैल) सिन्नर येथे स्थित आहे खूप सुंदर आहे. तेथे स्फटिकांचा (सूक्ष्म सच्छिद्र स्फटिकासारखे पदार्थ ) संग्रह देखील आहे. नाणी संग्रहालयाची स्थापना १९८० मध्ये केली गेली आहे.या संग्रहालयात भारतीय चलन प्रणालीशी निगडीत बाबींचा संग्रह आहे. नाशिकपासून सुमारे ३० किमी (१९ मैल) [[दुगारवाडी धबधबा|दुगरवाडी धबधबा]] आहे. नाशिक हे एक पवित्र शहर मानले जाते. नाशिकमध्ये १२ वर्षांनी कुंभमेळा होतो. श्री काळाराम मंदिर, त्र्यंबकेश्वर मंदिर, सप्तश्रुंगी गड,गोन्डेश्वर मंदिर, श्री सुंदर नारायण मंदिर, [[मुक्तिधाम|मुक्तीधाम]] , भक्ती धाम, श्री कपालेश्वर महादेव मंदिर , श्री लक्ष्मी नारायण मंदिर, श्री सोमेश्वर मंदिर, श्री वेद मंदिर आणि दुतोंड्या मारुती मंदिर ही काही पवित्र मंदिरे आहेत. तोफखाना विभाग केंद्र, नांदूर मध्यमेश्वर, धम्मगिरी, [[सापुतारा]], [[भंडारदरा]], [[कळसूबाई शिखर]], चांभार लेणी, रामकुंड, सीता गुंफा , पांडवलेणी, गोदावरी घाट, [[दादासाहेब फाळके स्मारक]], वीर सावरकर स्मारक, [[दूधसागर धबधबा]], येशू देवस्थान, योग विद्या धाम,त्त्र्यंबकेश्वर, अखिल भारतीय श्री स्वामी समर्थ गुरूपीठ, [[अंजनेरी]], दिंडोरी, रीन व्हॅली रिसॉर्ट आणि शुभम वॉटर पार्क जागतिक श्री स्वामी समर्थ केंद्र ही अजून काही प्रेक्षणीय स्थळे आहेत. नाशिक "भारतातील वाइन कॅपिटल" म्हणून ओळखले जाते. सुला वाईन, सोमा वाईन ह्या काही वाईनरी आहेत . == प्रसिद्ध व्यक्ती == नाशिक जिल्ह्यातील काही उल्लेखनीय व्यक्ती पुढील प्रमाणे आहेत. <!-- येथे केवळ विकिपीडियावर असलेल्या लेख पानांची यादी अपेक्षित आहे--> === साहित्य === * [[कुसुमाग्रज]] विष्णू वामन शिरवाडकर * प्रा. [[वसंत शंकर कानेटकर]] * [[दादासाहेब पोतनीस]] - ([[गावकरी]]) === संगीत === * [[दत्तात्रेय विष्णू पलुसकर]] आहे. ([[गायक]]) * [[कवी गोविंद]] - स्वातंत्र्य शाहीर आहे.(दरेकर) * [[वामनदादा कर्डक]] ( लोककवी) === चित्रपट === * [[दादासाहेब फाळके]] चित्रपट क्षेत्रात योगदान आहे. * [[ललिता पवार]] चित्रपट क्षेत्रात योगदान आहे. * [[वसंत शंकर कानेटकर]] चित्रपट क्षेत्रात योगदान आहे. * [[राजीव पाटील]], चित्रपट दिग्दर्शक म्हणून माेठे याेगदान * [[सायली भगत]] चित्रपट क्षेत्रात योगदान आहे. * [[चिन्मय उदगीरकर]] चित्रपट क्षेत्रात योगदान आहे. * [[अभिजीत खांडकेकर]] चित्रपट क्षेत्रात योगदान आहे. * [[अनिता दाते-केळकर]] चित्रपट क्षेत्रात योगदान आहे. === स्वातंत्र्यसैनिक === * स्वातंत्र्यवीर [[विनायक दामोदर सावरकर]] * [[अनंत कान्हेरे]] स्वातंत्र्यसैनिक आहे. * [[तात्या टोपे]] स्वातंत्र्यसैनिक आहे. * [[कृष्णाजी गोपाळ कर्वे]] स्वातंत्र्यसैनिक आहे. * [[दादासाहेब गायकवाड]] स्वातंत्र्यसैनिक आहे. === क्रीडा === * [[कविता राऊत]] आहे. (भारतीय ॲथलीट) * [[:en:Abhishek Raut|अभिषेक राऊत]] आहे. (भारतीय क्रिकेट खेळाडू) * [[:en:Anjana Thamke|अंजना ठमके]] आहे. (भारतीय ॲथलीट) * [[दत्तू भोकनळ]] (ॲथलीट) === संगणकतज्ज्ञ === [[सुनील खांडबहाले]] (भारतीय राजभाषा डिजिटल शब्दकोशकार)<ref>[https://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/19007448.cms "डिक्शनरीमॅन"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130321210455/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/19007448.cms |date=2013-03-21 }}''दै. महाराष्ट्र टाइम्स''</ref><ref>[https://www.khandbahale.com/ "भारतीय राजभाषा डिजिटल शब्दकोश"]''भारतीय राजभाषा डिजिटल शब्दकोश संकेतस्थळ''</ref> === गणितज्ज्ञ === * [[दत्तात्रय रामचंद्र कर्पेकर|दत्तात्रय रामचंद्र कर्पे]] ===आंतरराष्ट्रीय=== [[परिणीता दांडेकर]] (असोशिएट कोऑर्डीनेटर-'साऊथ एशिया नेटवर्क ऑन डॅम्स, रिव्हर अँड पीपल.’) == मीडिया == ===वर्तमानपत्र=== साप्ताहिक दिव्यसार्थी, गावकरी वृत्तपत्र, देशदूत वृत्तपत्र, दिव्य मराठी वृत्तपत्र, [[सकाळ (वृत्तपत्र)|पुढारी वृत्तपत्र, सकाळ वृत्तपत्र (वृत्तपत्र)]], [[लोकमत|लोकमत वृत्तपत्र]], [[महाराष्ट्र टाइम्स|महाराष्ट्र टाइम्स वृत्तपत्र]], [[लोकसत्ता|लोकसत्ता वृत्तपत्र]], [[दैनिक भास्कर|दैनिक भास्कर वृत्तपत्र]], नवभारत टाइम्स वृत्तपत्र, [[इंडियन एक्सप्रेस]] वृत्तपत्र, [[द टाइम्स ऑफ इंडिया|द टाइम्स ऑफ इंडिया वृत्तपत्र]], [[द इकॉनॉमिक टाइम्स|द इकॉनॉमिक टाइम्स वृत्तपत्र]], अशी विविध वर्तमानपत्रे नाशिकमध्ये मिळतात. गावकरी हे खास नाशिकमध्ये जन्माला आलेले वृत्तपत्र आहे. === नभोवाणी === सध्या नाशिकमधून चार एफ.एम. नभोवाणी केंद्रांचे प्रसारण होते आहे. रेडियो मिर्ची ९८.३ मेगाहर्ट्‌झ, रेड एफएम ९३.५, आकाशवाणी १०१.४, रेडिओ विश्वास ९०.८ मेगाहर्ट्‌झ. इ. ==नाशिकसंबंधी पुस्तके== * अध्यात्माचा अमरकोश नाशिक (अनंत मोहिते) == नाशिक चा विस्तार == प्रत्येक तालुक्याला आपली स्वतंत्र अशी ओळख आहे, इतिहास आहे, परंपरा आहेत. नाशिकमध्ये एकूण १५ तालुके आहेत,त्यांची नावे पुढीलप्रमाणे:- १) [[नाशिक]] २) [[मालेगाव]] ३) [[दिंडोरी]] ४) [[कळवण तालुका|कळवण]] ५) [[चांदवड]] ६) [[सुरगाणा]] ७) [[इगतपुरी]] ८) [[सिन्नर]] ९) [[देवळा]] १०) [[सटाणा तालुका|बागलाण]]/[[सटाणा]] ११) [[नांदगाव]] १२) [[येवला]] १३) [[निफाड]] १४) [[पेठ]] १५) [[त्र्यंबकेश्वर]] == नद्या व नाले == शहरातून वाहणाऱ्या गोदावरी आणि तिच्या उपनद्यांना येऊन मिळणारे अनेक नाले आहेत. त्यातील काहींचे प्रवाह आसपासच्या पावसाळी, भुयारी गटार योजनेच्या वाहिन्यांमध्ये जोडलेले आहेत. औद्योगिक क्षेत्रात सांडपाण्यासाठी गटारींचे जाळे आणि त्यावर प्रक्रिया करण्यासाठीचा केंद्राचा विषय प्रदीर्घ काळापासून रखडलेला आहे. * गंगापूर नाला : या नाल्याचा प्रवाह गंगापूर मलनिस्सारण केंद्राकडे वळविण्यात आला असून या केंद्राची १८ एमएलडी क्षमता आहे. * बारदान फाटा नाला * सोमेश्वर नालाद * आनंदवल्ली बंधाऱ्यात येऊन मिसणारा नाला * सुंदर नाला * लेंडी नाला * आसाराम बापू पुलालगतचा नाला * देवळाली कँप येथील नाला == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Nashik|{{लेखनाव}}}} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.com/maharashtra/travel/districts/nashik-district/ | title = नाशिक जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2014-02-13 | archive-date = 2014-09-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140920100119/http://www.marathimati.com/maharashtra/travel/districts/nashik-district/ | url-status = dead }} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा =http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/nasik/005%20History/001%20AncientPeriod.htm | title = नासिक गॅझेटियर: नाशकाचा इतिहास| भाषा = इंग्लिश}} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.cafenasik.com/ | title = नासिक | भाषा = इंग्लिश | access-date = 2012-04-02 | archive-date = 2012-04-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120407213236/http://www.cafenasik.com/ | url-status = dead }} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://nashikcity.co.in/ | title = नाशिकच्या बातम्या | भाषा = मराठी | access-date = 2016-03-18 | archive-date = 2016-11-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161106001658/http://nashikcity.co.in/ | url-status = dead }} * [http://7thtraveler.com/amazing-places-near-nashik/ Places To Visit Near Nashik] {{भूगोलावरील अपूर्ण लेख}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{विस्तार}} [[वर्ग:नाशिक]] [[वर्ग:नाशिक तालुका]] [[वर्ग:नाशिक जिल्हा]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील नदीकाठावरील गावे व शहरे]] 4zywzffvxnpxkb3vkf1h5x4r1fpij0e 0 13463 2677798 2410175 2026-04-06T09:25:51Z ~2026-21117-45 181843 2677798 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} {{माहितीचौकट अभिनेता | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = मधुरा वेलणकर | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = मधुरा वेलणकर | पूर्ण_नाव = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान =देवगड, सिंधुदुर्ग, महाराष्ट्र | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = | कार्यक्षेत्र = अभिनय | राष्ट्रीयत्व =[[भारतीय]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कारकीर्द_काळ = | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = [[सरीवर सरी (चित्रपट)|सरीवर सरी]]<BR/> [[गोजिरी]] <BR/> [[हापूस (चित्रपट)| हापूस]] | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = | पुरस्कार = | वडील_नाव = [[प्रदीप वेलणकर]] | आई_नाव = | बहिण_नाव = [[मीरा वेलणकर]] | पती_नाव = [[अभिजित साटम]] | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = }} '''मधुरा वेलणकर''' ही [[मराठी]] चित्रपटसृष्टीतील आघाडीची अभिनेत्री आहे. [[प्रदीप वेलणकर]] यांची ती कन्या आहे. ती अभिजीत साटम याची पत्नी व [[शिवाजी साटम]] याची सून आहे. या मधुराने 'मधुरंग' नावाचे एक पुस्तक लिहिले आहे. [[मधू कांबीकर]] यांच्या आत्मचरित्राचे नावही 'मधुरंग' आहे. ==मधुरा वेलणकर हिची भूमिका असलेले प्रमुख चित्रपट== * अखंड सौभ्याग्यवती * अधांतरी * अशाच एका बेटावर * उलाढाल * [[एक डाव धोबी पछाड(चित्रपट)|एक डाव धोबी पछाड]] * कॅनवास * [[खबरदार (चित्रपट)|खबरदार]] * गिलटी * गुमनाम है कोई (नाटक) * गोजिरी * जन गण मन * [[नॉट ओन्ली मिसेस राऊत(चित्रपट)|नॉट ओन्ली मिसेस राऊत]] * पाऊलवाट * [[मातीच्या चुली (चित्रपट)| मातीच्या चुली]] * मी अमृता बोलतेय * मेड इन चीन * रंगीबेरंगी * [[सरीवर सरी (चित्रपट)|सरीवर सरी]] * [[हापूस (चित्रपट)| हापूस]] * क्षणो क्षणी {{DEFAULTSORT:वेलणकर, मधुरा}} [[वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म]] 0zinnele0spxhqlyr6ggdfdtxzdamu4 2677799 2677798 2026-04-06T09:27:51Z ~2026-21117-45 181843 2677799 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} {{माहितीचौकट अभिनेता | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = मधुरा वेलणकर | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = मधुरा वेलणकर | पूर्ण_नाव = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान =देवगड, सिंधुदुर्ग, महाराष्ट्र | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = | कार्यक्षेत्र = अभिनय | राष्ट्रीयत्व =[[भारतीय]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कारकीर्द_काळ = | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = [[सरीवर सरी (चित्रपट)|सरीवर सरी]]<BR/> [[गोजिरी]] <BR/> [[हापूस (चित्रपट)| हापूस]] | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = | पुरस्कार = | वडील_नाव = [[प्रदीप वेलणकर]] | आई_नाव = | बहिण_नाव = मीरा वेलणकर | पती_नाव = [[अभिजित साटम]] | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = }} '''मधुरा वेलणकर''' ही [[मराठी]] चित्रपटसृष्टीतील आघाडीची अभिनेत्री आहे. [[प्रदीप वेलणकर]] यांची ती कन्या आहे. ती अभिजीत साटम याची पत्नी व [[शिवाजी साटम]] याची सून आहे. या मधुराने 'मधुरंग' नावाचे एक पुस्तक लिहिले आहे. [[मधू कांबीकर]] यांच्या आत्मचरित्राचे नावही 'मधुरंग' आहे. ==मधुरा वेलणकर हिची भूमिका असलेले प्रमुख चित्रपट== * अखंड सौभ्याग्यवती * अधांतरी * अशाच एका बेटावर * उलाढाल * [[एक डाव धोबी पछाड(चित्रपट)|एक डाव धोबी पछाड]] * कॅनवास * [[खबरदार (चित्रपट)|खबरदार]] * गिलटी * गुमनाम है कोई (नाटक) * गोजिरी * जन गण मन * [[नॉट ओन्ली मिसेस राऊत(चित्रपट)|नॉट ओन्ली मिसेस राऊत]] * पाऊलवाट * [[मातीच्या चुली (चित्रपट)| मातीच्या चुली]] * मी अमृता बोलतेय * मेड इन चीन * रंगीबेरंगी * [[सरीवर सरी (चित्रपट)|सरीवर सरी]] * [[हापूस (चित्रपट)| हापूस]] * क्षणो क्षणी {{DEFAULTSORT:वेलणकर, मधुरा}} [[वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म]] dz7o4vvwl4pnl0vqj8h783dm736ebp7 0 14071 2677677 2676765 2026-04-05T16:49:17Z ~2026-21026-94 181818 /* प्रसारित मालिका */ 2677677 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = झी मराठी |चित्र = Zee marathi logo 2025.jpg |चित्रसाईज = 200px |चित्रमाहिती = |चित्र२ = |चित्र२साईज = |चित्र२माहिती = |सुरुवात = १५ ऑगस्ट १९९९ |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = |मालक = [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] |ब्रीदवाक्य = मी मराठी, झी मराठी |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = १३५, कॉंटीनेंटल बिल्डींग, डॉ. ॲनी बेझंट मार्ग, [[वरळी]], [[मुंबई]], ४०००१८ |जुने नाव = अल्फा टीव्ही मराठी |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[झी युवा]], [[झी टॉकीज]], [[झी २४ तास]], [[झी वाजवा]], [[झी चित्रमंदिर]] |प्रसारण वेळ = संध्या. ६.३० ते रात्री ११ (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ = http://www.zeemarathi.com }} '''झी मराठी''' ही [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] समूहाच्या मालकीची भारतातील दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे. या वाहिनीची सुरुवात १५ ऑगस्ट १९९९ मध्ये झाली. २७ मार्च २००५ पर्यंत ही वाहिनी '''अल्फा टीव्ही मराठी''' या नावाने ओळखली जात होती. ही वाहिनी मराठी प्रेक्षकांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहे. या वाहिनीवर दैनंदिन मालिका आणि कथाबाह्य कार्यक्रम दाखवले जातात. '''झी मराठी एचडी''' वाहिनी ही २० नोव्हेंबर २०१६ रोजी सुरू झाली. महिन्याच्या रविवारी [[झी मराठी महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. == लोगो == [[चित्र:Zee Marathi 2025.svg|100px]] [[चित्र:Zee Marathi Official Logo.jpg|100px]] [[चित्र:Zeemarathi.gif|100px]] == माहिती == सुरुवातीला वाहिनीवर सोमवार ते शुक्रवार मालिका दाखवण्यात येत असे, पण १ जुलै २००७ पासून मालिका सोमवार ते शनिवार दाखवण्यास सुरुवात झाली. २४ जुलै २०१७ पासून झी मराठीने दुपारचा नवा प्राईम टाइम सुरू केला होता, परंतु त्यास लोकांचा प्रतिसाद न मिळाल्याने २५ नोव्हेंबर २०१७ रोजी हा प्राईम टाइम बंद करण्यात आला. १३ फेब्रुवारी २०२३ पासून "आपली दुपार, झी मराठी दुपार" नावाने पुन्हा दुपारी मालिका सुरू केल्या होत्या, पण कमी टीआरपी अभावी दुपारच्या मालिका २७ मे २०२३ रोजी बंद करण्यात आल्या. झी मराठी वाहिनीने ''[[जय मल्हार]]'' आणि ''[[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]]'' या मालिकांच्या एपिसोड्सवरून चित्रपट तयार केले आहेत. कोरोना महामारीमुळे इतिहासात पहिल्यांदाच झी मराठीचे दैनंदिन कार्यक्रम २७ मार्च २०२० ला बंद करण्यात आले, परंतु ८ जून २०२० पासून नवीन लाॅकडाऊन विशेष मालिका सुरू करण्यात आल्या. तसेच १३ जुलै २०२० पासून दैनंदिन कार्यक्रम दाखवण्यास सुरुवात झाली. त्यामुळेच त्यादिवशी मराठी मनोरंजनाच्या शुभारंभानिमित्त संपूर्ण महाराष्ट्रात उत्सव साजरा करण्याचे झी मराठीकडून आवाहन करण्यात आले होते. मुंबई पोलिसांना कामातून थोडी विश्रांती मिळावी म्हणून झी मराठी दरवर्षी '''स्वरतरंग''' हा कार्यक्रम आयोजित करत असे. एप्रिल २०१४ पासून झी मराठीने '''नक्षत्र''' या कार्यक्रमाद्वारे दर रविवारी मराठी रंगभूमीवरील अनेक प्रायोगिक आणि व्यावसायिक नाटके दाखवण्यास सुरुवात केली होती. त्यामुळे नक्षत्र कार्यक्रम अल्पावधीतच लोकप्रिय झाला. तसेच झी मराठीने ''[[नक्षत्रांचे देणे (कार्यक्रम)|नक्षत्रांचे देणे]]'' या कार्यक्रमातून जुन्या लोकप्रिय गायकांची गाणी सादर केली आहेत. ''[[मनोरंजनाचा अधिकमास]]'' याद्वारे झी मराठीतर्फे दरवर्षी मे अथवा ऑक्टोबर महिन्याच्या दर रविवारी मालिका प्रक्षेपित करण्यात येतात. झी मराठी वाहिनीने ''[[झी मराठी दिशा]]'' हे पहिले साप्ताहिक वृत्तपत्र ९ डिसेंबर २०१७ रोजी सुरू केले, पण काही कारणास्तव १२ ऑक्टोबर २०१९ रोजी हे साप्ताहिक बंद करण्यात आले. याबरोबरच '''खाली डोकं वर पाय''' (लहान मुलांसाठी उन्हाळी सुट्टीतील मासिक), '''सुखकर्ता''' (गणेशोत्सव विशेष मासिक) आणि '''उत्सव नात्यांचा''' (दिवाळी विशेष मासिक) ही वार्षिक मासिके सुरू केली होती. तसेच नोव्हेंबर २०१५ साली महिला सक्षमीकरणासाठी झी मराठी जागृती हा नवा उपक्रम सुरू केला. === ॲप्लिकेशन्स === झी मराठीने मोबाईल ॲप्स देखील सुरू केले आहेत. # झी मराठी ॲप (ओझी ॲप / [[झी फाईव्ह]] ॲप) # तुमचं आमचं जमलं ॲप # होम मिनिस्टर ॲप # किसान अभिमान ॲप # टॅलेंट ॲप === नाटक === झी मराठीने २०१८ पासून नाटकांची प्रस्तुती करण्यास सुरुवात केली. # [[हॅम्लेट]] # आरण्यक # नटसम्राट # अलबत्या गलबत्या # एका लग्नाची पुढची गोष्ट # तिला काही सांगायचंय! # इडियट्स # राजाला जावई हवा # कापूसकोंड्याची गोष्ट # झुंड # तीसरे बादशाह हम! # इब्लिस # नियम व अटी लागू == प्रसारित मालिका == === दररोज === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | २३ सप्टेंबर २०२४ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | संध्या. ६.३० वाजता | बंगाली मालिका कृष्णकोळी |- | १९ जानेवारी २०२६ | [[शुभ श्रावणी]] | संध्या. ७ वाजता | तेलुगू मालिका अम्मायी गारू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.३० वाजता | हिंदी मालिका बडे अच्छे लगते हैं |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[लक्ष्मी निवास]] | रात्री ८ वाजता | कन्नड मालिका लक्ष्मी निवासा |- | १६ मार्च २०२६ | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | रात्री ८.३० वाजता | तेलुगू मालिका वरुधिनी परिणायम |- | ३० जून २०२५ | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता | तेलुगू मालिका मुत्याला मुग्गू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | रात्री ९.३० वाजता | बंगाली मालिका जगद्धात्री |- | २ जून २०२५ | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १० वाजता | |- | १७ फेब्रुवारी २०२५ | [[तुला जपणार आहे]] | रात्री १०.३० वाजता | कन्नड मालिका ना निन्ना बिडलारे |} === कथाबाह्य कार्यक्रम === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! कथाबाह्य कार्यक्रम ! वेळ |- | ८ जून २०२० | [[वेध भविष्याचा]] | दररोज सकाळी ७ वाजता |- | ९ ऑगस्ट २०२५ | [[आम्ही सारे खवय्ये]] | सोम-शनि दुपारी २.३० वाजता |} === नव्या मालिका === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | {{TBA}} | इच्छाधारी नागीण | लवकरच... | हिंदी मालिका नागिन - वादों की अग्निपरीक्षा |- | १३ एप्रिल २०२६ | [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]] | दररोज रात्री ८ वाजता | तमिळ मालिका वीरा |} == जुन्या मालिका == # [[१०० डेझ (मालिका)|१०० डेझ]] # [[३६ गुणी जोडी]] # [[४०५ आनंदवन]] # [[अंकुर (मालिका)|अंकुर]] # [[अगं अगं सूनबाई काय म्हणता सासूबाई?]] # [[अग्गंबाई सासूबाई]] # [[अग्गंबाई सूनबाई]] # [[अजूनही चांदरात आहे]] # [[अधुरी एक कहाणी]] # [[अनुबंध (मालिका)|अनुबंध]] # [[अप्पी आमची कलेक्टर]] # [[अभिलाषा (मालिका)|अभिलाषा]] # [[अमरप्रेम (मालिका)|अमरप्रेम]] # [[अरुंधती (मालिका)|अरुंधती]] # [[अल्टी पल्टी सुमडीत कल्टी]] # [[अवंतिका (मालिका)|अवंतिका]] # [[अवघाचि संसार]] # [[असंभव (मालिका)|असंभव]] # [[असे हे कन्यादान]] # [[अस्मिता (मालिका)|अस्मिता]] # [[आभाळमाया]] # [[आभास हा]] # [[उंच माझा झोका]] # [[ऊन पाऊस (मालिका)|ऊन पाऊस]] # [[एक गाव भुताचा]] # [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] # [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] # [[एकाच ह्या जन्मी जणू]] # [[कळत नकळत (मालिका)|कळत नकळत]] # [[का रे दुरावा]] # [[काय घडलं त्या रात्री?]] # [[कारभारी लयभारी]] # [[काहे दिया परदेस]] # [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] # [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] # [[कॉन्स्टेबल कामना कामतेकर]] # [[खुलता कळी खुलेना]] # [[गाव गाता गजाली]] # [[गुंतता हृदय हे]] # [[ग्रहण (मालिका)|ग्रहण]] # [[घरात बसले सारे]] # [[घेतला वसा टाकू नको]] # [[चंद्रविलास]] # [[चूकभूल द्यावी घ्यावी]] # [[जगाची वारी लयभारी]] # [[जय मल्हार]] # [[जाऊ बाई गावात: न पाहिलेली मजा]] # [[जागो मोहन प्यारे]] # [[जाडूबाई जोरात]] # [[जावई विकत घेणे आहे]] # [[जुळून येती रेशीमगाठी]] # [[टोटल हुबलाक]] # [[डिस्कव्हर महाराष्ट्र]] # [[ती परत आलीये]] # [[तुझं माझं जमेना (मालिका)|तुझं माझं जमेना]] # [[तुझं माझं ब्रेकअप]] # [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] # [[तुझ्यात जीव रंगला]] # [[तुझ्याविना (मालिका)|तुझ्याविना]] # [[तुला पाहते रे]] # [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] # [[तू चाल पुढं]] # [[तू तिथे मी]] # [[तू तेव्हा तशी]] # [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] # [[दिल दोस्ती दुनियादारी]] # [[दिल दोस्ती दोबारा]] # [[दिल्या घरी तू सुखी राहा]] # [[देवमाणूस]] # [[देवमाणूस २]] # [[नकटीच्या लग्नाला यायचं हं]] # [[नवरी मिळे हिटलरला]] # [[नवा गडी नवं राज्य]] # [[नांदा सौख्य भरे]] # [[नाममात्र]] # [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] # [[पारू (मालिका)|पारू]] # [[पाहिले न मी तुला]] # [[पिंजरा (मालिका)|पिंजरा]] # [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] # [[प्रदक्षिणा (मालिका)|प्रदक्षिणा]] # [[बंधन (मालिका)|बंधन]] # [[बाजी (मालिका)|बाजी]] # [[भागो मोहन प्यारे]] # [[भाग्यलक्ष्मी (मालिका)|भाग्यलक्ष्मी]] # [[भाग्याची ही माहेरची साडी]] # [[मन उडु उडु झालं]] # [[मन झालं बाजिंद]] # [[मला सासू हवी]] # [[मस्त महाराष्ट्र]] # [[महाराष्ट्राची किचन क्वीन]] # [[माझा होशील ना]] # [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] # [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] # [[माझे पती सौभाग्यवती]] # [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] # [[मालवणी डेझ]] # [[मिसेस मुख्यमंत्री]] # [[यशोदा - गोष्ट श्यामच्या आईची]] # [[या सुखांनो या]] # [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] # [[रात्रीस खेळ चाले]] # [[रात्रीस खेळ चाले २]] # [[रात्रीस खेळ चाले ३]] # [[राधा ही बावरी]] # [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] # [[लक्ष्मणरेषा (मालिका)|लक्ष्मणरेषा]] # [[लग्नाची वाईफ वेडिंगची बायकू]] # [[लज्जा (मालिका)|लज्जा]] # [[लाखात एक आमचा दादा]] # [[लागिरं झालं जी]] # [[लाडाची मी लेक गं!]] # [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] # [[वहिनीसाहेब]] # [[वादळवाट]] # [[वारस (मालिका)|वारस]] # [[शिवा (मालिका)|शिवा]] # [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] # [[शेजारी शेजारी पक्के शेजारी]] # [[श्रीयुत गंगाधर टिपरे]] # [[सत्यवान सावित्री (मालिका)|सत्यवान सावित्री]] # [[साडे माडे तीन (मालिका)|साडे माडे तीन]] # [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] # [[सारं काही तिच्यासाठी]] # [[सावित्री (मालिका)|सावित्री]] # [[साहेब बीबी आणि मी]] # [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] # [[हम तो तेरे आशिक है]] # [[हृदयी प्रीत जागते]] # [[होणार सून मी ह्या घरची]] # अग्निपरीक्षा # आक्रित # अल्फा स्कॉलर्स # अल्फा बातम्या # आमच्यासारखे आम्हीच # आकाश पेलताना # आम्ही ट्रॅव्हलकर # आमने सामने # अर्थ # अभियान # असा मी तसा मी # बुक शेल्फ # बुवा आला # बोल बाप्पा # भटकंती # चक्रव्यूह एक संघर्ष # कॉमेडी डॉट कॉम # क्रिकेट क्लब # शेफ व्हर्सेस फ्रीज # डार्लिंग डार्लिंग # दे धमाल # डिटेक्टिव्ह जय राम # दिलखुलास # दुहेरी # दुनियादारी # एक हा असा धागा सुखाचा # एका श्वासाचे अंतर # गहिरे पाणी # घडलंय बिघडलंय # गुडमॉर्निंग महाराष्ट्र # गीतरामायण # हा कार्यक्रम बघू नका! # हसा चकट फू # हाऊसफुल्ल # होम स्वीट होम # इंद्रधनुष्य # जगावेगळी # जल्लोष गणरायाचा # जिभेला काही हाड # जोडी नं.१ # कथाकथी # खरंच माझं चुकलं का? # किनारा # कोपरखळी # क्या बात है! # मानसी तुमच्या घरी # मेघ दाटले # मिसाळ # मिशा # मृण्मयी # मुंबई पोलीस # नमस्कार अल्फा # नायक # नुपूर # पतंजलि योग # पाऊस येता येता # पेशवाई # पिंपळपान # पोलीस फाईल्स # प्रपंच # राम राम महाराष्ट्र # रिमझिम # रेशीमगाठी # ऋणानुबंध # साईबाबा # सांजभूल # सूरताल # सौदामिनी # शॉपिंग शॉपिंग # श्रावणसरी # थरार # तुंबाडचे खोत # युनिट ९ # वाजवू का? # व्यक्ती आणि वल्ली # वस्त्रहरण # युवा # झी न्यूझ मराठी # झाले मोकळे आकाश # झुंज === अनुवादित मालिका === # [[झाशीची राणी (मालिका)|झाशीची राणी]] # [[जय भीम: एका महानायकाची गाथा]] == कथाबाह्य कार्यक्रम == # [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] # [[सा रे ग म प]] (११ पर्वे) # [[चला हवा येऊ द्या]] (१० पर्वे) # [[फू बाई फू]] (९ पर्वे) # [[एका पेक्षा एक]] (७ पर्वे) # [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] (४ पर्वे) # [[खुपते तिथे गुप्ते]] (३ पर्वे) # [[डान्स महाराष्ट्र डान्स]] (३ पर्वे) # [[तुफान आलंया]] (३ पर्वे) # [[किचन कल्लाकार]] (२ पर्वे) # [[बँड बाजा वरात]] (२ पर्वे) # [[मराठी पाऊल पडते पुढे]] (२ पर्वे) # [[महाराष्ट्राचा सुपरस्टार]] (२ पर्वे) # [[हप्ता बंद]] (२ पर्वे) # [[हास्यसम्राट]] (२ पर्वे) # [[ड्रामा जुनिअर्स]] # [[चल भावा सिटीत]] # [[जाऊ बाई गावात]] # [[अळी मिळी गुपचिळी]] # [[कानाला खडा]] # [[झिंग झिंग झिंगाट]] # [[डब्बा गुल]] # [[डान्सिंग क्वीन (मराठी कार्यक्रम)|डान्सिंग क्वीन]] # [[तुमचं आमचं जमलं]] # [[बस बाई बस]] # [[मधली सुट्टी (मालिका)|मधली सुट्टी]] # [[मधु इथे अन् चंद्र तिथे (मालिका)|मधु इथे अन् चंद्र तिथे]] # [[महा मिनिस्टर]] # [[महाराष्ट्राची लोकधारा]] # [[याला जीवन ऐसे नाव (मालिका)|याला जीवन ऐसे नाव]] # [[हे तर काहीच नाय]] # [[अवघा रंग एक झाला]] == रिॲलिटी शो == झी मराठीने रिॲलिटी शो ही संकल्पना मराठी वाहिनीवर पहिल्यांदा आणली आणि अल्पावधीतच प्रेक्षकांनी तिला डोक्यावर घेतले. या वाहिनीने आतापर्यंत अनेक रिॲलिटी शोजची यशस्वी पर्वे सादर केली आहेत. === चला हवा येऊ द्या === {{मुख्य|चला हवा येऊ द्या}} [[निलेश साबळे]], [[भालचंद्र कदम]], [[सागर कारंडे]], [[श्रेया बुगडे]], [[कुशल बद्रिके]], [[भारत गणेशपुरे]] आणि तुषार देवल यांनी मिळून सुरू केलेला हा कार्यक्रम आहे. याबरोबरच [[योगेश शिरसाट]], [[अंकुर वाढवे]], स्नेहल शिदम, अरविंद जगताप हे सहकलाकार असून रमेश वाणी, [[विनीत भोंडे]], शशिकांत केरकर, [[मानसी नाईक]], संदीप रेडकर यांनी देखील यात काम केलेले आहे. या कार्यक्रमाचे सुद्धा अनेक पर्वे सादर झाली आहेत. महाराष्ट्र दौरा, भारत दौरा, विश्व दौरा, होऊ दे व्हायरल, शेलिब्रिटी पॅटर्न, उत्सव हास्याचा, लेडीज जिंदाबाद, वऱ्हाड निघालंय अमेरिकेला, लहान तोंडी मोठा घास ही ती पर्वे आहेत. हा कार्यक्रम नाटक, चित्रपट, मालिका यांना प्रोत्साहित करण्याचे काम करतो. === फू बाई फू === {{मुख्य|फू बाई फू}} फू बाई फू हा झी मराठीवरील काॅमेडी शो आहे. याची ९ पर्वे सादर झाली. यात धूमधडाका, नया है यह, काॅमेडीचं आधारकार्ड, टोल फ्री कॉमेडी, जिथे असाल तिथे हसाल इत्यादी पर्वे होती. [[निलेश साबळे]], [[वैदेही परशुरामी]], [[सई ताम्हणकर]] हे सूत्रसंचालक आणि [[अश्विनी काळसेकर]], [[उमेश कामत]], [[निर्मिती सावंत]], [[महेश कोठारे]], [[रेणुका शहाणे]] व [[स्वप्नील जोशी]] या सर्वांनी परीक्षकांचे काम केले आहे. === एका पेक्षा एक === {{मुख्य|एका पेक्षा एक}} एका पेक्षा एक हा [[सचिन पिळगांवकर]] यांची निर्मिती असलेला नृत्याचा कार्यक्रम आहे. याची एकूण ७ पर्वे सादर झाली होती ज्यात अप्सरा आली हे पर्व‌ विशेष गाजले. या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन [[आदेश बांदेकर]], [[पुष्कर श्रोत्री]] यांनी केले असून [[सचिन पिळगांवकर]] महागुरू होते. === सा रे ग म प === {{मुख्य|सा रे ग म प}} सा रे ग म प या कार्यक्रमाने तब्बल १४ पर्वे सादर केली. यामध्ये वेगवेगळी पर्व ठेवले गेले. [[पल्लवी जोशी]] हिने सूत्र संचालनाचे काम केले. त्याची संक्षिप्त माहिती पुढीलप्रमाणे:- * स्वप्न स्वरांचे : यामध्ये १८ ते २५ या वयोगटातील स्पर्धकांचा समावेश होता. हे सारेगमपचे पहिले पर्व होते. या पर्वाचा विजेता महागायक पदाचा मान कोल्हापूरचा [[अभिजीत कोसंबी]] याला मिळाला. त्यानंतरच्या पर्वाची विजेती महागायिका पदाचा मान जळगावची वैशाली भैसने-माडे हिला मिळाला. अशाचप्रकारे [[ऊर्मिला धनगर]] ही देखील विजेती होती. या पर्वांचे परीक्षक गायिका [[देवकी पंडित]], रॉकस्टार [[अवधूत गुप्ते]], संगीतकार [[अजय-अतुल]] इत्यादी दिग्गज व्यक्तींनी भूषवले. * स्वप्न स्वरांचे ४०+ : या कार्यक्रमामध्ये वय वर्ष ४० वर्षे व त्या पुढील वयाच्या स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या कार्यक्रमाच्या विजेता जोडीचा मान संगिता चितळे व यज्ञेश्वर लिंबेकर यांना तर उपविजेता जोडीचा मान मिरजचे गायक महेश मुतालिक व मुंबईच्या अनुजा वर्तक यांना मिळाला. * लिटील चॅम्प्स : या पर्वामध्ये लहानग्यांनी आपल्या सुरांनी जगाला मोहून टाकले. ६ ते १५ वयोगटातील स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या पर्वाला केवळ महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर संपूर्ण जगातील प्रेक्षकांनी डोक्यावर घेतले. या कार्यक्रमातील एका भागाला [[लता मंगेशकर]] यांनी उपस्थिती लावून सर्व स्पर्धकांना आशीर्वाद दिला. याशिवाय इतर अनेक दिग्गज गायकांनी लहानग्यांना शाबासकीची थाप दिली. लिटील चॅम्प्सच्या पहिल्या पर्वाने मराठी संगीत विश्वाला पंचरत्न बहाल केले. पंचरत्न म्हणजे * अलिबागची लिटिल मॉनिटर [[मुग्धा वैशंपायन]] * आळंदीची लिटिल मास्टर कार्तिकी गायकवाड * लातूरचा म्युझिक डायरेक्टर [[रोहित राऊत]] * पुण्याची ॲंग्री यंगगर्ल [[आर्या आंबेकर]] * रत्‍नागिरीचा उकडीचा मोदक [[प्रथमेश लघाटे]] या कार्यक्रमातूनच घराघरांत पोहोचलेल्या [[केतकी माटेगांवकर]]ने संगीताबरोबरच मराठी चित्रपटांद्वारे प्रेक्षकांची मने जिंकली. गायिका [[वैशाली सामंत]] व गायक-संगीतकार [[अवधूत गुप्ते]] या पर्वाचे परीक्षक होते. यासोबतच "सा रे ग म प"ने अनेक यशस्वी पर्वं प्रस्तुत केली. त्यामध्ये महाराष्ट्राचा आजचा आवाज, स्वप्न स्वरांचे सूर ताऱ्यांचे, पर्व नव्हे गर्व, सूर नव्या युगाचा, घे पंगा कर दंगा, इत्यादी पर्वांचा समावेश होता. सर्वच पर्वांना प्रेक्षकांनी प्रचंड प्रतिसाद दिला. झी मराठीने "सा रे ग म प" द्वारे मराठी संगीताला एका वेगळ्या उंचीवर नेले आहे. == पुरस्कार सोहळे == {| class="wikitable" !वर्ष !पुरस्कार !संदर्भ |- |२००० – चालू |''झी चित्र गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2019-04-03|title=झी गौरव पुरस्कारात यांनी मारली बाजी, वाचा संपूर्ण यादी|url=https://www.lokmat.com/marathi-cinema/zee-marathi-gaurav-awards-2019-winners/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२००४ – चालू |''[[झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार]]'' |<ref>{{Cite web|date=2019-10-12|url=https://www.lokmat.com/television/agabai-sasubai-and-ratris-khel-chale-2-receives-maximum-awards-zee-marathi-awards-2019/|title=या मालिकेने मारली झी मराठी अवॉर्ड्समध्ये बाजी, नुकतीच सुरु झालीये ही मालिका|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२०१३ – २०२४ |''उंच माझा झोका पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2017-08-22|title=स्त्री कर्तृत्वाचा सन्मान ‘उंच माझा झोका पुरस्कार’|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/1534718/zee-marathi-unch-maza-zoka-awards/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकसत्ता]]}}</ref> |- |२०१५ – चालू |''झी नाट्य गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=दिमाखदार सोहळ्यात संपन्न झाला 'झी नाट्य गौरव पुरस्कार'|url=https://zeenews.india.com/marathi/entertainment/zee-natya-gaurav-puraskar-2020/534751|access-date=2021-07-20|website=[[झी २४ तास]]}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:झी प्रादेशिक वाहिन्या]] [[वर्ग:झी मराठी]] 9pp7dfjh3olvpcdao2ooxaxptd7crbj 0 14936 2677769 2674748 2026-04-06T07:23:33Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677769 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट नियतकालिक | नाव = फेमिना | चित्र संचिका = | चित्र रुंदी = | चित्रवर्णन = | प्रकार = पाक्षिक | विषय = महिलाविषयक | भाषा = [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]] | संपादक = | संपादक पदनाम = | माजी संपादक = | पत्रकारवर्ग = | खप = मर्यादित | प्रकाशक = | सशुल्क खप = | निःशुल्क खप = | एकूण खप = | स्थापना = | पहिल्या अंकाचा दिनांक = | अंतिम अंकाचा दिनांक = | अंतिम अंकक्रमांक = | कंपनी = टाइम्स वृत्तसमूह | देश = [[भारत]] | मुख्यालय शहर = [[मुंबई]] | संकेतस्थळ = | issn = }} '''फेमिना''' हे [[टाइम्स वृत्तसमूह|टाइम्स वृत्तसमूहाचे]] महिलाविषयक नियतकालिक आहे. [[फेमिना मिस इंडिया|मिस इंडिया]] या स्पर्धेचे आयोजन हेच नियतकालिक करते. == संपादक == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" width="80%" |- ! संपादक !! कार्यकाळ !! महत्त्वाच्या घटना आणि वैशिष्ट्ये |- | डॉ. [[फिलिस ग्रॅफन]] || १९५९ – १९६३ || फेमिना मासिकाची स्थापना आणि पहिल्या संपादिका. भारतातील आधुनिक महिलांच्या प्रश्नांना वाचा फोडण्यास सुरुवात केली. |- | [[विमला पाटील]] || १९७३ – १९९३ || [[फेमिना मिस इंडिया]] स्पर्धेचे यशस्वी आयोजन आणि ब्रँडिंग. त्यांच्या काळात मासिकाने राष्ट्रीय स्तरावर मोठी लोकप्रियता मिळवली.<ref>{{cite web |title=Vimla Patil and her journey with Femina |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/the-woman-of-substance/article2612345.ece |work=The Hindu |access-date=मार्च २३, २०२६}}</ref> |- | [[सात्तव्या करुणानिधी]] || १९९३ – १९९६ || १९९४ मध्ये [[सुष्मिता सेन]] ([[मिस युनिव्हर्स]]) आणि [[ऐश्वर्या राय]] ([[मिस वर्ल्ड]]) यांच्या ऐतिहासिक विजयानंतर भारतीय सौंदर्य उद्योगाला नवी दिशा मिळाली. |- | [[सत्या शरण]] || १९९६ – २००५ || मासिकात साहित्य, कला आणि संस्कृती या विषयांचा अधिक समावेश केला. अनेक नवीन लेखकांना व्यासपीठ मिळवून दिले.<ref>{{cite news |title=Sathya Saran's tenure at Femina |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/sathya-saran-on-her-life-as-an-editor/articleshow/7890123.cms |work=The Times of India |access-date=मार्च २३, २०२६}}</ref> |- | [[एमी फर्नांडिस]] || २००५ – २००७ || मासिकाच्या मांडणीत आधुनिक बदल केले आणि जागतिक फॅशन कलांवर लक्ष केंद्रित केले. |- | [[तान्या चैतन्य]] || २००७ – २०२१ || फेमिनाचे डिजिटल रूपांतर आणि सोशल मीडियावरील उपस्थिती वाढवली. प्रादेशिक भाषांमधील (उदा. फेमिना हिंदी, तमिळ, बंगाली) आवृत्त्यांचा विस्तार केला.<ref>{{cite web |title=Tanya Chaitanya steps down as Femina Editor |url=https://www.exchange4media.com/media-print-news/tanya-chaitanya-steps-down-as-editor-of-femina-108234.html |work=Exchange4Media |access-date=मार्च २३, २०२६}}</ref> |- | [[अंबाली रॉय]] || २०२१ – २०२३ || [[कोव्हिड-१९]] नंतरच्या काळात महिलांच्या मानसिक आरोग्य आणि करिअर या विषयांवर विशेष भर दिला. |- | [[दिपक लुबाना]] || २०२३ – २०२४ || मासिकाच्या संपादकीय धोरणात नाविन्यपूर्ण बदल आणि युवा पिढीसाठी विशेष विभागांची सुरुवात केली. |- | [[कोमल शर्मा]] || २०२४ – सध्या || सध्याच्या संपादिका म्हणून फॅशन, जीवनशैली आणि महिला सक्षमीकरण या विषयांवर काम करत आहेत.<ref>{{cite news |title=Komal Sharma appointed as Editor of Femina |url=https://www.afaqs.com/news/media/komal-sharma-joins-worldwide-media-as-editor-femina |work=Afaqs |access-date=मार्च २३, २०२६ }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ==बाह्य दुवे== * [http://www.femina.in/ फेमिना इंडिया संकेतस्थळ] [[वर्ग:भारतामधील नियतकालिके]] [[वर्ग:इंग्लिश भाषेमधील नियतकालिके]] s3f1y6wop2vsca4r9kep8b94bs6fr3z 0 15070 2677656 2677644 2026-04-05T14:27:00Z ~2026-20948-77 181815 /* वातानुकूलित */ 2677656 wikitext text/x-wiki '''पश्चिम''' हा [[मुंबई उपनगरी रेल्वे]]च्या तीन प्रमुख मार्गांपैकी एक आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवला जाणारा हा मार्ग दक्षिण [[मुंबई]]मधील [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]]पासून सुरू होतो व मुंबई बेटाच्या पश्चिम भागातून धावतो. मुंबईची पश्चिम उपनगरे जोडणारा हा मार्ग [[भाईंदर]], [[वसई]], [[विरार]] इत्यादी महत्त्वाच्या शहरांमधून धावतो. अनेक वर्षे [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]] ते [[विरार रेल्वे स्थानक|विरार]] दरम्यान सेवा पुरवणाऱ्या पश्चिम मार्गाची सेवा १६ एप्रिल २०१३ पासून [[डहाणू रोड रेल्वे स्थानक|डहाणू रोड]]पर्यंत वाढवण्यात आली. [[चित्र:ChurchGateStation.jpg|250px|इवलेसे|चर्चगेट हे पश्चिम मार्गाचे दक्षिण मुंबईमधील टर्मिनस आहे.]] [[चित्र:Mumbai Train.JPG|250px|इवलेसे|नव्या लोकल गाड्या]] {{मुंबई उपनगरी रेल्वे पश्चिम मार्ग नकाशा}} [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]], [[प्रभादेवी रेल्वे स्थानक|प्रभादेवी]] आणि [[माटुंगा रोड रेल्वे स्थानक|माटुंगा रोड]] येथे पश्चिम व [[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य]] दोन्ही मार्ग असल्यामुळे मार्ग बदलणे शक्य होते. तसेच [[माहिम जंक्शन रेल्वे स्थानक|माहिम]] ते [[गोरेगाव रेल्वे स्थानक|गोरेगाव]] दरम्यान कोणत्याही स्थानकावरून [[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर]] मार्गाद्वारे [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]]पर्यंत प्रवासाची सोय उपलब्ध आहे. [[वसई रोड रेल्वे स्थानक|वसई रोड]] येथेसुद्धा [[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]]ची जोड आहे. ==स्थानके== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! क्रमांक ! स्थानक नाव ! स्थानक कोड ! जोडमार्ग |- |१||'''{{rws|चर्चगेट}}'''|| C / CH || |- |२||{{rws|मरीन लाइन्स}}|||| |- |३||{{rws|चर्नी रोड}}|||| |- |४||{{rws|ग्रँट रोड}}|||| |- |५||'''{{rws|मुंबई सेंट्रल}}'''|| BCL || |- |६||{{rws|महालक्ष्मी}}|||| |- |७||{{rws|लोअर परळ}}|||| |- |८||{{rws|प्रभादेवी}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |९||'''{{rws|दादर}}'''|| D ||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |१०||{{rws|माटुंगा रोड}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |११||{{rws|माहिम जंक्शन}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१२||'''{{rws|वांद्रे}}'''|| B ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१३||{{rws|खार रोड}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१४||{{rws|सांताक्रुझ}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१५||{{rws|विलेपार्ले}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१६||'''{{rws|अंधेरी}}'''|| A / AD ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१७||{{rws|जोगेश्वरी}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१८||{{rws|राम मंदिर}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१९||'''{{rws|गोरेगाव}}'''|| GO ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |२०||{{rws|मालाड}}|| M || |- |२१||{{rws|कांदिवली}}|||| |- |२२||'''{{rws|बोरीवली}}'''|| BO || |- |२३||{{rws|दहिसर}}|||| |- |२४||{{rws|मीरा रोड}}|||| |- |२५||'''{{rws|भाईंदर}}'''|| BY || |- |२६||{{rws|नायगाव}}|||| |- |२७||'''{{rws|वसई रोड}}'''|| BS ||[[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]] |- |२८||{{rws|नालासोपारा}}|| NS || |- |२९||'''{{rws|विरार}}'''|| V || |- |३०||{{rws|वैतरणा}}|||| |- |३१||{{rws|सफाळे}}|||| |- |३२||{{rws|केळवे रोड}}|||| |- |३३||'''{{rws|पालघर}}'''|||| |- |३४||{{rws|उमरोळी}}|||| |- |३५||'''{{rws|बोईसर}}'''|||| |- |३६||{{rws|वाणगाव}}|||| |- |३७||'''{{rws|डहाणू रोड}}'''|| DN || |- |३८||{{rws|घोलवड}}|||| |- |३९||{{rws|बोर्डी रोड}}|||| |} == वातानुकूलित == {| class="wikitable" |+फेऱ्या आणि सुरुवात |- | style="background:gray"|१३ |२५ डिसेंबर २०१७ पासून |- | style="background:pink"|८ |२२ नोव्हेंबर २०२१ पासून |- | style="background:brown"|१२ |१६ मे २०२२ पासून |- | style="background:teal"|८+८ |२० जून आणि ८ ऑगस्ट २०२२ पासून |- | style="background:aqua"|१५ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:green"|१६ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:violet"|१६ |६ नोव्हेंबर २०२३ पासून |- | style="background:crimson"|१३ |२७ नोव्हेंबर २०२४ पासून |- | style="background:orange"|१२ |२६ जानेवारी २०२६ पासून |- | style="background:yellow"|१२ |१९ फेब्रुवारी २०२६ पासून |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| बोरीवली / अंधेरी / वांद्रे / चर्चगेट कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:pink" | १ || ९४००२/४ || ४:०० || नालासोपारा || ५:३६ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:violet" | २ || ९४००६ || ४:५० || नालासोपारा || ६:२९ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:orange" | ३ || ९४११० || ५:१४ || गोरेगाव || ६:११ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:yellow" | ४ || ९४१२२ || ५:४५ || बोरीवली || ६:५१ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:orange" | rowspan="2"| ५ || ९४११२ || ७:२५ || बोरीवली || ८:२० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ६ || ९४१२४ || ८:०६ || बोरीवली || ९:११ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| ७ || ९४०२२ || ८:२४ || भाईंदर || ९:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | ८ || ९४०२४ || ८:३३ || विरार || १०:२० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:orange" | rowspan="2"| ९ || ९४११४ || १०:०८ || विरार || ११:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | १० || ९४१२६ || १०:११ || गोरेगाव || ११:०९ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| ११ || ९४०४२ || ११:०० || विरार || १२:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' दहिसर पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | १२ || ९४०४० || ११:३५ || बोरीवली || १२:४० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:orange" | rowspan="2"| १३ || ९४११६ || १२:४४ || भाईंदर || १३:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | १४ || ९४०५२ || १३:५५ || बोरीवली || १५:०० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| १५ || ९४०५८ || १४:०५ || विरार || १५:२८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | १६ || ९४०६० || १५:०० || विरार || १५:३६ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:orange" | rowspan="2"| १७ || ९४११८ || १५:४५ || विरार || १७:०९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:crimson" | rowspan="2"| १८ || ९४११८ || १६:१८ || बोरीवली || १७:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | rowspan="2"| १९ || ९४०७० || १६:४५ || भाईंदर || १७:१५ || अंधेरी || जलद |- | colspan="6"| बोरीवली ते अंधेरी दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:yellow" | २० || ९४१२८ || १७:२७ || बोरीवली || १८:३५ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २१ || ९४०८० || १८:०८ || बोरीवली || १८:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | २२ || ९४०८८ || १८:३० || विरार || १९:४४ || वांद्रे || मंदगती |- style="background:orange" | २३ || ९४१२० || १९:०६ || गोरेगाव || २०:०१ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:yellow" | २४ || ९४१३० || २०:२० || भाईंदर || २०:५९ || अंधेरी || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २५ || ९४०९८ || २०:२९ || विरार || २१:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| २६ || ९४१०८ || २१:१५ || भाईंदर || २२:२१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | २७ || ९४१३२ || २२:२० || वसई रोड || २२:४६ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | २८ || ९४१०४ || २२:५६ || भाईंदर || २३:११ || बोरीवली || मंदगती |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| मुंबई सेंट्रल / गोरेगाव / बोरीवली / भाईंदर / वसई रोड / विरार कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:brown" | १ || ९४००१ || ५:०७ || बोरीवली || ५:४५ || विरार || मंदगती |- style="background:green" | २ || ९४००३ || ५:३५ || महालक्ष्मी || ६:३० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | ३ || ९४००५ || ५:४० || चर्चगेट || ६:४५ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:orange" | ४ || ९४१११ || ६:१४ || चर्चगेट || ७:१९ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | ५ || ९४००९ || ६:३५ || चर्चगेट || ७:४१ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:gray" | ६ || ९४१०७ || ६:३९ || महालक्ष्मी || ७:३४ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:yellow" | ७ || ९४१२३ || ६:५५ || चर्चगेट || ८:०० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:crimson" | ८ || ९४०११ || ६:५७ || महालक्ष्मी || ८:२३ || विरार || मंदगती |- style="background:aqua" | rowspan="2"| ९ || ९४००७ || ७:२७ || भाईंदर || ७:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| भाईंदर ते विरार दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:gray" | rowspan="2"| १० || ९४१०९ || ७:३७ || बोरीवली || ७:५२ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| बोरीवली ते भाईंदर दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:orange" | rowspan="2"| ११ || ९४११३ || ८:२७ || चर्चगेट || ९:५१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | १२ || ९४१२५ || ९:१४ || चर्चगेट || १०:०७ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| १३ || ९४०२७ || ९:३० || चर्चगेट || १०:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | १४ || ९४०२९ || १०:२४ || चर्चगेट || ११:३१ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:yellow" | १५ || ९४१२७ || ११:१२ || चर्चगेट || ११:२२ || मुंबई सेंट्रल || मंदगती |- style="background:orange" | rowspan="2"| १६ || ९४११५ || ११:३० || चर्चगेट || १२:३१ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| १७ || ९४०४५ || १२:३४ || चर्चगेट || १३:५९ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | १८ || ९४०४७ || १२:४५ || चर्चगेट || १३:५० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:green" | १९ || ९४०४९ || १३:०८ || चर्चगेट || १४:५२ || विरार || मंदगती |- style="background:orange" | २० || ९४११७ || १३:५२ || चर्चगेट || १५:३६ || विरार || मंदगती |- style="background:crimson" | २१ || ९४०५९ || १५:०५ || चर्चगेट || १६:१३ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| २२ || ९४०६५ || १५:३२ || चर्चगेट || १६:३५ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २३ || ९४०५७ || १५:४४ || बोरीवली || १६:२५ || विरार || मंदगती |- style="background:yellow" | २४ || ९४१२९ || १६:३० || महालक्ष्मी || १७:२३ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २५ || ९४०७३ || १७:१५ || चर्चगेट || १८:०२ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:gray" | rowspan="2"| २६ || ९४०७२ || १७:२५ || अंधेरी || १८:२० || विरार || जलद |- | colspan="6"| अंधेरी ते बोरीवली दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:orange" | २७ || ९४११९ || १७:५७ || चर्चगेट || १८:५१ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:yellow" | २८ || ९४१३१ || १८:३८ || चर्चगेट || २०:०३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २९ || ९४०८३ || १९:०० || चर्चगेट || २०:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | ३० || ९४०८७ || १९:५२ || वांद्रे || २०:४३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:orange" | ३१ || ९४१२१ || २०:०७ || चर्चगेट || २१:०२ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:yellow" | ३२ || ९४१३३ || २१:०८ || अंधेरी || २१:५८ || वसई रोड || मंदगती |- style="background:violet" | ३३ || ९४०९७ || २१:२३ || चर्चगेट || २२:४३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३४ || ९४१०१ || २१:५७ || चर्चगेट || २३:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | ३५ || ९४१०३ || २३:१९ || बोरीवली || २३:५६ || विरार || मंदगती |} [[वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वेमार्ग]] [[वर्ग:पश्चिम रेल्वे]] 2xm49vypo8esxyzywnmnyusm2o5hy2h 2677688 2677656 2026-04-05T17:38:16Z ~2026-21112-42 181819 /* वातानुकूलित */ 2677688 wikitext text/x-wiki '''पश्चिम''' हा [[मुंबई उपनगरी रेल्वे]]च्या तीन प्रमुख मार्गांपैकी एक आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवला जाणारा हा मार्ग दक्षिण [[मुंबई]]मधील [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]]पासून सुरू होतो व मुंबई बेटाच्या पश्चिम भागातून धावतो. मुंबईची पश्चिम उपनगरे जोडणारा हा मार्ग [[भाईंदर]], [[वसई]], [[विरार]] इत्यादी महत्त्वाच्या शहरांमधून धावतो. अनेक वर्षे [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]] ते [[विरार रेल्वे स्थानक|विरार]] दरम्यान सेवा पुरवणाऱ्या पश्चिम मार्गाची सेवा १६ एप्रिल २०१३ पासून [[डहाणू रोड रेल्वे स्थानक|डहाणू रोड]]पर्यंत वाढवण्यात आली. [[चित्र:ChurchGateStation.jpg|250px|इवलेसे|चर्चगेट हे पश्चिम मार्गाचे दक्षिण मुंबईमधील टर्मिनस आहे.]] [[चित्र:Mumbai Train.JPG|250px|इवलेसे|नव्या लोकल गाड्या]] {{मुंबई उपनगरी रेल्वे पश्चिम मार्ग नकाशा}} [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]], [[प्रभादेवी रेल्वे स्थानक|प्रभादेवी]] आणि [[माटुंगा रोड रेल्वे स्थानक|माटुंगा रोड]] येथे पश्चिम व [[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य]] दोन्ही मार्ग असल्यामुळे मार्ग बदलणे शक्य होते. तसेच [[माहिम जंक्शन रेल्वे स्थानक|माहिम]] ते [[गोरेगाव रेल्वे स्थानक|गोरेगाव]] दरम्यान कोणत्याही स्थानकावरून [[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर]] मार्गाद्वारे [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]]पर्यंत प्रवासाची सोय उपलब्ध आहे. [[वसई रोड रेल्वे स्थानक|वसई रोड]] येथेसुद्धा [[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]]ची जोड आहे. ==स्थानके== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! क्रमांक ! स्थानक नाव ! स्थानक कोड ! जोडमार्ग |- |१||'''{{rws|चर्चगेट}}'''|| C / CH || |- |२||{{rws|मरीन लाइन्स}}|||| |- |३||{{rws|चर्नी रोड}}|||| |- |४||{{rws|ग्रँट रोड}}|||| |- |५||'''{{rws|मुंबई सेंट्रल}}'''|| BCL || |- |६||{{rws|महालक्ष्मी}}|||| |- |७||{{rws|लोअर परळ}}|||| |- |८||{{rws|प्रभादेवी}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |९||'''{{rws|दादर}}'''|| D ||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |१०||{{rws|माटुंगा रोड}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |११||{{rws|माहिम जंक्शन}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१२||'''{{rws|वांद्रे}}'''|| B ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१३||{{rws|खार रोड}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१४||{{rws|सांताक्रुझ}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१५||{{rws|विलेपार्ले}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१६||'''{{rws|अंधेरी}}'''|| A / AD ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१७||{{rws|जोगेश्वरी}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१८||{{rws|राम मंदिर}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१९||'''{{rws|गोरेगाव}}'''|| GO ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |२०||{{rws|मालाड}}|| M || |- |२१||{{rws|कांदिवली}}|||| |- |२२||'''{{rws|बोरीवली}}'''|| BO || |- |२३||{{rws|दहिसर}}|||| |- |२४||{{rws|मीरा रोड}}|||| |- |२५||'''{{rws|भाईंदर}}'''|| BY || |- |२६||{{rws|नायगाव}}|||| |- |२७||'''{{rws|वसई रोड}}'''|| BS ||[[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]] |- |२८||{{rws|नालासोपारा}}|| NS || |- |२९||'''{{rws|विरार}}'''|| V || |- |३०||{{rws|वैतरणा}}|||| |- |३१||{{rws|सफाळे}}|||| |- |३२||{{rws|केळवे रोड}}|||| |- |३३||'''{{rws|पालघर}}'''|||| |- |३४||{{rws|उमरोळी}}|||| |- |३५||'''{{rws|बोईसर}}'''|||| |- |३६||{{rws|वाणगाव}}|||| |- |३७||'''{{rws|डहाणू रोड}}'''|| DN || |- |३८||{{rws|घोलवड}}|||| |- |३९||{{rws|बोर्डी रोड}}|||| |} == वातानुकूलित == {| class="wikitable" |+फेऱ्या आणि सुरुवात |- | style="background:gray"|१३ |२५ डिसेंबर २०१७ पासून |- | style="background:pink"|८ |२२ नोव्हेंबर २०२१ पासून |- | style="background:brown"|१२ |१६ मे २०२२ पासून |- | style="background:teal"|८+८ |२० जून आणि ८ ऑगस्ट २०२२ पासून |- | style="background:aqua"|१५ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:green"|१६ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:violet"|१६ |६ नोव्हेंबर २०२३ पासून |- | style="background:crimson"|१३ |२७ नोव्हेंबर २०२४ पासून |- | style="background:orange"|१२ |२६ जानेवारी २०२६ पासून |- | style="background:yellow"|१२ |१९ फेब्रुवारी २०२६ पासून |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| बोरीवली / अंधेरी / वांद्रे / चर्चगेट कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:pink" | १ || ९४००२/४ || ४:०० || नालासोपारा || ५:३६ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:violet" | २ || ९४००६ || ४:५० || नालासोपारा || ६:२९ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:orange" | ३ || ९४११० || ५:१४ || गोरेगाव || ६:११ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:yellow" | ४ || ९४१२२ || ५:४५ || बोरीवली || ६:५१ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:orange" | rowspan="2"| ५ || ९४११२ || ७:२५ || बोरीवली || ८:२० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| ६ || ९४०१४ || ७:४६ || बोरीवली || ८:४२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ७ || ९४१२४ || ८:०६ || बोरीवली || ९:११ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| ८ || ९४०२२ || ८:२४ || भाईंदर || ९:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | ९ || ९४०२४ || ८:३३ || विरार || १०:२० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| १० || ९४०२६ || ९:३५ || बोरीवली || १०:२९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| ११ || ९४११४ || १०:०८ || विरार || ११:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | १२ || ९४१२६ || १०:११ || गोरेगाव || ११:०९ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| १३ || ९४०४२ || ११:०० || विरार || १२:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' दहिसर पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १४ || ९४०३६ || ११:२३ || बोरीवली || १२:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | १५ || ९४०४० || ११:३५ || बोरीवली || १२:४० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:orange" | rowspan="2"| १६ || ९४११६ || १२:४४ || भाईंदर || १३:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १७ || ९४०५४ || १३:३४ || विरार || १४:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | १८ || ९४०५२ || १३:५५ || बोरीवली || १५:०० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| १९ || ९४०५८ || १४:०५ || विरार || १५:२८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २० || ९४०६० || १५:०० || विरार || १५:३६ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:orange" | rowspan="2"| २१ || ९४११८ || १५:४५ || विरार || १७:०९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २२ || ९४११८ || १६:१८ || बोरीवली || १७:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | rowspan="2"| २३ || ९४०७० || १६:४५ || भाईंदर || १७:१५ || अंधेरी || जलद |- | colspan="6"| बोरीवली ते अंधेरी दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:violet" | rowspan="2"| २४ || ९४०७४/७६ || १६:४८ || विरार || १८:१७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:yellow" | २५ || ९४१२८ || १७:२७ || बोरीवली || १८:३५ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २६ || ९४०८० || १८:०८ || बोरीवली || १८:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | २७ || ९४०८८ || १८:३० || विरार || १९:४४ || वांद्रे || मंदगती |- style="background:orange" | २८ || ९४१२० || १९:०६ || गोरेगाव || २०:०१ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| २९ || ९४०९२ || १९:५१ || विरार || २१:१९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३० || ९४१३० || २०:२० || भाईंदर || २०:५९ || अंधेरी || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३१ || ९४०९८ || २०:२९ || विरार || २१:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३२ || ९४१०८ || २१:१५ || भाईंदर || २२:२१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३३ || ९४१३२ || २२:२० || वसई रोड || २२:४६ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | ३४ || ९४१०४ || २२:५६ || भाईंदर || २३:११ || बोरीवली || मंदगती |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| मुंबई सेंट्रल / गोरेगाव / बोरीवली / भाईंदर / वसई रोड / विरार कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:brown" | १ || ९४००१ || ५:०७ || बोरीवली || ५:४५ || विरार || मंदगती |- style="background:green" | २ || ९४००३ || ५:३५ || महालक्ष्मी || ६:३० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | ३ || ९४००५ || ५:४० || चर्चगेट || ६:४५ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:orange" | ४ || ९४१११ || ६:१४ || चर्चगेट || ७:१९ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | ५ || ९४००९ || ६:३५ || चर्चगेट || ७:४१ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:gray" | ६ || ९४१०७ || ६:३९ || महालक्ष्मी || ७:३४ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:yellow" | ७ || ९४१२३ || ६:५५ || चर्चगेट || ८:०० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:crimson" | ८ || ९४०११ || ६:५७ || महालक्ष्मी || ८:२३ || विरार || मंदगती |- style="background:aqua" | rowspan="2"| ९ || ९४००७ || ७:२७ || भाईंदर || ७:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| भाईंदर ते विरार दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:gray" | rowspan="2"| १० || ९४१०९ || ७:३७ || बोरीवली || ७:५२ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| बोरीवली ते भाईंदर दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:orange" | rowspan="2"| ११ || ९४११३ || ८:२७ || चर्चगेट || ९:५१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १२ || ९४०१९ || ८:४६ || चर्चगेट || ९:३० || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:yellow" | १३ || ९४१२५ || ९:१४ || चर्चगेट || १०:०७ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| १४ || ९४०२७ || ९:३० || चर्चगेट || १०:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | १५ || ९४०२९ || १०:२४ || चर्चगेट || ११:३१ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| १६ || ९४०१९ || १०:३२ || चर्चगेट || ११:१८ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:yellow" | १७ || ९४१२७ || ११:१२ || चर्चगेट || ११:२२ || मुंबई सेंट्रल || मंदगती |- style="background:orange" | rowspan="2"| १८ || ९४११५ || ११:३० || चर्चगेट || १२:३१ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १९ || ९४०४१ || १२:१६ || चर्चगेट || १३:२७ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:gray" | rowspan="2"| २० || ९४०४५ || १२:३४ || चर्चगेट || १३:५९ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | २१ || ९४०४७ || १२:४५ || चर्चगेट || १३:५० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:green" | २२ || ९४०४९ || १३:०८ || चर्चगेट || १४:५२ || विरार || मंदगती |- style="background:orange" | २३ || ९४११७ || १३:५२ || चर्चगेट || १५:३६ || विरार || मंदगती |- style="background:crimson" | २४ || ९४०५९ || १५:०५ || चर्चगेट || १६:१३ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| २५ || ९४०६१ || १५:०७ || चर्चगेट || १६:३० || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| २६ || ९४०६५ || १५:३२ || चर्चगेट || १६:३५ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २७ || ९४०५७ || १५:४४ || बोरीवली || १६:२५ || विरार || मंदगती |- style="background:yellow" | २८ || ९४१२९ || १६:३० || महालक्ष्मी || १७:२३ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २९ || ९४०७३ || १७:१५ || चर्चगेट || १८:०२ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३० || ९४०७२ || १७:२५ || अंधेरी || १८:२० || विरार || जलद |- | colspan="6"| अंधेरी ते बोरीवली दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:orange" | ३१ || ९४११९ || १७:५७ || चर्चगेट || १८:५१ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३२ || ९४०७९ || १८:२२ || चर्चगेट || १९:४६ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३३ || ९४१३१ || १८:३८ || चर्चगेट || २०:०३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३४ || ९४०८३ || १९:०० || चर्चगेट || २०:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | ३५ || ९४०८७ || १९:५२ || वांद्रे || २०:४३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:orange" | ३६ || ९४१२१ || २०:०७ || चर्चगेट || २१:०२ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:yellow" | ३७ || ९४१३३ || २१:०८ || अंधेरी || २१:५८ || वसई रोड || मंदगती |- style="background:violet" | ३८ || ९४०९७ || २१:२३ || चर्चगेट || २२:४३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३९ || ९४१०१ || २१:५७ || चर्चगेट || २३:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | ४० || ९४१०३ || २३:१९ || बोरीवली || २३:५६ || विरार || मंदगती |} [[वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वेमार्ग]] [[वर्ग:पश्चिम रेल्वे]] f6yqqmmwx4ilymnw1ekh8j4qy1ziurp 2677763 2677688 2026-04-06T06:48:40Z ~2026-21058-59 181836 /* वातानुकूलित */ 2677763 wikitext text/x-wiki '''पश्चिम''' हा [[मुंबई उपनगरी रेल्वे]]च्या तीन प्रमुख मार्गांपैकी एक आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवला जाणारा हा मार्ग दक्षिण [[मुंबई]]मधील [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]]पासून सुरू होतो व मुंबई बेटाच्या पश्चिम भागातून धावतो. मुंबईची पश्चिम उपनगरे जोडणारा हा मार्ग [[भाईंदर]], [[वसई]], [[विरार]] इत्यादी महत्त्वाच्या शहरांमधून धावतो. अनेक वर्षे [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]] ते [[विरार रेल्वे स्थानक|विरार]] दरम्यान सेवा पुरवणाऱ्या पश्चिम मार्गाची सेवा १६ एप्रिल २०१३ पासून [[डहाणू रोड रेल्वे स्थानक|डहाणू रोड]]पर्यंत वाढवण्यात आली. [[चित्र:ChurchGateStation.jpg|250px|इवलेसे|चर्चगेट हे पश्चिम मार्गाचे दक्षिण मुंबईमधील टर्मिनस आहे.]] [[चित्र:Mumbai Train.JPG|250px|इवलेसे|नव्या लोकल गाड्या]] {{मुंबई उपनगरी रेल्वे पश्चिम मार्ग नकाशा}} [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]], [[प्रभादेवी रेल्वे स्थानक|प्रभादेवी]] आणि [[माटुंगा रोड रेल्वे स्थानक|माटुंगा रोड]] येथे पश्चिम व [[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य]] दोन्ही मार्ग असल्यामुळे मार्ग बदलणे शक्य होते. तसेच [[माहिम जंक्शन रेल्वे स्थानक|माहिम]] ते [[गोरेगाव रेल्वे स्थानक|गोरेगाव]] दरम्यान कोणत्याही स्थानकावरून [[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर]] मार्गाद्वारे [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]]पर्यंत प्रवासाची सोय उपलब्ध आहे. [[वसई रोड रेल्वे स्थानक|वसई रोड]] येथेसुद्धा [[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]]ची जोड आहे. ==स्थानके== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! क्रमांक ! स्थानक नाव ! स्थानक कोड ! जोडमार्ग |- |१||'''{{rws|चर्चगेट}}'''|| C / CH || |- |२||{{rws|मरीन लाइन्स}}|||| |- |३||{{rws|चर्नी रोड}}|||| |- |४||{{rws|ग्रँट रोड}}|||| |- |५||'''{{rws|मुंबई सेंट्रल}}'''|| BCL || |- |६||{{rws|महालक्ष्मी}}|||| |- |७||{{rws|लोअर परळ}}|||| |- |८||{{rws|प्रभादेवी}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |९||'''{{rws|दादर}}'''|| D ||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |१०||{{rws|माटुंगा रोड}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |११||{{rws|माहिम जंक्शन}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१२||'''{{rws|वांद्रे}}'''|| B ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१३||{{rws|खार रोड}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१४||{{rws|सांताक्रुझ}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१५||{{rws|विलेपार्ले}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१६||'''{{rws|अंधेरी}}'''|| A / AD ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१७||{{rws|जोगेश्वरी}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१८||{{rws|राम मंदिर}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१९||'''{{rws|गोरेगाव}}'''|| GO ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |२०||{{rws|मालाड}}|| M || |- |२१||{{rws|कांदिवली}}|||| |- |२२||'''{{rws|बोरीवली}}'''|| BO || |- |२३||{{rws|दहिसर}}|||| |- |२४||{{rws|मीरा रोड}}|||| |- |२५||'''{{rws|भाईंदर}}'''|| BY || |- |२६||{{rws|नायगाव}}|||| |- |२७||'''{{rws|वसई रोड}}'''|| BS ||[[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]] |- |२८||{{rws|नालासोपारा}}|| NS || |- |२९||'''{{rws|विरार}}'''|| V || |- |३०||{{rws|वैतरणा}}|||| |- |३१||{{rws|सफाळे}}|||| |- |३२||{{rws|केळवे रोड}}|||| |- |३३||'''{{rws|पालघर}}'''|||| |- |३४||{{rws|उमरोळी}}|||| |- |३५||'''{{rws|बोईसर}}'''|||| |- |३६||{{rws|वाणगाव}}|||| |- |३७||'''{{rws|डहाणू रोड}}'''|| DN || |- |३८||{{rws|घोलवड}}|||| |- |३९||{{rws|बोर्डी रोड}}|||| |} == वातानुकूलित == {| class="wikitable" |+फेऱ्या आणि सुरुवात |- | style="background:gray"|१३ |२५ डिसेंबर २०१७ पासून |- | style="background:brown"|८ |२२ नोव्हेंबर २०२१ पासून |- | style="background:pink"|१३ |१६ मे २०२२ पासून |- | style="background:teal"|८+८ |२० जून आणि ८ ऑगस्ट २०२२ पासून |- | style="background:aqua"|१५ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:green"|१६ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:violet"|१६ |६ नोव्हेंबर २०२३ पासून |- | style="background:crimson"|१३ |२७ नोव्हेंबर २०२४ पासून |- | style="background:orange"|१२ |२६ जानेवारी २०२६ पासून |- | style="background:yellow"|१२ |१९ फेब्रुवारी २०२६ पासून |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| बोरीवली / अंधेरी / वांद्रे / चर्चगेट कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:pink" | १ || ९४००२/४ || ४:०० || नालासोपारा || ५:३६ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:violet" | २ || ९४००६ || ४:५० || नालासोपारा || ६:२९ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:orange" | ३ || ९४११० || ५:१४ || गोरेगाव || ६:११ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:yellow" | ४ || ९४१२२ || ५:४५ || बोरीवली || ६:५१ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ५ || ९४०१२ || ६:५१ || बोरीवली || ७:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| ६ || ९४११२ || ७:२५ || बोरीवली || ८:२० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| ७ || ९४०१४ || ७:४६ || बोरीवली || ८:४२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ८ || ९४१२४ || ८:०६ || बोरीवली || ९:११ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| ९ || ९४०२२ || ८:२४ || भाईंदर || ९:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | १० || ९४०२४ || ८:३३ || विरार || १०:२० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ११ || ९४०३० || ९:२३ || विरार || १०:५० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १२ || ९४०२६ || ९:३५ || बोरीवली || १०:२९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १३ || ९४११४ || १०:०८ || विरार || ११:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | १४ || ९४१२६ || १०:११ || गोरेगाव || ११:०९ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| १५ || ९४०४२ || ११:०० || विरार || १२:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' दहिसर पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १६ || ९४०३६ || ११:२३ || बोरीवली || १२:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | १७ || ९४०४० || ११:३५ || बोरीवली || १२:४० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| १८ || ९४०४६ || १२:२० || विरार || १३:४१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १९ || ९४११६ || १२:४४ || भाईंदर || १३:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २० || ९४०५४ || १३:३४ || विरार || १४:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | २१ || ९४०५२ || १३:५५ || बोरीवली || १५:०० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| २२ || ९४०५८ || १४:०५ || विरार || १५:२८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २३ || ९४०६० || १५:०० || विरार || १५:३६ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| २४ || ९४०६४ || १५:२७ || विरार || १६:४७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| २५ || ९४११८ || १५:४५ || विरार || १७:०९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २६ || ९४११८ || १६:१८ || बोरीवली || १७:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | rowspan="2"| २७ || ९४०७० || १६:४५ || भाईंदर || १७:१५ || अंधेरी || जलद |- | colspan="6"| बोरीवली ते अंधेरी दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:violet" | rowspan="2"| २८ || ९४०७४/७६ || १६:४८ || विरार || १८:१७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:yellow" | २९ || ९४१२८ || १७:२७ || बोरीवली || १८:३५ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३० || ९४०८० || १८:०८ || बोरीवली || १८:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | ३१ || ९४०८८ || १८:३० || विरार || १९:४४ || वांद्रे || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३२ || ९४०८६ || १८:३३ || विरार || १९:५५ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:orange" | ३३ || ९४१२० || १९:०६ || गोरेगाव || २०:०१ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३४ || ९४०९२ || १९:५१ || विरार || २१:१९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३५ || ९४१३० || २०:२० || भाईंदर || २०:५९ || अंधेरी || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३६ || ९४०९८ || २०:२९ || विरार || २१:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३७ || ९४१०८ || २१:१५ || भाईंदर || २२:२१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३८ || ९४१०२ || २१:२८ || विरार || २२:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३९ || ९४१३२ || २२:२० || वसई रोड || २२:४६ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | ४० || ९४१०४ || २२:५६ || भाईंदर || २३:११ || बोरीवली || मंदगती |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| मुंबई सेंट्रल / गोरेगाव / बोरीवली / भाईंदर / वसई रोड / विरार कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:brown" | १ || ९४००१ || ५:०७ || बोरीवली || ५:४५ || विरार || मंदगती |- style="background:green" | २ || ९४००३ || ५:३५ || महालक्ष्मी || ६:३० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | ३ || ९४००५ || ५:४० || चर्चगेट || ६:४५ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:orange" | ४ || ९४१११ || ६:१४ || चर्चगेट || ७:१९ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | ५ || ९४००९ || ६:३५ || चर्चगेट || ७:४१ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:gray" | ६ || ९४१०७ || ६:३९ || महालक्ष्मी || ७:३४ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:yellow" | ७ || ९४१२३ || ६:५५ || चर्चगेट || ८:०० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:crimson" | ८ || ९४०११ || ६:५७ || महालक्ष्मी || ८:२३ || विरार || मंदगती |- style="background:aqua" | rowspan="2"| ९ || ९४००७ || ७:२७ || भाईंदर || ७:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| भाईंदर ते विरार दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:gray" | rowspan="2"| १० || ९४१०९ || ७:३७ || बोरीवली || ७:५२ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| बोरीवली ते भाईंदर दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:pink" | rowspan="2"| ११ || ९४०१७ || ७:५४ || चर्चगेट || ९:१५ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १२ || ९४११३ || ८:२७ || चर्चगेट || ९:५१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १३ || ९४०१९ || ८:४६ || चर्चगेट || ९:३० || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:yellow" | १४ || ९४१२५ || ९:१४ || चर्चगेट || १०:०७ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| १५ || ९४०२७ || ९:३० || चर्चगेट || १०:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | १६ || ९४०२९ || १०:२४ || चर्चगेट || ११:३१ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| १७ || ९४०३१ || १०:३२ || चर्चगेट || ११:१८ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:pink" | rowspan="2"| १८ || ९४०३५ || १०:५३ || चर्चगेट || १२:१४ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे धीमी |- style="background:yellow" | १९ || ९४१२७ || ११:१२ || चर्चगेट || ११:२२ || मुंबई सेंट्रल || मंदगती |- style="background:orange" | rowspan="2"| २० || ९४११५ || ११:३० || चर्चगेट || १२:३१ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २१ || ९४०४१ || १२:१६ || चर्चगेट || १३:२७ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:gray" | rowspan="2"| २२ || ९४०४५ || १२:३४ || चर्चगेट || १३:५९ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | २३ || ९४०४७ || १२:४५ || चर्चगेट || १३:५० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:green" | २४ || ९४०४९ || १३:०८ || चर्चगेट || १४:५२ || विरार || मंदगती |- style="background:orange" | २५ || ९४११७ || १३:५२ || चर्चगेट || १५:३६ || विरार || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| २६ || ९४०५१ || १३:५३ || चर्चगेट || १५:०८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | २७ || ९४०५९ || १५:०५ || चर्चगेट || १६:१३ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| २८ || ९४०६१ || १५:०७ || चर्चगेट || १६:३० || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| २९ || ९४०६५ || १५:३२ || चर्चगेट || १६:३५ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | ३० || ९४०५७ || १५:४४ || बोरीवली || १६:२५ || विरार || मंदगती |- style="background:yellow" | ३१ || ९४१२९ || १६:३० || महालक्ष्मी || १७:२३ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३२ || ९४०७१ || १७:०३ || चर्चगेट || १८:२८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३३ || ९४०७३ || १७:१५ || चर्चगेट || १८:०२ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३४ || ९४०७२ || १७:२५ || अंधेरी || १८:२० || विरार || जलद |- | colspan="6"| अंधेरी ते बोरीवली दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:orange" | ३५ || ९४११९ || १७:५७ || चर्चगेट || १८:५१ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३६ || ९४०७९ || १८:२२ || चर्चगेट || १९:४६ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३७ || ९४१३१ || १८:३८ || चर्चगेट || २०:०३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३८ || ९४०८३ || १९:०० || चर्चगेट || २०:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | ३९ || ९४०८७ || १९:५२ || वांद्रे || २०:४३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ४० || ९४०९१ || १९:५८ || चर्चगेट || २१:२१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | ४१ || ९४१२१ || २०:०७ || चर्चगेट || २१:०२ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:yellow" | ४२ || ९४१३३ || २१:०८ || अंधेरी || २१:५८ || वसई रोड || मंदगती |- style="background:violet" | ४३ || ९४०९७ || २१:२३ || चर्चगेट || २२:४३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ४४ || ९४१०१ || २१:५७ || चर्चगेट || २३:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | ४५ || ९४१०३ || २३:१९ || बोरीवली || २३:५६ || विरार || मंदगती |} [[वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वेमार्ग]] [[वर्ग:पश्चिम रेल्वे]] 938i18wu9b0fsth1wcyl3d9f7ykuj5o 2677766 2677763 2026-04-06T07:13:16Z ~2026-21058-59 181836 /* वातानुकूलित */ 2677766 wikitext text/x-wiki '''पश्चिम''' हा [[मुंबई उपनगरी रेल्वे]]च्या तीन प्रमुख मार्गांपैकी एक आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवला जाणारा हा मार्ग दक्षिण [[मुंबई]]मधील [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]]पासून सुरू होतो व मुंबई बेटाच्या पश्चिम भागातून धावतो. मुंबईची पश्चिम उपनगरे जोडणारा हा मार्ग [[भाईंदर]], [[वसई]], [[विरार]] इत्यादी महत्त्वाच्या शहरांमधून धावतो. अनेक वर्षे [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]] ते [[विरार रेल्वे स्थानक|विरार]] दरम्यान सेवा पुरवणाऱ्या पश्चिम मार्गाची सेवा १६ एप्रिल २०१३ पासून [[डहाणू रोड रेल्वे स्थानक|डहाणू रोड]]पर्यंत वाढवण्यात आली. [[चित्र:ChurchGateStation.jpg|250px|इवलेसे|चर्चगेट हे पश्चिम मार्गाचे दक्षिण मुंबईमधील टर्मिनस आहे.]] [[चित्र:Mumbai Train.JPG|250px|इवलेसे|नव्या लोकल गाड्या]] {{मुंबई उपनगरी रेल्वे पश्चिम मार्ग नकाशा}} [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]], [[प्रभादेवी रेल्वे स्थानक|प्रभादेवी]] आणि [[माटुंगा रोड रेल्वे स्थानक|माटुंगा रोड]] येथे पश्चिम व [[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य]] दोन्ही मार्ग असल्यामुळे मार्ग बदलणे शक्य होते. तसेच [[माहिम जंक्शन रेल्वे स्थानक|माहिम]] ते [[गोरेगाव रेल्वे स्थानक|गोरेगाव]] दरम्यान कोणत्याही स्थानकावरून [[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर]] मार्गाद्वारे [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]]पर्यंत प्रवासाची सोय उपलब्ध आहे. [[वसई रोड रेल्वे स्थानक|वसई रोड]] येथेसुद्धा [[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]]ची जोड आहे. ==स्थानके== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! क्रमांक ! स्थानक नाव ! स्थानक कोड ! जोडमार्ग |- |१||'''{{rws|चर्चगेट}}'''|| C / CH || |- |२||{{rws|मरीन लाइन्स}}|||| |- |३||{{rws|चर्नी रोड}}|||| |- |४||{{rws|ग्रँट रोड}}|||| |- |५||'''{{rws|मुंबई सेंट्रल}}'''|| BCL || |- |६||{{rws|महालक्ष्मी}}|||| |- |७||{{rws|लोअर परळ}}|||| |- |८||{{rws|प्रभादेवी}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |९||'''{{rws|दादर}}'''|| D ||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |१०||{{rws|माटुंगा रोड}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |११||{{rws|माहिम जंक्शन}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१२||'''{{rws|वांद्रे}}'''|| B ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१३||{{rws|खार रोड}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१४||{{rws|सांताक्रुझ}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१५||{{rws|विलेपार्ले}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१६||'''{{rws|अंधेरी}}'''|| A / AD ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१७||{{rws|जोगेश्वरी}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१८||{{rws|राम मंदिर}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१९||'''{{rws|गोरेगाव}}'''|| GO ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |२०||{{rws|मालाड}}|| M || |- |२१||{{rws|कांदिवली}}|||| |- |२२||'''{{rws|बोरीवली}}'''|| BO || |- |२३||{{rws|दहिसर}}|||| |- |२४||{{rws|मीरा रोड}}|||| |- |२५||'''{{rws|भाईंदर}}'''|| BY || |- |२६||{{rws|नायगाव}}|||| |- |२७||'''{{rws|वसई रोड}}'''|| BS ||[[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]] |- |२८||{{rws|नालासोपारा}}|| NS || |- |२९||'''{{rws|विरार}}'''|| V || |- |३०||{{rws|वैतरणा}}|||| |- |३१||{{rws|सफाळे}}|||| |- |३२||{{rws|केळवे रोड}}|||| |- |३३||'''{{rws|पालघर}}'''|||| |- |३४||{{rws|उमरोळी}}|||| |- |३५||'''{{rws|बोईसर}}'''|||| |- |३६||{{rws|वाणगाव}}|||| |- |३७||'''{{rws|डहाणू रोड}}'''|| DN || |- |३८||{{rws|घोलवड}}|||| |- |३९||{{rws|बोर्डी रोड}}|||| |} == वातानुकूलित == {| class="wikitable" |+फेऱ्या आणि सुरुवात |- | style="background:gray"|१२ |२५ डिसेंबर २०१७ पासून |- | style="background:brown"|८ |२२ नोव्हेंबर २०२१ पासून |- | style="background:pink"|१३ |१६ मे २०२२ पासून |- | style="background:teal"|८+८ |२० जून आणि ८ ऑगस्ट २०२२ पासून |- | style="background:aqua"|१५ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:green"|१६ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:violet"|१६ |६ नोव्हेंबर २०२३ पासून |- | style="background:crimson"|१३ |२७ नोव्हेंबर २०२४ पासून |- | style="background:orange"|१२ |२६ जानेवारी २०२६ पासून |- | style="background:yellow"|१२ |१९ फेब्रुवारी २०२६ पासून |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| बोरीवली / अंधेरी / वांद्रे / चर्चगेट कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:pink" | १ || ९४००२/४ || ४:०० || नालासोपारा || ५:३६ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:violet" | २ || ९४००६ || ४:५० || नालासोपारा || ६:२९ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:orange" | ३ || ९४११० || ५:१४ || गोरेगाव || ६:११ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:yellow" | ४ || ९४१२२ || ५:४५ || बोरीवली || ६:५१ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ५ || ९४०१२ || ६:५१ || बोरीवली || ७:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| ६ || ९४११२ || ७:२५ || बोरीवली || ८:२० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| ७ || ९४०१४ || ७:४६ || बोरीवली || ८:४२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ८ || ९४१२४ || ८:०६ || बोरीवली || ९:११ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| ९ || ९४०२२ || ८:२४ || भाईंदर || ९:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | १० || ९४०२४ || ८:३३ || विरार || १०:२० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ११ || ९४०३० || ९:२३ || विरार || १०:५० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १२ || ९४०२६ || ९:३५ || बोरीवली || १०:२९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १३ || ९४११४ || १०:०८ || विरार || ११:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | १४ || ९४१२६ || १०:११ || गोरेगाव || ११:०९ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| १५ || ९४०४२ || ११:०० || विरार || १२:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' दहिसर पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १६ || ९४०३६ || ११:२३ || बोरीवली || १२:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | १७ || ९४०४० || ११:३५ || बोरीवली || १२:४० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| १८ || ९४०४६ || १२:२० || विरार || १३:४१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १९ || ९४११६ || १२:४४ || भाईंदर || १३:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २० || ९४०५४ || १३:३४ || विरार || १४:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | २१ || ९४०५२ || १३:५५ || बोरीवली || १५:०० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| २२ || ९४०५८ || १४:०५ || विरार || १५:२८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २३ || ९४०६० || १५:०० || विरार || १५:३६ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| २४ || ९४०६४ || १५:२७ || विरार || १६:४७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| २५ || ९४११८ || १५:४५ || विरार || १७:०९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २६ || ९४११८ || १६:१८ || बोरीवली || १७:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | rowspan="2"| २७ || ९४०७० || १६:४५ || भाईंदर || १७:१५ || अंधेरी || जलद |- | colspan="6"| बोरीवली ते अंधेरी दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:violet" | rowspan="2"| २८ || ९४०७४/७६ || १६:४८ || विरार || १८:१७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:yellow" | २९ || ९४१२८ || १७:२७ || बोरीवली || १८:३५ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३० || ९४०८० || १८:०८ || बोरीवली || १८:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | ३१ || ९४०८८ || १८:३० || विरार || १९:४४ || वांद्रे || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३२ || ९४०८६ || १८:३३ || विरार || १९:५५ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:orange" | ३३ || ९४१२० || १९:०६ || गोरेगाव || २०:०१ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३४ || ९४०९२ || १९:५१ || विरार || २१:१९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३५ || ९४१३० || २०:२० || भाईंदर || २०:५९ || अंधेरी || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३६ || ९४०९८ || २०:२९ || विरार || २१:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३७ || ९४१०८ || २१:१५ || भाईंदर || २२:२१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३८ || ९४१०२ || २१:२८ || विरार || २२:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३९ || ९४१३२ || २२:२० || वसई रोड || २२:४६ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | ४० || ९४१०४ || २२:५६ || भाईंदर || २३:११ || बोरीवली || मंदगती |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| मुंबई सेंट्रल / गोरेगाव / बोरीवली / भाईंदर / वसई रोड / विरार कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:brown" | १ || ९४००१ || ५:०७ || बोरीवली || ५:४५ || विरार || मंदगती |- style="background:green" | २ || ९४००३ || ५:३५ || महालक्ष्मी || ६:३० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | ३ || ९४००५ || ५:४० || चर्चगेट || ६:४५ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:orange" | ४ || ९४१११ || ६:१४ || चर्चगेट || ७:१९ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | ५ || ९४००९ || ६:३५ || चर्चगेट || ७:४१ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| ६ || ९४१०७/९ || ६:३९ || महालक्ष्मी || ७:५२ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे भाईंदर |- style="background:yellow" | ७ || ९४१२३ || ६:५५ || चर्चगेट || ८:०० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:crimson" | ८ || ९४०११ || ६:५७ || महालक्ष्मी || ८:२३ || विरार || मंदगती |- style="background:aqua" | rowspan="2"| ९ || ९४००७ || ७:२७ || भाईंदर || ७:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' विरार |- style="background:pink" | rowspan="2"| १० || ९४०१७ || ७:५४ || चर्चगेट || ९:१५ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| ११ || ९४११३ || ८:२७ || चर्चगेट || ९:५१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १२ || ९४०१९ || ८:४६ || चर्चगेट || ९:३० || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:yellow" | १३ || ९४१२५ || ९:१४ || चर्चगेट || १०:०७ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| १४ || ९४०२७ || ९:३० || चर्चगेट || १०:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | १५ || ९४०२९ || १०:२४ || चर्चगेट || ११:३१ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| १६ || ९४०३१ || १०:३२ || चर्चगेट || ११:१८ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:pink" | rowspan="2"| १७ || ९४०३५ || १०:५३ || चर्चगेट || १२:१४ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे धीमी |- style="background:yellow" | १८ || ९४१२७ || ११:१२ || चर्चगेट || ११:२२ || मुंबई सेंट्रल || मंदगती |- style="background:orange" | rowspan="2"| १९ || ९४११५ || ११:३० || चर्चगेट || १२:३१ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २० || ९४०४१ || १२:१६ || चर्चगेट || १३:२७ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:gray" | rowspan="2"| २१ || ९४०४५ || १२:३४ || चर्चगेट || १३:५९ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | २२ || ९४०४७ || १२:४५ || चर्चगेट || १३:५० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:green" | २३ || ९४०४९ || १३:०८ || चर्चगेट || १४:५२ || विरार || मंदगती |- style="background:orange" | २४ || ९४११७ || १३:५२ || चर्चगेट || १५:३६ || विरार || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| २५ || ९४०५१ || १३:५३ || चर्चगेट || १५:०८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | २६ || ९४०५९ || १५:०५ || चर्चगेट || १६:१३ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| २७ || ९४०६१ || १५:०७ || चर्चगेट || १६:३० || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| २८ || ९४०६५ || १५:३२ || चर्चगेट || १६:३५ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २९ || ९४०५७ || १५:४४ || बोरीवली || १६:२५ || विरार || मंदगती |- style="background:yellow" | ३० || ९४१२९ || १६:३० || महालक्ष्मी || १७:२३ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३१ || ९४०७१ || १७:०३ || चर्चगेट || १८:२८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३२ || ९४०७३ || १७:१५ || चर्चगेट || १८:०२ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३३ || ९४०७२ || १७:२५ || अंधेरी || १८:२० || विरार || जलद |- | colspan="6"| अंधेरी ते बोरीवली दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:orange" | ३४ || ९४११९ || १७:५७ || चर्चगेट || १८:५१ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३५ || ९४०७९ || १८:२२ || चर्चगेट || १९:४६ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३६ || ९४१३१ || १८:३८ || चर्चगेट || २०:०३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३७ || ९४०८३ || १९:०० || चर्चगेट || २०:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | ३८ || ९४०८७ || १९:५२ || वांद्रे || २०:४३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३९ || ९४०९१ || १९:५८ || चर्चगेट || २१:२१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | ४० || ९४१२१ || २०:०७ || चर्चगेट || २१:०२ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:yellow" | ४१ || ९४१३३ || २१:०८ || अंधेरी || २१:५८ || वसई रोड || मंदगती |- style="background:violet" | ४२ || ९४०९७ || २१:२३ || चर्चगेट || २२:४३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ४३ || ९४१०१ || २१:५७ || चर्चगेट || २३:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | ४४ || ९४१०३ || २३:१९ || बोरीवली || २३:५६ || विरार || मंदगती |} [[वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वेमार्ग]] [[वर्ग:पश्चिम रेल्वे]] do8fd8gnkrfy9avje151yp4as1pgflg 2677807 2677766 2026-04-06T10:26:11Z ~2026-21058-59 181836 /* वातानुकूलित */ 2677807 wikitext text/x-wiki '''पश्चिम''' हा [[मुंबई उपनगरी रेल्वे]]च्या तीन प्रमुख मार्गांपैकी एक आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवला जाणारा हा मार्ग दक्षिण [[मुंबई]]मधील [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]]पासून सुरू होतो व मुंबई बेटाच्या पश्चिम भागातून धावतो. मुंबईची पश्चिम उपनगरे जोडणारा हा मार्ग [[भाईंदर]], [[वसई]], [[विरार]] इत्यादी महत्त्वाच्या शहरांमधून धावतो. अनेक वर्षे [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]] ते [[विरार रेल्वे स्थानक|विरार]] दरम्यान सेवा पुरवणाऱ्या पश्चिम मार्गाची सेवा १६ एप्रिल २०१३ पासून [[डहाणू रोड रेल्वे स्थानक|डहाणू रोड]]पर्यंत वाढवण्यात आली. [[चित्र:ChurchGateStation.jpg|250px|इवलेसे|चर्चगेट हे पश्चिम मार्गाचे दक्षिण मुंबईमधील टर्मिनस आहे.]] [[चित्र:Mumbai Train.JPG|250px|इवलेसे|नव्या लोकल गाड्या]] {{मुंबई उपनगरी रेल्वे पश्चिम मार्ग नकाशा}} [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]], [[प्रभादेवी रेल्वे स्थानक|प्रभादेवी]] आणि [[माटुंगा रोड रेल्वे स्थानक|माटुंगा रोड]] येथे पश्चिम व [[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य]] दोन्ही मार्ग असल्यामुळे मार्ग बदलणे शक्य होते. तसेच [[माहिम जंक्शन रेल्वे स्थानक|माहिम]] ते [[गोरेगाव रेल्वे स्थानक|गोरेगाव]] दरम्यान कोणत्याही स्थानकावरून [[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर]] मार्गाद्वारे [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]]पर्यंत प्रवासाची सोय उपलब्ध आहे. [[वसई रोड रेल्वे स्थानक|वसई रोड]] येथेसुद्धा [[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]]ची जोड आहे. ==स्थानके== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! क्रमांक ! स्थानक नाव ! स्थानक कोड ! जोडमार्ग |- |१||'''{{rws|चर्चगेट}}'''|| C / CH || |- |२||{{rws|मरीन लाइन्स}}|||| |- |३||{{rws|चर्नी रोड}}|||| |- |४||{{rws|ग्रँट रोड}}|||| |- |५||'''{{rws|मुंबई सेंट्रल}}'''|| BCL || |- |६||{{rws|महालक्ष्मी}}|||| |- |७||{{rws|लोअर परळ}}|||| |- |८||{{rws|प्रभादेवी}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |९||'''{{rws|दादर}}'''|| D ||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |१०||{{rws|माटुंगा रोड}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |११||{{rws|माहिम जंक्शन}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१२||'''{{rws|वांद्रे}}'''|| B ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१३||{{rws|खार रोड}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१४||{{rws|सांताक्रुझ}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१५||{{rws|विलेपार्ले}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१६||'''{{rws|अंधेरी}}'''|| A / AD ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१७||{{rws|जोगेश्वरी}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१८||{{rws|राम मंदिर}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१९||'''{{rws|गोरेगाव}}'''|| GO ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |२०||{{rws|मालाड}}|| M || |- |२१||{{rws|कांदिवली}}|||| |- |२२||'''{{rws|बोरीवली}}'''|| BO || |- |२३||{{rws|दहिसर}}|||| |- |२४||{{rws|मीरा रोड}}|||| |- |२५||'''{{rws|भाईंदर}}'''|| BY || |- |२६||{{rws|नायगाव}}|||| |- |२७||'''{{rws|वसई रोड}}'''|| BS ||[[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]] |- |२८||{{rws|नालासोपारा}}|| NS || |- |२९||'''{{rws|विरार}}'''|| V || |- |३०||{{rws|वैतरणा}}|||| |- |३१||{{rws|सफाळे}}|||| |- |३२||{{rws|केळवे रोड}}|||| |- |३३||'''{{rws|पालघर}}'''|||| |- |३४||{{rws|उमरोळी}}|||| |- |३५||'''{{rws|बोईसर}}'''|||| |- |३६||{{rws|वाणगाव}}|||| |- |३७||'''{{rws|डहाणू रोड}}'''|| DN || |- |३८||{{rws|घोलवड}}|||| |- |३९||{{rws|बोर्डी रोड}}|||| |} == वातानुकूलित == {| class="wikitable" |+फेऱ्या आणि सुरुवात |- | style="background:gray"|१२ |२५ डिसेंबर २०१७ पासून |- | style="background:teal"|११ |२२ नोव्हेंबर २०२१ पासून |- | style="background:pink"|१३ |१६ मे २०२२ पासून |- | style="background:green"|८+९ |२० जून आणि ८ ऑगस्ट २०२२ पासून |- | style="background:brown"|१५ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:aqua"|१३ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:violet"|१६ |६ नोव्हेंबर २०२३ पासून |- | style="background:crimson"|१३ |२७ नोव्हेंबर २०२४ पासून |- | style="background:orange"|१२ |२६ जानेवारी २०२६ पासून |- | style="background:yellow"|१२ |१९ फेब्रुवारी २०२६ पासून |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| बोरीवली / अंधेरी / वांद्रे / चर्चगेट कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:pink" | १ || ९४००२/४ || ४:०० || नालासोपारा || ५:३६ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:violet" | २ || ९४००६ || ४:५० || नालासोपारा || ६:२९ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:orange" | ३ || ९४११० || ५:१४ || गोरेगाव || ६:११ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:yellow" | ४ || ९४१२२ || ५:४५ || बोरीवली || ६:५१ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ५ || ९४०१२ || ६:५१ || बोरीवली || ७:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| ६ || ९४११२ || ७:२५ || बोरीवली || ८:२० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| ७ || ९४०१४ || ७:४६ || बोरीवली || ८:४२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ८ || ९४१२४ || ८:०६ || बोरीवली || ९:११ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| ९ || ९४०२२ || ८:२४ || भाईंदर || ९:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | १० || ९४०२४ || ८:३३ || विरार || १०:२० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ११ || ९४०३० || ९:२३ || विरार || १०:५० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १२ || ९४०२६ || ९:३५ || बोरीवली || १०:२९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १३ || ९४११४ || १०:०८ || विरार || ११:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | १४ || ९४१२६ || १०:११ || गोरेगाव || ११:०९ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| १५ || ९४०४२ || ११:०० || विरार || १२:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' दहिसर पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १६ || ९४०३६ || ११:२३ || बोरीवली || १२:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | १७ || ९४०४० || ११:३५ || बोरीवली || १२:४० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| १८ || ९४०४६ || १२:२० || विरार || १३:४१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १९ || ९४११६ || १२:४४ || भाईंदर || १३:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २० || ९४०५४ || १३:३४ || विरार || १४:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | २१ || ९४०५२ || १३:५५ || बोरीवली || १५:०० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| २२ || ९४०५८ || १४:०५ || विरार || १५:२८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २३ || ९४०६० || १५:०० || विरार || १५:३६ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| २४ || ९४०६४ || १५:२७ || विरार || १६:४७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| २५ || ९४११८ || १५:४५ || विरार || १७:०९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २६ || ९४११८ || १६:१८ || बोरीवली || १७:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | rowspan="2"| २७ || ९४०७० || १६:४५ || भाईंदर || १७:१५ || अंधेरी || जलद |- | colspan="6"| बोरीवली ते अंधेरी दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:violet" | rowspan="2"| २८ || ९४०७४/७६ || १६:४८ || विरार || १८:१७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:yellow" | २९ || ९४१२८ || १७:२७ || बोरीवली || १८:३५ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३० || ९४०८० || १८:०८ || बोरीवली || १८:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | ३१ || ९४०८८ || १८:३० || विरार || १९:४४ || वांद्रे || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३२ || ९४०८६ || १८:३३ || विरार || १९:५५ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:orange" | ३३ || ९४१२० || १९:०६ || गोरेगाव || २०:०१ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३४ || ९४०९२ || १९:५१ || विरार || २१:१९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३५ || ९४१३० || २०:२० || भाईंदर || २०:५९ || अंधेरी || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३६ || ९४०९८ || २०:२९ || विरार || २१:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३७ || ९४१०८ || २१:१५ || भाईंदर || २२:२१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३८ || ९४१०२ || २१:२८ || विरार || २२:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३९ || ९४१३२ || २२:२० || वसई रोड || २२:४६ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | ४० || ९४१०४ || २२:५६ || भाईंदर || २३:११ || बोरीवली || मंदगती |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| मुंबई सेंट्रल / गोरेगाव / बोरीवली / भाईंदर / वसई रोड / विरार कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:brown" | १ || ९४००१ || ५:०७ || बोरीवली || ५:४५ || विरार || मंदगती |- style="background:green" | २ || ९४००३ || ५:३५ || महालक्ष्मी || ६:३० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | ३ || ९४००५ || ५:४० || चर्चगेट || ६:४५ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:orange" | ४ || ९४१११ || ६:१४ || चर्चगेट || ७:१९ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | ५ || ९४००९ || ६:३५ || चर्चगेट || ७:४१ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| ६ || ९४१०७/९ || ६:३९ || महालक्ष्मी || ७:५२ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे भाईंदर |- style="background:yellow" | ७ || ९४१२३ || ६:५५ || चर्चगेट || ८:०० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:crimson" | ८ || ९४०११ || ६:५७ || महालक्ष्मी || ८:२३ || विरार || मंदगती |- style="background:aqua" | rowspan="2"| ९ || ९४००७ || ७:२७ || भाईंदर || ७:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' विरार |- style="background:pink" | rowspan="2"| १० || ९४०१७ || ७:५४ || चर्चगेट || ९:१५ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| ११ || ९४११३ || ८:२७ || चर्चगेट || ९:५१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १२ || ९४०१९ || ८:४६ || चर्चगेट || ९:३० || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:yellow" | १३ || ९४१२५ || ९:१४ || चर्चगेट || १०:०७ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| १४ || ९४०२७ || ९:३० || चर्चगेट || १०:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | १५ || ९४०२९ || १०:२४ || चर्चगेट || ११:३१ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| १६ || ९४०३१ || १०:३२ || चर्चगेट || ११:१८ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:pink" | rowspan="2"| १७ || ९४०३५ || १०:५३ || चर्चगेट || १२:१४ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे धीमी |- style="background:yellow" | १८ || ९४१२७ || ११:१२ || चर्चगेट || ११:२२ || मुंबई सेंट्रल || मंदगती |- style="background:orange" | rowspan="2"| १९ || ९४११५ || ११:३० || चर्चगेट || १२:३१ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २० || ९४०४१ || १२:१६ || चर्चगेट || १३:२७ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:gray" | rowspan="2"| २१ || ९४०४५ || १२:३४ || चर्चगेट || १३:५९ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | २२ || ९४०४७ || १२:४५ || चर्चगेट || १३:५० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:green" | २३ || ९४०४९ || १३:०८ || चर्चगेट || १४:५२ || विरार || मंदगती |- style="background:orange" | २४ || ९४११७ || १३:५२ || चर्चगेट || १५:३६ || विरार || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| २५ || ९४०५१ || १३:५३ || चर्चगेट || १५:०८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | २६ || ९४०५९ || १५:०५ || चर्चगेट || १६:१३ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| २७ || ९४०६१ || १५:०७ || चर्चगेट || १६:३० || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| २८ || ९४०६५ || १५:३२ || चर्चगेट || १६:३५ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २९ || ९४०५७ || १५:४४ || बोरीवली || १६:२५ || विरार || मंदगती |- style="background:yellow" | ३० || ९४१२९ || १६:३० || महालक्ष्मी || १७:२३ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३१ || ९४०७१ || १७:०३ || चर्चगेट || १८:२८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३२ || ९४०७३ || १७:१५ || चर्चगेट || १८:०२ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३३ || ९४०७२ || १७:२५ || अंधेरी || १८:२० || विरार || जलद |- | colspan="6"| अंधेरी ते बोरीवली दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:orange" | ३४ || ९४११९ || १७:५७ || चर्चगेट || १८:५१ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३५ || ९४०७९ || १८:२२ || चर्चगेट || १९:४६ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३६ || ९४१३१ || १८:३८ || चर्चगेट || २०:०३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३७ || ९४०८३ || १९:०० || चर्चगेट || २०:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | ३८ || ९४०८७ || १९:५२ || वांद्रे || २०:४३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३९ || ९४०९१ || १९:५८ || चर्चगेट || २१:२१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | ४० || ९४१२१ || २०:०७ || चर्चगेट || २१:०२ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:yellow" | ४१ || ९४१३३ || २१:०८ || अंधेरी || २१:५८ || वसई रोड || मंदगती |- style="background:violet" | ४२ || ९४०९७ || २१:२३ || चर्चगेट || २२:४३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ४३ || ९४१०१ || २१:५७ || चर्चगेट || २३:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | ४४ || ९४१०३ || २३:१९ || बोरीवली || २३:५६ || विरार || मंदगती |} [[वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वेमार्ग]] [[वर्ग:पश्चिम रेल्वे]] ns7cu4dh7mpf5xkuifsw53pnmexwhj4 2677808 2677807 2026-04-06T10:29:45Z ~2026-21058-59 181836 /* वातानुकूलित */ 2677808 wikitext text/x-wiki '''पश्चिम''' हा [[मुंबई उपनगरी रेल्वे]]च्या तीन प्रमुख मार्गांपैकी एक आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवला जाणारा हा मार्ग दक्षिण [[मुंबई]]मधील [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]]पासून सुरू होतो व मुंबई बेटाच्या पश्चिम भागातून धावतो. मुंबईची पश्चिम उपनगरे जोडणारा हा मार्ग [[भाईंदर]], [[वसई]], [[विरार]] इत्यादी महत्त्वाच्या शहरांमधून धावतो. अनेक वर्षे [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]] ते [[विरार रेल्वे स्थानक|विरार]] दरम्यान सेवा पुरवणाऱ्या पश्चिम मार्गाची सेवा १६ एप्रिल २०१३ पासून [[डहाणू रोड रेल्वे स्थानक|डहाणू रोड]]पर्यंत वाढवण्यात आली. [[चित्र:ChurchGateStation.jpg|250px|इवलेसे|चर्चगेट हे पश्चिम मार्गाचे दक्षिण मुंबईमधील टर्मिनस आहे.]] [[चित्र:Mumbai Train.JPG|250px|इवलेसे|नव्या लोकल गाड्या]] {{मुंबई उपनगरी रेल्वे पश्चिम मार्ग नकाशा}} [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]], [[प्रभादेवी रेल्वे स्थानक|प्रभादेवी]] आणि [[माटुंगा रोड रेल्वे स्थानक|माटुंगा रोड]] येथे पश्चिम व [[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य]] दोन्ही मार्ग असल्यामुळे मार्ग बदलणे शक्य होते. तसेच [[माहिम जंक्शन रेल्वे स्थानक|माहिम]] ते [[गोरेगाव रेल्वे स्थानक|गोरेगाव]] दरम्यान कोणत्याही स्थानकावरून [[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर]] मार्गाद्वारे [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]]पर्यंत प्रवासाची सोय उपलब्ध आहे. [[वसई रोड रेल्वे स्थानक|वसई रोड]] येथेसुद्धा [[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]]ची जोड आहे. ==स्थानके== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! क्रमांक ! स्थानक नाव ! स्थानक कोड ! जोडमार्ग |- |१||'''{{rws|चर्चगेट}}'''|| C / CH || |- |२||{{rws|मरीन लाइन्स}}|||| |- |३||{{rws|चर्नी रोड}}|||| |- |४||{{rws|ग्रँट रोड}}|||| |- |५||'''{{rws|मुंबई सेंट्रल}}'''|| BCL || |- |६||{{rws|महालक्ष्मी}}|||| |- |७||{{rws|लोअर परळ}}|||| |- |८||{{rws|प्रभादेवी}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |९||'''{{rws|दादर}}'''|| D ||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |१०||{{rws|माटुंगा रोड}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |११||{{rws|माहिम जंक्शन}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१२||'''{{rws|वांद्रे}}'''|| B ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१३||{{rws|खार रोड}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१४||{{rws|सांताक्रुझ}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१५||{{rws|विलेपार्ले}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१६||'''{{rws|अंधेरी}}'''|| A / AD ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१७||{{rws|जोगेश्वरी}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१८||{{rws|राम मंदिर}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१९||'''{{rws|गोरेगाव}}'''|| GO ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |२०||{{rws|मालाड}}|| M || |- |२१||{{rws|कांदिवली}}|||| |- |२२||'''{{rws|बोरीवली}}'''|| BO || |- |२३||{{rws|दहिसर}}|||| |- |२४||{{rws|मीरा रोड}}|||| |- |२५||'''{{rws|भाईंदर}}'''|| BY || |- |२६||{{rws|नायगाव}}|||| |- |२७||'''{{rws|वसई रोड}}'''|| BS ||[[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]] |- |२८||{{rws|नालासोपारा}}|| NS || |- |२९||'''{{rws|विरार}}'''|| V || |- |३०||{{rws|वैतरणा}}|||| |- |३१||{{rws|सफाळे}}|||| |- |३२||{{rws|केळवे रोड}}|||| |- |३३||'''{{rws|पालघर}}'''|||| |- |३४||{{rws|उमरोळी}}|||| |- |३५||'''{{rws|बोईसर}}'''|||| |- |३६||{{rws|वाणगाव}}|||| |- |३७||'''{{rws|डहाणू रोड}}'''|| DN || |- |३८||{{rws|घोलवड}}|||| |- |३९||{{rws|बोर्डी रोड}}|||| |} == वातानुकूलित == {| class="wikitable" |+फेऱ्या आणि सुरुवात |- | style="background:gray"|१२ |२५ डिसेंबर २०१७ पासून |- | style="background:teal"|११ |२२ नोव्हेंबर २०२१ पासून |- | style="background:pink"|१३ |१६ मे २०२२ पासून |- | style="background:brown"|८+७ |२० जून आणि ८ ऑगस्ट २०२२ पासून |- | style="background:green"|१३ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:aqua"|१३ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:violet"|१६ |६ नोव्हेंबर २०२३ पासून |- | style="background:crimson"|१३ |२७ नोव्हेंबर २०२४ पासून |- | style="background:orange"|१२ |२६ जानेवारी २०२६ पासून |- | style="background:yellow"|१२ |१९ फेब्रुवारी २०२६ पासून |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| बोरीवली / अंधेरी / वांद्रे / चर्चगेट कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:pink" | १ || ९४००२/४ || ४:०० || नालासोपारा || ५:३६ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:violet" | २ || ९४००६ || ४:५० || नालासोपारा || ६:२९ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:orange" | ३ || ९४११० || ५:१४ || गोरेगाव || ६:११ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:yellow" | ४ || ९४१२२ || ५:४५ || बोरीवली || ६:५१ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ५ || ९४०१२ || ६:५१ || बोरीवली || ७:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| ६ || ९४११२ || ७:२५ || बोरीवली || ८:२० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| ७ || ९४०१४ || ७:४६ || बोरीवली || ८:४२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ८ || ९४१२४ || ८:०६ || बोरीवली || ९:११ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| ९ || ९४०२२ || ८:२४ || भाईंदर || ९:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | १० || ९४०२४ || ८:३३ || विरार || १०:२० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ११ || ९४०३० || ९:२३ || विरार || १०:५० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १२ || ९४०२६ || ९:३५ || बोरीवली || १०:२९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १३ || ९४११४ || १०:०८ || विरार || ११:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | १४ || ९४१२६ || १०:११ || गोरेगाव || ११:०९ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| १५ || ९४०४२ || ११:०० || विरार || १२:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' दहिसर पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १६ || ९४०३६ || ११:२३ || बोरीवली || १२:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | १७ || ९४०४० || ११:३५ || बोरीवली || १२:४० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| १८ || ९४०४६ || १२:२० || विरार || १३:४१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १९ || ९४११६ || १२:४४ || भाईंदर || १३:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २० || ९४०५४ || १३:३४ || विरार || १४:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | २१ || ९४०५२ || १३:५५ || बोरीवली || १५:०० || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| २२ || ९४०५८ || १४:०५ || विरार || १५:२८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २३ || ९४०६० || १५:०० || विरार || १५:३६ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| २४ || ९४०६४ || १५:२७ || विरार || १६:४७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| २५ || ९४११८ || १५:४५ || विरार || १७:०९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २६ || ९४११८ || १६:१८ || बोरीवली || १७:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | rowspan="2"| २७ || ९४०७० || १६:४५ || भाईंदर || १७:१५ || अंधेरी || जलद |- | colspan="6"| बोरीवली ते अंधेरी दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:violet" | rowspan="2"| २८ || ९४०७४/७६ || १६:४८ || विरार || १८:१७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:yellow" | २९ || ९४१२८ || १७:२७ || बोरीवली || १८:३५ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३० || ९४०८० || १८:०८ || बोरीवली || १८:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | ३१ || ९४०८८ || १८:३० || विरार || १९:४४ || वांद्रे || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३२ || ९४०८६ || १८:३३ || विरार || १९:५५ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:orange" | ३३ || ९४१२० || १९:०६ || गोरेगाव || २०:०१ || चर्चगेट || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३४ || ९४०९२ || १९:५१ || विरार || २१:१९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३५ || ९४१३० || २०:२० || भाईंदर || २०:५९ || अंधेरी || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३६ || ९४०९८ || २०:२९ || विरार || २१:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३७ || ९४१०८ || २१:१५ || भाईंदर || २२:२१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३८ || ९४१०२ || २१:२८ || विरार || २२:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३९ || ९४१३२ || २२:२० || वसई रोड || २२:४६ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | ४० || ९४१०४ || २२:५६ || भाईंदर || २३:११ || बोरीवली || मंदगती |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| मुंबई सेंट्रल / गोरेगाव / बोरीवली / भाईंदर / वसई रोड / विरार कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:brown" | १ || ९४००१ || ५:०७ || बोरीवली || ५:४५ || विरार || मंदगती |- style="background:green" | २ || ९४००३ || ५:३५ || महालक्ष्मी || ६:३० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | ३ || ९४००५ || ५:४० || चर्चगेट || ६:४५ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:orange" | ४ || ९४१११ || ६:१४ || चर्चगेट || ७:१९ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | ५ || ९४००९ || ६:३५ || चर्चगेट || ७:४१ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| ६ || ९४१०७/९ || ६:३९ || महालक्ष्मी || ७:५२ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे भाईंदर |- style="background:yellow" | ७ || ९४१२३ || ६:५५ || चर्चगेट || ८:०० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:crimson" | ८ || ९४०११ || ६:५७ || महालक्ष्मी || ८:२३ || विरार || मंदगती |- style="background:aqua" | rowspan="2"| ९ || ९४००७ || ७:२७ || भाईंदर || ७:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' विरार |- style="background:pink" | rowspan="2"| १० || ९४०१७ || ७:५४ || चर्चगेट || ९:१५ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| ११ || ९४११३ || ८:२७ || चर्चगेट || ९:५१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १२ || ९४०१९ || ८:४६ || चर्चगेट || ९:३० || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:yellow" | १३ || ९४१२५ || ९:१४ || चर्चगेट || १०:०७ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:gray" | rowspan="2"| १४ || ९४०२७ || ९:३० || चर्चगेट || १०:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | १५ || ९४०२९ || १०:२४ || चर्चगेट || ११:३१ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| १६ || ९४०३१ || १०:३२ || चर्चगेट || ११:१८ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:pink" | rowspan="2"| १७ || ९४०३५ || १०:५३ || चर्चगेट || १२:१४ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे धीमी |- style="background:yellow" | १८ || ९४१२७ || ११:१२ || चर्चगेट || ११:२२ || मुंबई सेंट्रल || मंदगती |- style="background:orange" | rowspan="2"| १९ || ९४११५ || ११:३० || चर्चगेट || १२:३१ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २० || ९४०४१ || १२:१६ || चर्चगेट || १३:२७ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:gray" | rowspan="2"| २१ || ९४०४५ || १२:३४ || चर्चगेट || १३:५९ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | २२ || ९४०४७ || १२:४५ || चर्चगेट || १३:५० || बोरीवली || मंदगती |- style="background:green" | २३ || ९४०४९ || १३:०८ || चर्चगेट || १४:५२ || विरार || मंदगती |- style="background:orange" | २४ || ९४११७ || १३:५२ || चर्चगेट || १५:३६ || विरार || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| २५ || ९४०५१ || १३:५३ || चर्चगेट || १५:०८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | २६ || ९४०५९ || १५:०५ || चर्चगेट || १६:१३ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| २७ || ९४०६१ || १५:०७ || चर्चगेट || १६:३० || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| २८ || ९४०६५ || १५:३२ || चर्चगेट || १६:३५ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २९ || ९४०५७ || १५:४४ || बोरीवली || १६:२५ || विरार || मंदगती |- style="background:yellow" | ३० || ९४१२९ || १६:३० || महालक्ष्मी || १७:२३ || बोरीवली || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३१ || ९४०७१ || १७:०३ || चर्चगेट || १८:२८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३२ || ९४०७३ || १७:१५ || चर्चगेट || १८:०२ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३३ || ९४०७२ || १७:२५ || अंधेरी || १८:२० || विरार || जलद |- | colspan="6"| अंधेरी ते बोरीवली दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:orange" | ३४ || ९४११९ || १७:५७ || चर्चगेट || १८:५१ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३५ || ९४०७९ || १८:२२ || चर्चगेट || १९:४६ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३६ || ९४१३१ || १८:३८ || चर्चगेट || २०:०३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३७ || ९४०८३ || १९:०० || चर्चगेट || २०:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | ३८ || ९४०८७ || १९:५२ || वांद्रे || २०:४३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३९ || ९४०९१ || १९:५८ || चर्चगेट || २१:२१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | ४० || ९४१२१ || २०:०७ || चर्चगेट || २१:०२ || गोरेगाव || मंदगती |- style="background:yellow" | ४१ || ९४१३३ || २१:०८ || अंधेरी || २१:५८ || वसई रोड || मंदगती |- style="background:violet" | ४२ || ९४०९७ || २१:२३ || चर्चगेट || २२:४३ || भाईंदर || मंदगती |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ४३ || ९४१०१ || २१:५७ || चर्चगेट || २३:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | ४४ || ९४१०३ || २३:१९ || बोरीवली || २३:५६ || विरार || मंदगती |} [[वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वेमार्ग]] [[वर्ग:पश्चिम रेल्वे]] gl3giiep4h9j1krv2cl8dzgx46ls4ad 2677811 2677808 2026-04-06T10:52:56Z ~2026-21058-59 181836 /* वातानुकूलित */ 2677811 wikitext text/x-wiki '''पश्चिम''' हा [[मुंबई उपनगरी रेल्वे]]च्या तीन प्रमुख मार्गांपैकी एक आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवला जाणारा हा मार्ग दक्षिण [[मुंबई]]मधील [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]]पासून सुरू होतो व मुंबई बेटाच्या पश्चिम भागातून धावतो. मुंबईची पश्चिम उपनगरे जोडणारा हा मार्ग [[भाईंदर]], [[वसई]], [[विरार]] इत्यादी महत्त्वाच्या शहरांमधून धावतो. अनेक वर्षे [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]] ते [[विरार रेल्वे स्थानक|विरार]] दरम्यान सेवा पुरवणाऱ्या पश्चिम मार्गाची सेवा १६ एप्रिल २०१३ पासून [[डहाणू रोड रेल्वे स्थानक|डहाणू रोड]]पर्यंत वाढवण्यात आली. [[चित्र:ChurchGateStation.jpg|250px|इवलेसे|चर्चगेट हे पश्चिम मार्गाचे दक्षिण मुंबईमधील टर्मिनस आहे.]] [[चित्र:Mumbai Train.JPG|250px|इवलेसे|नव्या लोकल गाड्या]] {{मुंबई उपनगरी रेल्वे पश्चिम मार्ग नकाशा}} [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]], [[प्रभादेवी रेल्वे स्थानक|प्रभादेवी]] आणि [[माटुंगा रोड रेल्वे स्थानक|माटुंगा रोड]] येथे पश्चिम व [[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य]] दोन्ही मार्ग असल्यामुळे मार्ग बदलणे शक्य होते. तसेच [[माहिम जंक्शन रेल्वे स्थानक|माहिम]] ते [[गोरेगाव रेल्वे स्थानक|गोरेगाव]] दरम्यान कोणत्याही स्थानकावरून [[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर]] मार्गाद्वारे [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]]पर्यंत प्रवासाची सोय उपलब्ध आहे. [[वसई रोड रेल्वे स्थानक|वसई रोड]] येथेसुद्धा [[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]]ची जोड आहे. ==स्थानके== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! क्रमांक ! स्थानक नाव ! स्थानक कोड ! जोडमार्ग |- |१||'''{{rws|चर्चगेट}}'''|| C / CH || |- |२||{{rws|मरीन लाइन्स}}|||| |- |३||{{rws|चर्नी रोड}}|||| |- |४||{{rws|ग्रँट रोड}}|||| |- |५||'''{{rws|मुंबई सेंट्रल}}'''|| BCL || |- |६||{{rws|महालक्ष्मी}}|||| |- |७||{{rws|लोअर परळ}}|||| |- |८||{{rws|प्रभादेवी}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |९||'''{{rws|दादर}}'''|| D ||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |१०||{{rws|माटुंगा रोड}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |११||{{rws|माहिम जंक्शन}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१२||'''{{rws|वांद्रे}}'''|| B ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१३||{{rws|खार रोड}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१४||{{rws|सांताक्रुझ}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१५||{{rws|विलेपार्ले}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१६||'''{{rws|अंधेरी}}'''|| A / AD ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१७||{{rws|जोगेश्वरी}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१८||{{rws|राम मंदिर}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१९||'''{{rws|गोरेगाव}}'''|| GO ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |२०||{{rws|मालाड}}|| M || |- |२१||{{rws|कांदिवली}}|||| |- |२२||'''{{rws|बोरीवली}}'''|| BO || |- |२३||{{rws|दहिसर}}|||| |- |२४||{{rws|मीरा रोड}}|||| |- |२५||'''{{rws|भाईंदर}}'''|| BY || |- |२६||{{rws|नायगाव}}|||| |- |२७||'''{{rws|वसई रोड}}'''|| BS ||[[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]] |- |२८||{{rws|नालासोपारा}}|| NS || |- |२९||'''{{rws|विरार}}'''|| V || |- |३०||{{rws|वैतरणा}}|||| |- |३१||{{rws|सफाळे}}|||| |- |३२||{{rws|केळवे रोड}}|||| |- |३३||'''{{rws|पालघर}}'''|||| |- |३४||{{rws|उमरोळी}}|||| |- |३५||'''{{rws|बोईसर}}'''|||| |- |३६||{{rws|वाणगाव}}|||| |- |३७||'''{{rws|डहाणू रोड}}'''|| DN || |- |३८||{{rws|घोलवड}}|||| |- |३९||{{rws|बोर्डी रोड}}|||| |} == वातानुकूलित == {| class="wikitable" |+फेऱ्या आणि सुरुवात |- | style="background:gray"|१२ |२५ डिसेंबर २०१७ पासून |- | style="background:teal"|११ |२२ नोव्हेंबर २०२१ पासून |- | style="background:pink"|१३ |१६ मे २०२२ पासून |- | style="background:brown"|८+७ |२० जून आणि ८ ऑगस्ट २०२२ पासून |- | style="background:green"|१३ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:aqua"|१३ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:violet"|१६ |६ नोव्हेंबर २०२३ पासून |- | style="background:crimson"|१३ |२७ नोव्हेंबर २०२४ पासून |- | style="background:orange"|१२ |२६ जानेवारी २०२६ पासून |- | style="background:yellow"|१२ |१९ फेब्रुवारी २०२६ पासून |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| बोरीवली / अंधेरी / वांद्रे / चर्चगेट कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:pink" | १ || ९४००२/४ || ४:०० || नालासोपारा || ५:३६ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:violet" | २ || ९४००६ || ४:५० || नालासोपारा || ६:२९ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:orange" | ३ || ९४११० || ५:१४ || गोरेगाव || ६:११ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:yellow" | ४ || ९४१२२ || ५:४५ || बोरीवली || ६:५१ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ५ || ९४०१२ || ६:५१ || बोरीवली || ७:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| ६ || ९४११२ || ७:२५ || बोरीवली || ८:२० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| ७ || ९४०१४ || ७:४६ || बोरीवली || ८:४२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ८ || ९४१२४ || ८:०६ || बोरीवली || ९:११ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ९ || ९४०२२ || ८:२४ || भाईंदर || ९:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | १० || ९४०२४ || ८:३३ || विरार || १०:२० || चर्चगेट || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ११ || ९४०३० || ९:२३ || विरार || १०:५० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १२ || ९४०२६ || ९:३५ || बोरीवली || १०:२९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १३ || ९४११४ || १०:०८ || विरार || ११:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | १४ || ९४१२६ || १०:११ || गोरेगाव || ११:०९ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| १५ || ९४०४२ || ११:०० || विरार || १२:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' दहिसर पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १६ || ९४०३६ || ११:२३ || बोरीवली || १२:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | १७ || ९४०४० || ११:३५ || बोरीवली || १२:४० || चर्चगेट || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| १८ || ९४०४६ || १२:२० || विरार || १३:४१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १९ || ९४११६ || १२:४४ || भाईंदर || १३:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २० || ९४०५४ || १३:३४ || विरार || १४:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | २१ || ९४०५२ || १३:५५ || बोरीवली || १५:०० || चर्चगेट || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| २२ || ९४०५८ || १४:०५ || विरार || १५:२८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २३ || ९४०६० || १५:०० || विरार || १५:३६ || बोरीवली || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| २४ || ९४०६४ || १५:२७ || विरार || १६:४७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| २५ || ९४११८ || १५:४५ || विरार || १७:०९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २६ || ९४११८ || १६:१८ || बोरीवली || १७:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | rowspan="2"| २७ || ९४०७० || १६:४५ || भाईंदर || १७:१५ || अंधेरी || जलद |- | colspan="6"| बोरीवली ते अंधेरी दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:violet" | rowspan="2"| २८ || ९४०७४/७६ || १६:४८ || विरार || १८:१७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:yellow" | २९ || ९४१२८ || १७:२७ || बोरीवली || १८:३५ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३० || ९४०८० || १८:०८ || बोरीवली || १८:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | ३१ || ९४०८८ || १८:३० || विरार || १९:४४ || वांद्रे || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३२ || ९४०८६ || १८:३३ || विरार || १९:५५ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:orange" | ३३ || ९४१२० || १९:०६ || गोरेगाव || २०:०१ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३४ || ९४०९२ || १९:५१ || विरार || २१:१९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३५ || ९४१३० || २०:२० || भाईंदर || २०:५९ || अंधेरी || धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३६ || ९४०९८ || २०:२९ || विरार || २१:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३७ || ९४१०८ || २१:१५ || भाईंदर || २२:२१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३८ || ९४१०२ || २१:२८ || विरार || २२:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३९ || ९४१३२ || २२:२० || वसई रोड || २२:४६ || बोरीवली || धीमी |- style="background:violet" | ४० || ९४१०४ || २२:५६ || भाईंदर || २३:११ || बोरीवली || धीमी |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| मुंबई सेंट्रल / गोरेगाव / बोरीवली / भाईंदर / वसई रोड / विरार कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:brown" | १ || ९४००१ || ५:०७ || बोरीवली || ५:४५ || विरार || धीमी |- style="background:green" | २ || ९४००३ || ५:३५ || महालक्ष्मी || ६:३० || बोरीवली || धीमी |- style="background:pink" | ३ || ९४००५ || ५:४० || चर्चगेट || ६:४५ || बोरीवली || धीमी |- style="background:orange" | ४ || ९४१११ || ६:१४ || चर्चगेट || ७:१९ || बोरीवली || धीमी |- style="background:violet" | ५ || ९४००९ || ६:३५ || चर्चगेट || ७:४१ || बोरीवली || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ६ || ९४१०७/९ || ६:३९ || महालक्ष्मी || ७:५२ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे भाईंदर |- style="background:yellow" | ७ || ९४१२३ || ६:५५ || चर्चगेट || ८:०० || बोरीवली || धीमी |- style="background:crimson" | ८ || ९४०११ || ६:५७ || महालक्ष्मी || ८:२३ || विरार || धीमी |- style="background:aqua" | rowspan="2"| ९ || ९४००७ || ७:२७ || भाईंदर || ७:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' विरार |- style="background:pink" | rowspan="2"| १० || ९४०१७ || ७:५४ || चर्चगेट || ९:१५ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| ११ || ९४११३ || ८:२७ || चर्चगेट || ९:५१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १२ || ९४०१९ || ८:४६ || चर्चगेट || ९:३० || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:yellow" | १३ || ९४१२५ || ९:१४ || चर्चगेट || १०:०७ || गोरेगाव || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| १४ || ९४०२७ || ९:३० || चर्चगेट || १०:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | १५ || ९४०२९ || १०:२४ || चर्चगेट || ११:३१ || बोरीवली || धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १६ || ९४०३१ || १०:३२ || चर्चगेट || ११:१८ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:pink" | rowspan="2"| १७ || ९४०३५ || १०:५३ || चर्चगेट || १२:१४ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे धीमी |- style="background:yellow" | १८ || ९४१२७ || ११:१२ || चर्चगेट || ११:२२ || मुंबई सेंट्रल || धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १९ || ९४११५ || ११:३० || चर्चगेट || १२:३१ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २० || ९४०४१ || १२:१६ || चर्चगेट || १३:२७ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:gray" | rowspan="2"| २१ || ९४०४५ || १२:३४ || चर्चगेट || १३:५९ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | २२ || ९४०४७ || १२:४५ || चर्चगेट || १३:५० || बोरीवली || धीमी |- style="background:green" | २३ || ९४०४९ || १३:०८ || चर्चगेट || १४:५२ || विरार || धीमी |- style="background:orange" | २४ || ९४११७ || १३:५२ || चर्चगेट || १५:३६ || विरार || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| २५ || ९४०५१ || १३:५३ || चर्चगेट || १५:०८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | २६ || ९४०५९ || १५:०५ || चर्चगेट || १६:१३ || बोरीवली || धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २७ || ९४०६१ || १५:०७ || चर्चगेट || १६:३० || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| २८ || ९४०६५ || १५:३२ || चर्चगेट || १६:३५ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २९ || ९४०५७ || १५:४४ || बोरीवली || १६:२५ || विरार || धीमी |- style="background:yellow" | ३० || ९४१२९ || १६:३० || महालक्ष्मी || १७:२३ || बोरीवली || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३१ || ९४०७१ || १७:०३ || चर्चगेट || १८:२८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३२ || ९४०७३ || १७:१५ || चर्चगेट || १८:०२ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३३ || ९४०७२ || १७:२५ || अंधेरी || १८:२० || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पुढे धीमी |- style="background:orange" | ३४ || ९४११९ || १७:५७ || चर्चगेट || १८:५१ || गोरेगाव || धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३५ || ९४०७९ || १८:२२ || चर्चगेट || १९:४६ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३६ || ९४१३१ || १८:३८ || चर्चगेट || २०:०३ || भाईंदर || धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३७ || ९४०८३ || १९:०० || चर्चगेट || २०:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | ३८ || ९४०८७ || १९:५२ || वांद्रे || २०:४३ || भाईंदर || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३९ || ९४०९१ || १९:५८ || चर्चगेट || २१:२१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | ४० || ९४१२१ || २०:०७ || चर्चगेट || २१:०२ || गोरेगाव || धीमी |- style="background:yellow" | ४१ || ९४१३३ || २१:०८ || अंधेरी || २१:५८ || वसई रोड || धीमी |- style="background:violet" | ४२ || ९४०९७ || २१:२३ || चर्चगेट || २२:४३ || भाईंदर || धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ४३ || ९४१०१ || २१:५७ || चर्चगेट || २३:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | ४४ || ९४१०३ || २३:१९ || बोरीवली || २३:५६ || विरार || धीमी |} [[वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वेमार्ग]] [[वर्ग:पश्चिम रेल्वे]] hco306tpu5ea0ers8f1on52hyt7fah2 2677812 2677811 2026-04-06T11:11:33Z ~2026-21058-59 181836 /* वातानुकूलित */ 2677812 wikitext text/x-wiki '''पश्चिम''' हा [[मुंबई उपनगरी रेल्वे]]च्या तीन प्रमुख मार्गांपैकी एक आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवला जाणारा हा मार्ग दक्षिण [[मुंबई]]मधील [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]]पासून सुरू होतो व मुंबई बेटाच्या पश्चिम भागातून धावतो. मुंबईची पश्चिम उपनगरे जोडणारा हा मार्ग [[भाईंदर]], [[वसई]], [[विरार]] इत्यादी महत्त्वाच्या शहरांमधून धावतो. अनेक वर्षे [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]] ते [[विरार रेल्वे स्थानक|विरार]] दरम्यान सेवा पुरवणाऱ्या पश्चिम मार्गाची सेवा १६ एप्रिल २०१३ पासून [[डहाणू रोड रेल्वे स्थानक|डहाणू रोड]]पर्यंत वाढवण्यात आली. [[चित्र:ChurchGateStation.jpg|250px|इवलेसे|चर्चगेट हे पश्चिम मार्गाचे दक्षिण मुंबईमधील टर्मिनस आहे.]] [[चित्र:Mumbai Train.JPG|250px|इवलेसे|नव्या लोकल गाड्या]] {{मुंबई उपनगरी रेल्वे पश्चिम मार्ग नकाशा}} [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]], [[प्रभादेवी रेल्वे स्थानक|प्रभादेवी]] आणि [[माटुंगा रोड रेल्वे स्थानक|माटुंगा रोड]] येथे पश्चिम व [[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य]] दोन्ही मार्ग असल्यामुळे मार्ग बदलणे शक्य होते. तसेच [[माहिम जंक्शन रेल्वे स्थानक|माहिम]] ते [[गोरेगाव रेल्वे स्थानक|गोरेगाव]] दरम्यान कोणत्याही स्थानकावरून [[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर]] मार्गाद्वारे [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]]पर्यंत प्रवासाची सोय उपलब्ध आहे. [[वसई रोड रेल्वे स्थानक|वसई रोड]] येथेसुद्धा [[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]]ची जोड आहे. ==स्थानके== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! क्रमांक ! स्थानक नाव ! स्थानक कोड ! जोडमार्ग |- |१||'''{{rws|चर्चगेट}}'''|| C / CH || |- |२||{{rws|मरीन लाइन्स}}|||| |- |३||{{rws|चर्नी रोड}}|||| |- |४||{{rws|ग्रँट रोड}}|||| |- |५||'''{{rws|मुंबई सेंट्रल}}'''|| BCL || |- |६||{{rws|महालक्ष्मी}}|||| |- |७||{{rws|लोअर परळ}}|||| |- |८||{{rws|प्रभादेवी}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |९||'''{{rws|दादर}}'''|| D ||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |१०||{{rws|माटुंगा रोड}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |११||{{rws|माहिम जंक्शन}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१२||'''{{rws|वांद्रे}}'''|| B ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१३||{{rws|खार रोड}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१४||{{rws|सांताक्रुझ}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१५||{{rws|विलेपार्ले}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१६||'''{{rws|अंधेरी}}'''|| A / AD ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१७||{{rws|जोगेश्वरी}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१८||{{rws|राम मंदिर}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१९||'''{{rws|गोरेगाव}}'''|| GO ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |२०||{{rws|मालाड}}|| M || |- |२१||{{rws|कांदिवली}}|||| |- |२२||'''{{rws|बोरीवली}}'''|| BO || |- |२३||{{rws|दहिसर}}|||| |- |२४||{{rws|मीरा रोड}}|||| |- |२५||'''{{rws|भाईंदर}}'''|| BY || |- |२६||{{rws|नायगाव}}|||| |- |२७||'''{{rws|वसई रोड}}'''|| BS ||[[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]] |- |२८||{{rws|नालासोपारा}}|| NS || |- |२९||'''{{rws|विरार}}'''|| V || |- |३०||{{rws|वैतरणा}}|||| |- |३१||{{rws|सफाळे}}|||| |- |३२||{{rws|केळवे रोड}}|||| |- |३३||'''{{rws|पालघर}}'''|||| |- |३४||{{rws|उमरोळी}}|||| |- |३५||'''{{rws|बोईसर}}'''|||| |- |३६||{{rws|वाणगाव}}|||| |- |३७||'''{{rws|डहाणू रोड}}'''|| DN || |- |३८||{{rws|घोलवड}}|||| |- |३९||{{rws|बोर्डी रोड}}|||| |} == वातानुकूलित == {| class="wikitable" |+फेऱ्या आणि सुरुवात |- | style="background:gray"|१२ |२५ डिसेंबर २०१७ पासून |- | style="background:teal"|११ |२२ नोव्हेंबर २०२१ पासून |- | style="background:pink"|१३ |१६ मे २०२२ पासून |- | style="background:brown"|८+७ |२० जून आणि ८ ऑगस्ट २०२२ पासून |- | style="background:green"|१३ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:aqua"|१३ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:violet"|१६ |६ नोव्हेंबर २०२३ पासून |- | style="background:crimson"|१३ |२७ नोव्हेंबर २०२४ पासून |- | style="background:orange"|१२ |२६ जानेवारी २०२६ पासून |- | style="background:yellow"|१२ |१९ फेब्रुवारी २०२६ पासून |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| बोरीवली / अंधेरी / वांद्रे / दादर / चर्चगेट कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:pink" | १ || ९४००२/४ || ४:०० || नालासोपारा || ५:३६ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:violet" | २ || ९४००६ || ४:५० || नालासोपारा || ६:२९ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:orange" | ३ || ९४११० || ५:१४ || गोरेगाव || ६:११ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:yellow" | ४ || ९४१२२ || ५:४५ || बोरीवली || ६:५१ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:green" | rowspan="2"| ५ || ९४०१० || ६:३६ || बोरीवली || ७:३२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ६ || ९४०१२ || ६:५१ || बोरीवली || ७:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| ७ || ९४११२ || ७:२५ || बोरीवली || ८:२० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| ८ || ९४०१४ || ७:४६ || बोरीवली || ८:४२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ९ || ९४१२४ || ८:०६ || बोरीवली || ९:११ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| १० || ९४०२२ || ८:२४ || भाईंदर || ९:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | ११ || ९४०२४ || ८:३३ || विरार || १०:२० || चर्चगेट || धीमी |- style="background:green" | rowspan="2"| १२ || ९४०२८ || ९:०९ || विरार || १०:३२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| १३ || ९४०३० || ९:२३ || विरार || १०:५० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १४ || ९४०२६ || ९:३५ || बोरीवली || १०:२९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १५ || ९४११४ || १०:०८ || विरार || ११:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | १६ || ९४१२६ || १०:११ || गोरेगाव || ११:०९ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| १७ || ९४०४२ || ११:०० || विरार || १२:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १८ || ९४०३६ || ११:२३ || बोरीवली || १२:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | १९ || ९४०४० || ११:३५ || बोरीवली || १२:४० || चर्चगेट || धीमी |- style="background:green" | rowspan="2"| २० || ९४०४४ || ११:५४ || भाईंदर || १२:५७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| २१ || ९४०४६ || १२:२० || विरार || १३:४१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| २२ || ९४११६ || १२:४४ || भाईंदर || १३:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २३ || ९४०५४ || १३:३४ || विरार || १४:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | २४ || ९४०५२ || १३:५५ || बोरीवली || १५:०० || चर्चगेट || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| २५ || ९४०५८ || १४:०५ || विरार || १५:२८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २६ || ९४०६० || १५:०० || विरार || १५:३६ || बोरीवली || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| २७ || ९४०६४ || १५:२७ || विरार || १६:४७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| २८ || ९४११८ || १५:४५ || विरार || १७:०९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २९ || ९४११८ || १६:१८ || बोरीवली || १७:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:green" | rowspan="2"| ३० || ९४०७२ || १६:३२ || विरार || १७:५८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३१ || ९४०७० || १६:४५ || भाईंदर || १७:१५ || अंधेरी || जलद |- | colspan="6"| बोरीवली ते अंधेरी दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३२ || ९४०७४/७६ || १६:४८ || विरार || १८:१७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:yellow" | ३३ || ९४१२८ || १७:२७ || बोरीवली || १८:३५ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३४ || ९४०८० || १८:०८ || बोरीवली || १८:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | ३५ || ९४०८८ || १८:३० || विरार || १९:४४ || वांद्रे || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३६ || ९४०८६ || १८:३३ || विरार || १९:५५ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:orange" | ३७ || ९४१२० || १९:०६ || गोरेगाव || २०:०१ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:green" | rowspan="2"| ३८ || ९४०९० || १९:२३ || भाईंदर || २०:२३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३९ || ९४०९२ || १९:५१ || विरार || २१:१९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ४० || ९४१३० || २०:२० || भाईंदर || २०:५९ || अंधेरी || धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ४१ || ९४०९८ || २०:२९ || विरार || २१:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ४२ || ९४१०८ || २१:१५ || भाईंदर || २२:२१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ४३ || ९४१०२ || २१:२८ || विरार || २२:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ४४ || ९४१३२ || २२:२० || वसई रोड || २२:४६ || बोरीवली || धीमी |- style="background:violet" | ४५ || ९४१०४ || २२:५६ || भाईंदर || २३:११ || बोरीवली || धीमी |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| मुंबई सेंट्रल / गोरेगाव / मालाड / बोरीवली / भाईंदर / वसई रोड / नालासोपारा / विरार कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:brown" | १ || ९४००१ || ५:०७ || बोरीवली || ५:४५ || विरार || धीमी |- style="background:green" | २ || ९४००३ || ५:३५ || महालक्ष्मी || ६:३० || बोरीवली || धीमी |- style="background:pink" | ३ || ९४००५ || ५:४० || चर्चगेट || ६:४५ || बोरीवली || धीमी |- style="background:orange" | ४ || ९४१११ || ६:१४ || चर्चगेट || ७:१९ || बोरीवली || धीमी |- style="background:violet" | ५ || ९४००९ || ६:३५ || चर्चगेट || ७:४१ || बोरीवली || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ६ || ९४१०७/९ || ६:३९ || महालक्ष्मी || ७:५२ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे भाईंदर |- style="background:yellow" | ७ || ९४१२३ || ६:५५ || चर्चगेट || ८:०० || बोरीवली || धीमी |- style="background:crimson" | ८ || ९४०११ || ६:५७ || महालक्ष्मी || ८:२३ || विरार || धीमी |- style="background:aqua" | rowspan="2"| ९ || ९४००७ || ७:२७ || भाईंदर || ७:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' विरार |- style="background:green" | rowspan="2"| १० || ९४०१५ || ७:३६ || चर्चगेट || ८:५८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ११ || ९४०१७ || ७:५४ || चर्चगेट || ९:१५ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १२ || ९४११३ || ८:२७ || चर्चगेट || ९:५१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १३ || ९४०१९ || ८:४६ || चर्चगेट || ९:३० || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:yellow" | १४ || ९४१२५ || ९:१४ || चर्चगेट || १०:०७ || गोरेगाव || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| १५ || ९४०२७ || ९:३० || चर्चगेट || १०:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | १६ || ९४०२९ || १०:२४ || चर्चगेट || ११:३१ || बोरीवली || धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १७ || ९४०३१ || १०:३२ || चर्चगेट || ११:१८ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:green" | rowspan="2"| १८ || ९४०३३ || १०:३६ || चर्चगेट || ११:३८ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| १९ || ९४०३५ || १०:५३ || चर्चगेट || १२:१४ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे धीमी |- style="background:yellow" | २० || ९४१२७ || ११:१२ || चर्चगेट || ११:२२ || मुंबई सेंट्रल || धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| २१ || ९४११५ || ११:३० || चर्चगेट || १२:३१ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २२ || ९४०४१ || १२:१६ || चर्चगेट || १३:२७ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:gray" | rowspan="2"| २३ || ९४०४५ || १२:३४ || चर्चगेट || १३:५९ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | २४ || ९४०४७ || १२:४५ || चर्चगेट || १३:५० || बोरीवली || धीमी |- style="background:green" | २५ || ९४०४९ || १३:०८ || चर्चगेट || १४:५२ || विरार || धीमी |- style="background:orange" | २६ || ९४११७ || १३:५२ || चर्चगेट || १५:३६ || विरार || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| २७ || ९४०५१ || १३:५३ || चर्चगेट || १५:०८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | २८ || ९४०५९ || १५:०५ || चर्चगेट || १६:१३ || बोरीवली || धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २९ || ९४०६१ || १५:०७ || चर्चगेट || १६:३० || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३० || ९४०६५ || १५:३२ || चर्चगेट || १६:३५ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | ३१ || ९४०५७ || १५:४४ || बोरीवली || १६:२५ || विरार || धीमी |- style="background:yellow" | ३२ || ९४१२९ || १६:३० || महालक्ष्मी || १७:२३ || बोरीवली || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३३ || ९४०७१ || १७:०३ || चर्चगेट || १८:२८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३४ || ९४०७३ || १७:१५ || चर्चगेट || १८:०२ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३५ || ९४०७२ || १७:२५ || अंधेरी || १८:२० || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पुढे धीमी |- style="background:orange" | ३६ || ९४११९ || १७:५७ || चर्चगेट || १८:५१ || गोरेगाव || धीमी |- style="background:green" | rowspan="2"| ३७ || ९४०७७ || १८:०६ || चर्चगेट || १९:१३ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३८ || ९४०७९ || १८:२२ || चर्चगेट || १९:४६ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३९ || ९४१३१ || १८:३८ || चर्चगेट || २०:०३ || भाईंदर || धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ४० || ९४०८३ || १९:०० || चर्चगेट || २०:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | ४१ || ९४०८७ || १९:५२ || वांद्रे || २०:४३ || भाईंदर || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ४२ || ९४०९१ || १९:५८ || चर्चगेट || २१:२१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | ४३ || ९४१२१ || २०:०७ || चर्चगेट || २१:०२ || गोरेगाव || धीमी |- style="background:green" | rowspan="2"| ४४ || ९४०९३ || २०:२७ || चर्चगेट || २१:४५ || नालासोपारा || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ४५ || ९४१३३ || २१:०८ || अंधेरी || २१:५८ || वसई रोड || धीमी |- style="background:violet" | ४६ || ९४०९७ || २१:२३ || चर्चगेट || २२:४३ || भाईंदर || धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ४७ || ९४१०१ || २१:५७ || चर्चगेट || २३:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | ४८ || ९४१०३ || २३:१९ || बोरीवली || २३:५६ || विरार || धीमी |} [[वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वेमार्ग]] [[वर्ग:पश्चिम रेल्वे]] lk68t6gkjofg5tajr8p501dbsb3zt9m 2677813 2677812 2026-04-06T11:16:56Z ~2026-21058-59 181836 /* वातानुकूलित */ 2677813 wikitext text/x-wiki '''पश्चिम''' हा [[मुंबई उपनगरी रेल्वे]]च्या तीन प्रमुख मार्गांपैकी एक आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवला जाणारा हा मार्ग दक्षिण [[मुंबई]]मधील [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]]पासून सुरू होतो व मुंबई बेटाच्या पश्चिम भागातून धावतो. मुंबईची पश्चिम उपनगरे जोडणारा हा मार्ग [[भाईंदर]], [[वसई]], [[विरार]] इत्यादी महत्त्वाच्या शहरांमधून धावतो. अनेक वर्षे [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]] ते [[विरार रेल्वे स्थानक|विरार]] दरम्यान सेवा पुरवणाऱ्या पश्चिम मार्गाची सेवा १६ एप्रिल २०१३ पासून [[डहाणू रोड रेल्वे स्थानक|डहाणू रोड]]पर्यंत वाढवण्यात आली. [[चित्र:ChurchGateStation.jpg|250px|इवलेसे|चर्चगेट हे पश्चिम मार्गाचे दक्षिण मुंबईमधील टर्मिनस आहे.]] [[चित्र:Mumbai Train.JPG|250px|इवलेसे|नव्या लोकल गाड्या]] {{मुंबई उपनगरी रेल्वे पश्चिम मार्ग नकाशा}} [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]], [[प्रभादेवी रेल्वे स्थानक|प्रभादेवी]] आणि [[माटुंगा रोड रेल्वे स्थानक|माटुंगा रोड]] येथे पश्चिम व [[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य]] दोन्ही मार्ग असल्यामुळे मार्ग बदलणे शक्य होते. तसेच [[माहिम जंक्शन रेल्वे स्थानक|माहिम]] ते [[गोरेगाव रेल्वे स्थानक|गोरेगाव]] दरम्यान कोणत्याही स्थानकावरून [[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर]] मार्गाद्वारे [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]]पर्यंत प्रवासाची सोय उपलब्ध आहे. [[वसई रोड रेल्वे स्थानक|वसई रोड]] येथेसुद्धा [[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]]ची जोड आहे. ==स्थानके== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! क्रमांक ! स्थानक नाव ! स्थानक कोड ! जोडमार्ग |- |१||'''{{rws|चर्चगेट}}'''|| C / CH || |- |२||{{rws|मरीन लाइन्स}}|||| |- |३||{{rws|चर्नी रोड}}|||| |- |४||{{rws|ग्रँट रोड}}|||| |- |५||'''{{rws|मुंबई सेंट्रल}}'''|| BCL || |- |६||{{rws|महालक्ष्मी}}|||| |- |७||{{rws|लोअर परळ}}|||| |- |८||{{rws|प्रभादेवी}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |९||'''{{rws|दादर}}'''|| D ||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |१०||{{rws|माटुंगा रोड}}||||[[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य मार्ग]] |- |११||{{rws|माहिम जंक्शन}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१२||'''{{rws|वांद्रे}}'''|| B ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१३||{{rws|खार रोड}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१४||{{rws|सांताक्रुझ}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१५||{{rws|विलेपार्ले}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१६||'''{{rws|अंधेरी}}'''|| A / AD ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१७||{{rws|जोगेश्वरी}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१८||{{rws|राम मंदिर}}||||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |१९||'''{{rws|गोरेगाव}}'''|| GO ||[[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर मार्ग]] |- |२०||{{rws|मालाड}}|| M || |- |२१||{{rws|कांदिवली}}|||| |- |२२||'''{{rws|बोरीवली}}'''|| BO || |- |२३||{{rws|दहिसर}}|||| |- |२४||{{rws|मीरा रोड}}|||| |- |२५||'''{{rws|भाईंदर}}'''|| BY || |- |२६||{{rws|नायगाव}}|||| |- |२७||'''{{rws|वसई रोड}}'''|| BS ||[[वसई रोड-रोहा रेल्वेमार्ग]] |- |२८||{{rws|नालासोपारा}}|| NS || |- |२९||'''{{rws|विरार}}'''|| V || |- |३०||{{rws|वैतरणा}}|||| |- |३१||{{rws|सफाळे}}|||| |- |३२||{{rws|केळवे रोड}}|||| |- |३३||'''{{rws|पालघर}}'''|||| |- |३४||{{rws|उमरोळी}}|||| |- |३५||'''{{rws|बोईसर}}'''|||| |- |३६||{{rws|वाणगाव}}|||| |- |३७||'''{{rws|डहाणू रोड}}'''|| DN || |- |३८||{{rws|घोलवड}}|||| |- |३९||{{rws|बोर्डी रोड}}|||| |} == वातानुकूलित == {| class="wikitable" |+फेऱ्या आणि सुरुवात |- | style="background:gray"|१२ |२५ डिसेंबर २०१७ पासून |- | style="background:teal"|११ |२२ नोव्हेंबर २०२१ पासून |- | style="background:pink"|१३ |१६ मे २०२२ पासून |- | style="background:brown"|८+७ |२० जून आणि ८ ऑगस्ट २०२२ पासून |- | style="background:green"|१३ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:aqua"|१३ |१ ऑक्टोबर २०२२ पासून |- | style="background:violet"|१६ |६ नोव्हेंबर २०२३ पासून |- | style="background:crimson"|१३ |२७ नोव्हेंबर २०२४ पासून |- | style="background:orange"|१२ |२६ जानेवारी २०२६ पासून |- | style="background:yellow"|१२ |१९ फेब्रुवारी २०२६ पासून |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| बोरीवली / अंधेरी / वांद्रे / दादर / चर्चगेट कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:pink" | १ || ९४००२/४ || ४:०० || नालासोपारा || ५:३६ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:violet" | २ || ९४००६ || ४:५० || नालासोपारा || ६:२९ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:orange" | ३ || ९४११० || ५:१४ || गोरेगाव || ६:११ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:yellow" | ४ || ९४१२२ || ५:४५ || बोरीवली || ६:५१ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:green" | rowspan="2"| ५ || ९४०१० || ६:३६ || बोरीवली || ७:३२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ६ || ९४०१२ || ६:५१ || बोरीवली || ७:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| ७ || ९४११२ || ७:२५ || बोरीवली || ८:२० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| ८ || ९४०१४ || ७:४६ || बोरीवली || ८:४२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ९ || ९४१२४ || ८:०६ || बोरीवली || ९:११ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| १० || ९४०२२ || ८:२४ || भाईंदर || ९:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | ११ || ९४०२४ || ८:३३ || विरार || १०:२० || चर्चगेट || धीमी |- style="background:green" | rowspan="2"| १२ || ९४०२८ || ९:०९ || विरार || १०:३२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| १३ || ९४०३० || ९:२३ || विरार || १०:५० || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १४ || ९४०२६ || ९:३५ || बोरीवली || १०:२९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १५ || ९४११४ || १०:०८ || विरार || ११:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | १६ || ९४१२६ || १०:११ || गोरेगाव || ११:०९ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| १७ || ९४०४२ || ११:०० || विरार || १२:२७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १८ || ९४०३६ || ११:२३ || बोरीवली || १२:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | १९ || ९४०४० || ११:३५ || बोरीवली || १२:४० || चर्चगेट || धीमी |- style="background:green" | rowspan="2"| २० || ९४०४४ || ११:५४ || भाईंदर || १२:५७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| २१ || ९४०४६ || १२:२० || विरार || १३:४१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| २२ || ९४११६ || १२:४४ || भाईंदर || १३:४८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २३ || ९४०५४ || १३:३४ || विरार || १४:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:crimson" | २४ || ९४०५२ || १३:५५ || बोरीवली || १५:०० || चर्चगेट || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| २५ || ९४०५८ || १४:०५ || विरार || १५:२८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | २६ || ९४०६० || १५:०० || विरार || १५:३६ || बोरीवली || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| २७ || ९४०६४ || १५:२७ || विरार || १६:४७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' वसई रोड, भाईंदर, बोरीवली, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| २८ || ९४११८ || १५:४५ || विरार || १७:०९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:crimson" | rowspan="2"| २९ || ९४०६६ || १६:१८ || बोरीवली || १७:१२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' गोरेगाव पर्यंत धीमी पुढे जोगेश्वरी, अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:green" | rowspan="2"| ३० || ९४०७२ || १६:३२ || विरार || १७:५८ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३१ || ९४०७० || १६:४५ || भाईंदर || १७:१५ || अंधेरी || जलद |- | colspan="6"| बोरीवली ते अंधेरी दरम्यान कोणत्याही स्थानकावर थांबणार नाही. |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३२ || ९४०७४/७६ || १६:४८ || विरार || १८:१७ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:yellow" | ३३ || ९४१२८ || १७:२७ || बोरीवली || १८:३५ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३४ || ९४०८० || १८:०८ || बोरीवली || १८:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:gray" | ३५ || ९४०८८ || १८:३० || विरार || १९:४४ || वांद्रे || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३६ || ९४०८६ || १८:३३ || विरार || १९:५५ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:orange" | ३७ || ९४१२० || १९:०६ || गोरेगाव || २०:०१ || चर्चगेट || धीमी |- style="background:green" | rowspan="2"| ३८ || ९४०९० || १९:२३ || भाईंदर || २०:२३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल, चर्चगेट |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३९ || ९४०९२ || १९:५१ || विरार || २१:१९ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ४० || ९४१३० || २०:२० || भाईंदर || २०:५९ || अंधेरी || धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ४१ || ९४०९८ || २०:२९ || विरार || २१:५३ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ४२ || ९४१०८ || २१:१५ || भाईंदर || २२:२१ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ४३ || ९४१०२ || २१:२८ || विरार || २२:५२ || चर्चगेट || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे अंधेरी, वांद्रे, दादर, मुंबई सेंट्रल पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ४४ || ९४१३२ || २२:२० || वसई रोड || २२:४६ || बोरीवली || धीमी |- style="background:violet" | ४५ || ९४१०४ || २२:५६ || भाईंदर || २३:११ || बोरीवली || धीमी |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#afeeee"| मुंबई सेंट्रल / गोरेगाव / मालाड / बोरीवली / भाईंदर / वसई रोड / नालासोपारा / विरार कडे ! # ! गाडी क्रमांक ! सुटण्याची वेळ ! स्थानक ! पोहोचण्याची वेळ ! अंतिम स्थानक ! वेग |- style="background:brown" | १ || ९४००१ || ५:०७ || बोरीवली || ५:४५ || विरार || धीमी |- style="background:green" | २ || ९४००३ || ५:३५ || महालक्ष्मी || ६:३० || बोरीवली || धीमी |- style="background:pink" | ३ || ९४००५ || ५:४० || चर्चगेट || ६:४५ || बोरीवली || धीमी |- style="background:orange" | ४ || ९४१११ || ६:१४ || चर्चगेट || ७:१९ || बोरीवली || धीमी |- style="background:violet" | ५ || ९४००९ || ६:३५ || चर्चगेट || ७:४१ || बोरीवली || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ६ || ९४१०७/९ || ६:३९ || महालक्ष्मी || ७:५२ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पर्यंत धीमी पुढे भाईंदर |- style="background:yellow" | ७ || ९४१२३ || ६:५५ || चर्चगेट || ८:०० || बोरीवली || धीमी |- style="background:crimson" | ८ || ९४०११ || ६:५७ || महालक्ष्मी || ८:२३ || विरार || धीमी |- style="background:aqua" | rowspan="2"| ९ || ९४००७ || ७:२७ || भाईंदर || ७:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' विरार |- style="background:green" | rowspan="2"| १० || ९४०१५ || ७:३६ || चर्चगेट || ८:५८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ११ || ९४०१७ || ७:५४ || चर्चगेट || ९:१५ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| १२ || ९४११३ || ८:२७ || चर्चगेट || ९:५१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १३ || ९४०१९ || ८:४६ || चर्चगेट || ९:३० || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:yellow" | १४ || ९४१२५ || ९:१४ || चर्चगेट || १०:०७ || गोरेगाव || धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| १५ || ९४०२७ || ९:३० || चर्चगेट || १०:५२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | १६ || ९४०२९ || १०:२४ || चर्चगेट || ११:३१ || बोरीवली || धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| १७ || ९४०३१ || १०:३२ || चर्चगेट || ११:१८ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:green" | rowspan="2"| १८ || ९४०३३ || १०:३६ || चर्चगेट || ११:३८ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| १९ || ९४०३५ || १०:५३ || चर्चगेट || १२:१४ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल, दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे धीमी |- style="background:yellow" | २० || ९४१२७ || ११:१२ || चर्चगेट || ११:२२ || मुंबई सेंट्रल || धीमी |- style="background:orange" | rowspan="2"| २१ || ९४११५ || ११:३० || चर्चगेट || १२:३१ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २२ || ९४०४१ || १२:१६ || चर्चगेट || १३:२७ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:gray" | rowspan="2"| २३ || ९४०४५ || १२:३४ || चर्चगेट || १३:५९ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | २४ || ९४०४७ || १२:४५ || चर्चगेट || १३:५० || बोरीवली || धीमी |- style="background:green" | २५ || ९४०४९ || १३:०८ || चर्चगेट || १४:५२ || विरार || धीमी |- style="background:orange" | २६ || ९४११७ || १३:५२ || चर्चगेट || १५:३६ || विरार || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| २७ || ९४०५१ || १३:५३ || चर्चगेट || १५:०८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली, भाईंदर, वसई रोड, विरार |- style="background:crimson" | २८ || ९४०५९ || १५:०५ || चर्चगेट || १६:१३ || बोरीवली || धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| २९ || ९४०६१ || १५:०७ || चर्चगेट || १६:३० || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३० || ९४०६५ || १५:३२ || चर्चगेट || १६:३५ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:green" | ३१ || ९४०५७ || १५:४४ || बोरीवली || १६:२५ || विरार || धीमी |- style="background:yellow" | ३२ || ९४१२९ || १६:३० || महालक्ष्मी || १७:२३ || बोरीवली || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ३३ || ९४०७१ || १७:०३ || चर्चगेट || १८:२८ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ३४ || ९४०७३ || १७:१५ || चर्चगेट || १८:०२ || बोरीवली || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली |- style="background:gray" | rowspan="2"| ३५ || ९४०६९ || १७:२५ || अंधेरी || १८:२० || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' बोरीवली पुढे धीमी |- style="background:orange" | ३६ || ९४११९ || १७:५७ || चर्चगेट || १८:५१ || गोरेगाव || धीमी |- style="background:green" | rowspan="2"| ३७ || ९४०७७ || १८:०६ || चर्चगेट || १९:१३ || भाईंदर || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | rowspan="2"| ३८ || ९४०७९ || १८:२२ || चर्चगेट || १९:४६ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ३९ || ९४१३१ || १८:३८ || चर्चगेट || २०:०३ || भाईंदर || धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ४० || ९४०८३ || १९:०० || चर्चगेट || २०:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:gray" | ४१ || ९४०८७ || १९:५२ || वांद्रे || २०:४३ || भाईंदर || धीमी |- style="background:pink" | rowspan="2"| ४२ || ९४०९१ || १९:५८ || चर्चगेट || २१:२१ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:orange" | ४३ || ९४१२१ || २०:०७ || चर्चगेट || २१:०२ || गोरेगाव || धीमी |- style="background:green" | rowspan="2"| ४४ || ९४०९३ || २०:२७ || चर्चगेट || २१:४५ || नालासोपारा || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:yellow" | ४५ || ९४१३३ || २१:०८ || अंधेरी || २१:५८ || वसई रोड || धीमी |- style="background:violet" | ४६ || ९४०९७ || २१:२३ || चर्चगेट || २२:४३ || भाईंदर || धीमी |- style="background:crimson" | rowspan="2"| ४७ || ९४१०१ || २१:५७ || चर्चगेट || २३:२२ || विरार || जलद |- | colspan="6"| '''थांबे:''' मुंबई सेंट्रल पर्यंत धीमी पुढे दादर, वांद्रे, अंधेरी, बोरीवली पुढे पुन्हा धीमी |- style="background:violet" | ४८ || ९४१०३ || २३:१९ || बोरीवली || २३:५६ || विरार || धीमी |} [[वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वेमार्ग]] [[वर्ग:पश्चिम रेल्वे]] 397b0qolxe0b1xezeolmkxbxc996bqj 0 19810 2677717 2674587 2026-04-05T20:33:02Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677717 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Portrait of Percy Bysshe Shelley by Curran, 1819.jpg|thumb|right|पर्सी शेली]] '''पर्सी बिश शेली''' ([[४ ऑगस्ट]], [[इ.स. १७९२]] - [[८ जुलै]], [[इ.स. १८२२]]:[[ला स्पेझियाचा अखात]], [[सार्डिनिया]]) हा एकोणिसाव्या शतकातील इंग्लिश कवी होता..<ref name="Britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Percy-Bysshe-Shelley |title=Percy Bysshe Shelley - Biography & Facts |website=Britannica |access-date=मार्च २३, २०२६}}</ref> == निवडक साहित्यकृती == {| class="wikitable sortable" style="width: auto;" ! रचना ! प्रकाशन वर्ष ! थोडक्यात वर्णन |- | ओझिमांडियास | १८१८ | मानवी सत्तेच्या नश्वरतेचे आणि काळाच्या सामर्थ्याचे वर्णन करणारे हे एक अत्यंत प्रसिद्ध सुनीत आहे.<ref name="PoetryFoundation">{{cite web |url=https://www.poetryfoundation.org/poets/percy-bysshe-shelley |title=Percy Bysshe Shelley |website=Poetry Foundation |access-date=मार्च २३, २०२६}}</ref> |- | ओड टू द वेस्ट विंड | १८२० | या कवितेत निसर्गाची शक्ती आणि मानवी विचारांच्या परिवर्तनाचे प्रतीक म्हणून पाश्चात्य वाऱ्याचे वर्णन केले आहे. |- | टू अ स्कायलार्क | १८२० | स्कायलार्क नावाच्या पक्ष्याच्या मधुर गायनातून मिळणारा आध्यात्मिक आनंद या कवितेत मांडला आहे. |- | प्रोमिथियस अनबाउंड | १८२० | हे एक काव्यनाटक असून यात ग्रीक पौराणिक कथेच्या माध्यमातून अन्यायी सत्तेविरुद्धच्या विजयाचे चित्रण केले आहे. |- | द मास्क ऑफ एनार्की | १८३२ (लिखित १८१९) | पीटरलू हत्याकांडाच्या पार्श्वभूमीवर लिहिलेली ही एक राजकीय कविता असून यात अहिंसक प्रतिकाराचा संदेश दिला आहे.<ref name="HistoryShelley">{{cite web |url=https://www.bl.uk/romantics-and-victorians/articles/percy-bysshe-shelley-and-the-masque-of-anarchy |title=Shelley and The Masque of Anarchy |website=British Library }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | अडोनेइस | १८२१ | कवी [[जॉन कीट्स]] यांच्या अकाली निधनानंतर त्यांच्या स्मरणार्थ लिहिलेले शोकगीत. |- | द सेंसी | १८१९ | [[इटली]]तील एका ऐतिहासिक सत्य घटनेवर आधारित पाच अंकी शोकांतिका. |- | अलास्टर, ऑर द स्पिरिट ऑफ सॉलिट्यूड | १८१६ | कवीच्या आत्म्याचा प्रवास आणि कल्पनेतील सौंदर्याचा शोध. |- | हिम टू इंटेलेक्च्युअल ब्युटी | १८१७ | मानवी मनावर आणि जगावर पडणारा आध्यात्मिक सौंदर्याचा प्रभाव. |- | अ डिफेन्स ऑफ पोएट्री | १८४० (लिखित १८२१) | कवितेचे महत्त्व आणि कवी हे समाजाचे अदृश्य कायदेकर्ते कसे आहेत, हे मांडणारा वैचारिक निबंध. |} {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:शेली, पर्सी}} [[वर्ग:इंग्लिश कवी]] [[वर्ग:इ.स. १७९२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८२२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] p51aytn4w3ziwhpcrok8fm30uw7l029 0 39159 2677790 2674593 2026-04-06T09:00:18Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677790 wikitext text/x-wiki '''बीरेंद्र लाक्रा''' ([[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९०|१९९०]]:[[लचाडा]], [[ओडिशा]], [[भारत]] - ) हा {{fh|IND}}कडून आंतरराष्ट्रीय हॉकी खेळलेला खेळाडू आहे. हा सहसा बचावफळीत खेळत असे. तो [[२०२० उन्हाळी ऑलिंपिक|२०२० च्या टोकियो ऑलिंपिकमध्ये]] कांस्यपदक जिंकणाऱ्या भारतीय संघाचा उपसंघनायक होता.<ref name="OlympicBio">{{cite web |url=https://www.olympic.ind.in/birendra-lakra |title=Birendra Lakra Profile |website=Indian Olympic Association |access-date=मार्च २३, २०२६ }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == सुरुवातीचे जीवन == लाक्रा कुटुंबातील अनेक सदस्य आंतरराष्ट्रीय हॉकी खेळलेले आहेत. बीरेंद्रचा मोठा भाऊ [[बिमल लाक्रा]] आणि बहीण [[असुंता लाक्रा]] यांनीही भारतीय राष्ट्रीय हॉकी संघाचे प्रतिनिधित्व केले आहे.<ref name="BioOdisha">{{cite web |url=https://www.orisports.com/PersonDetails.aspx?pId=MTk= |title=Birendra Lakra - Odisha Sports |website=Orisports |access-date=मार्च २३, २०२६}}</ref> बीरेंद्रने आपले प्राथमिक शिक्षण आणि हॉकीचे सुरुवातीचे प्रशिक्षण [[राउरकेला]] येथील सेल हॉकी अकादमीमध्ये घेतले. == आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द == लाक्राने २०१० च्या दक्षिण आशियाई खेळांपासून आपली आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द सुरू केली. [[२०१२ उन्हाळी ऑलिंपिक|२०१२ च्या लंडन ऑलिंपिक स्पर्धेसाठी]] भारतीय संघात निवड झालेला तो ओडिशाचा एकमेव खेळाडू होता. त्याच्या उत्कृष्ट बचाव कौशल्यामुळे त्याला भारतीय संघाची भक्कम भिंत मानले जाते.<ref name="HockeyIndia">{{cite web |url=https://www.hockeyindia.org/players/birendra-lakra-profile |title=Player Profile: Birendra Lakra |website=Hockey India }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> त्याने २०१४ च्या [[आशियाई खेळ|आशियाई खेळांमध्ये]] सुवर्णपदक आणि २०१४ च्या [[राष्ट्रकुल खेळ|राष्ट्रकुल खेळांमध्ये]] रौप्यपदक जिंकणाऱ्या संघात मोलाचे योगदान दिले. [[२०२० उन्हाळी ऑलिंपिक|२०२० तोक्यो ऑलिंपिकमध्ये]] भारताच्या ४१ वर्षांनंतर पदक जिंकलेल्या संघाचा तो उपसंघनायक होता. == निवडक कामगिरी आणि पदके == {| class="wikitable sortable" style="width: auto;" ! स्पर्धा ! वर्ष ! ठिकाण ! पदक |- | [[उन्हाळी ऑलिंपिक]] | [[२०२० उन्हाळी ऑलिंपिक|२०२०]] | [[तोक्यो]], [[जपान]] | कांस्य |- | [[आशियाई खेळ]] | [[२०१४ आशियाई खेळ|२०१४]] | [[इंचॉन]], [[दक्षिण कोरिया]] | सुवर्ण |- | [[राष्ट्रकुल खेळ]] | [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४]] | [[ग्लासगो]], [[स्कॉटलंड]] | रौप्य |- | [[आशियाई चॅम्पियन्स चषक]] | २०११ | ओर्डोस, [[चीन]] | सुवर्ण |- | [[आशिया चषक (हॉकी)|आशिया चषक]] | २०१७ | [[ढाका]], [[बांगलादेश]] | सुवर्ण |} == पुरस्कार == २०१२ मध्ये लाक्राला ओडिशा सरकारकडून [[बिजू पटनायक राज्य क्रीडा पुरस्कार]] दिला गेला.<ref name="Awards">{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/hockey/top-stories/birendra-lakra-gets-biju-patnaik-award/articleshow/16147425.cms |title=Birendra Lakra gets Biju Patnaik award |website=The Times of India}}</ref> {{DEFAULTSORT:लाक्रा, बीरेंद्र}} [[वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू]] [[वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] kffwpnmntwfcq5r26g4rykqrmcl280i 0 49305 2677744 2270000 2026-04-06T04:57:27Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677744 wikitext text/x-wiki [[File:Pav bhaji from Mumbai.JPG|thumb|right|चविष्ट पाव भाजी]] '''पाव भाजी''' हा एक '''महाराष्ट्रीय/मराठी खाद्यप्रकार''' आहे. महाराष्ट्रातील लोकप्रिय खाद्यपदार्थ म्हणून पावभाजी प्रसिद्ध आहे. विशेषतः [[पुणे]] आणि [[मुंबई]] या शहरात प्रसिद्ध झालेला हा पदार्थ [[महाराष्ट्र]] राज्याच्या विविध प्रांतात प्रसिद्ध झाला. ==इतिहास== अमेरिकेतील युद्धाच्या वेळी मुंबईतील कापड गिरणीतील कामगारांना अधिक वेळ काम करावे लागे. त्यांना अमेरिका येथे कापड पुरवठा करण्यासाठी सतत काम करावे लागत असे. या दरम्यान पोळी किंवा भाकरी ऐवजी पाव या पदार्थाचा वापर वाढला आणि पातळ भाजी किंवा आमटी याऐवजी वेगळ्या प्रकारची भाजी त्यांच्या आहाराचा भाग झाली असे मानले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanherald.com/sunday-herald/sunday-herald-melange/hearty-heritage-975051.html|title=Hearty & heritage|date=2021-04-18|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2021-05-14}}</ref> == पावभाजी पद्धत-प्रकार == पाव-भाजी मध्ये भाजी बनविण्यासाठी [[टोमॅटो]],[[बटाटा|बटाटे]], [[कांदा]], [[लसूण]] [[आले|आल्याची चटणी]], [[मिरची|तिखट]], मसाले, तसेच [[ढोबळी मिरची]], [[कोबी|फूलकोबी]], [[वाटाणा|मटार]] ह्या भाज्यांचा देखील समावेश होतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/lifestyle/pav-bhaji-recipe-to-make-sunday-special-bgys-3567368.html|title=Pav Bhaji Recipe: पाव भाजी ललचाएगी सबका जी, बच्चे-बड़े सब कहेंगे-प्लीज थोड़ा और...|website=News18 India|access-date=2021-05-15|archive-date=2021-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515072126/https://hindi.news18.com/news/lifestyle/pav-bhaji-recipe-to-make-sunday-special-bgys-3567368.html|url-status=dead}}</ref> पाव भाजीचे त्याच्या प्रकारावरून इतर नामकरण करण्याची देखील प्रथा आहे जसे भाज्या कुस्करून न घालता मोठ्या फोडींच्या स्वरूपात केल्या तर त्यास ''खडा-पावभाजी'' (खड्याप्रमाणे मोठ्या आकाराचे भाजीचे तुकडे)असे म्हणतात. तसेच भाजीत [[लोणी]] अधिक प्रमाणात वापरल्यास त्यास बटर/लोणी/मस्का(हिंदीत) पावभाजी, तसेच ''चिझ-पावभाजी'', ''ड्रायफ्रुट ([[सुकामेवा]]) पावभाजी'' इ. असे प्रकार करण्यात येतात. == चित्रदालन == <gallery> File:Pav Bhaji at Home.JPG चित्र:Pav bhaji.jpg File:Maharashtrian Pavbhaji.JPG|महाराष्ट्रीय पावभाजी </gallery> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:खाद्यपदार्थ]] [[वर्ग:भाज्यांच्या पाककृती]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ]] co7ak2uiyx8pu3i0c65m4pn8zelc4km 0 58151 2677750 2456453 2026-04-06T05:19:55Z अभय नातू 206 /* रचना */ 2677750 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट वृत्तपत्र | नाव = मराठा | लोगो = | लोगो रुंदी = | चित्र = | चित्र रुंदी = | चित्र शीर्षक = मराठा | प्रकार = [[दैनिक]] | आकारमान = ७४९ बाय ५९७ सेंटिमीटर | स्थापना = [[नोव्हेंबर १५]], [[इ.स. १९५६|१९५६]]   | प्रकाशन बंद = | किंमत = | मालक = | प्रकाशक = | राज्यसंपादक = | मुख्य संपादक = [[प्र.के. अत्रे]] | सहसंपादक = | व्यवस्थापकीय संपादक = | वृत्तसंपादक = | व्यवस्थापकीय डिझाइन संपादक = | निवासी संपादक = | निवासी प्रमुख = | मतसंपादक = | क्रीडासंपादक = | छायाचित्रसंपादक = | पत्रकारवर्ग = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | राजकीय बांधिलकी = | खप = सुरुवातीला २५००० हजार, नंतर >१,००,०००. | मुख्यालय = {{ध्वजचिन्ह|भारत}} [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | भगिनी वृत्तपत्रे = [[सांज मराठा]], <br> [[नवयुग]], <br> [[जयहिंद]] | ISSN = | oclc = | संकेतस्थळ = }} '''मराठा''' हे एक [[मराठी]] भाषेतील [[दैनिक]] होते. [[विजय तेंडुलकर]] तसेच [[प्र.के. अत्रे]] यांनी या दैनिकातून अनेक [[अग्रलेख]] लिहिले. == इतिहास== आचार्य प्र. के. अत्रे त्यांचे मुंबईत निघालेले आणि सतत गाजत राहिलेले दैनिक 'मराठा' हे पत्र सर्वस्वी संयुक्त महाराष्ट्र लढ्याचे अपत्य होते. त्या लढ्याच्या गरजेतून, भांडवलाची व अन्य काही तरतूद झालेली नसताना 'मराठा' पत्र काढण्याची घोषणा अत्रे यांनी उस्फूर्तपणे केली आणि तशाच अवस्थेत घोषणेनंतर ३ दिवसात पहिला अंक निघाला. <br> अत्यंत अडचणीत निघालेल्या पत्राला मराठी जनतेने मात्र प्रथमपासून उचलून धरले. संयुक्त महाराष्ट्राचा लढा आहे जसे महाराष्ट्राच्या इतिहासातील एक अभूतपूर्व पर्व होते, त्याप्रमाणेच 'मराठा' पत्राची स्थापना आणि त्याची झपाट्याने झालेली वाढ हा एक चमत्कारच होता. संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ ही खरीखुरी लोकचळवळ होती त्याप्रमाणे 'मराठा' हे सुद्धा लोकपत्रच होते.<ref name="ReferenceA">{{स्रोत पुस्तक|title=मराठी वृत्तपत्रांचा इतिहास|last=लेले|first=रा. के.|publisher=कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन, पुणे ३०, प्रकाशन क्रमांक ९६४|year=तृतीयावृत्ती २००९|isbn=|location=पुणे|pages=}}</ref> ==पहिला अंक== दैनिक 'मराठा'चा पहिला अंक ८ नोव्हेंबर १९५६ रोजी प्रसिद्ध होईल असे जाहीर करण्यात आले होते. पण प्रत्यक्षात ७ नोव्हेंबर १९५६ रोजी जेव्हा अंक मुद्रणयंत्रातून बाहेर पडला तेव्हा त्याचे स्वरूप समाधानकारक नव्हते.म्हणून ८ दिवस नमुना अंक काढण्याचे ठरवून संपादन तंत्रात रोजच्या रोज नवनवीन सुधारणा करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. या प्रयोगामुळे आत्मविश्वास वाढला.  १५ नोव्हेंबर १९५६ रोजी सकाळी 'मराठा'चा पहिला अंक अधिकृतरीत्या बाहेर पडला. पहिल्याच दिवशी चांगला प्रतिसाद मिळून, खपाचा आकडा २५ हजारांवर गेला.<ref name="ReferenceA"/> ==पहिले संपादक मंडळ== १९५६ च्या नोव्हेंबरमध्ये 'मराठा' सुरू झाला आणि मार्च १९५७ मध्ये सावत्रिक निवडणुका झाल्या. संयुक्त महाराष्ट्र समितीने आपले अधिकृत उमेदवार निवडणुकीसाठी उभे केले होते. त्यांचा प्रचार करण्याची कामगिरी 'मराठ्या'ने पार पाडली. समितीला पश्चिम महाराष्ट्रात भरघोस यश मिळाले. ऐन मोक्यावर एक प्रकारे 'मराठा' निघाला होता. पुढे मुंबई महापालिकेच्या निवडणुकीत समितीला बहुमत मिळवून देण्यात 'मराठ्या'चा सिंहाचा वाटा होता.  <br> ज्या मुंबई शहरासाठी एवढी रण माजले होते, त्या शहरावर संयुक्त महाराष्ट्र समितीने आपला झेंडा फडकवून विरोधकांना साप चीत केले.<ref name="ReferenceA"/> == वृत्तपत्राच्या आवृत्त्या == १९५७ सालच्या सार्वजनिक निवडणुकीच्या काळात, म्हणजे 'मराठा' सुरू झाल्यावर चार सहा महिन्यांतच ''''सांज मराठा'''' हे सायंदैनिक सुरू करण्यात आले होते.  १५ फेब्रुवारी १९५८ रोजी त्यांचा पहिला अंक प्रसिद्ध झाला. हे सायंदैनिकही उत्तम चालत होते. पण संस्थाच संपल्यावर या सायंदैनिकाचा शेवट झाला. त्याचे सूत्रधार म्हणून सुरुवातीला एक ज्येष्ठ पत्रकार 'नवाकाळ'चे माजी सहसंपादक के.रा. पुरोहित हे काम पाहत असत. == रचना == 'मराठा' पत्राच्या शिरोभागी 'मराठा तितुका मेळवावा। महाराष्ट्र धर्म वाढवाव' हे ब्रीदवाक्य,श्री शिवछत्रपती,महात्मा फुले,लोकमान्य टिळक ह्या तीन दैवतांची चित्रेही होती.पुढे ह्या चित्रात डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर ह्यांच्या चित्राचाही समावेश करण्यात आला. 'भले तरी देऊ कासेची लंगोटी। नाठाळाचे काठी देऊं माथा' ही तुकाराम महाराजांची उक्ती अग्रलेखाच्यावर टाकण्यात आली होती.<br> पहिल्या अंकात पहिल्याच पानावर सेनापती पा. म. बापट ह्यांचा पुढील आशीर्वाद छापला होता.- "आपले दैनिक मराठी स्त्री-पुरुषांना रोजच्या रोज त्यांच्या कर्तव्याची आठवण करून देईल आणि चालू लोकशाहीच्या लढ्यात त्यांना स्फूर्ती देऊन मार्गदर्शन करेल अशी मला खात्री आहे. कम्युनिस्ट नेते कॉ. डांगे यांनी म्हणले होते की "दैनिक 'मराठा' पत्र संयुक्त महाराष्ट्र आंदोलनातील एक आणीबाणीच्या प्रसंगी सुरू होत आहे. आजच्या उध्वस्त महाराष्ट्रीयन जीवनाची लोकशाहीच्या पायावर नव्याने उभारणी करणारा किमान कार्यक्रम जनतेच्या मनावर खोलवर बिबवयाचा आहे. भांडवलदारी वृत्रपत्रांना तोंड देऊन हे कार्य पार पडण्याच्या प्रतिज्ञा प्रतिज्ञाने जन्माला येणारे दैनिक 'मराठा' हे संयुक्त महाराष्ट्र आंदोलन लाभलेले एक प्रभावी अस्त्रच आहे." कवी सुरेश भट यांची 'मराठया' ही स्फुर्तीदायक कविताही अंकात होती. संयुक्त महाराष्ट्र समितीचे एस. एम. जोशी आदी नेते याचेही संदेश पहिल्या अंकात होते.<br> अंकात अग्रलेखाखेरीज 'ढाल तलवार','पाचामुखी','कोपरखळ्या', अशी सदरेही होती. पहिला अंक संपादक अत्रे यांनी लिहिलेल्या अग्रलेखांचा मथळा होता 'मराठी जनतेचा आवाज' हा मथळा सार्थच होता.<ref name="ReferenceA"/> == संपादक == | class="wikitable" |+ '''दैनिक मराठाचे प्रमुख संपादक आणि त्यांचा कार्यकाळ''' ! संपादक !! कार्यकाळ !! उल्लेखनीय कामगिरी आणि वैशिष्ट्ये |- | [[लोकमान्य टिळक|लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक]] || १८८१ – १८९१ || दैनिक मराठाचे संस्थापक. इंग्रजी भाषेतून हे पत्र सुरू करून भारतीय राजकीय समस्या जागतिक स्तरावर मांडल्या. |- | [[गोपाळ गणेश आगरकर|गोपाळ गणेश आगरकर]] || १८८१ – १८८७ || केसरी आणि मराठा या दोन्ही पत्रांच्या सुरुवातीच्या प्रवासात महत्त्वाची भूमिका. प्रखर सामाजिक सुधारणांचे पुरस्कर्ते. |- | [[न. चिं. केळकर|नरसिंह चिंतामण केळकर]] || १८९७ – १९३० च्या दशकात || टिळकांनंतर मराठा आणि केसरीची धुरा सांभाळली. 'साहित्यसम्राट' म्हणून परिचित. |- | [[प्रल्हाद केशव अत्रे|प्रल्हाद केशव अत्रे]] (आचार्य अत्रे) || १९५६ – १९६९ || दैनिक मराठाचे पुनरुज्जीवन केले. [[संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ]] यशस्वी करण्यात त्यांच्या जहाल अग्रलेखांचा मोठा वाटा होता. |- | [[शिरीष पै|शिरीष पै]] || १९६९ – १९७६ || आचार्य अत्रे यांच्यानंतर संपादकीय जबाबदारी स्वीकारली. मराठी साहित्यात [[हायकू]] काव्यप्रकार लोकप्रिय केला. |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} # मराठी वृत्तपत्रांचा इतिहास - रा. के. लेले, : कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन, पुणे ३०, प्रकाशन क्रमांक ९६४, तृतीयावृत्ती २००९ किमंत ७५०/- # पत्रकारितेची मूलतत्त्वे - प्रा. डॉ. सुधाकर पवार : कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन, पुणे ३०, प्रकाशन क्रमांक १३४०, तृतीयावृत्ती २०१२ किमंत १७५/- [[वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे]] a3qo21wxu1csd17aw6ytbelu2i31rpl 2677751 2677750 2026-04-06T05:20:16Z अभय नातू 206 /* संपादक */ 2677751 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट वृत्तपत्र | नाव = मराठा | लोगो = | लोगो रुंदी = | चित्र = | चित्र रुंदी = | चित्र शीर्षक = मराठा | प्रकार = [[दैनिक]] | आकारमान = ७४९ बाय ५९७ सेंटिमीटर | स्थापना = [[नोव्हेंबर १५]], [[इ.स. १९५६|१९५६]]   | प्रकाशन बंद = | किंमत = | मालक = | प्रकाशक = | राज्यसंपादक = | मुख्य संपादक = [[प्र.के. अत्रे]] | सहसंपादक = | व्यवस्थापकीय संपादक = | वृत्तसंपादक = | व्यवस्थापकीय डिझाइन संपादक = | निवासी संपादक = | निवासी प्रमुख = | मतसंपादक = | क्रीडासंपादक = | छायाचित्रसंपादक = | पत्रकारवर्ग = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | राजकीय बांधिलकी = | खप = सुरुवातीला २५००० हजार, नंतर >१,००,०००. | मुख्यालय = {{ध्वजचिन्ह|भारत}} [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | भगिनी वृत्तपत्रे = [[सांज मराठा]], <br> [[नवयुग]], <br> [[जयहिंद]] | ISSN = | oclc = | संकेतस्थळ = }} '''मराठा''' हे एक [[मराठी]] भाषेतील [[दैनिक]] होते. [[विजय तेंडुलकर]] तसेच [[प्र.के. अत्रे]] यांनी या दैनिकातून अनेक [[अग्रलेख]] लिहिले. == इतिहास== आचार्य प्र. के. अत्रे त्यांचे मुंबईत निघालेले आणि सतत गाजत राहिलेले दैनिक 'मराठा' हे पत्र सर्वस्वी संयुक्त महाराष्ट्र लढ्याचे अपत्य होते. त्या लढ्याच्या गरजेतून, भांडवलाची व अन्य काही तरतूद झालेली नसताना 'मराठा' पत्र काढण्याची घोषणा अत्रे यांनी उस्फूर्तपणे केली आणि तशाच अवस्थेत घोषणेनंतर ३ दिवसात पहिला अंक निघाला. <br> अत्यंत अडचणीत निघालेल्या पत्राला मराठी जनतेने मात्र प्रथमपासून उचलून धरले. संयुक्त महाराष्ट्राचा लढा आहे जसे महाराष्ट्राच्या इतिहासातील एक अभूतपूर्व पर्व होते, त्याप्रमाणेच 'मराठा' पत्राची स्थापना आणि त्याची झपाट्याने झालेली वाढ हा एक चमत्कारच होता. संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ ही खरीखुरी लोकचळवळ होती त्याप्रमाणे 'मराठा' हे सुद्धा लोकपत्रच होते.<ref name="ReferenceA">{{स्रोत पुस्तक|title=मराठी वृत्तपत्रांचा इतिहास|last=लेले|first=रा. के.|publisher=कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन, पुणे ३०, प्रकाशन क्रमांक ९६४|year=तृतीयावृत्ती २००९|isbn=|location=पुणे|pages=}}</ref> ==पहिला अंक== दैनिक 'मराठा'चा पहिला अंक ८ नोव्हेंबर १९५६ रोजी प्रसिद्ध होईल असे जाहीर करण्यात आले होते. पण प्रत्यक्षात ७ नोव्हेंबर १९५६ रोजी जेव्हा अंक मुद्रणयंत्रातून बाहेर पडला तेव्हा त्याचे स्वरूप समाधानकारक नव्हते.म्हणून ८ दिवस नमुना अंक काढण्याचे ठरवून संपादन तंत्रात रोजच्या रोज नवनवीन सुधारणा करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. या प्रयोगामुळे आत्मविश्वास वाढला.  १५ नोव्हेंबर १९५६ रोजी सकाळी 'मराठा'चा पहिला अंक अधिकृतरीत्या बाहेर पडला. पहिल्याच दिवशी चांगला प्रतिसाद मिळून, खपाचा आकडा २५ हजारांवर गेला.<ref name="ReferenceA"/> ==पहिले संपादक मंडळ== १९५६ च्या नोव्हेंबरमध्ये 'मराठा' सुरू झाला आणि मार्च १९५७ मध्ये सावत्रिक निवडणुका झाल्या. संयुक्त महाराष्ट्र समितीने आपले अधिकृत उमेदवार निवडणुकीसाठी उभे केले होते. त्यांचा प्रचार करण्याची कामगिरी 'मराठ्या'ने पार पाडली. समितीला पश्चिम महाराष्ट्रात भरघोस यश मिळाले. ऐन मोक्यावर एक प्रकारे 'मराठा' निघाला होता. पुढे मुंबई महापालिकेच्या निवडणुकीत समितीला बहुमत मिळवून देण्यात 'मराठ्या'चा सिंहाचा वाटा होता.  <br> ज्या मुंबई शहरासाठी एवढी रण माजले होते, त्या शहरावर संयुक्त महाराष्ट्र समितीने आपला झेंडा फडकवून विरोधकांना साप चीत केले.<ref name="ReferenceA"/> == वृत्तपत्राच्या आवृत्त्या == १९५७ सालच्या सार्वजनिक निवडणुकीच्या काळात, म्हणजे 'मराठा' सुरू झाल्यावर चार सहा महिन्यांतच ''''सांज मराठा'''' हे सायंदैनिक सुरू करण्यात आले होते.  १५ फेब्रुवारी १९५८ रोजी त्यांचा पहिला अंक प्रसिद्ध झाला. हे सायंदैनिकही उत्तम चालत होते. पण संस्थाच संपल्यावर या सायंदैनिकाचा शेवट झाला. त्याचे सूत्रधार म्हणून सुरुवातीला एक ज्येष्ठ पत्रकार 'नवाकाळ'चे माजी सहसंपादक के.रा. पुरोहित हे काम पाहत असत. == रचना == 'मराठा' पत्राच्या शिरोभागी 'मराठा तितुका मेळवावा। महाराष्ट्र धर्म वाढवाव' हे ब्रीदवाक्य,श्री शिवछत्रपती,महात्मा फुले,लोकमान्य टिळक ह्या तीन दैवतांची चित्रेही होती.पुढे ह्या चित्रात डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर ह्यांच्या चित्राचाही समावेश करण्यात आला. 'भले तरी देऊ कासेची लंगोटी। नाठाळाचे काठी देऊं माथा' ही तुकाराम महाराजांची उक्ती अग्रलेखाच्यावर टाकण्यात आली होती.<br> पहिल्या अंकात पहिल्याच पानावर सेनापती पा. म. बापट ह्यांचा पुढील आशीर्वाद छापला होता.- "आपले दैनिक मराठी स्त्री-पुरुषांना रोजच्या रोज त्यांच्या कर्तव्याची आठवण करून देईल आणि चालू लोकशाहीच्या लढ्यात त्यांना स्फूर्ती देऊन मार्गदर्शन करेल अशी मला खात्री आहे. कम्युनिस्ट नेते कॉ. डांगे यांनी म्हणले होते की "दैनिक 'मराठा' पत्र संयुक्त महाराष्ट्र आंदोलनातील एक आणीबाणीच्या प्रसंगी सुरू होत आहे. आजच्या उध्वस्त महाराष्ट्रीयन जीवनाची लोकशाहीच्या पायावर नव्याने उभारणी करणारा किमान कार्यक्रम जनतेच्या मनावर खोलवर बिबवयाचा आहे. भांडवलदारी वृत्रपत्रांना तोंड देऊन हे कार्य पार पडण्याच्या प्रतिज्ञा प्रतिज्ञाने जन्माला येणारे दैनिक 'मराठा' हे संयुक्त महाराष्ट्र आंदोलन लाभलेले एक प्रभावी अस्त्रच आहे." कवी सुरेश भट यांची 'मराठया' ही स्फुर्तीदायक कविताही अंकात होती. संयुक्त महाराष्ट्र समितीचे एस. एम. जोशी आदी नेते याचेही संदेश पहिल्या अंकात होते.<br> अंकात अग्रलेखाखेरीज 'ढाल तलवार','पाचामुखी','कोपरखळ्या', अशी सदरेही होती. पहिला अंक संपादक अत्रे यांनी लिहिलेल्या अग्रलेखांचा मथळा होता 'मराठी जनतेचा आवाज' हा मथळा सार्थच होता.<ref name="ReferenceA"/> == संपादक == {| class="wikitable" |+ '''दैनिक मराठाचे प्रमुख संपादक आणि त्यांचा कार्यकाळ''' ! संपादक !! कार्यकाळ !! उल्लेखनीय कामगिरी आणि वैशिष्ट्ये |- | [[लोकमान्य टिळक|लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक]] || १८८१ – १८९१ || दैनिक मराठाचे संस्थापक. इंग्रजी भाषेतून हे पत्र सुरू करून भारतीय राजकीय समस्या जागतिक स्तरावर मांडल्या. |- | [[गोपाळ गणेश आगरकर|गोपाळ गणेश आगरकर]] || १८८१ – १८८७ || केसरी आणि मराठा या दोन्ही पत्रांच्या सुरुवातीच्या प्रवासात महत्त्वाची भूमिका. प्रखर सामाजिक सुधारणांचे पुरस्कर्ते. |- | [[न. चिं. केळकर|नरसिंह चिंतामण केळकर]] || १८९७ – १९३० च्या दशकात || टिळकांनंतर मराठा आणि केसरीची धुरा सांभाळली. 'साहित्यसम्राट' म्हणून परिचित. |- | [[प्रल्हाद केशव अत्रे|प्रल्हाद केशव अत्रे]] (आचार्य अत्रे) || १९५६ – १९६९ || दैनिक मराठाचे पुनरुज्जीवन केले. [[संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ]] यशस्वी करण्यात त्यांच्या जहाल अग्रलेखांचा मोठा वाटा होता. |- | [[शिरीष पै|शिरीष पै]] || १९६९ – १९७६ || आचार्य अत्रे यांच्यानंतर संपादकीय जबाबदारी स्वीकारली. मराठी साहित्यात [[हायकू]] काव्यप्रकार लोकप्रिय केला. |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} # मराठी वृत्तपत्रांचा इतिहास - रा. के. लेले, : कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन, पुणे ३०, प्रकाशन क्रमांक ९६४, तृतीयावृत्ती २००९ किमंत ७५०/- # पत्रकारितेची मूलतत्त्वे - प्रा. डॉ. सुधाकर पवार : कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन, पुणे ३०, प्रकाशन क्रमांक १३४०, तृतीयावृत्ती २०१२ किमंत १७५/- [[वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे]] efbrhpy6jv3dvxvkqglx3uawwqbih78 0 58399 2677693 2596568 2026-04-05T17:55:05Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677693 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शास्त्रज्ञ | नाव = नरेंद्र जाधव | चित्र = Narendra jadhav img wiki.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = डॉ. नरेंद्र जाधव | पूर्ण_नाव = | जन्म_दिनांक = [[मे २८]], [[इ.स. १९५३]] | जन्म_स्थान = मुंबई, महाराष्ट्र, भारत | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | निवास_स्थान = भारत | नागरिकत्व = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | वांशिकत्व = | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | कार्यक्षेत्र = [[अर्थशास्त्र]], [[शिक्षण]], [[समाजशास्त्र]], [[लेखक]] | कार्यसंस्था = | प्रशिक्षण_संस्था = [[मुंबई विद्यापीठ]]<br> [[इंडियाना विद्यापीठ]] | डॉक्टरेट_मार्गदर्शक = प्रा. ग्रीन<br> प्रा. फुरस्टनबर्ग | डॉक्टोरल_विद्यार्थी = | ख्याती = | संशोधक_लघुरूप_वनस्पतिशास्त्र = | संशोधक_लघुरूप_प्राणिशास्त्र = | पुरस्कार = | वडील_नाव = दामोदर जाधव | आई_नाव = सोनाबाई जाधव | पती_नाव = | पत्नी_नाव = वसुंधरा जाधव | अपत्ये = तन्मय <br> अपूर्वा | तळटिपा = }} '''डॉ. नरेंद्र दामोदर जाधव''' ([[इ.स. १९५३]] - हयात) हे [[भारतीय]] [[अर्थशास्त्रज्ञ]], शिक्षणतज्ज्ञ, लेखक व समाजशास्त्रज्ञ आहेत. ते [[भारतीय रिझर्व बँक|रिझर्व बँकेचे]] मुख्य आर्थिक सल्लागार आहेत. अर्थशास्त्र आणि ललित साहित्य तसेच इतर समाजिक विषयांवर [[मराठी]], [[हिंदी]] व [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]] भाषांत त्यांनी लेखनही केले आहे. नियोजन मंडळाचे माजी सदस्य होते. ==जीवन== [[मे २८]], [[इ.स. १९५३]] रोजी त्यांचा जन्म एका सामान्य [[दलित]] [[महार]] कुटुंबात झाला व [[इ.स. १९५६]] मध्ये त्यांच्या कुटूंबीयांनी [[बौद्ध धर्म]] स्वीकारला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/nation/story-of-dalit-achiever-dr-narendrajadhav-971048.html|title=अंबेडकर ने मनुष्‍य के रूप में जीने का हक दिलाया: डॉ जाधव– News18 हिंदी|website=News18 India|access-date=2018-03-21|archive-date=2017-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20171026164154/https://hindi.news18.com/news/nation/story-of-dalit-achiever-dr-narendrajadhav-971048.html|url-status=dead}}</ref> वडाळ्याच्या वस्तीत जाधवांचे बालपण गेले. ’[[आमचा बाप आन् आम्ही]]' या मराठी पुस्तकात त्यांनी आत्मचरित्र मांडले आहे. जगातल्या वीस भाषांमध्ये त्याचे अनुवाद झाले आहेत. ==शिक्षण== जाधवांनी मुंबई विद्यापीठाकडून १९७३ साली संख्याशास्त्र हा विषय घेऊन बी.एस्सी. (विशेष नैपुण्यासह प्रथम वर्ग) आणि १९८६ अमेरिकेच्या इंडियाना विद्यापीठातील अर्थशास्त्रामध्ये डॉक्टरेट मिळवली. या विद्यापीठाकडून 'सर्वोत्कृष्ठ आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थी' हा विशेष बहुमान मिळवला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|last1=नरेंद्र|first1=जाधव|title=शिक्षण|संकेतस्थळ=http://www.drnarendrajadhav.info/drjadhav-data_files/Education.htm|प्रकाशक=डॉ. नरेंद्र जाधव अधिकृत संकेतस्थळ|ref=शिक्षण}}</ref> ==कारकीर्द== डॉ. जाधव यांची रिर्झव्ह बँकेतली ३१ वर्षांची कारकीर्द. त्यांनी ऑक्टोबर २००८ मध्ये 'प्रिन्सिपल ॲडव्हायजर अँड चीफ इकॉनॉमिस्ट' या पदावरून स्वेच्छानिवृत्ती घेतली. रिझर्व बँकेत असताना ते अफगाणिस्तान सेंट्रल बँकेचे प्रमुख सल्लागार होते व साडेचार वर्षे 'आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी'मध्येही होते. तसेच ते पुणे विद्यापीठाचे कुलगुरू होते. ==लेखन== नरेंद्र जाधव यांनी तीन भाषेत ३७ पुस्तके लिहिली आहेत - [[इंग्रजी]]मध्ये १९, [[मराठी]]त १३, आणि [[हिंदी]]मध्ये ३. ३०० पेक्षाही अधिक शोध पेपर आणि लेख. या पुस्तकात [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] यांच्यावर २१ पुस्तके आणि [[रवींद्रनाथ टागोर]]ांवर ३ पुस्तके ज्यात विश्लेषणात्मक जीवनचरित्र आणि निवडक कविता, लघु कथा, नाटक, विडंबने, लेख आणि भाषण यांच्या अनुवादाचा समावेश आहे. === मराठी पुस्तके === * ''युगपुरूष महामानव – भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर'' (चित्रमय चरित्र, बृहन मुंबई महानगर पालिका, २०१६) * ''प्रज्ञासूर्य डॉ. आंबेडकर : समग्र वैचारिक चरित्र'' (ग्रंथाली, मुंबई, २०१४) * ''प्रज्ञा महामानवाची : डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर समग्र लेखनकार्य'' (संपादन) खंड १: राजकिय लेखन * ''प्रज्ञा महामानवाची : डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर समग्र लेखनकार्य'' (संपादन) खंड २: अर्थशास्त्र, समाजशास्त्र, कायदा-संविधान आणि धर्मशास्त्र (ग्रंथाली, मुंबई, २०१३) * ''लसावी माझ्या समग्र अभिव्यक्तीचा'' (ग्रंथाली, मुंबई, २०१३) * ''[[बोल महामानवाचे]] : ५०० मर्मभेदी भाषणे'' (संपादन) खंड १ : आत्मनिवेदन, अनुयायी मार्गदर्शन आणि समग्रसूची * ''बोल महामानवाचे : ५०० मर्मभेदी भाषणे'' (संपादन) खंड २ : सामाजिक, आर्थिक, धार्मिक आणि कायदा-संविधान विषयक भाषणे * ''बोल महामानवाचे : ५०० मर्मभेदी भाषणे'' (संपादन) खंड ३ : राजकिय भाषणे (ग्रंथाली, मुंबई, २०१२) * ''रविंद्रनाथ टागोर: युगनिर्माता विश्वमानव (ग्रंथाली, मुंबई, २०११) * ''रविंद्रनाथ टागोर: समग्र साहित्य दर्शन (ग्रंथाली, मुंबई, २०११) * ''भयशून्य चित्तजेथ: रविंद्रनाथांच्या १५१ प्रतिनिधीक कविता'' (ग्रंथाली, मुंबई, २०१०) * ''[[आमचा बाप आन् आम्ही]]'' (ग्रंथाली, मुंबई, १९९३) (१९९ वी आवृत्ती) * ''डॉ. आंबेडकर: आर्थिक विचार आणि तत्त्वज्ञान'' (सुगावा प्रकाशन, पुणे १९९२) === इंग्रजी पुस्तके === * ''Bharat Ratna Dr Babasaheb Ambedkar: An Intellectual Colossus, Great National Leader and Universal Champion of Human Rights Photo-Biography'' (Municipal Corporation of Greater Mumbai, 2016) * ''Ambedkar: An Economist Extraordinaire'' (Konark Publishers, New Delhi, 2015) * ''Ambedkar: Awakening India’s Social Conscience'' (Konark Publishers, New Delhi, 2014) * ''Ambedkar Writes: Complete Writings of Dr Ambedkar'' (Edited) (2014) Vol.I : Political Writings * ''Ambedkar Writes: Complete Writings of Dr Ambedkar'' (Edited) (2014) Vol.II: Scholarly Writings (Sociology, Economics, Anthropology, Law, Constitution and Religion)(Konark Publishers, New Delhi, 2013) * ''Ambedkar Speaks: 301 Seminal Speeches'' (Edited) Vol I: Introduction, Autobiography Speeches, Guidance to Followers and Complete Bibliography * ''Ambedkar Speaks: 301 Seminal Speeches'' (Edited) Vol II: Social, Economic, Religion, Law and Constitution * ''Ambedkar Speaks: 301 Seminal Speeches'' (Edited) Vol III: Political Speeches (Konark Publishers, New Delhi) * ''Untouchables: My Family’s Triumphant Journey Out of the Caste System in Modern India'' (California University Press, USA 2007 and Simon and Schuster, USA) * ''Monetary Policy, Financial Stability and Central Banking in India'' (Macmillan India Ltd, New Delhi, 2006) * ''Re-emerging India – A Global Perspective'' (ICFAI University Press: Hyderabad, 2005) * ''Outcaste – A Memoir: Life and Triumphs of an Untouchable Family in India'' (Penguin, India, 2003) * ''Governors Speak'' (Edited) (Reserve Bank of India, 1997) * ''CD Deshmukh Memorial Lectures'' (Edited) (Reserve Bank of India, 1996) * ''Challenges to Indian Banking Competition, Globalization and Financial Markets'' (Edited) (Macmillan India Ltd, New Delhi, 1996) * ''Monetary Economics for India'' (Macmillan India Ltd, New Delhi, 1994) * ''Our Father and Us'' (Children’s Edition, Korean) (Gimmyoung Publishers, Korea 2009) * ''Dr Ambedkar: Economic Thoughts and Philosophy'' (Popular Prakashan, Mumbai, 1992) * ''Macroeconomic Investment Management in LDCs – A Social Cost Benefit Approach'' (Indiana University, USA, 1986) === हिंदी पुस्तके === * ''डॉ. आंबेडकर : आत्मकथा एवं जनसंवाद'' (प्रभात प्रकाशन, नवी दिल्ली २०१५) * ''डॉ. आंबेडकर : सामाजिक विचार एवं दर्शन'' (प्रभात प्रकाशन, नवी दिल्ली २०१५) * ''डॉ. आंबेडकर : आर्थिक विचार एवं दर्शन'' (प्रभात प्रकाशन, नवी दिल्ली २०१५) * ''डॉ. आंबेडकर : राजनिती, धर्म और संविधान विचार'' (प्रभात प्रकाशन, नवी दिल्ली २०१५) * ''विश्वमानव रबिन्द्रनाथ टागोर'' (प्रभात प्रकाशन, नवी दिल्ली २०१५) ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Narendra Jadhav|नरेंद्र जाधव}} * [http://www.drnarendrajadhav.info/default-main.htm नरेंद्र जाधव यांचे अधिकृत संकेतस्थळ] * [http://www.bbc.com/hindi/india/2013/08/130810_narender_jadhav_profile_pk तो व्यक्ती ज्याचे पुस्तक २० वर्षानंरतही बेस्ट सेलर बनलेले आहे] * [https://www.biographymarathi.com/2020/05/narendra-jadhav-biography-in-marathi.html Narendra Jadhav Biography in Marathi - डॉ. नरेंद्र जाधव] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241211024846/https://www.biographymarathi.com/2020/05/narendra-jadhav-biography-in-marathi.html |date=2024-12-11 }} {{मराठी साहित्यिक}} {{DEFAULTSORT:जाधव, नरेंद्र}} [[वर्ग:मराठी अर्थशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुणे विद्यापीठाचे कुलगुरू]] [[वर्ग:भारतीय बौद्ध]] [[वर्ग:आंबेडकरवादी]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:भारतीय आत्मचरित्रकार]] [[वर्ग:इंग्लिश भाषी भारतीय लेखक]] [[वर्ग : भारतीय विचारवंत ]] e93vehm5z636dxllyzowp2dqpi21n6s 0 64294 2677678 2640734 2026-04-05T16:51:13Z ~2026-21026-94 181818 /* नवीन वेळ */ 2677678 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम | कार्यक्रम = आम्ही सारे खवय्ये | चित्र = | लोगो_चित्र_शीर्षक = | उपशीर्षक = | प्रकार = | निर्माता = | निर्मिती संस्था = | दिग्दर्शक = प्रशांत नाईक, समीर जोशी | क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = | सूत्रधार = [[प्रशांत दामले]], राणी गुणाजी, [[संकर्षण कऱ्हाडे]], [[मृणाल दुसानीस]] | कलाकार = | पंच = | आवाज = [[अशोक पत्की]] | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = | अंतिम संगीत = | संगीतकार = | देश = [[भारत]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | वर्ष संख्या = १३ | एपिसोड संख्या = ३५५४ | कार्यकारी निर्माता = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सह निर्माता = | कथा संकलन = | संकलन = | स्थळ = | कॅमेरा = | चालण्याचा वेळ = * सोमवार ते शुक्रवार दुपारी १.३० वाजता * सोमवार ते शनिवार दुपारी २.३० वाजता (२६ सप्टेंबर २०२२ पासून) * शनिवार आणि रविवार दुपारी १ वाजता (९ ऑगस्ट २०२५ पासून) | वाहिनी = [[झी मराठी]] | चित्र प्रकार = | ध्वनी प्रकार = | पहिला भाग = | प्रथम प्रसारण = १ मे २००७ | शेवटचे प्रसारण = चालू | आधी = | नंतर = | संकेतस्थळ = | सारखे = }} '''आम्ही सारे खवय्ये''' ही [[झी मराठी]] दूरचित्रवाहिनी वरून प्रसारित होणारी [[मराठी भाषा|मराठी भाषेतील]] खाद्यसंस्कृती विषयक मालिका आहे. अभिनेता [[प्रशांत दामले]], अभिनेत्री राणी गुणाजी, अभिनेत्री [[मृणाल दुसानीस]], अभिनेता [[संकर्षण कऱ्हाडे]] हे चौघे या मालिकेचे सूत्रसंचालन करत होते. प्रशांत नाईक व समीर जोशी हे या मालिकेचे दिग्दर्शक आहेत. == नवीन वेळ == {| class="wikitable" ! क्र. !! दिनांक !! वार !! वेळ |- | १ || १ मे २००७ - ११ सप्टेंबर २००९ || rowspan="4" | सोम-शुक्र || दुपारी १.३० |- | २ || १४ सप्टेंबर २००९ - १८ जून २०१० || दुपारी १ (एक तास) |- | ३ || २१ जून २०१० - २७ मार्च २०२० || दुपारी १.३० |- | ४ || २८ सप्टेंबर - १७ ऑक्टोबर २०२० || दुपारी ३.३० |- | ५ || २६ सप्टेंबर २०२२ - १५ एप्रिल २०२३ || सोम-शनि || दुपारी २.३० |- | ६ || ९ - ३१ ऑगस्ट २०२५ || शनि-रवि || rowspan="2"| दुपारी १ (एक तास) |- | ७ || ८ सप्टेंबर २०२५ - ७ एप्रिल २०२६ || सोम-मंगळ |- | ८ || १३ एप्रिल २०२६ - चालू || सोम-शनि || दुपारी २.३० |} == विशेष भाग == # कार्तिकीच्या सुरेल आवाजात रंगणार खवय्ये कुटुंबात आषाढी एकादशी. <u>(२३ जुलै २०१८)</u> # घरच्यांच्या आठवणीत रमणाऱ्या शिवानीसमोर उलगडला आठवणींचा खजिना. <u>(१३ सप्टेंबर २०१८)</u> # सुमीच्या प्रभावाने खवय्ये कुटुंबात झालीये प्रिन्सिपल मॅडमची एंट्री. <u>(१८ सप्टेंबर २०१८)</u> # ताईंचा भांडकुदळ स्वभाव ही इतरांची डोकेदुखी झालीये का? <u>(१० ऑक्टोबर २०१८)</u> # फिल्म पाहताना ताईंच्या आयुष्यात आला वेगळाच टि्वस्ट, काय आहे तो टि्वस्ट? <u>(१८ ऑक्टोबर २०१८)</u> # शेफ ताईंचं क्रूझवर जाण्याचं स्वप्न का राहिलं अपूर्ण? (१८ नोव्हेंबर २०१९) # खवय्ये कुटुंबात ताईंनी उलगडली डाएट डब्याची गोष्ट. (२० नोव्हेंबर २०१९) # खो-खो खेळताना ताईंच्या आयुष्यात आला एक सुखद प्रसंग. (२२ नोव्हेंबर २०१९) # घरोघरी खवय्येगिरी करत चाखूया नवीन पदार्थ, घराघरातील नात्यांना देऊया नवा अर्थ. <u>(२५ नोव्हेंबर २०१९)</u> # सात्त्विक आहार देऊन ताईंनी कमावली लाखो नवीन नाती. (२७ नोव्हेंबर २०१९) # खवय्येगिरीच्या निमित्ताने उलगडली बाप-मुलीची गोष्ट. (२९ नोव्हेंबर २०१९) # चित्र काढताना ताईंनी उलगडली प्रेमाची गोष्ट. (२ डिसेंबर २०१९) # मसाले कुटताना ताईंना मिळालं अनोखं सरप्राइज. (४ डिसेंबर २०१९) # बाबांसाठी लाडक्या लेकीने घेतला एक आगळावेगळा निर्णय. (६ डिसेंबर २०१९) # मैत्रिणीने उलगडलं ताईच्या लग्नाचं गुपित. (९ डिसेंबर २०१९) # करिअरच्या महत्त्वाच्या टप्प्यावर ताईंनी का सोडली नोकरी? (११ डिसेंबर २०१९) # यंत्रवत युगात यंत्रच का झाला ताईंच्या जगण्याचा आधार? (१३ डिसेंबर २०१९) # दोन बहिणींनी लढवली नवीन शक्कल. (२८ सप्टेंबर २०२०) # का आहेत ताई इतक्या हट्टी? (१९ ऑक्टोबर २०२०) # दुपारची वेळ अजून खमंग होणार, जोडीने गोडी वाढणार. <u>(२६ सप्टेंबर २०२२)</u> # काळजाची वाट पोटातून जाते. <u>(९ ऑगस्ट २०२५)</u> # खमंग पदार्थांसोबत खुसखुशीत गप्पांची मैफल रंगणार. <u>(१६ ऑगस्ट २०२५)</u> # ३४ वर्षांनी यजमानांची [[अलका कुबल|अलकाताईंना]] प्रेमाची मागणी. <u>(३ नोव्हेंबर २०२५)</u> # 'आम्ही सारे खवय्ये'च्या मंचावर संतोष-शलाकाची जोडी प्रेमाची रेसिपी बनवणार. <u>(४ नोव्हेंबर २०२५)</u> # 'आम्ही सारे खवय्ये'च्या मंचावर [[प्रियदर्शन जाधव|प्रियदर्शन]]-वैभवीची लव्ह केमिस्ट्री फुलणार. <u>(१० नोव्हेंबर २०२५)</u> # प्रणव आणि अमृता रावराणेची 'आम्ही सारे खवय्ये'च्या मंचावर धमाकेदार एंट्री. <u>(२४ नोव्हेंबर २०२५)</u> # 'आम्ही सारे खवय्ये'मध्ये स्वाती आणि तुषार देवल बनवणार स्पेशल राजमा चावल. <u>(२५ नोव्हेंबर २०२५)</u> # नवीन वर्ष, नवीन पर्व आणि नव्या उत्साहासह नवीन पाहुण्यांबरोबर करूया धमाल. <u>(५ जानेवारी २०२६)</u> == बाह्य दुवे == * {{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.zeemarathi.com/Zee_Serial_ask.aspx?zsid=59 | title = {{लेखनाव}} कार्यक्रमाचे अधिकृत पान | प्रकाशक = [[झी मराठी]] दूरचित्रवाहिनीचे संकेतस्थळ | भाषा = इंग्रजी | विदा संकेतस्थळ दुवा = https://web.archive.org/web/20100115032541/http://zeemarathi.com/Zee_Serial_ask.aspx?zsid=59 | विदा दिनांक = 2010-01-15 | access-date = 2011-06-19 | url-status = dead }} {{झी मराठी दुपारच्या मालिका}} [[वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:दीर्घकालीन मराठी मालिका]] jp9jdo3feoyug2ilwcmf351gfne3kuw 0 64313 2677752 2207140 2026-04-06T05:22:35Z अभय नातू 206 /* कोणती पुस्तके उपलब्ध? */ 2677752 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि सांस्कृतिक मंडळाचि''' स्थापना १९ नोव्हेंबर १९६०ला झाली. 'मराठी भाषा, साहित्य, संस्कृती व कला या क्षेत्रांमध्ये महाराष्ट्रास लाभलेला थोर वारसा जतन आणि संवर्धन करण्यासाठी, मराठी भाषेत विविध विषयांवरील मूलभूत संशोधन व प्रकाशन यांना उत्तेजन देण्याच्या हेतूने महाराष्ट्र शासनाने ही संस्था उभारली. मंडळाचे पहिले अध्यक्ष [[तर्कतीर्थ लक्ष्मणशास्त्री जोशी]] होते. ==महाराष्ट्र साहित्य आणि संस्कृती मंडळाने प्रकाशित केलेली पुस्तके== '''महाराष्ट्राची भाषा,''' संस्कृती, साहित्य आणि इतिहास तसेच विज्ञान, आधुनिक तंत्रज्ञान, समाजविद्या यांच्या कक्षेत येणाऱ्या विषयांवर मराठीमध्ये ग्रंथरचना करणे हे महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. आधुनिक महाराष्ट्राच्या वाङ्मयीन गरजा लक्षात घेऊन सुरुवातीपासूनच मंडळ मौलिक व बहुविध वाङ्मयीन निर्मितीसाठी कार्यरत आहे. ज्ञान आणि संस्कृतीच्या विकासासाठी साधन स्वरूप व आधुनिक विज्ञान व तंत्रज्ञान यातील अद्ययावत प्रगतीची माहिती देणारी, मूलभूत ज्ञान देणारी पुस्तके व अभिजात ग्रंथ वाचकांना उपलब्ध करून देण्यासाठी मंडळाच्या वतीने २०१५ सालापूर्वी प्रकाशित झालेली ४४४ पुस्तके ई-बुक स्वरूपात वाचकांना उपलब्ध करून दिली आहेत. मंडळाच्या [[https://msblc.maharashtra.gov.in/download]] या वेबसाइटवर ही पुस्तके उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळाच्या स्थापनेपासूनच्या अध्यक्षांची यादी क्रमानुसार अशी-(तर्कतीर्थ) लक्ष्मणशास्त्री जोशी, सुरेन्द्र बारलिंगे, यशवंत मनोहर, य. दि. फडके, विद्याधर गोखले, मधुकर आष्टीकर, द. मा. मिरासदार, सुरेश द्वादशीवार, रा. रं. बोराडे, रतनलाल सोनग्रा, मधु मंगेश कर्णिक, बाबा भांड {| class="wikitable" |+ '''महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळाचे अध्यक्ष''' ! अध्यक्ष !! कार्यकाळ !! उल्लेखनीय योगदान/वैशिष्ट्ये |- | [[लक्ष्मणशास्त्री जोशी|तर्कतीर्थ लक्ष्मणशास्त्री जोशी]] || १९६० – १९८० || मंडळाचे पहिले अध्यक्ष. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली [[मराठी विश्वकोश]] निर्मितीच्या प्रकल्पास गती मिळाली. |- | [[सुरेंद्र बारलिंगे|डॉ. सुरेंद्र बारलिंगे]] || १९८० – १९८८ || प्रसिद्ध तत्त्वज्ञ आणि लेखक. त्यांनी मंडळाच्या ग्रंथ प्रकाशन योजनेत मोलाची भूमिका बजावली. |- | [[यशवंत दिनकर फडके|डॉ. य. दि. फडके]] || १९८८ – १९९१ || नामवंत इतिहासकार आणि संशोधक. त्यांनी मंडळाच्या माध्यमातून अनेक दुर्मिळ ग्रंथांचे पुनरुज्जीवन केले. |- | [[राम शेवाळकर|प्रा. राम शेवाळकर]] || १९९१ – १९९४ || प्रख्यात वक्ते आणि साहित्यिक. मंडळाच्या कामात लोकसहभाग वाढवण्याचा प्रयत्न. |- | [[रा. ग. जाधव|रा. ग. जाधव]] || १९९५ – १९९८ || समर्थ समीक्षक आणि कवी. वाङ्मयीन संस्कृतीच्या संवर्धनासाठी त्यांनी कार्य केले. |- | [[द. भि. कुलकर्णी|डॉ. द. भि. कुलकर्णी]] || २००१ – २००४ || कवी आणि समीक्षक. साहित्यातील सौंदर्याशास्त्राचे अभ्यासक |- | [[ना. धों. महानोर|ना. धों. महानोर]] || २००४ – २००८ || निसर्गकवी आणि शेतीनिष्ठ साहित्यिक. ग्रामीण साहित्याला प्रोत्साहन देण्याचे काम केले. |- | [[मधू मंगेश कर्णिक|मधू मंगेश कर्णिक]] || २००८ – २०११ || कोकणच्या मातीतील ज्येष्ठ कथाकार आणि कादंबरीकार. 'अमृतमहोत्सवी' वर्षाचे उपक्रम राबवले. |- | [[हेमंत टकले|हेमंत टकले]] || २०१२ – २०१४ || साहित्यिक आणि सामाजिक कार्यकर्ते. मंडळाच्या प्रशासकीय कामात सुधारणा करण्याचा प्रयत्न केला. |- | [[बाबासाहेब पुरंदरे|शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे]] || २०१५ – २०१७ || थोर इतिहास संशोधक आणि लेखक. शिवचरित्र घराघरांत पोहोचवण्यासाठी कार्य. |- | [[सदानंद मोरे|डॉ. सदानंद मोरे]] || २०१७ – २०२३ || संत साहित्याचे गाढे अभ्यासक आणि विचारवंत. तुकाराम गाथा आणि वारकरी संप्रदायावर विशेष संशोधन. |- | [[मीनाक्षी पाटील|मीनाक्षी पाटील]] || २०२३ – २०२४ || कवी आणि प्रशासक. मंडळाच्या पहिल्या महिला सचिव आणि नंतर अध्यक्ष |- | [[सदानंद मोरे|डॉ. सदानंद मोरे]] || २०२४ – सध्या || पुन्हा एकदा मंडळाच्या अध्यक्षपदी नियुक्ती करण्यात आली |} ==महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि सांस्कृतिक मंडळाच्या योजना == * पुस्तक प्रकाशन योजना - विविध विषयांवरील पुस्तके प्रकाशित करणे * महाराष्ट्राचे शिल्पकार चरित्रमाला योजना * उत्कृष्ट ग्रंथांची भाषांतरे योजना * ललित व ललितेतर वाड्:मयाच्या प्रकाशनार्थ अनुदान योजना * नवलेखक पुस्तक प्रकाशनासाठी उत्तेजनार्थ अनुदान योजना * नवलेखक कार्यशाळा अनुदान योजना * नियतकालिकांना अनुदान योजना * अन्य मराठी साहित्य संमेलनांना अनुदान योजना ==नेटवर पीडीएफ स्वरूपात उपलब्ध असलेली पुस्तकांची यादी== * आरोग्य आणि आहारशास्त्र * आर्थिक सिद्धान्त व अर्धविकसित प्रदेश * आसरा * महाराष्ट्राचे शिल्पकार - तेजस्विनी अहिल्याबाई होळकर * आशियाई क्रीडास्पर्धा * महाराष्ट्राचे शिल्पकार - भाई उद्धवराव पाटील * उद्‌भट आणि त्याचा काव्यालंकार सारसंग्रह * एमिली डिकिन्सन : निवडक कविता * कबड्डी * कल्लपा यशवंत ढाले ह्यांची दुर्मिळ डायरी * कात्यायन शुल्ब सूत्रे * खानदेशातील कृषक जीवन - सचित्र कोश * गजाआडच्या कविता * सर्वज्ञ श्री चक्रधर * चरियापिटक * चिरकालीन सिरॅमिक्स * चौदा पत्रे * जीवनसंग्राम * झुंडशाहीचे बंड * टोळ्ळुगट्टी * ट्रांझिस्टर * डिझेल एंजिन * महाराष्ट्राचे शिल्पकार - ताराबाई शिंदे * ताऱ्यांचे अंतरंग * महाराष्ट्राचे शिल्पकार - दादासाहेब फाळके * हुतात्मा दामोदर हरि चापेकर यांचे आत्मवृत्त * धन्याचा बंदा गुलाम * धर्मकीर्तन * महाराष्ट्राचे शिल्पकार –महर्षी धोंडो केशव कर्वे * नाट्यमंडप * महाराष्ट्राचे शिल्पकार - नाना पाटील * पंडिता रमाबाई यांचा इंग्लंडचा प्रवास * पाणी पुरवठा * प्लॅस्टिकची मेजवानी * फळे व भाज्यांपासून टिकाऊ पदार्थ * बहुरूपी बहुगुणी कार्बन * भरताच्या नाट्य शास्त्राचा अठ्ठाविसावा अध्याय * भौतिकी शास्त्रातील नोबेल पारितोषिक विजेते -भाग १ ते ५ * मधुमेह * मराठी वाङ्‍मयकोश खंड दुसरा भाग एक मराठी ग्रंथकार (दिवंगत) * मराठी वाङ्‍मयकोश खंड ३ रा (ग्रंथपरिचय) इ.स. १८५८ ते १९६० * महात्मा गांधी – रविंद्रनाथ ठाकूर * महात्मा ज्योतिराव फुले * महाराष्ट्राची सागरी मत्स्यसंपत्ती * मानवी आनुवंशिकता * माहेरी गेली * मुस्लिम व्यक्तिगत कायद्यात सुधारणा * मोरस कथा दशावतार * मोरस-मराठी कविता दशावतार * महाराष्ट्राचे शिल्पकार – यदुनाथ थत्ते * महाराष्ट्राचे शिल्पकार - बॅ. राजाभाऊ खोब्रागडे * लिओनार्दो दा विंची * लुकेना * वंश आणि वंशवाद * महाराष्ट्राचे शिल्पकार – वसंतराव नाईक * महाराष्ट्राचे शिल्पकार - डॉ. विठ्ठलराव विखेपाटील * विलक्षण जपानी * संगीताचार्य पं. विष्णू नारायण भातखंडे * महाराष्ट्राचे शिल्पकार - शंकरराव किर्लोस्कर * शरीर -एक समरांगण * संगीत आणि कल्पकता * श्री संत शुभराय महाराज कलाकृतीसंग्रह-चित्रचिरंतन * समर्थ रामदासांची साहित्य सृष्टी * संहितासमीक्षा आणि पारिभाषिक संज्ञा * सुती वस्त्रोद्योग * सुब्बण्णा * सौंदर्यशास्त्रावरील तीन व्याख्याने * स्ट्रॅविन्स्कीचे सांगीतिक सौंदर्यशास्त्र * हॉकी * THE HIGH-CASTE HINDU WOMAN(PANDITA RAMABAI) * Maratha Wall Paintings (अपूर्ण यादी) ==मंडळातर्फे मराठी साहित्यसेवेसाठी दिले जाणारे पुरस्कार== * [[गौरवमूर्ती पुरस्कार]] * स्व. यशवंतराव चव्हाण राज्य वाङ्‍मय पुरस्कार * विंदा करंदीकर जीवनगौरव पुरस्कार * श्री. पु. भागवत पुरस्कार ==अधिकृत संकेतस्थळ== https://msblc.maharashtra.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180501115245/https://msblc.maharashtra.gov.in/ |date=2018-05-01 }} {{विस्तार}} [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:साहित्य]] [[वर्ग:१२ जानेवारी मंत्रालय कार्यशाळा]] [[वर्ग:महाराष्ट्र शासन]] e4pfnfjyrl8ipoa1s6rjyj48stpoa3p 0 67425 2677757 1444939 2026-04-06T06:04:57Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677757 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शहर | नाव = पोर्ट मॉरेस्बी | स्थानिक = Port Moresby | प्रकार = राजधानी | चित्र = Poor coastal housing at Hanuabada in Port Moresby1.jpg | ध्वज = Flag of NCD.svg | चिन्ह = | नकाशा१ = पापुआ न्यू गिनी | देश = पापुआ न्यू गिनी | राज्य = | प्रांत = | जिल्हा = राष्ट्रीय राजधानी जिल्हा | स्थापना = इ.स. १८७३ | महापौर = | क्षेत्रफळ = | उंची = | लोकसंख्या = ३,०७,६४३ | घनता = | वेळ = | वेब = | latd = 9 | latm = 28 | lats = | latNS = S | longd = 147 | longm = 10 | longs = | longEW = E }} '''पोर्ट मॉरेस्बी''' ही [[पापुआ न्यू गिनी]] ह्या देशाची [[जगातील देशांच्या राजधानींची यादी|राजधानी]] व सर्वात मोठे शहर आहे. हे शहर [[न्यू गिनी]] बेटाच्या आग्नेय भागात वसले आहे. सुमारे ३ लाख लोकसंख्या असलेले पोर्ट मॉरेस्बी शहर २००५ साली घेण्यात आलेल्या एका अहवालानुसार राहण्यासाठी जगातील सर्वात वाईट शहरांपैकी एक आहे. == बाह्य दुवे == {{Commons category|Port Moresby|पोर्ट मॉरेस्बी}} * [http://www.ncdc.gov.pg/ Port Moresby official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120117015254/http://www.ncdc.gov.pg/ |date=2012-01-17 }} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील शहरे]] [[वर्ग:ओशनियामधील देशांच्या राजधानीची शहरे]] [[वर्ग:पोर्ट मॉरेस्बी|*]] 3j12wysepfqsdqhjzxy54lansgi43ns 0 69054 2677789 2675165 2026-04-06T08:56:43Z ~2026-21100-46 181842 2677789 wikitext text/x-wiki {{Short description | Maratha noble families which served Maratha Empire as commander of Maratha army}} [[चित्र:Shivaji British Museum.jpg|इवलेसे|उजवे|मराठा साम्राज्याचे संस्थापक [[शिवाजी महाराज]]]] [[चित्र:Flag of the Maratha Empire.svg |इवलेसे | उजवे | [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याचा ध्वज]]]] '''मराठा सरदार घराणी व राज्ये''', १७ ते १८वे शतकात [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] विस्तारासाठी व संरक्षणासाठी ज्या [[मराठा]] सरदार घराण्यांनी योगदान दिले, त्या राजघराण्यांची ही यादी आहे. [[मराठा]] ही महाराष्ट्र, कर्नाटक, गुजरात आणि शेजारील राज्यांतील क्षत्रिय वंश आहे. मौर्य, सातवाहन, वाकाटक, राष्ट्रकूट, चालुक्य, शिलाहार, कदंब, यादव, होयसाळ, चौहान, गुहिल, सिसोदिया, सिंधिया, सोळंकी, परमार, अभिर अशा उत्तर आणि दक्षिण भारतातील प्राचीन क्षत्रिय घराणे महाराष्ट्रातून उत्तरेत गेले आहेत === ठळक मराठा राजघराणी === == भोसले घराणे == *'''भोसले घराणे''' हे घराणे मराठा साम्राज्यातील मुख्य व महत्त्वाचे घराणे मानले जाते. [[शिवाजी महाराज]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याचा [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] स्थापनेपासून ते विस्तारापर्यंत मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कोल्हापूरकर भोसले, सातारकर भोसले, नागपूरकर भोसले, अक्कलकोटकर भोसले, तंजावरकर भोसले या प्रमुख शाखा. == घोरपडे घराणे == *'''घोरपडे घराणे''' हे घराणे भोसले घराण्याची थोरली शाखा असून भोसल्यांचे भाऊबंद आहेत. बहमनी काळात घोरपडीच्या मदतीने कोकणातील किल्ला जिंकल्याने घोरपडे हे आडनाव प्राप्त झाले. हे घराणे आदिलशाहीत प्रमुख सरदारांपैकी एक होते. या घराण्यातील [[बाजी घोरपडे]] याने शहाजी राजांशी दगाफटका केल्याने, याला शिवरायांनी ठार मारले. मराठा साम्राज्याचे सेनापती [[संताजी घोरपडे]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याला ''ममलकतमदार'', ''हिंदुराव'' व ''अमिर-उल-उमराव'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कापशीकर घोरपडे, [[मुधोळ संस्थान|मुधोळकर घोरपडे]], सेंदूरकर घोरपडे, दत्तवाडचे घोरपडे आणि गजेन्द्रगडकर घोरपडे या प्रमुख शाखा. == तळबीडकर मोहिते घराणे == *'''तळबीडकर मोहिते घराणे''' हे घराणे शिवकाळात स्वराज्यात सामील झाले. सेनापती [[हंबीरराव मोहिते]] व शिवरायांच्या पत्नी सोयराबाई ह्या याच घराण्यातील. या घराण्याला ''हंबीरराव'' हा किताब शिवरायांनी दिला. या‌ घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी [[तळबीड]] ही मुख्य मानली जाते. == कदमबांडे घराणे == *'''[[कदमबांडे घराणे]]''' हे एक मराठा घराणे आहे. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला गुजरात व खानदेश प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. == शिंदे/सिंधिया घराणे == * [[शिंदे घराणे|'''शिंदे/सिंधिया घराणे''']] '''- वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सूर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[शेष वंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ]] ('''शाखा''' '''-''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]]''', देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]], '''कुळदेवी -''' [[महालक्ष्मी|श्री महालक्ष्मी (कोल्हापूर)]], [[आई जनाई देवी]], '''कुळदैवत -''' [[ज्योतिबा|श्री ज्योतिबा]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]]''',''' [[कण्हेरखेड़]] ([[महाराष्ट्र]]), '''राजक्षेत्र -''' [[उज्जैन]]; [[ग्वाल्हेर]]; [[दिल्ली]] आदि, '''पदवी-'''[[पाटील|पाटील-ए-हिन्दुस्तान]] ([[महादजी शिंदे|हिन्दुस्तान चा पाटील]]), [[देशमुख]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]], [[महाराज]]. [[शिंदे कुळ|शिन्दे]] घराणे अथवा हिन्दीमध्ये सिंधीया हे मध्य भारतातील [[ग्वाल्हेर]] येथील राज्यकर्ते होत. राज्यकर्ते होण्याअगोदर मराठा साम्राज्याचे मुख्य सरदार घराणे होते. मराठा साम्राज्याच्या विस्तारामध्ये यांनी मोठी कामगीरी बजावली होती. शिन्दे हे मुळचे [[सातारा]] जिल्ह्यातील नीरा नदीच्या काठावरील [[कण्हेरखेड़]] या गावचे पाटील होते. राणोजी शिन्दे हा मूळ कर्ता होता. या शिन्दे घराण्याचे कुलदैवत म्हणजे कोल्हापूर मधील श्री महालक्ष्मी अंक वाडी रत्‍नागिरीचा दक्खनचा राजा श्री जोतिबा.या जोतिबाच्या चैत्र यात्रेमध्ये शिन्दे सरकार यांच्या शासनकाठीला पहिल्या मानाच्या अठरा शासनकाठ्या मध्ये नऊ क्रमांकचा मान आहे.सध्या शिन्दे ग्वाल्हेर याठिकाणी स्थायिक असल्यामुळे त्याची ही मानाची शासनकाठी त्यांच्या वतीने चालवण्याचा मान [[सांगली]] जिल्ह्यातील [[वाळवा]] तालुक्यातील [[करंजवडे]] गावाच्या ग्रामस्थांना शिन्देंनी फार पूर्वीपासून दिला आहे.तशी नोन्द सुद्धा [[सिन्धिया देवस्थान ट्रस्ट]] यांच्याकडे आहे. शिन्दे घराण्यातील महत्त्वाच्या व्यक्ती ** [[राणोजी शिंदे]] ** साबाजी शिंदे ** जयाप्पा शिंदे ** [[दत्ताजी शिंदे]] ** [[जनकोजी शिंदे]] ** [[महादजी शिंदे]] ** मानाजी शिंदे ** जयाजीराव शिंदे ** [[माधवराव शिंदे]] ** [[ज्योतिरादित्य शिंदे]] == तनपुरे - देसाई (देशमुख) घराणे == *तनपुरे - देसाई (देशमुख) घराणे हे घराणे प्रतिष्ठित मराठा घराणे असून या घराण्याचा देवगिरीच्या सेउना यादव राजघराण्याशी संबंध आहे. *वरकटणे, तालुका करमाळा हे तनपुरे - देसाई (देशमुख) सरदारांचे वतन होते. येथे त्यांची सुमारे ३६ एकरात पसरलेली गढी आहे. सध्या तिची पडझड झालेली आहे. आसपासच्या गावांचा महसूल व कारभार येथून चालवला जात असे. *घराण्याचे मूळ गाव परांडा तालुक्यातील खानापूर होते, येथूनच त्यांचा महाराष्ट्रात विस्तार झाला. या घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी वरकटणे ही मुख्य शाखा आहे. एक शाखा सोलापूर, दुसरी शाखा खानापूरमध्ये आहे. *तनपुरे - देसाई (देशमुख) हे पंचकुळी मराठा घराणे असून मूळ मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. == धनुरकर शिंदे घराणे == * '''[[धनुरकर शिंदे घराणे]] - वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सुर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[नागवंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ|विशिष्ठ]] ('''शाखा -''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]], '''देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]] व [[धनुष्यबाण]], '''कुळदेवी -''' [[कुलस्वामिनी श्री धनदाई माता|आदि शक्ति धनदाई देवी]], '''कुळदेवता -''' [[काळभैरव|श्री काळभैरवः]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]], [[माउंट अबू|अमीरगढ़ (माउंट अबू)]], '''राजक्षेत्र -''' [[धनुर]], [[नाशिक]], [[तोरणमाळ|तोरणमाळ-अक्रानी]] आदि, '''पदवी''' '''-''' [[पाटील]], [[देशमुख]], [[राजा|रावसाहेब]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]] आदि * [[धनुरकर शिंदे घराणे|'''धनुरकर शिंदे घराणे''']] हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[धुळे जिल्हा|धुळे जिल्ह्यातील]], एक मध्यकालीय [[धनुर]] गावाची क्षत्रिय कुटुंबची शाखा आहे. धनुरकर शिंदे हे ताप्तीय-[[मराठा]] घराणे खान्देशात "खान्देश" (कान्हदेश) राजकारणत वतनदार होते. नन्तर मराठा हिंदवी साम्राज्यात छत्रपती शाहू महाराजंचे पेशवा बालाजी भट्ट च्यासोबत सैन्यात धनुर्धरांची विशेष तुकडीचे [[सरदार]] होते व त्या काळात [[धनुर]], [[अक्राणी तालुका|अक्रानी]], [[तापी नदी|ताप्ती]] क्षेत्राचि वतनदारी, परगणाचि [[देशमुख|देशमुखी]], गावांची [[पाटील|पाटीलकी]] केली व रावसाहेब, सरकार हे पदवी मिळाली. त्यात गावांचे नाव धनुर, कापडणे, उमरखेड, शीरूड, जोवखेड़ा, बोरकुंड, डोंगरगाव, म्सहावद, मड़काणी, तोरणमाळ, फत्तेपुर, धडगाव, भोंगरा, डोंडवाडा, मोरतलाई, अमळनेर, धरणगांव, रावेर, अशीरगढ़, नेपागाव, बैतूल, मुलताई आदि आहेत. शिंदे-सरकार, शिंदे-देशमुख, शिंदे-पाटील हे आडनाव व ताप्तीय-मराठा हे समाज लिहून या शिंदेवंश चे १२०० घराणे [[खान्देश|खान्देशात]] ([[तापी नदी|ताप्तीक्षेत्र]]) व १५०० घराणे [[दख्खनचे पठार|दख्खनात]] राहत आहेत. == धारचे पवार घराणे == *'''धारचे पवार घराणे''' मूळचे सुपे येथील शिवपूर्व काळातील हे मराठा घराणे स्वराज्यात व मराठा साम्राज्य मध्ये उदयाला आले.प्राचीन सूर्यवंशी परमार राजघराण्यातील पूर्वज महान चक्रवर्ती सम्राट विक्रमादित्य परमार,चक्रवर्ती सम्राट शालिवाहन परमार, राजा भोज, राजा जगदेवराव परमार, भवानी राजे,राजे साबुसिंह उर्फ सरदार साबाजी पवार, कृष्णाजी राजे, काळोजी राजे, केरोजी राजे, बाबाजी राजे, संभाजी राजे,उदाजीराजे पवार, मानाजी राजे पवार यांनी स्वराज्यात मोलाची कामगिरी बजावली,मराठा साम्राज्यात सेनापती, सेना प्रमुख, सरदार, जहागीरदार, देशमुखी, सरपाटील, मुलकी पाटीलकी, गांव पाटिलकी असलेले 96 कुळी मराठा घराणे पवार हे शिवपूर्व कालीन प्रसिद्ध आणि पराक्रमी घराणे आहे.१८व्या शतकात माळवा प्रांतात मराठा साम्राज्याचा विस्तार करण्यास या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे.धारचे संस्थानिक यशवंतरावराजे यांचा राज्याभिषेक झाला होता.या घराण्याला राजे ''विश्वासराव'' व ''सेनाबारासहस्री'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी सुपेकर पवार, वाघोलीकर पवार,मलठण कर,विदर्भातील खेडकर पवार,धारचे पवार आणि देवासचे पवार,नगरदेवळेकर पवार, प्रमुख शाखा.तसेच इतर प्रमुख शाखा वाल्हे, सुपे, चिंचणी, येळपाने, पिंपळगांवकर पवार,जळगाव चाळीसगाव, नाशिक, कोकण, सातारा, अशा अनेक जिल्ह्यात आणि महाराष्ट्राच्या बाहेर ही अनेक शाखा आहेत.सध्या धार आणि देवास मध्यप्रदेश, सुपे जि. नगर, नगरदेवळे जि. जळगाव येथे राजवाडा आणि राजगादी आहे. == थोरात घराणे == *'''[[थोरात घराणे]]''' हे शिवकाळातील मराठा घराणे पेशवाईत उदयाला आले. [[संभाजी महाराज|संभाजी महाराजांच्या]] मृत्यूनंतर चाललेल्या मुघल-मराठा संघर्षात या घराण्याने विलक्षण पराक्रम गाजवला. या घराण्याला ''दिनकरराव'', ''अमिरुलउमराव'' व ''जंगबहादर'' हे किताब होते. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला [[गुजरात]], खानदेश व बागलाण प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याला [[सूरत]], [[संगमनेर]], [[जुन्नर]], , कडेवलीत, [[पुणे]] आणि विजापूर या प्रांतात सरंजाम होता. [[पानिपतची तिसरी लढाई|पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत]] या घराण्यातील अनेक पुरुष कामी आले. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी विरगावकर थोरात, [[वाळकी|वाळकीकर थोरात]], पिंपळगावकर थोरात, वाळवेकर थोरात, पारनेरकर थोरात, नेवासकर थोरात आणि भूमचे थोरात या प्रमुख शाखा आहे. * == जगदाळे घराणे == *'''[[जगदाळे]]''' हे घराणे मूळचे [[मसूर|मसूर परगण्यातील]] पिढीजात वतनदार होते. हे घराणे पवार घराण्याची एक शाखा आहे. शिवकाळात हे घराणे आदिलशाहीच्या सेवेत होते. अफजल खानाच्या स्वारीच्या वेळी या घराण्यातील महादजी जगदाळे हा अफजल खानाला येऊन मिळाला होता. प्रतापगडाच्या पायथ्याशी झालेल्या लढाईत हा ठार झाला, पुढे शाहू राजांच्या काळात हे घराणे मराठा साम्राज्यात सामील झाले. == ढमढेरे घराणे == *'''[[ढमढेरे]]''' हे मराठा साम्राज्यातील प्रसिद्ध घराणे आहे. [[तळेगाव ढमढेरे]] हे या घराण्याचे मूळ ठिकाण आहे. छत्रपती संभाजी महाराज ते पेशवाई कालखंडापर्यंत या घराण्याने उत्तम कामगिरी बजावली आहे. ढमढेरे हे पेशव्यांच्या हुजुरात सैन्यातील प्रमुख सरदारांपैकी एक होते.<br /> == देवळालीकर कदम घराणे == *'''देवळालीकर कदम''' देवळाली प्रवरा येथील कदम हे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या वेळेस राजगड किल्याचे ''तट-सरनौबत'' होते. राजाराम छत्रपतींच्या जिंजीच्या प्रवासातही बाजी कदम आणि खंडोजी कदम देवळालीकर हे बरोबर होते. == रणनवरे/रणवरे घराणे == *''' रणनवरे/रणवरे घराणे ''' रणनवरे/रणवरे हे शिवपूर्वकालीन प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, जिंती तालुका फलटण हे रणनवरे सरदारांचे मूळ गाव रणनवरे घराण्याचा येथूनच महाराष्ट्रात विस्तार झाला. रणामध्ये लढण्यासाठी अग्रेसर असणाऱ्या बदामीकर साळुंखे चालुक्यांची ही मुधोळ येथील शाखा आहे. रणनवरे हे मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. सरदार मलोजी रणनवरे हे शहाजी राजे भोसले यांचे सहकारी होते. त्यांनी शहाजी राजे यांच्या सनदा विजापूरवरून जाऊन आणल्या.शहाजी महाराजांनी त्यांना हुक्केरी रायबाग परगण्याचे कारभारी म्हणून नेमले होते. तंजावर येथील प्रसिद्ध शिलालेखातील शहाजी राजांना मदत करणाऱ्या ९६ कुळांच्या यादीत या घराण्याचे नाव आहे. बाजी रणनवरे हे शिवरायांच्या शिलेदारांचे सरदार होते. जिंतीकर रणनवरे सरदारांनी स्वराज्याची पहिल्या बेलसरच्या लढाईत शिवरायांचा तोफखाना सांभाळला होता.शिवरायांच्या तोफखान्याचे पाहिजे प्रमुख हा मान रणनवरे सरदारांना जातो. वर्धनगड आणि पांडवगडाचे किल्लेदार हे रणनवरे सरदार होते. महाराष्ट्रात रणनवरे/रणवरे परिवाराच्या शाखा असलेली गावे... पुणे जिल्हा:निमसाखर, मळद (दौंड),राख, सणसर, रणनवरेवाडी, हिंजवडी. मांडकी, निंभोरे, जिंती (सातारा), जवळगाव (अंबाजोगाई),शिंदेवाडी, बोथे, लोणी (सातारा), सिंदुरजन, कडगाव (कोल्हापुर), काटी (विदर्भ), सेलू (वर्धा), पाणीपत (हरियाणा), बदामी (कर्नाटक). == मरळ घराणे == मरळ यांचे गोत्र अत्री,देवक पानकणीस व कुलदेवी जोगेश्वरी (आंबेजोगाई)आहे. यांचे मूळ घराणे जाधव पण काही कारणाने जाधव चे मरळ आडनाव केले. मरळ बारा मावळातील कानंद खोऱ्यात यांची देशमुखी होती.यांचे मुख्य गाव कानंद(वेल्हे,पुणे) छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी झुंझारराऊ हा किताब दिला. == महाडीक घराणे == ● [[महाडीक]] - तारळे(सातारा जिल्हा), निनाम(सातारा). नागपूर, कोल्हापूर (महाराष्ट्र) कोकण, महाड, नेवरी,येलूर,ग्वाल्हेर, तंजावर, कर्नाटक. == माने घराणे == ●[[माने]] -गौर राजवंश वंशज, गौर यांनी माने 'ख़िताब मिळवला.[[ कुळ: सूर्यवंशी, देवक: गरुड पक्षी, गरुडाचे पंख. [[रहिमतपूर]] माने ,आणि [[म्हसवड]] राजेमाने सातारा जिल्हा, माने-पाटील विसापूर,मणेराजुरी(जमदाडे) ,सावर्डे तासगाव सांगली, महाराष्ट्र , वेळापूर् माने-देशमुख , कारेपूर, ता-लातूर, माने-भिमबहादुर कसबा सांगाव, मांगूर, चरेगाव, उदगाव. माने(भुजबळराव)आंबव,व भुजबळराव,घाटीवळे, माने, कुरचुम,सर्व गावे ता.संगमेश्वर (रत्‍नागिरी जिल्हा), सरकार-रुकडी, भादोले, भेंडवडे. यवतमाळ आणि नागपूर येथील माने. ठोमासे गाव चे माने पाटील. माने सरकार (पतंगराव) गाव- खानापूर , जि-सांगली . माने-खुबी, ता कराड,.माने गाव- इस्लामपूर, ता. वाळवा, जि-सांगली == राजेघाटगे/राजेघाडगे घराणे == *[[घाटगे|राजे-घाटगे]] || [[घाटगे|राजे-घाडगे]] (वंश: सूर्यवंश गोत्र:कश्यप देवकः-सूर्यफुल)[-राष्ट्रकुट - राठोड-घाटगे उर्फ घाडगे वंश], पाचेगाव,राजापूर, डिस्कळ(दिसकळ),मलवडी, निमसोड ता.खटाव, रायगाव, कोळ, कुकुडवाड (कराड भाग), खटाव मान काही भागात केंजळगड (सातारा जिल्हा), कुमठे,बोरगांव(बहे)(जिल्हा सागली) कागल (कोल्हापूर जिल्हा) बारामती (पुणे जिल्हा) (महाराष्ट्र, कर्नाटक). == मोरे घराणे == * [[मोरे]] - सुर्यवंश, लक्षमणपुत्र चंद्रकेतूचे वंशज, (मौर्यखंड), चंद्रगुप्त मौर्याचे कोकणात स्थलांतरित झालेले वंशज. सुरुवातीस छत्रपती शिवरायांना स्वराज्यासाठी विरोध आणि नंतर यांच्याच वंशजानी हिंदवी स्वराज्याकरिता तसेच पानिपतात स्वतःच रक्त सांडवल. जावळी, रायगड किल्ल्याचा परिसर, खटाव (सातारा जिल्हा) या गावाजवळचा वर्धनगड (महाराष्ट्र). == मोहिते घराणे == *[[मोहिते]] - अग्नीवंशी, हाडा चव्हानकुळी, [[तळबीड]][[जालना|, गोवेे(सातारा) येेेथील 'मोहिते इनामदार]]' [पोखले-ता.पन्हाळा येथील-मोहिते पाटील]. सरसेनापती हंबीरराव मोहिते हे वीर पुरुष. == मानकर घराणे == *'''मानकर/माणकर :''' सेनापती खंडोजी दादजी माणकर (छत्रपती शाहू पर्व) यांचे सरदार घराणे.(सरखेल तुळाजी कान्होजी आंग्रे यांचे सासरे). "रायगड जिल्हा": माणकर वाडा-खरवली, ता.माणगांव (इनामदार) "पुणे जिल्हा": सांगरुण-कातवडी, ता.हवेली. (सरपाटील मोसे खोरे) मौजे पारगाव तर्फे खेड (पाटील) ता. आंबेगाव, मानकरवाडी-मुळशी, मावळ, भोर, जुन्नर, इंदापूर या तालुक्यात आणि महाड-रायगड जिल्ह्यात उपशाखा वस्तीस आहेत. (इतिहास संशोधन-श्री.गणेश संभाजी मानकर, पुणे दि.०९.०९.२०२३) == मारणे घराणे == *[[मारणे]] - [[मुठे खोरे]] , [[मुठे मावळ]] * [['मारणे देशमुख']] * == शिर्के घराणे == * [[शिर्के]] - कोकण, श्रीरंगपूर (महाराष्ट्र). * शिर्के घरण्यामध्ये "घोटकुले" घराण्याचा समावेश होतो. == शिवले घराणे == *शिवले - हे प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, "देवक वडाचे, वढू बुद्रुक तुळापूर, म ुंगे, किवळे, शिवली - भड वली व रेडग/ महाराष्ट्र. शिवले देशमुख, शिवले पाटील, शिवले चौगुले, शिवले (शिवळे ) -इनामदार ई. पदावर काम केलेले आहे. महत्त्वाचे कार्य म्हणजे छत्रपती संभाजी महाराज याचे अंतिम क्रिया याच घराण्यातील वीर पुरुषांनी केली." https://www.facebook.com/Shivale070419810704981/ संभाजी महाराजांची समाधी स्थळ वढू बुद्रुक गावी आहे. == सावंत घराणे == * [[सावंत]] - सावंतवाडी, (कोकण विभाग महाराष्ट्र आणि गोवा राज्य) == गायकवाड घराणे == * [[गायकवाड]] हे सूर्यवंशी क्षत्रिय मराठा घराणे आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळापासून ते मराठा साम्राज्याच्या अंतापर्यंत या घराण्याने महत्त्वाची कामगिरी बजावली. क्षत्रियांच्या अनेक धर्मांपैकी एक असलेला धर्म म्हणजे गाईचे रक्षण करणे, गाईला कवाड दिले म्हणून गायकवाड असे या घराण्याचे नाव पडले. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पत्नी सकवारबाई यांचे माहेर गायकवाड घराणे होते. पुणे भागातील गायकवाड घराण्याने गुजरातवर स्वारी करून गुजरातमध्ये बडोदा संस्थानची स्थापना केली. सुर्वे, थोरात, काकडे, हांडे, दाभाडे, शितोळे, पायगुडे, खंडागळे, राऊत, सूर्यवंशी, दिनकरराव ही सर्व मराठा घराणी या गायकवाड कुळातूनच उत्पन्न झालेली आहेत. या सर्व घराण्यांचे देवक सूर्यफूल आहे. == गरुड घराणे == *'''''गरुड''''' -महाराष्ट्र बेलसर, (मावळ) सांगिसे, टाकवे(खुर्द). ==शेलार घराणे == * शेलार/ [[शिलाहार]] अपरांत- यांचे कोल्हापूर व कोकण (महाराष्ट्र). == जगताप घराणे == '''[[जगताप]]''' घराणे हे शिवपूर्वकालीन प्राचीन असे मातब्बर मराठा घराणे आहे. जगत्पती/जगत्प्रतापी या नावाचा अपभ्रंश  होऊन जगताप हे नाव प्रचलित झाले.  भरतपूर वरून सोमवंशी (चंद्रवंशी ) राजा वासुसेना यांचे वंशज '''सासवड व पणदरे''' या ठिकाणी येऊन स्थायिक झाले. जगताप घराण्यामध्ये '''सरकार, सरदार , देशमुख, जहागीरदार , पाटील''', व इतर अनेक पदव्या मिळाल्या. जगतापांचे देवक वड आणि गोत्र मांडाव्य/ अत्री आहे . '''राजगादी''' : भरतपूर '''निशाण''' :  ध्वजस्तंभावरील गणपती '''हरजीराजे जगताप''' हे जगताप कुळातील मुळेपुरुष आहेत. '''सरदार गोदाजीराजे जगताप''' हे  त्यांच्या शौर्यासाठी प्रसिद्ध असलेल्या शिवाजी महाराजांच्या सैन्यात होते. ते छत्रपती शिवाजी महाराजांचे जवळचे बालपणीचे मित्र होते. शिवाजी महाराजांनी जिंकलेल्या पहिल्या किल्ल्यासाठी त्यांनी तोरणा किल्ल्यावरील हल्ल्यात भाग घेतला होता. '''सरदार खंडोजी जगताप''' '''व''' '''सरदार कृष्णाजी जगताप''':पणदरे गावातील शिवाजी महारांजांच्या सैन्याखालील मराठा सरदार . == जाधव घराणे == * [[जाधव]] चंद्रवंशी,कुळ-यदुकुळ, देवक पानकणीस, गोत्र अत्री- , कुळदेवी जोगेश्वरी आंबेजोगाई,[[सिंदखेड राजा]], [[विदर्भ]],शिंदे-पळसे [[नाशिक]],वाशिम जिल्हा [[उंब्रज]], [[सासवड]], [[सातारा]] [[जळगाव]]जाधव इनामदार येथील भुईंज,निनाम, बहे,अतीत,[[परिचे]], [[साताऱ्याच्या उत्तरेस सहा कोसावर असलेले गोवे गाव]] आर्वीकर जाधव-पाटील इनामदार. जाधव म्हणजेच देवगिरीचे यादव. या कुळातील अजून काही आडनावाचे ही पुणे जिल्ह्यातील बारा मावळातील मरळ, घारे, कडू, निगडे ही आहेत. == सरदार थोरात घराणे == *थोरात - देवक सुर्यफूल, सूर्यवंशी, गोत्र वशिष्ठ, कोल्हापूर, सांगली, सातारा, अकोले, सिन्नर, पारनेर, [[वाळकी]], [[वीरगाव]], पिंपळगाव, खुटबाव, वाळवणे, अष्टा, भूम, ओंड, कार्वे, बहे, वाळवे, येळवी,‌‌ थोरातवाडी कौठा , अनगरें ता श्रीगोंदा. छत्रपती शिवाजी महाराजांपासून पेशवेकाळापर्यंतचे सरदार घराणे. == तुंवर-पाटील घराणे == *[राजेतौर,तुंवर-पाटील ठाकुर] -कुंतलवंशीय पांडवातील अर्जुनाचे व दिल्लीपती आणि ग्वाल्हेरचा तोमर,तंवर यांचे वंशज आणि साडेबावीस गावे गोदावरी नदीच्या काठी जहागिरदार जिल्हा जालना आणि बीड यांच्या सीमेवर आणि कोल्हापूर येथे भोज राजाची राजधानी कसबा बीड येथील पाटीलकी आणि सावकार == घोरपडे घराणे == *[[घोरपडे]],सिसोदीया वंश, [[राजे घोरपडे]] - [[मुधोळ]], (महाराष्ट्र, कर्नाटक). संताजी घोरपडे हे घराण्यातील प्रभावशाली विरपुरुष. देवाक पाच पालवी,कुळ दैवत पाली चा खंडोबा गावे -भाडळे,जांब ,चिचंणी,डिस्कळ कआंबळएश्वर,एकाब,शिरढोण नांदगाव, तासगांव == घार्गे-देसाई (देशमुख) घराणे == *[[घर्गे-देसाई (देशमुख) शिरोळ]] आणि निमसोड- महाभारतातील यशोवर्धन राजाचे वंशज == परिहार-(पऱ्हाड) घराणे == *परिहार-(पऱ्हाड)]]- साडे बारा गावे (वंश सूर्यवंश) गोदरी, अंचरवाडी, भालगाव, पिंप्री, डिग्रस बु, यवता, माळशेंबा, केंदूर *[[पाटील]] - मूळचे सरदेसाई-सध्याचे वतनदार पाटील बसरेवाडी - भुदरगड (कोल्हापूर), देशमुख घराणे, [कोल्हापूर][बेळगांव][गडहिंग्लज] == फरगडे घराणे == *[[फरगडे कुळ]] चितौडगड घराणा, यमाजी फरगडे मूळ पुरूष, पेमगिरी किल्ला, वरवंड, संगमनेर == श्रीमंत सरदार कड/कडू देशमुख घराणे == *बारा मावळ पैकी एक मोसे खोऱ्याचे देशमुख वतनदार *चाकणच्या ८४ गावांची सरदेशमुखी *नायगाव(पुरंदर) *शिराळा, अमरावती, अहिल्यानगर येथे उपशाखा वास्तव्यास आहेत. *कडू आडनावामध्ये ब्रिटिशकाळात चूक होऊन काही ठिकाणी "कड" हे आडनाव झालेले पाहायला मिळते *कडू घराण्याच्या इतिहास संशोधनाचे व एकीकरणाचे कार्य श्री.कृणाल कडू देशमुख करत आहेत. *https://www.instagram.com/kadu_sardar?igsh=amRucGQ3M2VuY2s2 हे कडू घराण्याचे अधिकृत पेज आहे. == काळे-देशमुख घराणे == १) राशीन, ता.कर्जत, जि.नगर २)घोडेगाव, ता.आबेगाव,जि.पुणे 3) कुवर बहाद्दूर-देशमुख(काळे), सिन्नर, जि.नाशिक == शिळीमकर देशमुख घराणे == *शिळीमकर देशमुख :(मूळ शिंदे)सरदार घराणे,देशमुख गुंजन मावळ(भोर - राजगड परिसर) == काटे घराणे == *काटे घराणे :- पूने, हिंगणगाव, टाकोबाईचीवाडी, ता. फलटण<br /> == इनामदार शिरोळे पाटील घराणे == *इनामदार शिरोळे पाटील घराणे - शिवाजीनगर (भांबुर्डे) पुणे शहर, पावनखिंड च्या युद्धात वीरगती झालेले शिलेदार राणोजी शिरोळे व पानिपत वीर शेखोजी शिरोळे पाटील. शिरोळे हे पुणे जिल्ह्यातील एक प्रमुख घराणं आहे. या घराण्याचे आडनाव मूळचे शिरवले होते. शिरवळे बुरुज हे रोहिडा किल्ल्याच्या सात बुरुजांपैकी एक आहे, त्यामुळे या कुटुंबाचे आडनाव शिरवळे या बुरुजावरून आले आहे. या कुटुंबाचा इतिहास मराठा साम्राज्यासाठी शौर्य आणि सेवेने चिन्हांकित आहे पावनखिंड येथे झालेल्या युद्धात बांदल सेनेत शिरोळे सरदार देखील होते त्या युद्धात वीरगती झालेले शिरोळे सरदार यांना छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी पुण्यातील भांबुर्डे आजचे छत्रपती शिवाजी नगर येथील काही जमीन इनाम म्हणून दिली<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://doi.org/10.7717/peerj.19621/supp-3|title=Supplemental Information 3: Maternal characteristics of GH and non-GH participants|website=doi.org|access-date=2025-07-15}}</ref> पुढे देखील शिरोळे सरदार हे स्वराज्याच्या सेवेत होते पानिपत च्या तिसरा युद्धात शिरोळे घराण्यातील 7 कर्तबगार व्यक्ती यांना वीरगती झाल्यामुळे पेशव्यांनी त्यांना पिंपळे गुरव येथील जमीन इनाम म्हणून दिली शिरोळे कुटुंबाचा धर्म आणि जात -- हिंदू, क्षत्रिय ९६ कुळी मराठा, कुलदेव - जेजुरीचा खंडोबा, कुल देवी - तुळजापूरची तुळजाभवानी, गोत्र - शांडिल्य, देवक - सूर्यफुल (सूर्यफुल). येकोजी - १ शिरोळे (शिरवले) हे या घराण्याचे मूल पुरुष. शिरोळे वंशवृक्ष - येकोजी - (मुल पुरुष) -- शेखोजी -- राणोजी (पावनखिंडीच्या लढाईत लढले) -- रत्नोजी -- येकोजी - २ आणि मोराजी, येकोजीला तीन मुलगे होते -- जेसोजी, जोगोजी, गिरजोजी आणि मोराजीला पाच पुत्र - सुलतानजी, राणोजी, शेखोजी, आनंदराव, गोविंदराव. == गोळे घराणे == *गोळे घराणे, भुजजी गोळे,धाकलोजी गोळे, रुद्रजी गोळे १५३ गावात सरनौबत गोळे ==दाभाडे घराणे == {{बदल}} *चऱ्होलीकर सरदार दाभाडे बजाजी दाभाडे पाटील तळेगाव दाभाडे यांना दोन मुले होती पहिले येसाजीराव व दुसरे सोमाजीराव होय सोमाजी बिन बजाजी दाभाडे च-होली गावच्या वतनावर आले च-होली सरदार दाभाडे घराण्यातील सोमाजीराव दाभाडे हे मूळ पुरुष होय सोमाजी दाभाडे यांना दोन मुले होती थोरले कृष्णाजी व धाकटे बाबुराव होय कृष्णाजी दाभाडे यांचा अनेक ऐतिहासिक पत्रांमध्ये उल्लेख आढळतो छत्रपती_शाहू_महाराज शाहू महाराज १६९० पासून महाराणी येसुबाईसाहैब यांचे सोबत औरंगजेब च्या कैदेत होते. औरंगजेबच्या शेवटच्या काळात शाहू राजांना सोडवण्यासाठी ज्या मराठा सरदारांनी प्रयत्नांची शिकस्त केली त्यामध्ये सरदार कृष्णाजी दाभाडे चऱ्होलीकर ही होते. छत्रपती शाहू महाराज यांनी सुटकेनंतर दाभाडे घरण्यावर महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सोपविल्या होत्या स्व पराक्रमाचा जोरावर त्यांनी त्या सार्थ केल्या । शाहू महाराजांनी खंडेराव दाभाडे यांना सेनापती पदी नियुक्त केले तर कृष्णाजी दाभाडे यांना सुभेदार व सेनाबारासहश्री म्हणून नेमले . महाराणी येसूबाई यांची दिल्लीहून सुटका करण्यासाठी गेलेल्या मराठा सैन्यात कृष्णाजी दाभाडे हे सुभेलष्कर म्हणून सामील होते। सातारा व कोल्हापूर छत्रपतींमधील वारणेच्या तहात ते उपस्थित होते. गुजरात, खान्देश, मिरज, बारामती, कोकण, दिल्ली, मधील, लढ्यात त्यांचा सहभाग होता त्यांच्या पराक्रमावर खुश होऊन शाहू छत्रपती कडून त्यांना अनेक गावची वतनदारी मिळाले होती त्यांना बारा गावांची जहागिरी होती त्यापैकी चऱ्होली हे प्रमुख वतनाचे गाव आहे. इ स 1725 मध्ये चऱ्होली येथील डोंगरावर वाघेश्वर महादेवाचे मंदिर सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे यांनी बांधले श्रीमंत सुभेदार श्री कृष्णाजी दाभाडे यांचा कार्याचा सन्मान म्हणून चऱ्होली ग्रामस्थ च्या वतीने व श्री सागर दाभाडे आणि दाभाडे घराणे यांच्या विशेष प्रयत्नांमधून चऱ्होली येथील प्रमुख चौकाला "श्रीमंत सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे" चौक असे नामकरण पूर्वी करण्यात आले होते.शिवाय मरकड रोडला इंद्रायणी नदीवर असणाऱ्या पुलाला!"श्रीमंत सरसेनापती खंडेराव दाभाडे सरकार"पूल असे नामकरण करण्यात आले आहे. == मराठा राज्ये == ब्रिटिशांच्या भारतातील आगमनापूर्वी भारतावर मराठ्यांचे साम्राज्य होते. भारत देशावर ब्रिटिश सत्ता येण्यापुर्वी भारताच्या अटक ते कटक (पुर्व-पश्चिम दिशा), पंजाब-हरियाना ते तंजावर (उत्तर-दक्षिण दिशा) या भूभागावर सातारा(चक्रवर्ती राजधानी) अंकित अनेक मराठी महाराजांची बडोदा, धार, ईंदौर, ग्वाल्हेर, तंजावर अशी राज्ये तसेच मराठी सरदारांची संस्थाने होती. * [[अक्कलकोट]] * [[इचलकरंजी]] * [[इंदूर]] * [[औंध]] * [[कुरुंदवाड]] * [[कोल्हापूर]] * [[ग्वाल्हेर|ग्वाल्ह]].[[ग्वाल्हेर|र]] * [[धनुर]] * [[जत]] * [[जव्हार]] * [[झांशी]] * [[तंजावर]] * [[देवास]] (थोरली पाती, धाकटी पाती) * [[धार]] * [[नागपूर]] * [[फलटण]] * [[बडोदे]] * [[भोर]] * [[मुळशी]] * [[मुधोळ]] * [[सांदूर]] - [[कर्नाटक]] * [[सांगली]] * [[सातारा]] * [[सावंतवाडी]] * म्हसवड. * मलवडी *[[घाटगे|बुध]] * (कागल ) * (जावळी) *भाळवणी *भूम (थोरात दिनकरराव) *तळेगाव दाभाडे *वाळकी ( थोरात दिनकरराव) *खुटबाव( थोरात दिनकरराव ) *वीरगाव ( थोरात दिनकरराव) {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:याद्या]] ==दांडाईत घराणे== ई.१८ ते १९ व्या शतकात भारत स्वातंत्र्य होण्याच्या अगोदर दांडाईत घराणे हे निजामकालीन शुरविर -दानविर मराठा घराणे आहे. या घराण्याला निजामकालीन पट्टेदार(जमिनदार)हि उपाधी होती.दांडाईत घराणे हे मुळचे पुरातन ब्राम्हणखेडा कल्याणी तिरावर वसलेले गावचे (पुरातन ब्राम्हणखेडा). ई.स.१८६७-६८ साली पुरातन ब्राम्हणखेडा हे गाव कल्याणी नदीला महापुर आल्याने या महापुरात नेस्तनाबूत झाले.आज इ.स.२०२४ रोजी सुद्धा या पुरातन ब्राम्हणखेडा या गावाचे आवशेस सापडते पहायला मिळतात येथे पुरातन गाव स्थीर होते याची साक्ष म्हणुन पवन पुत्र मारोतीरायाचे मंदिर येथे पहावयास मिळते तसेच गावगढीचे आवशेस पांढरी माती पहावयास मिळते. गाव महापुरात वाहुन गेले पण मारोतीरायाचे मंदिर येथे स्थिर उभे राहिले म्हणुन गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी त्यांच्या मोठ्या मुलांचे नाव(मारोती गोविंदा दांडाईत) ठेवले. त्या महापुरात नंतर पुन्हा गाव वस्ती स्थीरवण्यासाठी गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी नविन ब्राम्हण खेडा या गाव उभारण्यासाठी आपली स्वतःची २३ एक्कर जमिन गावांसाठी दानपत्र करून दिली.हे दानपत्रक पुरविच्या निजामकालीन हैद्राबाद संस्थानातकडे आहे. <nowiki>*</nowiki>गोविंदा देवराव दांडाईत यांची वंशवाळ* ता.जालना जि.औरंगाबाद महाराष्ट्र भारत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://accounts.google.com/v3/signin/identifier?continue=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&emr=1&followup=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&ifkv=Ab5oB3oJayiARpbMfjfkFVhfeoBi70YZI8-0avgWMzs9HWGmnya1F3Wy_9AV1tqD0RzWHD1O3YI4&osid=1&passive=1209600&service=mail&flowName=GlifWebSignIn&flowEntry=ServiceLogin&dsh=S-1153905163%3A1723989572204402&ddm=0|title=Gmail|website=accounts.google.com|access-date=2024-08-18}}</ref>[अपत्ये: ४ मुल] १#)मारोती गोविंदा दांडाईत(अपत्ये नाही) २) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २ मुलं) ३)मंजाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुली) ४)लहानूजी गोविंदा दांडाईत (अपत्ये नाही) २#) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुल) १#)बाबुराव आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३मुल २मुली) १/तुकाराम बाबुराव दांडाईत (अपत्ये १मुलगी) २)भाऊराव बाबुराव दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं २मुली) ३) बाबासाहेब बाबुराव दांडाईत (अपत्ये २मुल १मुलगी) २#)(२/पिराजी आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं १मुलगी) १)त्र्यंबकराव पिराजी दांडाईत(अपत्ये ४मुल १मुलगी) २)लिंबाजी पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल) ३)जनार्दन पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल १मुलगी) ३#)३/मंजाजी गोविंदा दांडाईत( २मुली ) == सोळंके(साळुंखे)घराणे == *''' सोळंके घराणे''' हे मराठवाडा, विदर्भातील प्राचीन महाराष्ट्रातील प्रमुख मराठा घराणे आहे. चालुक्य यांचे वंशज व वतनदार घराणे आहे. 7u1tt0y3vnz8w0aiojmel2domzdm6hy 2677792 2677789 2026-04-06T09:02:11Z ~2026-21100-46 181842 /* मरळ घराणे */ 2677792 wikitext text/x-wiki {{Short description | Maratha noble families which served Maratha Empire as commander of Maratha army}} [[चित्र:Shivaji British Museum.jpg|इवलेसे|उजवे|मराठा साम्राज्याचे संस्थापक [[शिवाजी महाराज]]]] [[चित्र:Flag of the Maratha Empire.svg |इवलेसे | उजवे | [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याचा ध्वज]]]] '''मराठा सरदार घराणी व राज्ये''', १७ ते १८वे शतकात [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] विस्तारासाठी व संरक्षणासाठी ज्या [[मराठा]] सरदार घराण्यांनी योगदान दिले, त्या राजघराण्यांची ही यादी आहे. [[मराठा]] ही महाराष्ट्र, कर्नाटक, गुजरात आणि शेजारील राज्यांतील क्षत्रिय वंश आहे. मौर्य, सातवाहन, वाकाटक, राष्ट्रकूट, चालुक्य, शिलाहार, कदंब, यादव, होयसाळ, चौहान, गुहिल, सिसोदिया, सिंधिया, सोळंकी, परमार, अभिर अशा उत्तर आणि दक्षिण भारतातील प्राचीन क्षत्रिय घराणे महाराष्ट्रातून उत्तरेत गेले आहेत === ठळक मराठा राजघराणी === == भोसले घराणे == *'''भोसले घराणे''' हे घराणे मराठा साम्राज्यातील मुख्य व महत्त्वाचे घराणे मानले जाते. [[शिवाजी महाराज]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याचा [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] स्थापनेपासून ते विस्तारापर्यंत मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कोल्हापूरकर भोसले, सातारकर भोसले, नागपूरकर भोसले, अक्कलकोटकर भोसले, तंजावरकर भोसले या प्रमुख शाखा. == घोरपडे घराणे == *'''घोरपडे घराणे''' हे घराणे भोसले घराण्याची थोरली शाखा असून भोसल्यांचे भाऊबंद आहेत. बहमनी काळात घोरपडीच्या मदतीने कोकणातील किल्ला जिंकल्याने घोरपडे हे आडनाव प्राप्त झाले. हे घराणे आदिलशाहीत प्रमुख सरदारांपैकी एक होते. या घराण्यातील [[बाजी घोरपडे]] याने शहाजी राजांशी दगाफटका केल्याने, याला शिवरायांनी ठार मारले. मराठा साम्राज्याचे सेनापती [[संताजी घोरपडे]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याला ''ममलकतमदार'', ''हिंदुराव'' व ''अमिर-उल-उमराव'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कापशीकर घोरपडे, [[मुधोळ संस्थान|मुधोळकर घोरपडे]], सेंदूरकर घोरपडे, दत्तवाडचे घोरपडे आणि गजेन्द्रगडकर घोरपडे या प्रमुख शाखा. == तळबीडकर मोहिते घराणे == *'''तळबीडकर मोहिते घराणे''' हे घराणे शिवकाळात स्वराज्यात सामील झाले. सेनापती [[हंबीरराव मोहिते]] व शिवरायांच्या पत्नी सोयराबाई ह्या याच घराण्यातील. या घराण्याला ''हंबीरराव'' हा किताब शिवरायांनी दिला. या‌ घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी [[तळबीड]] ही मुख्य मानली जाते. == कदमबांडे घराणे == *'''[[कदमबांडे घराणे]]''' हे एक मराठा घराणे आहे. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला गुजरात व खानदेश प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. == शिंदे/सिंधिया घराणे == * [[शिंदे घराणे|'''शिंदे/सिंधिया घराणे''']] '''- वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सूर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[शेष वंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ]] ('''शाखा''' '''-''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]]''', देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]], '''कुळदेवी -''' [[महालक्ष्मी|श्री महालक्ष्मी (कोल्हापूर)]], [[आई जनाई देवी]], '''कुळदैवत -''' [[ज्योतिबा|श्री ज्योतिबा]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]]''',''' [[कण्हेरखेड़]] ([[महाराष्ट्र]]), '''राजक्षेत्र -''' [[उज्जैन]]; [[ग्वाल्हेर]]; [[दिल्ली]] आदि, '''पदवी-'''[[पाटील|पाटील-ए-हिन्दुस्तान]] ([[महादजी शिंदे|हिन्दुस्तान चा पाटील]]), [[देशमुख]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]], [[महाराज]]. [[शिंदे कुळ|शिन्दे]] घराणे अथवा हिन्दीमध्ये सिंधीया हे मध्य भारतातील [[ग्वाल्हेर]] येथील राज्यकर्ते होत. राज्यकर्ते होण्याअगोदर मराठा साम्राज्याचे मुख्य सरदार घराणे होते. मराठा साम्राज्याच्या विस्तारामध्ये यांनी मोठी कामगीरी बजावली होती. शिन्दे हे मुळचे [[सातारा]] जिल्ह्यातील नीरा नदीच्या काठावरील [[कण्हेरखेड़]] या गावचे पाटील होते. राणोजी शिन्दे हा मूळ कर्ता होता. या शिन्दे घराण्याचे कुलदैवत म्हणजे कोल्हापूर मधील श्री महालक्ष्मी अंक वाडी रत्‍नागिरीचा दक्खनचा राजा श्री जोतिबा.या जोतिबाच्या चैत्र यात्रेमध्ये शिन्दे सरकार यांच्या शासनकाठीला पहिल्या मानाच्या अठरा शासनकाठ्या मध्ये नऊ क्रमांकचा मान आहे.सध्या शिन्दे ग्वाल्हेर याठिकाणी स्थायिक असल्यामुळे त्याची ही मानाची शासनकाठी त्यांच्या वतीने चालवण्याचा मान [[सांगली]] जिल्ह्यातील [[वाळवा]] तालुक्यातील [[करंजवडे]] गावाच्या ग्रामस्थांना शिन्देंनी फार पूर्वीपासून दिला आहे.तशी नोन्द सुद्धा [[सिन्धिया देवस्थान ट्रस्ट]] यांच्याकडे आहे. शिन्दे घराण्यातील महत्त्वाच्या व्यक्ती ** [[राणोजी शिंदे]] ** साबाजी शिंदे ** जयाप्पा शिंदे ** [[दत्ताजी शिंदे]] ** [[जनकोजी शिंदे]] ** [[महादजी शिंदे]] ** मानाजी शिंदे ** जयाजीराव शिंदे ** [[माधवराव शिंदे]] ** [[ज्योतिरादित्य शिंदे]] == तनपुरे - देसाई (देशमुख) घराणे == *तनपुरे - देसाई (देशमुख) घराणे हे घराणे प्रतिष्ठित मराठा घराणे असून या घराण्याचा देवगिरीच्या सेउना यादव राजघराण्याशी संबंध आहे. *वरकटणे, तालुका करमाळा हे तनपुरे - देसाई (देशमुख) सरदारांचे वतन होते. येथे त्यांची सुमारे ३६ एकरात पसरलेली गढी आहे. सध्या तिची पडझड झालेली आहे. आसपासच्या गावांचा महसूल व कारभार येथून चालवला जात असे. *घराण्याचे मूळ गाव परांडा तालुक्यातील खानापूर होते, येथूनच त्यांचा महाराष्ट्रात विस्तार झाला. या घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी वरकटणे ही मुख्य शाखा आहे. एक शाखा सोलापूर, दुसरी शाखा खानापूरमध्ये आहे. *तनपुरे - देसाई (देशमुख) हे पंचकुळी मराठा घराणे असून मूळ मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. == धनुरकर शिंदे घराणे == * '''[[धनुरकर शिंदे घराणे]] - वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सुर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[नागवंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ|विशिष्ठ]] ('''शाखा -''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]], '''देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]] व [[धनुष्यबाण]], '''कुळदेवी -''' [[कुलस्वामिनी श्री धनदाई माता|आदि शक्ति धनदाई देवी]], '''कुळदेवता -''' [[काळभैरव|श्री काळभैरवः]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]], [[माउंट अबू|अमीरगढ़ (माउंट अबू)]], '''राजक्षेत्र -''' [[धनुर]], [[नाशिक]], [[तोरणमाळ|तोरणमाळ-अक्रानी]] आदि, '''पदवी''' '''-''' [[पाटील]], [[देशमुख]], [[राजा|रावसाहेब]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]] आदि * [[धनुरकर शिंदे घराणे|'''धनुरकर शिंदे घराणे''']] हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[धुळे जिल्हा|धुळे जिल्ह्यातील]], एक मध्यकालीय [[धनुर]] गावाची क्षत्रिय कुटुंबची शाखा आहे. धनुरकर शिंदे हे ताप्तीय-[[मराठा]] घराणे खान्देशात "खान्देश" (कान्हदेश) राजकारणत वतनदार होते. नन्तर मराठा हिंदवी साम्राज्यात छत्रपती शाहू महाराजंचे पेशवा बालाजी भट्ट च्यासोबत सैन्यात धनुर्धरांची विशेष तुकडीचे [[सरदार]] होते व त्या काळात [[धनुर]], [[अक्राणी तालुका|अक्रानी]], [[तापी नदी|ताप्ती]] क्षेत्राचि वतनदारी, परगणाचि [[देशमुख|देशमुखी]], गावांची [[पाटील|पाटीलकी]] केली व रावसाहेब, सरकार हे पदवी मिळाली. त्यात गावांचे नाव धनुर, कापडणे, उमरखेड, शीरूड, जोवखेड़ा, बोरकुंड, डोंगरगाव, म्सहावद, मड़काणी, तोरणमाळ, फत्तेपुर, धडगाव, भोंगरा, डोंडवाडा, मोरतलाई, अमळनेर, धरणगांव, रावेर, अशीरगढ़, नेपागाव, बैतूल, मुलताई आदि आहेत. शिंदे-सरकार, शिंदे-देशमुख, शिंदे-पाटील हे आडनाव व ताप्तीय-मराठा हे समाज लिहून या शिंदेवंश चे १२०० घराणे [[खान्देश|खान्देशात]] ([[तापी नदी|ताप्तीक्षेत्र]]) व १५०० घराणे [[दख्खनचे पठार|दख्खनात]] राहत आहेत. == धारचे पवार घराणे == *'''धारचे पवार घराणे''' मूळचे सुपे येथील शिवपूर्व काळातील हे मराठा घराणे स्वराज्यात व मराठा साम्राज्य मध्ये उदयाला आले.प्राचीन सूर्यवंशी परमार राजघराण्यातील पूर्वज महान चक्रवर्ती सम्राट विक्रमादित्य परमार,चक्रवर्ती सम्राट शालिवाहन परमार, राजा भोज, राजा जगदेवराव परमार, भवानी राजे,राजे साबुसिंह उर्फ सरदार साबाजी पवार, कृष्णाजी राजे, काळोजी राजे, केरोजी राजे, बाबाजी राजे, संभाजी राजे,उदाजीराजे पवार, मानाजी राजे पवार यांनी स्वराज्यात मोलाची कामगिरी बजावली,मराठा साम्राज्यात सेनापती, सेना प्रमुख, सरदार, जहागीरदार, देशमुखी, सरपाटील, मुलकी पाटीलकी, गांव पाटिलकी असलेले 96 कुळी मराठा घराणे पवार हे शिवपूर्व कालीन प्रसिद्ध आणि पराक्रमी घराणे आहे.१८व्या शतकात माळवा प्रांतात मराठा साम्राज्याचा विस्तार करण्यास या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे.धारचे संस्थानिक यशवंतरावराजे यांचा राज्याभिषेक झाला होता.या घराण्याला राजे ''विश्वासराव'' व ''सेनाबारासहस्री'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी सुपेकर पवार, वाघोलीकर पवार,मलठण कर,विदर्भातील खेडकर पवार,धारचे पवार आणि देवासचे पवार,नगरदेवळेकर पवार, प्रमुख शाखा.तसेच इतर प्रमुख शाखा वाल्हे, सुपे, चिंचणी, येळपाने, पिंपळगांवकर पवार,जळगाव चाळीसगाव, नाशिक, कोकण, सातारा, अशा अनेक जिल्ह्यात आणि महाराष्ट्राच्या बाहेर ही अनेक शाखा आहेत.सध्या धार आणि देवास मध्यप्रदेश, सुपे जि. नगर, नगरदेवळे जि. जळगाव येथे राजवाडा आणि राजगादी आहे. == थोरात घराणे == *'''[[थोरात घराणे]]''' हे शिवकाळातील मराठा घराणे पेशवाईत उदयाला आले. [[संभाजी महाराज|संभाजी महाराजांच्या]] मृत्यूनंतर चाललेल्या मुघल-मराठा संघर्षात या घराण्याने विलक्षण पराक्रम गाजवला. या घराण्याला ''दिनकरराव'', ''अमिरुलउमराव'' व ''जंगबहादर'' हे किताब होते. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला [[गुजरात]], खानदेश व बागलाण प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याला [[सूरत]], [[संगमनेर]], [[जुन्नर]], , कडेवलीत, [[पुणे]] आणि विजापूर या प्रांतात सरंजाम होता. [[पानिपतची तिसरी लढाई|पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत]] या घराण्यातील अनेक पुरुष कामी आले. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी विरगावकर थोरात, [[वाळकी|वाळकीकर थोरात]], पिंपळगावकर थोरात, वाळवेकर थोरात, पारनेरकर थोरात, नेवासकर थोरात आणि भूमचे थोरात या प्रमुख शाखा आहे. * == जगदाळे घराणे == *'''[[जगदाळे]]''' हे घराणे मूळचे [[मसूर|मसूर परगण्यातील]] पिढीजात वतनदार होते. हे घराणे पवार घराण्याची एक शाखा आहे. शिवकाळात हे घराणे आदिलशाहीच्या सेवेत होते. अफजल खानाच्या स्वारीच्या वेळी या घराण्यातील महादजी जगदाळे हा अफजल खानाला येऊन मिळाला होता. प्रतापगडाच्या पायथ्याशी झालेल्या लढाईत हा ठार झाला, पुढे शाहू राजांच्या काळात हे घराणे मराठा साम्राज्यात सामील झाले. == ढमढेरे घराणे == *'''[[ढमढेरे]]''' हे मराठा साम्राज्यातील प्रसिद्ध घराणे आहे. [[तळेगाव ढमढेरे]] हे या घराण्याचे मूळ ठिकाण आहे. छत्रपती संभाजी महाराज ते पेशवाई कालखंडापर्यंत या घराण्याने उत्तम कामगिरी बजावली आहे. ढमढेरे हे पेशव्यांच्या हुजुरात सैन्यातील प्रमुख सरदारांपैकी एक होते.<br /> == देवळालीकर कदम घराणे == *'''देवळालीकर कदम''' देवळाली प्रवरा येथील कदम हे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या वेळेस राजगड किल्याचे ''तट-सरनौबत'' होते. राजाराम छत्रपतींच्या जिंजीच्या प्रवासातही बाजी कदम आणि खंडोजी कदम देवळालीकर हे बरोबर होते. == रणनवरे/रणवरे घराणे == *''' रणनवरे/रणवरे घराणे ''' रणनवरे/रणवरे हे शिवपूर्वकालीन प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, जिंती तालुका फलटण हे रणनवरे सरदारांचे मूळ गाव रणनवरे घराण्याचा येथूनच महाराष्ट्रात विस्तार झाला. रणामध्ये लढण्यासाठी अग्रेसर असणाऱ्या बदामीकर साळुंखे चालुक्यांची ही मुधोळ येथील शाखा आहे. रणनवरे हे मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. सरदार मलोजी रणनवरे हे शहाजी राजे भोसले यांचे सहकारी होते. त्यांनी शहाजी राजे यांच्या सनदा विजापूरवरून जाऊन आणल्या.शहाजी महाराजांनी त्यांना हुक्केरी रायबाग परगण्याचे कारभारी म्हणून नेमले होते. तंजावर येथील प्रसिद्ध शिलालेखातील शहाजी राजांना मदत करणाऱ्या ९६ कुळांच्या यादीत या घराण्याचे नाव आहे. बाजी रणनवरे हे शिवरायांच्या शिलेदारांचे सरदार होते. जिंतीकर रणनवरे सरदारांनी स्वराज्याची पहिल्या बेलसरच्या लढाईत शिवरायांचा तोफखाना सांभाळला होता.शिवरायांच्या तोफखान्याचे पाहिजे प्रमुख हा मान रणनवरे सरदारांना जातो. वर्धनगड आणि पांडवगडाचे किल्लेदार हे रणनवरे सरदार होते. महाराष्ट्रात रणनवरे/रणवरे परिवाराच्या शाखा असलेली गावे... पुणे जिल्हा:निमसाखर, मळद (दौंड),राख, सणसर, रणनवरेवाडी, हिंजवडी. मांडकी, निंभोरे, जिंती (सातारा), जवळगाव (अंबाजोगाई),शिंदेवाडी, बोथे, लोणी (सातारा), सिंदुरजन, कडगाव (कोल्हापुर), काटी (विदर्भ), सेलू (वर्धा), पाणीपत (हरियाणा), बदामी (कर्नाटक). == मरळ घराणे == मरळ यांचे गोत्र अत्री,देवक पानकणीस व कुलदेवी जोगेश्वरी (आंबेजोगाई)आहे. यांचे मूळ घराणे जाधव पण काही कारणाने जाधव चे मरळ आडनाव केले. मरळ बारा मावळातील कानंद खोऱ्यात यांची देशमुखी होती.यांचे मुख्य गाव कानंद(वेल्हे,पुणे) छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी झुंझारराऊ हा किताब दिला. नंतर काही कारणाने मरळ घराण्यातील कुटुंबे वेल्हे तालुक्यात धानेप,कोंढावळे,पावे,दापोडे तसेच केळावडे (भोर), कोंढवे बुद्रुक (हवेली) येथे स्थायिक झाले. == महाडीक घराणे == ● [[महाडीक]] - तारळे(सातारा जिल्हा), निनाम(सातारा). नागपूर, कोल्हापूर (महाराष्ट्र) कोकण, महाड, नेवरी,येलूर,ग्वाल्हेर, तंजावर, कर्नाटक. == माने घराणे == ●[[माने]] -गौर राजवंश वंशज, गौर यांनी माने 'ख़िताब मिळवला.[[ कुळ: सूर्यवंशी, देवक: गरुड पक्षी, गरुडाचे पंख. [[रहिमतपूर]] माने ,आणि [[म्हसवड]] राजेमाने सातारा जिल्हा, माने-पाटील विसापूर,मणेराजुरी(जमदाडे) ,सावर्डे तासगाव सांगली, महाराष्ट्र , वेळापूर् माने-देशमुख , कारेपूर, ता-लातूर, माने-भिमबहादुर कसबा सांगाव, मांगूर, चरेगाव, उदगाव. माने(भुजबळराव)आंबव,व भुजबळराव,घाटीवळे, माने, कुरचुम,सर्व गावे ता.संगमेश्वर (रत्‍नागिरी जिल्हा), सरकार-रुकडी, भादोले, भेंडवडे. यवतमाळ आणि नागपूर येथील माने. ठोमासे गाव चे माने पाटील. माने सरकार (पतंगराव) गाव- खानापूर , जि-सांगली . माने-खुबी, ता कराड,.माने गाव- इस्लामपूर, ता. वाळवा, जि-सांगली == राजेघाटगे/राजेघाडगे घराणे == *[[घाटगे|राजे-घाटगे]] || [[घाटगे|राजे-घाडगे]] (वंश: सूर्यवंश गोत्र:कश्यप देवकः-सूर्यफुल)[-राष्ट्रकुट - राठोड-घाटगे उर्फ घाडगे वंश], पाचेगाव,राजापूर, डिस्कळ(दिसकळ),मलवडी, निमसोड ता.खटाव, रायगाव, कोळ, कुकुडवाड (कराड भाग), खटाव मान काही भागात केंजळगड (सातारा जिल्हा), कुमठे,बोरगांव(बहे)(जिल्हा सागली) कागल (कोल्हापूर जिल्हा) बारामती (पुणे जिल्हा) (महाराष्ट्र, कर्नाटक). == मोरे घराणे == * [[मोरे]] - सुर्यवंश, लक्षमणपुत्र चंद्रकेतूचे वंशज, (मौर्यखंड), चंद्रगुप्त मौर्याचे कोकणात स्थलांतरित झालेले वंशज. सुरुवातीस छत्रपती शिवरायांना स्वराज्यासाठी विरोध आणि नंतर यांच्याच वंशजानी हिंदवी स्वराज्याकरिता तसेच पानिपतात स्वतःच रक्त सांडवल. जावळी, रायगड किल्ल्याचा परिसर, खटाव (सातारा जिल्हा) या गावाजवळचा वर्धनगड (महाराष्ट्र). == मोहिते घराणे == *[[मोहिते]] - अग्नीवंशी, हाडा चव्हानकुळी, [[तळबीड]][[जालना|, गोवेे(सातारा) येेेथील 'मोहिते इनामदार]]' [पोखले-ता.पन्हाळा येथील-मोहिते पाटील]. सरसेनापती हंबीरराव मोहिते हे वीर पुरुष. == मानकर घराणे == *'''मानकर/माणकर :''' सेनापती खंडोजी दादजी माणकर (छत्रपती शाहू पर्व) यांचे सरदार घराणे.(सरखेल तुळाजी कान्होजी आंग्रे यांचे सासरे). "रायगड जिल्हा": माणकर वाडा-खरवली, ता.माणगांव (इनामदार) "पुणे जिल्हा": सांगरुण-कातवडी, ता.हवेली. (सरपाटील मोसे खोरे) मौजे पारगाव तर्फे खेड (पाटील) ता. आंबेगाव, मानकरवाडी-मुळशी, मावळ, भोर, जुन्नर, इंदापूर या तालुक्यात आणि महाड-रायगड जिल्ह्यात उपशाखा वस्तीस आहेत. (इतिहास संशोधन-श्री.गणेश संभाजी मानकर, पुणे दि.०९.०९.२०२३) == मारणे घराणे == *[[मारणे]] - [[मुठे खोरे]] , [[मुठे मावळ]] * [['मारणे देशमुख']] * == शिर्के घराणे == * [[शिर्के]] - कोकण, श्रीरंगपूर (महाराष्ट्र). * शिर्के घरण्यामध्ये "घोटकुले" घराण्याचा समावेश होतो. == शिवले घराणे == *शिवले - हे प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, "देवक वडाचे, वढू बुद्रुक तुळापूर, म ुंगे, किवळे, शिवली - भड वली व रेडग/ महाराष्ट्र. शिवले देशमुख, शिवले पाटील, शिवले चौगुले, शिवले (शिवळे ) -इनामदार ई. पदावर काम केलेले आहे. महत्त्वाचे कार्य म्हणजे छत्रपती संभाजी महाराज याचे अंतिम क्रिया याच घराण्यातील वीर पुरुषांनी केली." https://www.facebook.com/Shivale070419810704981/ संभाजी महाराजांची समाधी स्थळ वढू बुद्रुक गावी आहे. == सावंत घराणे == * [[सावंत]] - सावंतवाडी, (कोकण विभाग महाराष्ट्र आणि गोवा राज्य) == गायकवाड घराणे == * [[गायकवाड]] हे सूर्यवंशी क्षत्रिय मराठा घराणे आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळापासून ते मराठा साम्राज्याच्या अंतापर्यंत या घराण्याने महत्त्वाची कामगिरी बजावली. क्षत्रियांच्या अनेक धर्मांपैकी एक असलेला धर्म म्हणजे गाईचे रक्षण करणे, गाईला कवाड दिले म्हणून गायकवाड असे या घराण्याचे नाव पडले. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पत्नी सकवारबाई यांचे माहेर गायकवाड घराणे होते. पुणे भागातील गायकवाड घराण्याने गुजरातवर स्वारी करून गुजरातमध्ये बडोदा संस्थानची स्थापना केली. सुर्वे, थोरात, काकडे, हांडे, दाभाडे, शितोळे, पायगुडे, खंडागळे, राऊत, सूर्यवंशी, दिनकरराव ही सर्व मराठा घराणी या गायकवाड कुळातूनच उत्पन्न झालेली आहेत. या सर्व घराण्यांचे देवक सूर्यफूल आहे. == गरुड घराणे == *'''''गरुड''''' -महाराष्ट्र बेलसर, (मावळ) सांगिसे, टाकवे(खुर्द). ==शेलार घराणे == * शेलार/ [[शिलाहार]] अपरांत- यांचे कोल्हापूर व कोकण (महाराष्ट्र). == जगताप घराणे == '''[[जगताप]]''' घराणे हे शिवपूर्वकालीन प्राचीन असे मातब्बर मराठा घराणे आहे. जगत्पती/जगत्प्रतापी या नावाचा अपभ्रंश  होऊन जगताप हे नाव प्रचलित झाले.  भरतपूर वरून सोमवंशी (चंद्रवंशी ) राजा वासुसेना यांचे वंशज '''सासवड व पणदरे''' या ठिकाणी येऊन स्थायिक झाले. जगताप घराण्यामध्ये '''सरकार, सरदार , देशमुख, जहागीरदार , पाटील''', व इतर अनेक पदव्या मिळाल्या. जगतापांचे देवक वड आणि गोत्र मांडाव्य/ अत्री आहे . '''राजगादी''' : भरतपूर '''निशाण''' :  ध्वजस्तंभावरील गणपती '''हरजीराजे जगताप''' हे जगताप कुळातील मुळेपुरुष आहेत. '''सरदार गोदाजीराजे जगताप''' हे  त्यांच्या शौर्यासाठी प्रसिद्ध असलेल्या शिवाजी महाराजांच्या सैन्यात होते. ते छत्रपती शिवाजी महाराजांचे जवळचे बालपणीचे मित्र होते. शिवाजी महाराजांनी जिंकलेल्या पहिल्या किल्ल्यासाठी त्यांनी तोरणा किल्ल्यावरील हल्ल्यात भाग घेतला होता. '''सरदार खंडोजी जगताप''' '''व''' '''सरदार कृष्णाजी जगताप''':पणदरे गावातील शिवाजी महारांजांच्या सैन्याखालील मराठा सरदार . == जाधव घराणे == * [[जाधव]] चंद्रवंशी,कुळ-यदुकुळ, देवक पानकणीस, गोत्र अत्री- , कुळदेवी जोगेश्वरी आंबेजोगाई,[[सिंदखेड राजा]], [[विदर्भ]],शिंदे-पळसे [[नाशिक]],वाशिम जिल्हा [[उंब्रज]], [[सासवड]], [[सातारा]] [[जळगाव]]जाधव इनामदार येथील भुईंज,निनाम, बहे,अतीत,[[परिचे]], [[साताऱ्याच्या उत्तरेस सहा कोसावर असलेले गोवे गाव]] आर्वीकर जाधव-पाटील इनामदार. जाधव म्हणजेच देवगिरीचे यादव. या कुळातील अजून काही आडनावाचे ही पुणे जिल्ह्यातील बारा मावळातील मरळ, घारे, कडू, निगडे ही आहेत. == सरदार थोरात घराणे == *थोरात - देवक सुर्यफूल, सूर्यवंशी, गोत्र वशिष्ठ, कोल्हापूर, सांगली, सातारा, अकोले, सिन्नर, पारनेर, [[वाळकी]], [[वीरगाव]], पिंपळगाव, खुटबाव, वाळवणे, अष्टा, भूम, ओंड, कार्वे, बहे, वाळवे, येळवी,‌‌ थोरातवाडी कौठा , अनगरें ता श्रीगोंदा. छत्रपती शिवाजी महाराजांपासून पेशवेकाळापर्यंतचे सरदार घराणे. == तुंवर-पाटील घराणे == *[राजेतौर,तुंवर-पाटील ठाकुर] -कुंतलवंशीय पांडवातील अर्जुनाचे व दिल्लीपती आणि ग्वाल्हेरचा तोमर,तंवर यांचे वंशज आणि साडेबावीस गावे गोदावरी नदीच्या काठी जहागिरदार जिल्हा जालना आणि बीड यांच्या सीमेवर आणि कोल्हापूर येथे भोज राजाची राजधानी कसबा बीड येथील पाटीलकी आणि सावकार == घोरपडे घराणे == *[[घोरपडे]],सिसोदीया वंश, [[राजे घोरपडे]] - [[मुधोळ]], (महाराष्ट्र, कर्नाटक). संताजी घोरपडे हे घराण्यातील प्रभावशाली विरपुरुष. देवाक पाच पालवी,कुळ दैवत पाली चा खंडोबा गावे -भाडळे,जांब ,चिचंणी,डिस्कळ कआंबळएश्वर,एकाब,शिरढोण नांदगाव, तासगांव == घार्गे-देसाई (देशमुख) घराणे == *[[घर्गे-देसाई (देशमुख) शिरोळ]] आणि निमसोड- महाभारतातील यशोवर्धन राजाचे वंशज == परिहार-(पऱ्हाड) घराणे == *परिहार-(पऱ्हाड)]]- साडे बारा गावे (वंश सूर्यवंश) गोदरी, अंचरवाडी, भालगाव, पिंप्री, डिग्रस बु, यवता, माळशेंबा, केंदूर *[[पाटील]] - मूळचे सरदेसाई-सध्याचे वतनदार पाटील बसरेवाडी - भुदरगड (कोल्हापूर), देशमुख घराणे, [कोल्हापूर][बेळगांव][गडहिंग्लज] == फरगडे घराणे == *[[फरगडे कुळ]] चितौडगड घराणा, यमाजी फरगडे मूळ पुरूष, पेमगिरी किल्ला, वरवंड, संगमनेर == श्रीमंत सरदार कड/कडू देशमुख घराणे == *बारा मावळ पैकी एक मोसे खोऱ्याचे देशमुख वतनदार *चाकणच्या ८४ गावांची सरदेशमुखी *नायगाव(पुरंदर) *शिराळा, अमरावती, अहिल्यानगर येथे उपशाखा वास्तव्यास आहेत. *कडू आडनावामध्ये ब्रिटिशकाळात चूक होऊन काही ठिकाणी "कड" हे आडनाव झालेले पाहायला मिळते *कडू घराण्याच्या इतिहास संशोधनाचे व एकीकरणाचे कार्य श्री.कृणाल कडू देशमुख करत आहेत. *https://www.instagram.com/kadu_sardar?igsh=amRucGQ3M2VuY2s2 हे कडू घराण्याचे अधिकृत पेज आहे. == काळे-देशमुख घराणे == १) राशीन, ता.कर्जत, जि.नगर २)घोडेगाव, ता.आबेगाव,जि.पुणे 3) कुवर बहाद्दूर-देशमुख(काळे), सिन्नर, जि.नाशिक == शिळीमकर देशमुख घराणे == *शिळीमकर देशमुख :(मूळ शिंदे)सरदार घराणे,देशमुख गुंजन मावळ(भोर - राजगड परिसर) == काटे घराणे == *काटे घराणे :- पूने, हिंगणगाव, टाकोबाईचीवाडी, ता. फलटण<br /> == इनामदार शिरोळे पाटील घराणे == *इनामदार शिरोळे पाटील घराणे - शिवाजीनगर (भांबुर्डे) पुणे शहर, पावनखिंड च्या युद्धात वीरगती झालेले शिलेदार राणोजी शिरोळे व पानिपत वीर शेखोजी शिरोळे पाटील. शिरोळे हे पुणे जिल्ह्यातील एक प्रमुख घराणं आहे. या घराण्याचे आडनाव मूळचे शिरवले होते. शिरवळे बुरुज हे रोहिडा किल्ल्याच्या सात बुरुजांपैकी एक आहे, त्यामुळे या कुटुंबाचे आडनाव शिरवळे या बुरुजावरून आले आहे. या कुटुंबाचा इतिहास मराठा साम्राज्यासाठी शौर्य आणि सेवेने चिन्हांकित आहे पावनखिंड येथे झालेल्या युद्धात बांदल सेनेत शिरोळे सरदार देखील होते त्या युद्धात वीरगती झालेले शिरोळे सरदार यांना छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी पुण्यातील भांबुर्डे आजचे छत्रपती शिवाजी नगर येथील काही जमीन इनाम म्हणून दिली<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://doi.org/10.7717/peerj.19621/supp-3|title=Supplemental Information 3: Maternal characteristics of GH and non-GH participants|website=doi.org|access-date=2025-07-15}}</ref> पुढे देखील शिरोळे सरदार हे स्वराज्याच्या सेवेत होते पानिपत च्या तिसरा युद्धात शिरोळे घराण्यातील 7 कर्तबगार व्यक्ती यांना वीरगती झाल्यामुळे पेशव्यांनी त्यांना पिंपळे गुरव येथील जमीन इनाम म्हणून दिली शिरोळे कुटुंबाचा धर्म आणि जात -- हिंदू, क्षत्रिय ९६ कुळी मराठा, कुलदेव - जेजुरीचा खंडोबा, कुल देवी - तुळजापूरची तुळजाभवानी, गोत्र - शांडिल्य, देवक - सूर्यफुल (सूर्यफुल). येकोजी - १ शिरोळे (शिरवले) हे या घराण्याचे मूल पुरुष. शिरोळे वंशवृक्ष - येकोजी - (मुल पुरुष) -- शेखोजी -- राणोजी (पावनखिंडीच्या लढाईत लढले) -- रत्नोजी -- येकोजी - २ आणि मोराजी, येकोजीला तीन मुलगे होते -- जेसोजी, जोगोजी, गिरजोजी आणि मोराजीला पाच पुत्र - सुलतानजी, राणोजी, शेखोजी, आनंदराव, गोविंदराव. == गोळे घराणे == *गोळे घराणे, भुजजी गोळे,धाकलोजी गोळे, रुद्रजी गोळे १५३ गावात सरनौबत गोळे ==दाभाडे घराणे == {{बदल}} *चऱ्होलीकर सरदार दाभाडे बजाजी दाभाडे पाटील तळेगाव दाभाडे यांना दोन मुले होती पहिले येसाजीराव व दुसरे सोमाजीराव होय सोमाजी बिन बजाजी दाभाडे च-होली गावच्या वतनावर आले च-होली सरदार दाभाडे घराण्यातील सोमाजीराव दाभाडे हे मूळ पुरुष होय सोमाजी दाभाडे यांना दोन मुले होती थोरले कृष्णाजी व धाकटे बाबुराव होय कृष्णाजी दाभाडे यांचा अनेक ऐतिहासिक पत्रांमध्ये उल्लेख आढळतो छत्रपती_शाहू_महाराज शाहू महाराज १६९० पासून महाराणी येसुबाईसाहैब यांचे सोबत औरंगजेब च्या कैदेत होते. औरंगजेबच्या शेवटच्या काळात शाहू राजांना सोडवण्यासाठी ज्या मराठा सरदारांनी प्रयत्नांची शिकस्त केली त्यामध्ये सरदार कृष्णाजी दाभाडे चऱ्होलीकर ही होते. छत्रपती शाहू महाराज यांनी सुटकेनंतर दाभाडे घरण्यावर महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सोपविल्या होत्या स्व पराक्रमाचा जोरावर त्यांनी त्या सार्थ केल्या । शाहू महाराजांनी खंडेराव दाभाडे यांना सेनापती पदी नियुक्त केले तर कृष्णाजी दाभाडे यांना सुभेदार व सेनाबारासहश्री म्हणून नेमले . महाराणी येसूबाई यांची दिल्लीहून सुटका करण्यासाठी गेलेल्या मराठा सैन्यात कृष्णाजी दाभाडे हे सुभेलष्कर म्हणून सामील होते। सातारा व कोल्हापूर छत्रपतींमधील वारणेच्या तहात ते उपस्थित होते. गुजरात, खान्देश, मिरज, बारामती, कोकण, दिल्ली, मधील, लढ्यात त्यांचा सहभाग होता त्यांच्या पराक्रमावर खुश होऊन शाहू छत्रपती कडून त्यांना अनेक गावची वतनदारी मिळाले होती त्यांना बारा गावांची जहागिरी होती त्यापैकी चऱ्होली हे प्रमुख वतनाचे गाव आहे. इ स 1725 मध्ये चऱ्होली येथील डोंगरावर वाघेश्वर महादेवाचे मंदिर सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे यांनी बांधले श्रीमंत सुभेदार श्री कृष्णाजी दाभाडे यांचा कार्याचा सन्मान म्हणून चऱ्होली ग्रामस्थ च्या वतीने व श्री सागर दाभाडे आणि दाभाडे घराणे यांच्या विशेष प्रयत्नांमधून चऱ्होली येथील प्रमुख चौकाला "श्रीमंत सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे" चौक असे नामकरण पूर्वी करण्यात आले होते.शिवाय मरकड रोडला इंद्रायणी नदीवर असणाऱ्या पुलाला!"श्रीमंत सरसेनापती खंडेराव दाभाडे सरकार"पूल असे नामकरण करण्यात आले आहे. == मराठा राज्ये == ब्रिटिशांच्या भारतातील आगमनापूर्वी भारतावर मराठ्यांचे साम्राज्य होते. भारत देशावर ब्रिटिश सत्ता येण्यापुर्वी भारताच्या अटक ते कटक (पुर्व-पश्चिम दिशा), पंजाब-हरियाना ते तंजावर (उत्तर-दक्षिण दिशा) या भूभागावर सातारा(चक्रवर्ती राजधानी) अंकित अनेक मराठी महाराजांची बडोदा, धार, ईंदौर, ग्वाल्हेर, तंजावर अशी राज्ये तसेच मराठी सरदारांची संस्थाने होती. * [[अक्कलकोट]] * [[इचलकरंजी]] * [[इंदूर]] * [[औंध]] * [[कुरुंदवाड]] * [[कोल्हापूर]] * [[ग्वाल्हेर|ग्वाल्ह]].[[ग्वाल्हेर|र]] * [[धनुर]] * [[जत]] * [[जव्हार]] * [[झांशी]] * [[तंजावर]] * [[देवास]] (थोरली पाती, धाकटी पाती) * [[धार]] * [[नागपूर]] * [[फलटण]] * [[बडोदे]] * [[भोर]] * [[मुळशी]] * [[मुधोळ]] * [[सांदूर]] - [[कर्नाटक]] * [[सांगली]] * [[सातारा]] * [[सावंतवाडी]] * म्हसवड. * मलवडी *[[घाटगे|बुध]] * (कागल ) * (जावळी) *भाळवणी *भूम (थोरात दिनकरराव) *तळेगाव दाभाडे *वाळकी ( थोरात दिनकरराव) *खुटबाव( थोरात दिनकरराव ) *वीरगाव ( थोरात दिनकरराव) {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:याद्या]] ==दांडाईत घराणे== ई.१८ ते १९ व्या शतकात भारत स्वातंत्र्य होण्याच्या अगोदर दांडाईत घराणे हे निजामकालीन शुरविर -दानविर मराठा घराणे आहे. या घराण्याला निजामकालीन पट्टेदार(जमिनदार)हि उपाधी होती.दांडाईत घराणे हे मुळचे पुरातन ब्राम्हणखेडा कल्याणी तिरावर वसलेले गावचे (पुरातन ब्राम्हणखेडा). ई.स.१८६७-६८ साली पुरातन ब्राम्हणखेडा हे गाव कल्याणी नदीला महापुर आल्याने या महापुरात नेस्तनाबूत झाले.आज इ.स.२०२४ रोजी सुद्धा या पुरातन ब्राम्हणखेडा या गावाचे आवशेस सापडते पहायला मिळतात येथे पुरातन गाव स्थीर होते याची साक्ष म्हणुन पवन पुत्र मारोतीरायाचे मंदिर येथे पहावयास मिळते तसेच गावगढीचे आवशेस पांढरी माती पहावयास मिळते. गाव महापुरात वाहुन गेले पण मारोतीरायाचे मंदिर येथे स्थिर उभे राहिले म्हणुन गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी त्यांच्या मोठ्या मुलांचे नाव(मारोती गोविंदा दांडाईत) ठेवले. त्या महापुरात नंतर पुन्हा गाव वस्ती स्थीरवण्यासाठी गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी नविन ब्राम्हण खेडा या गाव उभारण्यासाठी आपली स्वतःची २३ एक्कर जमिन गावांसाठी दानपत्र करून दिली.हे दानपत्रक पुरविच्या निजामकालीन हैद्राबाद संस्थानातकडे आहे. <nowiki>*</nowiki>गोविंदा देवराव दांडाईत यांची वंशवाळ* ता.जालना जि.औरंगाबाद महाराष्ट्र भारत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://accounts.google.com/v3/signin/identifier?continue=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&emr=1&followup=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&ifkv=Ab5oB3oJayiARpbMfjfkFVhfeoBi70YZI8-0avgWMzs9HWGmnya1F3Wy_9AV1tqD0RzWHD1O3YI4&osid=1&passive=1209600&service=mail&flowName=GlifWebSignIn&flowEntry=ServiceLogin&dsh=S-1153905163%3A1723989572204402&ddm=0|title=Gmail|website=accounts.google.com|access-date=2024-08-18}}</ref>[अपत्ये: ४ मुल] १#)मारोती गोविंदा दांडाईत(अपत्ये नाही) २) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २ मुलं) ३)मंजाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुली) ४)लहानूजी गोविंदा दांडाईत (अपत्ये नाही) २#) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुल) १#)बाबुराव आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३मुल २मुली) १/तुकाराम बाबुराव दांडाईत (अपत्ये १मुलगी) २)भाऊराव बाबुराव दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं २मुली) ३) बाबासाहेब बाबुराव दांडाईत (अपत्ये २मुल १मुलगी) २#)(२/पिराजी आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं १मुलगी) १)त्र्यंबकराव पिराजी दांडाईत(अपत्ये ४मुल १मुलगी) २)लिंबाजी पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल) ३)जनार्दन पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल १मुलगी) ३#)३/मंजाजी गोविंदा दांडाईत( २मुली ) == सोळंके(साळुंखे)घराणे == *''' सोळंके घराणे''' हे मराठवाडा, विदर्भातील प्राचीन महाराष्ट्रातील प्रमुख मराठा घराणे आहे. चालुक्य यांचे वंशज व वतनदार घराणे आहे. ef3q5nl3yp4g9jyhayc3xujpetx6hng 2677793 2677792 2026-04-06T09:03:19Z ~2026-21100-46 181842 /* मरळ घराणे */ 2677793 wikitext text/x-wiki {{Short description | Maratha noble families which served Maratha Empire as commander of Maratha army}} [[चित्र:Shivaji British Museum.jpg|इवलेसे|उजवे|मराठा साम्राज्याचे संस्थापक [[शिवाजी महाराज]]]] [[चित्र:Flag of the Maratha Empire.svg |इवलेसे | उजवे | [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याचा ध्वज]]]] '''मराठा सरदार घराणी व राज्ये''', १७ ते १८वे शतकात [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] विस्तारासाठी व संरक्षणासाठी ज्या [[मराठा]] सरदार घराण्यांनी योगदान दिले, त्या राजघराण्यांची ही यादी आहे. [[मराठा]] ही महाराष्ट्र, कर्नाटक, गुजरात आणि शेजारील राज्यांतील क्षत्रिय वंश आहे. मौर्य, सातवाहन, वाकाटक, राष्ट्रकूट, चालुक्य, शिलाहार, कदंब, यादव, होयसाळ, चौहान, गुहिल, सिसोदिया, सिंधिया, सोळंकी, परमार, अभिर अशा उत्तर आणि दक्षिण भारतातील प्राचीन क्षत्रिय घराणे महाराष्ट्रातून उत्तरेत गेले आहेत === ठळक मराठा राजघराणी === == भोसले घराणे == *'''भोसले घराणे''' हे घराणे मराठा साम्राज्यातील मुख्य व महत्त्वाचे घराणे मानले जाते. [[शिवाजी महाराज]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याचा [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] स्थापनेपासून ते विस्तारापर्यंत मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कोल्हापूरकर भोसले, सातारकर भोसले, नागपूरकर भोसले, अक्कलकोटकर भोसले, तंजावरकर भोसले या प्रमुख शाखा. == घोरपडे घराणे == *'''घोरपडे घराणे''' हे घराणे भोसले घराण्याची थोरली शाखा असून भोसल्यांचे भाऊबंद आहेत. बहमनी काळात घोरपडीच्या मदतीने कोकणातील किल्ला जिंकल्याने घोरपडे हे आडनाव प्राप्त झाले. हे घराणे आदिलशाहीत प्रमुख सरदारांपैकी एक होते. या घराण्यातील [[बाजी घोरपडे]] याने शहाजी राजांशी दगाफटका केल्याने, याला शिवरायांनी ठार मारले. मराठा साम्राज्याचे सेनापती [[संताजी घोरपडे]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याला ''ममलकतमदार'', ''हिंदुराव'' व ''अमिर-उल-उमराव'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कापशीकर घोरपडे, [[मुधोळ संस्थान|मुधोळकर घोरपडे]], सेंदूरकर घोरपडे, दत्तवाडचे घोरपडे आणि गजेन्द्रगडकर घोरपडे या प्रमुख शाखा. == तळबीडकर मोहिते घराणे == *'''तळबीडकर मोहिते घराणे''' हे घराणे शिवकाळात स्वराज्यात सामील झाले. सेनापती [[हंबीरराव मोहिते]] व शिवरायांच्या पत्नी सोयराबाई ह्या याच घराण्यातील. या घराण्याला ''हंबीरराव'' हा किताब शिवरायांनी दिला. या‌ घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी [[तळबीड]] ही मुख्य मानली जाते. == कदमबांडे घराणे == *'''[[कदमबांडे घराणे]]''' हे एक मराठा घराणे आहे. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला गुजरात व खानदेश प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. == शिंदे/सिंधिया घराणे == * [[शिंदे घराणे|'''शिंदे/सिंधिया घराणे''']] '''- वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सूर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[शेष वंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ]] ('''शाखा''' '''-''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]]''', देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]], '''कुळदेवी -''' [[महालक्ष्मी|श्री महालक्ष्मी (कोल्हापूर)]], [[आई जनाई देवी]], '''कुळदैवत -''' [[ज्योतिबा|श्री ज्योतिबा]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]]''',''' [[कण्हेरखेड़]] ([[महाराष्ट्र]]), '''राजक्षेत्र -''' [[उज्जैन]]; [[ग्वाल्हेर]]; [[दिल्ली]] आदि, '''पदवी-'''[[पाटील|पाटील-ए-हिन्दुस्तान]] ([[महादजी शिंदे|हिन्दुस्तान चा पाटील]]), [[देशमुख]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]], [[महाराज]]. [[शिंदे कुळ|शिन्दे]] घराणे अथवा हिन्दीमध्ये सिंधीया हे मध्य भारतातील [[ग्वाल्हेर]] येथील राज्यकर्ते होत. राज्यकर्ते होण्याअगोदर मराठा साम्राज्याचे मुख्य सरदार घराणे होते. मराठा साम्राज्याच्या विस्तारामध्ये यांनी मोठी कामगीरी बजावली होती. शिन्दे हे मुळचे [[सातारा]] जिल्ह्यातील नीरा नदीच्या काठावरील [[कण्हेरखेड़]] या गावचे पाटील होते. राणोजी शिन्दे हा मूळ कर्ता होता. या शिन्दे घराण्याचे कुलदैवत म्हणजे कोल्हापूर मधील श्री महालक्ष्मी अंक वाडी रत्‍नागिरीचा दक्खनचा राजा श्री जोतिबा.या जोतिबाच्या चैत्र यात्रेमध्ये शिन्दे सरकार यांच्या शासनकाठीला पहिल्या मानाच्या अठरा शासनकाठ्या मध्ये नऊ क्रमांकचा मान आहे.सध्या शिन्दे ग्वाल्हेर याठिकाणी स्थायिक असल्यामुळे त्याची ही मानाची शासनकाठी त्यांच्या वतीने चालवण्याचा मान [[सांगली]] जिल्ह्यातील [[वाळवा]] तालुक्यातील [[करंजवडे]] गावाच्या ग्रामस्थांना शिन्देंनी फार पूर्वीपासून दिला आहे.तशी नोन्द सुद्धा [[सिन्धिया देवस्थान ट्रस्ट]] यांच्याकडे आहे. शिन्दे घराण्यातील महत्त्वाच्या व्यक्ती ** [[राणोजी शिंदे]] ** साबाजी शिंदे ** जयाप्पा शिंदे ** [[दत्ताजी शिंदे]] ** [[जनकोजी शिंदे]] ** [[महादजी शिंदे]] ** मानाजी शिंदे ** जयाजीराव शिंदे ** [[माधवराव शिंदे]] ** [[ज्योतिरादित्य शिंदे]] == तनपुरे - देसाई (देशमुख) घराणे == *तनपुरे - देसाई (देशमुख) घराणे हे घराणे प्रतिष्ठित मराठा घराणे असून या घराण्याचा देवगिरीच्या सेउना यादव राजघराण्याशी संबंध आहे. *वरकटणे, तालुका करमाळा हे तनपुरे - देसाई (देशमुख) सरदारांचे वतन होते. येथे त्यांची सुमारे ३६ एकरात पसरलेली गढी आहे. सध्या तिची पडझड झालेली आहे. आसपासच्या गावांचा महसूल व कारभार येथून चालवला जात असे. *घराण्याचे मूळ गाव परांडा तालुक्यातील खानापूर होते, येथूनच त्यांचा महाराष्ट्रात विस्तार झाला. या घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी वरकटणे ही मुख्य शाखा आहे. एक शाखा सोलापूर, दुसरी शाखा खानापूरमध्ये आहे. *तनपुरे - देसाई (देशमुख) हे पंचकुळी मराठा घराणे असून मूळ मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. == धनुरकर शिंदे घराणे == * '''[[धनुरकर शिंदे घराणे]] - वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सुर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[नागवंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ|विशिष्ठ]] ('''शाखा -''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]], '''देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]] व [[धनुष्यबाण]], '''कुळदेवी -''' [[कुलस्वामिनी श्री धनदाई माता|आदि शक्ति धनदाई देवी]], '''कुळदेवता -''' [[काळभैरव|श्री काळभैरवः]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]], [[माउंट अबू|अमीरगढ़ (माउंट अबू)]], '''राजक्षेत्र -''' [[धनुर]], [[नाशिक]], [[तोरणमाळ|तोरणमाळ-अक्रानी]] आदि, '''पदवी''' '''-''' [[पाटील]], [[देशमुख]], [[राजा|रावसाहेब]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]] आदि * [[धनुरकर शिंदे घराणे|'''धनुरकर शिंदे घराणे''']] हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[धुळे जिल्हा|धुळे जिल्ह्यातील]], एक मध्यकालीय [[धनुर]] गावाची क्षत्रिय कुटुंबची शाखा आहे. धनुरकर शिंदे हे ताप्तीय-[[मराठा]] घराणे खान्देशात "खान्देश" (कान्हदेश) राजकारणत वतनदार होते. नन्तर मराठा हिंदवी साम्राज्यात छत्रपती शाहू महाराजंचे पेशवा बालाजी भट्ट च्यासोबत सैन्यात धनुर्धरांची विशेष तुकडीचे [[सरदार]] होते व त्या काळात [[धनुर]], [[अक्राणी तालुका|अक्रानी]], [[तापी नदी|ताप्ती]] क्षेत्राचि वतनदारी, परगणाचि [[देशमुख|देशमुखी]], गावांची [[पाटील|पाटीलकी]] केली व रावसाहेब, सरकार हे पदवी मिळाली. त्यात गावांचे नाव धनुर, कापडणे, उमरखेड, शीरूड, जोवखेड़ा, बोरकुंड, डोंगरगाव, म्सहावद, मड़काणी, तोरणमाळ, फत्तेपुर, धडगाव, भोंगरा, डोंडवाडा, मोरतलाई, अमळनेर, धरणगांव, रावेर, अशीरगढ़, नेपागाव, बैतूल, मुलताई आदि आहेत. शिंदे-सरकार, शिंदे-देशमुख, शिंदे-पाटील हे आडनाव व ताप्तीय-मराठा हे समाज लिहून या शिंदेवंश चे १२०० घराणे [[खान्देश|खान्देशात]] ([[तापी नदी|ताप्तीक्षेत्र]]) व १५०० घराणे [[दख्खनचे पठार|दख्खनात]] राहत आहेत. == धारचे पवार घराणे == *'''धारचे पवार घराणे''' मूळचे सुपे येथील शिवपूर्व काळातील हे मराठा घराणे स्वराज्यात व मराठा साम्राज्य मध्ये उदयाला आले.प्राचीन सूर्यवंशी परमार राजघराण्यातील पूर्वज महान चक्रवर्ती सम्राट विक्रमादित्य परमार,चक्रवर्ती सम्राट शालिवाहन परमार, राजा भोज, राजा जगदेवराव परमार, भवानी राजे,राजे साबुसिंह उर्फ सरदार साबाजी पवार, कृष्णाजी राजे, काळोजी राजे, केरोजी राजे, बाबाजी राजे, संभाजी राजे,उदाजीराजे पवार, मानाजी राजे पवार यांनी स्वराज्यात मोलाची कामगिरी बजावली,मराठा साम्राज्यात सेनापती, सेना प्रमुख, सरदार, जहागीरदार, देशमुखी, सरपाटील, मुलकी पाटीलकी, गांव पाटिलकी असलेले 96 कुळी मराठा घराणे पवार हे शिवपूर्व कालीन प्रसिद्ध आणि पराक्रमी घराणे आहे.१८व्या शतकात माळवा प्रांतात मराठा साम्राज्याचा विस्तार करण्यास या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे.धारचे संस्थानिक यशवंतरावराजे यांचा राज्याभिषेक झाला होता.या घराण्याला राजे ''विश्वासराव'' व ''सेनाबारासहस्री'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी सुपेकर पवार, वाघोलीकर पवार,मलठण कर,विदर्भातील खेडकर पवार,धारचे पवार आणि देवासचे पवार,नगरदेवळेकर पवार, प्रमुख शाखा.तसेच इतर प्रमुख शाखा वाल्हे, सुपे, चिंचणी, येळपाने, पिंपळगांवकर पवार,जळगाव चाळीसगाव, नाशिक, कोकण, सातारा, अशा अनेक जिल्ह्यात आणि महाराष्ट्राच्या बाहेर ही अनेक शाखा आहेत.सध्या धार आणि देवास मध्यप्रदेश, सुपे जि. नगर, नगरदेवळे जि. जळगाव येथे राजवाडा आणि राजगादी आहे. == थोरात घराणे == *'''[[थोरात घराणे]]''' हे शिवकाळातील मराठा घराणे पेशवाईत उदयाला आले. [[संभाजी महाराज|संभाजी महाराजांच्या]] मृत्यूनंतर चाललेल्या मुघल-मराठा संघर्षात या घराण्याने विलक्षण पराक्रम गाजवला. या घराण्याला ''दिनकरराव'', ''अमिरुलउमराव'' व ''जंगबहादर'' हे किताब होते. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला [[गुजरात]], खानदेश व बागलाण प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याला [[सूरत]], [[संगमनेर]], [[जुन्नर]], , कडेवलीत, [[पुणे]] आणि विजापूर या प्रांतात सरंजाम होता. [[पानिपतची तिसरी लढाई|पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत]] या घराण्यातील अनेक पुरुष कामी आले. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी विरगावकर थोरात, [[वाळकी|वाळकीकर थोरात]], पिंपळगावकर थोरात, वाळवेकर थोरात, पारनेरकर थोरात, नेवासकर थोरात आणि भूमचे थोरात या प्रमुख शाखा आहे. * == जगदाळे घराणे == *'''[[जगदाळे]]''' हे घराणे मूळचे [[मसूर|मसूर परगण्यातील]] पिढीजात वतनदार होते. हे घराणे पवार घराण्याची एक शाखा आहे. शिवकाळात हे घराणे आदिलशाहीच्या सेवेत होते. अफजल खानाच्या स्वारीच्या वेळी या घराण्यातील महादजी जगदाळे हा अफजल खानाला येऊन मिळाला होता. प्रतापगडाच्या पायथ्याशी झालेल्या लढाईत हा ठार झाला, पुढे शाहू राजांच्या काळात हे घराणे मराठा साम्राज्यात सामील झाले. == ढमढेरे घराणे == *'''[[ढमढेरे]]''' हे मराठा साम्राज्यातील प्रसिद्ध घराणे आहे. [[तळेगाव ढमढेरे]] हे या घराण्याचे मूळ ठिकाण आहे. छत्रपती संभाजी महाराज ते पेशवाई कालखंडापर्यंत या घराण्याने उत्तम कामगिरी बजावली आहे. ढमढेरे हे पेशव्यांच्या हुजुरात सैन्यातील प्रमुख सरदारांपैकी एक होते.<br /> == देवळालीकर कदम घराणे == *'''देवळालीकर कदम''' देवळाली प्रवरा येथील कदम हे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या वेळेस राजगड किल्याचे ''तट-सरनौबत'' होते. राजाराम छत्रपतींच्या जिंजीच्या प्रवासातही बाजी कदम आणि खंडोजी कदम देवळालीकर हे बरोबर होते. == रणनवरे/रणवरे घराणे == *''' रणनवरे/रणवरे घराणे ''' रणनवरे/रणवरे हे शिवपूर्वकालीन प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, जिंती तालुका फलटण हे रणनवरे सरदारांचे मूळ गाव रणनवरे घराण्याचा येथूनच महाराष्ट्रात विस्तार झाला. रणामध्ये लढण्यासाठी अग्रेसर असणाऱ्या बदामीकर साळुंखे चालुक्यांची ही मुधोळ येथील शाखा आहे. रणनवरे हे मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. सरदार मलोजी रणनवरे हे शहाजी राजे भोसले यांचे सहकारी होते. त्यांनी शहाजी राजे यांच्या सनदा विजापूरवरून जाऊन आणल्या.शहाजी महाराजांनी त्यांना हुक्केरी रायबाग परगण्याचे कारभारी म्हणून नेमले होते. तंजावर येथील प्रसिद्ध शिलालेखातील शहाजी राजांना मदत करणाऱ्या ९६ कुळांच्या यादीत या घराण्याचे नाव आहे. बाजी रणनवरे हे शिवरायांच्या शिलेदारांचे सरदार होते. जिंतीकर रणनवरे सरदारांनी स्वराज्याची पहिल्या बेलसरच्या लढाईत शिवरायांचा तोफखाना सांभाळला होता.शिवरायांच्या तोफखान्याचे पाहिजे प्रमुख हा मान रणनवरे सरदारांना जातो. वर्धनगड आणि पांडवगडाचे किल्लेदार हे रणनवरे सरदार होते. महाराष्ट्रात रणनवरे/रणवरे परिवाराच्या शाखा असलेली गावे... पुणे जिल्हा:निमसाखर, मळद (दौंड),राख, सणसर, रणनवरेवाडी, हिंजवडी. मांडकी, निंभोरे, जिंती (सातारा), जवळगाव (अंबाजोगाई),शिंदेवाडी, बोथे, लोणी (सातारा), सिंदुरजन, कडगाव (कोल्हापुर), काटी (विदर्भ), सेलू (वर्धा), पाणीपत (हरियाणा), बदामी (कर्नाटक). == मरळ घराणे == मरळ यांचे गोत्र अत्री,देवक पानकणीस व कुलदेवी जोगेश्वरी (आंबेजोगाई)आहे. यांचे मूळ घराणे जाधव पण काही कारणाने जाधव चे मरळ आडनाव केले. मरळ बारा मावळातील कानंद खोऱ्यात यांची देशमुखी होती.यांचे मुख्य गाव कानंद(वेल्हे,पुणे) छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी झुंझारराऊ हा किताब दिला. नंतर काही कारणाने मरळ घराण्यातील कुटुंबे वेल्हे तालुक्यात धानेप, कोंढावळे, पावे, दापोडे तसेच केळावडे (भोर), कोंढवे बुद्रुक (हवेली) येथे स्थायिक झाले. == महाडीक घराणे == ● [[महाडीक]] - तारळे(सातारा जिल्हा), निनाम(सातारा). नागपूर, कोल्हापूर (महाराष्ट्र) कोकण, महाड, नेवरी,येलूर,ग्वाल्हेर, तंजावर, कर्नाटक. == माने घराणे == ●[[माने]] -गौर राजवंश वंशज, गौर यांनी माने 'ख़िताब मिळवला.[[ कुळ: सूर्यवंशी, देवक: गरुड पक्षी, गरुडाचे पंख. [[रहिमतपूर]] माने ,आणि [[म्हसवड]] राजेमाने सातारा जिल्हा, माने-पाटील विसापूर,मणेराजुरी(जमदाडे) ,सावर्डे तासगाव सांगली, महाराष्ट्र , वेळापूर् माने-देशमुख , कारेपूर, ता-लातूर, माने-भिमबहादुर कसबा सांगाव, मांगूर, चरेगाव, उदगाव. माने(भुजबळराव)आंबव,व भुजबळराव,घाटीवळे, माने, कुरचुम,सर्व गावे ता.संगमेश्वर (रत्‍नागिरी जिल्हा), सरकार-रुकडी, भादोले, भेंडवडे. यवतमाळ आणि नागपूर येथील माने. ठोमासे गाव चे माने पाटील. माने सरकार (पतंगराव) गाव- खानापूर , जि-सांगली . माने-खुबी, ता कराड,.माने गाव- इस्लामपूर, ता. वाळवा, जि-सांगली == राजेघाटगे/राजेघाडगे घराणे == *[[घाटगे|राजे-घाटगे]] || [[घाटगे|राजे-घाडगे]] (वंश: सूर्यवंश गोत्र:कश्यप देवकः-सूर्यफुल)[-राष्ट्रकुट - राठोड-घाटगे उर्फ घाडगे वंश], पाचेगाव,राजापूर, डिस्कळ(दिसकळ),मलवडी, निमसोड ता.खटाव, रायगाव, कोळ, कुकुडवाड (कराड भाग), खटाव मान काही भागात केंजळगड (सातारा जिल्हा), कुमठे,बोरगांव(बहे)(जिल्हा सागली) कागल (कोल्हापूर जिल्हा) बारामती (पुणे जिल्हा) (महाराष्ट्र, कर्नाटक). == मोरे घराणे == * [[मोरे]] - सुर्यवंश, लक्षमणपुत्र चंद्रकेतूचे वंशज, (मौर्यखंड), चंद्रगुप्त मौर्याचे कोकणात स्थलांतरित झालेले वंशज. सुरुवातीस छत्रपती शिवरायांना स्वराज्यासाठी विरोध आणि नंतर यांच्याच वंशजानी हिंदवी स्वराज्याकरिता तसेच पानिपतात स्वतःच रक्त सांडवल. जावळी, रायगड किल्ल्याचा परिसर, खटाव (सातारा जिल्हा) या गावाजवळचा वर्धनगड (महाराष्ट्र). == मोहिते घराणे == *[[मोहिते]] - अग्नीवंशी, हाडा चव्हानकुळी, [[तळबीड]][[जालना|, गोवेे(सातारा) येेेथील 'मोहिते इनामदार]]' [पोखले-ता.पन्हाळा येथील-मोहिते पाटील]. सरसेनापती हंबीरराव मोहिते हे वीर पुरुष. == मानकर घराणे == *'''मानकर/माणकर :''' सेनापती खंडोजी दादजी माणकर (छत्रपती शाहू पर्व) यांचे सरदार घराणे.(सरखेल तुळाजी कान्होजी आंग्रे यांचे सासरे). "रायगड जिल्हा": माणकर वाडा-खरवली, ता.माणगांव (इनामदार) "पुणे जिल्हा": सांगरुण-कातवडी, ता.हवेली. (सरपाटील मोसे खोरे) मौजे पारगाव तर्फे खेड (पाटील) ता. आंबेगाव, मानकरवाडी-मुळशी, मावळ, भोर, जुन्नर, इंदापूर या तालुक्यात आणि महाड-रायगड जिल्ह्यात उपशाखा वस्तीस आहेत. (इतिहास संशोधन-श्री.गणेश संभाजी मानकर, पुणे दि.०९.०९.२०२३) == मारणे घराणे == *[[मारणे]] - [[मुठे खोरे]] , [[मुठे मावळ]] * [['मारणे देशमुख']] * == शिर्के घराणे == * [[शिर्के]] - कोकण, श्रीरंगपूर (महाराष्ट्र). * शिर्के घरण्यामध्ये "घोटकुले" घराण्याचा समावेश होतो. == शिवले घराणे == *शिवले - हे प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, "देवक वडाचे, वढू बुद्रुक तुळापूर, म ुंगे, किवळे, शिवली - भड वली व रेडग/ महाराष्ट्र. शिवले देशमुख, शिवले पाटील, शिवले चौगुले, शिवले (शिवळे ) -इनामदार ई. पदावर काम केलेले आहे. महत्त्वाचे कार्य म्हणजे छत्रपती संभाजी महाराज याचे अंतिम क्रिया याच घराण्यातील वीर पुरुषांनी केली." https://www.facebook.com/Shivale070419810704981/ संभाजी महाराजांची समाधी स्थळ वढू बुद्रुक गावी आहे. == सावंत घराणे == * [[सावंत]] - सावंतवाडी, (कोकण विभाग महाराष्ट्र आणि गोवा राज्य) == गायकवाड घराणे == * [[गायकवाड]] हे सूर्यवंशी क्षत्रिय मराठा घराणे आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळापासून ते मराठा साम्राज्याच्या अंतापर्यंत या घराण्याने महत्त्वाची कामगिरी बजावली. क्षत्रियांच्या अनेक धर्मांपैकी एक असलेला धर्म म्हणजे गाईचे रक्षण करणे, गाईला कवाड दिले म्हणून गायकवाड असे या घराण्याचे नाव पडले. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पत्नी सकवारबाई यांचे माहेर गायकवाड घराणे होते. पुणे भागातील गायकवाड घराण्याने गुजरातवर स्वारी करून गुजरातमध्ये बडोदा संस्थानची स्थापना केली. सुर्वे, थोरात, काकडे, हांडे, दाभाडे, शितोळे, पायगुडे, खंडागळे, राऊत, सूर्यवंशी, दिनकरराव ही सर्व मराठा घराणी या गायकवाड कुळातूनच उत्पन्न झालेली आहेत. या सर्व घराण्यांचे देवक सूर्यफूल आहे. == गरुड घराणे == *'''''गरुड''''' -महाराष्ट्र बेलसर, (मावळ) सांगिसे, टाकवे(खुर्द). ==शेलार घराणे == * शेलार/ [[शिलाहार]] अपरांत- यांचे कोल्हापूर व कोकण (महाराष्ट्र). == जगताप घराणे == '''[[जगताप]]''' घराणे हे शिवपूर्वकालीन प्राचीन असे मातब्बर मराठा घराणे आहे. जगत्पती/जगत्प्रतापी या नावाचा अपभ्रंश  होऊन जगताप हे नाव प्रचलित झाले.  भरतपूर वरून सोमवंशी (चंद्रवंशी ) राजा वासुसेना यांचे वंशज '''सासवड व पणदरे''' या ठिकाणी येऊन स्थायिक झाले. जगताप घराण्यामध्ये '''सरकार, सरदार , देशमुख, जहागीरदार , पाटील''', व इतर अनेक पदव्या मिळाल्या. जगतापांचे देवक वड आणि गोत्र मांडाव्य/ अत्री आहे . '''राजगादी''' : भरतपूर '''निशाण''' :  ध्वजस्तंभावरील गणपती '''हरजीराजे जगताप''' हे जगताप कुळातील मुळेपुरुष आहेत. '''सरदार गोदाजीराजे जगताप''' हे  त्यांच्या शौर्यासाठी प्रसिद्ध असलेल्या शिवाजी महाराजांच्या सैन्यात होते. ते छत्रपती शिवाजी महाराजांचे जवळचे बालपणीचे मित्र होते. शिवाजी महाराजांनी जिंकलेल्या पहिल्या किल्ल्यासाठी त्यांनी तोरणा किल्ल्यावरील हल्ल्यात भाग घेतला होता. '''सरदार खंडोजी जगताप''' '''व''' '''सरदार कृष्णाजी जगताप''':पणदरे गावातील शिवाजी महारांजांच्या सैन्याखालील मराठा सरदार . == जाधव घराणे == * [[जाधव]] चंद्रवंशी,कुळ-यदुकुळ, देवक पानकणीस, गोत्र अत्री- , कुळदेवी जोगेश्वरी आंबेजोगाई,[[सिंदखेड राजा]], [[विदर्भ]],शिंदे-पळसे [[नाशिक]],वाशिम जिल्हा [[उंब्रज]], [[सासवड]], [[सातारा]] [[जळगाव]]जाधव इनामदार येथील भुईंज,निनाम, बहे,अतीत,[[परिचे]], [[साताऱ्याच्या उत्तरेस सहा कोसावर असलेले गोवे गाव]] आर्वीकर जाधव-पाटील इनामदार. जाधव म्हणजेच देवगिरीचे यादव. या कुळातील अजून काही आडनावाचे ही पुणे जिल्ह्यातील बारा मावळातील मरळ, घारे, कडू, निगडे ही आहेत. == सरदार थोरात घराणे == *थोरात - देवक सुर्यफूल, सूर्यवंशी, गोत्र वशिष्ठ, कोल्हापूर, सांगली, सातारा, अकोले, सिन्नर, पारनेर, [[वाळकी]], [[वीरगाव]], पिंपळगाव, खुटबाव, वाळवणे, अष्टा, भूम, ओंड, कार्वे, बहे, वाळवे, येळवी,‌‌ थोरातवाडी कौठा , अनगरें ता श्रीगोंदा. छत्रपती शिवाजी महाराजांपासून पेशवेकाळापर्यंतचे सरदार घराणे. == तुंवर-पाटील घराणे == *[राजेतौर,तुंवर-पाटील ठाकुर] -कुंतलवंशीय पांडवातील अर्जुनाचे व दिल्लीपती आणि ग्वाल्हेरचा तोमर,तंवर यांचे वंशज आणि साडेबावीस गावे गोदावरी नदीच्या काठी जहागिरदार जिल्हा जालना आणि बीड यांच्या सीमेवर आणि कोल्हापूर येथे भोज राजाची राजधानी कसबा बीड येथील पाटीलकी आणि सावकार == घोरपडे घराणे == *[[घोरपडे]],सिसोदीया वंश, [[राजे घोरपडे]] - [[मुधोळ]], (महाराष्ट्र, कर्नाटक). संताजी घोरपडे हे घराण्यातील प्रभावशाली विरपुरुष. देवाक पाच पालवी,कुळ दैवत पाली चा खंडोबा गावे -भाडळे,जांब ,चिचंणी,डिस्कळ कआंबळएश्वर,एकाब,शिरढोण नांदगाव, तासगांव == घार्गे-देसाई (देशमुख) घराणे == *[[घर्गे-देसाई (देशमुख) शिरोळ]] आणि निमसोड- महाभारतातील यशोवर्धन राजाचे वंशज == परिहार-(पऱ्हाड) घराणे == *परिहार-(पऱ्हाड)]]- साडे बारा गावे (वंश सूर्यवंश) गोदरी, अंचरवाडी, भालगाव, पिंप्री, डिग्रस बु, यवता, माळशेंबा, केंदूर *[[पाटील]] - मूळचे सरदेसाई-सध्याचे वतनदार पाटील बसरेवाडी - भुदरगड (कोल्हापूर), देशमुख घराणे, [कोल्हापूर][बेळगांव][गडहिंग्लज] == फरगडे घराणे == *[[फरगडे कुळ]] चितौडगड घराणा, यमाजी फरगडे मूळ पुरूष, पेमगिरी किल्ला, वरवंड, संगमनेर == श्रीमंत सरदार कड/कडू देशमुख घराणे == *बारा मावळ पैकी एक मोसे खोऱ्याचे देशमुख वतनदार *चाकणच्या ८४ गावांची सरदेशमुखी *नायगाव(पुरंदर) *शिराळा, अमरावती, अहिल्यानगर येथे उपशाखा वास्तव्यास आहेत. *कडू आडनावामध्ये ब्रिटिशकाळात चूक होऊन काही ठिकाणी "कड" हे आडनाव झालेले पाहायला मिळते *कडू घराण्याच्या इतिहास संशोधनाचे व एकीकरणाचे कार्य श्री.कृणाल कडू देशमुख करत आहेत. *https://www.instagram.com/kadu_sardar?igsh=amRucGQ3M2VuY2s2 हे कडू घराण्याचे अधिकृत पेज आहे. == काळे-देशमुख घराणे == १) राशीन, ता.कर्जत, जि.नगर २)घोडेगाव, ता.आबेगाव,जि.पुणे 3) कुवर बहाद्दूर-देशमुख(काळे), सिन्नर, जि.नाशिक == शिळीमकर देशमुख घराणे == *शिळीमकर देशमुख :(मूळ शिंदे)सरदार घराणे,देशमुख गुंजन मावळ(भोर - राजगड परिसर) == काटे घराणे == *काटे घराणे :- पूने, हिंगणगाव, टाकोबाईचीवाडी, ता. फलटण<br /> == इनामदार शिरोळे पाटील घराणे == *इनामदार शिरोळे पाटील घराणे - शिवाजीनगर (भांबुर्डे) पुणे शहर, पावनखिंड च्या युद्धात वीरगती झालेले शिलेदार राणोजी शिरोळे व पानिपत वीर शेखोजी शिरोळे पाटील. शिरोळे हे पुणे जिल्ह्यातील एक प्रमुख घराणं आहे. या घराण्याचे आडनाव मूळचे शिरवले होते. शिरवळे बुरुज हे रोहिडा किल्ल्याच्या सात बुरुजांपैकी एक आहे, त्यामुळे या कुटुंबाचे आडनाव शिरवळे या बुरुजावरून आले आहे. या कुटुंबाचा इतिहास मराठा साम्राज्यासाठी शौर्य आणि सेवेने चिन्हांकित आहे पावनखिंड येथे झालेल्या युद्धात बांदल सेनेत शिरोळे सरदार देखील होते त्या युद्धात वीरगती झालेले शिरोळे सरदार यांना छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी पुण्यातील भांबुर्डे आजचे छत्रपती शिवाजी नगर येथील काही जमीन इनाम म्हणून दिली<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://doi.org/10.7717/peerj.19621/supp-3|title=Supplemental Information 3: Maternal characteristics of GH and non-GH participants|website=doi.org|access-date=2025-07-15}}</ref> पुढे देखील शिरोळे सरदार हे स्वराज्याच्या सेवेत होते पानिपत च्या तिसरा युद्धात शिरोळे घराण्यातील 7 कर्तबगार व्यक्ती यांना वीरगती झाल्यामुळे पेशव्यांनी त्यांना पिंपळे गुरव येथील जमीन इनाम म्हणून दिली शिरोळे कुटुंबाचा धर्म आणि जात -- हिंदू, क्षत्रिय ९६ कुळी मराठा, कुलदेव - जेजुरीचा खंडोबा, कुल देवी - तुळजापूरची तुळजाभवानी, गोत्र - शांडिल्य, देवक - सूर्यफुल (सूर्यफुल). येकोजी - १ शिरोळे (शिरवले) हे या घराण्याचे मूल पुरुष. शिरोळे वंशवृक्ष - येकोजी - (मुल पुरुष) -- शेखोजी -- राणोजी (पावनखिंडीच्या लढाईत लढले) -- रत्नोजी -- येकोजी - २ आणि मोराजी, येकोजीला तीन मुलगे होते -- जेसोजी, जोगोजी, गिरजोजी आणि मोराजीला पाच पुत्र - सुलतानजी, राणोजी, शेखोजी, आनंदराव, गोविंदराव. == गोळे घराणे == *गोळे घराणे, भुजजी गोळे,धाकलोजी गोळे, रुद्रजी गोळे १५३ गावात सरनौबत गोळे ==दाभाडे घराणे == {{बदल}} *चऱ्होलीकर सरदार दाभाडे बजाजी दाभाडे पाटील तळेगाव दाभाडे यांना दोन मुले होती पहिले येसाजीराव व दुसरे सोमाजीराव होय सोमाजी बिन बजाजी दाभाडे च-होली गावच्या वतनावर आले च-होली सरदार दाभाडे घराण्यातील सोमाजीराव दाभाडे हे मूळ पुरुष होय सोमाजी दाभाडे यांना दोन मुले होती थोरले कृष्णाजी व धाकटे बाबुराव होय कृष्णाजी दाभाडे यांचा अनेक ऐतिहासिक पत्रांमध्ये उल्लेख आढळतो छत्रपती_शाहू_महाराज शाहू महाराज १६९० पासून महाराणी येसुबाईसाहैब यांचे सोबत औरंगजेब च्या कैदेत होते. औरंगजेबच्या शेवटच्या काळात शाहू राजांना सोडवण्यासाठी ज्या मराठा सरदारांनी प्रयत्नांची शिकस्त केली त्यामध्ये सरदार कृष्णाजी दाभाडे चऱ्होलीकर ही होते. छत्रपती शाहू महाराज यांनी सुटकेनंतर दाभाडे घरण्यावर महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सोपविल्या होत्या स्व पराक्रमाचा जोरावर त्यांनी त्या सार्थ केल्या । शाहू महाराजांनी खंडेराव दाभाडे यांना सेनापती पदी नियुक्त केले तर कृष्णाजी दाभाडे यांना सुभेदार व सेनाबारासहश्री म्हणून नेमले . महाराणी येसूबाई यांची दिल्लीहून सुटका करण्यासाठी गेलेल्या मराठा सैन्यात कृष्णाजी दाभाडे हे सुभेलष्कर म्हणून सामील होते। सातारा व कोल्हापूर छत्रपतींमधील वारणेच्या तहात ते उपस्थित होते. गुजरात, खान्देश, मिरज, बारामती, कोकण, दिल्ली, मधील, लढ्यात त्यांचा सहभाग होता त्यांच्या पराक्रमावर खुश होऊन शाहू छत्रपती कडून त्यांना अनेक गावची वतनदारी मिळाले होती त्यांना बारा गावांची जहागिरी होती त्यापैकी चऱ्होली हे प्रमुख वतनाचे गाव आहे. इ स 1725 मध्ये चऱ्होली येथील डोंगरावर वाघेश्वर महादेवाचे मंदिर सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे यांनी बांधले श्रीमंत सुभेदार श्री कृष्णाजी दाभाडे यांचा कार्याचा सन्मान म्हणून चऱ्होली ग्रामस्थ च्या वतीने व श्री सागर दाभाडे आणि दाभाडे घराणे यांच्या विशेष प्रयत्नांमधून चऱ्होली येथील प्रमुख चौकाला "श्रीमंत सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे" चौक असे नामकरण पूर्वी करण्यात आले होते.शिवाय मरकड रोडला इंद्रायणी नदीवर असणाऱ्या पुलाला!"श्रीमंत सरसेनापती खंडेराव दाभाडे सरकार"पूल असे नामकरण करण्यात आले आहे. == मराठा राज्ये == ब्रिटिशांच्या भारतातील आगमनापूर्वी भारतावर मराठ्यांचे साम्राज्य होते. भारत देशावर ब्रिटिश सत्ता येण्यापुर्वी भारताच्या अटक ते कटक (पुर्व-पश्चिम दिशा), पंजाब-हरियाना ते तंजावर (उत्तर-दक्षिण दिशा) या भूभागावर सातारा(चक्रवर्ती राजधानी) अंकित अनेक मराठी महाराजांची बडोदा, धार, ईंदौर, ग्वाल्हेर, तंजावर अशी राज्ये तसेच मराठी सरदारांची संस्थाने होती. * [[अक्कलकोट]] * [[इचलकरंजी]] * [[इंदूर]] * [[औंध]] * [[कुरुंदवाड]] * [[कोल्हापूर]] * [[ग्वाल्हेर|ग्वाल्ह]].[[ग्वाल्हेर|र]] * [[धनुर]] * [[जत]] * [[जव्हार]] * [[झांशी]] * [[तंजावर]] * [[देवास]] (थोरली पाती, धाकटी पाती) * [[धार]] * [[नागपूर]] * [[फलटण]] * [[बडोदे]] * [[भोर]] * [[मुळशी]] * [[मुधोळ]] * [[सांदूर]] - [[कर्नाटक]] * [[सांगली]] * [[सातारा]] * [[सावंतवाडी]] * म्हसवड. * मलवडी *[[घाटगे|बुध]] * (कागल ) * (जावळी) *भाळवणी *भूम (थोरात दिनकरराव) *तळेगाव दाभाडे *वाळकी ( थोरात दिनकरराव) *खुटबाव( थोरात दिनकरराव ) *वीरगाव ( थोरात दिनकरराव) {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:याद्या]] ==दांडाईत घराणे== ई.१८ ते १९ व्या शतकात भारत स्वातंत्र्य होण्याच्या अगोदर दांडाईत घराणे हे निजामकालीन शुरविर -दानविर मराठा घराणे आहे. या घराण्याला निजामकालीन पट्टेदार(जमिनदार)हि उपाधी होती.दांडाईत घराणे हे मुळचे पुरातन ब्राम्हणखेडा कल्याणी तिरावर वसलेले गावचे (पुरातन ब्राम्हणखेडा). ई.स.१८६७-६८ साली पुरातन ब्राम्हणखेडा हे गाव कल्याणी नदीला महापुर आल्याने या महापुरात नेस्तनाबूत झाले.आज इ.स.२०२४ रोजी सुद्धा या पुरातन ब्राम्हणखेडा या गावाचे आवशेस सापडते पहायला मिळतात येथे पुरातन गाव स्थीर होते याची साक्ष म्हणुन पवन पुत्र मारोतीरायाचे मंदिर येथे पहावयास मिळते तसेच गावगढीचे आवशेस पांढरी माती पहावयास मिळते. गाव महापुरात वाहुन गेले पण मारोतीरायाचे मंदिर येथे स्थिर उभे राहिले म्हणुन गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी त्यांच्या मोठ्या मुलांचे नाव(मारोती गोविंदा दांडाईत) ठेवले. त्या महापुरात नंतर पुन्हा गाव वस्ती स्थीरवण्यासाठी गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी नविन ब्राम्हण खेडा या गाव उभारण्यासाठी आपली स्वतःची २३ एक्कर जमिन गावांसाठी दानपत्र करून दिली.हे दानपत्रक पुरविच्या निजामकालीन हैद्राबाद संस्थानातकडे आहे. <nowiki>*</nowiki>गोविंदा देवराव दांडाईत यांची वंशवाळ* ता.जालना जि.औरंगाबाद महाराष्ट्र भारत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://accounts.google.com/v3/signin/identifier?continue=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&emr=1&followup=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&ifkv=Ab5oB3oJayiARpbMfjfkFVhfeoBi70YZI8-0avgWMzs9HWGmnya1F3Wy_9AV1tqD0RzWHD1O3YI4&osid=1&passive=1209600&service=mail&flowName=GlifWebSignIn&flowEntry=ServiceLogin&dsh=S-1153905163%3A1723989572204402&ddm=0|title=Gmail|website=accounts.google.com|access-date=2024-08-18}}</ref>[अपत्ये: ४ मुल] १#)मारोती गोविंदा दांडाईत(अपत्ये नाही) २) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २ मुलं) ३)मंजाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुली) ४)लहानूजी गोविंदा दांडाईत (अपत्ये नाही) २#) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुल) १#)बाबुराव आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३मुल २मुली) १/तुकाराम बाबुराव दांडाईत (अपत्ये १मुलगी) २)भाऊराव बाबुराव दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं २मुली) ३) बाबासाहेब बाबुराव दांडाईत (अपत्ये २मुल १मुलगी) २#)(२/पिराजी आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं १मुलगी) १)त्र्यंबकराव पिराजी दांडाईत(अपत्ये ४मुल १मुलगी) २)लिंबाजी पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल) ३)जनार्दन पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल १मुलगी) ३#)३/मंजाजी गोविंदा दांडाईत( २मुली ) == सोळंके(साळुंखे)घराणे == *''' सोळंके घराणे''' हे मराठवाडा, विदर्भातील प्राचीन महाराष्ट्रातील प्रमुख मराठा घराणे आहे. चालुक्य यांचे वंशज व वतनदार घराणे आहे. b2hg7owd361kbwfqnb0ka10jicsx9eh 2677797 2677793 2026-04-06T09:18:54Z ~2026-21100-46 181842 /* मरळ घराणे */ 2677797 wikitext text/x-wiki {{Short description | Maratha noble families which served Maratha Empire as commander of Maratha army}} [[चित्र:Shivaji British Museum.jpg|इवलेसे|उजवे|मराठा साम्राज्याचे संस्थापक [[शिवाजी महाराज]]]] [[चित्र:Flag of the Maratha Empire.svg |इवलेसे | उजवे | [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याचा ध्वज]]]] '''मराठा सरदार घराणी व राज्ये''', १७ ते १८वे शतकात [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] विस्तारासाठी व संरक्षणासाठी ज्या [[मराठा]] सरदार घराण्यांनी योगदान दिले, त्या राजघराण्यांची ही यादी आहे. [[मराठा]] ही महाराष्ट्र, कर्नाटक, गुजरात आणि शेजारील राज्यांतील क्षत्रिय वंश आहे. मौर्य, सातवाहन, वाकाटक, राष्ट्रकूट, चालुक्य, शिलाहार, कदंब, यादव, होयसाळ, चौहान, गुहिल, सिसोदिया, सिंधिया, सोळंकी, परमार, अभिर अशा उत्तर आणि दक्षिण भारतातील प्राचीन क्षत्रिय घराणे महाराष्ट्रातून उत्तरेत गेले आहेत === ठळक मराठा राजघराणी === == भोसले घराणे == *'''भोसले घराणे''' हे घराणे मराठा साम्राज्यातील मुख्य व महत्त्वाचे घराणे मानले जाते. [[शिवाजी महाराज]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याचा [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] स्थापनेपासून ते विस्तारापर्यंत मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कोल्हापूरकर भोसले, सातारकर भोसले, नागपूरकर भोसले, अक्कलकोटकर भोसले, तंजावरकर भोसले या प्रमुख शाखा. == घोरपडे घराणे == *'''घोरपडे घराणे''' हे घराणे भोसले घराण्याची थोरली शाखा असून भोसल्यांचे भाऊबंद आहेत. बहमनी काळात घोरपडीच्या मदतीने कोकणातील किल्ला जिंकल्याने घोरपडे हे आडनाव प्राप्त झाले. हे घराणे आदिलशाहीत प्रमुख सरदारांपैकी एक होते. या घराण्यातील [[बाजी घोरपडे]] याने शहाजी राजांशी दगाफटका केल्याने, याला शिवरायांनी ठार मारले. मराठा साम्राज्याचे सेनापती [[संताजी घोरपडे]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याला ''ममलकतमदार'', ''हिंदुराव'' व ''अमिर-उल-उमराव'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कापशीकर घोरपडे, [[मुधोळ संस्थान|मुधोळकर घोरपडे]], सेंदूरकर घोरपडे, दत्तवाडचे घोरपडे आणि गजेन्द्रगडकर घोरपडे या प्रमुख शाखा. == तळबीडकर मोहिते घराणे == *'''तळबीडकर मोहिते घराणे''' हे घराणे शिवकाळात स्वराज्यात सामील झाले. सेनापती [[हंबीरराव मोहिते]] व शिवरायांच्या पत्नी सोयराबाई ह्या याच घराण्यातील. या घराण्याला ''हंबीरराव'' हा किताब शिवरायांनी दिला. या‌ घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी [[तळबीड]] ही मुख्य मानली जाते. == कदमबांडे घराणे == *'''[[कदमबांडे घराणे]]''' हे एक मराठा घराणे आहे. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला गुजरात व खानदेश प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. == शिंदे/सिंधिया घराणे == * [[शिंदे घराणे|'''शिंदे/सिंधिया घराणे''']] '''- वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सूर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[शेष वंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ]] ('''शाखा''' '''-''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]]''', देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]], '''कुळदेवी -''' [[महालक्ष्मी|श्री महालक्ष्मी (कोल्हापूर)]], [[आई जनाई देवी]], '''कुळदैवत -''' [[ज्योतिबा|श्री ज्योतिबा]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]]''',''' [[कण्हेरखेड़]] ([[महाराष्ट्र]]), '''राजक्षेत्र -''' [[उज्जैन]]; [[ग्वाल्हेर]]; [[दिल्ली]] आदि, '''पदवी-'''[[पाटील|पाटील-ए-हिन्दुस्तान]] ([[महादजी शिंदे|हिन्दुस्तान चा पाटील]]), [[देशमुख]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]], [[महाराज]]. [[शिंदे कुळ|शिन्दे]] घराणे अथवा हिन्दीमध्ये सिंधीया हे मध्य भारतातील [[ग्वाल्हेर]] येथील राज्यकर्ते होत. राज्यकर्ते होण्याअगोदर मराठा साम्राज्याचे मुख्य सरदार घराणे होते. मराठा साम्राज्याच्या विस्तारामध्ये यांनी मोठी कामगीरी बजावली होती. शिन्दे हे मुळचे [[सातारा]] जिल्ह्यातील नीरा नदीच्या काठावरील [[कण्हेरखेड़]] या गावचे पाटील होते. राणोजी शिन्दे हा मूळ कर्ता होता. या शिन्दे घराण्याचे कुलदैवत म्हणजे कोल्हापूर मधील श्री महालक्ष्मी अंक वाडी रत्‍नागिरीचा दक्खनचा राजा श्री जोतिबा.या जोतिबाच्या चैत्र यात्रेमध्ये शिन्दे सरकार यांच्या शासनकाठीला पहिल्या मानाच्या अठरा शासनकाठ्या मध्ये नऊ क्रमांकचा मान आहे.सध्या शिन्दे ग्वाल्हेर याठिकाणी स्थायिक असल्यामुळे त्याची ही मानाची शासनकाठी त्यांच्या वतीने चालवण्याचा मान [[सांगली]] जिल्ह्यातील [[वाळवा]] तालुक्यातील [[करंजवडे]] गावाच्या ग्रामस्थांना शिन्देंनी फार पूर्वीपासून दिला आहे.तशी नोन्द सुद्धा [[सिन्धिया देवस्थान ट्रस्ट]] यांच्याकडे आहे. शिन्दे घराण्यातील महत्त्वाच्या व्यक्ती ** [[राणोजी शिंदे]] ** साबाजी शिंदे ** जयाप्पा शिंदे ** [[दत्ताजी शिंदे]] ** [[जनकोजी शिंदे]] ** [[महादजी शिंदे]] ** मानाजी शिंदे ** जयाजीराव शिंदे ** [[माधवराव शिंदे]] ** [[ज्योतिरादित्य शिंदे]] == तनपुरे - देसाई (देशमुख) घराणे == *तनपुरे - देसाई (देशमुख) घराणे हे घराणे प्रतिष्ठित मराठा घराणे असून या घराण्याचा देवगिरीच्या सेउना यादव राजघराण्याशी संबंध आहे. *वरकटणे, तालुका करमाळा हे तनपुरे - देसाई (देशमुख) सरदारांचे वतन होते. येथे त्यांची सुमारे ३६ एकरात पसरलेली गढी आहे. सध्या तिची पडझड झालेली आहे. आसपासच्या गावांचा महसूल व कारभार येथून चालवला जात असे. *घराण्याचे मूळ गाव परांडा तालुक्यातील खानापूर होते, येथूनच त्यांचा महाराष्ट्रात विस्तार झाला. या घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी वरकटणे ही मुख्य शाखा आहे. एक शाखा सोलापूर, दुसरी शाखा खानापूरमध्ये आहे. *तनपुरे - देसाई (देशमुख) हे पंचकुळी मराठा घराणे असून मूळ मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. == धनुरकर शिंदे घराणे == * '''[[धनुरकर शिंदे घराणे]] - वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सुर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[नागवंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ|विशिष्ठ]] ('''शाखा -''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]], '''देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]] व [[धनुष्यबाण]], '''कुळदेवी -''' [[कुलस्वामिनी श्री धनदाई माता|आदि शक्ति धनदाई देवी]], '''कुळदेवता -''' [[काळभैरव|श्री काळभैरवः]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]], [[माउंट अबू|अमीरगढ़ (माउंट अबू)]], '''राजक्षेत्र -''' [[धनुर]], [[नाशिक]], [[तोरणमाळ|तोरणमाळ-अक्रानी]] आदि, '''पदवी''' '''-''' [[पाटील]], [[देशमुख]], [[राजा|रावसाहेब]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]] आदि * [[धनुरकर शिंदे घराणे|'''धनुरकर शिंदे घराणे''']] हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[धुळे जिल्हा|धुळे जिल्ह्यातील]], एक मध्यकालीय [[धनुर]] गावाची क्षत्रिय कुटुंबची शाखा आहे. धनुरकर शिंदे हे ताप्तीय-[[मराठा]] घराणे खान्देशात "खान्देश" (कान्हदेश) राजकारणत वतनदार होते. नन्तर मराठा हिंदवी साम्राज्यात छत्रपती शाहू महाराजंचे पेशवा बालाजी भट्ट च्यासोबत सैन्यात धनुर्धरांची विशेष तुकडीचे [[सरदार]] होते व त्या काळात [[धनुर]], [[अक्राणी तालुका|अक्रानी]], [[तापी नदी|ताप्ती]] क्षेत्राचि वतनदारी, परगणाचि [[देशमुख|देशमुखी]], गावांची [[पाटील|पाटीलकी]] केली व रावसाहेब, सरकार हे पदवी मिळाली. त्यात गावांचे नाव धनुर, कापडणे, उमरखेड, शीरूड, जोवखेड़ा, बोरकुंड, डोंगरगाव, म्सहावद, मड़काणी, तोरणमाळ, फत्तेपुर, धडगाव, भोंगरा, डोंडवाडा, मोरतलाई, अमळनेर, धरणगांव, रावेर, अशीरगढ़, नेपागाव, बैतूल, मुलताई आदि आहेत. शिंदे-सरकार, शिंदे-देशमुख, शिंदे-पाटील हे आडनाव व ताप्तीय-मराठा हे समाज लिहून या शिंदेवंश चे १२०० घराणे [[खान्देश|खान्देशात]] ([[तापी नदी|ताप्तीक्षेत्र]]) व १५०० घराणे [[दख्खनचे पठार|दख्खनात]] राहत आहेत. == धारचे पवार घराणे == *'''धारचे पवार घराणे''' मूळचे सुपे येथील शिवपूर्व काळातील हे मराठा घराणे स्वराज्यात व मराठा साम्राज्य मध्ये उदयाला आले.प्राचीन सूर्यवंशी परमार राजघराण्यातील पूर्वज महान चक्रवर्ती सम्राट विक्रमादित्य परमार,चक्रवर्ती सम्राट शालिवाहन परमार, राजा भोज, राजा जगदेवराव परमार, भवानी राजे,राजे साबुसिंह उर्फ सरदार साबाजी पवार, कृष्णाजी राजे, काळोजी राजे, केरोजी राजे, बाबाजी राजे, संभाजी राजे,उदाजीराजे पवार, मानाजी राजे पवार यांनी स्वराज्यात मोलाची कामगिरी बजावली,मराठा साम्राज्यात सेनापती, सेना प्रमुख, सरदार, जहागीरदार, देशमुखी, सरपाटील, मुलकी पाटीलकी, गांव पाटिलकी असलेले 96 कुळी मराठा घराणे पवार हे शिवपूर्व कालीन प्रसिद्ध आणि पराक्रमी घराणे आहे.१८व्या शतकात माळवा प्रांतात मराठा साम्राज्याचा विस्तार करण्यास या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे.धारचे संस्थानिक यशवंतरावराजे यांचा राज्याभिषेक झाला होता.या घराण्याला राजे ''विश्वासराव'' व ''सेनाबारासहस्री'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी सुपेकर पवार, वाघोलीकर पवार,मलठण कर,विदर्भातील खेडकर पवार,धारचे पवार आणि देवासचे पवार,नगरदेवळेकर पवार, प्रमुख शाखा.तसेच इतर प्रमुख शाखा वाल्हे, सुपे, चिंचणी, येळपाने, पिंपळगांवकर पवार,जळगाव चाळीसगाव, नाशिक, कोकण, सातारा, अशा अनेक जिल्ह्यात आणि महाराष्ट्राच्या बाहेर ही अनेक शाखा आहेत.सध्या धार आणि देवास मध्यप्रदेश, सुपे जि. नगर, नगरदेवळे जि. जळगाव येथे राजवाडा आणि राजगादी आहे. == थोरात घराणे == *'''[[थोरात घराणे]]''' हे शिवकाळातील मराठा घराणे पेशवाईत उदयाला आले. [[संभाजी महाराज|संभाजी महाराजांच्या]] मृत्यूनंतर चाललेल्या मुघल-मराठा संघर्षात या घराण्याने विलक्षण पराक्रम गाजवला. या घराण्याला ''दिनकरराव'', ''अमिरुलउमराव'' व ''जंगबहादर'' हे किताब होते. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला [[गुजरात]], खानदेश व बागलाण प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याला [[सूरत]], [[संगमनेर]], [[जुन्नर]], , कडेवलीत, [[पुणे]] आणि विजापूर या प्रांतात सरंजाम होता. [[पानिपतची तिसरी लढाई|पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत]] या घराण्यातील अनेक पुरुष कामी आले. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी विरगावकर थोरात, [[वाळकी|वाळकीकर थोरात]], पिंपळगावकर थोरात, वाळवेकर थोरात, पारनेरकर थोरात, नेवासकर थोरात आणि भूमचे थोरात या प्रमुख शाखा आहे. * == जगदाळे घराणे == *'''[[जगदाळे]]''' हे घराणे मूळचे [[मसूर|मसूर परगण्यातील]] पिढीजात वतनदार होते. हे घराणे पवार घराण्याची एक शाखा आहे. शिवकाळात हे घराणे आदिलशाहीच्या सेवेत होते. अफजल खानाच्या स्वारीच्या वेळी या घराण्यातील महादजी जगदाळे हा अफजल खानाला येऊन मिळाला होता. प्रतापगडाच्या पायथ्याशी झालेल्या लढाईत हा ठार झाला, पुढे शाहू राजांच्या काळात हे घराणे मराठा साम्राज्यात सामील झाले. == ढमढेरे घराणे == *'''[[ढमढेरे]]''' हे मराठा साम्राज्यातील प्रसिद्ध घराणे आहे. [[तळेगाव ढमढेरे]] हे या घराण्याचे मूळ ठिकाण आहे. छत्रपती संभाजी महाराज ते पेशवाई कालखंडापर्यंत या घराण्याने उत्तम कामगिरी बजावली आहे. ढमढेरे हे पेशव्यांच्या हुजुरात सैन्यातील प्रमुख सरदारांपैकी एक होते.<br /> == देवळालीकर कदम घराणे == *'''देवळालीकर कदम''' देवळाली प्रवरा येथील कदम हे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या वेळेस राजगड किल्याचे ''तट-सरनौबत'' होते. राजाराम छत्रपतींच्या जिंजीच्या प्रवासातही बाजी कदम आणि खंडोजी कदम देवळालीकर हे बरोबर होते. == रणनवरे/रणवरे घराणे == *''' रणनवरे/रणवरे घराणे ''' रणनवरे/रणवरे हे शिवपूर्वकालीन प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, जिंती तालुका फलटण हे रणनवरे सरदारांचे मूळ गाव रणनवरे घराण्याचा येथूनच महाराष्ट्रात विस्तार झाला. रणामध्ये लढण्यासाठी अग्रेसर असणाऱ्या बदामीकर साळुंखे चालुक्यांची ही मुधोळ येथील शाखा आहे. रणनवरे हे मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. सरदार मलोजी रणनवरे हे शहाजी राजे भोसले यांचे सहकारी होते. त्यांनी शहाजी राजे यांच्या सनदा विजापूरवरून जाऊन आणल्या.शहाजी महाराजांनी त्यांना हुक्केरी रायबाग परगण्याचे कारभारी म्हणून नेमले होते. तंजावर येथील प्रसिद्ध शिलालेखातील शहाजी राजांना मदत करणाऱ्या ९६ कुळांच्या यादीत या घराण्याचे नाव आहे. बाजी रणनवरे हे शिवरायांच्या शिलेदारांचे सरदार होते. जिंतीकर रणनवरे सरदारांनी स्वराज्याची पहिल्या बेलसरच्या लढाईत शिवरायांचा तोफखाना सांभाळला होता.शिवरायांच्या तोफखान्याचे पाहिजे प्रमुख हा मान रणनवरे सरदारांना जातो. वर्धनगड आणि पांडवगडाचे किल्लेदार हे रणनवरे सरदार होते. महाराष्ट्रात रणनवरे/रणवरे परिवाराच्या शाखा असलेली गावे... पुणे जिल्हा:निमसाखर, मळद (दौंड),राख, सणसर, रणनवरेवाडी, हिंजवडी. मांडकी, निंभोरे, जिंती (सातारा), जवळगाव (अंबाजोगाई),शिंदेवाडी, बोथे, लोणी (सातारा), सिंदुरजन, कडगाव (कोल्हापुर), काटी (विदर्भ), सेलू (वर्धा), पाणीपत (हरियाणा), बदामी (कर्नाटक). == मरळ घराणे == मरळ यांचे गोत्र अत्री,देवक पानकणीस व कुलदेवी जोगेश्वरी (आंबेजोगाई)आहे. यांचे मूळ घराणे जाधव पण काही कारणाने जाधव चे मरळ आडनाव केले. मरळ बारा मावळातील कानंद खोऱ्यात यांची देशमुखी होती.यांचे मुख्य गाव कानंद(वेल्हे,पुणे) या गावावरून या खोऱ्याचे नाव कानंद खोरे आहे . छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी झुंझारराऊ हा किताब दिला. नंतर काही कारणाने मरळ घराण्यातील कुटुंबे वेल्हे तालुक्यात धानेप, कोंढावळे, पावे, दापोडे तसेच केळावडे (भोर), कोंढवे बुद्रुक (हवेली) येथे स्थायिक झाले. तरी अजूनही कानंद गावात मरळ घराण्याचे मूळ वंशज आहेत. == महाडीक घराणे == ● [[महाडीक]] - तारळे(सातारा जिल्हा), निनाम(सातारा). नागपूर, कोल्हापूर (महाराष्ट्र) कोकण, महाड, नेवरी,येलूर,ग्वाल्हेर, तंजावर, कर्नाटक. == माने घराणे == ●[[माने]] -गौर राजवंश वंशज, गौर यांनी माने 'ख़िताब मिळवला.[[ कुळ: सूर्यवंशी, देवक: गरुड पक्षी, गरुडाचे पंख. [[रहिमतपूर]] माने ,आणि [[म्हसवड]] राजेमाने सातारा जिल्हा, माने-पाटील विसापूर,मणेराजुरी(जमदाडे) ,सावर्डे तासगाव सांगली, महाराष्ट्र , वेळापूर् माने-देशमुख , कारेपूर, ता-लातूर, माने-भिमबहादुर कसबा सांगाव, मांगूर, चरेगाव, उदगाव. माने(भुजबळराव)आंबव,व भुजबळराव,घाटीवळे, माने, कुरचुम,सर्व गावे ता.संगमेश्वर (रत्‍नागिरी जिल्हा), सरकार-रुकडी, भादोले, भेंडवडे. यवतमाळ आणि नागपूर येथील माने. ठोमासे गाव चे माने पाटील. माने सरकार (पतंगराव) गाव- खानापूर , जि-सांगली . माने-खुबी, ता कराड,.माने गाव- इस्लामपूर, ता. वाळवा, जि-सांगली == राजेघाटगे/राजेघाडगे घराणे == *[[घाटगे|राजे-घाटगे]] || [[घाटगे|राजे-घाडगे]] (वंश: सूर्यवंश गोत्र:कश्यप देवकः-सूर्यफुल)[-राष्ट्रकुट - राठोड-घाटगे उर्फ घाडगे वंश], पाचेगाव,राजापूर, डिस्कळ(दिसकळ),मलवडी, निमसोड ता.खटाव, रायगाव, कोळ, कुकुडवाड (कराड भाग), खटाव मान काही भागात केंजळगड (सातारा जिल्हा), कुमठे,बोरगांव(बहे)(जिल्हा सागली) कागल (कोल्हापूर जिल्हा) बारामती (पुणे जिल्हा) (महाराष्ट्र, कर्नाटक). == मोरे घराणे == * [[मोरे]] - सुर्यवंश, लक्षमणपुत्र चंद्रकेतूचे वंशज, (मौर्यखंड), चंद्रगुप्त मौर्याचे कोकणात स्थलांतरित झालेले वंशज. सुरुवातीस छत्रपती शिवरायांना स्वराज्यासाठी विरोध आणि नंतर यांच्याच वंशजानी हिंदवी स्वराज्याकरिता तसेच पानिपतात स्वतःच रक्त सांडवल. जावळी, रायगड किल्ल्याचा परिसर, खटाव (सातारा जिल्हा) या गावाजवळचा वर्धनगड (महाराष्ट्र). == मोहिते घराणे == *[[मोहिते]] - अग्नीवंशी, हाडा चव्हानकुळी, [[तळबीड]][[जालना|, गोवेे(सातारा) येेेथील 'मोहिते इनामदार]]' [पोखले-ता.पन्हाळा येथील-मोहिते पाटील]. सरसेनापती हंबीरराव मोहिते हे वीर पुरुष. == मानकर घराणे == *'''मानकर/माणकर :''' सेनापती खंडोजी दादजी माणकर (छत्रपती शाहू पर्व) यांचे सरदार घराणे.(सरखेल तुळाजी कान्होजी आंग्रे यांचे सासरे). "रायगड जिल्हा": माणकर वाडा-खरवली, ता.माणगांव (इनामदार) "पुणे जिल्हा": सांगरुण-कातवडी, ता.हवेली. (सरपाटील मोसे खोरे) मौजे पारगाव तर्फे खेड (पाटील) ता. आंबेगाव, मानकरवाडी-मुळशी, मावळ, भोर, जुन्नर, इंदापूर या तालुक्यात आणि महाड-रायगड जिल्ह्यात उपशाखा वस्तीस आहेत. (इतिहास संशोधन-श्री.गणेश संभाजी मानकर, पुणे दि.०९.०९.२०२३) == मारणे घराणे == *[[मारणे]] - [[मुठे खोरे]] , [[मुठे मावळ]] * [['मारणे देशमुख']] * == शिर्के घराणे == * [[शिर्के]] - कोकण, श्रीरंगपूर (महाराष्ट्र). * शिर्के घरण्यामध्ये "घोटकुले" घराण्याचा समावेश होतो. == शिवले घराणे == *शिवले - हे प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, "देवक वडाचे, वढू बुद्रुक तुळापूर, म ुंगे, किवळे, शिवली - भड वली व रेडग/ महाराष्ट्र. शिवले देशमुख, शिवले पाटील, शिवले चौगुले, शिवले (शिवळे ) -इनामदार ई. पदावर काम केलेले आहे. महत्त्वाचे कार्य म्हणजे छत्रपती संभाजी महाराज याचे अंतिम क्रिया याच घराण्यातील वीर पुरुषांनी केली." https://www.facebook.com/Shivale070419810704981/ संभाजी महाराजांची समाधी स्थळ वढू बुद्रुक गावी आहे. == सावंत घराणे == * [[सावंत]] - सावंतवाडी, (कोकण विभाग महाराष्ट्र आणि गोवा राज्य) == गायकवाड घराणे == * [[गायकवाड]] हे सूर्यवंशी क्षत्रिय मराठा घराणे आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळापासून ते मराठा साम्राज्याच्या अंतापर्यंत या घराण्याने महत्त्वाची कामगिरी बजावली. क्षत्रियांच्या अनेक धर्मांपैकी एक असलेला धर्म म्हणजे गाईचे रक्षण करणे, गाईला कवाड दिले म्हणून गायकवाड असे या घराण्याचे नाव पडले. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पत्नी सकवारबाई यांचे माहेर गायकवाड घराणे होते. पुणे भागातील गायकवाड घराण्याने गुजरातवर स्वारी करून गुजरातमध्ये बडोदा संस्थानची स्थापना केली. सुर्वे, थोरात, काकडे, हांडे, दाभाडे, शितोळे, पायगुडे, खंडागळे, राऊत, सूर्यवंशी, दिनकरराव ही सर्व मराठा घराणी या गायकवाड कुळातूनच उत्पन्न झालेली आहेत. या सर्व घराण्यांचे देवक सूर्यफूल आहे. == गरुड घराणे == *'''''गरुड''''' -महाराष्ट्र बेलसर, (मावळ) सांगिसे, टाकवे(खुर्द). ==शेलार घराणे == * शेलार/ [[शिलाहार]] अपरांत- यांचे कोल्हापूर व कोकण (महाराष्ट्र). == जगताप घराणे == '''[[जगताप]]''' घराणे हे शिवपूर्वकालीन प्राचीन असे मातब्बर मराठा घराणे आहे. जगत्पती/जगत्प्रतापी या नावाचा अपभ्रंश  होऊन जगताप हे नाव प्रचलित झाले.  भरतपूर वरून सोमवंशी (चंद्रवंशी ) राजा वासुसेना यांचे वंशज '''सासवड व पणदरे''' या ठिकाणी येऊन स्थायिक झाले. जगताप घराण्यामध्ये '''सरकार, सरदार , देशमुख, जहागीरदार , पाटील''', व इतर अनेक पदव्या मिळाल्या. जगतापांचे देवक वड आणि गोत्र मांडाव्य/ अत्री आहे . '''राजगादी''' : भरतपूर '''निशाण''' :  ध्वजस्तंभावरील गणपती '''हरजीराजे जगताप''' हे जगताप कुळातील मुळेपुरुष आहेत. '''सरदार गोदाजीराजे जगताप''' हे  त्यांच्या शौर्यासाठी प्रसिद्ध असलेल्या शिवाजी महाराजांच्या सैन्यात होते. ते छत्रपती शिवाजी महाराजांचे जवळचे बालपणीचे मित्र होते. शिवाजी महाराजांनी जिंकलेल्या पहिल्या किल्ल्यासाठी त्यांनी तोरणा किल्ल्यावरील हल्ल्यात भाग घेतला होता. '''सरदार खंडोजी जगताप''' '''व''' '''सरदार कृष्णाजी जगताप''':पणदरे गावातील शिवाजी महारांजांच्या सैन्याखालील मराठा सरदार . == जाधव घराणे == * [[जाधव]] चंद्रवंशी,कुळ-यदुकुळ, देवक पानकणीस, गोत्र अत्री- , कुळदेवी जोगेश्वरी आंबेजोगाई,[[सिंदखेड राजा]], [[विदर्भ]],शिंदे-पळसे [[नाशिक]],वाशिम जिल्हा [[उंब्रज]], [[सासवड]], [[सातारा]] [[जळगाव]]जाधव इनामदार येथील भुईंज,निनाम, बहे,अतीत,[[परिचे]], [[साताऱ्याच्या उत्तरेस सहा कोसावर असलेले गोवे गाव]] आर्वीकर जाधव-पाटील इनामदार. जाधव म्हणजेच देवगिरीचे यादव. या कुळातील अजून काही आडनावाचे ही पुणे जिल्ह्यातील बारा मावळातील मरळ, घारे, कडू, निगडे ही आहेत. == सरदार थोरात घराणे == *थोरात - देवक सुर्यफूल, सूर्यवंशी, गोत्र वशिष्ठ, कोल्हापूर, सांगली, सातारा, अकोले, सिन्नर, पारनेर, [[वाळकी]], [[वीरगाव]], पिंपळगाव, खुटबाव, वाळवणे, अष्टा, भूम, ओंड, कार्वे, बहे, वाळवे, येळवी,‌‌ थोरातवाडी कौठा , अनगरें ता श्रीगोंदा. छत्रपती शिवाजी महाराजांपासून पेशवेकाळापर्यंतचे सरदार घराणे. == तुंवर-पाटील घराणे == *[राजेतौर,तुंवर-पाटील ठाकुर] -कुंतलवंशीय पांडवातील अर्जुनाचे व दिल्लीपती आणि ग्वाल्हेरचा तोमर,तंवर यांचे वंशज आणि साडेबावीस गावे गोदावरी नदीच्या काठी जहागिरदार जिल्हा जालना आणि बीड यांच्या सीमेवर आणि कोल्हापूर येथे भोज राजाची राजधानी कसबा बीड येथील पाटीलकी आणि सावकार == घोरपडे घराणे == *[[घोरपडे]],सिसोदीया वंश, [[राजे घोरपडे]] - [[मुधोळ]], (महाराष्ट्र, कर्नाटक). संताजी घोरपडे हे घराण्यातील प्रभावशाली विरपुरुष. देवाक पाच पालवी,कुळ दैवत पाली चा खंडोबा गावे -भाडळे,जांब ,चिचंणी,डिस्कळ कआंबळएश्वर,एकाब,शिरढोण नांदगाव, तासगांव == घार्गे-देसाई (देशमुख) घराणे == *[[घर्गे-देसाई (देशमुख) शिरोळ]] आणि निमसोड- महाभारतातील यशोवर्धन राजाचे वंशज == परिहार-(पऱ्हाड) घराणे == *परिहार-(पऱ्हाड)]]- साडे बारा गावे (वंश सूर्यवंश) गोदरी, अंचरवाडी, भालगाव, पिंप्री, डिग्रस बु, यवता, माळशेंबा, केंदूर *[[पाटील]] - मूळचे सरदेसाई-सध्याचे वतनदार पाटील बसरेवाडी - भुदरगड (कोल्हापूर), देशमुख घराणे, [कोल्हापूर][बेळगांव][गडहिंग्लज] == फरगडे घराणे == *[[फरगडे कुळ]] चितौडगड घराणा, यमाजी फरगडे मूळ पुरूष, पेमगिरी किल्ला, वरवंड, संगमनेर == श्रीमंत सरदार कड/कडू देशमुख घराणे == *बारा मावळ पैकी एक मोसे खोऱ्याचे देशमुख वतनदार *चाकणच्या ८४ गावांची सरदेशमुखी *नायगाव(पुरंदर) *शिराळा, अमरावती, अहिल्यानगर येथे उपशाखा वास्तव्यास आहेत. *कडू आडनावामध्ये ब्रिटिशकाळात चूक होऊन काही ठिकाणी "कड" हे आडनाव झालेले पाहायला मिळते *कडू घराण्याच्या इतिहास संशोधनाचे व एकीकरणाचे कार्य श्री.कृणाल कडू देशमुख करत आहेत. *https://www.instagram.com/kadu_sardar?igsh=amRucGQ3M2VuY2s2 हे कडू घराण्याचे अधिकृत पेज आहे. == काळे-देशमुख घराणे == १) राशीन, ता.कर्जत, जि.नगर २)घोडेगाव, ता.आबेगाव,जि.पुणे 3) कुवर बहाद्दूर-देशमुख(काळे), सिन्नर, जि.नाशिक == शिळीमकर देशमुख घराणे == *शिळीमकर देशमुख :(मूळ शिंदे)सरदार घराणे,देशमुख गुंजन मावळ(भोर - राजगड परिसर) == काटे घराणे == *काटे घराणे :- पूने, हिंगणगाव, टाकोबाईचीवाडी, ता. फलटण<br /> == इनामदार शिरोळे पाटील घराणे == *इनामदार शिरोळे पाटील घराणे - शिवाजीनगर (भांबुर्डे) पुणे शहर, पावनखिंड च्या युद्धात वीरगती झालेले शिलेदार राणोजी शिरोळे व पानिपत वीर शेखोजी शिरोळे पाटील. शिरोळे हे पुणे जिल्ह्यातील एक प्रमुख घराणं आहे. या घराण्याचे आडनाव मूळचे शिरवले होते. शिरवळे बुरुज हे रोहिडा किल्ल्याच्या सात बुरुजांपैकी एक आहे, त्यामुळे या कुटुंबाचे आडनाव शिरवळे या बुरुजावरून आले आहे. या कुटुंबाचा इतिहास मराठा साम्राज्यासाठी शौर्य आणि सेवेने चिन्हांकित आहे पावनखिंड येथे झालेल्या युद्धात बांदल सेनेत शिरोळे सरदार देखील होते त्या युद्धात वीरगती झालेले शिरोळे सरदार यांना छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी पुण्यातील भांबुर्डे आजचे छत्रपती शिवाजी नगर येथील काही जमीन इनाम म्हणून दिली<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://doi.org/10.7717/peerj.19621/supp-3|title=Supplemental Information 3: Maternal characteristics of GH and non-GH participants|website=doi.org|access-date=2025-07-15}}</ref> पुढे देखील शिरोळे सरदार हे स्वराज्याच्या सेवेत होते पानिपत च्या तिसरा युद्धात शिरोळे घराण्यातील 7 कर्तबगार व्यक्ती यांना वीरगती झाल्यामुळे पेशव्यांनी त्यांना पिंपळे गुरव येथील जमीन इनाम म्हणून दिली शिरोळे कुटुंबाचा धर्म आणि जात -- हिंदू, क्षत्रिय ९६ कुळी मराठा, कुलदेव - जेजुरीचा खंडोबा, कुल देवी - तुळजापूरची तुळजाभवानी, गोत्र - शांडिल्य, देवक - सूर्यफुल (सूर्यफुल). येकोजी - १ शिरोळे (शिरवले) हे या घराण्याचे मूल पुरुष. शिरोळे वंशवृक्ष - येकोजी - (मुल पुरुष) -- शेखोजी -- राणोजी (पावनखिंडीच्या लढाईत लढले) -- रत्नोजी -- येकोजी - २ आणि मोराजी, येकोजीला तीन मुलगे होते -- जेसोजी, जोगोजी, गिरजोजी आणि मोराजीला पाच पुत्र - सुलतानजी, राणोजी, शेखोजी, आनंदराव, गोविंदराव. == गोळे घराणे == *गोळे घराणे, भुजजी गोळे,धाकलोजी गोळे, रुद्रजी गोळे १५३ गावात सरनौबत गोळे ==दाभाडे घराणे == {{बदल}} *चऱ्होलीकर सरदार दाभाडे बजाजी दाभाडे पाटील तळेगाव दाभाडे यांना दोन मुले होती पहिले येसाजीराव व दुसरे सोमाजीराव होय सोमाजी बिन बजाजी दाभाडे च-होली गावच्या वतनावर आले च-होली सरदार दाभाडे घराण्यातील सोमाजीराव दाभाडे हे मूळ पुरुष होय सोमाजी दाभाडे यांना दोन मुले होती थोरले कृष्णाजी व धाकटे बाबुराव होय कृष्णाजी दाभाडे यांचा अनेक ऐतिहासिक पत्रांमध्ये उल्लेख आढळतो छत्रपती_शाहू_महाराज शाहू महाराज १६९० पासून महाराणी येसुबाईसाहैब यांचे सोबत औरंगजेब च्या कैदेत होते. औरंगजेबच्या शेवटच्या काळात शाहू राजांना सोडवण्यासाठी ज्या मराठा सरदारांनी प्रयत्नांची शिकस्त केली त्यामध्ये सरदार कृष्णाजी दाभाडे चऱ्होलीकर ही होते. छत्रपती शाहू महाराज यांनी सुटकेनंतर दाभाडे घरण्यावर महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सोपविल्या होत्या स्व पराक्रमाचा जोरावर त्यांनी त्या सार्थ केल्या । शाहू महाराजांनी खंडेराव दाभाडे यांना सेनापती पदी नियुक्त केले तर कृष्णाजी दाभाडे यांना सुभेदार व सेनाबारासहश्री म्हणून नेमले . महाराणी येसूबाई यांची दिल्लीहून सुटका करण्यासाठी गेलेल्या मराठा सैन्यात कृष्णाजी दाभाडे हे सुभेलष्कर म्हणून सामील होते। सातारा व कोल्हापूर छत्रपतींमधील वारणेच्या तहात ते उपस्थित होते. गुजरात, खान्देश, मिरज, बारामती, कोकण, दिल्ली, मधील, लढ्यात त्यांचा सहभाग होता त्यांच्या पराक्रमावर खुश होऊन शाहू छत्रपती कडून त्यांना अनेक गावची वतनदारी मिळाले होती त्यांना बारा गावांची जहागिरी होती त्यापैकी चऱ्होली हे प्रमुख वतनाचे गाव आहे. इ स 1725 मध्ये चऱ्होली येथील डोंगरावर वाघेश्वर महादेवाचे मंदिर सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे यांनी बांधले श्रीमंत सुभेदार श्री कृष्णाजी दाभाडे यांचा कार्याचा सन्मान म्हणून चऱ्होली ग्रामस्थ च्या वतीने व श्री सागर दाभाडे आणि दाभाडे घराणे यांच्या विशेष प्रयत्नांमधून चऱ्होली येथील प्रमुख चौकाला "श्रीमंत सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे" चौक असे नामकरण पूर्वी करण्यात आले होते.शिवाय मरकड रोडला इंद्रायणी नदीवर असणाऱ्या पुलाला!"श्रीमंत सरसेनापती खंडेराव दाभाडे सरकार"पूल असे नामकरण करण्यात आले आहे. == मराठा राज्ये == ब्रिटिशांच्या भारतातील आगमनापूर्वी भारतावर मराठ्यांचे साम्राज्य होते. भारत देशावर ब्रिटिश सत्ता येण्यापुर्वी भारताच्या अटक ते कटक (पुर्व-पश्चिम दिशा), पंजाब-हरियाना ते तंजावर (उत्तर-दक्षिण दिशा) या भूभागावर सातारा(चक्रवर्ती राजधानी) अंकित अनेक मराठी महाराजांची बडोदा, धार, ईंदौर, ग्वाल्हेर, तंजावर अशी राज्ये तसेच मराठी सरदारांची संस्थाने होती. * [[अक्कलकोट]] * [[इचलकरंजी]] * [[इंदूर]] * [[औंध]] * [[कुरुंदवाड]] * [[कोल्हापूर]] * [[ग्वाल्हेर|ग्वाल्ह]].[[ग्वाल्हेर|र]] * [[धनुर]] * [[जत]] * [[जव्हार]] * [[झांशी]] * [[तंजावर]] * [[देवास]] (थोरली पाती, धाकटी पाती) * [[धार]] * [[नागपूर]] * [[फलटण]] * [[बडोदे]] * [[भोर]] * [[मुळशी]] * [[मुधोळ]] * [[सांदूर]] - [[कर्नाटक]] * [[सांगली]] * [[सातारा]] * [[सावंतवाडी]] * म्हसवड. * मलवडी *[[घाटगे|बुध]] * (कागल ) * (जावळी) *भाळवणी *भूम (थोरात दिनकरराव) *तळेगाव दाभाडे *वाळकी ( थोरात दिनकरराव) *खुटबाव( थोरात दिनकरराव ) *वीरगाव ( थोरात दिनकरराव) {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:याद्या]] ==दांडाईत घराणे== ई.१८ ते १९ व्या शतकात भारत स्वातंत्र्य होण्याच्या अगोदर दांडाईत घराणे हे निजामकालीन शुरविर -दानविर मराठा घराणे आहे. या घराण्याला निजामकालीन पट्टेदार(जमिनदार)हि उपाधी होती.दांडाईत घराणे हे मुळचे पुरातन ब्राम्हणखेडा कल्याणी तिरावर वसलेले गावचे (पुरातन ब्राम्हणखेडा). ई.स.१८६७-६८ साली पुरातन ब्राम्हणखेडा हे गाव कल्याणी नदीला महापुर आल्याने या महापुरात नेस्तनाबूत झाले.आज इ.स.२०२४ रोजी सुद्धा या पुरातन ब्राम्हणखेडा या गावाचे आवशेस सापडते पहायला मिळतात येथे पुरातन गाव स्थीर होते याची साक्ष म्हणुन पवन पुत्र मारोतीरायाचे मंदिर येथे पहावयास मिळते तसेच गावगढीचे आवशेस पांढरी माती पहावयास मिळते. गाव महापुरात वाहुन गेले पण मारोतीरायाचे मंदिर येथे स्थिर उभे राहिले म्हणुन गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी त्यांच्या मोठ्या मुलांचे नाव(मारोती गोविंदा दांडाईत) ठेवले. त्या महापुरात नंतर पुन्हा गाव वस्ती स्थीरवण्यासाठी गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी नविन ब्राम्हण खेडा या गाव उभारण्यासाठी आपली स्वतःची २३ एक्कर जमिन गावांसाठी दानपत्र करून दिली.हे दानपत्रक पुरविच्या निजामकालीन हैद्राबाद संस्थानातकडे आहे. <nowiki>*</nowiki>गोविंदा देवराव दांडाईत यांची वंशवाळ* ता.जालना जि.औरंगाबाद महाराष्ट्र भारत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://accounts.google.com/v3/signin/identifier?continue=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&emr=1&followup=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&ifkv=Ab5oB3oJayiARpbMfjfkFVhfeoBi70YZI8-0avgWMzs9HWGmnya1F3Wy_9AV1tqD0RzWHD1O3YI4&osid=1&passive=1209600&service=mail&flowName=GlifWebSignIn&flowEntry=ServiceLogin&dsh=S-1153905163%3A1723989572204402&ddm=0|title=Gmail|website=accounts.google.com|access-date=2024-08-18}}</ref>[अपत्ये: ४ मुल] १#)मारोती गोविंदा दांडाईत(अपत्ये नाही) २) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २ मुलं) ३)मंजाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुली) ४)लहानूजी गोविंदा दांडाईत (अपत्ये नाही) २#) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुल) १#)बाबुराव आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३मुल २मुली) १/तुकाराम बाबुराव दांडाईत (अपत्ये १मुलगी) २)भाऊराव बाबुराव दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं २मुली) ३) बाबासाहेब बाबुराव दांडाईत (अपत्ये २मुल १मुलगी) २#)(२/पिराजी आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं १मुलगी) १)त्र्यंबकराव पिराजी दांडाईत(अपत्ये ४मुल १मुलगी) २)लिंबाजी पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल) ३)जनार्दन पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल १मुलगी) ३#)३/मंजाजी गोविंदा दांडाईत( २मुली ) == सोळंके(साळुंखे)घराणे == *''' सोळंके घराणे''' हे मराठवाडा, विदर्भातील प्राचीन महाराष्ट्रातील प्रमुख मराठा घराणे आहे. चालुक्य यांचे वंशज व वतनदार घराणे आहे. oeynalboi2r6pb27544z45ub5iwurjp 0 72982 2677685 2591227 2026-04-05T17:18:29Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677685 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} '''नक्षलवाद''' ही भारतातील कडव्या [[साम्यवाद|साम्यवादी]] संघटनांनी चालविलेली सशस्त्र चळवळ आहे. गरीब [[शेतमजूर]] आणि आदिवासींच्या दुर्दशेस [[सरकार]]चे भांडवलशाही धोरण कारणीभूत असून त्याचा विरोध [[माओ त्से तुंग|माओ]] ने दाखवून दिलेल्या सशस्त्र क्रांतीच्या मार्गानेच करता येईल ही नक्षलवाद्यांची विचारसरणी आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=0b41af48-1ca9-49a1-b064-24843790d6e4&ParentID=a5d3fd46-0c94-448a-99c4-c2f774a625ee&&Headline=History+of+Naxalism |title=हिस्टरी ऑफ नक्षलिझम |access-date=2010-01-27 |archive-date=2009-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120170106/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=0b41af48-1ca9-49a1-b064-24843790d6e4&ParentID=a5d3fd46-0c94-448a-99c4-c2f774a625ee&&Headline=History%20of%20Naxalism |url-status=dead }}</ref> == उगम == [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[नक्षलबारी]] गावात 'सोनम वांगडी' या पोलीस निरीक्षकाचा एका [[आदिवासी]] तरुणाच्या तीर कामठ्याने [[मृत्यू]] झाला होता, ज्याचे पर्यवसान '''आसाम फ्रंटियर रॅफल्स'''कडून जमावावर गोळीबार करण्यात झाले. [[मे २५]], [[इ.स. १९६७|१९६७]] रोजी घडलेल्या या घटनेत ७ महिला व ४ बालकांचा मृत्यू झाल्यानंतर [[माओ त्से तुंग|माओवादी]] कम्युनिस्ट संघटनेने स्थानिक आदिवासींच्या मदतीने [[पश्चिम बंगाल]] सरकार विरुद्ध सशस्त्र उठाव केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.achrweb.org/ncm/naxal.htm |title=Naxal Conflict Monitor |access-date=2010-01-27 |archive-date=2010-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100319193033/http://www.achrweb.org/ncm/naxal.htm |url-status=dead }}</ref> मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे झालेले विभाजन व माओवादी तसेच [[लेनिन|लेनिनवादी]] गट बाहेर पडल्यानंतर उद्भवलेल्या संघर्षात देखील नक्षलवादाचे मूळ आहे असे मानले जाते.<ref>[http://www.flonnet.com/fl2221/stories/20051021006700400.htm व्यंकटेश रामकृष्णन (२१ सप्टे. २००५). फ्रंटलाइन मॅगेझिन (द हिंदू).]{{मृत दुवा}} [http://wayback.archive.org/web/20080204094212/http://www.flonnet.com/fl2221/stories/20051021006700400.htm विदागारातील आवृत्ती]</ref> [[चारू मुजुमदार]] आणि [[कानू सन्याल]] यांनी त्या उठावाचे नेतृत्व केले होते. मुजुमदारांनी [[इ.स. १९६९|१९६९]] साली चळवळीची राजकीय आघाडी, '''कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (मार्क्सिस्ट-लेनिनिस्ट)'''ची स्थापना केली. == प्रसार == सध्या (जानेवारी [[इ.स. २०१०|२०१०]]) नक्षलवादी गट व समविचारी संघटना (उदा. [[आंध्र प्रदेश|आंध्रप्रदेशातील]] ''''पीपल्स वॉर ग्रुप'''') भारताच्या वीस राज्यांतील २२० जिल्ह्यांत कार्यरत असून<ref>[http://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=50833 अशोक हांडू. "नक्षल प्रॉब्लेम नीड्स अ हॉलिस्टिक ऍप्रोच". प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरो. ८ ऑगस्ट २००९]</ref> त्यांच्या कारवाया भारताच्या आदिवासीबहूल ''''लाल पट्ट्यात'''' केंद्रित झाल्या आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://globalpolitician.com/22790-india |title="रायझिंग माओइस्ट इन्सर्जन्सी इन इंडिया". ग्लोबल पॉलिटीशियन. १५ जाने. २००७. |access-date=2010-01-27 |archive-date=2010-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100411005134/http://www.globalpolitician.com/22790-india |url-status=dead }}</ref> [[चित्र:The Red Corridor ver 1.PNG|right|thumb|नक्षलवादी कारवायांचे केंद्र असलेला भारतातील 'लाल पट्टा']] भारतीय गुप्तचर संस्थांच्या माहितीनुसार देशात वीस हजार सशस्त्र नक्षलवादी व पन्नास हजार सक्रिय कार्यकर्ते असून त्यांचे लक्षावधी समर्थक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.iht.com/articles/2006/04/17/opinion/edbowring.php |title="माओइस्ट हू मिनेस इंडिया". इंटरनॅशनल हेरॉल्ड ट्रिब्यून. फिलिप बौरिंग एप्रिल १८, २००६ |access-date=2006-04-17 |archive-date=2006-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060417200504/http://www.iht.com/articles/2006/04/17/opinion/edbowring.php |url-status=dead }}</ref> <!-- ==साहित्य व चित्रपटातील संदर्भ== * 'हजार चौरांसी की मॉं' या महाश्वेतादेवींच्या कादंबरीत * नक्षलबारी (सुरेश पाटील) --> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7151552.stm * [http://books.google.com.au/books?id=Av0tAAAAMAAJ&dq=Edward+Duyker&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=1&ct=result&pgis=1 ट्रायबल गोरीलाज: दी संथाल्स ऑफ वेस्ट बेंगॉल अँड नक्षलाइट मुव्हमेंट. लेखक: एडवर्ड ड्युकर] [[वर्ग:साम्यवाद]] [[वर्ग:सशस्त्र चळवळ]] [[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] [[वर्ग:बाह्य दुव्यांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] [[वर्ग:नक्षलवादी चळवळ]] c4ltgmheyh2g7hih8thcz0diib5cx8v 0 92862 2677714 2177978 2026-04-05T19:04:20Z TheonlyPuneriintown 157039 दुवा जोडल्या 2677714 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sb-TableImage.svg|350px|इवलेसे|उजवे|ॲंटिमनीचे सारणीतील स्थान]] '''ॲंटिमनी''' हे एक [[धातुशास्त्र|धातुवर्गीय]] [[मूलद्रव्य]] आहे. याचे चिन्ह ''Sb'' आहे. हे मुलद्रव्य नैसर्गिक वातावरणात स्टिबनाईट या सल्फाईड (Sb2S3) स्वरूपात आढळतो. ॲंटिमनीचा वापर ३००० इ.स.पू.पासून झाल्याचे आढळते. याचा [[अणुक्रमांक]] ५१ आहे. [[चित्र:Electron shell 051 Antimony.svg|180px|इवलेसे|उजवे|ॲंटिमनीच्या विजाणू कक्षा]] {{संक्षिप्त आवर्त सारणी}} [[वर्ग:मूलद्रव्ये]] 6gxiqp6g580tws8ezwvfj6i09q4e7q7 0 123456 2677754 2438972 2026-04-06T05:28:34Z अभय नातू 206 /* प्रसिद्ध व्यक्ती */ 2677754 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} {{माहितीचौकट नदी | नदी_नाव = कऱ्हा नदी | नदी_चित्र = | नदी_चित्र_रुंदी = | नदी_चित्र_शीर्षक = | अन्य_नावे = कऱ्हामाई, कऱ्हाबाई | उगम_स्थान_नाव = [[चतुर्मुख मंदिर]] दरेवाडी गराडे ता. [[पुरंदर]] | उगम_उंची_मी = १०२० | मुख_स्थान_नाव = | लांबी_किमी = | देश_राज्ये_नाव = [[महाराष्ट्र]] | उपनदी_नाव = | मुख्यनदी_नाव = [[नीरा नदी]] | सरासरी_प्रवाह_घनमी_प्रतिसे = | पाणलोट_क्षेत्र_वर्ग_किमी = | धरण_नाव = नाझरे धरण [[मल्हारसागर]] (०.७५ TMC) | तळटिपा = }} '''कऱ्हा नदी''' [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] एक नदी आहे. ही [[नीरा नदी|नीरा नदीची]] उपनदी आहे. ही [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्यातून]] वाहते. पुणे जिल्ह्यातील [[सासवड]] हे तालुक्याचे ठिकाण या नदीकाठी वसले आहे. तिच्या काठावर जिल्ह्यातील [[सासवड]], [[जेजुरी]] [[मोरगाव]] आणि [[बारामती]] ही प्रमुख गावे आहेत. ==भौगोलिक== कऱ्हा नदीचा उगम पुरंदर तालुक्यातील [[सासवडच्या]] पश्चिमेकडे गराडे गावाजवळ [[चतुर्मुख]] येथे होतो. नंतर ती कोडित बुद्रुक, कोडित खुर्द, सासवड, खळद, बेलसर, धालेवाडी, नाझरें या गावातून वाहते, व मोरगाव येथून बारामती तालुक्यात नीरेला मिळते. कऱ्हा नदी ही पूर्व वाहिनी नदी आहे. कऱ्हा नदीवर [[जेजुरी]] जवळील नाझरे येथे [[मल्हारसागर]] नावाचे धरण बांधलेले आहे. कऱ्हा नदी पुणे जिल्ह्याच्या सीमेवर नीरा नदीला सोनगाव येथे मिळते आणि संपते. ==पौराणिक व ऐतिहासिक== संत [[ज्ञानेश्वर]] माऊलींचे धाकटे बंधू संत [[सोपानदेव]] यांनी कऱ्हा नदीच्या काठी संजीवन समाधी घेतली होती. अश्या या सासवडला वटेश्वर, संगमेश्वर, सिद्धेश्वर ही तीन पांडवकालीन शिवमंदिरे आहेत. मंदिरे खरंच पाहण्यासारखी आहेत. [[बाळाजी विश्वनाथ पेशवे]] यांची या ठिकाणी समाधी देखील आहे. कोटेश्वर,(कोडित) सिद्धेश्वर, वटेश्वर, संगमेश्वर, कमलेश्वर, लवथळेश्वर ([[जेजुरी]]), पांडेश्वर , नागेश्वर (नाझरे कडे पठार) ही कऱ्हेकाठची शिवमंदिरे प्रसिद्ध आहेत. कऱ्हानदी उगम आख्यायिका :- [[पांडेश्वर]] येथे [[द्रौपदी]] व कुंतीमातेसह [[पांडव]] वास्तव्य करून रहात असत, सदर भागात पाण्याचे दुर्भिक्ष होते. भगवान [[श्रीकृष्णाने]] पांडवांना या भागातील पाण्याची टंचाई दूर करण्यासंबंधी विनविले. त्याच वेळी भगवान श्रीकृष्णाने असेही सुचविले की, गराडे येथे [[ब्रह्मदेव]] जलपूर्ण कमंडलू घेऊन बसले आहेत. तो कमंडलू कलंडून दिल्यास त्यातून निर्माण होणाऱ्या धारेतून सरिता वाहील. अर्जुन ब्रम्हदेवापाशी गेला, त्याने समाधीमग्न असलेल्या चतुराननास जागृत करण्याचा खूप प्रयत्न केला. ब्रम्हदेव समाधीतून जागे होईनात. नाईलाजाने शेवटी ब्रम्हदेवास सावध करण्यासाठी भीमाने ब्रह्राच्या मस्तकावर शीतल पाण्याचा कमंडलू ओतला. ब्रह्माचा कोप होऊ नये या भीतीने म्हणून तो पूर्वेस पळत सुटला. त्याच्या बरोबरच त्या करातील पाण्याचा प्रवाहही वाहू लागला, थंडपाण्याच्या स्पर्शाने ब्रह्म जागृत झाला व भीमाच्या मागे लागला. श्रीकृष्णाने पूर्वीच सुचविल्याप्रमाणे भीमाने त्या जलप्रवाहाकाठी शिवभक्त ब्रम्हाकरिता पार्थिव [[शिवलिंगे]] तयार केली होती. ब्रह्मदेव हा शिवभक्त असल्याने पार्थिव शिवलिंगाची पूजा केल्याखेरीज त्यास मार्ग आक्रमिता येईना. त्यामुळे ब्रह्मदेव शिवलिंगस्थळी थांबत व त्या अवधीत अर्जुन पुढे जाई. अर्जुन व जलप्रवाह पुढे पुढे आणि ब्रह्मदेव मागे मागे अशी ही शर्यत पांडेश्वरी समाप्त झाली, पांडेश्वरी श्री कृष्णासह वर्तमान पांडव यज्ञकर्म आचरीत होते. त्यामध्ये ब्रह्मदेवही सामील झाले, त्यांच्या कमंडलूचे नाव होते [[कर]] करामधून जन्मलेली ती कर-जा म्हणजे [[कऱ्हा]]. अर्जुनाने ज्या ज्या ठिकाणी पार्थिव शिवलिंगे तयार केली त्या त्या ठिकाणी आजही भव्य शिवालये उभी आहेत. कोटेश्वर, सिद्धेश्वर, वटेश्वर, संगमेश्वर, कमलेश्वर, लवथळेश्वर, पांडेश्वर ही कऱ्हाकाठची शिवालये याच कथेची साक्ष देत आहेत. पांडवांचा यज्ञ संपला परंतु ब्रह्मदेवाच्या कमंडलूमधून सुरू झालेली कऱ्हा शतके लोटली, युगे लोटली तरी अजूनही वाहतेच आहे. आणि तीरावरील जीवनमळे फुलवीत आहे. तसेच अर्जुन इतर पांडवाना जवळ आलेला दिसला ते गाव म्हणजे [https://www.swapp.co.in/site/newvillage.php?stateid=8y68qEDJ0ugeDsGafWxiUw%3D%3D&districtid=eLmouSnEJhpnk2br5KE5wQ%3D%3D&subdistrictid=xEg7Zy2ZhpCLhW908%2FtFJw%3D%3D&areaid=4zcl6hDgh2k%2B1kjPSob6nQ%3D%3D जवळार्जून] गाव. कोडीत खुर्द हे [[प्रल्हाद केशव अत्रे|आचार्य अत्र्यांचे]] मूळ गाव तर लेखक-नाटककार-कवी-वक्ते असलेल्या अत्र्यांच्या आत्मचरित्राचे नाव [[कऱ्हेचे पाणी]] असे आहे. == काठावरील मोठी गावे व शहरे == {| class="wikitable" |+ '''कर्‍हा नदीच्या काठी वसलेली महत्त्वाची शहरे/गावे''' ! शहर/गाव !! अंदाजित लोकसंख्या (२०२६) !! महत्त्व / वैशिष्ट्ये |- | [[सासवड]] || ~४६,००० || कर्‍हा नदीच्या खोऱ्यातील प्रमुख ऐतिहासिक शहर. [[आचार्य अत्रे]] यांचे जन्मस्थान. |- | [[जेजुरी]] || ~१८,००० || [[जेजुरीचा खंडोबा|खंडोबाचे]] प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र. नदीकाठी वसलेले धार्मिक केंद्र. |- | [[मोरगाव]] || ~५,५०० || [[अष्टविनायक]] गणपतींपैकी एक 'मयुरेश्वर' मंदिर कर्‍हा नदीच्या काठी आहे. |- | [[बारामती]] || ~६८,००० || कर्‍हा नदीच्या काठावरील सर्वात मोठे व्यापार आणि शिक्षण केंद्र. |} == इतिहास == कऱ्हा नदीच्या काठी, मराठी समाजवादी लेखक आणि चित्रपट निर्माते प्र. के. अत्रे (प्रल्हाद केशव अत्रे) यांचा जन्म झाला.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2019-12-15|title=Pralhad Keshav Atre|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pralhad_Keshav_Atre&oldid=930826680|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीतील ते एक नेते होते. त्यांच्या या चळवळीवरील पुस्तकांची मालिका, कऱ्हेचे पाणी हा मराठीतील साहित्याचा एक प्रसिद्ध भाग आहे. ==संत तुकाविप्र आणि कऱ्हा नदी परिक्रमा== शके १६९२ला संत नामदेव यांनी केलेल्या शतकोटी अभंग रचनेच्या संकल्पांची संत [[तुकाविप्र]] यांच्याकडून  पूर्तता झाल्यानंतर, संत तुकाविप्र यांनी शके १६९३ पासून कऱ्हा नदीची प्रदक्षिणा केली. या काळातील राजकीय घटना म्हणजे थोरले माधवराव पेशवे यांचा मृत्यू , नारायण रावांचा खून, धाकटे माधव राव पेशवे यांना पेशवेपद बहाल झाले या परिस्थितीत लोकांपर्यंत प्रत्यक्ष पोहोचून त्यांनी कीर्तनांच्या माध्यमातून जनजागृती केली. यामधून  त्यांनी सामाजिक एकतेचा संदेश दिला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=संत तुकाविप्र रचित तत्वमसि|last=|first=|publisher=|year=2020|isbn=|location=|pages=संत तुकाविप्र यांच्या काळातील तत्वमसिची गरज}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या]] [[वर्ग:भारतातील नद्या]] 7y256fegxgtb5wfjijthg811cjfdgq1 2677755 2677754 2026-04-06T05:28:35Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — योग्य रकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य रकार|अधिक माहिती]]) 2677755 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} {{माहितीचौकट नदी | नदी_नाव = कऱ्हा नदी | नदी_चित्र = | नदी_चित्र_रुंदी = | नदी_चित्र_शीर्षक = | अन्य_नावे = कऱ्हामाई, कऱ्हाबाई | उगम_स्थान_नाव = [[चतुर्मुख मंदिर]] दरेवाडी गराडे ता. [[पुरंदर]] | उगम_उंची_मी = १०२० | मुख_स्थान_नाव = | लांबी_किमी = | देश_राज्ये_नाव = [[महाराष्ट्र]] | उपनदी_नाव = | मुख्यनदी_नाव = [[नीरा नदी]] | सरासरी_प्रवाह_घनमी_प्रतिसे = | पाणलोट_क्षेत्र_वर्ग_किमी = | धरण_नाव = नाझरे धरण [[मल्हारसागर]] (०.७५ TMC) | तळटिपा = }} '''कऱ्हा नदी''' [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] एक नदी आहे. ही [[नीरा नदी|नीरा नदीची]] उपनदी आहे. ही [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्यातून]] वाहते. पुणे जिल्ह्यातील [[सासवड]] हे तालुक्याचे ठिकाण या नदीकाठी वसले आहे. तिच्या काठावर जिल्ह्यातील [[सासवड]], [[जेजुरी]] [[मोरगाव]] आणि [[बारामती]] ही प्रमुख गावे आहेत. ==भौगोलिक== कऱ्हा नदीचा उगम पुरंदर तालुक्यातील [[सासवडच्या]] पश्चिमेकडे गराडे गावाजवळ [[चतुर्मुख]] येथे होतो. नंतर ती कोडित बुद्रुक, कोडित खुर्द, सासवड, खळद, बेलसर, धालेवाडी, नाझरें या गावातून वाहते, व मोरगाव येथून बारामती तालुक्यात नीरेला मिळते. कऱ्हा नदी ही पूर्व वाहिनी नदी आहे. कऱ्हा नदीवर [[जेजुरी]] जवळील नाझरे येथे [[मल्हारसागर]] नावाचे धरण बांधलेले आहे. कऱ्हा नदी पुणे जिल्ह्याच्या सीमेवर नीरा नदीला सोनगाव येथे मिळते आणि संपते. ==पौराणिक व ऐतिहासिक== संत [[ज्ञानेश्वर]] माऊलींचे धाकटे बंधू संत [[सोपानदेव]] यांनी कऱ्हा नदीच्या काठी संजीवन समाधी घेतली होती. अश्या या सासवडला वटेश्वर, संगमेश्वर, सिद्धेश्वर ही तीन पांडवकालीन शिवमंदिरे आहेत. मंदिरे खरंच पाहण्यासारखी आहेत. [[बाळाजी विश्वनाथ पेशवे]] यांची या ठिकाणी समाधी देखील आहे. कोटेश्वर,(कोडित) सिद्धेश्वर, वटेश्वर, संगमेश्वर, कमलेश्वर, लवथळेश्वर ([[जेजुरी]]), पांडेश्वर , नागेश्वर (नाझरे कडे पठार) ही कऱ्हेकाठची शिवमंदिरे प्रसिद्ध आहेत. कऱ्हानदी उगम आख्यायिका :- [[पांडेश्वर]] येथे [[द्रौपदी]] व कुंतीमातेसह [[पांडव]] वास्तव्य करून रहात असत, सदर भागात पाण्याचे दुर्भिक्ष होते. भगवान [[श्रीकृष्णाने]] पांडवांना या भागातील पाण्याची टंचाई दूर करण्यासंबंधी विनविले. त्याच वेळी भगवान श्रीकृष्णाने असेही सुचविले की, गराडे येथे [[ब्रह्मदेव]] जलपूर्ण कमंडलू घेऊन बसले आहेत. तो कमंडलू कलंडून दिल्यास त्यातून निर्माण होणाऱ्या धारेतून सरिता वाहील. अर्जुन ब्रम्हदेवापाशी गेला, त्याने समाधीमग्न असलेल्या चतुराननास जागृत करण्याचा खूप प्रयत्न केला. ब्रम्हदेव समाधीतून जागे होईनात. नाईलाजाने शेवटी ब्रम्हदेवास सावध करण्यासाठी भीमाने ब्रह्राच्या मस्तकावर शीतल पाण्याचा कमंडलू ओतला. ब्रह्माचा कोप होऊ नये या भीतीने म्हणून तो पूर्वेस पळत सुटला. त्याच्या बरोबरच त्या करातील पाण्याचा प्रवाहही वाहू लागला, थंडपाण्याच्या स्पर्शाने ब्रह्म जागृत झाला व भीमाच्या मागे लागला. श्रीकृष्णाने पूर्वीच सुचविल्याप्रमाणे भीमाने त्या जलप्रवाहाकाठी शिवभक्त ब्रम्हाकरिता पार्थिव [[शिवलिंगे]] तयार केली होती. ब्रह्मदेव हा शिवभक्त असल्याने पार्थिव शिवलिंगाची पूजा केल्याखेरीज त्यास मार्ग आक्रमिता येईना. त्यामुळे ब्रह्मदेव शिवलिंगस्थळी थांबत व त्या अवधीत अर्जुन पुढे जाई. अर्जुन व जलप्रवाह पुढे पुढे आणि ब्रह्मदेव मागे मागे अशी ही शर्यत पांडेश्वरी समाप्त झाली, पांडेश्वरी श्री कृष्णासह वर्तमान पांडव यज्ञकर्म आचरीत होते. त्यामध्ये ब्रह्मदेवही सामील झाले, त्यांच्या कमंडलूचे नाव होते [[कर]] करामधून जन्मलेली ती कर-जा म्हणजे [[कऱ्हा]]. अर्जुनाने ज्या ज्या ठिकाणी पार्थिव शिवलिंगे तयार केली त्या त्या ठिकाणी आजही भव्य शिवालये उभी आहेत. कोटेश्वर, सिद्धेश्वर, वटेश्वर, संगमेश्वर, कमलेश्वर, लवथळेश्वर, पांडेश्वर ही कऱ्हाकाठची शिवालये याच कथेची साक्ष देत आहेत. पांडवांचा यज्ञ संपला परंतु ब्रह्मदेवाच्या कमंडलूमधून सुरू झालेली कऱ्हा शतके लोटली, युगे लोटली तरी अजूनही वाहतेच आहे. आणि तीरावरील जीवनमळे फुलवीत आहे. तसेच अर्जुन इतर पांडवाना जवळ आलेला दिसला ते गाव म्हणजे [https://www.swapp.co.in/site/newvillage.php?stateid=8y68qEDJ0ugeDsGafWxiUw%3D%3D&districtid=eLmouSnEJhpnk2br5KE5wQ%3D%3D&subdistrictid=xEg7Zy2ZhpCLhW908%2FtFJw%3D%3D&areaid=4zcl6hDgh2k%2B1kjPSob6nQ%3D%3D जवळार्जून] गाव. कोडीत खुर्द हे [[प्रल्हाद केशव अत्रे|आचार्य अत्र्यांचे]] मूळ गाव तर लेखक-नाटककार-कवी-वक्ते असलेल्या अत्र्यांच्या आत्मचरित्राचे नाव [[कऱ्हेचे पाणी]] असे आहे. == काठावरील मोठी गावे व शहरे == {| class="wikitable" |+ '''कऱ्हा नदीच्या काठी वसलेली महत्त्वाची शहरे/गावे''' ! शहर/गाव !! अंदाजित लोकसंख्या (२०२६) !! महत्त्व / वैशिष्ट्ये |- | [[सासवड]] || ~४६,००० || कऱ्हा नदीच्या खोऱ्यातील प्रमुख ऐतिहासिक शहर. [[आचार्य अत्रे]] यांचे जन्मस्थान. |- | [[जेजुरी]] || ~१८,००० || [[जेजुरीचा खंडोबा|खंडोबाचे]] प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र. नदीकाठी वसलेले धार्मिक केंद्र. |- | [[मोरगाव]] || ~५,५०० || [[अष्टविनायक]] गणपतींपैकी एक 'मयुरेश्वर' मंदिर कऱ्हा नदीच्या काठी आहे. |- | [[बारामती]] || ~६८,००० || कऱ्हा नदीच्या काठावरील सर्वात मोठे व्यापार आणि शिक्षण केंद्र. |} == इतिहास == कऱ्हा नदीच्या काठी, मराठी समाजवादी लेखक आणि चित्रपट निर्माते प्र. के. अत्रे (प्रल्हाद केशव अत्रे) यांचा जन्म झाला.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2019-12-15|title=Pralhad Keshav Atre|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pralhad_Keshav_Atre&oldid=930826680|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीतील ते एक नेते होते. त्यांच्या या चळवळीवरील पुस्तकांची मालिका, कऱ्हेचे पाणी हा मराठीतील साहित्याचा एक प्रसिद्ध भाग आहे. ==संत तुकाविप्र आणि कऱ्हा नदी परिक्रमा== शके १६९२ला संत नामदेव यांनी केलेल्या शतकोटी अभंग रचनेच्या संकल्पांची संत [[तुकाविप्र]] यांच्याकडून  पूर्तता झाल्यानंतर, संत तुकाविप्र यांनी शके १६९३ पासून कऱ्हा नदीची प्रदक्षिणा केली. या काळातील राजकीय घटना म्हणजे थोरले माधवराव पेशवे यांचा मृत्यू , नारायण रावांचा खून, धाकटे माधव राव पेशवे यांना पेशवेपद बहाल झाले या परिस्थितीत लोकांपर्यंत प्रत्यक्ष पोहोचून त्यांनी कीर्तनांच्या माध्यमातून जनजागृती केली. यामधून  त्यांनी सामाजिक एकतेचा संदेश दिला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=संत तुकाविप्र रचित तत्वमसि|last=|first=|publisher=|year=2020|isbn=|location=|pages=संत तुकाविप्र यांच्या काळातील तत्वमसिची गरज}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या]] [[वर्ग:भारतातील नद्या]] ohw4rm5w7awem74uemgubvgy19h3xg2 0 124044 2677737 1903891 2026-04-06T03:26:10Z ~2026-21109-90 181829 2677737 wikitext text/x-wiki [[नाशिक]] शहराचे काम {{लेखनाव}} तर्फे चालते. याचे मुख्यालय [[नाशिक]] येथे आहे. {{विस्तार}} महापौर-मा. सौ. हिमगौरी आहेर - आडके [[वर्ग:नाशिक]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील महानगरपालिका]] 5hh6x5o1nw5vy6uc7ivnama3qyw2ed6 0 125601 2677668 1865677 2026-04-05T15:18:25Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677668 wikitext text/x-wiki [[चित्र:The-Lancet-2006-03-17-cover.gif|right|thumb|द लॅन्सेट]] '''द लॅन्सेट''' हे एक वैद्यकीय [[नियतकालिक]] आहे. हे जगातील सगळ्यात जुने व सर्वाधिक मान्यतेचे वैद्यकीय नियतकालिक समजले जाते.<ref>{{cite web |url=http://www.populationmedia.org/2012/07/13/prestigious-medical-journal-the-lancet-issues-family-planning-series/ |title=Prestigious Medical Journal, The Lancet, Issues Family Planning Series |publisher=[[Population Media Center]] |date=13 July 2012 |access-date=4 March 2014 |archive-date=2014-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140503043113/http://www.populationmedia.org/2012/07/13/prestigious-medical-journal-the-lancet-issues-family-planning-series/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|title=Scholar Metrics: Top Publications|url=https://scholar.google.com/citations?view_op=top_venues|website=Google Scholar}}</ref> याची स्थापना १८२३मध्ये डॉ. [[थॉमस वेकली]] यांनी केली.<ref>{{cite web |title=About the Lancet |url= http://www.thelancet.com/lancet-about|access-date = 23 April 2020}}</ref> == 'लॅन्सेट’मध्ये लेख प्रसिद्ध झालेले मराठी डॉक्टर == # डॉ. [[अभय बंग]] # डॉ. [[हिम्मतराव बावस्कर]] # [[डॉ. अनंत फडके]] ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील नियतकालिके]] aatcv95mjrw9gt5hmhnq7liw9m2zy0f 0 139331 2677702 2520702 2026-04-05T18:19:42Z ElDiablo9412 62793 2677702 wikitext text/x-wiki <br /> <br /> '''पुलगाव''' हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[वर्धा जिल्हा|वर्धा जिल्ह्यातील]] [[देवळी]] तालुक्यातील एक गाव आहे. '''पुलगाव''' या गावाला लागुनच [[नाचनगांव]] हे गाव आहे.<br />भारतातील सर्वात मोठ्या दारुगोळा भांडार पैकी एक भांडार पुलगावन येथे आहे. <br /> {{वर्धा जिल्ह्यातील तालुके}}<br /> [[वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:देवळी तालुक्यातील गावे]] dsur0n11urtnx3y399rz01785c9ypjn 0 141693 2677653 2676445 2026-04-05T13:27:59Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677653 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airport | name = डलेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ | nativename = | nativename-a = | nativename-r = | image = Washington Dulles International Airport at Dusk.jpg | IATA = IAD | ICAO = KIAD <center>{{Location map|व्हर्जिनिया|label=IAD|mark=Airplane silhouette.svg|lat=38.944444|long=-77.455833|width=230|float=right|thumb|alt=}}<small>वॉशिंग्टन डलेस विमानतळाचे व्हर्जिनियामधील स्थान</small></center> | type = सार्वजनिक | owner = [[मेट्रोपॉलिटन वॉशिंग्टन एरपोर्ट्स ऑथोरिटी]] | operator = | city-served = [[वॉशिंग्टन डी.सी.]], [[उत्तर व्हर्जिनिया]] | location = [[डलेस, व्हर्जिनिया]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] | hub = <div> * [[युनायटेड एरलाइन्स]] * [[फ्रंटियर एरलाइन्स]] </div> | elevation-f = ३१३ | elevation-m = ९५ | coordinates = {{coord|38|56|40|N|77|27|21|W|type:airport|display=inline}} | website = mwaa.com/dulles | r1-number = ०१L/१९R | r1-length-f = ९,४०० | r1-length-m = २,८६५ | r1-surface = काँक्रीट | r2-number = १C/१९C | r2-length-f = ११,५०० | r2-length-m = ३,५०५ | r2-surface = काँक्रीट | r3-number = १R/१९L | r3-length-f = ११,५०० | r3-length-m = ३,५०५ | r3-surface = काँक्रीट | r4-number = १२/३० | r4-length-f = १०,५०० | r4-length-m = ३,२०० | r4-surface = काँक्रीट | r5-number = १२R/३०L | r5-length-f = १०,५०० | r5-length-m = ३,२०० | r5-surface = प्रस्तावित | footnotes = }} '''डलेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ''' ({{lang-en|Dulles International Airport}}; IATA: IAD) हा [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[व्हर्जिनिया]] राज्यामधील एक [[विमानतळ]] आहे. हा विमानतळ [[वॉशिंग्टन, डी.सी.]] शहराच्या २६ मैल पश्चिमेस स्थित असून ह्या शहरासाठीचा तो प्रमुख विमानतळ आहे. डलेस हा अमेरिकेमधील सर्वाधिक वर्दळीच्या विमानतळांपैकी एक आहे. == स्थानिक वाहतूक == === रस्ते === वॉशिंग्टन डलेस विमानतळावर ''डलेस ॲक्सेस रोड'', ''डलेस ग्रीनवे'' आणि [[व्हर्जिनिया मार्ग २८|स्टेट रूट २८]] द्वारे पोहचता येते. डलेस ॲक्सेस रोड हा टोलमुक्त महामार्ग आहे. हा रस्ता [[कॅपिटल बेल्टवे]] आणि [[इंटरस्टेट ६६]] वरून थेट विमानतळाकडे येतो.<ref name="toll road">{{cite web| title=Dulles Toll Road| url=http://www.mwaa.com/tollroad/921.htm| publisher=Metropolitan Washington Airport Authority| access-date=जून ३, २०११| archive-url=https://web.archive.org/web/20110610054324/https://www.mwaa.com/tollroad/921.htm| archive-date=जून १०, २०११}}</ref> हा रस्ता सुरू झाल्यानंतर वॉशिंग्टन आणि [[रेस्टन (व्हर्जिनिया)|रेस्टन]] दरम्यानची विमानतळाव्यतिरिक्तची वाहतूक इतकी वाढली की, याच मार्गावर विमानतळावर न जाणाऱ्या वाहनांसाठी समांतर टोल लेन (''डलेस टोल रोड'') सुरू करण्यात आल्या. केवळ विमानतळासाठी असलेल्या लेन टोलमुक्त असुनसुद्धा त्यांत वाहतूक कोंडी कमी असते. १ नोव्हेंबर २००८मध्ये डलेस टोल रोडच्या मध्यभागातून [[सिल्व्हर लाईन मेट्रो मार्गिका (वॉशिंग्टन डीसी)|सिल्व्हर लाईन मेट्रो मार्गिका]] बांधणे सुरू झाले. === सार्वजनिक वाहतूक === [[डलेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ मेट्रो स्थानक|डलेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ स्थानकाद्वारे]] [[वॉशिंग्टन मेट्रो]]ची सेवा विमानतळाला [[वॉशिंग्टन डी.सी. महानगर]] आणि उपनगरांशी जोडलेला आहे.<ref name="Dulles Metro">{{cite web| title=Dulles International Airport| url=http://www.dullesmetro.com/stations/dulles.cfm.html| publisher=Metropolitan Washington Airport Authority| year=२०११| access-date=फेब्रुवारी ९, २०१३| archive-url=https://web.archive.org/web/20130205010213/http://dullesmetro.com/stations/dulles.cfm.html| archive-date=फेब्रुवारी ५, २०१३}}</ref> ही मेट्रो सेवा १५ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सुरू झाली.<ref>{{cite press release |title=Metro customers invited to ride the first passenger train to six new Silver Line stations |publisher=WMATA |url=https://wmata.com/about/news/Metro-customers-invited-to-ride-the-first-passenger-train-to-six-new-Silver-Line-stations.cfm |website=wmata.com |access-date=नोव्हेंबर १५, २०२२ |archive-date=नोव्हेंबर १५, २०२२ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115082510/https://www.wmata.com/about/news/Metro-customers-invited-to-ride-the-first-passenger-train-to-six-new-Silver-Line-stations.cfm}}</ref> येथून [[फेरफॅक्स कनेक्टर]] बस मार्ग क्र. ९५२ (हर्न्डन स्थानक, रेस्टन टाऊन सेंटर स्थानक आणि विहले-रेस्टन ईस्ट स्थानकासाठी) आणि मार्ग क्र. ९८३ (इनोव्हेशन सेंटर स्थानक आणि स्टीव्हन एफ. उडवर-हाजी सेंटरसाठी) या सेवा उपलब्ध आहेत.<ref name="ffx-bus-952">{{cite web |title=Route 952 (PDF) |url=https://www.fairfaxcounty.gov/connector/sites/connector/files/Assets/documents/PDF/Route%20PDFs/Route_952_0423.pdf |website=Fairfax Connector |access-date=१ डिसेंबर २०२५ |archive-date=2025-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114134631/https://www.fairfaxcounty.gov/connector/sites/connector/files/Assets/documents/PDF/Route%20PDFs/Route_952_0423.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="ffx-bus-983">{{cite web |title=Route 983 (PDF) |url=https://www.fairfaxcounty.gov/connector/sites/connector/files/Assets/documents/PDF/Route%20PDFs/Route_983_0423.pdf |website=Fairfax Connector |access-date=१ डिसेंबर २०२५ |archive-date=2025-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113223956/https://www.fairfaxcounty.gov/connector/sites/connector/files/Assets/documents/PDF/Route%20PDFs/Route_983_0423.pdf |url-status=dead }}</ref> यापूर्वी मेट्रोबसचा ५-ए (5A) मार्ग विमानतळासाठी कार्यरत होता.<ref>{{cite web |title=flydulles.com - Other Transportation Options |url=https://www.flydulles.com/parking-transportation/other-transportation-options |website=www.flydulles.com |access-date=१ डिसेंबर २०२५}}</ref> [[मेगाबस]] ही कंपनी डलेस विमानतळावरून [[शार्लट्सव्हिल (व्हर्जिनिया)|शार्लट्सव्हिल]] आणि [[ब्लॅक्सबर्ग (व्हर्जिनिया)|ब्लॅक्सबर्गसाठी]] बस सेवा पुरवते. डलेस विमानतळावरून टॅक्सी चालवण्याची मक्तेदारी [[वॉशिंग्टन फ्लायर (टॅक्सी कंपनी)|वॉशिंग्टन फ्लायर]]कडे आहे.<ref>{{cite web| title=End the Dulles Taxi Monopoly!| url=http://viewfromthewing.boardingarea.com/2009/07/17/end-the-dulles-taxi-monopoly/| website=View from the Wing| date=जुलै १७, २००९| access-date=२०१६-०१-१३}}</ref> विमानतळावर येण्या-जाण्यासाठी [[उबर (टॅक्सी सेवा)|उबर]] आणि [[लिफ्ट (टॅक्सी सेवा)|लिफ्ट]] सेवा उपलब्ध आहेत.<ref>{{cite web| title=DC's New Rules for Uber Airport Pickups| url=https://www.airporttransferdulles.com/r-lyft-are-mostly-happy-with-the-new-dc-airport-regs/| website=DC Inno| access-date=२०१६-०१-१३| archive-date=2024-09-14| archive-url=https://web.archive.org/web/20240914001825/https://www.airporttransferdulles.com/r-lyft-are-mostly-happy-with-the-new-dc-airport-regs/| url-status=dead}}</ref> == विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने == === प्रवासी === <!-- Please use only independent sources. The airport and airlines themselves are not independent sources. --> {{Airport destination list | 3rdcoltitle = Refs | 3rdcolunsortable=yes <!-- --> | [[एर लिंगस]] | [[डब्लिन विमानतळ|डब्लिन]] | <ref>{{cite web|url=https://www.aerlingus.com/html/flights-time-table.html|title=Timetables|website=Aer Lingus|publisher=International Airlines Group|location=Dublin|access-date=April 11, 2018|archive-date=February 19, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170219100623/https://www.aerlingus.com/html/flights-time-table.html|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[एरोमेक्सिको]] | [[मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेक्सिको सिटी]] | <ref>{{cite web |title=Aeromexico 2024 US Network Expansion Update – 29OCT23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231031-amfy2324us |website=Aeroroutes |access-date=31 October 2023 |archive-date=October 31, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231031151743/https://www.aeroroutes.com/eng/231031-amfy2324us |url-status=live }}</ref> <!-- --> | [[एर कॅनडा]] | '''मोसमी:''' [[टोराँटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोराँटो-पिअर्सन]] (१ मे, २०२५ पासून)<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/250107-acns25220us | title=Air Canada NS25 A220 US Network Additions }}</ref> | <ref name="Air Canada Flight Schedules">{{cite web|url=https://www.aircanada.com/ca/en/aco/home/book/routes-and-partners/flight-schedules.html|title=Flight Schedules|publisher=Air Canada|access-date=April 11, 2018|archive-date=March 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323072516/https://www.aircanada.com/ca/en/aco/home/book/routes-and-partners/flight-schedules.html|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[एर कॅनडा एक्सप्रेस]] | [[माँत्रिआल-त्रुदू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माँत्रिआल-त्रुदू]], [[टोराँटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोराँटो-पिअर्सन]] | <ref name="Air Canada Flight Schedules"/> <!-- --> | [[एर चायना]] | [[बीजिंग राजधानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बीजिंग-राजधानी]] | <ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231110-canov23iad|title=Air China resumes Washington Dulles service from late-Nov 2023|publisher=Aeroroutes|date=10 November 2023}}</ref> <!-- --> | [[एर फ्रांस]] | [[चार्ल्स दि गॉल|पॅरिस–चार्ल्स दि गॉल]] | <ref>{{cite web|url=http://www.airfrance.us/en/local/resainfovol/horaires/horaires.do|title=Flight Status|website=Air France|publisher=Air France-KLM|location=Paris}}</ref> <!-- --> | [[एर इंडिया]] | [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दिल्ली]] | <ref>{{cite web|title=Time Table – Air India|url=http://www.airindia.in/time-table.htm|access-date=10 April 2018|archive-date=March 5, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305051702/http://www.airindia.in/time-table.htm|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[अलास्का एरलाइन्स]] | [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]], [[सान डियेगो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान डियेगो]],<ref>{{Cite web|url=https://news.alaskaair.com/alaska-airlines/alaska-airlines-expands-our-san-diego-network-with-new-coast-to-coast-nonstops/|title=Alaska Airlines expands our सान डियेगो network with new coast-to-coast nonstops|first=Alaska|last=Airlines|date=January 30, 2023|access-date=January 30, 2023|archive-date=January 30, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130162944/https://news.alaskaair.com/alaska-airlines/alaska-airlines-expands-our-san-diego-network-with-new-coast-to-coast-nonstops/|url-status=live}}</ref> [[सान फ्रांसिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान फ्रांसिस्को]], [[सिॲटल–टॅकोमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिॲटल–टॅकोमा]] | <ref name="AlaskaRoutes">{{cite web|title=Flight Timetable|date=May 6, 2021|url=https://onemileatatime.com/air-senegal-new-york-washington|access-date=6 May 2021|archive-date=May 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507015729/https://onemileatatime.com/air-senegal-new-york-washington/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[अलेजियंट एर]] | [[ॲशव्हिल प्रादेशिक विमानतळ|ॲशव्हिल]] (२० जून, २०२५ पासून),<ref name="g425">{{cite web |title=Allegiant Air 1H25 Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241126-g41h25 |website=Aeroroutes |access-date=26 November 2024}}</ref> [[डेस्टिन-फोर्ट वाल्टन बीच विमानतळ|डेस्टिन-फोर्ट वाल्टन बीच]] (२३ मे, २०२५ पासून),<ref name="g425"/> [[जॅक्सनव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॅक्सनव्हिल]], [[मॅकघी-टायसन विमानतळ|नॉक्सव्हिल]] (२३ मे, २०२५ पासून),<ref name="G42024">{{cite web|title=Allegiant Airlines adds three new destinations from McGhee Tyson विमानतळ|website=WBIR|url=https://www.wbir.com/article/news/local/allegiant-three-new-destinations-mcghee-tyson-airport/51-3e71647d-54e1-4f7c-8edf-57346a1ee4c7|date=November 19, 2024|access-date=November 21, 2024}}</ref> [[पंटा गोर्डा विमानतळ|पंटा गोर्डा]],<ref>{{cite web|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/allegiant-announces-twelve-new-routes-with-one-way-fares-as-low-as-49-301989967.html|title=ALLEGIANT ANNOUNCES TWELVE NEW ROUTES WITH ONE-WAY FARES AS LOW AS $49*|website=PRNewsWire|date=November 16, 2023|access-date=November 16, 2023}}</ref>{{better|independent source needed|date=November 2024}} [[सारासोटा-ब्रॅडेन्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सारासोटा]], [[सव्हाना-हिल्टन हेड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सव्हाना-हिल्टन हेड]] (२२ मे, २०२५ पासून)<ref name="g425"/> | <ref>{{cite web|url=https://www.allegiantair.com/search/route-announcements-062921|title=Allegiant schedule|access-date=November 14, 2021|archive-date=July 6, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210706013725/https://www.allegiantair.com/search/route-announcements-062921|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[ऑल निप्पॉन एरवेझ]] | [[हानेदा विमानतळ|तोक्यो–हानेदा]] | <ref>{{cite web|title=Timetables [International Routes]|url=https://www.ana.co.jp/en/us/book-plan/airinfo/timetable/international/|access-date=10 April 2018|archive-date=June 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624092943/https://www.ana.co.jp/en/us/book-plan/airinfo/timetable/international/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[अमेरिकन एरलाइन्स]] | [[डॅलस-फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस-फोर्ट वर्थ]] | <ref name="AmericanRoutes">{{cite web|title=Flight schedules and notifications|url=https://www.aa.com/travelInformation/flights/schedule|access-date=10 April 2018|archive-date=February 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202010611/https://www.aa.com/travelInformation/flights/schedule|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[अमेरिकन ईगल (विमानकंपनी)|अमेरिकन ईगल]] | [[शार्लट-डग्लस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शार्लट]] | <ref name="AmericanRoutes"/> <!-- --> | [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] | [[व्हियेना विमानतळ|व्हियेना]] | <ref>{{cite web|url=https://www.austrian.com/sk/Info/Flightinformation/Timetable?sc_lang=sk&cc=SK|title=Austrian Timetable|publisher=Austrian Airlines|access-date=April 11, 2018|archive-date=March 31, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331094119/https://www.austrian.com/sk/Info/Flightinformation/Timetable?sc_lang=sk&cc=SK|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[अव्हेलो एरलाइन्स]] | [[ट्वीड न्यू हेवन विमानतळ|न्यू हेवन]]<ref>{{cite web|url= https://www.nbcconnecticut.com/news/local/avelo-airlines-nonstop-flights-new-haven-washington-dc/3295038/?amp=1 |title= Avelo Airlines to fly nonstop from New Haven to Washington, DC |date=May 21, 2024|access-date=May 22, 2024|website=NBC Connecticut}}</ref> <br />'''मोसमी:''' [[काँकोर्ड-पॅजेट प्रादेशिक विमानतळ|शार्लट-काँकोर्ड]] (२३ मे, २०२५ पासून),<ref name="AveloNew11Mar25">{{cite web |title=Avelo Airlines Announces 13 New Routes and Three New Destinations to its Growing Network |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/avelo-airlines-announces-13-new-routes-and-three-new-destinations-to-its-growing-network-302397839.html |website=PR Newswire |access-date=11 March 2025}}</ref> [[विल्मिंग्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|विल्मिंग्टन (उकॅ)]] (१३ जून, २०२५ पासून)<ref name="AveloNew11Mar25" /> | <ref>{{cite web|url=https://www.aveloair.com/destinations/|title=Destinations|website=Avelo Airlines|access-date=January 18, 2022|archive-date=November 7, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231107173629/https://www.aveloair.com/destinations/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[आव्हियांका]] | [[एल डोराडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बोगोता]] | <ref name="Check itineraries">{{cite web|title=Check itineraries|url=https://www.avianca.com/br/en/electronic-services/check-itineraries/|access-date=August 5, 2018|archive-date=June 20, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180620180731/https://www.avianca.com/br/en/electronic-services/check-itineraries/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[आव्हियांका कोस्ता रिका]] | [[ला ऑरोरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्वातेमाला सिटी]] <br /> '''मोसमी:''' [[हुआन सांतामरिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान होजे (को)]]{{cn|date=November 2024}} | <ref name=AVIANCA>{{cite web|url=https://newsinamerica.com/pdcc/lineasaereas/2021/avianca-fortalece-conectividad-desde-centroamerica-con-la-operacion-de-rutas-hacia-estados-unidos/|title=Avianca strengthens connectivity from Central America with the operation of routes to the United States|language=Spanish|website=Periódico Digital|date=September 2021|access-date=September 8, 2021|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302081527/https://newsinamerica.com/pdcc/lineasaereas/2021/avianca-fortalece-conectividad-desde-centroamerica-con-la-operacion-de-rutas-hacia-estados-unidos/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[आव्हियांका एल साल्वादोर]] | [[एल साल्वादोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान साल्वादोर]] | <ref name="Check itineraries"/> <!-- --> | [[ब्रीझ एरवेझ]] | [[ऑग्डेनबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑग्डेनबर्ग]],<ref name="MXIAD">{{cite web |url= https://airlinegeeks.com/2024/09/17/breeze-adds-4-new-routes-from-washington-dulles/ |title= Breeze Adds 4 New Routes From Washington Dulles |date=September 17, 2024|access-date=September 17, 2024|website=AirlineGeeks }}</ref> [[प्रोव्हो म्युनिसिपल विमानतळ|प्रोव्हो]],<ref name="MXIAD" /> [[साउथ बेंड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साउथ बेंड]],<ref name="MXIAD" /> [[व्हेरो बीच प्रादेशिक विमानतळ|व्हेरो बीच]]<ref name="MXIAD" /> |<ref>{{Cite web|url=https://www.flybreeze.com/destinations|title=Breeze Airways Destinations|access-date=February 27, 2023|archive-date=April 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415232217/https://www.flybreeze.com/destinations|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[ब्रिटिश एरवेझ]] | {{LHR}} | <ref>{{cite web|url=https://www.britishairways.com/travel/schedules/public/en_gb|title=Timetables|publisher=British Airways|access-date=April 11, 2018|archive-date=March 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330083400/https://www.britishairways.com/travel/schedules/public/en_gb|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[ब्रसेल्स एरलाइन्स]] | '''मोसमी:''' [[ब्रसेल्स विमानतळ|ब्रसेल्स]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241107-snns25iad|title=Brussels Airlines NS25 Washington Service Changes - 06NOV24|publisher=AeroRoutes|date=November 7, 2024|accessdate=November 19, 2024}}</ref> | <ref>{{cite web |title= Timetable {{!}} Brussels Airlines |url= https://www.brusselsairlines.com/en-es/practical-information/timetable/Default.aspx |access-date= 10 April 2018 |archive-date= June 15, 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180615111754/https://www.brusselsairlines.com/en-es/practical-information/timetable/Default.aspx |url-status= live }}</ref> <!-- --> | [[कांटूर एरलाइन्स]] | [[मिडल जॉर्जिया प्रादेशिक विमानतळ|मेकन-वॉर्नर रॉबिन्स]], [[प्लॅट्सबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|प्लॅट्सबर्ग]]<ref>{{cite web|url= https://airlinegeeks.com/2025/02/12/washington-dulles-gets-a-new-airline/#|title= Washington Dulles Gets a New Airline |website=AirlineGeeks|date=February 12, 2025|access-date=February 12, 2025}}</ref> | <ref>{{Cite web |title=Route Map |url=https://www.contourairlines.com/plan-and-book/items/route-map |access-date=April 22, 2024 |website=[[कांटूर एरलाइन्स]]}}</ref> <!-- --> | [[कोपा एरलाइन्स]] | [[तोकुमेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पनामा सिटी–तोकुमेन]] | <ref name="CopaRoutes">{{cite web |title= Flight Schedule |url= https://www.copaair.com/en/web/us/timetables |access-date= 10 April 2018 |archive-date= August 10, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170810014849/https://www.copaair.com/en/web/us/timetables |url-status= live }}</ref> <!-- --> | [[डेल्टा एर लाइन्स]] | [[हार्ट्सफील्ड–जॅक्सन अटलांटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[सॉल्ट लेक सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॉल्ट लेक सिटी]], [[सिॲटल–टॅकोमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिॲटल–टॅकोमा]]<br />'''मोसमी:''' [[डीट्रॉइट मेट्रोपोलिटन वेन काउंटी विमानतळ|डीट्रॉइट]] | <ref name="DeltaRoutes">{{cite web|title=FLIGHT SCHEDULES|url=https://www.delta.com/flightinfo/viewFlightSchedulesSetup.action|access-date=10 April 2018|archive-date=June 21, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150621123636/http://www.delta.com/flightinfo/viewFlightSchedulesSetup.action|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[डेल्टा कनेक्शन]] | [[डीट्रॉइट मेट्रोपोलिटन वेन काउंटी विमानतळ|डीट्रॉइट]], [[मिनीयापोलिस-सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनीयापोलिस-सेंट पॉल]], [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू यॉर्क-जेएफके]] | <ref name="DeltaRoutes"/> <!-- --> | [[इजिप्तएर]] | [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो]] | <ref>{{cite web|title=EgyptAir Timetable|url=https://www.egyptair.com/en/Plan/Pages/timetable.aspx|access-date=February 24, 2019|archive-date=March 24, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324170918/https://www.egyptair.com/en/Plan/Pages/timetable.aspx|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[एमिरेट्स]] | [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई–आंतरराष्ट्रीय]] | <ref>{{cite web|url=https://www.emirates.com/ca/english/destinations_offers/timetables/flightschedule.aspx|title=Flight Schedules|publisher=Emirates|access-date=April 11, 2018|archive-date=June 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630185434/https://www.emirates.com/ca/english/destinations_offers/timetables/flightschedule.aspx|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[इथियोपियन एरलाइन्स]] | [[अदिस अबाबा बोले आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अदिस अबाबा]], [[लोमे-टोकइन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लोमे]] | <ref>{{cite web|title=Schedule – Fly Ethiopian|url=https://www.ethiopianairlines.com/AA/EN/book/booking/flight-schedule|access-date=10 April 2018|archive-date=March 31, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331065638/https://www.ethiopianairlines.com/AA/EN/book/booking/flight-schedule|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[एतिहाद एरवेझ]] | [[शेख झायेद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अबु धाबी]] | <ref>{{cite web|url=http://www.etihad.com/en-ca/plan-and-book/flight-timetables/|title=Flight Timetables|publisher=Etihad Airways|access-date=April 11, 2018|archive-date=April 21, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170421022706/http://www.etihad.com/en-ca/plan-and-book/flight-timetables/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[फ्रंटियर एरलाइन्स]] | [[हार्ट्सफील्ड–जॅक्सन अटलांटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]],<ref name="FrontierFall24"/> [[डॅलस-फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस-फोर्ट वर्थ]] (२२ मे, २०२५ पासून),<ref name="frontier">{{cite web |last1=Ewing |first1=Ryan |title=Frontier Adds 14 Routes, Returns to Two Airports |url=https://airlinegeeks.com/2025/02/18/frontier-adds-14-routes-returns-to-two-airports/ |website=AirlineGeeks |access-date=18 February 2025 |date=18 February 2025}}</ref> [[हॅरी रीड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लास व्हेगस]] (१ मे, २०२५ पासून),<ref>{{cite web|url=https://www.airwaysmag.com/new-post/frontier-to-introduce-new-spring-routes|title=Frontier Airlines to Introduce New Spring Routes|publisher=Airways Magazine|date=February 4, 2025|accessdate=February 5, 2025}}</ref> [[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मायामी]] (begins May 22, 2025),<ref name="frontier"/> [[ओरलँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओरलँडो]],<ref name="FrontierFall24">{{cite web|url=https://www.travelpulse.com/news/airlines-airports/frontier-airlines-unveils-new-routes-for-fall|title=Frontier Airlines Unveils New Routes for Fall|website=Travel Pulse|access-date=August 27, 2024}}</ref> [[लुइस मुन्योझ मरिन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान हुआन]] (२२ मे, २०२५ पासून),<ref>{{cite web |last1=López |first1=Stephanie L. |title=Frontier lanza dos nuevas rutas desde San Juan y Aguadilla |url=https://www.elvocero.com/economia/frontier-lanza-dos-nuevas-rutas-desde-san-juan-y-aguadilla/article_cb933528-ee04-11ef-9ae3-cf8c0fcd4e87.html |publisher=El Vocero |access-date=February 18, 2025 |date=February 18, 2025}}</ref> [[टॅम्पा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टॅम्पा]]<ref>{{cite web |title=Frontier Airlines Dec 2024 Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241010-f9dec24 |website=Aeroroutes |access-date=10 October 2024}}</ref> | <ref name="FrontierRoutes">{{cite web|title=Route Map|url=https://www.flyfrontier.com/travel/my-trips/route-map/?mobile=true}}</ref> <!-- --> | [[इबेरिया (विमानकंपनी)|इबेरिया]] | '''मोसमी:''' [[आदोल्फो सुआरेझ माद्रिद-बराहास विमानतळ|माद्रिद-बराहासd]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241225-ibns25iad|title=Iberia Moves Washington Service Resumption to Mid-April 2025|website=Aeroroutes|access-date=26 December 2024}}</ref> | <ref>{{cite web|title=Flight times - Iberia|url=https://www.iberia.com/gb/schedules/|access-date=7 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180317232127/https://www.iberia.com/gb/schedules/|archive-date=March 17, 2018|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[आइसलँडएर]] | [[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रेक्याविक–केफ्लाविक]] | <ref>{{cite web|url=http://www.icelandair.ca/information/travel-guide/timetable/|title=Flight Schedule|publisher=Icelandair|access-date=April 11, 2018|archive-date=November 16, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116064841/http://www.icelandair.ca/information/travel-guide/timetable/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[आयटीए एरवेझ]] | '''मोसमी:''' [[रोम फ्युमिचिनो विमानतळ|रोम-फ्युमिचिनो]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240829-aznw24inc|title=ITA Airways NW24 Intercontinental Network Changes - 28AUG24|publisher=AeroRoutes|date=August 29, 2024|accessdate=November 22, 2024}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://www.ita-airways.com/it_it/offerte/tutte-le-offerte/washington-san-francisco.html|title=Voli per San Francisco e Washington da giugno|website=ITA Airways|access-date=December 21, 2022|archive-date=December 21, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221221171847/https://www.ita-airways.com/it_it/offerte/tutte-le-offerte/washington-san-francisco.html|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[केएलएम]] | [[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ शिफॉल|ॲम्स्टरडॅम]] | <ref>{{cite web|url=https://www.klm.com/travel/ca_en/prepare_for_travel/up_to_date/timetable/index.htm|title=View the Timetable|publisher=KLM|access-date=April 11, 2018|archive-date=September 12, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912011516/https://www.klm.com/travel/ca_en/prepare_for_travel/up_to_date/timetable/index.htm|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[कोरियन एर]] | [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोल–इंचॉन]] | <ref>{{cite web|url=https://www.koreanair.com/global/en/booking/schedule-flight.html#schedule|title=Flight Status and Schedules|publisher=Korean Air|access-date=April 11, 2018|archive-date=June 28, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180628234008/https://www.koreanair.com/global/en/booking/schedule-flight.html#schedule|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[लुफ्तांसा]] | [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]], [[म्युन्शेन विमानतळ|म्युन्शेन]] | <ref>{{cite web|url=http://www.lufthansa.com/ca/en/Online-timetable|title=Timetable – Lufthansa Canada|publisher=Lufthansa|access-date=April 11, 2018|archive-date=November 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109191434/http://www.lufthansa.com/ca/en/Online-timetable|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[पोर्टर एरलाइन्स]] | [[बिली बिशप टोराँटो सिटी विमानतळ|टोराँटो–बिली बिशप]] | <ref>{{cite web|title=Interactive Route Map|url=https://www.flyporter.com/en/book-flights/where-we-fly/route-map|access-date=10 April 2018|archive-date=November 15, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115143450/https://www.flyporter.com/en/book-flights/where-we-fly/route-map|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[कतार एरवेझ]] | [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दोहा]] | <ref name="QatarRoutes">{{cite web|title=Flight timetable|url=https://booking.qatarairways.com/nsp/views/timeTableIndex.xhtml|access-date=10 April 2018|archive-date=October 4, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171004005550/https://booking.qatarairways.com/nsp/views/timeTableIndex.xhtml|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[रॉयल एर मारोक]] | [[मोहम्मद पाचवा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅसाब्लांका]] | <ref>{{cite web|title=Flight Schedules|url=https://www.royalairmaroc.com/int-en/E-Services/Flight-schedules|access-date=10 April 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805052431/https://www.royalairmaroc.com/int-en/E-Services/Flight-schedules|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[रॉयल जॉर्डानियन]] | [[अम्मान-क्वीन अलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अम्मान-क्वीन अलिया]]<ref>{{cite web|title=Royal Jordanian Plans New U.S. Route|url=https://airlinegeeks.com/2024/11/20/royal-jordanian-plans-new-u-s-route/|website=Airlinegeeks|date=November 20, 2024}}</ref> | <ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim|title=Royal Jordanian Schedules Washington Launch in late-1Q25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241126-rjns25iad|website=Aeroroutes|date=November 26, 2024}}</ref> <!-- --> | [[सौदिया]] | [[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जेद्दा]], [[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रियाध]] | <ref>{{cite web|title=Flight Schedule|url=https://www.saudia.com/|access-date=7 March 2022|archive-date=August 15, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815153921/https://www.saudia.com/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] | [[कोपनहेगन विमानतळ|कोपनहेगन]] | <ref>{{cite web|title=Timetable – SAS|url=https://www.flysas.com/en/us/Generic/Services/Timetable/|access-date=10 April 2018|archive-date=March 17, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180317232132/https://www.flysas.com/en/us/Generic/Services/Timetable/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[सदर्न एरवेझ एक्सप्रेस]]}} | [[ब्रॅडफर्ड प्रादेशिक विमानतळ|ब्रॅडफर्ड (पे)]], [[दुब्वा प्रादेशिक विमानतळ|दुब्वा (पे)]], [[लँकेस्ट विमानतळ (पेनसिल्व्हेनिया|लँकेस्टर (पे)]], [[विल्यमस्पोर्ट प्रादेशक विमानतळ|विल्यमस्पोर्ट (पे)]]<ref>{{Cite web|url=https://www.pennlive.com/news/2024/01/commuter-air-service-returning-to-williamsport-in-may-a-baby-step.html|title=Commuter air service returning to Williamsport in May: 'a baby step'|first=John |last=Beauge|date=January 8, 2024|website=pennlive}}</ref> | <ref name="“SouthernRoutes">{{cite web|title=Destinations|url=https://iflysouthern.com/routes/|access-date=January 7, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170321231450/https://iflysouthern.com/routes/|archive-date=March 21, 2017|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]] | [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]], [[नॅशव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॅशव्हिल]] (१० नोव्हेंबर, २०२५),<ref>https://www.travelandtourworld.com/news/article/southwest-airlines-grows-in-nashville-dulles-and-el-paso-as-it-cuts-five-routes-in-strategic-2025-2026-realignment/</ref> [[फीनिक्स स्काय हार्बर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फीनिक्स-स्काय हार्बर]]<ref>{{Cite web |url=https://swamedia.com/releases/release-062b129b1867078ddae9d66a4d5715d9-southwest-airlines-extends-flight-schedule-through-may-2024 |title=Southwest Airlines Newsroom |access-date=September 16, 2023 |archive-date=September 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230918162934/https://swamedia.com/releases/release-062b129b1867078ddae9d66a4d5715d9-southwest-airlines-extends-flight-schedule-through-may-2024 |url-status=live }}</ref>{{better source needed|independent source needed|date=October 2024}} | <ref name="SouthwestRoutes">{{cite web|title=Check Flight Schedules|url=https://www.southwest.com/air/flight-schedules/index.html|access-date=10 April 2018|archive-date=February 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202053931/https://www.southwest.com/air/flight-schedules/index.html|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[सन कंट्री एरलाइन्स]] | '''मोसमी:''' [[मिनीयापोलिस-सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनीयापोलिस-सेंट पॉल]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231019-syns24us|title=Sun Country NS24 Domestic Network Expansion|publisher=AeroRoutes|date=October 19, 2023|accessdate=November 22, 2024}}</ref> | <ref>{{Cite web |url=https://thriftytraveler.com/news/airlines/sun-country-new-routes-2024/ |title=Sun Country Adds 10 Routes from Minneapolis in Latest Challenge to Delta |access-date=October 18, 2023 |archive-date=October 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231018133318/https://thriftytraveler.com/news/airlines/sun-country-new-routes-2024/ |url-status=live }}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]]}} | [[झ्युरिक विमानतळ|झ्युरिक]]<ref>{{cite web|title=Swiss Adds Flights to Washington Dulles, the Fastest Growing U.S. Gateway|url=https://airlineweekly.skift.com/2023/09/swiss-adds-flights-to-washington-dulles-the-fastest-growing-u-s-gateway/|website=Airline Weekly|access-date=12 September 2023|archive-date=September 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918162934/https://airlineweekly.skift.com/2023/09/swiss-adds-flights-to-washington-dulles-the-fastest-growing-u-s-gateway/|url-status=live}}</ref> | <ref>{{cite web |title=Timetable |url=https://www.swiss.com/CH/EN/book/flight-information/timetable.html |access-date=August 5, 2018 |archive-date=March 17, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180317232924/https://www.swiss.com/CH/EN/book/flight-information/timetable.html |url-status=live }}</ref> <!-- --> | [[टॅप एर पोर्तुगाल]] | [[लिस्बन विमानतळ|लिस्बन]] | <ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/amp/2147275002|title=All Destinations|publisher=TAP Portugal|access-date=November 29, 2018|archive-date=November 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130030346/https://www.usatoday.com/amp/2147275002|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[टर्किश एरलाइन्स]] | [[इस्तंबूल विमानतळ|इस्तंबूल]] | <ref>{{cite web|url=https://www.turkishairlines.com/en-us/flights/|title=Online Flight Schedule|publisher=Turkish Airlines|access-date=April 8, 2019|archive-date=April 10, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410174518/https://www.turkishairlines.com/en-us/flights/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[युनायटेड एरलाइन्स]] | [[कोटोका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|आक्रा]], [[आल्बुकर्की आंतरराष्ट्रीय सनपोर्ट|आल्बुकर्की]] (२२ मे, २०२५ पासून),<ref>{{cite web|last=Liu|first=Jim|title=United Resumes Washington – Albuquerque Service in 2Q25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250225-uans25iadabq|website=AeroRoutes|date=February 25, 2025}}</ref> [[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ शिफॉल|ॲम्स्टरडॅम]], [[क्वीन बिॲट्रिक्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अरुबा]], [[हार्ट्सफील्ड–जॅक्सन अटलांटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[ऑस्टिन-बर्गस्ट्रॉम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑस्टिन]], [[ग्रँटली ॲडम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बार्बाडोस]], [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बॉस्टन]], [[ब्रसेल्स विमानतळ|ब्रसेल्स]], [[कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कान्कुन]], [[केप टाउन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|केप टाउन]], [[चार्ल्सटन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चार्ल्सटन (दकॅ)]], [[शार्लट-डग्लस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शार्लट]], [[शिकागो ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो-ओ'हेर]], [[क्लीव्हलँड हॉपकिन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्लीव्हलँड]], [[ब्लेस डायेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डकार-डियास]] (२३ मे, २०२५ पासून),<ref name="UASum25">{{cite web|title=United Airlines Bets on Offbeat Destinations, Adds Mongolia and Greenland for 2025|url=https://skift.com/2024/10/10/united-bets-on-off-the-beaten-path-destinations/|website=Skift |access-date=October 10, 2024}}</ref> [[डॅलस-फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस-फोर्ट वर्थ]], [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]], [[डब्लिन विमानतळ|डब्लिन]], [[फोर्ट लॉडरडेल–हॉलिवूड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट लॉडरडेल]], [[नैऋत्य फ्लोरिडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट मायर्स]], [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]], [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा]], [[ला ऑरोरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्वातेमाला सिटी]], [[ब्रॅडली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हार्टफर्ड]], [[डॅनियल के. इनूये|होनोलुलु]], [[जॉर्ज बुश आंतरखंडीय विमानतळ|ह्यूस्टन–आंतरखंडीय]], [[जॅक्सनव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॅक्सनव्हिल]], [[मुर्ताला मुह्म्मद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लागोस]], [[हॅरी रीड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लास व्हेगस]], [[लिस्बन विमानतळ|लिस्बन]], {{LHR}}, [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]], [[मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेक्सिको सिटी]], [[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मायामी]], [[म्युन्शेन विमानतळ|म्युन्शेन]], [[नॅशव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॅशव्हिल]], [[न्यूअर्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यूअर्क]], [[लुई आर्मस्ट्राँग न्यू ऑर्लिअन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू ऑर्लिअन्स]], [[नॉरफोक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॉरफोक]], [[ओरलँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओरलँडो]], [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस–चार्ल्स दि गॉल]], [[फीनिक्स स्काय हार्बर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फीनिक्स-स्काय हार्बर]], [[पोर्टलँड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पोर्टलँड (ओ)]], [[प्रोव्हिदेन्सियालेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|प्रोव्हिदेन्सियालेस]], [[पुंता काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पुंता काना]], [[रॅले–ड्युरॅम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रॅले–ड्युरॅम]], [[साक्रामेंटो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साक्रामेंटो]], [[सिरिल ई. किंग विमानतळ|सेंट थॉमस]], [[सॉल्ट लेक सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॉल्ट लेक सिटी]],<ref>{{cite web|url=https://airlinegeeks.com/2024/10/14/united-to-resume-route-after-11-year-pause/|title=United to Resume Route After 11 Year-Hiatus|publisher=Airline Geeks|date=October 14, 2024|accessdate=October 15, 2024}}</ref> [[सान अँटोनियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान अँटोनियो]], [[सान डियेगो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान डियेगो]], [[सान फ्रांसिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान फ्रांसिस्को]], [[लुइस मुन्योझ मरिन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान हुआन]], [[साओ पाउलो-ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साओ पाउलो-ग्वारुल्होस]], [[सिॲटल–टॅकोमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिॲटल–टॅकोमा]], [[टॅम्पा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टॅम्पा]], [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]] (स्थगित), [[हानेदा विमानतळ|तोक्यो-हानेदा]], [[झ्युरिक विमानतळ|झ्युरिक]]<br />'''मोसमी:''' [[टेड स्टीवन्स अँकोरेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अँकोरेज]],<ref name="UnitedNewRoutes2024">{{cite web |url= https://ishrionaviation.com/news/united-new-canada-alaska-routes |title= United Airlines Adds New Alaska and Canada Routes |date= January 18, 2024 |accessdate= January 18, 2024 |archive-date= 2024-01-18 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240118215450/https://ishrionaviation.com/news/united-new-canada-alaska-routes |url-status= dead }}</ref> [[ॲथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ॲथेन्स]],<ref>{{cite web|url=https://www.traveldailynews.com/aviation/united-airlines-to-expand-seasonal-services-from-athens-to-the-u-s-for-2025/|title=United Airlines to expand seasonal services from Athens to the U.S. for 2025|publisher=Travel Daily News|date=October 10, 2024|accessdate=November 22, 2024}}</ref> [[जोसेप तारादेयास बार्सेलोना-एल प्रात विमानतळ|बार्सेलोना-एल प्रात]], [[बोझमन यलोस्टोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बोझमन]],<ref>{{cite web|url=https://businesstravelerusa.com/news/united-winter-record-breaking-schedule/|title=United Expands Winter Horizons with Record-Breaking Schedule|publisher=Business Traveler USA|date=October 25, 2024|accessdate=November 22, 2024}}</ref> [[कॅल्गारी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅल्गारी]], [[एडिनबरा विमानतळ|एडिनबरा]], [[ओवेन रॉबर्ट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्रँड केमन]], [[याम्पा व्हॅली विमानतळ|हेडन-स्टीमबोट स्प्रिंग्ज]],<ref>{{cite web|url=https://www.steamboatradio.com/2022/08/17/direct-flights-into-yvra-are-announced-for-the-upcoming-winter/|title=Direct flights into YVRA are announced for the upcoming winter|publisher=Steamboat Radio|date=August 17, 2022|accessdate=January 31, 2025}}</ref> [[की वेस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|की वेस्ट]], [[आदोल्फो सुआरेझ माद्रिद-बराहास विमानतळ|माद्रिद-बराहास]], [[सँग्स्टर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माँटेगो बे]], [[लिंडेन पिंडलिंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नासाऊ]], [[नीस कोत दाझु विमानतळ|नीस]] (२४ मे, २०२५ पासून),<ref name="UAIAD25">{{cite web|title=United Airlines (UAL) Adds Eight New International Destinations|url=https://www.streetinsider.com/Corporate+News/United+Airlines+%28UAL%29+Adds+Eight+New+International+Destinations/23823251.html|website=StreetInsider |access-date=October 10, 2024}}</ref> [[पाम स्प्रिंग्ज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पाम स्प्रिंग्ज]],<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240523-uadec24iadpsp|title=United Adds वॉशिंग्टन डलेस–पाम स्प्रिंग्ज From Dec 2024|website=Aeroroutes|date=May 23, 2024|access-date=May 23, 2024}}</ref> [[रोम फ्युमिचिनो विमानतळ|रोम फ्युमिचिनो]], [[प्रिन्सेस जुलियाना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेंट मार्टेन]], [[हुआन सांतामरिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान होजे (को)]], [[एल साल्वादोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान साल्वादोर]], [[व्हॅनकूवर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हॅनकूवर]],<ref name="UnitedNewRoutes2024"/> [[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ|व्हेनिस]] (२२ मे, २०२५ पासून)<ref name="UAIAD25" /> | {{nowrap|<ref name="UnitedRoutes">{{cite web|title=Timetable|url=https://www.united.com/web/en-US/apps/travel/timetable/default.aspx|publisher=United Airlines Holdings|location=Chicago|access-date=10 April 2018|archive-date=January 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170128165254/https://www.united.com/web/en-US/apps/travel/timetable/default.aspx|url-status=dead}}</ref>{{better source needed|independent source needed|date=October 2024}}}} <!-- --> | [[युनायटेड एक्सप्रेस]] | [[आल्बनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|आल्बनी]], [[बफेलो नायगारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बफेलो]], [[बर्लिंग्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बर्लिंग्टन (व्ह)]], [[चार्ल्स्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चार्ल्स्टन (दकॅ)]], [[शार्लट-डग्लस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शार्लट]], [[शार्लट्सव्हिल-आल्बरमार्ली विमानतळ|शार्लट्सव्हिल (व्ह)]], [[सिनसिनाटी-नॉर्थ केंटकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिनसिनाटी-नॉर्थ केंटकी]], [[क्लीव्हलँड हॉपकिन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्लीव्हलँड]], [[कोलंबिया मेट्रोपोलिटन विमानतळ|कोलंबिया (दकॅ)]], [[जॉन ग्लेन कोलंबस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोलंबस–ग्लेन]], [[डेटन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेटन (ओ)]], [[डीट्रॉइट मेट्रोपोलिटन वेन काउंटी विमानतळ|डीट्रॉइट]], [[पीडमाँट ट्रायाड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्रीन्सबोरो]],<ref name="UAGSPGSO">{{cite web |title=United Resumes Two Regional Routes|url=https://airlinegeeks.com/2024/05/12/united-resumes-two-regional-routes/ |website=Airlinegeeks |access-date=12 May 2024}}</ref> [[ग्रीनव्हिल-स्पार्टनबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्रीनव्हिल-स्पार्टनबर्ग]],<ref name="UAGSPGSO" /> [[हॅरिसबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हॅरिसबर्ग]],<ref name="UAMove">{{cite web |title=United Moves 4 Newark Domestic Routes to Washington From late-June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240219-uajun24ewriad |website=Aeroroutes |access-date=19 February 2024}}</ref> [[ब्रॅडली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हार्टफर्ड]], [[हंट्सव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हंट्सव्हिल]], [[इंडियानापोलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इंडियानापोलिस]], [[इथाका टॉम्पकिन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इथाका]],<ref name="UAITH">{{cite web |title=Flights between इथाका विमानतळ आणि वॉशिंग्टन डलेस will resume in 2025|url=https://www.14850.com/122039484-ithaca-united-dulles-2412/}}</ref> [[जॉन्सटाउन-कॅम्ब्रिया काउंटी विमानतळ|जॉन्सटाउन (पे)]], [[कॅन्सस सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅन्सस सिटी]], [[मॅकघी टायसन विमानतळ|नॉक्सव्हिल]], [[लुईव्हिल मुहम्मद अली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लुईव्हिल]], [[मँचेस्टर-बॉस्टन प्रादेशिक विमानतळ|मँचेस्टर (न्यूहॅ)]],<ref>{{cite web|url=https://www.wmur.com/article/united-airlines-service-changes-manchester-nh-airport/62987649|title=United Airlines ending service to Newark from Manchester-Boston Regional Airport; Will start service to Washington-Dulles|publisher=WMUR Manchester|date=November 22, 2024|accessdate=November 22, 2024}}</ref> [[मिनीयापोलिस-सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनीयापोलिस-सेंट पॉल]], [[मोबील प्रादेशिक विमानतळ|मोबील-प्रादेशिक]],<ref>{{cite web|url=https://www.al.com/news/mobile/2024/03/mobile-getting-nonstop-flights-to-washington-dc-courtesy-of-united.html?outputType=amp|title=Mobile getting nonstop flights to Washington DC, courtesy of United|publisher=al.com|date=March 1, 2024|accessdate=March 4, 2024}}</ref> [[माँत्रिआल-त्रुदू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माँत्रिआल-त्रुदू]], [[मॉर्गनटाउन म्युनिसिपल विमानतळ|मॉर्गनटाउन (वेव्ह)]],<ref name="SkyWestNews">{{cite web | title=SkyWest to begin flying out of Morgantown in December | website=द डॉमिनियन पोस्ट | url=https://www.dominionpost.com/2024/09/17/haws-citys-new-air-carrier-to-take-off-this-year/ | ref={{sfnref | The Dominion Post}} | access-date=2024-09-23}}</ref> [[नॅशव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॅशव्हिल]], [[न्यूअर्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यूअर्क]], [[लाग्वार्डिया विमानतळ|न्यू यॉर्क–लाग्वार्डिया]], [[नॉरफोक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॉरफोक]], [[ऑटावा-मॅकडॉनल्ड-कार्टिये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑटावा-मॅकडॉनल्ड-कार्टिये]], [[फिलाडेल्फिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फिलाडेल्फिया]],<ref name="UAMove"/> [[पिट्सबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पिट्सबर्ग]], [[पोर्टलँड आंतरराष्ट्रीय जेटपोर्ट|पोर्टलँड (मे)]], [[ऱ्होड आयलंड टी.एफ. ग्रीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|प्रॉव्हिडन्स]], [[रिचमंड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रिचमंड]], [[रोआनोक-ब्लॅक्सबर्ग प्रादेशिक विमानतळ|रोआनोक]], [[ग्रेटर रॉचेस्टर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रॉचेस्टल (न्यूयॉ)]], [[सेंट लुईस लॅम्बर्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेंट लुईस]], [[सव्हाना-हिल्टन हेड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सव्हाना]], [[साउथ बेंड प्रादेशिक विमानतळ|साउथ बेंड]],<ref>{{cite web |last1=Doughty |first1=Nate |title=United Airlines adding nonstop flights to 2 college towns from Dulles |url=https://www.bizjournals.com/washington/news/2024/10/04/united-airlines-iad-dulles-south-bend-morgantown.html |url-access=registration |website=[[American City Business Journals|Washington Business Journal]] |access-date=5 October 2024 |date=4 October 2024}}</ref> [[स्टेट कॉलेज प्रादेशिक विमानतळ|स्टेट कॉलेज]],<ref name="UAMove"/> [[सिरॅक्यूझ हॅन्कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिरॅक्यूझ]], [[टोराँटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोराँटो-पिअर्सन]], [[विल्कस बारे-स्क्रॅन्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|विल्कस बारे-स्क्रॅन्टन]]<ref name="UAMove"/> <br />'''मोसमी:''' [[जॅक्सनव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॅक्सनव्हिल]], [[मर्टल बीच आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मर्टल बीच]],{{cn|date=November 2024}} [[रॅले-ड्युरॅम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रॅले-ड्युरॅम]], [[चेरी कॅपिटल विमानतळ|ट्रॅव्हर्स सिटी]],{{cn|date=November 2024}} [[पाम बीच आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|वेस्ट पाम बीच]] | <ref name="UnitedRoutesb">{{cite web|title=Timetable|url=https://www.flydulles.com/flight-information/nonstop-destinations|access-date=7 March 2022|archive-date=March 8, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308125443/https://www.flydulles.com/flight-information/nonstop-destinations|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[व्हर्जिन अटलांटिक]] | {{LHR}} | <ref name="VirginAtlanticRoutes">{{cite web|title=Interactive flight map|url=http://vs.fltmaps.com/en/gb|access-date=10 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180424150818/http://vs.fltmaps.com/en/gb|archive-date=April 24, 2018|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[व्होलारिस एल साल्वादोर]] | [[एल साल्वादोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान साल्वादोर]] | <ref>{{cite web |last1=Casey |first1=David |title=Volaris El Salvador Granted Final Approval For US Routes |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297537/volaris-el-salvador-granted-final-approval-for-us-routes/ |website=Routesonline |access-date=9 February 2022 |archive-date=March 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308203831/https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297537/volaris-el-salvador-granted-final-approval-for-us-routes/ |url-status=live }}</ref> <!-- --> | [[वेस्टजेट]] | '''मोसमी:''' [[कॅल्गारी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅल्गारी]]<ref>{{cite web|url=https://www.insidenova.com/headlines/westjet-airlines-to-launch-first-ever-nonstop-flights-from-dulles-to-calgary/article_f205d596-abf1-11ed-a9d4-23aaaee5b85a.html|title=WestJet to launch first-ever nonstop flights from Dulles to Calgary|publisher=Inside Nova|date=February 13, 2023|accessdate=January 31, 2025}}</ref> | <ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230212-wsns23|title=WESTJET NS23 NORTH AMERICA NETWORK CHANGES – 12FEB23|publisher=AeroRoutes|date=February 12, 2023|accessdate=February 12, 2023|archive-date=March 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326031255/https://www.aeroroutes.com/eng/230212-wsns23|url-status=live}}</ref> }} {{smalldiv| नोंदी: * इथियोपियन एरलाइन्सची अदिस अबाबा पासून डलेसला येणारी काही विमाने इंधनासाठी रोम-फ्युमिचिनो येथे थांबतात. ही विमाने परतीचा प्रवास विनाथांबा करतात.<ref>{{cite web |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230918-etnw23na |title=Ethiopian Airlines NW23 North America Tech Stop Changes |website=Aeroroutes |date=September 18, 2023 }}</ref> }} === मालवाहतूक === {{Airport destination list <!-- --> | {{nowrap|[[फेडेक्स एक्सप्रेस]]}} | [[पीडमाँट ट्रायाड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्रीन्सबोरो]], [[इंडियानापोलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इंडियानापोलिस]], [[मेम्फिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेम्फिस]], [[न्यूअर्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यूअर्क]], [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू यॉर्क-जेएफके]], [[फिलाडेल्फिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फिलाडेल्फिया]]<br/>'''मोसमी:''' [[हॅरिसबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हॅरिसबर्ग]] <!-- --> | [[यूपीएस एरलाइन्स]] | [[लुईव्हिल मुहम्मद अली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लुईव्हिल]], [[रिचमंड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रिचमंड]] }} ==सांख्यिकी== ===सर्वाधिक वर्दळीचे मार्ग=== {|class="wikitable" |+आंतरराष्ट्रीय (२०१३)<ref name="internationalreport">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=U.S. International Air Passenger and Freight Statistics Report|वर्ष=२०१३|दुवा=http://ostpxweb.dot.gov/aviation/usstatreport.htm|accessdate=April 1, 2014|archive-date=2004-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20040426155200/http://ostpxweb.dot.gov/aviation/usstatreport.htm|url-status=dead}}</ref> |- ! क्र ! गंतव्यस्थान ! प्रवासी ! विमानकंपन्या |- | १ | [[लंडन-हीथ्रो विमानतळ|लंडन-हीथ्रो]], [[युनायटेड किंग्डम]] | ९,०२,८७८ | [[ब्रिटिश एरवेझ]], [[युनायटेड एरलाइन्स]], [[व्हर्जिन अटलांटिक]] |- | २ | [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]], [[जर्मनी]] | ५,९५,५४६ | [[लुफ्तांसा]], युनायटेड एरलाइन्स |- | ३ | [[पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल]], [[फ्रांस]] | ४,४६,३३२ | [[एर फ्रांस]], युनायटेड एरलाइन्स |- | ४ | [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई-आंतरराष्ट्रीय]], [[संयुक्त अरब अमिराती]] | ३,४७,२४७ | [[एमिरेट्स]], युनायटेड एरलाइन्स |- | ५ | [[नरिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तोक्यो-नरिता]], [[जपान]] | २,७९,९१५ | [[ऑल निप्पॉन एरवेझ]], युनायटेड एरलाइन्स |- | ६ | [[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफॉल|ॲम्स्टरडॅम]], [[नेदरलँड्स]] | २,६७,६८१ | [[केएलएम]], युनायटेड एरलाइन्स |- | ७ | [[कुस्कात्लान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान साल्वादोर]], [[एल साल्वादोर]] | २,६७,०६१ | [[आव्हियांका]], युनायटेड एरलाइन्स |- | ८ | [[म्युन्शेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|म्युन्शेन]], [[जर्मनी]] | २,४१,५४१ | लुफ्तांसा, युनायटेड एरलाइन्स |- | ९ | [[ब्रसेल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ब्रसेल्स]], [[बेल्जियम]] | १,९५,४७६ | [[ब्रसेल्स एरलाइन्स]], युनायटेड एरलाइन्स |- | १० | [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दोहा]], [[कतार]] | १,८७,८७४ | [[कतार एरवेझ]] |} {| class="wikitable" |+ अंतर्देशीय (जुलै२०१४-जून २०१५)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.transtats.bts.gov/airports.asp?pn=1&Airport=IAD&carrier=FACTS|title=Washington, DC: Dulles International (IAD)- Scheduled Services except Freight/Mail|प्रकाशक=Transtats.bts.gov|date=June 3, 2011|accessdate=August 18, 2014}}</ref> |- ! क्र ! गंतव्यस्थान ! प्रवासी ! विमानकंपन्या |- | १ | [[लॉस एंजेल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]], [[कॅलिफोर्निया]] | ५,५७,००० | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[युनायटेड एरलाइन्स]], [[व्हर्जिन अमेरिका]] |- | २ | [[सान फ्रांसिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान फ्रांसिस्को]], कॅलिफोर्निया | ५,५१,००० | युनायटेड एरलाइन्स, व्हर्जिन अमेरिका |- | ३ | [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]], [[कॉलोराडो]] | ४,४१,००० | [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]], युनायटेड एरलाइन्स |- | ४ | [[हार्ट्‌सफील्ड-जॅक्सन अटलांटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[जॉर्जिया]] | ३,५८,००० | [[डेल्टा एर लाइन्स]], युनायटेड एरलाइन्स |- | ५ | [[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो-ओ'हेर]], [[इलिनॉय]] | २,७७,००० | युनायटेड एरलाइन्स, [[फ्रंटियर एरलाइन्स]] |- | ६ | [[ओरलँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओरलँडो]], [[फ्लोरिडा]] | २,५७,००० | [[जेटब्लू एरवेझ]], युनायटेड एरलाइन्स |- | ७ | [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बॉस्टन]], [[मॅसेच्युसेट्स]] | २,४७,००० | जेटब्लू एरवेझ, युनायटेड एरलाइन्स |- | ८ | [[शार्लट-डग्लस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शार्लट]], [[उत्तर कॅरोलिना]] | २,३६,००० | युनायटेड एरलाइन्स, [[यूएस एरवेझ]] |- | ९ | [[डॅलस/फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस/फोर्ट वर्थ]], [[टेक्सास]] | २,२३,००० | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], युनायटेड एरलाइन्स |- | १० | [[जॉर्ज बुश आंतरखंडीय विमानतळ|ह्युस्टन-आंतरखंडीय]], टेक्सास | १,९५,००० | युनायटेड एरलाइन्स |} ===विमानकंपन्या=== {|class="wikitable" |+सर्वाधिक प्रवासी वाहणाऱ्या विमानकंपन्या (ऑक्टोबर २०१४)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.metwashairports.com/file/ATS_Oct_2014.pdf |title=संग्रहित प्रत |access-date=2022-10-09 |archive-date=2014-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219042312/http://www.metwashairports.com/file/ATS_Oct_2014.pdf |url-status=dead }}</ref> |- ! क्र ! विमानकंपनी ! प्रवासी |- | १ | [[युनायटेड एरलाइन्स]] | १,८३,४८२ |- | २ | [[अमेरिकन एरलाइन्स]] <small>*</small> | ८७,५७८ |- | ३ | [[फ्रंटियर एरलाइन्स]] | ८४,२०५ |- | ४ | [[डेल्टा एर लाइन्स]] | ७८,६६२ |- | ५ | [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]] | ४१,२९८ |- | ६ | [[ब्रिटिश एरवेझ]] | ३६,९१६ |- | ७ | [[लुफ्तांसा]] | ३६,४५८ |- | ८ | [[व्हर्जिन अमेरिका]] | ३०,४१८ |- | ९ | [[एर फ्रांस]] | ३०,०९५ |- | १० | [[जेटब्लू एरवेझ]] | २६,३६३ |- |} <small>*</small> [[यूएस एरवेझ]]चे प्रवासी धरून ===एकूण प्रवासीसंख्या=== {| class="wikitable" style="text-align: right; width:400px;" align="center" |+ वर्षानुसार वाहतूक |- ! style="width:75px"| !! style="width:100px"| प्रवासी !! style="width:75px"| मागील वर्षातील बदल !! style="width:125px"| विमान उड्डाणे !! style="width:100px"| मालवाहतूक |- !१९९९ |१९,७९७,३२९ || || ४६५,१९५ || ७९१,९६१,२०० |- !२००० |२०,१०४,६९३ || {{increase}}१.५५% || ४५६,४३६ || ८४६,३९३,६०० |- !२००१ |१८,००२,३१९ || {{decrease}}१०.४६% || ३९६,८८६ || ७२९,६६५,७०० |- !२००२ |१७,२३५,१६३ || {{decrease}}४.२६% || ३७२,६३६ || ७१६,३४२,४०० |- !२००३ |१६,९५०,३८१ || {{decrease}}१.६५% || ३३५,३९७ || ६२९,२०१,४०० |- !२००४ |२२,८६८,८५२ || {{increase}}३४.९२% || ४६९,६३४ || ६८५,०४१,९०० |- !२००५ |२७,०५२,११८ || {{increase}}१८.२९% || ५०९,६५२ || ६६८,१४१,९०० |- !२००६ |२३,०२०,३६२ || {{decrease}}१४.९०% || ३७९,५७१ || ७७३,५७०,१०० |- !२००७ |२४,७३७,५२८ || {{increase}}७.४६% || ३८२,९४३ || ७९०,७५४,५०० |- !२००८ |२३,८७६,७८० || {{decrease}}३.४८% || ३६०,२९२ || ७३६,१२७,५०० |- !२००९ |२३,२१३,३४१ || {{decrease}}२.७८% || ३४०,३६७ || ६४५,५५६,००० |- !२०१० |२३,७४१,६०३ || {{increase}}२.२८% || ३३६,५३१ || ७३२,६६६,९०० |- !२०११ |२,३२,११,८५६ || {{decrease}}२.२२% || ३,२७,४९३ || ३,३३,६८३ |- !२०१२ |२,२५,६१,५२१ || {{decrease}}२.८०% || ३,१२,०७० || ३,०२,७६६ |- !२०१३ |२,१९,४७,०६५ || {{decrease}}२.७०% || ३,०७,८०१ || २,५३,३६१ |- !२०१४ |२,१५,७२,२३३ || {{decrease}}१.७०% || २,८९,३०६ || २,६७,७५३ |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{Commons category|Washington Dulles International Airport|{{लेखनाव}}}} * {{Official website|http://www.mwaa.com/dulles/dulles.htm}} [[वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] [[वर्ग:वॉशिंग्टन, डी.सी.मधील इमारती व वास्तू]] [[वर्ग:व्हर्जिनिया]] ft4o81g9w6plz2adf6qlzqo5yg9i9pn 0 146718 2677758 2638981 2026-04-06T06:08:39Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677758 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय = | नाव = ॲड. प्रकाश आंबेडकर | सन्मानवाचक प्रत्यय = | चित्र = Prakash Yashwant Ambedkar.jpg | चित्र आकारमान = 220px | लघुचित्र = | चित्र शीर्षक = ॲड. प्रकाश आंबेडकर | क्रम = | पद = [[लोकसभा]] सदस्य | कार्यकाळ_आरंभ = १० ऑक्टोबर इ.स. १९९९ | कार्यकाळ_समाप्ती = ६ फेब्रुवारी इ.स. २००४ | उपराष्ट्रपती = | उपपंतप्रधान = | डेप्युटी = | लेफ्टनंट = | सम्राट = | राष्ट्रपती = [[के.आर. नारायणन]]<br />[[ए.पी.जे. अब्दुल कलाम]] | पंतप्रधान = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | राज्यपाल = | गव्हर्नर-जनरल = | मागील = | पुढील = [[संजय धोत्रे]] | मतदारसंघ = [[अकोला (लोकसभा मतदारसंघ)|अकोला]] | बहुमत = | क्रम2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पद2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | कार्यकाळ_आरंभ2 = १० मार्च इ.स. १९९८ <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | कार्यकाळ_समाप्ती2 = २६ एप्रिल इ.स. १९९९ <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | उपराष्ट्रपती2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | उपपंतप्रधान2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | डेप्युटी2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | लेफ्टनंट2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | सम्राट2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | राष्ट्रपती2 = [[के.आर. नारायणन]] <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पंतप्रधान2 = [[इंद्रकुमार गुजराल]] <br />[[अटल बिहारी वाजपेयी]]<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | राज्यपाल2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | मागील2 = [[पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर|पांडुरंग फुंडकर]] <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पुढील2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | मतदारसंघ2 = [[अकोला (लोकसभा मतदारसंघ)|अकोला]] <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | बहुमत2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | क्रम3 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पद3 = [[राज्यसभा]] सदस्य<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | कार्यकाळ_आरंभ3 = १८ सप्टेंबर इ.स. १९९० <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | कार्यकाळ_समाप्ती3 = १७ सप्टेंबर इ.स. १९९६ <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | उपराष्ट्रपती3 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | उपपंतप्रधान3 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | डेप्युटी3 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | लेफ्टनंट3 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | सम्राट3 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | राष्ट्रपती3 = [[रामस्वामी वेंकटरमण]]<br />[[शंकरदयाळ शर्मा]]<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पंतप्रधान3 = [[चंद्रशेखर]]<br /> [[पी.व्ही. नरसिंहराव]]<br />[[अटल बिहारी वाजपेयी]]<br />[[एच.डी. देवेगौडा]] <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | राज्यपाल3 = [[सी. सुब्रमण्यम]] <br /> [[पी.सी. अलेक्झांडर]]<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | मागील3 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पुढील3 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | मतदारसंघ3 = [[महाराष्ट्र]] <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | बहुमत3 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1954|05|10}} | जन्मस्थान = [[बॉम्बे]], [[बॉम्बे राज्य]]<br />(सध्या [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]]) | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]] | पक्ष = {{•}} [[भारतीय रिपब्लिकन पक्ष]] (१९९४ पूर्वी; १९९८-९९)<br/>{{•}} [[भारिप बहुजन महासंघ]] (१९९४-२०१९)<br/>{{•}} [[वंचित बहुजन आघाडी]] (२०१९ पासून पुढे) | शिक्षण = बी.ए, एल्‌एल.बी. | इतरपक्ष = | आई = [[मीराबाई आंबेडकर]] | वडील = [[यशवंत आंबेडकर]] | पती = | पत्नी = अंजली आंबेडकर | नाते = {{•}}[[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] ''(आजोबा)'' <br /> {{•}}[[आनंदराज आंबेडकर]] ''(भाऊ)''<br /> {{•}}[[आनंद तेलतुंबडे]] ''(मेहुणा)'' <br /> इतर: '''[[आंबेडकर कुटुंब]]''' | अपत्ये = [[सुजात आंबेडकर]] | निवास = [[राजगृह]], [[मुंबई]]<br/> [[पुणे]] | शाळा_महाविद्यालय = | व्यवसाय = राजकारणी, वकील, सामाजिक कार्यकर्ता |टोपणनाव = बाळासाहेब, बहुजननायक | धंदा = | धर्म = [[बौद्ध]] | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''प्रकाश यशवंत''' उर्फ '''ॲड.बाळासाहेब आंबेडकर''' ([[मे १०|१० मे]], [[इ.स. १९५४|१९५४]]) हे भारतीय राजकारणी, सामाजिक कार्यकर्ते व [[वकील]] आहेत. ते [[वंचित बहुजन आघाडी]] या राजकीय पक्षाचे संस्थापक आहेत. प्रकाश आंबेडकर हे [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] यांचे नातू असल्याचा वारसा त्यांच्याकडे आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.deccanherald.com/content/294675/ambedkars-grandson-stresses-leadership-qualities.html|title=Ambedkar's grandson stresses on leadership qualities|दिनांक=2012-11-27|संकेतस्थळ=Deccan Herald|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-28}}</ref> आंबेडकर हे दोनदा लोकसभा व एकदा राज्यसभा असे एकूण ३ वेळा [[संसद सदस्य]] (खासदार) राहिलेले आहेत.<ref>https://parliamentofindia.nic.in/ls/lok13/biodata/13MH19.htm</ref> ==सुरुवातीचे जीवन व शिक्षण== प्रकाश आंबेडकर यांचा जन्म १० मे १९५४ रोजी बॉम्बे स्टेट (सध्याचे [[मुंबई]]) मध्ये झाला. त्यांचे प्रकाश हे नाव त्यांचे आजोबा [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] यांनी ठेवलेले आहे. इ.स. १९७२ मध्ये ते [[मुंबई]]तील सेंट स्टॅनीसलायस हायस्कूल मधून दहावीची परीक्षा उत्तीर्ण झाले. त्यानंतर इ.स. १९७८ मध्ये त्यांनी [[सिद्धार्थ महाविद्यालय, मुंबई|सिद्धार्थ कला महाविद्यालय]]ामधून [[बी.ए.]] पदवीचे शिक्षण पूर्ण केले. पुढे इ.स. १९८१ मध्ये त्यांनी [[सिद्धार्थ विधी महाविद्यालय, मुंबई|सिद्धार्थ विधी महाविद्यालया]]ामधून त्यांनी [[कायदा]] पदवी मिळवली.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://todayexpress.in/%e0%a4%ae%e0%a4%be-%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%b3%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a5%87%e0%a4%ac-%e0%a4%86%e0%a4%82%e0%a4%ac%e0%a5%87%e0%a4%a1%e0%a4%95%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%b5/|title=मा. बाळासाहेब आंबेडकरांवर एकही गुन्हा नाही ,प्रतिज्ञापत्रात शिक्षण आणि संपत्तीची दिली माहिती ,किती संपत्ती आहे बाळासाहेबांच्या नावावर ?|first=Today|last=Express|date=26 मार्च, 2019|access-date=2019-03-27|archive-date=2019-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329124607/http://todayexpress.in/%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%AC-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B5/|url-status=dead}}</ref> ==कारकीर्द== === भारिप बहुजन महासंघ === {{मुख्य|भारिप बहुजन महासंघ}} इ.स. १९९४ पूर्वी प्रकाश आंबेडकर हे [[भारतीय रिपब्लिकन पक्ष]]ात कार्यरत होते. त्यांनी ४ जुलै १९९४ रोजी [[भारिप बहुजन महासंघ]] या राजकीय पक्षाची स्थापना केली.<ref>The Bharipa Bahujan Mahasangh founded on 4 July 1994 — The constitution of the BBM, page no. 1; Available to the Election Commission of India.</ref> हा पक्ष बाबासाहेब आंबेडकरांचा वारसा लाभलेल्या [[भारतीय रिपब्लिकन पक्ष]]ाचा एक गट होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://abpmajha.abplive.in/election/bharip-bahujan-mahasangh-merge-in-vanchit-bahujan-alliance-says-prakash-ambedkar-643168|title=भारिप बहुजन महासंघ वंचित आघाडीत विलीन करणार, प्रकाश आंबेडकरांची घोषणा|last=अकोला|पहिले नाव=उमेश अलोणे, एबीपी माझा|दिनांक=2019-03-14|संकेतस्थळ=ABP Majha|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-22}}{{मृत दुवा|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> १९९३-९४ च्या काळात [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] आणि [[शिवसेना]]-[[भारतीय जनता पक्ष]] या राजकीय पक्षांना मात देण्यासाठी प्रकाश आंबेडकरांनी [[भारतीय रिपब्लिकन पक्ष]]ाची वेगळ्या पद्धतीने बांधणी करून 'अकोला पॅटर्न' राबविला आणि जिल्हा परिषदसारख्या स्थानिक स्वराज राजकारणात प्रभाव निर्माण केला. त्यानंतर १९९५ च्या आसपास याचा विस्तार करत काही दलितेतर पक्ष आणि संघटनांना सामील करून घेऊन '[[भारिप बहुजन महासंघ|भारिप-बहुजन महासंघाची]]' मोट बांधली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.lokmat.com/editorial/lok-sabha-election-2019-vanchit-bahujan-aaghadi-new-political-power-maharashtra/|title=Lok Sabha Election 2019 : वंचित बहुजन आघाडी : नवी राजकीय शक्ती|last=Sat|पहिले नाव=सुधीर महाजन on|last2=March 30|दिनांक=2019-03-30|संकेतस्थळ=Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-22|last3=2019 9:22pm}}</ref> ==== या पक्षाचे महाराष्ट्राच्या विधानसभांवरील निवडूण आलेले उमेदवार<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indiavotes.com/party/ac_info/380/241/30|title=IndiaVotes AC: Party peformance over elections - Bharipa Bahujan Mahasangh|संकेतस्थळ=IndiaVotes|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-22}}</ref>==== * इ.स. २०१४ मध्ये, १३व्या विधानसभेवर एक सदस्य निवडूण गेला होता — [[बळीराम सिरस्कार]] (बाळापूर).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indiavotes.com/ac/detailwrank?stateac=30&emid=241&party=380|title=IndiaVotes AC: Winner Candidates of BBM for 2014|संकेतस्थळ=IndiaVotes|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-22}}</ref> * इ.स. २००९ मध्ये, १२व्या विधानसभेवर एक सदस्य निवडूण गेला होता — हरिदास पंढरी भदे (अकोला पूर्व).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indiavotes.com/ac/detailwrank?stateac=30&emid=206&party=380|title=IndiaVotes AC: Winner Candidates of BBM for 2009|संकेतस्थळ=IndiaVotes|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-22|archive-date=2020-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926215654/https://www.indiavotes.com/ac/detailwrank?stateac=30&emid=206&party=380|url-status=dead}}</ref> * इ.स. २००४ मध्ये, ११व्या विधानसभेवर एक सदस्य निवडूण गेला होता — भडे हरिदास पंढरी (बोरगाव मंजू).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indiavotes.com/ac/detailwrank?stateac=30&emid=177&party=380|title=IndiaVotes AC: Winner Candidates of BBM for 2004|संकेतस्थळ=IndiaVotes|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-22}}</ref> * इ.स. १९९९ मध्ये, १०व्या विधानसभेवर तीन सदस्य निवडूण गेले होते — रामदास मणिराम बोडखे (अकोट), दशरथ मोतीराम भांडे (बोरगाव मंजू) आणि, वसंत धोडा सूर्यवंशी (साक्री).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indiavotes.com/ac/detailwrank?stateac=30&emid=144&party=380|title=IndiaVotes AC: Winner Candidates of BBM for 1999|संकेतस्थळ=IndiaVotes|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-22}}</ref> ===संसद सदस्य=== प्रकाश आंबेडकर हे इ.स. १९९० ते १९९६ दरम्यान [[राज्यसभा|राज्य सभेचे]] सदस्य (खासदार) होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://rajyasabha.nic.in/rsnew/pre_member/1952_2003/a.pdf |title=Microsoft Word - biograp_sketc_1a.htm |format=PDF |date= |accessdate=2011-03-02}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Alphabetical List Of Former Members Of Rajya Sabha Since 1952|url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx|publisher=Rajya Sabha Secretariat, New Delhi|accessdate=March 2019}}</ref> ते [[अकोला (लोकसभा मतदारसंघ)|अकोला लोकसभा मतदारसंघातून]] [[इ.स. १९९८]] (ते १९९९ पर्यंत) मध्ये [[भारतीय रिपब्लिकन पक्ष]]ाचे उमेदवार १२व्या लोकसभा निवडणुकीमध्ये निवडूण आले, त्यानंतर याच मतदारसंघातून ते दुसऱ्यांदा [[इ.स. १९९९]] (ते २००४ पर्यंत) मध्ये [[भारिप बहुजन महासंघ]] पक्षाचे उमेदवार म्हणून १३व्या लोकसभा निवडणुकीमध्ये निवडूण आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://parliamentofindia.nic.in/ls/lok13/biodata/13MH19.htm |title=Biographical Sketch of Member of 13th Lok Sabha |publisher=Parliamentofindia.nic.in |date= |accessdate=2011-03-02}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indiavotes.com/pc/winningcandidates/30/13/380|title=IndiaVotes PC: Winner Candidates of BBM for 1999|संकेतस्थळ=IndiaVotes|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-22|archive-date=2019-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421183837/http://www.indiavotes.com/pc/winningcandidates/30/13/380|url-status=dead}}</ref> * आंबेडकर हे १२व्या व १३व्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये सलग दोन वेळा संसद सदस्य (खासदार) म्हणून निवडून आले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.maharashtrapoliticalparties.in/prakash-ambedkar.html|title=Welcome to Maharashtra Political Parties.in|संकेतस्थळ=www.maharashtrapoliticalparties.in|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-28|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327095056/http://www.maharashtrapoliticalparties.in/prakash-ambedkar.html|url-status=dead}}</ref><ref>https://www.parliamentofindia.nic.in/ls/lok13/biodata/13MH19.htm</ref> ==="महाराष्ट्र बंद"चे आवाहन=== १ जानेवारी २०१८ रोजी, पुणे जिल्ह्यातील [[कोरेगाव भिमा]] येथे झालेल्या हिंसाचारास येथील "जय स्तंभा"ला मानवंदना देण्यासाठी गेलेल्या बौद्ध, अनुसूचित जाती व ओबीसी लोकांवर हिंदुत्ववादी लोकांकडून हल्ला करण्यात आला होता. आंबेडकरांनी या हिंदुत्ववादी लोकांची माथी भडकल्याचा आरोप [[संभाजी भिडे]] व मिलींद एकबोटे या दोघांवर ठेवला आणि दोघांची पोलीस चौकषी व कडक कारवाईची मागणी केली. [[महाराष्ट्र शासन]] व पोलीस यंत्रणा दोषींवर काहीही कारवाई करत नाही म्हणून त्यांनी ३ जानेवारी २०१८ रोजी महाराष्ट्रीय जनतेस "महाराष्ट्र बंद"चे आवाहन केले. या बंदास लोकांचा मोठा प्रतिसाद मिळाला आणि तो यशस्वी ठरला, [[मुंबई]]सह संपूर्ण महाराष्ट्रात बंद पाळण्यात आला होता. त्यानंतर नव्याने प्रकाश आंबेडकर हे आंबेडकरवादी व बहुजन समाजाच्या केंद्रस्थानी आले. विशेषतः तरुण वर्ग त्यांचा समर्थक बनला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://zeenews.india.com/hindi/india/maharashtra/who-is-prakash-ambedkar/362402|title=जानें महाराष्ट्र बंद का आह्वान करने वाले प्रकाश अंबेडकर कौन हैं?|दिनांक=2018-01-03|संकेतस्थळ=Zee News Hindi|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-28}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.navodayatimes.in/news/khabre/rally-against-maharashtra-government-by-prakash-ambedkar/69335/|title=दोषियों पर अगर नहीं होगी कार्रवाई, तो हिंदुओं में भी पैदा होंगे हाफिज सईद : प्रकाश अंबेडकर|दिनांक=2018-01-06|संकेतस्थळ=www.navodayatimes.in|भाषा=hindi|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-28}}</ref> ===वंचित बहुजन आघाडी=== {{मुख्य|वंचित बहुजन आघाडी}} आंबेडकर यांनी [[इ.स. २०१८|२०१८]] मध्ये [[वंचित बहुजन आघाडी]] या राजकीय पक्षाची स्थापन केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.lokmat.com/maharashtra/depatriate-bahujan-leaders-turn-maharashtra-change/|title=वंचित बहुजन आघाडीने महाराष्ट्रात बदलाचे वारे!|last=author/lokmat-news-network|दिनांक=2018-09-29|संकेतस्थळ=Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-12}}</ref> जवळजवळ १०० लहान राजकीय पक्ष व सामाजिक संघटना बहुजन वंचित आघाडी सोबत आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.jagran.com/elections/lok-sabha-prakash-ambedkar-front-to-contest-all-48-lok-sabha-seats-in-maharashtra-19037696.html|title=Prakash Ambedkar Front To Contest All 48 Lok Sabha Seats in Maharashtra|संकेतस्थळ=www.jagran.com|भाषा=hi|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-15}}</ref> ह्या पक्षाने, एआयएमआयएम या मित्रपक्षासह सन २०१९ मधील, [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|१७व्या लोकसभा निवडणूकीमध्ये]] महाराष्ट्रातील संपूर्ण ४८ जागा लढवल्या होत्या. एआयएमआयएमचा एकमेव उमेदवार निवडूण आला मात्र वंबआचे सर्व उमेदवार पराभूत झाले. बऱ्यांच उमेदवारांवर १ लाखांवर मते घेतली होती.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.bbc.com/marathi/india-47583698|title=प्रकाश आंबेडकरांच्या बहुजन वंचित आघाडीचे 37 उमेदवार जाहीर|date=2019-03-15|access-date=2019-03-15|language=en-GB}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://hindi.news18.com/news/maharashtra/mumbai-bjp-shivsena-will-get-advantage-in-loksabha-election-2019-after-prakash-ambedkar-break-alliance-hope-with-congress-dlpg-1753129.html|title=प्रकाश आंबेडकर के अकेले चुनाव लड़ने से बीजेपी-शिवसेना को होगा फायदा– News18 हिंदी|दिनांक=2019-03-12|संकेतस्थळ=News18 India|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-12|archive-date=2019-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410223122/https://hindi.news18.com/news/maharashtra/mumbai-bjp-shivsena-will-get-advantage-in-loksabha-election-2019-after-prakash-ambedkar-break-alliance-hope-with-congress-dlpg-1753129.html|url-status=dead}}</ref> प्रकाश आंबेडकर हे [[अकोला (लोकसभा मतदारसंघ)|अकोल्यासह]] [[सोलापूर (लोकसभा मतदारसंघ)|सोलापूर]] मतदारसंघातून उभे होते, परंतु त्यांचा दोन्ही जागेवर पराभव झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.lokmat.com/solapur/campaign-against-deprived-bahujan-alliance-kaka-putin-riots/|title=वंचित बहुजन आघाडीच्या प्रचारात काका-पुतणे दंग|last=author/lokmat-news-network|दिनांक=2019-04-09|संकेतस्थळ=Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-22}}</ref> १४ मार्च २०१९ रोजी, प्रकाश आंबेडकरांनी भारिप बहुजन महासंघ पक्षाला वंचित बहुजन आघाडी या पक्षात विलीन करण्याचे जाहीर केले. आंबेडकर म्हणाले की, "भारिप बहुजन महासंघाच्या माध्यमातून सामाजिक अभियांत्रिकीचा 'अकोला पॅटर्न'ला यश मिळाले असले तरी ''भारिप'' या शब्दामुळे पक्षाच्या विस्ताराला मर्यादा आल्यात." त्यामुळे वंचित बहुजन आघाडी ही व्यापक अर्थाने स्वीकारार्ह झाली असल्याने २०१९ च्या १७व्या लोकसभा निवडणुकीनंतर वंचित बहुजन आघाडीमध्ये भारिप बहुजन महासंघ विलीन करणार असल्याचे त्यांनी सांगीतले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/desh-videsh-news/after-lok-sabha-election-2019-bharip-bahujan-mahasangh-merge-in-vanchit-bahujan-aghadi-says-prakash-ambedkar-1857578/|title=भारिप बहुजन महासंघ निवडणुकीनंतर वंचित आघाडीत विलीन होणार: प्रकाश आंबेडकर|दिनांक=2019-03-14|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-03}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://abpmajha.abplive.in/election/bharip-bahujan-mahasangh-merge-in-vanchit-bahujan-alliance-says-prakash-ambedkar-643168|title=भारिप बहुजन महासंघ वंचित आघाडीत विलीन करणार, प्रकाश आंबेडकरांची घोषणा|last=अकोला|पहिले नाव=उमेश अलोणे, एबीपी माझा|दिनांक=2019-03-14|संकेतस्थळ=ABP Majha|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-03}}{{मृत दुवा|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.lokmat.com/akola/bharip-bahujan-mahasangh-will-merge-vanchit-bahujan-alliance-big-decision-prakash-ambedkar/|title=भारिप बहुजन महासंघ वंचित बहुजन आघाडीत विलीन करणार, प्रकाश आंबेडकरांचा मोठा निर्णय|last=author/online-lokmat|दिनांक=2019-03-14|संकेतस्थळ=Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-03}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/a-big-decision-of-prakash-ambedkar-bharip-bahujan-mahasangh-will-merge-with-vanchit-bahujan-alliance-6034113.html|title=प्रकाश आंबेडकरांचा Big Decision..भारिप बहुजन महासंघ वंचित बहुजन आघाडीत विलीन करणार|दिनांक=2019-03-14|संकेतस्थळ=divyamarathi|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-03}}</ref> ==वैयक्तिक जीवन== ===कुटुंब=== प्रकाश आंबेडकर हे [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] व [[रमाबाई आंबेडकर]] यांचे थोरले नातू आहेत. त्यांचे वडिलांचे नाव [[यशवंत आंबेडकर]] (भैयासाहेब) व आईचे नाव [[मीराबाई आंबेडकर]] आहे. [[आंबेडकर कुटुंब]] हे [[बौद्ध|बौद्ध धर्मीय]] आहे. त्यांना धाकटे दोन भाऊ व एक बहीण आहे – भीमराव आंबेडकर, [[आनंदराज आंबेडकर]] व रमाबाई आंबेडकर. रमाबाई ह्या [[आनंद तेलतुंबडे]] यांच्या पत्नी आहेत. प्रकाश आंबेडकर यांचा विवाह २७ नोव्हेंबर १९९३ रोजी [[चित्पावन ब्राह्मण]] कुटुंबात जन्मलेल्या अंजली मायदेव यांच्याशी झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.jodilogik.com/wordpress/index.php/7-facts-intercaste-marriage/|title=Intercaste Marriage - 7 Surprising Facts You Probably Never Knew!|last=Krishnaswamy|पहिले नाव=Srinivas|दिनांक=2015-10-23|संकेतस्थळ=The Jodi Logik Blog|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-22|archive-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330193209/https://www.jodilogik.com/wordpress/index.php/7-facts-intercaste-marriage/|url-status=dead}}</ref> अंजली आंबेडकर ह्या निवृत्त प्राध्यापिका आहेत. प्रकाश व अंजली या दाम्पत्यांना [[सुजात आंबेडकर|सुजात]] नावाचा एकुलता एक मुलगा आहे. आंबेडकरांना सामाजिक व राजकीय कार्यांमध्ये त्यांची पत्नी व मुलगा मदत करीत असतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/home-minister-prof-4574062-NOR.html|title=होम मिनिस्टर प्रा. अंजली मायदेव : महिला आघाडीची जबाबदारी|दिनांक=2014-04-08|संकेतस्थळ=divyamarathi|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-28}}</ref> ===संपत्ती=== मार्च २०१९ मध्ये, [[लोकसभा]] उमेदवारी अर्ज दाखल करताना प्रकाश आंबेडकरांनी सादर केलेल्या प्रतिज्ञापत्रानुसार, त्यांच्या नावे ४१.८१ लाख रूपयांची संपत्ती आहे. त्यांची पत्नी अंजली आंबेडकर यांच्या नावे ७३.८६ लाख रुपये तर मुलगा सुजात यांच्या नावे ९.५५ लाख रुपये इतकी संपत्ती आहे. प्रकाश आंबेडकर यांच्या नावे एकही वाहन नाही.<ref name=":1" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.lokmat.com/solapur/name-prakash-ambedkar-wealth-worth-41-lakh-81-thousand-rupees/|title=प्रकाश आंबेडकर यांच्या नावे ४१ लाख ८१ हजार रूपयाची संपत्ती|date=26 मार्च, 2019|website=Lokmat}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://abpmajha.abplive.in/election/loksabha-election-2019-properties-of-solapur-candidate-prakash-ambedkar-sushil-kumar-shinde-jai-siddheshwar-swami-648140|title=आंबेडकर, शिंदे, स्वामी; सोलापूरातील उमेदवारांची मालमत्ता किती?|last=सोलापूर|पहिले नाव=आफताब शेख, एबीपी माझा|दिनांक=2019-03-26|संकेतस्थळ=ABP Majha|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-28|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328150742/https://abpmajha.abplive.in/election/loksabha-election-2019-properties-of-solapur-candidate-prakash-ambedkar-sushil-kumar-shinde-jai-siddheshwar-swami-648140|url-status=dead}}</ref> ==लेखन साहित्य== प्रकाश आंबेडकर यांनी अनेक पुस्तके लिहीली आहेत. त्यापैकी काही खालीलप्रमाणे: * ''आंबेडकरी चळवळ संपली आहे''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://maharashtradesha.com/prakash-ambedkar-comment-on-congress-nap/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2019-11-08 |archive-date=2019-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209061627/https://maharashtradesha.com/prakash-ambedkar-comment-on-congress-nap/ |url-status=dead }}</ref> * ''अंधेरी नगरी चौपट राजा'' * ''महाराष्ट्राचा उद्याचा मुख्यमंत्री वारकरी आणि वारकरीच'' * ''कॅन इट बी स्टॉप्ड!''<ref>{{Cite book|url=https://www.amazon.in/Can-Be-Stopped-Prakash-Ambedkar/dp/9383206268/ref=mp_s_a_1_9?ie=UTF8&qid=1538994642&sr=1-9&pi=AC_SX118_SY170_FMwebp_QL65&keywords=Prakash+Ambedkar|title=Can It Be Stopped!|last=Ambedkar|first=Prakash|date=2014|publisher=Bhashya Prakashan|isbn=9789383206261|edition= 1st}}</ref> * ''[[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]]ाचा वैचारिक भष्टाचार''<ref>{{Cite book|url=https://www.amazon.in/Rashtriya-Swayamsevak-Sangh-Vaicharik-Bhrashtachar/dp/9383206217/ref=mp_s_a_1_1?ie=UTF8&qid=1538994642&sr=1-1&pi=AC_SX118_SY170_FMwebp_QL65&keywords=Prakash+Ambedkar&dpPl=1&dpID=51FDVw5TFaL&ref=plSrch|title=Rashtriya Swayamsevak Sangh Ka Vaicharik Bhrashtachar|last=????????|first=??????|date=2013|publisher=Bhashya Prakashan|isbn=9789383206216|edition= 1st|language=Hindi}}</ref> * ''ऐतिहासिक आंबेडकर भवनाचा वारसा आपण जपणार की नाही??''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/eBooks/Books?AID=4875722349489549077|title=BookGanga - Creation {{!}} Publication {{!}} Distribution|website=www.bookganga.com|access-date=2018-10-10}}</ref> ==त्यांच्यावरील पुस्तके== * प्रकाशपर्व (डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे नातू आणि भारिप बहुजन महासंघाचे नेते प्रकाश आंबेडकर यांचं [[चरीत्र]]) लेखक: उमेश चव्हाण * ॲड.बाळासाहेब आंबेडकर यांचे राजकारण: प्रचार व अपप्रचार (लेखक- डाॅ.संजय मून), औरंगाबाद. ==हे सुद्धा पहा== * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी]] * [[राजरत्न आंबेडकर]] * [[आंबेडकर कुटुंब]] * [[वंचित बहुजन आघाडी]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर}} {{DEFAULTSORT:आंबेडकर, प्रकाश यशवंत}} [[वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय रिपब्लिकन पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:अकोल्याचे खासदार]] [[वर्ग:भारतीय बौद्ध]] [[वर्ग:नवयान बौद्ध]] [[वर्ग:आंबेडकर कुटुंब|प्रकाश]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:वकील]] [[वर्ग:भारिप बहुजन महासंघातील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:दलित राजकारणी]] [[वर्ग:आंबेडकरवादी]] [[वर्ग:सामाजिक कार्यकर्ते]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:दलित कार्यकर्ते]] [[वर्ग:वंचित बहुजन आघाडीतील राजकारणी]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:नामांतर आंदोलनात सहभागी व्यक्ती]] r1z0m7f6vdbgpc3sea04yxug4bosfip 0 147886 2677720 2647390 2026-04-05T22:07:12Z अभय नातू 206 /* मार्ग */ 2677720 wikitext text/x-wiki [[चित्र:12293 Allahabad Duronto Express.JPG|300 px|इवलेसे|[[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] - [[अलाहाबाद]] दुरंतो एक्सप्रेस]] [[चित्र:12290 Nagpur Duronto Express 2.jpg|300 px|इवलेसे|[[मुंबई]] - [[नागपूर]] दुरंतो एक्सप्रेसचा फलक]] '''दुरंतो एक्सप्रेस''' ही [[भारत]] देशामधील [[भारतीय रेल्वे]]द्वारे चालवली जाणारी एक विशेष प्रवासी [[रेल्वे]] सेवा आहे. ह्या गाड्यांचे वैशिष्ट्य असे होते की त्या सुरुवातीच्या स्थानकापासून ते शेवटपर्यंत विनाथांबा धावत होत्या. त्यांचे थांबे केवळ तांत्रिक कारणांसाठी किंवा चमू बदलण्यासाठी होते. थांबे नसल्यामुळे दुरंतो एक्सप्रेस गाडी सध्या भारतामधील सर्वात वेगवान रेल्वे आहे. बरेचदा त्यांचा सरासरी वेग [[राजधानी एक्सप्रेस|राजधानी]] अथवा [[शताब्दी एक्सप्रेस|शताब्दी]] गाड्यांपेक्षा देखील अधिक असतो. ब-याच दुरांतो गाड्या पूर्णपणे वातानुकुलीत असून त्यांचे डबे बाहेरून पिवळ्या-हिरव्या र्ंगाच्या नक्षीने रंगवले असतात. प्रवासादरम्यान खान-पान सेवेचे शुल्क भाड्यामध्ये समाविष्ट केलेले असते. ==मार्ग== सध्या एकूण ३२ दुरंतो एक्सप्रेस मार्ग कार्यरत आहेत. हे मार्ग भारतामधील प्रमुख शहरे जोडतात. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! style="background-color: #DAF2CE" | क्रम ! style="background-color: #DAF2CE" | रेल्वे क्रमांक ! style="background-color: #DAF2CE" | नाव ! style="background-color: #DAF2CE" | सुरुवात ! style="background-color: #DAF2CE" | गंतव्य ! style="background-color: #DAF2CE" | शेवट ! style="background-color: #DAF2CE" | आगमन |- | rowspan="2" | १ | १२२१३ | rowspan="2" | बंगळूर दिल्ली दुरंतो | [[यशवंतपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|यशवंतपूर]] | २३:४० | [[दिल्ली सराई रोहिला रेल्वे स्थानक|दिल्ली सराई रोहिला]] | ०६:५० |- | १२२१४ | [[दिल्ली सराई रोहिला रेल्वे स्थानक|दिल्ली सराई रोहिला]] | २३:०० | [[यशवंतपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|यशवंतपूर]] | ०७:३० |- | rowspan="2" | २ | १२२१९ | rowspan="2" | सिकंदराबाद मुंबई दुरंतो | [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] | २३:०५ | [[सिकंदराबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|सिकंदराबाद]] | ११:०५ |- | १२२२० | [[सिकंदराबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|सिकंदराबाद]] | २३:०५ | [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] | ११:०५ |- | rowspan="2" | ३ | १२२२१ | rowspan="2" | पुणे हावडा दुरंतो | [[पुणे जंक्शन रेल्वे स्थानक|पुणे]] | १५:१५ | [[हावडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|हावडा]] | १९:४० |- | १२२२२ | [[हावडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|हावडा]] | ०८:२० | [[पुणे जंक्शन रेल्वे स्थानक|पुणे]] | ११:४५ |- | rowspan="2" | ४ | १२२२३ | rowspan="2" | एर्नाकुलम मुंबई दुरंतो | [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] | २०:५० | [[एर्नाकुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|एर्नाकुलम]] | १७:४५ |- | १२२२४ | [[एर्नाकुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|एर्नाकुलम]] | २१:३० | [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] | १८:१५ |- | rowspan="2" | ५ | १२२२७ | rowspan="2" | [[मुंबई सेंट्रल–इंदूर दुरंतो एक्सप्रेस]] | [[मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मुंबई सेंट्रल]] | २३:१५ | [[इंदूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|इंदूर]] | ११:१५ |- | १२२२८ | [[इंदूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|इंदूर]] | २३:०० | [[मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मुंबई सेंट्रल]] | ११:४० |- | rowspan="2" | ६ | १२२३९ | rowspan="2" | मुंबई जयपूर दुरंतो | [[मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मुंबई सेंट्रल]] | २३:१५ | [[जयपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|जयपूर]] | १४:३५ |- | १२२४० | [[जयपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|जयपूर]] | १९:१५ | [[मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मुंबई सेंट्रल]] | ११:४० |- | rowspan="2" | ७ | १२२४३ | rowspan="2" | चेन्नई कोइंबतूर दुरंतो | [[चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|चेन्नई सेंट्रल]] | ०७:१५ | [[कोइंबतूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोइंबतूर]] | १३:५५ |- | १२२४४ | [[कोइंबतूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोइंबतूर]] | १५:०५ | [[चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|चेन्नई सेंट्रल]] | २१:५० |- | rowspan="2" | ८ | १२२४५ | rowspan="2" | हावडा बंगळूर दुरंतो | [[हावडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|हावडा]] | ११:०० | [[यशवंतपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|यशवंतपूर]] | १६:०० |- | १२२४६ | [[यशवंतपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|यशवंतपूर]] | ११:१५ | [[हावडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|हावडा]] | १६:०० |- | rowspan="2" | ९ | १२२५९ | rowspan="2" | सियालदाह दिल्ली दुरंतो | [[सियालदाह रेल्वे स्थानक|सियालदाह]] | १८:४० | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | ११:०० |- | १२२६० | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | २०:०५ | [[सियालदाह रेल्वे स्थानक|सियालदाह]] | १२:२५ |- | rowspan="2" | १० | १२२६१ | rowspan="2" | हावडा मुंबई दुरंतो | [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]] | १७:१५ | [[हावडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|हावडा]] | १९:४० |- | १२२६२ | [[हावडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|हावडा]] | ०८:२० | [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]] | १०:३० |- | rowspan="2" | ११ | १२२६३ | rowspan="2" | पुणे दिल्ली दुरंतो | [[पुणे जंक्शन रेल्वे स्थानक|पुणे]] | ११:१० | [[हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानक|हजरत निजामुद्दीन]] | ०७:१५ |- | १२२६४ | [[हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानक|हजरत निजामुद्दीन]] | ११:०० | [[पुणे जंक्शन रेल्वे स्थानक|पुणे]] | ०७:१० |- | rowspan="2" | १२ | १२२६५ | rowspan="2" | दिल्ली जम्मू दुरंतो | [[दिल्ली सराई रोहिला रेल्वे स्थानक|दिल्ली सराई रोहिला]] | २२:१५ | [[जम्मू तावी रेल्वे स्थानक|जम्मू तावी]] | ०७:१० |- | १२२६६ | [[जम्मू तावी रेल्वे स्थानक|जम्मू तावी]] | १९:२५ | [[दिल्ली सराई रोहिला रेल्वे स्थानक|दिल्ली सराई रोहिला]] | ०४:०० |- | rowspan="2" | १३ | १२२६७ | rowspan="2" | [[मुंबई सेंट्रल–अहमदाबाद दुरंतो एक्सप्रेस]] | [[मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मुंबई सेंट्रल]] | २३:२५ | [[अहमदाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद]] | ०६:०० |- | १२२६८ | [[अहमदाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद]] | २३:४५ | [[मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मुंबई सेंट्रल]] | ०६:१५ |- | rowspan="2" | १४ | १२२६९ | rowspan="2" | चेन्नई दिल्ली दुरंतो | [[चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|चेन्नई सेंट्रल]] | ०६:४० | [[हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानक|हजरत निजामुद्दीन]] | १०:३५ |- | १२२७० | [[हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानक|हजरत निजामुद्दीन]] | १५:५० | [[चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|चेन्नई सेंट्रल]] | २०:१० |- | rowspan="2" | १५ | १२२७१ | rowspan="2" | लखनौ दिल्ली दुरंतो | [[लखनौ चारबाग रेल्वे स्थानक|लखनौ]] | २३:३० | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | ०७:३० |- | १२२७२ | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | २३:३० | [[लखनौ चारबाग रेल्वे स्थानक|लखनौ]] | ०७:१० |- | rowspan="2" | १६ | १२२७३ | rowspan="2" | कोलकाता दिल्ली दुरंतो | [[हावडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|हावडा]] | १३:०० | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | ०६:०५ |- | १२२७४ | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | १३:०० | [[हावडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|हावडा]] | ०६:०० |- | rowspan="2" | १७ | १२२७५ | rowspan="2" | अलाहाबाद दिल्ली दुरंतो | [[प्रयागराज जंक्शन रेल्वे स्थानक|प्रयागराज]] | २२:४० | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | ०६:०५ |- | १२२७६ | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | २३:०० | [[प्रयागराज जंक्शन रेल्वे स्थानक|प्रयागराज]] | ०६:२९ |- | rowspan="2" | १८ | १२२८१ | rowspan="2" | भुवनेश्वर दिल्ली दुरंतो | [[भुवनेश्वर रेल्वे स्थानक|भुवनेश्वर]] | ०८:१० | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | ०६:०५ |- | १२२८२ | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | १३:०० | [[भुवनेश्वर रेल्वे स्थानक|भुवनेश्वर]] | ११:०५ |- | rowspan="2" | १९ | १२२८३ | rowspan="2" | कोची दिल्ली दुरंतो | [[एर्नाकुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|एर्नाकुलम]] | २३:३० | [[हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानक|हजरत निजामुद्दीन]] | १९:३० |- | १२२८४ | [[हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानक|हजरत निजामुद्दीन]] | २१:३५ | [[एर्नाकुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|एर्नाकुलम]] | १५:३० |- | rowspan="2" | २० | १२२८५ | rowspan="2" : | सिकंदराबाद दिल्ली दुरंतो | [[सिकंदराबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|सिकंदराबाद]] | १३:३० | [[हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानक|हजरत निजामुद्दीन]] | १०:३५ |- | १२२८६ | [[हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानक|हजरत निजामुद्दीन]] | १५:५० | [[सिकंदराबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|सिकंदराबाद]] | १४:०० |- | rowspan="2" | २१ | १२२८९ | rowspan="2" | [[मुंबई छशिमट–नागपूर दुरंतो एक्सप्रेस]] | [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]] | २०:१५ | [[नागपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|नागपूर]] | ०७:२० |- | १२२९० | [[नागपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|नागपूर]] | २०:४० | [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]] | ०७:५० |- | rowspan="2" | २२ | १२२९३ | rowspan="2" | मुंबई अलाहाबाद दुरंतो | [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] | १७:२५ | [[प्रयागराज जंक्शन रेल्वे स्थानक|प्रयागराज]] | १२:२५ |- | १२२९४ | [[प्रयागराज जंक्शन रेल्वे स्थानक|प्रयागराज]] | १९:३० | [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] | १४:५० |- | rowspan="2" | २३ | १२२९७ | rowspan="2" | अहमदाबाद पुणे दुरंतो | [[अहमदाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद]] | २२:३० | [[पुणे जंक्शन रेल्वे स्थानक|पुणे]] | ०७:१० |- | १२२९८ | [[पुणे जंक्शन रेल्वे स्थानक|पुणे]] | २१:३५ | [[अहमदाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद]] | ०६:२० |- | rowspan="2" | २४ | १२८४७ | rowspan="2" | हावडा दिघा दुरंतो | [[हावडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|हावडा]] | ११:१५ | [[दिघा रेल्वे स्थानक|दिघा]] | १४:१५ |- | १२८४८ | [[दिघा रेल्वे स्थानक|दिघा]] | १५:३५ | [[हावडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|हावडा]] | १८:३५ |- | rowspan="2" | २५ | २२२०१ | rowspan="2" | सियालदाह पुरी दुरंतो | [[सियालदाह रेल्वे स्थानक|सियालदाह]] | २०:०० | [[पुरी रेल्वे स्थानक|पुरी]] | ०४:०० |- | २२२०२ | [[पुरी रेल्वे स्थानक|पुरी]] | १९:५० | [[सियालदाह रेल्वे स्थानक|सियालदाह]] | ०४:०० |- | rowspan="2" | २६ | २२२०३ | rowspan="2" | विशाखापट्टणम सिकंदराबाद दुरंतो | [[विशाखापट्टणम रेल्वे स्थानक|विशाखापट्टणम]] | २२:३० | [[सिकंदराबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|सिकंदराबाद]] | ०८:०० |- | २२२०४ | [[सिकंदराबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|सिकंदराबाद]] | २०:३० | [[विशाखापट्टणम रेल्वे स्थानक|विशाखापट्टणम]] | ०६:०५ |- | rowspan="2" | २७ | २२२०५ | rowspan="2" | मदुराई चेन्नई दुरंतो | [[चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|चेन्नई सेंट्रल]] | २२:३० | [[मदुराई जंक्शन रेल्वे स्थानक|मदुराई]] | ०७:०० |- | २२२०६ | [[मदुराई जंक्शन रेल्वे स्थानक|मदुराई]] | २२:४० | [[चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|चेन्नई सेंट्रल]] | ०७:१० |- | rowspan="2" | २८ | २२२०७ | rowspan="2" | चेन्नई तिरुवनंतपुरम दुरंतो | [[चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|चेन्नई सेंट्रल]] | १६:३० | [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम सेंट्रल]] | ०५:१५ |- | २२२०८ | [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम सेंट्रल]] | २१:४० | [[चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|चेन्नई सेंट्रल]] | १०:१५ |- | rowspan="2" | २९ | २२२०९ | rowspan="2" | [[मुंबई सेंट्रल−नवी दिल्ली दुरंतो एक्सप्रेस]] | [[मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मुंबई सेंट्रल]] | २३:१५ | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | १६:५५ |- | २२२१० | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | २३:३० | [[मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मुंबई सेंट्रल]] | १७:०० |- | rowspan="2" | ३० | २२२११ | rowspan="2" | अजमेर दिल्ली दुरंतो | [[अजमेर जंक्शन रेल्वे स्थानक|अजमेर]] | ०५:५० | [[हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानक|हजरत निजामुद्दीन]] | १२:३५ |- | २२२१२ | [[हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानक|हजरत निजामुद्दीन]] | १५:१० | [[अजमेर जंक्शन रेल्वे स्थानक|अजमेर]] | २१:५० |- | rowspan="2" | ३१ | २२२१३ | rowspan="2" | कोलकाता पटना दुरंतो | [[शालिमार रेल्वे स्थानक|शालिमार]] | २२:०५ | [[पटना जंक्शन रेल्वे स्थानक|पटना]] | ०६:४० |- | २२२१४ | [[पटना जंक्शन रेल्वे स्थानक|पटना]] | २०:४० | [[शालिमार रेल्वे स्थानक|शालिमार]] | ०५:४० |} ==बाह्य दुवे== *[http://www.indianrail.gov.in/duronto_trn_list.html दुरांतो एक्सप्रेस गाड्यांची सूची व वेळापत्रक] {{कॉमन्स वर्ग|Duronto Express|{{लेखनाव}}}} {{भारतीय रेल्वे}} [[वर्ग:दुरंतो एक्सप्रेस| ]] [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] i6dvtug4aqfsbjx47nbothzdfuzfloo 0 166849 2677721 2677602 2026-04-05T22:20:43Z अभय नातू 206 शुद्धलेखन 2677721 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23" /> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314" /> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633"/> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414"/> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307"/> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475"/> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9" /> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9" /> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855" /> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542" /> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546" /> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677" /> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com"/> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation" /><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion" /> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance" /><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance" /> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline" /> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200" /> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries" /> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR" /> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade" /> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s" /> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] 3x2iyt789rag93fqx563ptz1aa472c8 2677722 2677721 2026-04-05T22:24:11Z अभय नातू 206 संदर्भ 2677722 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414"/> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307"/> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475"/> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9" /> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9" /> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855" /> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542" /> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546" /> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677" /> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com"/> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation" /><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion" /> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance" /><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance" /> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline" /> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200" /> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries" /> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR" /> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade" /> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s" /> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] 2yos74gndovwsgmumfahb74ym36787l 2677723 2677722 2026-04-05T22:27:16Z अभय नातू 206 /* अपघात आणि दुर्घटना */ 2677723 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414"/> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307"/> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475"/> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9" /> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9" /> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855" /> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542" /> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546" /> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677" /> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com"/> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation" /><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion" /> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance" /><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance" /> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline" /> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200" /> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries" /> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR" /> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade" /> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s" /> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २२ डिसेंबर १९५१ रोजी, मिस्रएरचे [[SNCASE Languedoc|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHH) इराणमधील [[तेहरान]]च्या पश्चिमेला [[1951 Misrair SNCASE Languedoc crash|कोसळले]]. या अपघातात विमानातील सर्व २० लोकांचा मृत्यू झाला. हे विमान [[बगदाद]], इराक येथून तेहरानला जाणारे आंतरराष्ट्रीय अनुसूचित प्रवासी उड्डाण होते.<ref name="ASN221251"/> * ३० जुलै १९५२ रोजी, मिस्रएरचे एसएनसीएएसई लँग्युडोक (नोंदणी: SU-AHX) [[कैरो]] येथील [[अल्माझा हवाई तळ|अल्माझा हवाई तळावर]] लँडिंग करताना चाके न उघडल्यामुळे (wheels-up landing) मोठ्या प्रमाणात खराब झाले. हे विमान सुदानमधील [[खार्तूम विमानतळ|खार्तूम]]ला जात होते, परंतु इंजिन क्रमांक १ मध्ये आग लागल्याने ते कैरोला परतले होते.<ref name=ASN300752/> * १५ डिसेंबर १९५३ रोजी, मिस्रएरचे [[Vickers Viking 1B|विकर्स वायकिंग]] (नोंदणी: SU-AFK) कैरो येथील अल्माझा विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच कोसळले. यामध्ये विमानातील सहाही जणांचा (५ कर्मचारी, १ प्रवासी) मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Crash of Vickers 634 Viking 1B in Cairo; 15 Dec 1953 |url=https://www.baaa-acro.com/index.php/crash/crash-vickers-634-viking-1b-cairo-6-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives}}</ref> * १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी, [[सुएझ संकट|सुएझ संकटादरम्यान]] रॉयल एर फोर्सने (RAF) केलेल्या हवाई हल्ल्यात अल्माझा विमानतळावर उभे असलेले मिस्रएरचे [[Vickers Viscount|विकर्स व्हायकाउंट]] (नोंदणी: SU-AIC) नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २९ सप्टेंबर १९६० रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे उड्डाण ७३८ (विकर्स व्हायकाउंट, नोंदणी: SU-AKW) इटलीतील एल्बा जवळ भूमध्य समुद्रात कोसळले. यामध्ये विमानातील २१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident Vickers 739B Viscount SU-AKW, 29 September 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333709 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १९ जुलै १९६२ रोजी, [[United Arab Airlines Flight 869 (1962)|युनायटेड अरब एरलाइन्सचे उड्डाण ८६९]] (डी हॅविलँड कॉमेट, नोंदणी: SU-AMW) थायलंडमधील [[खाओ याई नॅशनल पार्क|खाओ याई]] डोंगरावर कोसळले ([[Controlled flight into terrain|CFIT]]). यात १८ प्रवासी आणि ८ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident de Havilland Comet SU-AMW, 19 July 1962 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333281 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २८ जुलै १९६३ रोजी, [[United Arab Airlines Flight 869 (1963)|युनायटेड अरब एरलाइन्सचे उड्डाण ८६९]] (डी हॅविलँड कॉमेट, नोंदणी: SU-ALD) भारतातील [[मुंबई विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उतरत असताना समुद्रात कोसळले. विमानातील ६३ प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident - de Havilland Comet SU-ALD, 28 July 1963 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333061 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १८ मार्च १९६६ रोजी, [[United Arab Airlines Flight 749|युनायटेड अरब एरलाइन्सचे उड्डाण ७४९]] (अँटोनोव्ह एएन-२४) कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात ३० जणांचा मृत्यू झाला. * २० मार्च १९६९ रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे इल्यूशिन इल-१८ (नोंदणी: SU-APC) [[1969 Aswan Ilyushin Il-18 crash|अस्वान विमानतळावर उतरताना कोसळले]]. विमानातील १०५ पैकी १०० जणांचा या आपत्तीत मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-APC Aswan Airport (ASW)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690320-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १९ मार्च १९७२ रोजी, [[EgyptAir Flight 763|इजिप्तएरचे उड्डाण ७६३]] (डग्लस डीसी-९-३२, नोंदणी: YU-AHR) येमेनमधील [[एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना डोंगरावर कोसळले. विमानातील ३० जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 YU-AHR Aden International Airport (ADE)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720319-3|website=aviation-safety.net}}</ref> * २९ जानेवारी १९७३ रोजी, [[EgyptAir Flight 741|इजिप्तएरचे उड्डाण ७४१]] (इल्यूशिन इल-१८, नोंदणी: SU-AOV) निकोसिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. विमानातील ३७ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-AOV Nicosia Airport (NIC)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730129-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १० जुलै १९७४ रोजी, इजिप्तएरचे [[1974 EgyptAir Tupolev Tu-154 crash|तुपोलेव्ह तू-१५४ प्रशिक्षण उड्डाण]] कैरो विमानतळाजवळ कोसळले. यात चार सोव्हिएत प्रशिक्षक आणि इजिप्तएरच्या दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN740710-1"/> * २५ डिसेंबर १९७६ रोजी, [[EgyptAir Flight 864|इजिप्तएरचे उड्डाण ८६४]] (बोईंग ७०७, नोंदणी: SU-AXA) थायलंडमधील बँकॉक येथील एका औद्योगिक संकुलावर कोसळले. विमानातील ५२ जण आणि जमिनीवरील १९ जणांचा यात मृत्यू झाला.<ref name="airdisaster"/> * १७ ऑक्टोबर १९८२ रोजी, इजिप्तएरचे उड्डाण ७७१ (बोईंग ७०७, नोंदणी: SU-APE) स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="Times181082"/> * १० ऑक्टोबर १९८५ रोजी, [[अकिले लाउरो अपहरण|अकिले लाउरो अपहरणास]] जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना घेऊन जाणारे इजिप्तएरचे बोईंग ७३७ (उड्डाण २८४३) अमेरिकन लढाऊ विमानांनी अडवले आणि इटलीतील [[सिगोनेला]] येथे उतरवण्यास भाग पाडले.<ref name=Bohn/><ref name=Leone/> * २३ नोव्हेंबर १९८५ रोजी, [[EgyptAir Flight 648|इजिप्तएरच्या उड्डाण ६४८]] (बोईंग ७३७) चे अबू निदाल या दहशतवादी गटाच्या तीन जणांनी अपहरण करून ते [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] येथे नेले. विमानातील इजिप्शियन स्काय मार्शलने एका अपहरणकर्त्याला गोळ्या घातल्या, परंतु त्यानंतर तो स्वतःही मारला गेला. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यानंतर इजिप्शियन सैन्याने विमानात प्रवेश केला. यावेळी झालेल्या चकमकीत ५९ प्रवासी आणि २ कर्मचारी ठार झाले. * २१ सप्टेंबर १९८७ रोजी, इजिप्तएरचे एरबस ए३०० (नोंदणी: SU-BCA) लक्सर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर प्रशिक्षण उड्डाणादरम्यान कोसळले. विमानातील पाचही कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN19870921-0"/> ही एरबस ए३०० चा समावेश असलेली पहिली प्राणघातक दुर्घटना होती. * ३१ ऑक्टोबर १९९९ रोजी, [[EgyptAir Flight 990|इजिप्तएरचे उड्डाण ९९०]] (बोईंग ७६७, नोंदणी: SU-GAP) न्यूयॉर्कहून कैरोला जात असताना अटलांटिक महासागरात कोसळले. विमानातील सर्व २१७ प्रवासी ठार झाले. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वैमानिक [[जमिल अल-बतौती]] याने मुद्दाम विमान कोसळवल्याचा संशय व्यक्त केला, परंतु इजिप्शियन अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref name="NTSB990"/><ref name="airsafe990"/> * ७ मे २००२ रोजी, [[EgyptAir Flight 843|इजिप्तएरचे उड्डाण ८४३]] (बोईंग ७३७-५००) ट्युनिशियातील [[ट्युनिस]] येथे उतरत असताना मुसळधार पाऊस आणि धुळीच्या वादळामुळे कोसळले. विमानातील ६४ पैकी १५ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="casaGR"/> * २९ जुलै २०११ रोजी, [[EgyptAir Flight 667|इजिप्तएरच्या उड्डाण ६६७]] (बोईंग ७७७-२०० ईआर) मध्ये कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कॉकपिटमध्ये आग लागल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. शॉर्ट सर्किटमुळे ही आग लागल्याचे निष्पन्न झाले. सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुखरूप बाहेर पडले, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="EgyptairFinalReport"/> * २९ मार्च २०१६ रोजी, [[EgyptAir Flight 181|इजिप्तएरचे उड्डाण १८१]] (एरबस ए३२०, नोंदणी: SU-GCB) अलेक्झांड्रियाहून कैरोला जात असताना अपहरण करण्यात आले. विमान सायप्रसच्या [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] येथे उतरवण्यात आले. तेथे अपहरणकर्त्याने आत्मसमर्पण केले आणि सर्व ओलीस सुखरूप सुटले.<ref name=ASN290316/> * १९ मे २०१६ रोजी, [[EgyptAir Flight 804|इजिप्तएरचे उड्डाण ८०४]] (एरबस ए३२०, नोंदणी: SU-GCC) पॅरिसहून कैरोला जात असताना भूमध्य समुद्रात कोसळले. विमानातील ६६ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="Egyptair Airbus A320 lost from radar over Mediterranean Sea"/> २०२२ मधील एका फ्रेंच तपासणीनुसार, वैमानिकाच्या सिगारेटच्या धुराचा गळती होत असलेल्या ऑक्सिजन मास्कशी संपर्क आल्यामुळे कॉकपिटमध्ये आग लागून हा अपघात झाला.<ref name="AlJazeera2022"/> तथापि, ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी इजिप्शियन नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कॉकपिटच्या मागील भागातील गॅलीमध्ये स्फोट झाल्यामुळे ही दुर्घटना घडली.<ref name="avherald804"/> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] tisxdo0xn9v382sk3tfre363gme89zn 2677724 2677723 2026-04-05T22:27:18Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — शहराचे अचूक नाव ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#शहराचे अचूक नाव|अधिक माहिती]]) 2677724 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414"/> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307"/> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475"/> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9" /> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9" /> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855" /> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542" /> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546" /> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677" /> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com"/> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation" /><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion" /> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance" /><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance" /> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline" /> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200" /> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries" /> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR" /> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade" /> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s" /> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २२ डिसेंबर १९५१ रोजी, मिस्रएरचे [[SNCASE Languedoc|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHH) इराणमधील [[तेहरान]]च्या पश्चिमेला [[1951 Misrair SNCASE Languedoc crash|कोसळले]]. या अपघातात विमानातील सर्व २० लोकांचा मृत्यू झाला. हे विमान [[बगदाद]], इराक येथून तेहरानला जाणारे आंतरराष्ट्रीय अनुसूचित प्रवासी उड्डाण होते.<ref name="ASN221251"/> * ३० जुलै १९५२ रोजी, मिस्रएरचे एसएनसीएएसई लँग्युडोक (नोंदणी: SU-AHX) [[कैरो]] येथील [[अल्माझा हवाई तळ|अल्माझा हवाई तळावर]] लँडिंग करताना चाके न उघडल्यामुळे (wheels-up landing) मोठ्या प्रमाणात खराब झाले. हे विमान सुदानमधील [[खार्तूम विमानतळ|खार्तूम]]ला जात होते, परंतु इंजिन क्रमांक १ मध्ये आग लागल्याने ते कैरोला परतले होते.<ref name=ASN300752/> * १५ डिसेंबर १९५३ रोजी, मिस्रएरचे [[Vickers Viking 1B|विकर्स वायकिंग]] (नोंदणी: SU-AFK) कैरो येथील अल्माझा विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच कोसळले. यामध्ये विमानातील सहाही जणांचा (५ कर्मचारी, १ प्रवासी) मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Crash of Vickers 634 Viking 1B in Cairo; 15 Dec 1953 |url=https://www.baaa-acro.com/index.php/crash/crash-vickers-634-viking-1b-cairo-6-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives}}</ref> * १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी, [[सुएझ संकट|सुएझ संकटादरम्यान]] रॉयल एर फोर्सने (RAF) केलेल्या हवाई हल्ल्यात अल्माझा विमानतळावर उभे असलेले मिस्रएरचे [[Vickers Viscount|विकर्स व्हायकाउंट]] (नोंदणी: SU-AIC) नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २९ सप्टेंबर १९६० रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे उड्डाण ७३८ (विकर्स व्हायकाउंट, नोंदणी: SU-AKW) इटलीतील एल्बा जवळ भूमध्य समुद्रात कोसळले. यामध्ये विमानातील २१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident Vickers 739B Viscount SU-AKW, 29 September 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333709 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १९ जुलै १९६२ रोजी, [[United Arab Airlines Flight 869 (1962)|युनायटेड अरब एरलाइन्सचे उड्डाण ८६९]] (डी हॅविलँड कॉमेट, नोंदणी: SU-AMW) थायलंडमधील [[खाओ याई नॅशनल पार्क|खाओ याई]] डोंगरावर कोसळले ([[Controlled flight into terrain|CFIT]]). यात १८ प्रवासी आणि ८ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident de Havilland Comet SU-AMW, 19 July 1962 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333281 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २८ जुलै १९६३ रोजी, [[United Arab Airlines Flight 869 (1963)|युनायटेड अरब एरलाइन्सचे उड्डाण ८६९]] (डी हॅविलँड कॉमेट, नोंदणी: SU-ALD) भारतातील [[मुंबई विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उतरत असताना समुद्रात कोसळले. विमानातील ६३ प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident - de Havilland Comet SU-ALD, 28 July 1963 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333061 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १८ मार्च १९६६ रोजी, [[United Arab Airlines Flight 749|युनायटेड अरब एरलाइन्सचे उड्डाण ७४९]] (अँटोनोव्ह एएन-२४) कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात ३० जणांचा मृत्यू झाला. * २० मार्च १९६९ रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे इल्यूशिन इल-१८ (नोंदणी: SU-APC) [[1969 Aswan Ilyushin Il-18 crash|अस्वान विमानतळावर उतरताना कोसळले]]. विमानातील १०५ पैकी १०० जणांचा या आपत्तीत मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-APC Aswan Airport (ASW)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690320-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १९ मार्च १९७२ रोजी, [[EgyptAir Flight 763|इजिप्तएरचे उड्डाण ७६३]] (डग्लस डीसी-९-३२, नोंदणी: YU-AHR) येमेनमधील [[एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना डोंगरावर कोसळले. विमानातील ३० जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 YU-AHR Aden International Airport (ADE)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720319-3|website=aviation-safety.net}}</ref> * २९ जानेवारी १९७३ रोजी, [[EgyptAir Flight 741|इजिप्तएरचे उड्डाण ७४१]] (इल्यूशिन इल-१८, नोंदणी: SU-AOV) निकोसिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. विमानातील ३७ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-AOV Nicosia Airport (NIC)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730129-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १० जुलै १९७४ रोजी, इजिप्तएरचे [[1974 EgyptAir Tupolev Tu-154 crash|तुपोलेव्ह तू-१५४ प्रशिक्षण उड्डाण]] कैरो विमानतळाजवळ कोसळले. यात चार सोव्हिएत प्रशिक्षक आणि इजिप्तएरच्या दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN740710-1"/> * २५ डिसेंबर १९७६ रोजी, [[EgyptAir Flight 864|इजिप्तएरचे उड्डाण ८६४]] (बोईंग ७०७, नोंदणी: SU-AXA) थायलंडमधील बँकॉक येथील एका औद्योगिक संकुलावर कोसळले. विमानातील ५२ जण आणि जमिनीवरील १९ जणांचा यात मृत्यू झाला.<ref name="airdisaster"/> * १७ ऑक्टोबर १९८२ रोजी, इजिप्तएरचे उड्डाण ७७१ (बोईंग ७०७, नोंदणी: SU-APE) स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="Times181082"/> * १० ऑक्टोबर १९८५ रोजी, [[अकिले लाउरो अपहरण|अकिले लाउरो अपहरणास]] जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना घेऊन जाणारे इजिप्तएरचे बोईंग ७३७ (उड्डाण २८४३) अमेरिकन लढाऊ विमानांनी अडवले आणि इटलीतील [[सिगोनेला]] येथे उतरवण्यास भाग पाडले.<ref name=Bohn/><ref name=Leone/> * २३ नोव्हेंबर १९८५ रोजी, [[EgyptAir Flight 648|इजिप्तएरच्या उड्डाण ६४८]] (बोईंग ७३७) चे अबू निदाल या दहशतवादी गटाच्या तीन जणांनी अपहरण करून ते [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] येथे नेले. विमानातील इजिप्शियन स्काय मार्शलने एका अपहरणकर्त्याला गोळ्या घातल्या, परंतु त्यानंतर तो स्वतःही मारला गेला. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यानंतर इजिप्शियन सैन्याने विमानात प्रवेश केला. यावेळी झालेल्या चकमकीत ५९ प्रवासी आणि २ कर्मचारी ठार झाले. * २१ सप्टेंबर १९८७ रोजी, इजिप्तएरचे एरबस ए३०० (नोंदणी: SU-BCA) लक्सर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर प्रशिक्षण उड्डाणादरम्यान कोसळले. विमानातील पाचही कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN19870921-0"/> ही एरबस ए३०० चा समावेश असलेली पहिली प्राणघातक दुर्घटना होती. * ३१ ऑक्टोबर १९९९ रोजी, [[EgyptAir Flight 990|इजिप्तएरचे उड्डाण ९९०]] (बोईंग ७६७, नोंदणी: SU-GAP) न्यू यॉर्कहून कैरोला जात असताना अटलांटिक महासागरात कोसळले. विमानातील सर्व २१७ प्रवासी ठार झाले. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वैमानिक [[जमिल अल-बतौती]] याने मुद्दाम विमान कोसळवल्याचा संशय व्यक्त केला, परंतु इजिप्शियन अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref name="NTSB990"/><ref name="airsafe990"/> * ७ मे २००२ रोजी, [[EgyptAir Flight 843|इजिप्तएरचे उड्डाण ८४३]] (बोईंग ७३७-५००) ट्युनिशियातील [[ट्युनिस]] येथे उतरत असताना मुसळधार पाऊस आणि धुळीच्या वादळामुळे कोसळले. विमानातील ६४ पैकी १५ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="casaGR"/> * २९ जुलै २०११ रोजी, [[EgyptAir Flight 667|इजिप्तएरच्या उड्डाण ६६७]] (बोईंग ७७७-२०० ईआर) मध्ये कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कॉकपिटमध्ये आग लागल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. शॉर्ट सर्किटमुळे ही आग लागल्याचे निष्पन्न झाले. सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुखरूप बाहेर पडले, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="EgyptairFinalReport"/> * २९ मार्च २०१६ रोजी, [[EgyptAir Flight 181|इजिप्तएरचे उड्डाण १८१]] (एरबस ए३२०, नोंदणी: SU-GCB) अलेक्झांड्रियाहून कैरोला जात असताना अपहरण करण्यात आले. विमान सायप्रसच्या [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] येथे उतरवण्यात आले. तेथे अपहरणकर्त्याने आत्मसमर्पण केले आणि सर्व ओलीस सुखरूप सुटले.<ref name=ASN290316/> * १९ मे २०१६ रोजी, [[EgyptAir Flight 804|इजिप्तएरचे उड्डाण ८०४]] (एरबस ए३२०, नोंदणी: SU-GCC) पॅरिसहून कैरोला जात असताना भूमध्य समुद्रात कोसळले. विमानातील ६६ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="Egyptair Airbus A320 lost from radar over Mediterranean Sea"/> २०२२ मधील एका फ्रेंच तपासणीनुसार, वैमानिकाच्या सिगारेटच्या धुराचा गळती होत असलेल्या ऑक्सिजन मास्कशी संपर्क आल्यामुळे कॉकपिटमध्ये आग लागून हा अपघात झाला.<ref name="AlJazeera2022"/> तथापि, ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी इजिप्शियन नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कॉकपिटच्या मागील भागातील गॅलीमध्ये स्फोट झाल्यामुळे ही दुर्घटना घडली.<ref name="avherald804"/> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] 1rqns68l8i69o645s63pbzq3eq80pkb 2677725 2677724 2026-04-05T22:33:17Z अभय नातू 206 /* अपघात आणि दुर्घटना */ 2677725 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414"/> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307"/> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475"/> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9" /> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9" /> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855" /> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542" /> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546" /> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677" /> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com"/> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation" /><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion" /> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance" /><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance" /> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline" /> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200" /> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries" /> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR" /> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade" /> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s" /> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २२ डिसेंबर १९५१ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHH) इराणमधील [[तेहरान]]च्या पश्चिमेला [[१९५१ मिस्रएर एसएनसीएएसई लँग्युडोक अपघात|कोसळले]]. या अपघातात विमानातील सर्व २० लोकांचा मृत्यू झाला. हे विमान [[बगदाद]], इराक येथून तेहरानला जाणारे आंतरराष्ट्रीय अनुसूचित प्रवासी उड्डाण होते.<ref name="ASN221251"/> * ३० जुलै १९५२ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHX) [[कैरो]] येथील [[अल्माझा हवाई तळ|अल्माझा हवाई तळावर]] लँडिंग करताना चाके न उघडल्यामुळे (wheels-up landing) मोठ्या प्रमाणात खराब झाले. हे विमान सुदानमधील [[खार्तूम विमानतळ|खार्तूम]]ला जात होते, परंतु इंजिन क्रमांक १ मध्ये आग लागल्याने ते कैरोला परतले होते.<ref name=ASN300752/> * १५ डिसेंबर १९५३ रोजी, मिस्रएरचे [[विकर्स वायकिंग १बी|विकर्स वायकिंग]] (नोंदणी: SU-AFK) कैरो येथील अल्माझा विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच कोसळले. यामध्ये विमानातील सहाही जणांचा (५ कर्मचारी, १ प्रवासी) मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Crash of Vickers 634 Viking 1B in Cairo; 15 Dec 1953 |url=https://www.baaa-acro.com/index.php/crash/crash-vickers-634-viking-1b-cairo-6-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives}}</ref> * १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी, [[सुएझ संकट|सुएझ संकटादरम्यान]] रॉयल एर फोर्सने (RAF) केलेल्या हवाई हल्ल्यात अल्माझा विमानतळावर उभे असलेले मिस्रएरचे [[विकर्स व्हायकाउंट|विकर्स व्हायकाउंट]] (नोंदणी: SU-AIC) नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २९ सप्टेंबर १९६० रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे फ्लाइट ७३८ ([[विकर्स व्हायकाउंट|विकर्स व्हायकाउंट]], नोंदणी: SU-AKW) इटलीतील एल्बा जवळ भूमध्य समुद्रात कोसळले. यामध्ये विमानातील २१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident Vickers 739B Viscount SU-AKW, 29 September 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333709 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १९ जुलै १९६२ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६२)|युनायटेड अरब एरलाइन्सचे फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-AMW) थायलंडमधील [[खाओ याई नॅशनल पार्क|खाओ याई]] डोंगरावर कोसळले ([[कंट्रोल्ड फ्लाईट इनटू टेरेन|सीएफआयटी]]). यात १८ प्रवासी आणि ८ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident de Havilland Comet SU-AMW, 19 July 1962 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333281 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २८ जुलै १९६३ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६३)|युनायटेड अरब एरलाइन्सचे फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-ALD) भारतातील [[मुंबई विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उतरत असताना समुद्रात कोसळले. विमानातील ६३ प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident - de Havilland Comet SU-ALD, 28 July 1963 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333061 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १८ मार्च १९६६ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९|युनायटेड अरब एरलाइन्सचे फ्लाइट ७४९]] ([[अँटोनोव्ह एएन-२४|अँटोनोव्ह एएन-२४]]) कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात ३० जणांचा मृत्यू झाला. * २० मार्च १९६९ रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]] (नोंदणी: SU-APC) [[१९६९ अस्वान इल्यूशिन इल-१८ अपघात|अस्वान विमानतळावर उतरताना कोसळले]]. विमानातील १०५ पैकी १०० जणांचा या आपत्तीत मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-APC Aswan Airport (ASW)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690320-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १९ मार्च १९७२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७६३|इजिप्तएरचे फ्लाइट ७६३]] ([[डग्लस डीसी-९|डग्लस डीसी-९-३२]], नोंदणी: YU-AHR) येमेनमधील [[एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना डोंगरावर कोसळले. विमानातील ३० जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 YU-AHR Aden International Airport (ADE)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720319-3|website=aviation-safety.net}}</ref> * २९ जानेवारी १९७३ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७४१|इजिप्तएरचे फ्लाइट ७४१]] ([[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]], नोंदणी: SU-AOV) निकोसिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. विमानातील ३७ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-AOV Nicosia Airport (NIC)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730129-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १० जुलै १९७४ रोजी, इजिप्तएरचे [[१९७४ इजिप्तएर तुपोलेव्ह तू-१५४ अपघात|तुपोलेव्ह तू-१५४ प्रशिक्षण फ्लाइट]] कैरो विमानतळाजवळ कोसळले. यात चार सोव्हिएत प्रशिक्षक आणि इजिप्तएरच्या दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN740710-1"/> * २५ डिसेंबर १९७६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८६४|इजिप्तएरचे फ्लाइट ८६४]] ([[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-AXA) थायलंडमधील बँकॉक येथील एका औद्योगिक संकुलावर कोसळले. विमानातील ५२ जण आणि जमिनीवरील १९ जणांचा यात मृत्यू झाला.<ref name="airdisaster"/> * १७ ऑक्टोबर १९८२ रोजी, इजिप्तएरचे फ्लाइट ७७१ ([[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-APE) स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="Times181082"/> * १० ऑक्टोबर १९८५ रोजी, [[अकिले लाउरो अपहरण|अकिले लाउरो अपहरणास]] जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना घेऊन जाणारे इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]] (फ्लाइट २८४३) अमेरिकन लढाऊ विमानांनी अडवले आणि इटलीतील [[सिगोनेला]] येथे उतरवण्यास भाग पाडले.<ref name=Bohn/><ref name=Leone/> * २३ नोव्हेंबर १९८५ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६४८|इजिप्तएरचे फ्लाइट ६४८]] ([[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]]) चे अबू निदाल या दहशतवादी गटाच्या तीन जणांनी अपहरण करून ते [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] येथे नेले. विमानातील इजिप्शियन स्काय मार्शलने एका अपहरणकर्त्याला गोळ्या घातल्या, परंतु त्यानंतर तो स्वतःही मारला गेला. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यानंतर इजिप्शियन सैन्याने विमानात प्रवेश केला. यावेळी झालेल्या चकमकीत ५९ प्रवासी आणि २ कर्मचारी ठार झाले. * २१ सप्टेंबर १९८७ रोजी, इजिप्तएरचे [[एरबस ए३००|एरबस ए३००]] (नोंदणी: SU-BCA) लक्सर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर प्रशिक्षण फ्लाइट दरम्यान कोसळले. विमानातील पाचही कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN19870921-0"/> ही एरबस ए३०० चा समावेश असलेली पहिली प्राणघातक दुर्घटना होती. * ३१ ऑक्टोबर १९९९ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ९९०|इजिप्तएरचे फ्लाइट ९९०]] ([[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७]], नोंदणी: SU-GAP) न्यू यॉर्कहून कैरोला जात असताना अटलांटिक महासागरात कोसळले. विमानातील सर्व २१७ प्रवासी ठार झाले. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वैमानिक [[जमिल अल-बतौती|जमिल अल-बतौती]] याने मुद्दाम विमान कोसळवल्याचा संशय व्यक्त केला, परंतु इजिप्शियन अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref name="NTSB990"/><ref name="airsafe990"/> * ७ मे २००२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८४३|इजिप्तएरचे फ्लाइट ८४३]] ([[बोईंग ७३७-५००|बोईंग ७३७-५००]]) ट्युनिशियातील [[ट्युनिस]] येथे उतरत असताना मुसळधार पाऊस आणि धुळीच्या वादळामुळे कोसळले. विमानातील ६४ पैकी १५ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="casaGR"/> * २९ जुलै २०११ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६६७|इजिप्तएरचे फ्लाइट ६६७]] ([[बोईंग ७७७-२०० ईआर|बोईंग ७७७-२०० ईआर]]) मध्ये कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कॉकपिटमध्ये आग लागल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. शॉर्ट सर्किटमुळे ही आग लागल्याचे निष्पन्न झाले. सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुखरूप बाहेर पडले, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="EgyptairFinalReport"/> * २९ मार्च २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट १८१|इजिप्तएरचे फ्लाइट १८१]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCB) अलेक्झांड्रियाहून कैरोला जात असताना अपहरण करण्यात आले. विमान सायप्रसच्या [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] येथे उतरवण्यात आले. तेथे अपहरणकर्त्याने आत्मसमर्पण केले आणि सर्व ओलीस सुखरूप सुटले.<ref name=ASN290316/> * १९ मे २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८०४|इजिप्तएरचे फ्लाइट ८०४]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCC) पॅरिसहून कैरोला जात असताना भूमध्य समुद्रात कोसळले. विमानातील ६६ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="Egyptair Airbus A320 lost from radar over Mediterranean Sea"/> २०२२ मधील एका फ्रेंच तपासणीनुसार, वैमानिकाच्या सिगारेटच्या धुराचा गळती होत असलेल्या ऑक्सिजन मास्कशी संपर्क आल्यामुळे कॉकपिटमध्ये आग लागून हा अपघात झाला.<ref name="AlJazeera2022"/> तथापि, ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी इजिप्शियन नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कॉकपिटच्या मागील भागातील गॅलीमध्ये स्फोट झाल्यामुळे ही दुर्घटना घडली.<ref name="avherald804"/> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] dkixuk8it3mjnq1m0a7wc1xx80s9pdu 2677726 2677725 2026-04-05T22:34:47Z अभय नातू 206 /* अपघात आणि दुर्घटना */ 2677726 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414"/> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307"/> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475"/> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9" /> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9" /> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855" /> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542" /> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546" /> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677" /> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com"/> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation" /><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion" /> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance" /><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance" /> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline" /> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200" /> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries" /> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR" /> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade" /> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s" /> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २२ डिसेंबर १९५१ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHH) इराणमधील [[तेहरान]]च्या पश्चिमेला [[१९५१ मिस्रएर एसएनसीएएसई लँग्युडोक अपघात|कोसळले]]. या अपघातात विमानातील सर्व २० लोकांचा मृत्यू झाला. हे विमान [[बगदाद]], इराक येथून तेहरानला जाणारे आंतरराष्ट्रीय अनुसूचित प्रवासी उड्डाण होते.<ref name="ASN221251"/> * ३० जुलै १९५२ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHX) [[कैरो]] येथील [[अल्माझा हवाई तळ|अल्माझा हवाई तळावर]] लँडिंग करताना चाके न उघडल्यामुळे (wheels-up landing) मोठ्या प्रमाणात खराब झाले. हे विमान सुदानमधील [[खार्तूम विमानतळ|खार्तूम]]ला जात होते, परंतु इंजिन क्रमांक १ मध्ये आग लागल्याने ते कैरोला परतले होते.<ref name=ASN300752/> * १५ डिसेंबर १९५३ रोजी, मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकिंग १बी|व्हिकर्स व्हायकिंग]] (नोंदणी: SU-AFK) कैरो येथील अल्माझा विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच कोसळले. यामध्ये विमानातील सहाही जणांचा (५ कर्मचारी, १ प्रवासी) मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Crash of Vickers 634 Viking 1B in Cairo; 15 Dec 1953 |url=https://www.baaa-acro.com/index.php/crash/crash-vickers-634-viking-1b-cairo-6-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives}}</ref> * १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी, [[सुएझ संकट|सुएझ संकटादरम्यान]] रॉयल एर फोर्सने (RAF) केलेल्या हवाई हल्ल्यात अल्माझा विमानतळावर उभे असलेले मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]] (नोंदणी: SU-AIC) नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २९ सप्टेंबर १९६० रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७३८ ([[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]], नोंदणी: SU-AKW) इटलीतील एल्बा जवळ भूमध्य समुद्रात कोसळले. यामध्ये विमानातील २१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident Vickers 739B Viscount SU-AKW, 29 September 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333709 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १९ जुलै १९६२ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६२)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-AMW) थायलंडमधील [[खाओ याई नॅशनल पार्क|खाओ याई]] डोंगरावर कोसळले ([[कंट्रोल्ड फ्लाईट इनटू टेरेन|सीएफआयटी]]). यात १८ प्रवासी आणि ८ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident de Havilland Comet SU-AMW, 19 July 1962 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333281 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २८ जुलै १९६३ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६३)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-ALD) भारतातील [[मुंबई विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उतरत असताना समुद्रात कोसळले. विमानातील ६३ प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident - de Havilland Comet SU-ALD, 28 July 1963 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333061 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १८ मार्च १९६६ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९]] ([[अँटोनोव्ह एएन-२४|अँटोनोव्ह एएन-२४]]) कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात ३० जणांचा मृत्यू झाला. * २० मार्च १९६९ रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]] (नोंदणी: SU-APC) [[१९६९ अस्वान इल्यूशिन इल-१८ अपघात|अस्वान विमानतळावर उतरताना कोसळले]]. विमानातील १०५ पैकी १०० जणांचा या आपत्तीत मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-APC Aswan Airport (ASW)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690320-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १९ मार्च १९७२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७६३|इजिप्तएर फ्लाइट ७६३]] ([[डग्लस डीसी-९|डग्लस डीसी-९-३२]], नोंदणी: YU-AHR) येमेनमधील [[एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना डोंगरावर कोसळले. विमानातील ३० जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 YU-AHR Aden International Airport (ADE)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720319-3|website=aviation-safety.net}}</ref> * २९ जानेवारी १९७३ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७४१|इजिप्तएर फ्लाइट ७४१]] ([[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]], नोंदणी: SU-AOV) निकोसिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. विमानातील ३७ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-AOV Nicosia Airport (NIC)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730129-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १० जुलै १९७४ रोजी, इजिप्तएरचे [[१९७४ इजिप्तएर तुपोलेव्ह तू-१५४ अपघात|तुपोलेव्ह तू-१५४ प्रशिक्षण फ्लाइट]] कैरो विमानतळाजवळ कोसळले. यात चार सोव्हिएत प्रशिक्षक आणि इजिप्तएरच्या दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN740710-1"/> * २५ डिसेंबर १९७६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८६४|इजिप्तएर फ्लाइट ८६४]] ([[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-AXA) थायलंडमधील बँकॉक येथील एका औद्योगिक संकुलावर कोसळले. विमानातील ५२ जण आणि जमिनीवरील १९ जणांचा यात मृत्यू झाला.<ref name="airdisaster"/> * १७ ऑक्टोबर १९८२ रोजी, इजिप्तएर फ्लाइट ७७१ ([[बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-APE) स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="Times181082"/> * १० ऑक्टोबर १९८५ रोजी, [[अकिले लाउरो अपहरण|अकिले लाउरो अपहरणास]] जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना घेऊन जाणारे इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]] (फ्लाइट २८४३) अमेरिकन लढाऊ विमानांनी अडवले आणि इटलीतील [[सिगोनेला]] येथे उतरवण्यास भाग पाडले.<ref name=Bohn/><ref name=Leone/> * २३ नोव्हेंबर १९८५ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६४८|इजिप्तएर फ्लाइट ६४८]] ([[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]]) चे अबू निदाल या दहशतवादी गटाच्या तीन जणांनी अपहरण करून ते [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] येथे नेले. विमानातील इजिप्शियन स्काय मार्शलने एका अपहरणकर्त्याला गोळ्या घातल्या, परंतु त्यानंतर तो स्वतःही मारला गेला. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यानंतर इजिप्शियन सैन्याने विमानात प्रवेश केला. यावेळी झालेल्या चकमकीत ५९ प्रवासी आणि २ कर्मचारी ठार झाले. * २१ सप्टेंबर १९८७ रोजी, इजिप्तएरचे [[एरबस ए३००|एरबस ए३००]] (नोंदणी: SU-BCA) लक्सर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर प्रशिक्षण फ्लाइट दरम्यान कोसळले. विमानातील पाचही कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN19870921-0"/> ही एरबस ए३०० चा समावेश असलेली पहिली प्राणघातक दुर्घटना होती. * ३१ ऑक्टोबर १९९९ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ९९०|इजिप्तएर फ्लाइट ९९०]] ([[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७]], नोंदणी: SU-GAP) न्यू यॉर्कहून कैरोला जात असताना अटलांटिक महासागरात कोसळले. विमानातील सर्व २१७ प्रवासी ठार झाले. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वैमानिक [[जमिल अल-बतौती|जमिल अल-बतौती]] याने मुद्दाम विमान कोसळवल्याचा संशय व्यक्त केला, परंतु इजिप्शियन अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref name="NTSB990"/><ref name="airsafe990"/> * ७ मे २००२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८४३|इजिप्तएर फ्लाइट ८४३]] ([[बोईंग ७३७-५००|बोईंग ७३७-५००]]) ट्युनिशियातील [[ट्युनिस]] येथे उतरत असताना मुसळधार पाऊस आणि धुळीच्या वादळामुळे कोसळले. विमानातील ६४ पैकी १५ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="casaGR"/> * २९ जुलै २०११ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६६७|इजिप्तएर फ्लाइट ६६७]] ([[बोईंग ७७७-२०० ईआर|बोईंग ७७७-२०० ईआर]]) मध्ये कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कॉकपिटमध्ये आग लागल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. शॉर्ट सर्किटमुळे ही आग लागल्याचे निष्पन्न झाले. सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुखरूप बाहेर पडले, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="EgyptairFinalReport"/> * २९ मार्च २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट १८१|इजिप्तएर फ्लाइट १८१]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCB) अलेक्झांड्रियाहून कैरोला जात असताना अपहरण करण्यात आले. विमान सायप्रसच्या [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] येथे उतरवण्यात आले. तेथे अपहरणकर्त्याने आत्मसमर्पण केले आणि सर्व ओलीस सुखरूप सुटले.<ref name=ASN290316/> * १९ मे २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८०४|इजिप्तएर फ्लाइट ८०४]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCC) पॅरिसहून कैरोला जात असताना भूमध्य समुद्रात कोसळले. विमानातील ६६ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="Egyptair Airbus A320 lost from radar over Mediterranean Sea"/> २०२२ मधील एका फ्रेंच तपासणीनुसार, वैमानिकाच्या सिगारेटच्या धुराचा गळती होत असलेल्या ऑक्सिजन मास्कशी संपर्क आल्यामुळे कॉकपिटमध्ये आग लागून हा अपघात झाला.<ref name="AlJazeera2022"/> तथापि, ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी इजिप्शियन नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कॉकपिटच्या मागील भागातील गॅलीमध्ये स्फोट झाल्यामुळे ही दुर्घटना घडली.<ref name="avherald804"/> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] 2gdiokjfa2n3owtfozwqcaelfksda4x 2677729 2677726 2026-04-05T22:41:17Z अभय नातू 206 संदर्भ 2677729 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414"/> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307"/> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475"/> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9" /> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9" /> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855" /> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542" /> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546" /> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677" /> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com">{{Cite web |title=Egyptair Flights and Destinations – FlightConnections |url=https://www.flightconnections.com/route-map-egyptair-ms |access-date=2022-08-08 |website=www.flightconnections.com |language=en}}</ref> Egyptair is a member of [[Star Alliance]].<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.staralliance.com/en/ |access-date=2022-08-08 |website=www.staralliance.com |language=en-GB}}</ref> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation" /><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion" /> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance" /><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance" /> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline" /> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200" /> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries" /> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR">{{cite press release|title= Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR|publisher= Boeing|date= 17 June 2011|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114840/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787|archive-date= 16 January 2014}}</ref> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade" /> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s" /> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २२ डिसेंबर १९५१ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHH) इराणमधील [[तेहरान]]च्या पश्चिमेला [[१९५१ मिस्रएर एसएनसीएएसई लँग्युडोक अपघात|कोसळले]]. या अपघातात विमानातील सर्व २० लोकांचा मृत्यू झाला. हे विमान [[बगदाद]], इराक येथून तेहरानला जाणारे आंतरराष्ट्रीय अनुसूचित प्रवासी उड्डाण होते.<ref name="ASN221251"/> * ३० जुलै १९५२ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHX) [[कैरो]] येथील [[अल्माझा हवाई तळ|अल्माझा हवाई तळावर]] लँडिंग करताना चाके न उघडल्यामुळे (wheels-up landing) मोठ्या प्रमाणात खराब झाले. हे विमान सुदानमधील [[खार्तूम विमानतळ|खार्तूम]]ला जात होते, परंतु इंजिन क्रमांक १ मध्ये आग लागल्याने ते कैरोला परतले होते.<ref name=ASN300752/> * १५ डिसेंबर १९५३ रोजी, मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकिंग १बी|व्हिकर्स व्हायकिंग]] (नोंदणी: SU-AFK) कैरो येथील अल्माझा विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच कोसळले. यामध्ये विमानातील सहाही जणांचा (५ कर्मचारी, १ प्रवासी) मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Crash of Vickers 634 Viking 1B in Cairo; 15 Dec 1953 |url=https://www.baaa-acro.com/index.php/crash/crash-vickers-634-viking-1b-cairo-6-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives}}</ref> * १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी, [[सुएझ संकट|सुएझ संकटादरम्यान]] रॉयल एर फोर्सने (RAF) केलेल्या हवाई हल्ल्यात अल्माझा विमानतळावर उभे असलेले मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]] (नोंदणी: SU-AIC) नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २९ सप्टेंबर १९६० रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७३८ ([[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]], नोंदणी: SU-AKW) इटलीतील एल्बा जवळ भूमध्य समुद्रात कोसळले. यामध्ये विमानातील २१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident Vickers 739B Viscount SU-AKW, 29 September 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333709 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १९ जुलै १९६२ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६२)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-AMW) थायलंडमधील [[खाओ याई नॅशनल पार्क|खाओ याई]] डोंगरावर कोसळले ([[कंट्रोल्ड फ्लाईट इनटू टेरेन|सीएफआयटी]]). यात १८ प्रवासी आणि ८ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident de Havilland Comet SU-AMW, 19 July 1962 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333281 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २८ जुलै १९६३ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६३)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-ALD) भारतातील [[मुंबई विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उतरत असताना समुद्रात कोसळले. विमानातील ६३ प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident - de Havilland Comet SU-ALD, 28 July 1963 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333061 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १८ मार्च १९६६ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९]] ([[अँटोनोव्ह एएन-२४|अँटोनोव्ह एएन-२४]]) कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात ३० जणांचा मृत्यू झाला. * २० मार्च १९६९ रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]] (नोंदणी: SU-APC) [[१९६९ अस्वान इल्यूशिन इल-१८ अपघात|अस्वान विमानतळावर उतरताना कोसळले]]. विमानातील १०५ पैकी १०० जणांचा या आपत्तीत मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-APC Aswan Airport (ASW)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690320-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १९ मार्च १९७२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७६३|इजिप्तएर फ्लाइट ७६३]] ([[डग्लस डीसी-९|डग्लस डीसी-९-३२]], नोंदणी: YU-AHR) येमेनमधील [[एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना डोंगरावर कोसळले. विमानातील ३० जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 YU-AHR Aden International Airport (ADE)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720319-3|website=aviation-safety.net}}</ref> * २९ जानेवारी १९७३ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७४१|इजिप्तएर फ्लाइट ७४१]] ([[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]], नोंदणी: SU-AOV) निकोसिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. विमानातील ३७ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-AOV Nicosia Airport (NIC)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730129-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १० जुलै १९७४ रोजी, इजिप्तएरचे [[१९७४ इजिप्तएर तुपोलेव्ह तू-१५४ अपघात|तुपोलेव्ह तू-१५४ प्रशिक्षण फ्लाइट]] कैरो विमानतळाजवळ कोसळले. यात चार सोव्हिएत प्रशिक्षक आणि इजिप्तएरच्या दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN740710-1"/> * २५ डिसेंबर १९७६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८६४|इजिप्तएर फ्लाइट ८६४]] ([[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-AXA) थायलंडमधील बँकॉक येथील एका औद्योगिक संकुलावर कोसळले. विमानातील ५२ जण आणि जमिनीवरील १९ जणांचा यात मृत्यू झाला.<ref name="airdisaster"/> * १७ ऑक्टोबर १९८२ रोजी, इजिप्तएर फ्लाइट ७७१ ([[बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-APE) स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="Times181082"/> * १० ऑक्टोबर १९८५ रोजी, [[अकिले लाउरो अपहरण|अकिले लाउरो अपहरणास]] जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना घेऊन जाणारे इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]] (फ्लाइट २८४३) अमेरिकन लढाऊ विमानांनी अडवले आणि इटलीतील [[सिगोनेला]] येथे उतरवण्यास भाग पाडले.<ref name=Bohn/><ref name=Leone/> * २३ नोव्हेंबर १९८५ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६४८|इजिप्तएर फ्लाइट ६४८]] ([[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]]) चे अबू निदाल या दहशतवादी गटाच्या तीन जणांनी अपहरण करून ते [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] येथे नेले. विमानातील इजिप्शियन स्काय मार्शलने एका अपहरणकर्त्याला गोळ्या घातल्या, परंतु त्यानंतर तो स्वतःही मारला गेला. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यानंतर इजिप्शियन सैन्याने विमानात प्रवेश केला. यावेळी झालेल्या चकमकीत ५९ प्रवासी आणि २ कर्मचारी ठार झाले. * २१ सप्टेंबर १९८७ रोजी, इजिप्तएरचे [[एरबस ए३००|एरबस ए३००]] (नोंदणी: SU-BCA) लक्सर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर प्रशिक्षण फ्लाइट दरम्यान कोसळले. विमानातील पाचही कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN19870921-0"/> ही एरबस ए३०० चा समावेश असलेली पहिली प्राणघातक दुर्घटना होती. * ३१ ऑक्टोबर १९९९ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ९९०|इजिप्तएर फ्लाइट ९९०]] ([[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७]], नोंदणी: SU-GAP) न्यू यॉर्कहून कैरोला जात असताना अटलांटिक महासागरात कोसळले. विमानातील सर्व २१७ प्रवासी ठार झाले. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वैमानिक [[जमिल अल-बतौती|जमिल अल-बतौती]] याने मुद्दाम विमान कोसळवल्याचा संशय व्यक्त केला, परंतु इजिप्शियन अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref name="NTSB990"/><ref name="airsafe990"/> * ७ मे २००२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८४३|इजिप्तएर फ्लाइट ८४३]] ([[बोईंग ७३७-५००|बोईंग ७३७-५००]]) ट्युनिशियातील [[ट्युनिस]] येथे उतरत असताना मुसळधार पाऊस आणि धुळीच्या वादळामुळे कोसळले. विमानातील ६४ पैकी १५ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="casaGR"/> * २९ जुलै २०११ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६६७|इजिप्तएर फ्लाइट ६६७]] ([[बोईंग ७७७-२०० ईआर|बोईंग ७७७-२०० ईआर]]) मध्ये कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कॉकपिटमध्ये आग लागल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. शॉर्ट सर्किटमुळे ही आग लागल्याचे निष्पन्न झाले. सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुखरूप बाहेर पडले, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="EgyptairFinalReport"/> * २९ मार्च २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट १८१|इजिप्तएर फ्लाइट १८१]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCB) अलेक्झांड्रियाहून कैरोला जात असताना अपहरण करण्यात आले. विमान सायप्रसच्या [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] येथे उतरवण्यात आले. तेथे अपहरणकर्त्याने आत्मसमर्पण केले आणि सर्व ओलीस सुखरूप सुटले.<ref name=ASN290316/> * १९ मे २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८०४|इजिप्तएर फ्लाइट ८०४]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCC) पॅरिसहून कैरोला जात असताना भूमध्य समुद्रात कोसळले. विमानातील ६६ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="Egyptair Airbus A320 lost from radar over Mediterranean Sea"/> २०२२ मधील एका फ्रेंच तपासणीनुसार, वैमानिकाच्या सिगारेटच्या धुराचा गळती होत असलेल्या ऑक्सिजन मास्कशी संपर्क आल्यामुळे कॉकपिटमध्ये आग लागून हा अपघात झाला.<ref name="AlJazeera2022"/> तथापि, ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी इजिप्शियन नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कॉकपिटच्या मागील भागातील गॅलीमध्ये स्फोट झाल्यामुळे ही दुर्घटना घडली.<ref name="avherald804"/> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] njv8z18zopdlrq1ddvkrynnzdtw9ubs 2677731 2677729 2026-04-05T22:51:52Z अभय नातू 206 संदर्भ 2677731 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414"/> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307"/> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475"/> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9" /> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9" /> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855" /> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542" /> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546" /> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677" /> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com">{{Cite web |title=Egyptair Flights and Destinations – FlightConnections |url=https://www.flightconnections.com/route-map-egyptair-ms |access-date=2022-08-08 |website=www.flightconnections.com |language=en}}</ref> Egyptair is a member of [[Star Alliance]].<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.staralliance.com/en/ |access-date=2022-08-08 |website=www.staralliance.com |language=en-GB}}</ref> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation">{{cite news|title= Government scraps Egyptair privatisation|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|work= [[Flightglobal]]|date= 4 December 2007|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214204954/http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|archive-date= 14 December 2013}}</ref><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion">{{cite news|title= Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion|first= Graham|last= Dunn|work= [[Flightglobal]]|date= 23 October 2007|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214192840/http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-date= 14 December 2013}}</ref> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance" /><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance" /> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline" /> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200" /> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries" /> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR">{{cite press release|title= Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR|publisher= Boeing|date= 17 June 2011|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114840/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787|archive-date= 16 January 2014}}</ref> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade" /> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s" /> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २२ डिसेंबर १९५१ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHH) इराणमधील [[तेहरान]]च्या पश्चिमेला [[१९५१ मिस्रएर एसएनसीएएसई लँग्युडोक अपघात|कोसळले]]. या अपघातात विमानातील सर्व २० लोकांचा मृत्यू झाला. हे विमान [[बगदाद]], इराक येथून तेहरानला जाणारे आंतरराष्ट्रीय अनुसूचित प्रवासी उड्डाण होते.<ref name="ASN221251"/> * ३० जुलै १९५२ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHX) [[कैरो]] येथील [[अल्माझा हवाई तळ|अल्माझा हवाई तळावर]] लँडिंग करताना चाके न उघडल्यामुळे (wheels-up landing) मोठ्या प्रमाणात खराब झाले. हे विमान सुदानमधील [[खार्तूम विमानतळ|खार्तूम]]ला जात होते, परंतु इंजिन क्रमांक १ मध्ये आग लागल्याने ते कैरोला परतले होते.<ref name=ASN300752/> * १५ डिसेंबर १९५३ रोजी, मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकिंग १बी|व्हिकर्स व्हायकिंग]] (नोंदणी: SU-AFK) कैरो येथील अल्माझा विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच कोसळले. यामध्ये विमानातील सहाही जणांचा (५ कर्मचारी, १ प्रवासी) मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Crash of Vickers 634 Viking 1B in Cairo; 15 Dec 1953 |url=https://www.baaa-acro.com/index.php/crash/crash-vickers-634-viking-1b-cairo-6-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives}}</ref> * १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी, [[सुएझ संकट|सुएझ संकटादरम्यान]] रॉयल एर फोर्सने (RAF) केलेल्या हवाई हल्ल्यात अल्माझा विमानतळावर उभे असलेले मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]] (नोंदणी: SU-AIC) नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २९ सप्टेंबर १९६० रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७३८ ([[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]], नोंदणी: SU-AKW) इटलीतील एल्बा जवळ भूमध्य समुद्रात कोसळले. यामध्ये विमानातील २१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident Vickers 739B Viscount SU-AKW, 29 September 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333709 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १९ जुलै १९६२ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६२)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-AMW) थायलंडमधील [[खाओ याई नॅशनल पार्क|खाओ याई]] डोंगरावर कोसळले ([[कंट्रोल्ड फ्लाईट इनटू टेरेन|सीएफआयटी]]). यात १८ प्रवासी आणि ८ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident de Havilland Comet SU-AMW, 19 July 1962 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333281 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २८ जुलै १९६३ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६३)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-ALD) भारतातील [[मुंबई विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उतरत असताना समुद्रात कोसळले. विमानातील ६३ प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident - de Havilland Comet SU-ALD, 28 July 1963 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333061 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १८ मार्च १९६६ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९]] ([[अँटोनोव्ह एएन-२४|अँटोनोव्ह एएन-२४]]) कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात ३० जणांचा मृत्यू झाला. * २० मार्च १९६९ रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]] (नोंदणी: SU-APC) [[१९६९ अस्वान इल्यूशिन इल-१८ अपघात|अस्वान विमानतळावर उतरताना कोसळले]]. विमानातील १०५ पैकी १०० जणांचा या आपत्तीत मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-APC Aswan Airport (ASW)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690320-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १९ मार्च १९७२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७६३|इजिप्तएर फ्लाइट ७६३]] ([[डग्लस डीसी-९|डग्लस डीसी-९-३२]], नोंदणी: YU-AHR) येमेनमधील [[एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना डोंगरावर कोसळले. विमानातील ३० जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 YU-AHR Aden International Airport (ADE)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720319-3|website=aviation-safety.net}}</ref> * २९ जानेवारी १९७३ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७४१|इजिप्तएर फ्लाइट ७४१]] ([[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]], नोंदणी: SU-AOV) निकोसिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. विमानातील ३७ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-AOV Nicosia Airport (NIC)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730129-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १० जुलै १९७४ रोजी, इजिप्तएरचे [[१९७४ इजिप्तएर तुपोलेव्ह तू-१५४ अपघात|तुपोलेव्ह तू-१५४ प्रशिक्षण फ्लाइट]] कैरो विमानतळाजवळ कोसळले. यात चार सोव्हिएत प्रशिक्षक आणि इजिप्तएरच्या दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN740710-1"/> * २५ डिसेंबर १९७६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८६४|इजिप्तएर फ्लाइट ८६४]] ([[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-AXA) थायलंडमधील बँकॉक येथील एका औद्योगिक संकुलावर कोसळले. विमानातील ५२ जण आणि जमिनीवरील १९ जणांचा यात मृत्यू झाला.<ref name="airdisaster"/> * १७ ऑक्टोबर १९८२ रोजी, इजिप्तएर फ्लाइट ७७१ ([[बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-APE) स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="Times181082"/> * १० ऑक्टोबर १९८५ रोजी, [[अकिले लाउरो अपहरण|अकिले लाउरो अपहरणास]] जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना घेऊन जाणारे इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]] (फ्लाइट २८४३) अमेरिकन लढाऊ विमानांनी अडवले आणि इटलीतील [[सिगोनेला]] येथे उतरवण्यास भाग पाडले.<ref name=Bohn/><ref name=Leone/> * २३ नोव्हेंबर १९८५ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६४८|इजिप्तएर फ्लाइट ६४८]] ([[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]]) चे अबू निदाल या दहशतवादी गटाच्या तीन जणांनी अपहरण करून ते [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] येथे नेले. विमानातील इजिप्शियन स्काय मार्शलने एका अपहरणकर्त्याला गोळ्या घातल्या, परंतु त्यानंतर तो स्वतःही मारला गेला. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यानंतर इजिप्शियन सैन्याने विमानात प्रवेश केला. यावेळी झालेल्या चकमकीत ५९ प्रवासी आणि २ कर्मचारी ठार झाले. * २१ सप्टेंबर १९८७ रोजी, इजिप्तएरचे [[एरबस ए३००|एरबस ए३००]] (नोंदणी: SU-BCA) लक्सर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर प्रशिक्षण फ्लाइट दरम्यान कोसळले. विमानातील पाचही कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN19870921-0"/> ही एरबस ए३०० चा समावेश असलेली पहिली प्राणघातक दुर्घटना होती. * ३१ ऑक्टोबर १९९९ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ९९०|इजिप्तएर फ्लाइट ९९०]] ([[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७]], नोंदणी: SU-GAP) न्यू यॉर्कहून कैरोला जात असताना अटलांटिक महासागरात कोसळले. विमानातील सर्व २१७ प्रवासी ठार झाले. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वैमानिक [[जमिल अल-बतौती|जमिल अल-बतौती]] याने मुद्दाम विमान कोसळवल्याचा संशय व्यक्त केला, परंतु इजिप्शियन अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref name="NTSB990"/><ref name="airsafe990"/> * ७ मे २००२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८४३|इजिप्तएर फ्लाइट ८४३]] ([[बोईंग ७३७-५००|बोईंग ७३७-५००]]) ट्युनिशियातील [[ट्युनिस]] येथे उतरत असताना मुसळधार पाऊस आणि धुळीच्या वादळामुळे कोसळले. विमानातील ६४ पैकी १५ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="casaGR"/> * २९ जुलै २०११ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६६७|इजिप्तएर फ्लाइट ६६७]] ([[बोईंग ७७७-२०० ईआर|बोईंग ७७७-२०० ईआर]]) मध्ये कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कॉकपिटमध्ये आग लागल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. शॉर्ट सर्किटमुळे ही आग लागल्याचे निष्पन्न झाले. सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुखरूप बाहेर पडले, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="EgyptairFinalReport"/> * २९ मार्च २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट १८१|इजिप्तएर फ्लाइट १८१]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCB) अलेक्झांड्रियाहून कैरोला जात असताना अपहरण करण्यात आले. विमान सायप्रसच्या [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] येथे उतरवण्यात आले. तेथे अपहरणकर्त्याने आत्मसमर्पण केले आणि सर्व ओलीस सुखरूप सुटले.<ref name=ASN290316/> * १९ मे २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८०४|इजिप्तएर फ्लाइट ८०४]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCC) पॅरिसहून कैरोला जात असताना भूमध्य समुद्रात कोसळले. विमानातील ६६ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="Egyptair Airbus A320 lost from radar over Mediterranean Sea"/> २०२२ मधील एका फ्रेंच तपासणीनुसार, वैमानिकाच्या सिगारेटच्या धुराचा गळती होत असलेल्या ऑक्सिजन मास्कशी संपर्क आल्यामुळे कॉकपिटमध्ये आग लागून हा अपघात झाला.<ref name="AlJazeera2022"/> तथापि, ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी इजिप्शियन नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कॉकपिटच्या मागील भागातील गॅलीमध्ये स्फोट झाल्यामुळे ही दुर्घटना घडली.<ref name="avherald804"/> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] 8z804fauskf65bhueoyxma75ligsmx9 2677732 2677731 2026-04-05T22:55:30Z अभय नातू 206 संदर्भ 2677732 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414"/> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307"/> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475"/> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9" /> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9" /> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855" /> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542" /> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546" /> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677" /> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com">{{Cite web |title=Egyptair Flights and Destinations – FlightConnections |url=https://www.flightconnections.com/route-map-egyptair-ms |access-date=2022-08-08 |website=www.flightconnections.com |language=en}}</ref> Egyptair is a member of [[Star Alliance]].<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.staralliance.com/en/ |access-date=2022-08-08 |website=www.staralliance.com |language=en-GB}}</ref> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation">{{cite news|title= Government scraps Egyptair privatisation|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|work= [[Flightglobal]]|date= 4 December 2007|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214204954/http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|archive-date= 14 December 2013}}</ref><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion">{{cite news|title= Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion|first= Graham|last= Dunn|work= [[Flightglobal]]|date= 23 October 2007|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214192840/http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-date= 14 December 2013}}</ref> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance">{{cite news|last= Kaminski-Morrow|first= David|title= Egyptair formally joins Star Alliance|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|work= [[Flightglobal]]|date= 11 July 2008|location= London|archive-url= https://web.archive.org/web/20131213153713/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|archive-date= 13 December 2013}}</ref><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance">{{cite press release|title= Egyptair becomes 21st member of Star Alliance|publisher= Star Alliance|date= 11 July 2008|url= http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131216074550/http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-date= 16 December 2013}}</ref> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline" /> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200" /> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries" /> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR">{{cite press release|title= Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR|publisher= Boeing|date= 17 June 2011|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114840/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787|archive-date= 16 January 2014}}</ref> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade">{{cite press release|title= Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade|publisher= Boeing|date= 9 March 2010|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114843/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111|archive-date= 16 January 2014}}</ref> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s" /> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २२ डिसेंबर १९५१ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHH) इराणमधील [[तेहरान]]च्या पश्चिमेला [[१९५१ मिस्रएर एसएनसीएएसई लँग्युडोक अपघात|कोसळले]]. या अपघातात विमानातील सर्व २० लोकांचा मृत्यू झाला. हे विमान [[बगदाद]], इराक येथून तेहरानला जाणारे आंतरराष्ट्रीय अनुसूचित प्रवासी उड्डाण होते.<ref name="ASN221251"/> * ३० जुलै १९५२ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHX) [[कैरो]] येथील [[अल्माझा हवाई तळ|अल्माझा हवाई तळावर]] लँडिंग करताना चाके न उघडल्यामुळे (wheels-up landing) मोठ्या प्रमाणात खराब झाले. हे विमान सुदानमधील [[खार्तूम विमानतळ|खार्तूम]]ला जात होते, परंतु इंजिन क्रमांक १ मध्ये आग लागल्याने ते कैरोला परतले होते.<ref name=ASN300752/> * १५ डिसेंबर १९५३ रोजी, मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकिंग १बी|व्हिकर्स व्हायकिंग]] (नोंदणी: SU-AFK) कैरो येथील अल्माझा विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच कोसळले. यामध्ये विमानातील सहाही जणांचा (५ कर्मचारी, १ प्रवासी) मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Crash of Vickers 634 Viking 1B in Cairo; 15 Dec 1953 |url=https://www.baaa-acro.com/index.php/crash/crash-vickers-634-viking-1b-cairo-6-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives}}</ref> * १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी, [[सुएझ संकट|सुएझ संकटादरम्यान]] रॉयल एर फोर्सने (RAF) केलेल्या हवाई हल्ल्यात अल्माझा विमानतळावर उभे असलेले मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]] (नोंदणी: SU-AIC) नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २९ सप्टेंबर १९६० रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७३८ ([[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]], नोंदणी: SU-AKW) इटलीतील एल्बा जवळ भूमध्य समुद्रात कोसळले. यामध्ये विमानातील २१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident Vickers 739B Viscount SU-AKW, 29 September 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333709 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १९ जुलै १९६२ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६२)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-AMW) थायलंडमधील [[खाओ याई नॅशनल पार्क|खाओ याई]] डोंगरावर कोसळले ([[कंट्रोल्ड फ्लाईट इनटू टेरेन|सीएफआयटी]]). यात १८ प्रवासी आणि ८ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident de Havilland Comet SU-AMW, 19 July 1962 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333281 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २८ जुलै १९६३ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६३)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-ALD) भारतातील [[मुंबई विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उतरत असताना समुद्रात कोसळले. विमानातील ६३ प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident - de Havilland Comet SU-ALD, 28 July 1963 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333061 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १८ मार्च १९६६ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९]] ([[अँटोनोव्ह एएन-२४|अँटोनोव्ह एएन-२४]]) कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात ३० जणांचा मृत्यू झाला. * २० मार्च १९६९ रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]] (नोंदणी: SU-APC) [[१९६९ अस्वान इल्यूशिन इल-१८ अपघात|अस्वान विमानतळावर उतरताना कोसळले]]. विमानातील १०५ पैकी १०० जणांचा या आपत्तीत मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-APC Aswan Airport (ASW)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690320-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १९ मार्च १९७२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७६३|इजिप्तएर फ्लाइट ७६३]] ([[डग्लस डीसी-९|डग्लस डीसी-९-३२]], नोंदणी: YU-AHR) येमेनमधील [[एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना डोंगरावर कोसळले. विमानातील ३० जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 YU-AHR Aden International Airport (ADE)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720319-3|website=aviation-safety.net}}</ref> * २९ जानेवारी १९७३ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७४१|इजिप्तएर फ्लाइट ७४१]] ([[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]], नोंदणी: SU-AOV) निकोसिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. विमानातील ३७ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-AOV Nicosia Airport (NIC)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730129-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १० जुलै १९७४ रोजी, इजिप्तएरचे [[१९७४ इजिप्तएर तुपोलेव्ह तू-१५४ अपघात|तुपोलेव्ह तू-१५४ प्रशिक्षण फ्लाइट]] कैरो विमानतळाजवळ कोसळले. यात चार सोव्हिएत प्रशिक्षक आणि इजिप्तएरच्या दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN740710-1"/> * २५ डिसेंबर १९७६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८६४|इजिप्तएर फ्लाइट ८६४]] ([[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-AXA) थायलंडमधील बँकॉक येथील एका औद्योगिक संकुलावर कोसळले. विमानातील ५२ जण आणि जमिनीवरील १९ जणांचा यात मृत्यू झाला.<ref name="airdisaster"/> * १७ ऑक्टोबर १९८२ रोजी, इजिप्तएर फ्लाइट ७७१ ([[बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-APE) स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="Times181082"/> * १० ऑक्टोबर १९८५ रोजी, [[अकिले लाउरो अपहरण|अकिले लाउरो अपहरणास]] जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना घेऊन जाणारे इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]] (फ्लाइट २८४३) अमेरिकन लढाऊ विमानांनी अडवले आणि इटलीतील [[सिगोनेला]] येथे उतरवण्यास भाग पाडले.<ref name=Bohn/><ref name=Leone/> * २३ नोव्हेंबर १९८५ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६४८|इजिप्तएर फ्लाइट ६४८]] ([[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]]) चे अबू निदाल या दहशतवादी गटाच्या तीन जणांनी अपहरण करून ते [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] येथे नेले. विमानातील इजिप्शियन स्काय मार्शलने एका अपहरणकर्त्याला गोळ्या घातल्या, परंतु त्यानंतर तो स्वतःही मारला गेला. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यानंतर इजिप्शियन सैन्याने विमानात प्रवेश केला. यावेळी झालेल्या चकमकीत ५९ प्रवासी आणि २ कर्मचारी ठार झाले. * २१ सप्टेंबर १९८७ रोजी, इजिप्तएरचे [[एरबस ए३००|एरबस ए३००]] (नोंदणी: SU-BCA) लक्सर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर प्रशिक्षण फ्लाइट दरम्यान कोसळले. विमानातील पाचही कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN19870921-0"/> ही एरबस ए३०० चा समावेश असलेली पहिली प्राणघातक दुर्घटना होती. * ३१ ऑक्टोबर १९९९ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ९९०|इजिप्तएर फ्लाइट ९९०]] ([[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७]], नोंदणी: SU-GAP) न्यू यॉर्कहून कैरोला जात असताना अटलांटिक महासागरात कोसळले. विमानातील सर्व २१७ प्रवासी ठार झाले. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वैमानिक [[जमिल अल-बतौती|जमिल अल-बतौती]] याने मुद्दाम विमान कोसळवल्याचा संशय व्यक्त केला, परंतु इजिप्शियन अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref name="NTSB990"/><ref name="airsafe990"/> * ७ मे २००२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८४३|इजिप्तएर फ्लाइट ८४३]] ([[बोईंग ७३७-५००|बोईंग ७३७-५००]]) ट्युनिशियातील [[ट्युनिस]] येथे उतरत असताना मुसळधार पाऊस आणि धुळीच्या वादळामुळे कोसळले. विमानातील ६४ पैकी १५ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="casaGR"/> * २९ जुलै २०११ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६६७|इजिप्तएर फ्लाइट ६६७]] ([[बोईंग ७७७-२०० ईआर|बोईंग ७७७-२०० ईआर]]) मध्ये कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कॉकपिटमध्ये आग लागल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. शॉर्ट सर्किटमुळे ही आग लागल्याचे निष्पन्न झाले. सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुखरूप बाहेर पडले, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="EgyptairFinalReport"/> * २९ मार्च २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट १८१|इजिप्तएर फ्लाइट १८१]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCB) अलेक्झांड्रियाहून कैरोला जात असताना अपहरण करण्यात आले. विमान सायप्रसच्या [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] येथे उतरवण्यात आले. तेथे अपहरणकर्त्याने आत्मसमर्पण केले आणि सर्व ओलीस सुखरूप सुटले.<ref name=ASN290316/> * १९ मे २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८०४|इजिप्तएर फ्लाइट ८०४]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCC) पॅरिसहून कैरोला जात असताना भूमध्य समुद्रात कोसळले. विमानातील ६६ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="Egyptair Airbus A320 lost from radar over Mediterranean Sea"/> २०२२ मधील एका फ्रेंच तपासणीनुसार, वैमानिकाच्या सिगारेटच्या धुराचा गळती होत असलेल्या ऑक्सिजन मास्कशी संपर्क आल्यामुळे कॉकपिटमध्ये आग लागून हा अपघात झाला.<ref name="AlJazeera2022"/> तथापि, ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी इजिप्शियन नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कॉकपिटच्या मागील भागातील गॅलीमध्ये स्फोट झाल्यामुळे ही दुर्घटना घडली.<ref name="avherald804"/> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] giwhwh5p5uws8n1p1xs76mh3yjb7564 2677733 2677732 2026-04-06T00:37:33Z अभय नातू 206 संदर्भ 2677733 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414">{{cite magazine|title=Civil aviation – Viscounts for Egypt |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=65 |number=2358 |date=2 April 1954 |page=414 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1954/1954%20-%200906.html |archive-url=https://archive.today/20140114234012/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1954/1954%20-%200906.html |archive-date=14 January 2014 }}</ref> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307"/> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475">{{cite magazine|title=World airline directory – Misrair S.A.E.{{--}}Egyptian Airlines |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=69 |number=2465 |date=20 April 1956 |page=475 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200475.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6NZyAppFP?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200475.html |archive-date=22 February 2014 }}</ref> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9" /> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9" /> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855">{{cite magazine|title=Air commerce – Breaking-even on the Comets |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=78 |number=2698 |date=25 November 1960 |page=855 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202787.html |archive-url=https://archive.today/20131207221154/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202787.html |archive-date=7 December 2013 }}</ref> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542">{{cite magazine|title=World airline survey{{--}}Syrian Arab Airways |magazine=[[Flight International]] |volume=83 |number=2822 |date=11 April 1963 |page=542 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200564.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6LhPnW4xI?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200564.html |archive-date=7 December 2013 }}</ref> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546" /> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677">{{cite magazine|title=Air Transport |magazine=[[Flight International]] |volume=100 |number=3268 |date=28 October 1971 |page=677 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1971/1971%20-%202249.html |archive-url=https://archive.today/20130123223132/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1971/1971%20-%202249.html |archive-date=23 January 2013 |quote=Egyptair is the new name of United Arab Airlines, adopted on October 10. The change follows the adoption by Egypt of the official name Arab Republic of Egypt, in place of [[United Arab Republic]]. The airline's flight prefix code, MS (unchanged), dates from an earlier period when it was known as Misrair. }}</ref> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com">{{Cite web |title=Egyptair Flights and Destinations – FlightConnections |url=https://www.flightconnections.com/route-map-egyptair-ms |access-date=2022-08-08 |website=www.flightconnections.com |language=en}}</ref> Egyptair is a member of [[Star Alliance]].<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.staralliance.com/en/ |access-date=2022-08-08 |website=www.staralliance.com |language=en-GB}}</ref> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation">{{cite news|title= Government scraps Egyptair privatisation|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|work= [[Flightglobal]]|date= 4 December 2007|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214204954/http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|archive-date= 14 December 2013}}</ref><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion">{{cite news|title= Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion|first= Graham|last= Dunn|work= [[Flightglobal]]|date= 23 October 2007|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214192840/http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-date= 14 December 2013}}</ref> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance">{{cite news|last= Kaminski-Morrow|first= David|title= Egyptair formally joins Star Alliance|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|work= [[Flightglobal]]|date= 11 July 2008|location= London|archive-url= https://web.archive.org/web/20131213153713/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|archive-date= 13 December 2013}}</ref><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance">{{cite press release|title= Egyptair becomes 21st member of Star Alliance|publisher= Star Alliance|date= 11 July 2008|url= http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131216074550/http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-date= 16 December 2013}}</ref> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline" /> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200" /> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries" /> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR">{{cite press release|title= Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR|publisher= Boeing|date= 17 June 2011|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114840/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787|archive-date= 16 January 2014}}</ref> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade">{{cite press release|title= Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade|publisher= Boeing|date= 9 March 2010|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114843/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111|archive-date= 16 January 2014}}</ref> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s" /> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २२ डिसेंबर १९५१ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHH) इराणमधील [[तेहरान]]च्या पश्चिमेला [[१९५१ मिस्रएर एसएनसीएएसई लँग्युडोक अपघात|कोसळले]]. या अपघातात विमानातील सर्व २० लोकांचा मृत्यू झाला. हे विमान [[बगदाद]], इराक येथून तेहरानला जाणारे आंतरराष्ट्रीय अनुसूचित प्रवासी उड्डाण होते.<ref name="ASN221251"/> * ३० जुलै १९५२ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHX) [[कैरो]] येथील [[अल्माझा हवाई तळ|अल्माझा हवाई तळावर]] लँडिंग करताना चाके न उघडल्यामुळे (wheels-up landing) मोठ्या प्रमाणात खराब झाले. हे विमान सुदानमधील [[खार्तूम विमानतळ|खार्तूम]]ला जात होते, परंतु इंजिन क्रमांक १ मध्ये आग लागल्याने ते कैरोला परतले होते.<ref name=ASN300752/> * १५ डिसेंबर १९५३ रोजी, मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकिंग १बी|व्हिकर्स व्हायकिंग]] (नोंदणी: SU-AFK) कैरो येथील अल्माझा विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच कोसळले. यामध्ये विमानातील सहाही जणांचा (५ कर्मचारी, १ प्रवासी) मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Crash of Vickers 634 Viking 1B in Cairo; 15 Dec 1953 |url=https://www.baaa-acro.com/index.php/crash/crash-vickers-634-viking-1b-cairo-6-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives}}</ref> * १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी, [[सुएझ संकट|सुएझ संकटादरम्यान]] रॉयल एर फोर्सने (RAF) केलेल्या हवाई हल्ल्यात अल्माझा विमानतळावर उभे असलेले मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]] (नोंदणी: SU-AIC) नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २९ सप्टेंबर १९६० रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७३८ ([[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]], नोंदणी: SU-AKW) इटलीतील एल्बा जवळ भूमध्य समुद्रात कोसळले. यामध्ये विमानातील २१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident Vickers 739B Viscount SU-AKW, 29 September 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333709 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १९ जुलै १९६२ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६२)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-AMW) थायलंडमधील [[खाओ याई नॅशनल पार्क|खाओ याई]] डोंगरावर कोसळले ([[कंट्रोल्ड फ्लाईट इनटू टेरेन|सीएफआयटी]]). यात १८ प्रवासी आणि ८ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident de Havilland Comet SU-AMW, 19 July 1962 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333281 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २८ जुलै १९६३ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६३)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-ALD) भारतातील [[मुंबई विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उतरत असताना समुद्रात कोसळले. विमानातील ६३ प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident - de Havilland Comet SU-ALD, 28 July 1963 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333061 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १८ मार्च १९६६ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९]] ([[अँटोनोव्ह एएन-२४|अँटोनोव्ह एएन-२४]]) कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात ३० जणांचा मृत्यू झाला. * २० मार्च १९६९ रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]] (नोंदणी: SU-APC) [[१९६९ अस्वान इल्यूशिन इल-१८ अपघात|अस्वान विमानतळावर उतरताना कोसळले]]. विमानातील १०५ पैकी १०० जणांचा या आपत्तीत मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-APC Aswan Airport (ASW)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690320-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १९ मार्च १९७२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७६३|इजिप्तएर फ्लाइट ७६३]] ([[डग्लस डीसी-९|डग्लस डीसी-९-३२]], नोंदणी: YU-AHR) येमेनमधील [[एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना डोंगरावर कोसळले. विमानातील ३० जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 YU-AHR Aden International Airport (ADE)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720319-3|website=aviation-safety.net}}</ref> * २९ जानेवारी १९७३ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७४१|इजिप्तएर फ्लाइट ७४१]] ([[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]], नोंदणी: SU-AOV) निकोसिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. विमानातील ३७ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-AOV Nicosia Airport (NIC)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730129-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १० जुलै १९७४ रोजी, इजिप्तएरचे [[१९७४ इजिप्तएर तुपोलेव्ह तू-१५४ अपघात|तुपोलेव्ह तू-१५४ प्रशिक्षण फ्लाइट]] कैरो विमानतळाजवळ कोसळले. यात चार सोव्हिएत प्रशिक्षक आणि इजिप्तएरच्या दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN740710-1"/> * २५ डिसेंबर १९७६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८६४|इजिप्तएर फ्लाइट ८६४]] ([[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-AXA) थायलंडमधील बँकॉक येथील एका औद्योगिक संकुलावर कोसळले. विमानातील ५२ जण आणि जमिनीवरील १९ जणांचा यात मृत्यू झाला.<ref name="airdisaster"/> * १७ ऑक्टोबर १९८२ रोजी, इजिप्तएर फ्लाइट ७७१ ([[बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-APE) स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="Times181082"/> * १० ऑक्टोबर १९८५ रोजी, [[अकिले लाउरो अपहरण|अकिले लाउरो अपहरणास]] जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना घेऊन जाणारे इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]] (फ्लाइट २८४३) अमेरिकन लढाऊ विमानांनी अडवले आणि इटलीतील [[सिगोनेला]] येथे उतरवण्यास भाग पाडले.<ref name=Bohn/><ref name=Leone/> * २३ नोव्हेंबर १९८५ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६४८|इजिप्तएर फ्लाइट ६४८]] ([[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]]) चे अबू निदाल या दहशतवादी गटाच्या तीन जणांनी अपहरण करून ते [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] येथे नेले. विमानातील इजिप्शियन स्काय मार्शलने एका अपहरणकर्त्याला गोळ्या घातल्या, परंतु त्यानंतर तो स्वतःही मारला गेला. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यानंतर इजिप्शियन सैन्याने विमानात प्रवेश केला. यावेळी झालेल्या चकमकीत ५९ प्रवासी आणि २ कर्मचारी ठार झाले. * २१ सप्टेंबर १९८७ रोजी, इजिप्तएरचे [[एरबस ए३००|एरबस ए३००]] (नोंदणी: SU-BCA) लक्सर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर प्रशिक्षण फ्लाइट दरम्यान कोसळले. विमानातील पाचही कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN19870921-0"/> ही एरबस ए३०० चा समावेश असलेली पहिली प्राणघातक दुर्घटना होती. * ३१ ऑक्टोबर १९९९ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ९९०|इजिप्तएर फ्लाइट ९९०]] ([[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७]], नोंदणी: SU-GAP) न्यू यॉर्कहून कैरोला जात असताना अटलांटिक महासागरात कोसळले. विमानातील सर्व २१७ प्रवासी ठार झाले. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वैमानिक [[जमिल अल-बतौती|जमिल अल-बतौती]] याने मुद्दाम विमान कोसळवल्याचा संशय व्यक्त केला, परंतु इजिप्शियन अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref name="NTSB990"/><ref name="airsafe990"/> * ७ मे २००२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८४३|इजिप्तएर फ्लाइट ८४३]] ([[बोईंग ७३७-५००|बोईंग ७३७-५००]]) ट्युनिशियातील [[ट्युनिस]] येथे उतरत असताना मुसळधार पाऊस आणि धुळीच्या वादळामुळे कोसळले. विमानातील ६४ पैकी १५ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="casaGR"/> * २९ जुलै २०११ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६६७|इजिप्तएर फ्लाइट ६६७]] ([[बोईंग ७७७-२०० ईआर|बोईंग ७७७-२०० ईआर]]) मध्ये कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कॉकपिटमध्ये आग लागल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. शॉर्ट सर्किटमुळे ही आग लागल्याचे निष्पन्न झाले. सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुखरूप बाहेर पडले, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="EgyptairFinalReport"/> * २९ मार्च २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट १८१|इजिप्तएर फ्लाइट १८१]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCB) अलेक्झांड्रियाहून कैरोला जात असताना अपहरण करण्यात आले. विमान सायप्रसच्या [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] येथे उतरवण्यात आले. तेथे अपहरणकर्त्याने आत्मसमर्पण केले आणि सर्व ओलीस सुखरूप सुटले.<ref name=ASN290316/> * १९ मे २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८०४|इजिप्तएर फ्लाइट ८०४]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCC) पॅरिसहून कैरोला जात असताना भूमध्य समुद्रात कोसळले. विमानातील ६६ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="Egyptair Airbus A320 lost from radar over Mediterranean Sea"/> २०२२ मधील एका फ्रेंच तपासणीनुसार, वैमानिकाच्या सिगारेटच्या धुराचा गळती होत असलेल्या ऑक्सिजन मास्कशी संपर्क आल्यामुळे कॉकपिटमध्ये आग लागून हा अपघात झाला.<ref name="AlJazeera2022"/> तथापि, ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी इजिप्शियन नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कॉकपिटच्या मागील भागातील गॅलीमध्ये स्फोट झाल्यामुळे ही दुर्घटना घडली.<ref name="avherald804"/> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] ahhqmrmluxtmjzksxbiruyrmbon19y9 2677734 2677733 2026-04-06T00:42:59Z अभय नातू 206 संदर्भ 2677734 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414">{{cite magazine|title=Civil aviation – Viscounts for Egypt |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=65 |number=2358 |date=2 April 1954 |page=414 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1954/1954%20-%200906.html |archive-url=https://archive.today/20140114234012/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1954/1954%20-%200906.html |archive-date=14 January 2014 }}</ref> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307"/> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475">{{cite magazine|title=World airline directory – Misrair S.A.E.{{--}}Egyptian Airlines |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=69 |number=2465 |date=20 April 1956 |page=475 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200475.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6NZyAppFP?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200475.html |archive-date=22 February 2014 }}</ref> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9" /> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9" /> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855">{{cite magazine|title=Air commerce – Breaking-even on the Comets |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=78 |number=2698 |date=25 November 1960 |page=855 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202787.html |archive-url=https://archive.today/20131207221154/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202787.html |archive-date=7 December 2013 }}</ref> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542">{{cite magazine|title=World airline survey{{--}}Syrian Arab Airways |magazine=[[Flight International]] |volume=83 |number=2822 |date=11 April 1963 |page=542 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200564.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6LhPnW4xI?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200564.html |archive-date=7 December 2013 }}</ref> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546" /> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677">{{cite magazine|title=Air Transport |magazine=[[Flight International]] |volume=100 |number=3268 |date=28 October 1971 |page=677 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1971/1971%20-%202249.html |archive-url=https://archive.today/20130123223132/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1971/1971%20-%202249.html |archive-date=23 January 2013 |quote=Egyptair is the new name of United Arab Airlines, adopted on October 10. The change follows the adoption by Egypt of the official name Arab Republic of Egypt, in place of [[United Arab Republic]]. The airline's flight prefix code, MS (unchanged), dates from an earlier period when it was known as Misrair. }}</ref> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com">{{Cite web |title=Egyptair Flights and Destinations – FlightConnections |url=https://www.flightconnections.com/route-map-egyptair-ms |access-date=2022-08-08 |website=www.flightconnections.com |language=en}}</ref> Egyptair is a member of [[Star Alliance]].<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.staralliance.com/en/ |access-date=2022-08-08 |website=www.staralliance.com |language=en-GB}}</ref> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation">{{cite news|title= Government scraps Egyptair privatisation|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|work= [[Flightglobal]]|date= 4 December 2007|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214204954/http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|archive-date= 14 December 2013}}</ref><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion">{{cite news|title= Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion|first= Graham|last= Dunn|work= [[Flightglobal]]|date= 23 October 2007|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214192840/http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-date= 14 December 2013}}</ref> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance">{{cite news|last= Kaminski-Morrow|first= David|title= Egyptair formally joins Star Alliance|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|work= [[Flightglobal]]|date= 11 July 2008|location= London|archive-url= https://web.archive.org/web/20131213153713/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|archive-date= 13 December 2013}}</ref><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance">{{cite press release|title= Egyptair becomes 21st member of Star Alliance|publisher= Star Alliance|date= 11 July 2008|url= http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131216074550/http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-date= 16 December 2013}}</ref> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline">{{cite news|date= 30 August 1995|title= Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/orders-grow-for-777s-but-1995-deliveries-show-decline-21312/|work= [[Flightglobal]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116124831/http://www.flightglobal.com/news/articles/orders-grow-for-777s-but-1995-deliveries-show-decline-21312/|archive-date= 16 January 2014}}</ref> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200">{{cite news|title= Egyptair introduces the A340-200|work= [[Flightglobal]]|date= 1 January 1997|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-introduces-the-a340-200-2817/|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116124834/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-introduces-the-a340-200-2817/|archive-date= 16 January 2014}}</ref> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries">{{cite news|title= Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries|first= David|last= Kaminski-Morrow|location= London|agency= [[Flight International]]|publisher= [[Flightglobal]]|date= 1 March 2011|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-in-talks-to-defer-a330-300-deliveries-353789/|quote= The flag carrier took delivery of the first of five Rolls-Royce Trent-powered A330-300s last August, having brought forward their introduction.|archive-url= https://web.archive.org/web/20150103205915/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-in-talks-to-defer-a330-300-deliveries-353789/|archive-date= 3 January 2015|df= dmy-all}}&nbsp;</ref> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR">{{cite press release|title= Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR|publisher= Boeing|date= 17 June 2011|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114840/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787|archive-date= 16 January 2014}}</ref> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade">{{cite press release|title= Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade|publisher= Boeing|date= 9 March 2010|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114843/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111|archive-date= 16 January 2014}}</ref> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s" /> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २२ डिसेंबर १९५१ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHH) इराणमधील [[तेहरान]]च्या पश्चिमेला [[१९५१ मिस्रएर एसएनसीएएसई लँग्युडोक अपघात|कोसळले]]. या अपघातात विमानातील सर्व २० लोकांचा मृत्यू झाला. हे विमान [[बगदाद]], इराक येथून तेहरानला जाणारे आंतरराष्ट्रीय अनुसूचित प्रवासी उड्डाण होते.<ref name="ASN221251">{{cite web|last=Ranter|first=Harro|title=SU-AHH Accident description|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19211222-0|access-date=27 February 2014|website=aviation-safety.net|publisher=Aviation Safety Network}}</ref><ref name=ILN050152>{{cite journal |title=WORLD EVENTS IN EUROPE, ASIA AND AMERICA: A MISCELLANY OF NEWS |journal=Illustrated London News |issue=5881 |page=25 |date=5 January 1952}}</ref> * ३० जुलै १९५२ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHX) [[कैरो]] येथील [[अल्माझा हवाई तळ|अल्माझा हवाई तळावर]] लँडिंग करताना चाके न उघडल्यामुळे (wheels-up landing) मोठ्या प्रमाणात खराब झाले. हे विमान सुदानमधील [[खार्तूम विमानतळ|खार्तूम]]ला जात होते, परंतु इंजिन क्रमांक १ मध्ये आग लागल्याने ते कैरोला परतले होते.<ref name=ASN300752>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19520730-0 |title=SU-AHX Accident description |publisher=Aviation Safety Network |access-date=28 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305020512/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19520730-0 |archive-date=5 March 2014}}</ref> * १५ डिसेंबर १९५३ रोजी, मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकिंग १बी|व्हिकर्स व्हायकिंग]] (नोंदणी: SU-AFK) कैरो येथील अल्माझा विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच कोसळले. यामध्ये विमानातील सहाही जणांचा (५ कर्मचारी, १ प्रवासी) मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Crash of Vickers 634 Viking 1B in Cairo; 15 Dec 1953 |url=https://www.baaa-acro.com/index.php/crash/crash-vickers-634-viking-1b-cairo-6-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives}}</ref> * १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी, [[सुएझ संकट|सुएझ संकटादरम्यान]] रॉयल एर फोर्सने (RAF) केलेल्या हवाई हल्ल्यात अल्माझा विमानतळावर उभे असलेले मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]] (नोंदणी: SU-AIC) नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २९ सप्टेंबर १९६० रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७३८ ([[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]], नोंदणी: SU-AKW) इटलीतील एल्बा जवळ भूमध्य समुद्रात कोसळले. यामध्ये विमानातील २१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident Vickers 739B Viscount SU-AKW, 29 September 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333709 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १९ जुलै १९६२ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६२)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-AMW) थायलंडमधील [[खाओ याई नॅशनल पार्क|खाओ याई]] डोंगरावर कोसळले ([[कंट्रोल्ड फ्लाईट इनटू टेरेन|सीएफआयटी]]). यात १८ प्रवासी आणि ८ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident de Havilland Comet SU-AMW, 19 July 1962 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333281 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २८ जुलै १९६३ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६३)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-ALD) भारतातील [[मुंबई विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उतरत असताना समुद्रात कोसळले. विमानातील ६३ प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident - de Havilland Comet SU-ALD, 28 July 1963 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333061 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १८ मार्च १९६६ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९]] ([[अँटोनोव्ह एएन-२४|अँटोनोव्ह एएन-२४]]) कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात ३० जणांचा मृत्यू झाला. * २० मार्च १९६९ रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]] (नोंदणी: SU-APC) [[१९६९ अस्वान इल्यूशिन इल-१८ अपघात|अस्वान विमानतळावर उतरताना कोसळले]]. विमानातील १०५ पैकी १०० जणांचा या आपत्तीत मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-APC Aswan Airport (ASW)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690320-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १९ मार्च १९७२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७६३|इजिप्तएर फ्लाइट ७६३]] ([[डग्लस डीसी-९|डग्लस डीसी-९-३२]], नोंदणी: YU-AHR) येमेनमधील [[एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना डोंगरावर कोसळले. विमानातील ३० जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 YU-AHR Aden International Airport (ADE)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720319-3|website=aviation-safety.net}}</ref> * २९ जानेवारी १९७३ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७४१|इजिप्तएर फ्लाइट ७४१]] ([[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]], नोंदणी: SU-AOV) निकोसिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. विमानातील ३७ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-AOV Nicosia Airport (NIC)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730129-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १० जुलै १९७४ रोजी, इजिप्तएरचे [[१९७४ इजिप्तएर तुपोलेव्ह तू-१५४ अपघात|तुपोलेव्ह तू-१५४ प्रशिक्षण फ्लाइट]] कैरो विमानतळाजवळ कोसळले. यात चार सोव्हिएत प्रशिक्षक आणि इजिप्तएरच्या दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN740710-1"/> * २५ डिसेंबर १९७६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८६४|इजिप्तएर फ्लाइट ८६४]] ([[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-AXA) थायलंडमधील बँकॉक येथील एका औद्योगिक संकुलावर कोसळले. विमानातील ५२ जण आणि जमिनीवरील १९ जणांचा यात मृत्यू झाला.<ref name="airdisaster"/> * १७ ऑक्टोबर १९८२ रोजी, इजिप्तएर फ्लाइट ७७१ ([[बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-APE) स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="Times181082"/> * १० ऑक्टोबर १९८५ रोजी, [[अकिले लाउरो अपहरण|अकिले लाउरो अपहरणास]] जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना घेऊन जाणारे इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]] (फ्लाइट २८४३) अमेरिकन लढाऊ विमानांनी अडवले आणि इटलीतील [[सिगोनेला]] येथे उतरवण्यास भाग पाडले.<ref name=Bohn/><ref name=Leone/> * २३ नोव्हेंबर १९८५ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६४८|इजिप्तएर फ्लाइट ६४८]] ([[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]]) चे अबू निदाल या दहशतवादी गटाच्या तीन जणांनी अपहरण करून ते [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] येथे नेले. विमानातील इजिप्शियन स्काय मार्शलने एका अपहरणकर्त्याला गोळ्या घातल्या, परंतु त्यानंतर तो स्वतःही मारला गेला. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यानंतर इजिप्शियन सैन्याने विमानात प्रवेश केला. यावेळी झालेल्या चकमकीत ५९ प्रवासी आणि २ कर्मचारी ठार झाले. * २१ सप्टेंबर १९८७ रोजी, इजिप्तएरचे [[एरबस ए३००|एरबस ए३००]] (नोंदणी: SU-BCA) लक्सर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर प्रशिक्षण फ्लाइट दरम्यान कोसळले. विमानातील पाचही कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN19870921-0"/> ही एरबस ए३०० चा समावेश असलेली पहिली प्राणघातक दुर्घटना होती. * ३१ ऑक्टोबर १९९९ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ९९०|इजिप्तएर फ्लाइट ९९०]] ([[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७]], नोंदणी: SU-GAP) न्यू यॉर्कहून कैरोला जात असताना अटलांटिक महासागरात कोसळले. विमानातील सर्व २१७ प्रवासी ठार झाले. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वैमानिक [[जमिल अल-बतौती|जमिल अल-बतौती]] याने मुद्दाम विमान कोसळवल्याचा संशय व्यक्त केला, परंतु इजिप्शियन अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref name="NTSB990"/><ref name="airsafe990"/> * ७ मे २००२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८४३|इजिप्तएर फ्लाइट ८४३]] ([[बोईंग ७३७-५००|बोईंग ७३७-५००]]) ट्युनिशियातील [[ट्युनिस]] येथे उतरत असताना मुसळधार पाऊस आणि धुळीच्या वादळामुळे कोसळले. विमानातील ६४ पैकी १५ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="casaGR"/> * २९ जुलै २०११ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६६७|इजिप्तएर फ्लाइट ६६७]] ([[बोईंग ७७७-२०० ईआर|बोईंग ७७७-२०० ईआर]]) मध्ये कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कॉकपिटमध्ये आग लागल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. शॉर्ट सर्किटमुळे ही आग लागल्याचे निष्पन्न झाले. सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुखरूप बाहेर पडले, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="EgyptairFinalReport"/> * २९ मार्च २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट १८१|इजिप्तएर फ्लाइट १८१]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCB) अलेक्झांड्रियाहून कैरोला जात असताना अपहरण करण्यात आले. विमान सायप्रसच्या [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] येथे उतरवण्यात आले. तेथे अपहरणकर्त्याने आत्मसमर्पण केले आणि सर्व ओलीस सुखरूप सुटले.<ref name=ASN290316/> * १९ मे २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८०४|इजिप्तएर फ्लाइट ८०४]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCC) पॅरिसहून कैरोला जात असताना भूमध्य समुद्रात कोसळले. विमानातील ६६ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="Egyptair Airbus A320 lost from radar over Mediterranean Sea"/> २०२२ मधील एका फ्रेंच तपासणीनुसार, वैमानिकाच्या सिगारेटच्या धुराचा गळती होत असलेल्या ऑक्सिजन मास्कशी संपर्क आल्यामुळे कॉकपिटमध्ये आग लागून हा अपघात झाला.<ref name="AlJazeera2022"/> तथापि, ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी इजिप्शियन नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कॉकपिटच्या मागील भागातील गॅलीमध्ये स्फोट झाल्यामुळे ही दुर्घटना घडली.<ref name="avherald804"/> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] jxbhw3piucntt0r430e5qkkytda2x4n 2677740 2677734 2026-04-06T04:51:12Z अभय नातू 206 संदर्भ 2677740 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414">{{cite magazine|title=Civil aviation – Viscounts for Egypt |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=65 |number=2358 |date=2 April 1954 |page=414 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1954/1954%20-%200906.html |archive-url=https://archive.today/20140114234012/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1954/1954%20-%200906.html |archive-date=14 January 2014 }}</ref> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307">{{cite magazine|title= World airline directory – Misrair S.A.E.|magazine= [[Flight (magazine)|Flight]]|volume= 67|number= 2407|date= 11 March 1955|page= 307|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1955/1955%20-%200307.html|archive-url= https://web.archive.org/web/20131103124332/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1955/1955%20-%200307.html|archive-date= 3 November 2013|df= dmy-all}}&nbsp;</ref> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475">{{cite magazine|title=World airline directory – Misrair S.A.E.{{--}}Egyptian Airlines |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=69 |number=2465 |date=20 April 1956 |page=475 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200475.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6NZyAppFP?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200475.html |archive-date=22 February 2014 }}</ref> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9">{{plainlist| * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 588)|first= John|last= Stroud|magazine=[[Flight (magazine)|Flight]]|volume= 78|number= 2691|date= 7 October 1960|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFJYffy?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-date= 7 December 2013}}}} * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 589)|magazine= Flight|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFga1ul?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-date= 7 December 2013}}}} }}</ref> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9">{{plainlist| * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 588)|first= John|last= Stroud|magazine=[[Flight (magazine)|Flight]]|volume= 78|number= 2691|date= 7 October 1960|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFJYffy?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-date= 7 December 2013}}}} * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 589)|magazine= Flight|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFga1ul?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-date= 7 December 2013}}}} }}</ref> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855">{{cite magazine|title=Air commerce – Breaking-even on the Comets |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=78 |number=2698 |date=25 November 1960 |page=855 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202787.html |archive-url=https://archive.today/20131207221154/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202787.html |archive-date=7 December 2013 }}</ref> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542">{{cite magazine|title=World airline survey{{--}}Syrian Arab Airways |magazine=[[Flight International]] |volume=83 |number=2822 |date=11 April 1963 |page=542 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200564.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6LhPnW4xI?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200564.html |archive-date=7 December 2013 }}</ref> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546">{{cite magazine|title=World airline survey{{--}}United Arab Airlines{{spaced ndash}}UAA |magazine=[[Flight International]] |volume=83 |number=2822 |date=11 April 1963 |page=546 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200568.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6LhSLHyEq?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200568.html |archive-date=8 December 2013 }}</ref> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677">{{cite magazine|title=Air Transport |magazine=[[Flight International]] |volume=100 |number=3268 |date=28 October 1971 |page=677 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1971/1971%20-%202249.html |archive-url=https://archive.today/20130123223132/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1971/1971%20-%202249.html |archive-date=23 January 2013 |quote=Egyptair is the new name of United Arab Airlines, adopted on October 10. The change follows the adoption by Egypt of the official name Arab Republic of Egypt, in place of [[United Arab Republic]]. The airline's flight prefix code, MS (unchanged), dates from an earlier period when it was known as Misrair. }}</ref> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com">{{Cite web |title=Egyptair Flights and Destinations – FlightConnections |url=https://www.flightconnections.com/route-map-egyptair-ms |access-date=2022-08-08 |website=www.flightconnections.com |language=en}}</ref> Egyptair is a member of [[Star Alliance]].<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.staralliance.com/en/ |access-date=2022-08-08 |website=www.staralliance.com |language=en-GB}}</ref> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation">{{cite news|title= Government scraps Egyptair privatisation|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|work= [[Flightglobal]]|date= 4 December 2007|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214204954/http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|archive-date= 14 December 2013}}</ref><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion">{{cite news|title= Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion|first= Graham|last= Dunn|work= [[Flightglobal]]|date= 23 October 2007|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214192840/http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-date= 14 December 2013}}</ref> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance">{{cite news|last= Kaminski-Morrow|first= David|title= Egyptair formally joins Star Alliance|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|work= [[Flightglobal]]|date= 11 July 2008|location= London|archive-url= https://web.archive.org/web/20131213153713/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|archive-date= 13 December 2013}}</ref><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance">{{cite press release|title= Egyptair becomes 21st member of Star Alliance|publisher= Star Alliance|date= 11 July 2008|url= http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131216074550/http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-date= 16 December 2013}}</ref> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline">{{cite news|date= 30 August 1995|title= Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/orders-grow-for-777s-but-1995-deliveries-show-decline-21312/|work= [[Flightglobal]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116124831/http://www.flightglobal.com/news/articles/orders-grow-for-777s-but-1995-deliveries-show-decline-21312/|archive-date= 16 January 2014}}</ref> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200">{{cite news|title= Egyptair introduces the A340-200|work= [[Flightglobal]]|date= 1 January 1997|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-introduces-the-a340-200-2817/|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116124834/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-introduces-the-a340-200-2817/|archive-date= 16 January 2014}}</ref> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries">{{cite news|title= Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries|first= David|last= Kaminski-Morrow|location= London|agency= [[Flight International]]|publisher= [[Flightglobal]]|date= 1 March 2011|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-in-talks-to-defer-a330-300-deliveries-353789/|quote= The flag carrier took delivery of the first of five Rolls-Royce Trent-powered A330-300s last August, having brought forward their introduction.|archive-url= https://web.archive.org/web/20150103205915/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-in-talks-to-defer-a330-300-deliveries-353789/|archive-date= 3 January 2015|df= dmy-all}}&nbsp;</ref> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR">{{cite press release|title= Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR|publisher= Boeing|date= 17 June 2011|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114840/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787|archive-date= 16 January 2014}}</ref> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade">{{cite press release|title= Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade|publisher= Boeing|date= 9 March 2010|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114843/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111|archive-date= 16 January 2014}}</ref> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s" /> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २२ डिसेंबर १९५१ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHH) इराणमधील [[तेहरान]]च्या पश्चिमेला [[१९५१ मिस्रएर एसएनसीएएसई लँग्युडोक अपघात|कोसळले]]. या अपघातात विमानातील सर्व २० लोकांचा मृत्यू झाला. हे विमान [[बगदाद]], इराक येथून तेहरानला जाणारे आंतरराष्ट्रीय अनुसूचित प्रवासी उड्डाण होते.<ref name="ASN221251">{{cite web|last=Ranter|first=Harro|title=SU-AHH Accident description|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19211222-0|access-date=27 February 2014|website=aviation-safety.net|publisher=Aviation Safety Network}}</ref><ref name=ILN050152>{{cite journal |title=WORLD EVENTS IN EUROPE, ASIA AND AMERICA: A MISCELLANY OF NEWS |journal=Illustrated London News |issue=5881 |page=25 |date=5 January 1952}}</ref> * ३० जुलै १९५२ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHX) [[कैरो]] येथील [[अल्माझा हवाई तळ|अल्माझा हवाई तळावर]] लँडिंग करताना चाके न उघडल्यामुळे (wheels-up landing) मोठ्या प्रमाणात खराब झाले. हे विमान सुदानमधील [[खार्तूम विमानतळ|खार्तूम]]ला जात होते, परंतु इंजिन क्रमांक १ मध्ये आग लागल्याने ते कैरोला परतले होते.<ref name=ASN300752>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19520730-0 |title=SU-AHX Accident description |publisher=Aviation Safety Network |access-date=28 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305020512/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19520730-0 |archive-date=5 March 2014}}</ref> * १५ डिसेंबर १९५३ रोजी, मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकिंग १बी|व्हिकर्स व्हायकिंग]] (नोंदणी: SU-AFK) कैरो येथील अल्माझा विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच कोसळले. यामध्ये विमानातील सहाही जणांचा (५ कर्मचारी, १ प्रवासी) मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Crash of Vickers 634 Viking 1B in Cairo; 15 Dec 1953 |url=https://www.baaa-acro.com/index.php/crash/crash-vickers-634-viking-1b-cairo-6-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives}}</ref> * १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी, [[सुएझ संकट|सुएझ संकटादरम्यान]] रॉयल एर फोर्सने (RAF) केलेल्या हवाई हल्ल्यात अल्माझा विमानतळावर उभे असलेले मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]] (नोंदणी: SU-AIC) नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २९ सप्टेंबर १९६० रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७३८ ([[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]], नोंदणी: SU-AKW) इटलीतील एल्बा जवळ भूमध्य समुद्रात कोसळले. यामध्ये विमानातील २१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident Vickers 739B Viscount SU-AKW, 29 September 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333709 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १९ जुलै १९६२ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६२)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-AMW) थायलंडमधील [[खाओ याई नॅशनल पार्क|खाओ याई]] डोंगरावर कोसळले ([[कंट्रोल्ड फ्लाईट इनटू टेरेन|सीएफआयटी]]). यात १८ प्रवासी आणि ८ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident de Havilland Comet SU-AMW, 19 July 1962 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333281 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २८ जुलै १९६३ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६३)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-ALD) भारतातील [[मुंबई विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उतरत असताना समुद्रात कोसळले. विमानातील ६३ प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident - de Havilland Comet SU-ALD, 28 July 1963 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333061 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १८ मार्च १९६६ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९]] ([[अँटोनोव्ह एएन-२४|अँटोनोव्ह एएन-२४]]) कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात ३० जणांचा मृत्यू झाला. * २० मार्च १९६९ रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]] (नोंदणी: SU-APC) [[१९६९ अस्वान इल्यूशिन इल-१८ अपघात|अस्वान विमानतळावर उतरताना कोसळले]]. विमानातील १०५ पैकी १०० जणांचा या आपत्तीत मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-APC Aswan Airport (ASW)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690320-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १९ मार्च १९७२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७६३|इजिप्तएर फ्लाइट ७६३]] ([[डग्लस डीसी-९|डग्लस डीसी-९-३२]], नोंदणी: YU-AHR) येमेनमधील [[एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना डोंगरावर कोसळले. विमानातील ३० जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 YU-AHR Aden International Airport (ADE)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720319-3|website=aviation-safety.net}}</ref> * २९ जानेवारी १९७३ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७४१|इजिप्तएर फ्लाइट ७४१]] ([[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]], नोंदणी: SU-AOV) निकोसिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. विमानातील ३७ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-AOV Nicosia Airport (NIC)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730129-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १० जुलै १९७४ रोजी, इजिप्तएरचे [[१९७४ इजिप्तएर तुपोलेव्ह तू-१५४ अपघात|तुपोलेव्ह तू-१५४ प्रशिक्षण फ्लाइट]] कैरो विमानतळाजवळ कोसळले. यात चार सोव्हिएत प्रशिक्षक आणि इजिप्तएरच्या दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN740710-1"/> * २५ डिसेंबर १९७६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८६४|इजिप्तएर फ्लाइट ८६४]] ([[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-AXA) थायलंडमधील बँकॉक येथील एका औद्योगिक संकुलावर कोसळले. विमानातील ५२ जण आणि जमिनीवरील १९ जणांचा यात मृत्यू झाला.<ref name="airdisaster"/> * १७ ऑक्टोबर १९८२ रोजी, इजिप्तएर फ्लाइट ७७१ ([[बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-APE) स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="Times181082"/> * १० ऑक्टोबर १९८५ रोजी, [[अकिले लाउरो अपहरण|अकिले लाउरो अपहरणास]] जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना घेऊन जाणारे इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]] (फ्लाइट २८४३) अमेरिकन लढाऊ विमानांनी अडवले आणि इटलीतील [[सिगोनेला]] येथे उतरवण्यास भाग पाडले.<ref name=Bohn/><ref name=Leone/> * २३ नोव्हेंबर १९८५ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६४८|इजिप्तएर फ्लाइट ६४८]] ([[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]]) चे अबू निदाल या दहशतवादी गटाच्या तीन जणांनी अपहरण करून ते [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] येथे नेले. विमानातील इजिप्शियन स्काय मार्शलने एका अपहरणकर्त्याला गोळ्या घातल्या, परंतु त्यानंतर तो स्वतःही मारला गेला. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यानंतर इजिप्शियन सैन्याने विमानात प्रवेश केला. यावेळी झालेल्या चकमकीत ५९ प्रवासी आणि २ कर्मचारी ठार झाले. * २१ सप्टेंबर १९८७ रोजी, इजिप्तएरचे [[एरबस ए३००|एरबस ए३००]] (नोंदणी: SU-BCA) लक्सर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर प्रशिक्षण फ्लाइट दरम्यान कोसळले. विमानातील पाचही कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN19870921-0"/> ही एरबस ए३०० चा समावेश असलेली पहिली प्राणघातक दुर्घटना होती. * ३१ ऑक्टोबर १९९९ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ९९०|इजिप्तएर फ्लाइट ९९०]] ([[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७]], नोंदणी: SU-GAP) न्यू यॉर्कहून कैरोला जात असताना अटलांटिक महासागरात कोसळले. विमानातील सर्व २१७ प्रवासी ठार झाले. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वैमानिक [[जमिल अल-बतौती|जमिल अल-बतौती]] याने मुद्दाम विमान कोसळवल्याचा संशय व्यक्त केला, परंतु इजिप्शियन अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref name="NTSB990"/><ref name="airsafe990"/> * ७ मे २००२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८४३|इजिप्तएर फ्लाइट ८४३]] ([[बोईंग ७३७-५००|बोईंग ७३७-५००]]) ट्युनिशियातील [[ट्युनिस]] येथे उतरत असताना मुसळधार पाऊस आणि धुळीच्या वादळामुळे कोसळले. विमानातील ६४ पैकी १५ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="casaGR"/> * २९ जुलै २०११ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६६७|इजिप्तएर फ्लाइट ६६७]] ([[बोईंग ७७७-२०० ईआर|बोईंग ७७७-२०० ईआर]]) मध्ये कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कॉकपिटमध्ये आग लागल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. शॉर्ट सर्किटमुळे ही आग लागल्याचे निष्पन्न झाले. सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुखरूप बाहेर पडले, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="EgyptairFinalReport"/> * २९ मार्च २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट १८१|इजिप्तएर फ्लाइट १८१]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCB) अलेक्झांड्रियाहून कैरोला जात असताना अपहरण करण्यात आले. विमान सायप्रसच्या [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] येथे उतरवण्यात आले. तेथे अपहरणकर्त्याने आत्मसमर्पण केले आणि सर्व ओलीस सुखरूप सुटले.<ref name=ASN290316/> * १९ मे २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८०४|इजिप्तएर फ्लाइट ८०४]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCC) पॅरिसहून कैरोला जात असताना भूमध्य समुद्रात कोसळले. विमानातील ६६ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="Egyptair Airbus A320 lost from radar over Mediterranean Sea"/> २०२२ मधील एका फ्रेंच तपासणीनुसार, वैमानिकाच्या सिगारेटच्या धुराचा गळती होत असलेल्या ऑक्सिजन मास्कशी संपर्क आल्यामुळे कॉकपिटमध्ये आग लागून हा अपघात झाला.<ref name="AlJazeera2022"/> तथापि, ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी इजिप्शियन नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कॉकपिटच्या मागील भागातील गॅलीमध्ये स्फोट झाल्यामुळे ही दुर्घटना घडली.<ref name="avherald804"/> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] 1wmkbac192gcm7h8q08ulorbdsc2lg7 2677742 2677740 2026-04-06T04:54:04Z अभय नातू 206 संदर्भ 2677742 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414">{{cite magazine|title=Civil aviation – Viscounts for Egypt |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=65 |number=2358 |date=2 April 1954 |page=414 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1954/1954%20-%200906.html |archive-url=https://archive.today/20140114234012/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1954/1954%20-%200906.html |archive-date=14 January 2014 }}</ref> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307">{{cite magazine|title= World airline directory – Misrair S.A.E.|magazine= [[Flight (magazine)|Flight]]|volume= 67|number= 2407|date= 11 March 1955|page= 307|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1955/1955%20-%200307.html|archive-url= https://web.archive.org/web/20131103124332/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1955/1955%20-%200307.html|archive-date= 3 November 2013|df= dmy-all}}&nbsp;</ref> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475">{{cite magazine|title=World airline directory – Misrair S.A.E.{{--}}Egyptian Airlines |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=69 |number=2465 |date=20 April 1956 |page=475 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200475.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6NZyAppFP?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200475.html |archive-date=22 February 2014 }}</ref> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9">{{plainlist| * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 588)|first= John|last= Stroud|magazine=[[Flight (magazine)|Flight]]|volume= 78|number= 2691|date= 7 October 1960|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFJYffy?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-date= 7 December 2013}}}} * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 589)|magazine= Flight|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFga1ul?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-date= 7 December 2013}}}} }}</ref> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9">{{plainlist| * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 588)|first= John|last= Stroud|magazine=[[Flight (magazine)|Flight]]|volume= 78|number= 2691|date= 7 October 1960|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFJYffy?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-date= 7 December 2013}}}} * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 589)|magazine= Flight|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFga1ul?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-date= 7 December 2013}}}} }}</ref> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855">{{cite magazine|title=Air commerce – Breaking-even on the Comets |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=78 |number=2698 |date=25 November 1960 |page=855 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202787.html |archive-url=https://archive.today/20131207221154/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202787.html |archive-date=7 December 2013 }}</ref> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542">{{cite magazine|title=World airline survey{{--}}Syrian Arab Airways |magazine=[[Flight International]] |volume=83 |number=2822 |date=11 April 1963 |page=542 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200564.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6LhPnW4xI?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200564.html |archive-date=7 December 2013 }}</ref> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546">{{cite magazine|title=World airline survey{{--}}United Arab Airlines{{spaced ndash}}UAA |magazine=[[Flight International]] |volume=83 |number=2822 |date=11 April 1963 |page=546 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200568.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6LhSLHyEq?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200568.html |archive-date=8 December 2013 }}</ref> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677">{{cite magazine|title=Air Transport |magazine=[[Flight International]] |volume=100 |number=3268 |date=28 October 1971 |page=677 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1971/1971%20-%202249.html |archive-url=https://archive.today/20130123223132/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1971/1971%20-%202249.html |archive-date=23 January 2013 |quote=Egyptair is the new name of United Arab Airlines, adopted on October 10. The change follows the adoption by Egypt of the official name Arab Republic of Egypt, in place of [[United Arab Republic]]. The airline's flight prefix code, MS (unchanged), dates from an earlier period when it was known as Misrair. }}</ref> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com">{{Cite web |title=Egyptair Flights and Destinations – FlightConnections |url=https://www.flightconnections.com/route-map-egyptair-ms |access-date=2022-08-08 |website=www.flightconnections.com |language=en}}</ref> Egyptair is a member of [[Star Alliance]].<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.staralliance.com/en/ |access-date=2022-08-08 |website=www.staralliance.com |language=en-GB}}</ref> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation">{{cite news|title= Government scraps Egyptair privatisation|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|work= [[Flightglobal]]|date= 4 December 2007|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214204954/http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|archive-date= 14 December 2013}}</ref><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion">{{cite news|title= Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion|first= Graham|last= Dunn|work= [[Flightglobal]]|date= 23 October 2007|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214192840/http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-date= 14 December 2013}}</ref> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance">{{cite news|last= Kaminski-Morrow|first= David|title= Egyptair formally joins Star Alliance|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|work= [[Flightglobal]]|date= 11 July 2008|location= London|archive-url= https://web.archive.org/web/20131213153713/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|archive-date= 13 December 2013}}</ref><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance">{{cite press release|title= Egyptair becomes 21st member of Star Alliance|publisher= Star Alliance|date= 11 July 2008|url= http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131216074550/http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-date= 16 December 2013}}</ref> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline">{{cite news|date= 30 August 1995|title= Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/orders-grow-for-777s-but-1995-deliveries-show-decline-21312/|work= [[Flightglobal]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116124831/http://www.flightglobal.com/news/articles/orders-grow-for-777s-but-1995-deliveries-show-decline-21312/|archive-date= 16 January 2014}}</ref> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200">{{cite news|title= Egyptair introduces the A340-200|work= [[Flightglobal]]|date= 1 January 1997|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-introduces-the-a340-200-2817/|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116124834/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-introduces-the-a340-200-2817/|archive-date= 16 January 2014}}</ref> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries">{{cite news|title= Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries|first= David|last= Kaminski-Morrow|location= London|agency= [[Flight International]]|publisher= [[Flightglobal]]|date= 1 March 2011|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-in-talks-to-defer-a330-300-deliveries-353789/|quote= The flag carrier took delivery of the first of five Rolls-Royce Trent-powered A330-300s last August, having brought forward their introduction.|archive-url= https://web.archive.org/web/20150103205915/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-in-talks-to-defer-a330-300-deliveries-353789/|archive-date= 3 January 2015|df= dmy-all}}&nbsp;</ref> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR">{{cite press release|title= Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR|publisher= Boeing|date= 17 June 2011|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114840/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787|archive-date= 16 January 2014}}</ref> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade">{{cite press release|title= Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade|publisher= Boeing|date= 9 March 2010|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114843/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111|archive-date= 16 January 2014}}</ref> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s">{{cite news|title= Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s|first1= Alan|last1= Dron|publisher= [[Air Transport World]]|date= 13 July 2016|url= http://atwonline.com/airframes/egyptair-customer-nine-boeing-737-800s|archive-url= https://web.archive.org/web/20160722170417/http://atwonline.com/airframes/egyptair-customer-nine-boeing-737-800s|archive-date= 22 July 2016|df= dmy-all}}&nbsp;</ref> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २२ डिसेंबर १९५१ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHH) इराणमधील [[तेहरान]]च्या पश्चिमेला [[१९५१ मिस्रएर एसएनसीएएसई लँग्युडोक अपघात|कोसळले]]. या अपघातात विमानातील सर्व २० लोकांचा मृत्यू झाला. हे विमान [[बगदाद]], इराक येथून तेहरानला जाणारे आंतरराष्ट्रीय अनुसूचित प्रवासी उड्डाण होते.<ref name="ASN221251">{{cite web|last=Ranter|first=Harro|title=SU-AHH Accident description|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19211222-0|access-date=27 February 2014|website=aviation-safety.net|publisher=Aviation Safety Network}}</ref><ref name=ILN050152>{{cite journal |title=WORLD EVENTS IN EUROPE, ASIA AND AMERICA: A MISCELLANY OF NEWS |journal=Illustrated London News |issue=5881 |page=25 |date=5 January 1952}}</ref> * ३० जुलै १९५२ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHX) [[कैरो]] येथील [[अल्माझा हवाई तळ|अल्माझा हवाई तळावर]] लँडिंग करताना चाके न उघडल्यामुळे (wheels-up landing) मोठ्या प्रमाणात खराब झाले. हे विमान सुदानमधील [[खार्तूम विमानतळ|खार्तूम]]ला जात होते, परंतु इंजिन क्रमांक १ मध्ये आग लागल्याने ते कैरोला परतले होते.<ref name=ASN300752>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19520730-0 |title=SU-AHX Accident description |publisher=Aviation Safety Network |access-date=28 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305020512/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19520730-0 |archive-date=5 March 2014}}</ref> * १५ डिसेंबर १९५३ रोजी, मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकिंग १बी|व्हिकर्स व्हायकिंग]] (नोंदणी: SU-AFK) कैरो येथील अल्माझा विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच कोसळले. यामध्ये विमानातील सहाही जणांचा (५ कर्मचारी, १ प्रवासी) मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Crash of Vickers 634 Viking 1B in Cairo; 15 Dec 1953 |url=https://www.baaa-acro.com/index.php/crash/crash-vickers-634-viking-1b-cairo-6-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives}}</ref> * १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी, [[सुएझ संकट|सुएझ संकटादरम्यान]] रॉयल एर फोर्सने (RAF) केलेल्या हवाई हल्ल्यात अल्माझा विमानतळावर उभे असलेले मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]] (नोंदणी: SU-AIC) नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २९ सप्टेंबर १९६० रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७३८ ([[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]], नोंदणी: SU-AKW) इटलीतील एल्बा जवळ भूमध्य समुद्रात कोसळले. यामध्ये विमानातील २१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident Vickers 739B Viscount SU-AKW, 29 September 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333709 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १९ जुलै १९६२ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६२)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-AMW) थायलंडमधील [[खाओ याई नॅशनल पार्क|खाओ याई]] डोंगरावर कोसळले ([[कंट्रोल्ड फ्लाईट इनटू टेरेन|सीएफआयटी]]). यात १८ प्रवासी आणि ८ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident de Havilland Comet SU-AMW, 19 July 1962 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333281 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २८ जुलै १९६३ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६३)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-ALD) भारतातील [[मुंबई विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उतरत असताना समुद्रात कोसळले. विमानातील ६३ प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident - de Havilland Comet SU-ALD, 28 July 1963 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333061 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १८ मार्च १९६६ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९]] ([[अँटोनोव्ह एएन-२४|अँटोनोव्ह एएन-२४]]) कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात ३० जणांचा मृत्यू झाला. * २० मार्च १९६९ रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]] (नोंदणी: SU-APC) [[१९६९ अस्वान इल्यूशिन इल-१८ अपघात|अस्वान विमानतळावर उतरताना कोसळले]]. विमानातील १०५ पैकी १०० जणांचा या आपत्तीत मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-APC Aswan Airport (ASW)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690320-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १९ मार्च १९७२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७६३|इजिप्तएर फ्लाइट ७६३]] ([[डग्लस डीसी-९|डग्लस डीसी-९-३२]], नोंदणी: YU-AHR) येमेनमधील [[एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना डोंगरावर कोसळले. विमानातील ३० जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 YU-AHR Aden International Airport (ADE)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720319-3|website=aviation-safety.net}}</ref> * २९ जानेवारी १९७३ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७४१|इजिप्तएर फ्लाइट ७४१]] ([[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]], नोंदणी: SU-AOV) निकोसिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. विमानातील ३७ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-AOV Nicosia Airport (NIC)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730129-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १० जुलै १९७४ रोजी, इजिप्तएरचे [[१९७४ इजिप्तएर तुपोलेव्ह तू-१५४ अपघात|तुपोलेव्ह तू-१५४ प्रशिक्षण फ्लाइट]] कैरो विमानतळाजवळ कोसळले. यात चार सोव्हिएत प्रशिक्षक आणि इजिप्तएरच्या दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN740710-1"/> * २५ डिसेंबर १९७६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८६४|इजिप्तएर फ्लाइट ८६४]] ([[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-AXA) थायलंडमधील बँकॉक येथील एका औद्योगिक संकुलावर कोसळले. विमानातील ५२ जण आणि जमिनीवरील १९ जणांचा यात मृत्यू झाला.<ref name="airdisaster">{{cite web|last=Ranter|first=Harro|title=Egyptair 864|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19761225-0|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030054729/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19761225-0|archive-date=30 October 2013|access-date=1 November 2009|website=aviation-safety.net|publisher=Aviation Safety Network}}</ref> * १७ ऑक्टोबर १९८२ रोजी, इजिप्तएर फ्लाइट ७७१ ([[बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-APE) स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="Times181082"/> * १० ऑक्टोबर १९८५ रोजी, [[अकिले लाउरो अपहरण|अकिले लाउरो अपहरणास]] जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना घेऊन जाणारे इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]] (फ्लाइट २८४३) अमेरिकन लढाऊ विमानांनी अडवले आणि इटलीतील [[सिगोनेला]] येथे उतरवण्यास भाग पाडले.<ref name=Bohn>{{cite book|title=The Achille Lauro Hijacking: Lessons in the Politics and Prejudice of Terrorism|author=Michael K. Bohn|publisher=Potomac Books, Inc.|location=Washington, D.C.|year=2004}}</ref> was intercepted by US war planes and forced to land in [[Sigonella]], Italy while en route to Tunisia.<ref name=Leone>{{cite web|title=27 years ago today, the Achille Lauro incident: when the U.S. Navy forced an Egyptair Boeing 737 off course|date=10 October 2012|publisher=The Aviationist|url=https://theaviationist.com/2012/10/10/achille-lauro/|author=Dario Leone}}</ref><ref name=Leone>{{cite web|title=27 years ago today, the Achille Lauro incident: when the U.S. Navy forced an Egyptair Boeing 737 off course|date=10 October 2012|publisher=The Aviationist|url=https://theaviationist.com/2012/10/10/achille-lauro/|author=Dario Leone}}</ref> * २३ नोव्हेंबर १९८५ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६४८|इजिप्तएर फ्लाइट ६४८]] ([[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]]) चे अबू निदाल या दहशतवादी गटाच्या तीन जणांनी अपहरण करून ते [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] येथे नेले. विमानातील इजिप्शियन स्काय मार्शलने एका अपहरणकर्त्याला गोळ्या घातल्या, परंतु त्यानंतर तो स्वतःही मारला गेला. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यानंतर इजिप्शियन सैन्याने विमानात प्रवेश केला. यावेळी झालेल्या चकमकीत ५९ प्रवासी आणि २ कर्मचारी ठार झाले. * २१ सप्टेंबर १९८७ रोजी, इजिप्तएरचे [[एरबस ए३००|एरबस ए३००]] (नोंदणी: SU-BCA) लक्सर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर प्रशिक्षण फ्लाइट दरम्यान कोसळले. विमानातील पाचही कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN19870921-0"/> ही एरबस ए३०० चा समावेश असलेली पहिली प्राणघातक दुर्घटना होती. * ३१ ऑक्टोबर १९९९ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ९९०|इजिप्तएर फ्लाइट ९९०]] ([[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७]], नोंदणी: SU-GAP) न्यू यॉर्कहून कैरोला जात असताना अटलांटिक महासागरात कोसळले. विमानातील सर्व २१७ प्रवासी ठार झाले. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वैमानिक [[जमिल अल-बतौती|जमिल अल-बतौती]] याने मुद्दाम विमान कोसळवल्याचा संशय व्यक्त केला, परंतु इजिप्शियन अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref name="NTSB990"/><ref name="airsafe990"/> * ७ मे २००२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८४३|इजिप्तएर फ्लाइट ८४३]] ([[बोईंग ७३७-५००|बोईंग ७३७-५००]]) ट्युनिशियातील [[ट्युनिस]] येथे उतरत असताना मुसळधार पाऊस आणि धुळीच्या वादळामुळे कोसळले. विमानातील ६४ पैकी १५ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="casaGR"/> * २९ जुलै २०११ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६६७|इजिप्तएर फ्लाइट ६६७]] ([[बोईंग ७७७-२०० ईआर|बोईंग ७७७-२०० ईआर]]) मध्ये कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कॉकपिटमध्ये आग लागल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. शॉर्ट सर्किटमुळे ही आग लागल्याचे निष्पन्न झाले. सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुखरूप बाहेर पडले, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="EgyptairFinalReport"/> * २९ मार्च २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट १८१|इजिप्तएर फ्लाइट १८१]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCB) अलेक्झांड्रियाहून कैरोला जात असताना अपहरण करण्यात आले. विमान सायप्रसच्या [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] येथे उतरवण्यात आले. तेथे अपहरणकर्त्याने आत्मसमर्पण केले आणि सर्व ओलीस सुखरूप सुटले.<ref name=ASN290316/> * १९ मे २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८०४|इजिप्तएर फ्लाइट ८०४]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCC) पॅरिसहून कैरोला जात असताना भूमध्य समुद्रात कोसळले. विमानातील ६६ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="Egyptair Airbus A320 lost from radar over Mediterranean Sea"/> २०२२ मधील एका फ्रेंच तपासणीनुसार, वैमानिकाच्या सिगारेटच्या धुराचा गळती होत असलेल्या ऑक्सिजन मास्कशी संपर्क आल्यामुळे कॉकपिटमध्ये आग लागून हा अपघात झाला.<ref name="AlJazeera2022"/> तथापि, ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी इजिप्शियन नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कॉकपिटच्या मागील भागातील गॅलीमध्ये स्फोट झाल्यामुळे ही दुर्घटना घडली.<ref name="avherald804"/> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] cw3lysu8krg3h3hugfjc1kish2j9lz4 2677743 2677742 2026-04-06T04:56:27Z अभय नातू 206 संदर्भ 2677743 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414">{{cite magazine|title=Civil aviation – Viscounts for Egypt |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=65 |number=2358 |date=2 April 1954 |page=414 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1954/1954%20-%200906.html |archive-url=https://archive.today/20140114234012/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1954/1954%20-%200906.html |archive-date=14 January 2014 }}</ref> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307">{{cite magazine|title= World airline directory – Misrair S.A.E.|magazine= [[Flight (magazine)|Flight]]|volume= 67|number= 2407|date= 11 March 1955|page= 307|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1955/1955%20-%200307.html|archive-url= https://web.archive.org/web/20131103124332/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1955/1955%20-%200307.html|archive-date= 3 November 2013|df= dmy-all}}&nbsp;</ref> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203">{{cite magazine|title=More Viscounts for Egypt |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=72 |number=2533 |date=9 August 1957 |page=203 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1957/1957%20-%201113.html |archive-url=https://archive.today/20140115014023/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1957/1957%20-%201113.html |archive-date=15 January 2014 }}</ref><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475">{{cite magazine|title=World airline directory – Misrair S.A.E.{{--}}Egyptian Airlines |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=69 |number=2465 |date=20 April 1956 |page=475 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200475.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6NZyAppFP?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200475.html |archive-date=22 February 2014 }}</ref> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9">{{plainlist| * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 588)|first= John|last= Stroud|magazine=[[Flight (magazine)|Flight]]|volume= 78|number= 2691|date= 7 October 1960|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFJYffy?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-date= 7 December 2013}}}} * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 589)|magazine= Flight|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFga1ul?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-date= 7 December 2013}}}} }}</ref> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9">{{plainlist| * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 588)|first= John|last= Stroud|magazine=[[Flight (magazine)|Flight]]|volume= 78|number= 2691|date= 7 October 1960|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFJYffy?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-date= 7 December 2013}}}} * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 589)|magazine= Flight|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFga1ul?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-date= 7 December 2013}}}} }}</ref> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855">{{cite magazine|title=Air commerce – Breaking-even on the Comets |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=78 |number=2698 |date=25 November 1960 |page=855 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202787.html |archive-url=https://archive.today/20131207221154/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202787.html |archive-date=7 December 2013 }}</ref> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542">{{cite magazine|title=World airline survey{{--}}Syrian Arab Airways |magazine=[[Flight International]] |volume=83 |number=2822 |date=11 April 1963 |page=542 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200564.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6LhPnW4xI?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200564.html |archive-date=7 December 2013 }}</ref> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546">{{cite magazine|title=World airline survey{{--}}United Arab Airlines{{spaced ndash}}UAA |magazine=[[Flight International]] |volume=83 |number=2822 |date=11 April 1963 |page=546 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200568.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6LhSLHyEq?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200568.html |archive-date=8 December 2013 }}</ref> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677">{{cite magazine|title=Air Transport |magazine=[[Flight International]] |volume=100 |number=3268 |date=28 October 1971 |page=677 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1971/1971%20-%202249.html |archive-url=https://archive.today/20130123223132/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1971/1971%20-%202249.html |archive-date=23 January 2013 |quote=Egyptair is the new name of United Arab Airlines, adopted on October 10. The change follows the adoption by Egypt of the official name Arab Republic of Egypt, in place of [[United Arab Republic]]. The airline's flight prefix code, MS (unchanged), dates from an earlier period when it was known as Misrair. }}</ref> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com">{{Cite web |title=Egyptair Flights and Destinations – FlightConnections |url=https://www.flightconnections.com/route-map-egyptair-ms |access-date=2022-08-08 |website=www.flightconnections.com |language=en}}</ref> Egyptair is a member of [[Star Alliance]].<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.staralliance.com/en/ |access-date=2022-08-08 |website=www.staralliance.com |language=en-GB}}</ref> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation">{{cite news|title= Government scraps Egyptair privatisation|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|work= [[Flightglobal]]|date= 4 December 2007|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214204954/http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|archive-date= 14 December 2013}}</ref><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion">{{cite news|title= Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion|first= Graham|last= Dunn|work= [[Flightglobal]]|date= 23 October 2007|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214192840/http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-date= 14 December 2013}}</ref> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance">{{cite news|last= Kaminski-Morrow|first= David|title= Egyptair formally joins Star Alliance|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|work= [[Flightglobal]]|date= 11 July 2008|location= London|archive-url= https://web.archive.org/web/20131213153713/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|archive-date= 13 December 2013}}</ref><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance">{{cite press release|title= Egyptair becomes 21st member of Star Alliance|publisher= Star Alliance|date= 11 July 2008|url= http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131216074550/http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-date= 16 December 2013}}</ref> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline">{{cite news|date= 30 August 1995|title= Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/orders-grow-for-777s-but-1995-deliveries-show-decline-21312/|work= [[Flightglobal]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116124831/http://www.flightglobal.com/news/articles/orders-grow-for-777s-but-1995-deliveries-show-decline-21312/|archive-date= 16 January 2014}}</ref> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200">{{cite news|title= Egyptair introduces the A340-200|work= [[Flightglobal]]|date= 1 January 1997|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-introduces-the-a340-200-2817/|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116124834/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-introduces-the-a340-200-2817/|archive-date= 16 January 2014}}</ref> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order" /> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries">{{cite news|title= Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries|first= David|last= Kaminski-Morrow|location= London|agency= [[Flight International]]|publisher= [[Flightglobal]]|date= 1 March 2011|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-in-talks-to-defer-a330-300-deliveries-353789/|quote= The flag carrier took delivery of the first of five Rolls-Royce Trent-powered A330-300s last August, having brought forward their introduction.|archive-url= https://web.archive.org/web/20150103205915/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-in-talks-to-defer-a330-300-deliveries-353789/|archive-date= 3 January 2015|df= dmy-all}}&nbsp;</ref> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR">{{cite press release|title= Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR|publisher= Boeing|date= 17 June 2011|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114840/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787|archive-date= 16 January 2014}}</ref> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade">{{cite press release|title= Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade|publisher= Boeing|date= 9 March 2010|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114843/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111|archive-date= 16 January 2014}}</ref> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s">{{cite news|title= Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s|first1= Alan|last1= Dron|publisher= [[Air Transport World]]|date= 13 July 2016|url= http://atwonline.com/airframes/egyptair-customer-nine-boeing-737-800s|archive-url= https://web.archive.org/web/20160722170417/http://atwonline.com/airframes/egyptair-customer-nine-boeing-737-800s|archive-date= 22 July 2016|df= dmy-all}}&nbsp;</ref> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft" /> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २२ डिसेंबर १९५१ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHH) इराणमधील [[तेहरान]]च्या पश्चिमेला [[१९५१ मिस्रएर एसएनसीएएसई लँग्युडोक अपघात|कोसळले]]. या अपघातात विमानातील सर्व २० लोकांचा मृत्यू झाला. हे विमान [[बगदाद]], इराक येथून तेहरानला जाणारे आंतरराष्ट्रीय अनुसूचित प्रवासी उड्डाण होते.<ref name="ASN221251">{{cite web|last=Ranter|first=Harro|title=SU-AHH Accident description|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19211222-0|access-date=27 February 2014|website=aviation-safety.net|publisher=Aviation Safety Network}}</ref><ref name=ILN050152>{{cite journal |title=WORLD EVENTS IN EUROPE, ASIA AND AMERICA: A MISCELLANY OF NEWS |journal=Illustrated London News |issue=5881 |page=25 |date=5 January 1952}}</ref> * ३० जुलै १९५२ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHX) [[कैरो]] येथील [[अल्माझा हवाई तळ|अल्माझा हवाई तळावर]] लँडिंग करताना चाके न उघडल्यामुळे (wheels-up landing) मोठ्या प्रमाणात खराब झाले. हे विमान सुदानमधील [[खार्तूम विमानतळ|खार्तूम]]ला जात होते, परंतु इंजिन क्रमांक १ मध्ये आग लागल्याने ते कैरोला परतले होते.<ref name=ASN300752>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19520730-0 |title=SU-AHX Accident description |publisher=Aviation Safety Network |access-date=28 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305020512/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19520730-0 |archive-date=5 March 2014}}</ref> * १५ डिसेंबर १९५३ रोजी, मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकिंग १बी|व्हिकर्स व्हायकिंग]] (नोंदणी: SU-AFK) कैरो येथील अल्माझा विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच कोसळले. यामध्ये विमानातील सहाही जणांचा (५ कर्मचारी, १ प्रवासी) मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Crash of Vickers 634 Viking 1B in Cairo; 15 Dec 1953 |url=https://www.baaa-acro.com/index.php/crash/crash-vickers-634-viking-1b-cairo-6-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives}}</ref> * १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी, [[सुएझ संकट|सुएझ संकटादरम्यान]] रॉयल एर फोर्सने (RAF) केलेल्या हवाई हल्ल्यात अल्माझा विमानतळावर उभे असलेले मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]] (नोंदणी: SU-AIC) नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २९ सप्टेंबर १९६० रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७३८ ([[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]], नोंदणी: SU-AKW) इटलीतील एल्बा जवळ भूमध्य समुद्रात कोसळले. यामध्ये विमानातील २१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident Vickers 739B Viscount SU-AKW, 29 September 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333709 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १९ जुलै १९६२ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६२)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-AMW) थायलंडमधील [[खाओ याई नॅशनल पार्क|खाओ याई]] डोंगरावर कोसळले ([[कंट्रोल्ड फ्लाईट इनटू टेरेन|सीएफआयटी]]). यात १८ प्रवासी आणि ८ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident de Havilland Comet SU-AMW, 19 July 1962 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333281 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २८ जुलै १९६३ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६३)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-ALD) भारतातील [[मुंबई विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उतरत असताना समुद्रात कोसळले. विमानातील ६३ प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident - de Havilland Comet SU-ALD, 28 July 1963 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333061 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १८ मार्च १९६६ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९]] ([[अँटोनोव्ह एएन-२४|अँटोनोव्ह एएन-२४]]) कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात ३० जणांचा मृत्यू झाला. * २० मार्च १९६९ रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]] (नोंदणी: SU-APC) [[१९६९ अस्वान इल्यूशिन इल-१८ अपघात|अस्वान विमानतळावर उतरताना कोसळले]]. विमानातील १०५ पैकी १०० जणांचा या आपत्तीत मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-APC Aswan Airport (ASW)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690320-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १९ मार्च १९७२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७६३|इजिप्तएर फ्लाइट ७६३]] ([[डग्लस डीसी-९|डग्लस डीसी-९-३२]], नोंदणी: YU-AHR) येमेनमधील [[एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना डोंगरावर कोसळले. विमानातील ३० जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 YU-AHR Aden International Airport (ADE)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720319-3|website=aviation-safety.net}}</ref> * २९ जानेवारी १९७३ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७४१|इजिप्तएर फ्लाइट ७४१]] ([[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]], नोंदणी: SU-AOV) निकोसिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. विमानातील ३७ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-AOV Nicosia Airport (NIC)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730129-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १० जुलै १९७४ रोजी, इजिप्तएरचे [[१९७४ इजिप्तएर तुपोलेव्ह तू-१५४ अपघात|तुपोलेव्ह तू-१५४ प्रशिक्षण फ्लाइट]] कैरो विमानतळाजवळ कोसळले. यात चार सोव्हिएत प्रशिक्षक आणि इजिप्तएरच्या दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN740710-1"/> * २५ डिसेंबर १९७६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८६४|इजिप्तएर फ्लाइट ८६४]] ([[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-AXA) थायलंडमधील बँकॉक येथील एका औद्योगिक संकुलावर कोसळले. विमानातील ५२ जण आणि जमिनीवरील १९ जणांचा यात मृत्यू झाला.<ref name="airdisaster">{{cite web|last=Ranter|first=Harro|title=Egyptair 864|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19761225-0|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030054729/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19761225-0|archive-date=30 October 2013|access-date=1 November 2009|website=aviation-safety.net|publisher=Aviation Safety Network}}</ref> * १७ ऑक्टोबर १९८२ रोजी, इजिप्तएर फ्लाइट ७७१ ([[बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-APE) स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="Times181082"/> * १० ऑक्टोबर १९८५ रोजी, [[अकिले लाउरो अपहरण|अकिले लाउरो अपहरणास]] जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना घेऊन जाणारे इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]] (फ्लाइट २८४३) अमेरिकन लढाऊ विमानांनी अडवले आणि इटलीतील [[सिगोनेला]] येथे उतरवण्यास भाग पाडले.<ref name=Bohn>{{cite book|title=The Achille Lauro Hijacking: Lessons in the Politics and Prejudice of Terrorism|author=Michael K. Bohn|publisher=Potomac Books, Inc.|location=Washington, D.C.|year=2004}}</ref> was intercepted by US war planes and forced to land in [[Sigonella]], Italy while en route to Tunisia.<ref name=Leone>{{cite web|title=27 years ago today, the Achille Lauro incident: when the U.S. Navy forced an Egyptair Boeing 737 off course|date=10 October 2012|publisher=The Aviationist|url=https://theaviationist.com/2012/10/10/achille-lauro/|author=Dario Leone}}</ref><ref name=Leone>{{cite web|title=27 years ago today, the Achille Lauro incident: when the U.S. Navy forced an Egyptair Boeing 737 off course|date=10 October 2012|publisher=The Aviationist|url=https://theaviationist.com/2012/10/10/achille-lauro/|author=Dario Leone}}</ref> * २३ नोव्हेंबर १९८५ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६४८|इजिप्तएर फ्लाइट ६४८]] ([[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]]) चे अबू निदाल या दहशतवादी गटाच्या तीन जणांनी अपहरण करून ते [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] येथे नेले. विमानातील इजिप्शियन स्काय मार्शलने एका अपहरणकर्त्याला गोळ्या घातल्या, परंतु त्यानंतर तो स्वतःही मारला गेला. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यानंतर इजिप्शियन सैन्याने विमानात प्रवेश केला. यावेळी झालेल्या चकमकीत ५९ प्रवासी आणि २ कर्मचारी ठार झाले. * २१ सप्टेंबर १९८७ रोजी, इजिप्तएरचे [[एरबस ए३००|एरबस ए३००]] (नोंदणी: SU-BCA) लक्सर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर प्रशिक्षण फ्लाइट दरम्यान कोसळले. विमानातील पाचही कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN19870921-0"/> ही एरबस ए३०० चा समावेश असलेली पहिली प्राणघातक दुर्घटना होती. * ३१ ऑक्टोबर १९९९ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ९९०|इजिप्तएर फ्लाइट ९९०]] ([[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७]], नोंदणी: SU-GAP) न्यू यॉर्कहून कैरोला जात असताना अटलांटिक महासागरात कोसळले. विमानातील सर्व २१७ प्रवासी ठार झाले. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वैमानिक [[जमिल अल-बतौती|जमिल अल-बतौती]] याने मुद्दाम विमान कोसळवल्याचा संशय व्यक्त केला, परंतु इजिप्शियन अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref name="NTSB990"/><ref name="airsafe990"/> * ७ मे २००२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८४३|इजिप्तएर फ्लाइट ८४३]] ([[बोईंग ७३७-५००|बोईंग ७३७-५००]]) ट्युनिशियातील [[ट्युनिस]] येथे उतरत असताना मुसळधार पाऊस आणि धुळीच्या वादळामुळे कोसळले. विमानातील ६४ पैकी १५ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="casaGR"/> * २९ जुलै २०११ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६६७|इजिप्तएर फ्लाइट ६६७]] ([[बोईंग ७७७-२०० ईआर|बोईंग ७७७-२०० ईआर]]) मध्ये कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कॉकपिटमध्ये आग लागल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. शॉर्ट सर्किटमुळे ही आग लागल्याचे निष्पन्न झाले. सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुखरूप बाहेर पडले, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="EgyptairFinalReport"/> * २९ मार्च २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट १८१|इजिप्तएर फ्लाइट १८१]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCB) अलेक्झांड्रियाहून कैरोला जात असताना अपहरण करण्यात आले. विमान सायप्रसच्या [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] येथे उतरवण्यात आले. तेथे अपहरणकर्त्याने आत्मसमर्पण केले आणि सर्व ओलीस सुखरूप सुटले.<ref name=ASN290316/> * १९ मे २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८०४|इजिप्तएर फ्लाइट ८०४]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCC) पॅरिसहून कैरोला जात असताना भूमध्य समुद्रात कोसळले. विमानातील ६६ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="Egyptair Airbus A320 lost from radar over Mediterranean Sea"/> २०२२ मधील एका फ्रेंच तपासणीनुसार, वैमानिकाच्या सिगारेटच्या धुराचा गळती होत असलेल्या ऑक्सिजन मास्कशी संपर्क आल्यामुळे कॉकपिटमध्ये आग लागून हा अपघात झाला.<ref name="AlJazeera2022"/> तथापि, ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी इजिप्शियन नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कॉकपिटच्या मागील भागातील गॅलीमध्ये स्फोट झाल्यामुळे ही दुर्घटना घडली.<ref name="avherald804"/> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] pi0yt4c9bzkarpjncubqxaou72gbyrz 2677745 2677743 2026-04-06T04:58:35Z अभय नातू 206 संदर्भ 2677745 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इजिप्तएर | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = MS | ICAO = MSR | callsign = EGYPTAIR | स्थापना = ७ जून १९३२ (मिस्र एरलाइन्स ह्या नावाने) | सुरुवात = १९३३ | बंद = | विमानतळ = [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अलेक्झांड्रिया]], [[लुक्सोर]], हुर्गादा, [[शर्म अल-शेख]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड स्माईल'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy the Sky'' | मुख्यालय = [[कैरो]], [[इजिप्त]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.egyptair.com/ }} [[चित्र:Boeing 737-866, EgyptAir JP6786434.jpg|250 px|[[इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळ]]ावर थांबलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''इजिप्तएर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مصر للطيران) ही [[इजिप्त]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/egypt02.html|title=इजिप्त एयर - कंपनी प्रोफाइल आणि इतिहास |प्रकाशक=आईडीई.गो.जेपी |दिनांक=९ जून २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> १९३३ साली स्थापन झालेली इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[आफ्रिका]], [[युरोप]] इत्यादी खंडांमधील ७५ शहरांना विमानसेवा पुरवते. इजिप्तएर ११ जुलै २००८ पासून [[स्टार अलायन्स]]ची सदस्य आहे. इजिप्त एर ही इजिप्त देशाची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |title=इजिप्त एयरने नुकसान भरपाईसाठी पुनर्रचना योजना आखली आहे |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=१५ जून २०१४ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624101846/http://centreforaviation.com/analysis/egyptair-plans-further-restructuring-as-losses-mount-but-outlook-may-brighten-as-egypt-stabilises-172745 |url-status=bot: unknown }}</ref> या कंपनीचे मुख्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इजिप्तएर [[मध्य पूर्व]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]] आणि [[अमेरिका (खंड)|अमेरिकेतील]] ७५ पेक्षा अधिक ठिकाणी प्रवाशांना विमान सेवा देते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/MS |title=इजिप्त एयर - एयरलाईनची माहिती |प्रकाशक=सीएच-एविएशन .कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== === सुरुवातीची वर्षे: मिस्र एरवर्क (१९३२–१९४९) === [[एरवर्क सर्व्हिसेस|एरवर्क]]चे अध्यक्ष [[ॲलन मंट्झ]] १९३१मध्ये इजिप्तला गेलेले असताना त्यांनी '''मिस्र एरवर्क''' (अरबी भाषेत 'मिस्र' ({{lang|ar|مصر}}) नावाने विमानकंपनी सुरू करण्याची खटपट सुरू केली. ३१ डिसेंबर १९३१ रोजी सरकारने या मिस्र एरवर्कला हवाई वाहतूक सुरू करण्यासाठी विशेष अधिकार प्रदान केले.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} ७ जून १९३२ रोजी ''इजिप्शियन तरुणांमध्ये विमान वाहतुकीची आवड निर्माण करण्यासाठी'' मिस्र एरवर्कचा '''मिस्र एरलाइन्स''' नावाचा एक विभाग स्थापन करण्यात आला.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मिस्र एरलाइन्स त्या काळाची जगातील सातवी विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name="Egyptair - 'pioneer of air travel'">{{cite news|title= Egyptair – 'pioneer of air travel' |work=[[BBC News]] |date=7 May 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm|archive-url= https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |archive-date=2 February 2014}}</ref> मिस्र एरवर्कचे मुख्यालय [[कैरो]]मधील हॅलिओपोलिस येथील '''अलमाझा विमानतळ''' (Almaza Aerodrome) येथे होते.<ref>''[[Flight International]]''. २८ एप्रिल १९३८. पान. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1938/1938%20-%201198.html ४१६] ([https://web.archive.org/web/20141006155431/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1938/1938%20-%201198.PDF संचयित]). "MISR AIRWORK, S.A.E., Almaza Aerodrome, Heliopolis."</ref> या कंपनीच्या सुरुवातीच्या २०,००० [[इजिप्शियन पाउंड]] इतक्या भांडवलाचा ८५% हिस्सा [[बँक मिस्र]]कडे, १०% हिस्सा एरवर्क सर्व्हिसेस कडे आणि उरलेला ५% हिस्सा इजिप्शियन खाजगी गुंतवणूकदारांमध्ये वाटलेला होता. कंपनीचे कामकाज जुलै १९३३ मध्ये सुरू झाले. कंपनीच्या पहिल्या सेवा [[कैरो]] ते [[अलेक्झांड्रिया]] आणि [[मर्सा मात्रुह]] दरम्यान होत्या. या साठी [[डी हॅविलँड डी.एच.८४ ड्रॅगन]] विमानांचा वापर केला जात असे. त्याच वर्षी ऑगस्टमध्ये कैरो-अलेक्झांड्रिया विमान सेवा दिवसातून दोनदा करण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३३ च्या उत्तरार्धात कैरो-[[आस्वान]] दरम्यान आठवड्यातून दोनदा विमान सेवा सुरू झाली. ही [[अश्युत]] आणि [[लुक्सोर]] येथे थांबत असे.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} १९३४ मध्ये कैरो पासून [[बुर सैद|पोर्ट सैद]] मार्गे [[लिडा (इजिप्त)|लिडा]], [[हैफा]] आणि [[गाझा]] पर्यंत नवीन मार्ग सुरू झाले. ३ ऑगस्ट १९३५ रोजी, [[डी हॅविलँड डी.एच.८६]] विमानांसह [[सायप्रस]]मधील [[निकोसिया]]पर्यंत एक प्रायोगिक सेवा सुरू करण्यात आली; ही त्याच वर्षी २० ऑक्टोबर पर्यंत टिकली.{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} अलेक्झांड्रिया-पोर्ट सैद-कैरो-[[मिनिया (इजिप्त)|मिनिया]]-अश्युत हा मार्ग १९३५ च्या उत्तरार्धात सुरू झाला.<ref name="Flight1936-23">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – A Misr Airwork Extension |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1410 |date=2 January 1936 |page=23 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-url=https://archive.today/20131214174625/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200047.html |archive-date=14 December 2013 |quote=A new service has been opened by Misr Airwork between Alexandria, Port Said, Cairo, Minia and {{sic|Assuit}} for the benefit of the cotton fraternity and to enable passengers to redirect from Alexandria to Palestine. This is made possible by the connection at Port Said with the Cairo-Haifa service. The Upper Egypt service will not be immediately reopened since the international situation has played havoc with the tourist industry. }}</ref> १९३५ मध्ये या विमान कंपनीने ६,९९० प्रवासी आणि २१,८३० किग्रॅ मालाची वाहतूक केली; त्या वर्षात कंपनीच्या या नियमित विमान सेवांनी एकूण ४,१९,४६७ मैल प्रवास केला होता.<ref name="Flight1936-314">{{cite magazine|title=Commercial Aviation – Misr Airwork's Year |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=XXIX |number=1421 |date=19 March 1936 |page=314 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-url=https://archive.today/20131229144945/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1936/1936%20-%200723.html |archive-date=29 December 2013 }}</ref> सप्टेंबर १९३९ मध्ये [[दुसरे महायुद्ध]] सुरू झाल्यावर इजिप्शियन सरकारने कंपनीचे सर्व मार्ग आपल्या ताब्यात घेतले. १९४० मध्ये [[बैरुत]] आणि [[पॅलेस्टाईन]] पर्यंत विमान सेवा सुरू करण्यात आली. १९४४ मध्ये तीन [[अॅव्हरो अॅनसन|अॅव्हरो १९]] विमानांचा ताफ्यात समावेश करण्यात आला. १९४५ च्या उत्तरार्धात झालेल्या तीन अपघातांमुळे ताफ्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी संप पुकारण्यात आला आणि यामुळे फेब्रुवारी १९४६ पासून कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले;{{sfnp|Guttery|1998|p=51}} मे महिन्यात सेवा पुन्हा सुरू झाली आणि १९४६ च्या अखेरीस ताफ्यात चार [[अॅव्हरो अॅनसन]], एक [[एटी-११ कानसान|बीच एटी-११]], पाच [[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८|बीच सी-४५]], चार [[डी हॅविलँड डी.एच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] आणि दोन [[नॉर्थ अमेरिकन एटी-६ टेक्सन]] विमानांचा समावेश होता.{{sfnp|Guttery|1998|p=५१–५२}} दोस्त राष्ट्रांचे प्रादेशिक विमान विल्हेवाट केंद्र इजिप्तमध्येच असल्याने या कंपनीला उरलेल्या लष्करी विमानांच्या खरेदीत मोठा फायदा झाला. १९४७ मध्ये आणखी दोन बीच सी-४५ विमाने घेतली आणि १९४८ मध्ये [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] विमानांचा समावेश करण्यात आला. मे १९४९ मध्ये कंपनीचे सर्व भांडवल आणि विमाने सरकारने ताब्यात घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=५२}} इजिप्शियन सरकार एकमेव भागधारक बनल्यानंतर कंपनीने आपले नाव बदलून '''मिस्रएर एसएई''' असे केले. === मिस्रएर (१९४९–१९५७) === मिस्रएरने आपल्या पूर्ववर्ती कंपनीच्या सगळ्या मार्गांवर विमान सेवा सुरू ठेवली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १९५१ मध्ये लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरण्यासाठी तीन [[एसएनकेएएसई लँग्युडोक]] विमाने खरेदी करण्यात आली.<ref name="Flight1951-633">{{cite magazine|title=Brevities |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=LX |number=2234 |date=16 November 1951 |page=633 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-url=https://archive.today/20140114234134/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1951/1951%20-%202302.html |archive-date=14 January 2014 |quote=The Egyptian airline, Misrair, is reported to have purchased three Languedoc 161s. Two more machines of this type will be acquired next year. }}</ref> या विमानांनी [[जिनिव्हा]], [[खार्तूम]] आणि [[तेहरान]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमध्ये विकर्स व्हायकिंग विमानांची जागा घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} १ डिसेंबर १९५२ रोजी, मिस्रएरने आपली देशांतर्गत स्पर्धक कंपनी [[सर्व्हिसेस एरिअन्स इंटरनॅशनल डी'इजिप्त]] ही कंपनी विकत घेतली आणि त्याचे कामकाज बंद केले. त्या कंपनीचा फायद्यात असलेला कैरो-[[ट्युनिस]] हा मार्ग मिस्रएरने स्वतःच्या मार्गजाळ्यात समाविष्ट करून घेतला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} १९५४ च्या सुरुवातीला तीन [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांची खरेदा केली गेली.<ref name="Flight1954-414">{{cite magazine|title=Civil aviation – Viscounts for Egypt |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=65 |number=2358 |date=2 April 1954 |page=414 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1954/1954%20-%200906.html |archive-url=https://archive.today/20140114234012/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1954/1954%20-%200906.html |archive-date=14 January 2014 }}</ref> त्या वर्षात या कंपनीने ६४,५३९ प्रवाशांची वाहतूक केली. मार्च १९५५ पर्यंत मिस्रएरच्या ताफ्यात एक बीचक्राफ्ट, तीन लँग्युडोक आणि सात व्हायकिंग विमाने होती.<ref name="Flight1955-307">{{cite magazine|title= World airline directory – Misrair S.A.E.|magazine= [[Flight (magazine)|Flight]]|volume= 67|number= 2407|date= 11 March 1955|page= 307|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1955/1955%20-%200307.html|archive-url= https://web.archive.org/web/20131103124332/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1955/1955%20-%200307.html|archive-date= 3 November 2013|df= dmy-all}}&nbsp;</ref> त्यानंतर [[डग्लस डीसी-३]] विमाने खरेदी करून ती देशांतर्गत मार्गांवर आणि शेजारील अरब देशांमध्ये तैनात करण्यात आली. पहिल्या दोन व्हायकाउंट विमानां डिसेंबर १९५५ मध्ये मिळाली आणि मार्च १९५६ मध्ये प्रत्यक्ष सेवेत दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} आठ महिन्यांनंतर १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी [[सुएझ संकट|सुएझ संकटा]]दरम्यान [[रॉयल एर फोर्स]]ने केलेल्या हवाई हल्ल्यात [[अलमाझा विमानतळ|अलमाझा विमानतळावर]] उभे असलेले एक व्हायकाउंट विमान (नोंदणी क्र. एसयू-एआयसी) पूर्णपणे नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203">{{cite magazine|title=More Viscounts for Egypt |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=72 |number=2533 |date=9 August 1957 |page=203 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1957/1957%20-%201113.html |archive-url=https://archive.today/20140115014023/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1957/1957%20-%201113.html |archive-date=15 January 2014 }}</ref><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network |access-date=30 November 2024}}</ref> १९५५ मध्ये वाहतूक केलेल्या प्रवाशांची संख्या ७७,०५० पर्यंत वाढली होती.<ref name="Flight1956-475">{{cite magazine|title=World airline directory – Misrair S.A.E.{{--}}Egyptian Airlines |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=69 |number=2465 |date=20 April 1956 |page=475 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200475.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6NZyAppFP?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200475.html |archive-date=22 February 2014 }}</ref> फेब्रुवारी १९५७ मध्ये, मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=52}} त्या वर्षाच्या शेवटी ६,००,००० ते ८,००,००० पाउंड खर्चाने करून आणखी दोन व्हायकाउंट विमाने आणि सुटे भाग खरेदी करण्यात आले. === युनायटेड अरब एरलाइन्स (१९५७–१९७१) === १ फेब्रुवारी १९५८ रोजी इजिप्त आणि [[सिरिया]]ने मिळून [[युनायटेड अरब रिपब्लिक]]ची स्थापना केल्यानंतर त्याच वर्षी मार्च महिन्यात मिस्रएरचे नाव बदलून '''युनायटेड अरब एरलाइन्स''' असे करण्यात आले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ७ जुलै रोजी [[कैरो]]–[[ॲथेन्स]]–[[रोम]]–[[झुरिच]] विमान सेवा सुरू झाली. २३ डिसेंबर रोजी [[सिरियन एरवेझ]]चे युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये विलीनीकरण झाले. सिरियन कंपनीचे सर्व मार्ग व उपकरणे यूएएने सामावून घेतली.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} मार्च १९६० पर्यंत या कंपनीत ५७९ कर्मचारी कार्यरत होते. त्यावेळी ताफ्यात एक [[बीच मॉडेल १८]], चार [[डीसी-३]], सहा [[व्हिकर्स व्हायकिंग]] आणि सहा [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] विमानांचा समावेश होता.<ref name="Flight1960-504/5" /> १० एप्रिल रोजी एका विस्काउंट विमानाला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य समुद्रात]] अपघात झाला, ज्यात १७ प्रवासी आणि ३ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=55}} ९ जून रोजी पहिले [[डी हॅविलँड कॉमेट ४सी]] विमान ताफ्यात दाखल झाले.<ref name="Flight1960-588/9">{{plainlist| * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 588)|first= John|last= Stroud|magazine=[[Flight (magazine)|Flight]]|volume= 78|number= 2691|date= 7 October 1960|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFJYffy?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-date= 7 December 2013}}}} * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 589)|magazine= Flight|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFga1ul?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-date= 7 December 2013}}}} }}</ref> याच वर्षाच्या १६ जुलैपासून या प्रकारच्या दोन विमानांद्वारे सेवा सुरू झाली. ऑक्टोबर १९६० पर्यंत या कंपनीने कॉमेट विमानांचा वापर कैरो–[[बेलग्रेड]]–[[प्राग]], कैरो–रोम–[[लंडन]], कैरो–[[जेद्दा]] आणि कैरो–[[खार्तूम]] या मार्गांवर सुरू केला होता.<ref name="Flight1960-588/9">{{plainlist| * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 588)|first= John|last= Stroud|magazine=[[Flight (magazine)|Flight]]|volume= 78|number= 2691|date= 7 October 1960|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFJYffy?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202252.html|archive-date= 7 December 2013}}}} * {{allow wrap|{{cite magazine|title= Misrair 1960 (page 589)|magazine= Flight|url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-url= https://www.webcitation.org/6LhFga1ul?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202255.html|archive-date= 7 December 2013}}}} }}</ref> तर डीसी-३ विमाने कैरो–[[अलेक्झांड्रिया]]–[[मर्सा मात्रुह]], कैरो–[[अश्युत]]–[[लुक्सोर]], कैरो–लुक्सोर–[[आस्वान]] आणि कैरो–[[पोर्ट सईद]]–अलेक्झांड्रिया मार्गांवर वापरली जात होती. तसेच कैरो आणि अलेक्झांड्रिया दरम्यानच्या थेट विमान प्रवासासाठी व्हायकाउंट विमानांचा वापर होत असे. नोव्हेंबर १९६० मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली.<ref name="Flight1960-855">{{cite magazine|title=Air commerce – Breaking-even on the Comets |magazine=[[Flight (magazine)|Flight]] |volume=78 |number=2698 |date=25 November 1960 |page=855 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202787.html |archive-url=https://archive.today/20131207221154/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202787.html |archive-date=7 December 2013 }}</ref> ऑक्टोबर १९६१ मध्ये सीरियाने यूएएमधून अंग काढून घेतले आणि सिरियाच्या सरकारने [[दमास्कस]]मध्ये [[सिरियन अरब एरवेझ]]ची स्थापना केली; त्यानंतर पूर्वी ताब्यात घेतलेले मार्ग आणि विमाने नवीन कंपनीला परत करण्यात आली.<ref name="FI1963-542">{{cite magazine|title=World airline survey{{--}}Syrian Arab Airways |magazine=[[Flight International]] |volume=83 |number=2822 |date=11 April 1963 |page=542 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200564.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6LhPnW4xI?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200564.html |archive-date=7 December 2013 }}</ref> [[File:United Arab Airlines Comet Soderstrom.jpg|thumb|१९६८ मध्ये [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा विमानतळावरून]] उड्डाण करणारे युनायटेड अरब एरलाइन्सचे कॉमेट ४सी विमान.]] १९६१ च्या सुरुवातीला अजून दोन कॉमेट विमाने मागवण्यात आली. एप्रिल १९६१ मध्ये [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]]कडून तीन [[डग्लस डीसी-६]] विमाने खरेदी करण्यात आली. १२ जून रोजी कैरो–[[लागोस]] मार्गाचा विस्तार [[आक्रा]]पर्यंत करण्यात आला आणि २१ जूनपासून [[मॉस्को]]ला सेवा सुरू झाली. [[बोईंग]] कंपनीकडून [[बोईंग ७०७-३२०|बोईंग ७०७-३२०बी]] खरेदी करण्याचा करार झाला होता, परंतु कंपनीला अर्थसाह्य न मिळाल्याने हा व्यवहार फसला.{{sfnp|Guttery|1998|p=55–56}} १ नोव्हेंबर रोजी [[कराची]] आणि [[मुंबई]]साठी नवीन विमान सेवा सुरू झाली. डिसेंबरमध्ये सहाव्या आणि सातव्या कॉमेट विमानांची मागणी नोंदवण्यात आली, जी एप्रिल १९६२ मध्ये ताफ्यात दाखल झाली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} तसेच १९६१ मध्ये कैरो–[[निकोसिया]] मार्ग पुन्हा सुरू करण्यात आला, जो १९५६ च्या [[सुएझ संकट|सुएझ संकटापासून]] बंद होता. मे १९६२ मध्ये [[मुंबई]] सेवेचा विस्तार [[बँकॉक]] आणि [[हाँग काँग]] मार्गे [[तोक्यो]]पर्यंत करण्यात आला.<ref name="FI1963-546">{{cite magazine|title=World airline survey{{--}}United Arab Airlines{{spaced ndash}}UAA |magazine=[[Flight International]] |volume=83 |number=2822 |date=11 April 1963 |page=546 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200568.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6LhSLHyEq?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1963/1963%20-%200568.html |archive-date=8 December 2013 }}</ref> १६ मे १९६२ रोजी [[हेलिओपोलिस (इजिप्त)|हेलिओपोलिस]] येथे झालेल्या डीसी-३ विमान अपघातात ३ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला, तर १९ जुलै रोजी बँकॉक येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात २६ जणांचा बळी गेला. ऑगस्ट १९६२ मध्ये आणखी दोन कॉमेट विमाने घेण्यात आली. १५ फेब्रुवारी १९६३ रोजी [[बगदाद]]चा विमान मार्ग तीन वर्षांनंतर पुन्हा सुरू झाला, परंतु इजिप्त, [[इराक]] आणि सिरियामधील राजकीय तणावामुळे तो फार काळ टिकला नाही. १ एप्रिल १९६३ रोजी [[झिम्बाब्वे|ऱ्होडेशिया]]ला नवीन सेवा सुरू झाली. १२ मे १९६३ रोजी अलेक्झांड्रिया जवळ झालेल्या डीसी-३ अपघातात २७ प्रवासी आणि ४ कर्मचारी मारले गेले. २८ जुलै १९६३ रोजी मुंबईजवळ समुद्रात एक कॉमेट विमान कोसळून ६२ जणांचा मृत्यू झाला. तोक्योसाठी पुरेशी विमाने नसल्यामुळे तो मार्ग बंद करण्यात आला. १९६४ मध्ये नऊ कॉमेट विमानांचा ताफा पूर्ण झाला. त्याच वर्षी [[पॅन ॲम]] आणि [[नॉर्थवेस्ट ओरिएंट]]कडून प्रत्येकी तीन ''डग्लस डीसी-६बी'' विमाने खरेदी करण्यात आली, ज्यांनी देशांतर्गत मार्गावर विस्काउंट विमानांची जागा घेतली. देशांतर्गत सेवेसाठी २३ लाख डॉलर्स खर्च करून सात [[अँतोनोव्ह एन-२४]] विमाने मागवण्यात आली.{{sfnp|Guttery|1998|p=56}} [[File:United Arab Airlines Ilyushin Il-62 Volpati-1.jpg|thumb|१९७१ मध्ये पॅरिसमधील विमानतळावर उभे असलेले युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-६२]] विमान.]] १४ जानेवारी १९७० रोजी कैरोहून [[अदिस अबाबा]]ला जाणारे एक कॉमेट ४सी विमान उतरताना कोसळले. सुदैवाने विमानातील १४ प्रवाशांपैकी कोणीही गंभीर जखमी झाले नाही. ३० जानेवारी १९७० रोजी लुक्सोर येथे एका अँटोनोव्ह एन-२४ विमानाची चाके आणि प्रणाली निकामी झाली. १९ फेब्रुवारी रोजी [[म्युन्शेन]] येथे एका विमानाला उड्डाण करताना अपघात झाला. मार्च १९७० पर्यंत युनायटेड अरब एरलाइन्समध्ये ७,८१० कर्मचारी होते; ताफ्यात सात अँतोनोव्ह एन-२४बी, तीन बोईंग ७०७-३६६सी, सहा कॉमेट ४सी आणि तीन [[आयएल-१८]] विमाने होती.<ref name="FI1970-508" /> २ जानेवारी १९७१ रोजी त्रिपोली येथे झालेल्या कॉमेट विमान अपघातात ८ प्रवासी आणि ८ कर्मचारी मारले गेले.{{sfnp|Guttery|1998|p=57}} २३ मे १९७१ रोजी दोन '''इल्यूशिन इल-६२''' विमाने खरेदी करण्याची घोषणा झाली. जून १९७१ पासून ही विमाने युरोपीय मार्गांवर आणि ९ जुलैपासून आशियाई मार्गांवर वापरली जाऊ लागली. १० ऑक्टोबर १९७१ रोजी देशाचे नाव बदलून ''अरब रिपब्लिक ऑफ इजिप्त'' झाल्यामुळे विमान कंपनीचे नावही बदलून '''इजिप्तएर''' असे करण्यात आले.<ref name="FI1971-677">{{cite magazine|title=Air Transport |magazine=[[Flight International]] |volume=100 |number=3268 |date=28 October 1971 |page=677 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1971/1971%20-%202249.html |archive-url=https://archive.today/20130123223132/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1971/1971%20-%202249.html |archive-date=23 January 2013 |quote=Egyptair is the new name of United Arab Airlines, adopted on October 10. The change follows the adoption by Egypt of the official name Arab Republic of Egypt, in place of [[United Arab Republic]]. The airline's flight prefix code, MS (unchanged), dates from an earlier period when it was known as Misrair. }}</ref> === मालकी आणि रचना === इजिप्तएर ही पूर्णपणे इजिप्त सरकारच्या मालकीची कंपनी आहे.<ref>{{cite web|last=Young |first=Kathryn M. |url=http://atwonline.com/it-distribution/egyptair-contracts-sabre-help-implement-transformation-plan |title=Egyptair contracts Sabre to help implement transformation plan |date=20 December 2014}}</ref> २००२ मध्ये सात उपकंपन्यांसह [[इजिप्तएर होल्डिंग कंपनी]]ची स्थापना करण्यात आली. यात नंतर आणखी दोन कंपन्यांची भर पडली.<ref name="Report 2011">{{cite web |url=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=Annual Report 2010–2011 |year=2012}}</ref> इजिप्त एरचे मुख्य कार्यालय [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील]] प्रशासकीय इमारतीच्या तळमजल्यावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |title=इजिप्त एयर - हवाई प्रवासचे प्रणेते |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग.कॉम |दिनांक=७ मे २००२ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-18 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202120135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/500341.stm |url-status=bot: unknown }}</ref> या अंतर्गत तीन विमान वाहतूक कंपन्या कार्यरत आहेत, ज्या एकाच हवाई संचलन प्रमाणपत्राखाली काम करतात, परंतु त्यांचे व्यवस्थापन आणि नफा-तोटा खाती स्वतंत्र आहेत: <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * इजिप्तएर एरलाइन्स (मुख्य विमान कंपनी) * [[इजिप्तएर कार्गो]] (मालवाहू सेवा) * [[इजिप्तएर एक्सप्रेस]] (प्रादेशिक सेवा) * इजिप्तएर मेंटेनन्स अँड इंजिनिअरिंग (देखभाल आणि अभियांत्रिकी)<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |title=इजिप्तएयर - वार्षिक अहवाल २०१०-२०११ |प्रकाशक=वेब.आर्काइव.ऑर्ग |दिनांक=३० ऑक्टोबर २०१३ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-10-19 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030055331/http://www.egyptair.com/English/Pages/AnnualReports.aspx?Year=2010-2011 |url-status=bot: unknown }}</ref> * इजिप्तएर ग्राउंड सर्व्हिसेस (जमिनीवरील सेवा) * इजिप्तएर इन-फ्लॉईट सर्व्हिसेस (विमानांतर्गत खानपान सेवा) * इजिप्तएर टुरिझम अँड ड्युटी फ्री शॉप्स (पर्यटन आणि करमुक्त दुकाने) * इजिप्तएर मेडिकल सर्व्हिसेस (वैद्यकीय सेवा) * इजिप्तएर सप्लिमेंटरी इंडस्ट्रिज (पूरक उद्योग) </div> === उपकंपन्या === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एर कैरो]] (६०%)<ref name="CAPA">{{cite web|title=Egypt Air Holding Company|url=http://centreforaviation.com/profiles/airline-groups/egypt-air-holding-company|website=CAPA Centre for Aviation}}</ref> * स्मार्ट एव्हिएशन कंपनी (१३.३३%) * [[एर साइनाई]] (१००%)<ref name="CAPA" /> * इजिप्त एरो मॅनेजमेंट सर्व्हिस (५०%) * एलएसजी स्काय शेफ्स कॅटरिंग इजिप्त (७०%)<ref>{{cite web|title=LSG Sky Chefs Catering Egypt established Joint Venture Agreement signed by Egyptair, EAS and LSG Sky Chefs|url=http://www.lsgskychefs.com/media/news/lsg-sky-chefs-catering-egypt-established/|website=[[LSG Sky Chefs]]|date=15 January 2009}}</ref> * सीआयएएफ-लीझिंग (२०%)<ref>{{cite web|title=shareholder|url=http://ciafleasing.com/shareholder.html|website=ciafleasing|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122074002/http://www.ciafleasing.com/shareholder.html}}</ref> </div> == बोधचिन्ह == या विमान कंपनीचे बोधचिन्ह [[होरस (देवता)|होरस]] हे आहे. प्राचीन [[इजिप्शियन दंतकथा|इजिप्शियन पुराणकथेनुसार]] होरस "पंख असलेला सूर्यदेव" हा एक [[आकाश देवता|आकाश देव]] आहे. होरस सहसा [[ससाणा]] किंवा ससाण्याचे डोके असलेला माणूस अशा रूपात दर्शविला जातो. या बोधचिह्नाचा प्रथम वापर १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस करण्यात आला. मूळ रूपात हे बोधचिन्ह सोनेरी पार्श्वभूमीवर लाल डोके आणि निळ्या पंखांसह रेखाटलेले होते.<ref name="airlinegeeks.com">{{Cite web |author=Ian McMurtry |date=30 May 2019 |title=Logo Lineage Part 6: North African Flare |url=https://airlinegeeks.com/2019/05/30/logo-lineage-part-6-north-african-flare/ |website=AirlineGeeks |language=en}}</ref> विमानांच्या इंजिनसह इतर भागांवरही हे चिन्ह रंगवले जात असे. इजिप्तएरला आपल्या सुरुवातीच्या काळात विमानांवर उष्ण रंगांची छटा राखायची असल्याने अशा रंगांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="airlinegeeks.com"/> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|इजिप्तएरच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} ऑगस्ट २०२२ पर्यंत, इजिप्तएर ५६ देशांमधील ८१ गंतव्यस्थानांवर आपली सेवा पुरवते.<ref name="flightconnections.com">{{Cite web |title=Egyptair Flights and Destinations – FlightConnections |url=https://www.flightconnections.com/route-map-egyptair-ms |access-date=2022-08-08 |website=www.flightconnections.com |language=en}}</ref> Egyptair is a member of [[Star Alliance]].<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.staralliance.com/en/ |access-date=2022-08-08 |website=www.staralliance.com |language=en-GB}}</ref> === विमान संघटना === [[File:Boeing_737-866,_EgyptAir_JP7280355.jpg|thumb|[[स्टार अलायन्स]]च्या विशेष रंगात असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] विमान.]] ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[स्टार अलायन्स]]च्या मुख्य कार्यकारी मंडळाने इजिप्तएरला आपल्या संघटनात स्वीकारले. या संघटनेत सामील होणारी ही पहिली [[अरब देश|अरब देशातील]] आणि [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]]नंतर दुसरी आफ्रिकन विमान कंपनी आहे.<ref name="Government scraps Egyptair privatisation">{{cite news|title= Government scraps Egyptair privatisation|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|work= [[Flightglobal]]|date= 4 December 2007|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214204954/http://www.flightglobal.com/news/articles/government-scraps-egyptair-privatisation-220046/|archive-date= 14 December 2013}}</ref><ref name="Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion">{{cite news|title= Star Alliance entry to fuel Egyptair expansion|first= Graham|last= Dunn|work= [[Flightglobal]]|date= 23 October 2007|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131214192840/http://www.flightglobal.com/news/articles/star-alliance-entry-to-fuel-egyptair-expansion-218854/|archive-date= 14 December 2013}}</ref> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] ११ जुलै २००८ रोजी झालेल्या एका सोहळ्यात, ही कंपनी या संघटनेची २१ वी सदस्य बनली.<ref name="Egyptair formally joins Star Alliance">{{cite news|last= Kaminski-Morrow|first= David|title= Egyptair formally joins Star Alliance|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|work= [[Flightglobal]]|date= 11 July 2008|location= London|archive-url= https://web.archive.org/web/20131213153713/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-formally-joins-star-alliance-225271/|archive-date= 13 December 2013}}</ref><ref name="Egyptair becomes 21st member of Star Alliance">{{cite press release|title= Egyptair becomes 21st member of Star Alliance|publisher= Star Alliance|date= 11 July 2008|url= http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-url= https://web.archive.org/web/20131216074550/http://www.staralliance.com/en/press/egyptair-joining-release-final-prp/|archive-date= 16 December 2013}}</ref> ऑक्टोबर २०२० मध्ये इजिप्तएरने [[घाना]] आणि इजिप्त सरकार बरोबर गुंतवणुक करु घानामध्ये एक राष्ट्रीय विमान कंपनी स्थापन करण्यासाठी करार केला.<ref>{{Cite web|last=Saied|first=Mohamed|date=28 October 2020|title=Ghana signs joint airline deal with Egypt, bypassing Ethiopia|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/10/egypt-ghana-ethiopia-deal-airline-gerd-dispute.html|website=Al-Monitor}}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/Pages/code-share-partners.aspx |title=Egyptair Code Share Partners}}</ref><ref name="CAPA Egyptair profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/egyptair-ms |title=Profile on Egyptair |website=CAPA}}</ref> === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[एजियन एरलाइन्स]] * [[एर कैरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabianaerospace.aero/egyptair-and-air-cairo-sign-codeshare-agreement.html|title=Egyptair and Air Cairo sign codeshare agreement|date=1 September 2020}}</ref> * [[एर कॅनडा]] * [[एर चायना]] * [[एर इंडिया]] * [[एशियाना एरलाइन्स]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] * [[एव्हियांका]] * [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] * [[इथिओपियन एरलाइन्स]] * [[इतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news|title= Etihad Airways, Egyptair to expand codeshare|first= Kurt|last= Hofmann|publisher= Air Transport World|date= 17 April 2018}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{cite news|last1=Clark|first1=Oliver|title=Egyptair and Kenya Airways begin cross-alliance codeshare|publisher=Flightglobal|date=2 June 2017}}</ref> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR / LOT Polish Airlines begins codeshare partnership from Nov 2017|work=Routesonline|date=22 November 2017}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[रॉयल एर मारोक]] * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शेन्झेन एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[साउथ आफ्रिकन एरवेझ]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] * [[टॅप एर पोर्तुगाल]]<ref name="TAP Portugal, Egyptair expand codeshare">{{cite news|last1=Hofmann|first1=Kurt|title=TAP Portugal, Egyptair expand codeshare|publisher=Air Transport World|date=3 April 2018}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[युक्रेन इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] </div> === इंटरलाईन करार === <div style="column-count: 3; column-gap: 20px;"> * [[फ्लायनास]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/media-center/news-updates/new-agreement-with-egyptair | title=Flynas signs agreement with EGYPTAIR to add new destinations in Europe and Africa | date=2018 }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers | title=Partner Carriers | website=Hahnair }}</ref> </div> याव्यतिरिक्त, तांत्रिक सहाय्य, प्रशिक्षण आणि मार्ग विस्तारासाठी कंपनीची [[सेबा इंटरकॉन्टिनेंटल]] सोबत भागीदारी आहे. === कतार मार्गांचे तात्पुरते निलंबन === २०१७ मधील कतार राजनैतिक संकटामुळे, इजिप्शियन सरकारच्या सूचनेनुसार इजिप्तएरने [[कतार]]मधील [[दोहा]] येथील [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी]] आपली उड्डाणे स्थगित केली होती.<ref>{{cite web|title=SUSPENSION OF FLIGHTS BETWEEN CAIRO AND DOHA WITH EFFECT FROM 6 JUNE 2017|url=http://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Suspension%20of%20flights%20between%20Cairo%20and%20Doha%20with%20effect%20from%206%20June%202017.aspx|website=Egyptair}}</ref> २०२१ मध्ये इजिप्तने कतारसोबत [[अल-उला करार]] केल्यानंतर इजिप्तएरने साडेतीन वर्षांचा बहिष्कार संपवून दोहाला पुन्हा विमान सेवा सुरू केली.<ref>{{Cite web |date=19 January 2021 |title=Qatar Airways, EgyptAir resume flights to Cairo, Doha after end of boycott |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2021 |title=EgyptAir makes 1st flight to Doha following restoration of ties |website=Dailynewsegypt}}</ref> == विमानताफा == जुलै २०२५ च्या सुमारास इजिप्तएरकडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Egyptair fleet |url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/ms-msr/fleet |website= Flightradar24 AB}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता<ref name="MS-layout">{{cite web |title=Fleet |url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/fleet/Pages/default.aspx |website=EGYPTAIR}}</ref> ! rowspan="2" | नोंदी |- ! व्यावसायिक ! इकॉनॉमी ! एकूण |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२० निओ]]}} |८ |— |१६ |१२६ |१४२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३२१ निओ]]}} |७ |— |१६ |१६६ |१८२ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |५ |— |२४ |२४४ |२६८ |२ विमानांचे मालवाहू विमानात रूपांतर केले जाणार.<ref>{{Cite web |date=14 November 2023 |title=EgyptAir to grow widebody freighter fleet |url=https://cargofacts.com/allposts/carriers/egyptair-to-grow-widebody-freighter-fleet/ |website=Cargo Facts}}</ref> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} |४ |— |३६ |२६५ |३०१ | |- |{{nowrap|[[एरबस ए३५०-९००]]}} |२ |१४<ref>{{Cite press release|date=2023-11-13 |title=EGYPTAIR announces order for 10 A350-900s to meet growing demand |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-11-egyptair-announces-order-for-10-a350-900s-to-meet-growing-demand |website=www.airbus.com}}</ref> |३० |३१० |३४० | |- |rowspan="2"|{{nowrap|[[बोईंग ७३७-८००]]}} |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२४ |१२० |१४४ |rowspan="2"| |- |१६ |१३८ |१५४ |- |{{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} |— |१८<ref>{{Cite press release|date=13 November 2023|title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 18 New Boeing 737-8 Aircraft with EGYPTAIR|url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-18-new-boeing-737-8-aircraft-with-egyptair|website=airleasecorp.com}}</ref> |colspan="3"|— | |- |{{nowrap|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]]}} |५ |— |४९ |२९७ |३४६ | |-  |{{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} |८ |— |३० |२७९ |३०९ | |- !एकूण !६८ !३२ !colspan="5"| |} === छायाचित्र दालन === <gallery mode="packed"> File:Airbus A320-251N (cn 9473, SU-GFJ) 2024-08-15 Andre Gerwing Collection ID 021636.jpg|[[एरबस ए३२० निओ]] File:Airbus A321-251NX (cn 11581, SU-GFW) 2024-07-24 Andre Gerwing Collection ID 020869.jpg|[[एरबस ए३२१ निओ]] File:EgyptAir, Airbus A330-243, SU-GCG (14232022237).jpg|[[एरबस ए३३०-२००]] File:SU-GDS (8230916018).jpg|[[एरबस ए३३०-३००]] File:EgyptAir Boeing 737-800 SU-GEB MAN 2013-12-29.png|[[बोईंग ७३७-८००]] File:EgyptAir Boeing 777-300ER SU-GDO BKK 2012-6-14.png|[[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] File:SU-GET@PEK (20190821150927).jpg|[[बोईंग ७८७-९]] </gallery> === ताफ्याचा विस्तार आणि विकास === जून १९९५ मध्ये, इजिप्तएरने तीन [[एरबस ए३४०]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair Buys A340" /> यातील पहिले २६० आसनी विमान १९९६ च्या उत्तरार्धात ताफ्यात दाखल झाले. तसेच १९९५ मध्ये कंपनीने ४० कोटी डॉलर्स खर्च करून तीन ३०८ आसनी [[बोईंग ७७७-२००]] विमाने खरेदी केली.<ref name="Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline">{{cite news|date= 30 August 1995|title= Orders grow for 777s but 1995 deliveries show decline|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/orders-grow-for-777s-but-1995-deliveries-show-decline-21312/|work= [[Flightglobal]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116124831/http://www.flightglobal.com/news/articles/orders-grow-for-777s-but-1995-deliveries-show-decline-21312/|archive-date= 16 January 2014}}</ref> ही विमाने [[एरबस ए३००]] आणि [[बोईंग ७६७-२००]] विमानांची जागा घेण्यासाठी घेण्यात आली होती.<ref name="Egyptair introduces the A340-200">{{cite news|title= Egyptair introduces the A340-200|work= [[Flightglobal]]|date= 1 January 1997|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-introduces-the-a340-200-2817/|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116124834/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-introduces-the-a340-200-2817/|archive-date= 16 January 2014}}</ref> [[एरबस ए३००-६०० आर]] ताफ्याऐवजी नवीन विमाने आणण्यासाठी, कंपनीने २००३ मध्ये सात [[एरबस ए३३०-२००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Marketplace" /> या विमानांच्या इंजिनसाठी रोल्स-रॉइस कंपनीशी १५ कोटी डॉलर्सचा करार करण्यात आला होता.<ref name="Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order">{{cite news|title= Egyptair chooses Trent 700 for new A330 order|work= [[Flightglobal]] |date=18 June 2003|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-chooses-trent-700-for-new-a330-order-167462/|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116183526/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-chooses-trent-700-for-new-a330-order-167462/ |archive-date=16 January 2014}}</ref> ऑगस्ट २०१० मध्ये पहिले [[एरबस ए३३०-३००]] विमान ताफ्यात समाविष्ट करण्यात आले.<ref name="Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries">{{cite news|title= Egyptair in talks to defer A330-300 deliveries|first= David|last= Kaminski-Morrow|location= London|agency= [[Flight International]]|publisher= [[Flightglobal]]|date= 1 March 2011|url= http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-in-talks-to-defer-a330-300-deliveries-353789/|quote= The flag carrier took delivery of the first of five Rolls-Royce Trent-powered A330-300s last August, having brought forward their introduction.|archive-url= https://web.archive.org/web/20150103205915/http://www.flightglobal.com/news/articles/egyptair-in-talks-to-defer-a330-300-deliveries-353789/|archive-date= 3 January 2015|df= dmy-all}}&nbsp;</ref> इजिप्तएरचे बोईंग कंपनीसोबतचे व्यावसायिक संबंध १९६८ मध्ये [[बोईंग ७०७]] विमानापासून सुरू झाले.<ref name="Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR">{{cite press release|title= Boeing Delivers 50th Airplane to EGYPTAIR|publisher= Boeing|date= 17 June 2011|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114840/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1787|archive-date= 16 January 2014}}</ref> मार्च २०१० मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४६ आसनी [[बोईंग ७७७-३०० ईआर]] विमान भाडेतत्त्वावर घेतले.<ref name="Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade">{{cite press release|title= Boeing Delivers EGYPTAIR's First 777-300ER for Long-Haul Fleet Upgrade|publisher= Boeing|date= 9 March 2010|url= http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111#assets_117|archive-url= https://web.archive.org/web/20140116114843/http://boeing.mediaroom.com/index.php?s=20295&item=1111|archive-date= 16 January 2014}}</ref> २०१६ मध्ये इजिप्तएरने ८६ कोटी डॉलर्सच्या कराराद्वारे आणखी नऊ [[बोईंग ७३७-८००]] विमानांची मागणी नोंदवली.<ref name="Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s">{{cite news|title= Egyptair is customer for nine Boeing 737-800s|first1= Alan|last1= Dron|publisher= [[Air Transport World]]|date= 13 July 2016|url= http://atwonline.com/airframes/egyptair-customer-nine-boeing-737-800s|archive-url= https://web.archive.org/web/20160722170417/http://atwonline.com/airframes/egyptair-customer-nine-boeing-737-800s|archive-date= 22 July 2016|df= dmy-all}}&nbsp;</ref> २०१९ च्या दुबई एरशोमध्ये १५ एरबस विमानांच्या मागणीत बदल करून सात [[ए३२१ निओ]] आणि आठ [[ए३२० निओ]] विमाने निश्चित करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कंपनीने आपले पहिले ३४० आसनी [[एरबस ए३५०-९००]] विमान प्राप्त केले.<ref name="EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft">{{cite press release|title= EGYPTAIR takes delivery of its first of 16 Airbus A350-900 aircraft|publisher= Airbus|date= 9 February 2026|url= https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2026-02-egyptair-takes-delivery-of-its-first-of-16-airbus-a350-900-aircraft|archive-url= https://web.archive.org/web/20260214182540/https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2026-02-egyptair-takes-delivery-of-its-first-of-16-airbus-a350-900-aircraft|archive-date= 14 February 2026}}</ref> === ऐतिहासिक ताफा === [[File:SU-GAO B767-366ER Egypt Air FRA 29AUG99 (6763083211).jpg|thumb|१९९९ मध्ये फ्रँकफर्ट विमानतळावर असलेले इजिप्तएरचे [[बोईंग ७६७-३०० ईआर]] विमान.]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ इजिप्तएरचा ऐतिहासिक ताफा |- style="background:#082567; color:white;" !<span style="color:black">विमान</span> !<span style="color:black">सुरू झाले</span> !<span style="color:black">निवृत्त झाले</span> !<span style="color:black">नोंदी</span> |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | २०१९ | २०२४<ref>{{cite news |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/egyptair-sells-12-airbus-a220s|title=EgyptAir to sell 12 Airbus A220 aircraft to Azzora |date=3 April 2024}}</ref> | |- |[[एरबस ए३०० बी४]] | १९७७ | १९९८ | |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००]] | १९८८ | २००९ | |- |[[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]] | १९९७ | २०१८ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-२००]] | १९९६ | २०१५ | |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३००]] | १९९५ | १९९७ | |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] | २००३ | २००३ | |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-५००]] | १९९७ | २०१५ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | १९८३ | १९८४ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००]] | १९८४ | १९८९ | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] | १९८८ | २००५ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२०० ईआर]] | १९८४ | १९९७ | |- |[[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३०० ईआर]] | १९८९ | २००१ | |- |[[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२०० ईआर]] | १९९७ | २०१८<ref name="EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018">{{cite news |title=EgyptAir to retire 25 aircraft in 2018 |date=8 July 2017}}</ref> | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-३०]] | १९७८ | १९७९ | |- |[[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६२]] | १९८५ | १९८९ | |- |[[इल्यूशिन इल-६२]] | १९७१ | — | |- |[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] | १९८९ | १९९० | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] | १९७१ | १९७३ | |- |[[तुपोलेव्ह तू-१५४]] | १९७३ | १९७४ | |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २२ डिसेंबर १९५१ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHH) इराणमधील [[तेहरान]]च्या पश्चिमेला [[१९५१ मिस्रएर एसएनसीएएसई लँग्युडोक अपघात|कोसळले]]. या अपघातात विमानातील सर्व २० लोकांचा मृत्यू झाला. हे विमान [[बगदाद]], इराक येथून तेहरानला जाणारे आंतरराष्ट्रीय अनुसूचित प्रवासी उड्डाण होते.<ref name="ASN221251">{{cite web|last=Ranter|first=Harro|title=SU-AHH Accident description|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19211222-0|access-date=27 February 2014|website=aviation-safety.net|publisher=Aviation Safety Network}}</ref><ref name=ILN050152>{{cite journal |title=WORLD EVENTS IN EUROPE, ASIA AND AMERICA: A MISCELLANY OF NEWS |journal=Illustrated London News |issue=5881 |page=25 |date=5 January 1952}}</ref> * ३० जुलै १९५२ रोजी, मिस्रएरचे [[एसएनसीएएसई लँग्युडोक|एसएनसीएएसई लँग्युडोक]] (नोंदणी: SU-AHX) [[कैरो]] येथील [[अल्माझा हवाई तळ|अल्माझा हवाई तळावर]] लँडिंग करताना चाके न उघडल्यामुळे (wheels-up landing) मोठ्या प्रमाणात खराब झाले. हे विमान सुदानमधील [[खार्तूम विमानतळ|खार्तूम]]ला जात होते, परंतु इंजिन क्रमांक १ मध्ये आग लागल्याने ते कैरोला परतले होते.<ref name=ASN300752>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19520730-0 |title=SU-AHX Accident description |publisher=Aviation Safety Network |access-date=28 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305020512/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19520730-0 |archive-date=5 March 2014}}</ref> * १५ डिसेंबर १९५३ रोजी, मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकिंग १बी|व्हिकर्स व्हायकिंग]] (नोंदणी: SU-AFK) कैरो येथील अल्माझा विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच कोसळले. यामध्ये विमानातील सहाही जणांचा (५ कर्मचारी, १ प्रवासी) मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Crash of Vickers 634 Viking 1B in Cairo; 15 Dec 1953 |url=https://www.baaa-acro.com/index.php/crash/crash-vickers-634-viking-1b-cairo-6-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives}}</ref> * १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी, [[सुएझ संकट|सुएझ संकटादरम्यान]] रॉयल एर फोर्सने (RAF) केलेल्या हवाई हल्ल्यात अल्माझा विमानतळावर उभे असलेले मिस्रएरचे [[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]] (नोंदणी: SU-AIC) नष्ट झाले.<ref name="Flight1957-203"/><ref>{{cite web |title=Unlawful interference, Vickers 739 Viscount SU-AIC, 1 October 1956 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334619 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २९ सप्टेंबर १९६० रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७३८ ([[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट]], नोंदणी: SU-AKW) इटलीतील एल्बा जवळ भूमध्य समुद्रात कोसळले. यामध्ये विमानातील २१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident Vickers 739B Viscount SU-AKW, 29 September 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333709 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १९ जुलै १९६२ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६२)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-AMW) थायलंडमधील [[खाओ याई नॅशनल पार्क|खाओ याई]] डोंगरावर कोसळले ([[कंट्रोल्ड फ्लाईट इनटू टेरेन|सीएफआयटी]]). यात १८ प्रवासी आणि ८ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident de Havilland Comet SU-AMW, 19 July 1962 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333281 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * २८ जुलै १९६३ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९ (१९६३)|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ८६९]] ([[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट]], नोंदणी: SU-ALD) भारतातील [[मुंबई विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उतरत असताना समुद्रात कोसळले. विमानातील ६३ प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Accident - de Havilland Comet SU-ALD, 28 July 1963 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333061 |website=Aviation-Safety Network}}</ref> * १८ मार्च १९६६ रोजी, [[युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९|युनायटेड अरब एरलाइन्स फ्लाइट ७४९]] ([[अँटोनोव्ह एएन-२४|अँटोनोव्ह एएन-२४]]) कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात ३० जणांचा मृत्यू झाला. * २० मार्च १९६९ रोजी, युनायटेड अरब एरलाइन्सचे [[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]] (नोंदणी: SU-APC) [[१९६९ अस्वान इल्यूशिन इल-१८ अपघात|अस्वान विमानतळावर उतरताना कोसळले]]. विमानातील १०५ पैकी १०० जणांचा या आपत्तीत मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-APC Aswan Airport (ASW)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690320-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १९ मार्च १९७२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७६३|इजिप्तएर फ्लाइट ७६३]] ([[डग्लस डीसी-९|डग्लस डीसी-९-३२]], नोंदणी: YU-AHR) येमेनमधील [[एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना डोंगरावर कोसळले. विमानातील ३० जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 YU-AHR Aden International Airport (ADE)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720319-3|website=aviation-safety.net}}</ref> * २९ जानेवारी १९७३ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ७४१|इजिप्तएर फ्लाइट ७४१]] ([[इल्यूशिन इल-१८|इल्यूशिन इल-१८]], नोंदणी: SU-AOV) निकोसिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना कोसळले. विमानातील ३७ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-18D SU-AOV Nicosia Airport (NIC)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730129-0|website=aviation-safety.net}}</ref> * १० जुलै १९७४ रोजी, इजिप्तएरचे [[१९७४ इजिप्तएर तुपोलेव्ह तू-१५४ अपघात|तुपोलेव्ह तू-१५४ प्रशिक्षण फ्लाइट]] कैरो विमानतळाजवळ कोसळले. यात चार सोव्हिएत प्रशिक्षक आणि इजिप्तएरच्या दोन वैमानिकांचा मृत्यू झाला. * २५ डिसेंबर १९७६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८६४|इजिप्तएर फ्लाइट ८६४]] ([[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-AXA) थायलंडमधील बँकॉक येथील एका औद्योगिक संकुलावर कोसळले. विमानातील ५२ जण आणि जमिनीवरील १९ जणांचा यात मृत्यू झाला.<ref name="airdisaster">{{cite web|last=Ranter|first=Harro|title=Egyptair 864|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19761225-0|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030054729/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19761225-0|archive-date=30 October 2013|access-date=1 November 2009|website=aviation-safety.net|publisher=Aviation Safety Network}}</ref> * १७ ऑक्टोबर १९८२ रोजी, इजिप्तएर फ्लाइट ७७१ ([[बोईंग ७०७]], नोंदणी: SU-APE) स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा विमानतळावर उतरताना कोसळले. यात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="Times181082"/> * १० ऑक्टोबर १९८५ रोजी, [[अकिले लाउरो अपहरण|अकिले लाउरो अपहरणास]] जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना घेऊन जाणारे इजिप्तएरचे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]] (फ्लाइट २८४३) अमेरिकन लढाऊ विमानांनी अडवले आणि इटलीतील [[सिगोनेला]] येथे उतरवण्यास भाग पाडले.<ref name=Bohn>{{cite book|title=The Achille Lauro Hijacking: Lessons in the Politics and Prejudice of Terrorism|author=Michael K. Bohn|publisher=Potomac Books, Inc.|location=Washington, D.C.|year=2004}}</ref> was intercepted by US war planes and forced to land in [[Sigonella]], Italy while en route to Tunisia.<ref name=Leone>{{cite web|title=27 years ago today, the Achille Lauro incident: when the U.S. Navy forced an Egyptair Boeing 737 off course|date=10 October 2012|publisher=The Aviationist|url=https://theaviationist.com/2012/10/10/achille-lauro/|author=Dario Leone}}</ref><ref name=Leone>{{cite web|title=27 years ago today, the Achille Lauro incident: when the U.S. Navy forced an Egyptair Boeing 737 off course|date=10 October 2012|publisher=The Aviationist|url=https://theaviationist.com/2012/10/10/achille-lauro/|author=Dario Leone}}</ref> * २३ नोव्हेंबर १९८५ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६४८|इजिप्तएर फ्लाइट ६४८]] ([[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७]]) चे अबू निदाल या दहशतवादी गटाच्या तीन जणांनी अपहरण करून ते [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] येथे नेले. विमानातील इजिप्शियन स्काय मार्शलने एका अपहरणकर्त्याला गोळ्या घातल्या, परंतु त्यानंतर तो स्वतःही मारला गेला. वाटाघाटी अपयशी ठरल्यानंतर इजिप्शियन सैन्याने विमानात प्रवेश केला. यावेळी झालेल्या चकमकीत ५९ प्रवासी आणि २ कर्मचारी ठार झाले. * २१ सप्टेंबर १९८७ रोजी, इजिप्तएरचे [[एरबस ए३००|एरबस ए३००]] (नोंदणी: SU-BCA) लक्सर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर प्रशिक्षण फ्लाइट दरम्यान कोसळले. विमानातील पाचही कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN19870921-0"/> ही एरबस ए३०० चा समावेश असलेली पहिली प्राणघातक दुर्घटना होती. * ३१ ऑक्टोबर १९९९ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ९९०|इजिप्तएर फ्लाइट ९९०]] ([[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७]], नोंदणी: SU-GAP) न्यू यॉर्कहून कैरोला जात असताना अटलांटिक महासागरात कोसळले. विमानातील सर्व २१७ प्रवासी ठार झाले. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी वैमानिक [[जमिल अल-बतौती|जमिल अल-बतौती]] याने मुद्दाम विमान कोसळवल्याचा संशय व्यक्त केला, परंतु इजिप्शियन अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref name="NTSB990"/><ref name="airsafe990"/> * ७ मे २००२ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८४३|इजिप्तएर फ्लाइट ८४३]] ([[बोईंग ७३७-५००|बोईंग ७३७-५००]]) ट्युनिशियातील [[ट्युनिस]] येथे उतरत असताना मुसळधार पाऊस आणि धुळीच्या वादळामुळे कोसळले. विमानातील ६४ पैकी १५ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="casaGR"/> * २९ जुलै २०११ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ६६७|इजिप्तएर फ्लाइट ६६७]] ([[बोईंग ७७७-२०० ईआर|बोईंग ७७७-२०० ईआर]]) मध्ये कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर कॉकपिटमध्ये आग लागल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. शॉर्ट सर्किटमुळे ही आग लागल्याचे निष्पन्न झाले. सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुखरूप बाहेर पडले, परंतु विमान दुरुस्ती पलीकडे खराब झाले.<ref name="EgyptairFinalReport"/> * २९ मार्च २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट १८१|इजिप्तएर फ्लाइट १८१]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCB) अलेक्झांड्रियाहून कैरोला जात असताना अपहरण करण्यात आले. विमान सायप्रसच्या [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] येथे उतरवण्यात आले. तेथे अपहरणकर्त्याने आत्मसमर्पण केले आणि सर्व ओलीस सुखरूप सुटले.<ref name=ASN290316/> * १९ मे २०१६ रोजी, [[इजिप्तएर फ्लाइट ८०४|इजिप्तएर फ्लाइट ८०४]] ([[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०]], नोंदणी: SU-GCC) पॅरिसहून कैरोला जात असताना भूमध्य समुद्रात कोसळले. विमानातील ६६ जणांचा मृत्यू झाला.<ref name="Egyptair Airbus A320 lost from radar over Mediterranean Sea"/> २०२२ मधील एका फ्रेंच तपासणीनुसार, वैमानिकाच्या सिगारेटच्या धुराचा गळती होत असलेल्या ऑक्सिजन मास्कशी संपर्क आल्यामुळे कॉकपिटमध्ये आग लागून हा अपघात झाला.<ref name="AlJazeera2022"/> तथापि, ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी इजिप्शियन नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, कॉकपिटच्या मागील भागातील गॅलीमध्ये स्फोट झाल्यामुळे ही दुर्घटना घडली.<ref name="avherald804"/> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|مصر للطيران|इजिप्तएर}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.egyptair.com/}} == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इजिप्तमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील निर्मिती]] a1rrfzbci5ijpuvoeo5r0czxkd4b1vu 0 167034 2677801 2455227 2026-04-06T09:34:37Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677801 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Daruma-Bodhidharma.jpg|इवलेसे]] '''बोधिधर्म''' हे एक भारतीय बौद्ध [[भिक्खू]] होते, ज्यांनी [[चीन]]मध्ये कुंफूचा प्रसार केला. ते इसवी सन ५व्या ते ६व्या शतकात होऊन गेले. [[झेन]] (चान) बौद्ध संप्रदायाचे ते जनक होते आणि त्यांना 'दुसरे बुद्ध' असेही संबोधले जाते. त्यांना [[कुंगफू]]चे जनक म्हणले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://hindi.news18.com/news/entertainment/bollywood/kung-fu-tiger-shroff-indian-art-bodhidharma-indian-buddhist-saint-martial-arts-china-466688.html|title=चीन नहीं, भारत है कूंग फू शैली का जनक: टाइगर श्रॉफ– News18 हिंदी|संकेतस्थळ=News18 India|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-09}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> त्यांचे नेत्र निळ्या रंगाचे असून त्यांचा वशीकरणाच्या विद्येचा उत्तम अभ्यास होता.{{स्पष्टिकरण हवे}}गुरूंच्या आदेशानुसार ते [[चीन]]मध्ये गेले. त्यांच्याच नेतृत्वातून चीनमध्ये [[शाओलिन कंग फू]] या युद्धप्रकाराचा उदय झाला. [[औषधशास्त्र]]ाचेही त्यांना अतिशय सखोल ज्ञान होते. त्यांनी आपल्या विद्येचा मोठया प्रमाणात प्रसार केला. जपान, चीन व कोरिया मधील बौद्ध अनुयायी त्यांना बुद्धांनंतरचा दर्जा देतात.{{संदर्भ हवा}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:चिनी बौद्ध]] [[वर्ग:बौद्ध भिक्खू]] [[वर्ग:भारतीय बौद्ध]] [[वर्ग:धर्म संस्थापक]] [[वर्ग:तमिळ व्यक्ती]] [[वर्ग:महायान बौद्ध धर्म]] [[वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख]] gtaqm30et3dqakx8o9ekuc5ikv1yaxz 0 177212 2677765 2671724 2026-04-06T07:10:55Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677765 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमानतळ | name = फीनिक्स स्काय हार्बर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ | image = Sky_Harbor_-_2008-08-29_-_Control_Tower.jpg | image-width = 250 | IATA = PHX | ICAO = KPHX | FAA = PHX <center>{{Location map|अ‍ॅरिझोना|width=250|float=center |caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10 |label=PHX|position=bottom |lat_deg=33|lat_min=26|lat_sec=3|lat_dir=N |lon_deg=112|lon_min=0|lon_sec=42|lon_dir=W }}<small>ॲरिझोनामधील स्थान</small></center> | type = सार्वजनिक | owner = लॉस एंजेल्स महापालिका | operator = फीनिक्स एरपोर्ट्‌स सिस्टम | city-served = [[फीनिक्स]] महानगर | location = [[फीनिक्स (ॲरिझोना)|फीनिक्स]], [[ॲरिझोना]] | hub = [[यू.एस. एरवेझ]]<br />[[साउथवेस्ट एरलाइन्स]] | r1-number = 8/26 | r1-length-f = 11,489 | r1-length-m = 3,502 | r1-surface = कॉंक्रीट | r2-number = 7L/25R | r2-length-f = 10,300 | r2-length-m = 3,139 | r2-surface = कॉंक्रीट | r3-number = 7R/25L | r3-length-f = 7,800 | r3-length-m = 2,377 | r3-surface = कॉंक्रीट | stat-year = २०१४ | stat1-header = प्रवासी | stat1-data = २,१०,१२,९२० | stat2-header = विमानांची आवागमने | stat2-data = ४,३०,४६१ | footnotes = स्रोत: [[एफ.ए.ए.]]<ref name=FAA>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.gcr1.com/5010web/airport.cfm?Site=PHX |title=संग्रहित प्रत |access-date=2015-05-22 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303172644/http://www.gcr1.com/5010web/airport.cfm?Site=PHX |url-status=dead }}</ref> }} [[चित्र:Air Canada A321 taxiing for departure.JPG|250 px|इवलेसे|येथून उड्डाण करणारे [[एर कॅनडा]]चे [[एरबस ए३२१]] विमान]] '''फीनिक्स स्काय हार्बर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ''' (Phoenix Sky Harbor International Airport) {{विमानतळ संकेत|PHX|KPHX|PHX}} [[अमेरिका|अमेरिकेच्या]] [[फीनिक्स (ॲरिझोना)|फीनिक्स]] शहरातील मुख्य आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. [[ॲरिझोना]] राज्यामधील सर्वात मोठा असलेला हा विमानतळ प्रवाशांच्य संख्येच्या दृष्टीने अमेरिकेतील १०व्या क्रमांकाच्या वर्दळीचा विमानतळ आहे. ''गोल्डवॉटर एर नॅशनल गार्ड बेस'' हा लश्करी विमानतळ या विमातळाच्या आत आहे. ==विमान कंपन्या आणि गंतव्यस्थाने== ===प्रवासी=== खालील विमान कंपन्या स्काय हार्बर विमानतळावर नियमित प्रवासी उड्डाणे चालवतात:<ref>{{cite web|url=https://www.skyharbor.com/flights/WhereWeFly|title=गंतव्यस्थाने|access-date=जुलै २७, २०२०|archive-date=ऑगस्ट १४, २०२०|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814082835/https://www.skyharbor.com/flights/WhereWeFly|url-status=live}}</ref> {{Airport destination list | 3rdcoltitle = संदर्भ | 3rdcolunsortable=yes <!-- --> | [[अ‍ॅडव्हान्स्ड एर]] | [[कार्ल्सबाड विमानतळ (न्यू मेक्सिको)|कार्ल्सबाड (न्यू मेक्सिको)]], [[गॅलप नगरपालिका विमानतळ|गॅलप]], [[ग्रँट काउंटी विमानतळ (न्यू मेक्सिको)|सिल्व्हर सिटी]] | <ref name="Advanced Air">{{Cite web |date=नोव्हेंबर ५, २०२२ |title=मार्ग नकाशा |url=https://advancedairlines.com/route-map/ |access-date=डिसेंबर २२, २०२३ |website=[[अ‍ॅडव्हान्स्ड एर]]}}</ref> <!-- --> | [[एरोमेक्सिको]] | [[मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेक्सिको सिटी–बेनिटो जुआरेझ]]<ref>{{cite web|url=https://www.abc15.com/news/business/aeromexico-adds-new-nonstop-flight-to-phoenix-sky-harbor|title=एरोमेक्सिकोने फिनिक्स स्काय हार्बरला नवीन नॉनस्टॉप उड्डाण सुरू केले|publisher=abc15 Arizona|date=ऑक्टोबर २२, २०२४|accessdate=ऑक्टोबर २४, २०२४}}</ref> |<ref>{{Cite web| title=अमेरिकेतील नवीन एरोमेक्सिको मार्ग फिनिक्सशी जोडेल | url=https://www.aeromexico.com/cms/sites/default/files/2024-10/2110%20ENG%20PRESS%20RELEASE%20PHOENIX.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20241204062426/https://aeromexico.com/cms/sites/default/files/2024-10/2110%20ENG%20PRESS%20RELEASE%20PHOENIX.pdf | archive-date=२०२४-१२-०४}}</ref> <!-- --> | [[एर कॅनडा]] | [[व्हँकुव्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हँकुव्हर]]<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=Vancouver, BC, Canada YVR|pages=1184-1188}}</ref> <br />'''मोसमी:''' [[मॉन्ट्रियल–ट्रुडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉन्ट्रियल–ट्रुडो]],<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=Montreal, QC, Canada YMQ|pages=768-771}}</ref><ref>{{cite web | title=एर कॅनडा NS25 अमेरिका सेवा बदल – २४ नोव्हेंबर २०२४ | url=https://www.aeroroutes.com/eng/241126-acns25us }}</ref> [[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोरोंटो–पिअर्सन]]<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=Toronto, ON, Canada YTO|pages=1156-1162}}</ref> | <ref name="AirCanadaRoutes">{{cite web|title=उड्डाण वेळापत्रक|url=https://beta.aircanada.com/us/en/aco/home/book/routes-and-partners/flight-schedules.html|access-date=जानेवारी ७, २०१७|archive-url=https://web.archive.org/web/20190925064718/https://www.aircanada.com/us/en/aco/home/book/routes-and-partners/flight-schedules.html|archive-date=सप्टेंबर २५, २०१९|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[एर कॅनडा एक्सप्रेस]] | '''मोसमी:''' [[व्हँकुव्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हँकुव्हर]]<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=Vancouver, BC, Canada YVR|pages=1184-1188}}</ref> | <ref name="AirCanadaRoutes"/> <!-- --> | [[एर कॅनडा रूज]] | [[मॉन्ट्रियल–ट्रुडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉन्ट्रियल–ट्रुडो]]<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=Montreal, QC, Canada YMQ|pages=768-771}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newswire.ca/news-releases/air-canada-expands-its-sun-network-with-55-caribbean-and-us-destinations-this-winter-817615420.html|title=एर कॅनडाने या हिवाळ्यात ५५ कॅरिबियन आणि अमेरिकन गंतव्यस्थानांसह सन नेटवर्क विस्तारले|website=newswire|date=जून २६, २०२४|access-date=जून २६, २०२४}}</ref> <br />'''मोसमी:''' [[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोरोंटो–पिअर्सन]]<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=Toronto, ON, Canada YTO|pages=1156-1162}}</ref> | <ref name="AirCanadaRoutes"/> <!-- --> | [[एर फ्रान्स]] | [[चार्ल्स द गॉल विमानतळ|पॅरिस–चार्ल्स द गॉल]] | <ref>{{cite web |title=एर फ्रान्स फिनिक्स आणि पॅरिस दरम्यान नॉनस्टॉप उड्डाणे स्काय हार्बरला आणत आहे|url=https://www.azfamily.com/2024/01/22/phoenix-mayor-make-major-airport-announcement-sky-harbor/ |website=AZ Family |date=२२ जानेवारी २०२४ |access-date=२२ जानेवारी २०२४}}</ref> <!-- --> | [[अलास्का एरलाइन्स]] | [[टेड स्टीव्हन्स अँकरेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अँकरेज]], [[बॉइझी विमानतळ|बॉइझी]], [[पेन फील्ड|एव्हरेट]], [[पोर्टलँड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पोर्टलँड (ओरेगॉन)]], [[सॅन दिएगो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन दिएगो]],<ref>{{cite web |title=Alaska Airlines Fall 2025 Network Adjustments |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250422-asfall25 |website=Aeroroutes |access-date=२२ एप्रिल २०२५}}</ref> [[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन फ्रान्सिस्को]] (१७ मार्च २०२६ रोजी समाप्त),<ref name=ASCUTS2026>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/251028-as2026na|title=Alaska Airlines 2026 Domestic / Mexico Network Changes – 26OCT25|publisher=Aeroroutes|date=ऑक्टोबर २८, २०२५|accessdate=ऑक्टोबर २८, २०२५}}</ref> [[सिएटल–टाकोमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिएटल/टाकोमा]] | <ref name="AlaskaRoutes">{{cite news|title=उड्डाण वेळापत्रक|newspaper=Alaska Airlines|url=https://www.alaskaair.com/content/travel-info/timetables.aspx|access-date=जानेवारी २९, २०१७|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202123138/https://www.alaskaair.com/content/travel-info/timetables.aspx|archive-date=फेब्रुवारी २, २०१७|url-status=live|last1=Airlines|first1=Alaska}}</ref> <!-- --> | [[अलेजंट एर]] | [[अ‍ॅशव्हिल प्रादेशिक विमानतळ|अ‍ॅशव्हिल]], [[मॅकघी टायसन विमानतळ|नॉक्सव्हिल]], [[पिट्सबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पिट्सबर्ग]],<ref>{{cite web|title=Allegiant Ties Record for Largest Expansion in Company History with 44 New Nonstop Routes, plus 3 New Cities|url=https://newsroom.allegiantair.com/press-releases/press-release-details/2024/Allegiant-Ties-Record-for-Largest-Expansion-in-Company-History-with-44-New-Nonstop-Routes-plus-3-New-Cities/default.aspx | website=Allegiant Air |date=१९ नोव्हेंबर २०२४ |access-date=१९ नोव्हेंबर २०२४}}</ref> [[स्टॉकटन महानगर विमानतळ|स्टॉकटन]] | <ref>{{cite web|url=https://www.allegiantair.com/interactive-routemap|title=तुमच्या शहरातून स्वस्त विमान तिकिटे शोधा|access-date=मे २५, २०२१|archive-date=जुलै १७, २०१७|archive-url=https://web.archive.org/web/20170717045737/https://www.allegiantair.com/interactive-routemap|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[अमेरिकन एरलाइन्स]] | [[आल्बुकर्की आंतरराष्ट्रीय सनपोर्ट|आल्बुकर्की]], [[हार्ट्सफील्ड–जॅक्सन अटलांटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[ऑस्टिन–बर्गस्ट्रॉम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑस्टिन]], [[मेडोज फील्ड विमानतळ|बेकर्सफील्ड]], [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बोस्टन]], [[कॅनकून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅनकून]], [[शार्लट डग्लस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शार्लट]], [[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो–ओ'हेर]], [[सिनसिनाटी/नॉर्दर्न केंटकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिनसिनाटी]], [[क्लीव्हलँड हॉपकिन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्लीव्हलँड]], [[जॉन ग्लेन कोलंबस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोलंबस–ग्लेन]], [[डॅलस फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस/फोर्ट वर्थ]], [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]], [[डेस मॉइन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेस मॉइन्स]], [[डेट्रॉइट महानगर विमानतळ|डेट्रॉइट]], [[युजीन विमानतळ|युजीन]], [[फोर्ट लॉडरडेल–हॉलीवूड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट लॉडरडेल]],<ref>{{cite web |title=American Resumes Phoenix – Fort Lauderdale Service in Dec 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250729-aadec25phxfll |website=Aeroroutes |access-date=२९ जुलै २०२५}}</ref> [[फ्रेस्नो योसेमिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फ्रेस्नो]], [[डॅनियल के. इनौये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|होनोलुलु]], [[जॉर्ज बुश इंटरकॉन्टिनेंटल विमानतळ|ह्यूस्टन–इंटरकॉन्टिनेंटल]], [[इंडियानापोलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इंडियानापोलिस]], [[जॅक्सनव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॅक्सनव्हिल (फ्लोरिडा)]], [[काहुलुई विमानतळ|काहुलुई]], [[कोना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|काइलुआ-कोना]], [[कॅन्सस सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅन्सस सिटी]], [[हॅरी रीड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लास व्हेगास]], [[लिहुए विमानतळ|लिहुए]], [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]], [[डेन काउंटी प्रादेशिक विमानतळ|मॅडिसन]], [[माझातलान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माझातलान]], [[मेम्फिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेम्फिस]], [[मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेक्सिको सिटी–बेनिटो जुआरेझ]], [[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मायामी]], [[मिलवॉकी मिशेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिलवॉकी]], [[मिनियापोलिस–सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनियापोलिस/सेंट पॉल]], [[नॅशव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॅशव्हिल]], [[लुई आर्मस्ट्राँग न्यू ऑर्लीन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू ऑर्लीन्स]], [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू यॉर्क–जेएफके]], [[न्यूआर्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यूआर्क]], [[एप्ली एरफील्ड|ओमाहा]], [[ओंटारियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओंटारियो]], [[जॉन वेन विमानतळ|ऑरेंज काउंटी]], [[ऑर्लँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑर्लँडो]], [[पाम स्प्रिंग्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पाम स्प्रिंग्स]], [[फिलाडेल्फिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फिलाडेल्फिया]], [[पिट्सबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पिट्सबर्ग]], [[पोर्टलँड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पोर्टलँड (ओरेगॉन)]], [[लिसेन्सियाडो गुस्तावो दियाझ ऑर्दाझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|प्वेर्तो व्हाल्लार्ता]], [[रेले–डरहॅम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रेले/डरहॅम]], [[रेनो–टाहो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रेनो/टाहो]], [[सॅक्रामेंटो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅक्रामेंटो]], [[साल्ट लेक सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साल्ट लेक सिटी]], [[सॅन अँटोनियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन अँटोनियो]], [[सॅन दिएगो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन दिएगो]], [[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन फ्रान्सिस्को]], [[सॅन होझे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन होझे (कॅलिफोर्निया)]], [[लॉस काबोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन होझे देल काबो]], [[स्पोकेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|स्पोकेन]], [[सेंट लुईस लॅम्बर्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेंट लुईस]], [[टाम्पा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टाम्पा]], [[रोनाल्ड रेगन वॉशिंग्टन नॅशनल विमानतळ|वॉशिंग्टन–नॅशनल]]<br />'''मोसमी:''' [[टेड स्टीव्हन्स अँकरेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अँकरेज]] (२१ मे २०२६ पासून पुन्हा सुरू),<ref>{{cite web |title=AMERICAN RESUMES PHOENIX – ANCHORAGE SERVICE IN NS26 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/251008-aans26phxanc |publisher=Aeroroutes |date=ऑक्टोबर ८, २०२५ |access-date=ऑक्टोबर १५, २०२५}}</ref> [[बॉइझी विमानतळ|बॉइझी]],<ref>{{cite web |last1=Mesquita |first1=Leah |title=अमेरिकन एरलाइन्सने हिवाळी गंतव्यस्थानाला नवीन मार्ग जाहीर केला |url=https://ktar.com/arizona-business/american-airlines-destination/5724258/ |website=KTAR.com |publisher=Phoenix Business Journal |access-date=२ नोव्हेंबर २०२५ |date=५ जुलै २०२५}}</ref> [[हॉलीवूड बर्बँक विमानतळ|बर्बँक]],<ref>{{cite web |last1=Salerno |first1=Michael |title=मेट्रो फिनिक्समधून पतन २०२४ साठी सर्व नवीन उड्डाणे |url=https://www.azcentral.com/story/travel/airlines/2024/09/09/new-flights-from-phoenix-2024/75076302007/ |website=The Arizona Republic |access-date=२ नोव्हेंबर २०२५ |date=२७ सप्टेंबर २०२४}}</ref> [[एल पासो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एल पासो]], [[साउथवेस्ट फ्लोरिडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट मायर्स]],<ref name="AA new PHX routes">{{cite web|url=https://www.azfamily.com/2025/06/26/american-airlines-adds-3-new-destinations-phoenix-sky-harbor/|title=अमेरिकन एरलाइन्सने फिनिक्स स्काय हार्बर विमानतळावरून ३ नवीन गंतव्यस्थाने जोडली|publisher=AZ Family|date=जून २६, २०२५|accessdate=जून २८, २०२५}}</ref> [[जेरल्ड आर. फोर्ड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्रँड रॅपिड्स]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[हीथ्रो विमानतळ|लंडन–हीथ्रो]],<ref>{{cite web |title=AMERICAN CANCELS PHOENIX – LONDON HEATHROW SERVICE IN NW24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240716-aanw24phxlhr |website=Aeroroutes |access-date=१६ जुलै २०२४}}</ref> [[मॉन्टेरे प्रादेशिक विमानतळ|मॉन्टेरे]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[सॅन लुईस ओबिस्पो काउंटी प्रादेशिक विमानतळ|सॅन लुईस ओबिस्पो]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[सांता बार्बरा नगरपालिका विमानतळ|सांता बार्बरा]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[चार्ल्स एम. शुल्ज–सोनोमा काउंटी विमानतळ|सांता रोझा]], [[सिएटल–टाकोमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिएटल/टाकोमा]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[तुसॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तुसॉन]]{{citation needed|date=मार्च 2025}} | <ref name="AmericanRoutes">{{cite web|title=उड्डाण वेळापत्रक आणि सूचना|url=https://www.aa.com/travelInformation/flights/schedule|access-date=जून ५, २०२४|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202010611/https://www.aa.com/travelInformation/flights/schedule|archive-date=फेब्रुवारी २, २०१७|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[अमेरिकन ईगल (विमान कंपनी ब्रँड)|अमेरिकन ईगल]] | [[अबिलीन प्रादेशिक विमानतळ|अबिलीन]] (४ जून २०२६ पासून सुरू),<ref>{{cite web|last1=Webb|first1=Alex|title=अबिलीनला फिनिक्सला नॉनस्टॉप उड्डाण मिळणार अमेरिकन एरलाइन्ससह|publisher=Sinclair, Inc.|year=2025|url=https://ktxs.com/news/local/abilene-to-gain-nonstop-flight-to-phoenix-with-american-airlines|access-date=२०२५-१२-१९|website=ktxs.com}}</ref> [[आल्बुकर्की आंतरराष्ट्रीय सनपोर्ट|आल्बुकर्की]], [[मेडोज फील्ड विमानतळ|बेकर्सफील्ड]], [[बॉइझी विमानतळ|बॉइझी]], [[हॉलीवूड बर्बँक विमानतळ|बर्बँक]], [[ईस्टर्न आयोवा विमानतळ|सेडर रॅपिड्स/आयोवा सिटी]], [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]], [[डेस मॉइन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेस मॉइन्स]], [[डुरांगो–ला प्लाटा काउंटी विमानतळ|डुरांगो (कॉलोराडो)]], [[एल पासो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एल पासो]], [[नॉर्थवेस्ट अर्कान्सास नॅशनल विमानतळ|फेएटव्हिल/बेंटनव्हिल]], [[फ्लॅगस्टाफ पुलियम विमानतळ|फ्लॅगस्टाफ]], [[फ्रेस्नो योसेमिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फ्रेस्नो]], [[ग्रँड जंक्शन प्रादेशिक विमानतळ|ग्रँड जंक्शन]], [[ग्वादालाजारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्वादालाजारा]], [[हर्मोसिलो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हर्मोसिलो]], [[जॉर्ज बुश इंटरकॉन्टिनेंटल विमानतळ|ह्यूस्टन–इंटरकॉन्टिनेंटल]], [[इक्स्तापा-झिहुआटानेहो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इक्स्तापा/झिहुआटानेहो]], [[कॅन्सस सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅन्सस सिटी]], [[क्लिंटन नॅशनल विमानतळ|लिटल रॉक]],<ref>{{cite web|last1=Derby |first1=Kevin |title=अमेरिकन एरलाइन्सने हिवाळी २०२५-२६ साठी ८ नवीन मार्ग जोडले|website=Aviation A2Z|url=https://aviationa2z.com/index.php/2025/03/26/american-airlines-adds-8-new-routes-for-winter-2025-26/|date=मार्च २६, २०२५|access-date=मार्च २६, २०२५}}</ref> [[लोरेटो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लोरेटो]], [[लब्बॉक प्रेस्टन स्मिथ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लब्बॉक]], [[माझातलान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माझातलान]], [[मॅकअलेन मिलर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॅकअलेन]] (४ जून २०२६ पासून सुरू),<ref>{{cite web|last1=Gonzalez|first1=Gabriela|title=मॅकअलेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ फिनिक्सला नॉनस्टॉप उड्डाणे जाहीर करतो|publisher=NexStar Media Group, Inc.|year=2025|url=https://www.valleycentral.com/news/local-news/mcallen-international-airport-announces-nonstop-flights-to-phoenix/|access-date=२०२५-१२-१९|website=valleycentral.com}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[रोग व्हॅली आंतरराष्ट्रीय–मेडफोर्ड विमानतळ|मेडफोर्ड]], [[मेम्फिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेम्फिस]], [[मिडलँड आंतरराष्ट्रीय हवाई आणि अंतराळ बंदर|मिडलँड-ओडेसा]], [[मॉन्टेरे प्रादेशिक विमानतळ|मॉन्टेरे]], [[मॉन्टेरे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉन्टेरे (मेक्सिको)]], [[विल रॉजर्स वर्ल्ड विमानतळ|ओक्लाहोमा सिटी]], [[एप्ली एरफील्ड|ओमाहा]], [[ओंटारियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओंटारियो]], [[पाम स्प्रिंग्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पाम स्प्रिंग्स]], [[प्रोव्हो नगरपालिका विमानतळ|प्रोव्हो]],<ref>{{cite web|url=https://www.ksl.com/article/50977938/american-airlines-announces-flights-out-of-provo-airport-starting-this-fall|title=अमेरिकन एरलाइन्सने या पतनापासून प्रोव्हो विमानतळावरून उड्डाणे जाहीर केली|website=KSL|date=एप्रिल ११, २०२४|access-date=जून ५, २०२४}}</ref> [[रॉबर्ट्स फील्ड|रेडमंड/बेंड]], [[रेनो–टाहो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रेनो/टाहो]], [[सॅक्रामेंटो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅक्रामेंटो]], [[साल्ट लेक सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साल्ट लेक सिटी]], [[मॅक्लेलन–पालोमार विमानतळ|सॅन दिएगो/कार्ल्सबॅड]],<ref>{{cite web|url=https://airlinegeeks.com/2024/07/20/american-plans-route-to-new-california-airport/|title=अमेरिकन नवीन कॅलिफोर्निया विमानतळावर मार्ग योजतो|website=AirlineGeeks|date=जुलै २०, २०२४|access-date=जुलै २०, २०२४}}</ref> [[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन फ्रान्सिस्को]], [[सॅन होझे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन होझे (कॅलिफोर्निया)]], [[सॅन लुईस ओबिस्पो काउंटी प्रादेशिक विमानतळ|सॅन लुईस ओबिस्पो]], [[सांता बार्बरा नगरपालिका विमानतळ|सांता बार्बरा]], [[सांता फे प्रादेशिक विमानतळ|सांता फे]], [[सांता मारिया सार्वजनिक विमानतळ|सांता मारिया (कॅलिफोर्निया)]],<ref name="AA new PHX routes"/> [[चार्ल्स एम. शुल्ज–सोनोमा काउंटी विमानतळ|सांता रोझा]], [[सिएटल–टाकोमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिएटल/टाकोमा]], [[सू फॉल्स प्रादेशिक विमानतळ|सू फॉल्स]], [[सेंट जॉर्ज प्रादेशिक विमानतळ|सेंट जॉर्ज (युटा)]], [[सेंट लुईस लॅम्बर्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेंट लुईस]], [[तिहुआना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तिहुआना]], [[ट्राय-सिटीज विमानतळ (वॉशिंग्टन)|ट्राय-सिटीज (वॉशिंग्टन)]], [[तुसॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तुसॉन]], [[टुल्सा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टुल्सा]], [[विचिटा ड्वाईट डी. आयझेनहॉवर नॅशनल विमानतळ|विचिटा]], [[युमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|युमा]]<br />'''मोसमी:''' [[अ‍ॅपलटन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अ‍ॅपलटन]],<ref>{{Cite web | title=American Airlines Feb 2025 Domestic Network Additions — AeroRoutes | url=https://www.aeroroutes.com/eng/241210-aafeb25 | access-date=२०२५-०३-२६ | website=www.aeroroutes.com}}</ref> [[अस्पेन/पिटकिन काउंटी विमानतळ|अस्पेन]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[बिलिंग्स लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बिलिंग्स]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[बोझमन येलोस्टोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बोझमन]] (४ जून २०२६ पासून सुरू),<ref>{{Cite web | title=अमेरिकन एरलाइन्स BZN साठी आणखी एक विक्रमी महिन्यात फिनिक्स उड्डाण जाहीर करतो|publisher=Bozeman Daily Chronicle|year=2025|url=https://www.bozemandailychronicle.com/news/american-airlines-announces-phoenix-flight-amid-another-record-month-for-bzn/article_a153fa44-b438-4ca3-8d75-a21e778e61f1.html | access-date=२०२५-१२-१९}}</ref> [[ईगल काउंटी प्रादेशिक विमानतळ|ईगल/व्हेल]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[युजीन विमानतळ|युजीन]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[हेक्टर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फार्गो]],<ref>{{cite web |last1=Yeager |first1=Melissa |title=अमेरिकन एरलाइन्सने फ्लोरिडा, कॉलोराडोसाठी हिवाळी उड्डाणे जोडली, लास व्हेगास सेवा वाढवली |url=https://www.azcentral.com/story/travel/airlines/2019/07/23/american-airlines-adds-colorado-florida-flights-increases-las-vegas-service-phoenix-sky-harbor/1804754001/ |website=The Arizona Republic |access-date=१५ जुलै २०२५ |date=२३ जुलै २०१९}}</ref> [[ग्लेशियर पार्क आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्लेशियर पार्क/कॅलिस्पेल]] (१९ जून २०२६ पासून सुरू),<ref>https://news.aa.com/news/news-details/2025/American-Airlines-sets-the-stage-for-summer-with-15-new-routes-NET-RTS-12/default.aspx</ref> [[आयडाहो फॉल्स प्रादेशिक विमानतळ|आयडाहो फॉल्स]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[प्लाया दे ओरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मँझानिलो]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[पोर्टलँड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पोर्टलँड (ओरेगॉन)]], [[रॅपिड सिटी प्रादेशिक विमानतळ|रॅपिड सिटी]] (४ जून २०२६ पासून सुरू),<ref>https://news.aa.com/news/news-details/2025/American-Airlines-sets-the-stage-for-summer-with-15-new-routes-NET-RTS-12/default.aspx</ref> [[स्प्रिंगफील्ड–ब्रान्सन नॅशनल विमानतळ|स्प्रिंगफील्ड/ब्रान्सन]] (२३ मे २०२६ पासून सुरू),<ref>https://www.aeroroutes.com/eng/260127-aans26us</ref> [[फ्रीडमन मेमोरियल विमानतळ|सन व्हॅली]]<ref name="AA new PHX routes"/> | <ref name="AmericanRoutes"/> <!-- --> | [[ब्रीझ एरवेझ]] | [[प्रोव्हो नगरपालिका विमानतळ|प्रोव्हो]] <br />'''मोसमी:''' [[ब्रॅडली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हार्टफोर्ड]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[नॉरफोक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॉरफोक]],<ref>{{cite web|url=https://ktar.com/story/5568135/breeze-airways-to-launch-new-service-between-phoenix-and-norfolk-virginia/|title=कमी खर्चिक वाहक ब्रीझ एरवेझ फिनिक्स आणि नॉरफोक, व्हर्जिनिया दरम्यान नवीन सेवा सुरू करणार|website=KTAR News|date=मार्च २६, २०२४|access-date=मार्च २६, २०२४}}</ref> [[रिचमंड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रिचमंड]]{{citation needed|date=मार्च 2025}} | <ref>{{cite web|title=आम्ही कुठे उडतो|url=https://www.flybreeze.com/page/1Cu9pVJZokHRYyk9ah6FSy|access-date=नोव्हेंबर ४, २०२१|archive-date=नोव्हेंबर ५, २०२१|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105022528/https://www.flybreeze.com/page/1Cu9pVJZokHRYyk9ah6FSy|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[ब्रिटिश एरवेझ]] | [[हीथ्रो विमानतळ|लंडन–हीथ्रो]] | <ref name="BritishRoutes">{{cite web|title=वेळापत्रक|url=https://www.britishairways.com/travel/schedules/public/en_us|access-date=फेब्रुवारी २६, २०१७|archive-url=https://web.archive.org/web/20170227150150/https://www.britishairways.com/travel/schedules/public/en_us|archive-date=फेब्रुवारी २७, २०१७|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[चायना एरलाइन्स]] | [[तायवान ताओयुआन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तैपेई–तायवान]] | <ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250723-cinw25phx|title=चायना एरलाइन्स तैपेई – फिनिक्स डिसेंबर २०२५ प्रारंभ योजतो|publisher=AeroRoutes|date=जुलै २४, २०२५|accessdate=जुलै २४, २०२५}}</ref> <!-- --> | [[कंटूर एरलाइन्स]] | [[कॅनियनलँड्स प्रादेशिक विमानतळ|मोआब]], [[पेज नगरपालिका विमानतळ|पेज]], [[शो लो प्रादेशिक विमानतळ|शो लो]],<ref>{{cite web |title=Contour Airlines Adds Phoenix – Show Low From Oct 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240904-lfoct24sow |website=Aeroroutes |access-date=४ सप्टेंबर २०२४}}</ref> [[व्हर्नल प्रादेशिक विमानतळ|व्हर्नल]] | <ref>{{Cite web |title=मार्ग नकाशा |url=https://www.contourairlines.com/plan-and-book/items/route-map |access-date=एप्रिल २२, २०२४ |website=[[कंटूर एरलाइन्स]]}}</ref> <!-- --> | [[डेल्टा एर लाइन्स]] | [[हार्ट्सफील्ड–जॅक्सन अटलांटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बोस्टन]], [[डेट्रॉइट महानगर विमानतळ|डेट्रॉइट]], [[मिनियापोलिस–सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनियापोलिस/सेंट पॉल]], [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू यॉर्क–जेएफके]], [[साल्ट लेक सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साल्ट लेक सिटी]], [[सिएटल–टाकोमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिएटल/टाकोमा]] | <ref name="DeltaRoutes">{{cite web|title=उड्डाण वेळापत्रक|url=https://www.delta.com/flightinfo/viewFlightSchedulesSetup.action|access-date=जानेवारी ७, २०१७|archive-url=https://web.archive.org/web/20150621123636/http://www.delta.com/flightinfo/viewFlightSchedulesSetup.action|archive-date=जून २१, २०१५|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[डेल्टा कनेक्शन]] | [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]] | <ref name="DeltaRoutes"/> <!-- --> | {{nowrap|[[डेन्व्हर एर कनेक्शन]]}} | [[कोर्टेझ नगरपालिका विमानतळ|कोर्टेझ]], [[टेल्युराइड प्रादेशिक विमानतळ|टेल्युराइड (कॉलोराडो)]] | <ref>{{cite web|url=https://www.telluriderealestatecorp.com/blog/posts/2021/08/27/denver-air-connection-spreads-its-wings/|title=डेन्व्हर एर कनेक्शन आपले पंख पसरते|date=ऑगस्ट २७, २०२१ |access-date=ऑगस्ट २९, २०२१|archive-date=ऑगस्ट २९, २०२१|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829220752/https://www.telluriderealestatecorp.com/blog/posts/2021/08/27/denver-air-connection-spreads-its-wings/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[फ्रंटियर एरलाइन्स]] | [[हार्ट्सफील्ड–जॅक्सन अटलांटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[ऑस्टिन–बर्गस्ट्रॉम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑस्टिन]],<ref>{{cite web |title=Frontier Airlines 1Q25 Various Network Resumptions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241120-f91q25 |website=Aeroroutes |access-date=२० नोव्हेंबर २०२४}}</ref> [[मिडवे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो–मिडवे]], [[ओ'हेअर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो–ओ'हेअर]], [[सिनसिनाटी/नॉर्दर्न केंटकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिनसिनाटी]], [[क्लीव्हलँड हॉपकिन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्लीव्हलँड]], [[डॅलस फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस/फोर्ट वर्थ]], [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]], [[डेट्रॉइट महानगर विमानतळ|डेट्रॉइट]], [[जॉर्ज बुश इंटरकॉन्टिनेंटल विमानतळ|ह्यूस्टन–इंटरकॉन्टिनेंटल]], [[हॅरी रीड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लास व्हेगास]], [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]], [[मिनियापोलिस–सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनियापोलिस/सेंट पॉल]], [[जॉन वेन विमानतळ|ऑरेंज काउंटी]], [[पोर्टलँड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पोर्टलँड (ओरेगॉन)]], [[रेनो–टाहो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रेनो/टाहो]],<ref name="F9NW25">{{cite web |title=Frontier Airlines NW25 Further Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250905-f9nw25 |website=Aeroroutes |access-date=६ सप्टेंबर २०२५}}</ref> [[साल्ट लेक सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साल्ट लेक सिटी]], [[सॅन अँटोनियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन अँटोनियो]],<ref>{{cite web|url=https://airlinegeeks.com/2025/07/22/frontier-announces-15-new-routes/|title=फ्रंटियर १५ नवीन मार्ग जाहीर करतो|last=Vasile|first=Zach|work=Airline Geeks|date=जुलै २२, २०२५|access-date=जुलै २२, २०२५}}</ref> [[सॅन दिएगो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन दिएगो]], [[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन फ्रान्सिस्को]], [[लॉस काबोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन होझे देल काबो]],<ref>{{cite web|url=https://airlinegeeks.com/2024/03/19/frontier-adds-new-service-to-new-york-jfk-resumes-newark-flights/|title=फ्रंटियरने न्यू यॉर्क-जेएफकेला नवीन सेवा जोडली, न्यूआर्क उड्डाणे पुन्हा सुरू केली|website=Airline Geeks|access-date=मार्च १९, २०२४}}</ref> [[सिएटल–टाकोमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिएटल/टाकोमा]], [[स्पोकेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|स्पोकेन]]<ref name="F9NW25"/><br />'''मोसमी:''' [[डेस मॉइन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेस मॉइन्स]] (१३ मार्च २०२६ पासून सुरू),<ref name="F9NEW">{{cite web |title=फ्रंटियर २३ नवीन मार्ग जोडतो |url=https://airlinegeeks.com/2025/12/04/frontier-adds-23-new-routes/ |website=AirlineGeeks.com |access-date=डिसेंबर ६, २०२५}}</ref> [[इंडियानापोलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इंडियानापोलिस]] (२४ मार्च २०२६ पासून पुन्हा सुरू),<ref name="F9NEW" /> [[मेम्फिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेम्फिस]] (१५ मार्च २०२६ पासून सुरू),<ref name="F9NEW" /> [[मिलवॉकी मिशेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिलवॉकी]] (२६ मार्च २०२६ पासून सुरू),<ref name="F9NEW" /> [[नॅशव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॅशव्हिल]],<ref name="F9NEW" /> [[एप्ली एरफील्ड|ओमाहा]] (२५ मार्च २०२६ पासून सुरू),<ref name="F9NEW" /> [[ऑर्लँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑर्लँडो]]{{citation needed|date=मार्च 2025}} | <ref name="FrontierRoutes">{{cite web|title=फ्रंटियर|url=https://www.flyfrontier.com|access-date=जानेवारी ७, २०१७|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912053526/https://www.flyfrontier.com/|archive-date=सप्टेंबर १२, २०१७|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[हवाईयन एरलाइन्स]] | [[डॅनियल के. इनौये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|होनोलुलु]] | <ref name="HawaiianRoutes">{{cite web|title=गंतव्यस्थाने|url=https://www.hawaiianairlines.com/destinations|access-date=मे ९, २०१७|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192310/https://www.hawaiianairlines.com/destinations|archive-date=जानेवारी २९, २०१८|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[जेटब्लू]] | [[फोर्ट लॉडरडेल–हॉलीवूड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट लॉडरडेल]], [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू यॉर्क–जेएफके]]<br /> '''मोसमी:''' [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बोस्टन]]<ref name="B6BosSeasonal">{{cite web|url=https://www.travelandleisure.com/jetblue-route-cuts-new-york-city-miami-boston-8756756|title=जेटब्लू NYC, मायामी आणि इतरांमधून मार्ग कापत आहे — काय जाणून घ्यावे|website=Travel+Leisure|date=डिसेंबर ५, २०२४}}</ref> | <ref name="JetBlueRoutes">{{cite web|title=जेटब्लू एरलाइन्स वेळापत्रक|url=https://b6.innosked.com/(S(ke2am3wxgiegj0zs1pxotirq))/default.aspx|access-date=जानेवारी २९, २०१७|archive-url=https://web.archive.org/web/20130713064749/http://b6.innosked.com/(S(52udsaj2thvywnmtihsndo55))/default.aspx|archive-date=जुलै १३, २०१३|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[पोर्टर एरलाइन्स]] | [[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोरोंटो–पिअर्सन]]<ref>{{cite web |title=Porter Adds Toronto – Phoenix Service From Oct 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240528-pdnw24phx |website=Aeroroutes |access-date=२९ मे २०२४}}</ref> <br> '''मोसमी:''' [[ओटावा मॅकडोनाल्ड–कार्टियर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओटावा]],<ref name="OBJ">{{cite web |title=पोर्टर एरलाइन्स पुढील वर्षापासून YOW वरून मायामी आणि फिनिक्सला उड्डाण करणार |url=https://obj.ca/porter-airlines-yow-miami-phoenix-next-year-announces/ |website=Ottawa Business Journal |access-date=१ ऑक्टोबर २०२५ |date=१ ऑक्टोबर २०२५ |first=Mia |last=Jensen}}</ref> [[व्हँकुव्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हँकुव्हर]]<ref name="PorterPHXYVR2026">{{cite news |last1=Ali |first1=Amir |title=कॅनेडियन विमान कंपनी व्हँकुव्हरमधून अमेरिकेतील सनी ठिकाणाला पहिले ट्रान्सबॉर्डर उड्डाण सुरू करते |url=https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-transborder-flight-us-spot |access-date=ऑक्टोबर १, २०२५ |work=[[Daily Hive|Urbanized]] |date=ऑक्टोबर १, २०२५}}</ref> | <ref>{{Cite web | title=आम्ही कुठे उडतो | गंतव्यस्थाने | पोर्टर एरलाइन्स | url=https://www.flyporter.com/en/book-flights/where-we-fly | archive-url=https://web.archive.org/web/20190331055423/https://www.flyporter.com/en/book-flights/where-we-fly | access-date=२०२५-०३-२६ | archive-date=२०१९-०३-३१}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[सदर्न एरवेझ एक्सप्रेस]]}} | [[इम्पीरियल काउंटी विमानतळ|इम्पीरियल/एल सेंट्रो]]| <ref>iflysouthern.com</ref> <!-- --> | [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]] | [[आल्बुकर्की आंतरराष्ट्रीय सनपोर्ट|आल्बुकर्की]], [[हार्ट्सफील्ड–जॅक्सन अटलांटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[ऑस्टिन–बर्गस्ट्रॉम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑस्टिन]], [[बाल्टिमोर/वॉशिंग्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बाल्टिमोर]], [[बर्मिंगहॅम–शटल्सवर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बर्मिंगहॅम (अलाबामा)]], [[बॉइझी विमानतळ|बॉइझी]], [[हॉलीवूड बर्बँक विमानतळ|बर्बँक]], [[कॅनकून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅनकून]], [[मिडवे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो–मिडवे]], [[ओ'हेअर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो–ओ'हेअर]], [[क्लीव्हलँड हॉपकिन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्लीव्हलँड]], [[कॉलोराडो स्प्रिंग्स विमानतळ|कॉलोराडो स्प्रिंग्स]], [[जॉन ग्लेन कोलंबस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोलंबस–ग्लेन]], [[डॅलस लव्ह फील्ड|डॅलस–लव्ह]], [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]], [[डेस मॉइन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेस मॉइन्स]], [[एल पासो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एल पासो]], [[डॅनियल के. इनौये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|होनोलुलु]], [[विल्यम पी. हॉबी विमानतळ|ह्यूस्टन–हॉबी]], [[इंडियानापोलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इंडियानापोलिस]], [[काहुलुई विमानतळ|काहुलुई]], [[कॅन्सस सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅन्सस सिटी]], [[हॅरी रीड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लास व्हेगास]], [[लाँग बीच विमानतळ|लाँग बीच]], [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]], [[लुईव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लुईव्हिल]], [[मेम्फिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेम्फिस]], [[मिलवॉकी मिशेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिलवॉकी]], [[नॅशव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॅशव्हिल]], [[लुई आर्मस्ट्राँग न्यू ऑर्लीन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू ऑर्लीन्स]], [[ओकलँड सॅन फ्रान्सिस्को बे विमानतळ|ओकलँड]], [[विल रॉजर्स वर्ल्ड विमानतळ|ओक्लाहोमा सिटी]], [[एप्ली एरफील्ड|ओमाहा]], [[ओंटारियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओंटारियो]], [[जॉन वेन विमानतळ|ऑरेंज काउंटी]], [[ऑर्लँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑर्लँडो]], [[पिट्सबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पिट्सबर्ग]], [[पोर्टलँड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पोर्टलँड (ओरेगॉन)]], [[लिसेन्सियाडो गुस्तावो दियाझ ऑर्दाझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|प्वेर्तो व्हाल्लार्ता]], [[रेले–डरहॅम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रेले/डरहॅम]], [[रेनो–टाहो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रेनो/टाहो]], [[सॅक्रामेंटो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅक्रामेंटो]], [[साल्ट लेक सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साल्ट लेक सिटी]], [[सॅन अँटोनियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन अँटोनियो]], [[सॅन दिएगो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन दिएगो]], [[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन फ्रान्सिस्को]], [[सॅन होझे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन होझे (कॅलिफोर्निया)]], [[लॉस काबोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन होझे देल काबो]], [[सांता बार्बरा नगरपालिका विमानतळ|सांता बार्बरा]], [[सिएटल–टाकोमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिएटल/टाकोमा]], [[स्पोकेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|स्पोकेन]], [[सेंट लुईस लॅम्बर्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेंट लुईस]], [[टाम्पा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टाम्पा]], [[तुसॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तुसॉन]],<ref>{{cite web |title=Southwest Airlines Oct 2025 – Apr 2026 Domestic Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250915-wnnw25us |website=Aeroroutes |access-date=१५ सप्टेंबर २०२५}}</ref> [[टुल्सा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टुल्सा]], [[डलेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|वॉशिंग्टन–डलेस]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[विचिटा ड्वाईट डी. आयझेनहॉवर नॅशनल विमानतळ|विचिटा]] <br />'''मोसमी:''' [[बफेलो नायगरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बफेलो]], [[सिनसिनाटी/नॉर्दर्न केंटकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिनसिनाटी]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[डेट्रॉइट महानगर विमानतळ|डेट्रॉइट]], [[फोर्ट लॉडरडेल–हॉलीवूड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट लॉडरडेल]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[क्लिंटन नॅशनल विमानतळ|लिटल रॉक]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[मिनियापोलिस–सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनियापोलिस/सेंट पॉल]] | <ref name="SouthwestRoutes">{{cite web|title=उड्डाण वेळापत्रक तपासा|url=https://www.southwest.com/air/flight-schedules/index.html|access-date=जानेवारी ७, २०१७|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202053931/https://www.southwest.com/air/flight-schedules/index.html|archive-date=फेब्रुवारी २, २०१७|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[स्टारलक्स एरलाइन्स]] | [[तायवान ताओयुआन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तैपेई–तायवान]]| <ref>{{cite news |last1=Wong |first1=Kenneth |title=स्टारलक्स: तैवानी विमान कंपनी नॉनस्टॉप फिनिक्स-तैपेई उड्डाणे सुरू करण्याची योजना करते |url=https://www.fox10phoenix.com/news/starlux-taiwanese-airline-company-plans-launch-non-stop-phoenix-taipei-flights |access-date=२१ डिसेंबर २०२५ |work=FOX 10 Phoenix |publisher=FOX 10 Phoenix |date=२० मे २०२५ |location=Phoenix, AZ}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[सन कंट्री एरलाइन्स]]}} | [[मिनियापोलिस–सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनियापोलिस/सेंट पॉल]] <ref>{{cite news |title=सन कंट्री एरलाइन्स हिवाळा आणि वसंत २०२६ पर्यंत वेळापत्रक वाढवते |url=https://finance.yahoo.com/news/sun-country-airlines-extends-schedule-154500565.html |access-date=२१ डिसेंबर २०२५ |work=Yahoo Finance |publisher=Yahoo News |date=२७ मे २०२५}}</ref> <br />'''मोसमी:''' [[डेन काउंटी प्रादेशिक विमानतळ|मॅडिसन]],<ref>{{cite news |last1=Northway |first1=Kayla |title=डेन काउंटी प्रादेशिक विमानतळावर मोसमी मार्ग सुरू होतात |url=https://www.dailycardinal.com/article/2025/10/seasonal-routes-take-flight-at-dane-county-regional-airport |access-date=२१ डिसेंबर २०२५ |date=१ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> [[मिलवॉकी मिशेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिलवॉकी]] <ref>{{cite news |last1=Team |first1=FOX6 News Digital |title=मिलवॉकी विमानतळ २०२४ मध्ये ६३ लाखांहून अधिक प्रवाशांना ओलांडते |url=https://www.fox6now.com/news/milwaukee-airport-surpasses-6-3-million-passengers-2024 |access-date=२१ डिसेंबर २०२५ |date=३ फेब्रुवारी २०२५}}</ref>| <!-- --> | [[युनायटेड एरलाइन्स]] | [[ओ'हेअर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो–ओ'हेअर]], [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]], [[जॉर्ज बुश इंटरकॉन्टिनेंटल विमानतळ|ह्यूस्टन–इंटरकॉन्टिनेंटल]], [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]], [[न्यूआर्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यूआर्क]], [[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन फ्रान्सिस्को]], [[डलेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|वॉशिंग्टन–डलेस]]| <ref name="UnitedRoutes">{{cite web|title=वेळापत्रक|url=https://www.united.com/web/en-US/apps/travel/timetable/default.aspx|access-date=जानेवारी ७, २०१७|archive-url=https://web.archive.org/web/20170128165254/https://www.united.com/web/en-US/apps/travel/timetable/default.aspx|archive-date=जानेवारी २८, २०१७|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[युनायटेड एक्सप्रेस]] | [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]] | <ref name="UnitedRoutes"/> <!-- --> | [[व्होलारिस]] | [[कुलियाकान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुलियाकान]], [[ग्वादालाजारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्वादालाजारा]] | <ref name="VolarisRoutes">{{cite web|title=व्होलारिस उड्डाण वेळापत्रक|url=http://cms.volaris.com/en/travel-with-volaris/flight-information/complete-timetable-of-our-flights/|access-date=एप्रिल ७, २०१८|archive-url=https://web.archive.org/web/20170227151536/http://cms.volaris.com/en/travel-with-volaris/flight-information/complete-timetable-of-our-flights/|archive-date=फेब्रुवारी २७, २०१७|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[वेस्टजेट]] | [[कॅल्गरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅल्गरी]],<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=Calgary, AB, Canada YYC|pages=204-206}}</ref> [[एडमंटन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडमंटन]],<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=Edmonton, AB, Canada YEA|pages=373-374}}</ref> [[व्हँकुव्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हँकुव्हर]]<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=Vancouver, BC, Canada YVR|pages=1184-1188}}</ref> <br />'''मोसमी:''' [[केलोना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|केलोना]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[रेजायना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रेजायना]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[सास्काटून जॉन जी. डीफेनबेकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सास्काटून]],{{citation needed|date=मार्च 2025}} [[विनिपेग जेम्स आर्मस्ट्राँग रिचर्डसन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|विनिपेग]]{{citation needed|date=मार्च 2025}} | <ref name=westjetroutes>{{cite web|url=https://www.westjet.com/en-ca/flights/direct-flights|title=थेट आणि नॉनस्टॉप उड्डाणे|publisher=WestJet|access-date=नोव्हेंबर १८, २०२२|archive-date=नोव्हेंबर १८, २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118185657/https://www.westjet.com/en-ca/flights/direct-flights|url-status=live}}</ref> <!-- --> }} [[File:Phoenix Sky Harbor International Airport passenger destinations.png|thumb|center|500px|फिनिक्स स्काय हार्बर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ प्रवासी गंतव्यस्थाने]] ===मालवाहतूक=== {{More citations needed section|date=डिसेंबर 2025}} {{Airport destination list|3rdcoltitle=संदर्भ|3rdcolunsortable=yes <!-- --> | [[अॅमेझॉन एर]] | [[लेहाय व्हॅली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अलेंटाउन]], [[ओ'हेअर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो–ओ'हेअर]], [[शिकागो रॉकफोर्ड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो/रॉकफोर्ड]], [[सिनसिनाटी/नॉर्दर्न केंटकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिनसिनाटी]], [[फोर्ट वर्थ अलायन्स विमानतळ|फोर्ट वर्थ/अलायन्स]], [[लेकलँड लिंडर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लेकलँड]], [[पोर्टलँड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पोर्टलँड (ओरेगॉन)]], [[टाम्पा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टाम्पा]], [[विल्मिंग्टन एर पार्क|विल्मिंग्टन (ओहायो)]]| {{citation needed|date=डिसेंबर 2025}} <!-- --> | [[अमेरिफ्लाइट]] | [[आल्बुकर्की आंतरराष्ट्रीय सनपोर्ट|आल्बुकर्की]], [[हर्मोसिलो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हर्मोसिलो]], [[लेक हवासू सिटी विमानतळ|लेक हवासू]], [[नोगालेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (अमेरिका)|नोगालेस]], [[पेसन विमानतळ|पेसन]], [[अर्नेस्ट ए. लव्ह फील्ड|प्रेस्कॉट]], [[सिएरा व्हिस्टा नगरपालिका विमानतळ|सिएरा व्हिस्टा]], [[शो लो प्रादेशिक विमानतळ|शो लो]], [[तुसॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तुसॉन]], [[युमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|युमा]]|<ref>{{cite web|title=ताफा|url=https://w3.ameriflight.com/fleet-bases/|access-date=जून ८, २०२०|archive-date=एप्रिल १३, २०१८|archive-url=https://web.archive.org/web/20180413043404/https://w3.ameriflight.com/fleet-bases/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[डीएचएल एव्हिएशन]] | [[आल्बुकर्की आंतरराष्ट्रीय सनपोर्ट|आल्बुकर्की]], [[सिनसिनाटी/नॉर्दर्न केंटकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिनसिनाटी]], [[हर्मोसिलो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हर्मोसिलो]], [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]], [[रेनो–टाहो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रेनो/टाहो]], [[सॅन दिएगो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन दिएगो]], [[तुसॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तुसॉन]] |<ref>{{cite web |title=अमेरिकेत डीएचएल एक्सप्रेस |url=https://dhlpro.com/media/37004/dhl-express-usa-overview_en.pdf |access-date=२७ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web |title=डीएचएलने पश्चिम अमेरिका सेवा लूप चालवण्यासाठी नॉर्दर्न एर कार्गोची निवड केली |url=https://www.freightwaves.com/news/dhl-selects-northern-air-cargo-to-operate-western-us-service-loop |access-date=१० डिसेंबर २०२५}}</ref>| {{nowrap|[[फेडएक्स एक्सप्रेस]]}} | [[इंडियानापोलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इंडियानापोलिस]], [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]], [[मेम्फिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेम्फिस]], [[ओकलँड सॅन फ्रान्सिस्को बे विमानतळ|ओकलँड]]| {{citation needed|date=डिसेंबर 2025}} <!-- --> | [[फेडएक्स फीडर]] | [[फ्लॅगस्टाफ पुलियम विमानतळ|फ्लॅगस्टाफ]], [[लेक हवासू सिटी विमानतळ|लेक हवासू सिटी]], [[युमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|युमा]]| {{citation needed|date=डिसेंबर 2025}} <!-- --> | [[यूपीएस एरलाइन्स]] | [[आल्बुकर्की आंतरराष्ट्रीय सनपोर्ट|आल्बुकर्की]], [[शिकागो रॉकफोर्ड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो/रॉकफोर्ड]], [[डॅलस फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस/फोर्ट वर्थ]], [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]], [[लुईव्हिल मुहम्मद अली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लुईव्हिल]], [[लब्बॉक प्रेस्टन स्मिथ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लब्बॉक]], [[ओंटारियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओंटारियो]], [[साल्ट लेक सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साल्ट लेक सिटी]]|<ref>{{cite web |title=यूपीएस एर कार्गो: विमानतळे |url=https://www.ups.com/aircargo/using/services/airports/airports.html |access-date=डिसेंबर २८, २०१८ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181229123353/https://www.ups.com/aircargo/using/services/airports/airports.html |archive-date=डिसेंबर २९, २०१८ |url-status=live }}</ref> <!-- --> }} == सर्वाधिक वर्दळीची गंतव्यस्थाने == {| class="wikitable sortabe" style="font-size: 95%" |+ '''देशांतर्गत <br>(ऑगस्ट २०१६-जुलै २०१७)'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |title=Phoenix, AZ: Phoenix Sky Harbor International (PHX) |संकेतस्थळ=Bureau of Transportation Statistics |प्रकाशक=U.S. Department of Transportation |दुवा=http://www.transtats.bts.gov/airports.asp?pn=1&Airport=PHX&Airport_Name=Phoenix |access-date=October 27, 2017}}</ref> |- ! क्र ! शहर ! प्रवासी ! कंपन्या |- |१ | [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]], [[कॉलोराडो]] | १०,८२,००० | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[फ्रंटियर एरलाइन्स]], [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]], [[स्पिरिट एरलाइन्स]], [[युनायटेड एरलाइन्स]] |- |२ | [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]], [[कॅलिफोर्निया]] | ८,४२,००० |[[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[डेल्टा एर लाइन्स]], [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]], [[युनायटेड एरलाइन्स]] |- |३ | [[सिॲटल-टॅकोमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिॲटल]], [[वॉशिंग्टन]] | ८,१३,००० | [[अलास्का एरलाइन्स]], [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[डेल्टा एर लाइन्स]], [[डेल्टा एर लाइन्स]], [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]] |- |४ | [[शिकागो ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो-ओ'हेर]], [[इलिनॉय]] | ७,९३,००० | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[फ्रंटियर एरलाइन्स]], [[स्पिरिट एरलाइन्स]], [[युनायटेड एरलाइन्स]] |- |५ | [[मिनीयापोलिस-सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनीयापोलिस-सेंट पॉल]], [[मिनेसोटा]] | ६,६२,००० | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[डेल्टा एर लाइन्स]], [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]], [[स्पिरिट एरलाइन्स]], [[सन कंट्री एरलाइन्स]] |- |६ | [[डॅलस-फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस-फोर्ट वर्थ]], [[टेक्सास]] | ६,२०,००० | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[स्पिरिट एरलाइन्स]] |- |७ | [[सान डियेगो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान डियेगो, कॅलिफोर्निया]] | ६,०७,००० | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]] |- |८ | [[मॅककॅरन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लास व्हेगस]], [[नेव्हाडा]] | ५,९२,००० | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]] |- |९ | [[सॉल्ट लेक सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॉल्ट लेक सिटी]], [[युटा]] | ५,७३,००० | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[डेल्टा एर लाइन्स]], [[फ्रंटियर एरलाइन्स]], [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]] |- |१० | [[हार्ट्सफील्ड-जॅक्सन अटलांटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[जॉर्जिया]] | 570,000 | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[डेल्टा एर लाइन्स]], [[फ्रंटियर एरलाइन्स]], [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]] |} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |+ '''आंतरराष्ट्रीय<ref name="USIntlStats">{{cite report |title=U.S. International Air Passenger and Freight Statistics Report |दुवा=http://www.transportation.gov/policy/aviation-policy/us-international-air-passenger-and-freight-statistics-report |कृती=Office of Aviation Policy, U.S. Department of Transportation |दिनांक=२०१५-०७|ॲक्सेसदिनांक=२०१६-०९-२६}}</ref> |- ! क्र ! शहर ! २०१६ प्रवासीसंख्या ! २०१५ प्रवासीसंख्या ! कंपन्या ! वार्षिक बदल (%) |- | १ | {{flagicon| Mexico}} [[लॉस काबोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान होजे, देल काबो]], [[मेक्सिको]] | २,८४,५०७ | २,५९,८५१ | [[अमेरिकन एरलाइन्स]] | {{increase}}{{0}}८.६७ |- | 2 | {{flagicon| Canada}} [[कॅल्गारी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅल्गारी]], [[कॅनडा]] | २,५९,७२४ | ३,१५,८६८ | [[एर कॅनडा]], [[वेस्टजेट]] | {{decrease}}{{0}}२१.६२ |- | ३ | {{flagicon| Canada}} [[व्हॅंकूवर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हॅंकूवर, कॅनडा]] | २,४२,६२५ | २,४२,९३४ || [[एर कॅनडा]], [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[वेस्टजेट]] | {{decrease}}{{0}}०.१३ |- | 4 | {{flagicon| UK}} [[हीथ्रो विमानतळ|लंडन-हीथ्रो]], [[युनायटेड किंग्डम]] | २,११,७७२ | २,११,२४७ | [[ब्रिटिश एरवेझ]] | {{increase}}{{0}}०.२५ |- | ५ | {{flagicon| Canada}} [[टोरॉंटो पियरसन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोरॉंटो-पियरसन, कॅनडा]] | १,९५,७१३ | २,०५,०६३ | [[एर कॅनडा]], [[वेस्टजेट]] | {{decrease}}{{0}}४.७८ |- | ६ | {{flagicon| Mexico}} [[कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कान्कुन, मेक्सिको]] | १,४८,१६१ | १,७६.०३७ | [[अमेरिकन एरलाइन्स]] | {{decrease}}{{0}}१८.८१ |- | ७ | {{flagicon| Mexico}} [[गुस्ताव्हो दियाझ ओर्दाझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पोर्तो व्हायार्ता, मेक्सिको]] | १,३७,४३२ | १,७३,५३५ | [[अमेरिकन एरलाइन्स]] | {{decrease}}{{0}}२६.२७ |- | ८ | {{flagicon| Mexico}} [[ग्वादालाहारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्वादालाहारा, मेक्सिको]] | १,३१,३३५ | १,६४,२२९ | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[व्होलारिस]] | {{decrease}}{{0}}२५.०५ |- | ९ | {{flagicon| Canada}} [[एडमंटन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एडमंटन, कॅनडा]] | १,११,१९३ | १,९३,०८० | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[व्होलारिस]] | {{decrease}}{{0}}७३.६४ |- | १० | {{flagicon| Mexico}} [[मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेक्सिको सिटी, मेक्सिको]] | १,०५,९२४ | १,३७,५०३ | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[व्होलारिस]] | {{decrease}}{{0}}२९.८१ |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://phoenix.gov/skyharborairport/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{कॉमन्स वर्ग|Phoenix Sky Harbor International Airport|{{लेखनाव}}}} [[वर्ग:फीनिक्स (ॲरिझोना)|वि]] [[वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] 80vbxm8gemfqww7fbnc6pm6jvkqbkg3 0 185432 2677675 2319764 2026-04-05T16:42:25Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677675 wikitext text/x-wiki {{बदल}} देवकाते घराण्याने महाराष्ट्रामध्ये मोठा पराक्रम गाजवलेला दिसून येतो. त्यामध्ये आतापर्यंत धायगुडे, कोकरे,पांढरे, बंडगर, शेळके,रूपनवर, खताळ आणि देवकाते इत्यादी सरदारांचे उल्लेख मिळाले आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.dhangar.org/dhangar_gotra_list.php |title=संग्रहित प्रत |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151008045649/http://www.dhangar.org/dhangar_gotra_list.php |url-status=dead }}</ref> सरदार जिवाजीराजे देवकाते (सुभेदार बळवंतराव)- बळवंतराव हे विजापूर दरबारातील एक मातब्बर सरदार. विजापूरच्या पातशाहाकडून वंशपरंपरेने जहागीर, मनसब, इनामे व वतने घेऊन सेवाचाकरी करत होता. पहिल्या शाहूने देवकाते यांना दिलेल्या वतनपत्रातील नोंदीनुसार विजापूरकरांकडून कर्यात बारामती प्रांत सुपे येथील २२ गावांची सरपाटीलकी तर ६ गावांची पाटीलकी त्यास वंशपरंपरेने मिळाली होती. तसेच मौजे कन्हेरी हा गाव वंशपरंपरेने इनाम देण्यात आला तर मौजे सोनगाव या गावी एक चावर (६० एकर) जमीन इनाम देण्यात आली होती अशी नोंद सापडते. छत्रपती शिवाजी राजांनी रयतेचे राज्य उभे केल्यानंतर स्वतःच्या जहागिरीला व वतनाला लाथ मारत देवकाते स्वराज्यात सामील झाले. अफजलखान मोहिमेतही शिवाजी राजांकडून देवकाते लढल्याच्या नोंदी मिळतात. इसवी सन १६७४ च्या शिवछत्रपतींच्या राज्याभिषेकाला उपस्थित असलेल्या सरदारांच्या यादीमध्ये देवकाते घराण्यातील "भवानराव" व "बळवंतराव" यांचा उल्लेख येतो. "भवानराव" व "बळवंतराव" ही केवळ नावे नसून ते किताब असल्याचे शाहूकालीन व पेशवेकालीन कागदपत्रांवरून सिद्ध होते. प्रत्यक्ष शिवछत्रपतींनी दिलेले हे किताब देवकाते सरदारांनी स्वराज्यासाठी दिलेलं मोलाचे योगदानच अाहे. शिवछत्रपतींनी बळवंतराव यांना मौजे सोनगाव या गावी सवा चावर(७५ एकर) जमीन इनाम दिली असल्याची नोंद ही या कागदपत्रांमध्ये सापडते. आजही या गावातील देवकाते मंडळींची निवासी वस्ती इनामपट्टा म्हणूणच ओळखली जाते. सुभेदार बळवंतराव देवकाते- संभाजीराजांना औरंगजेबाने ठार मारल्यानंतर स्वराज्यातील कित्येक सरदार वतनाच्या लालसेने मोघलांना मिळाले. अशा बिकट प्रसंगी संकटात सापडलेली स्वराज्यरूपी नौका पैलतीरास लावण्याचे काम सेनापतींच्या दिमतीला राहून देवकाते यांनी पार पाडले. जे सरदार स्वराज्याशी एकनिष्ठ राहिले. अशा सरदारांना राजाराम महाराजांनी इसवी सन १६९० मध्ये वतने दिली. त्यात देवकाते घराण्याचाही समावेश आहे.<br/> यात धर्मोजी बळवंतराव देवकाते यांना प्रांत कडेवळीमधील ८ महालांचे सरपाटील हे वतन दिले. धर्मोजींच्या मृत्यूनंतर त्यांचे पुत्र सुभानजी यांना "बळवंतराव" तर मकाजी यांना "हटकरराव" असे किताब व सरंजाम देऊन त्यांचा गौरव केला. पुढे राजाराम महाराज व सेनापती संताजी घोरपडे यांच्यात बेबनाव निर्माण झाल्याने घोरपडे यांचे सेनापतीपद काढून घेण्यात आले. व त्यांच्या दिमतीला असलेली स्वराज्याची फौज ही काढून घेण्यात आली.<br/> ही घटना १६९६ साली घडली तेव्हा सेनापतींच्या दिमतीला असलेले मकाजी हटकरराव आपले भाऊबंद व फौजेसह जिंजी येथे राजाराम महाराजांना जाऊन मिळाले. स्वराज्याच्या व नंतर साम्राज्याच्या अनेक महत्त्वपूर्ण लढायांत देवकाते सरदारांचे योगदान बहुमूल्य राहिले. सरदार देवकाते यांचा सरंजाम- शाहूने देवकाते यांना लष्करी खर्चासाठी एकूण १६ महाल व २१ गावे सरंजाम म्हणून दिली होती. हा सरंजाम बळवंतराव व हटकरराव यांच्यात ३:२ प्रमाणात विभागला गेला. पुढे दोघांच्याही सरंजामात वारसांच्या संख्येच्या प्रमाणात भाग होत गेले.बळवंतराव घराण्याच्या ३ तकसीम (भाग) सरंजामापैकी २ तकसीम चव्हाजी बळवंतराव बाळगून असत तो असा.- प्रांत सुपे बारामती : ६ गावे<br/> प्रांत कडेवळीत : ३९ गावे<br/> प्रांत बालेघाट : अर्धा महाल<br/> सरकार नांदेड: १ महाल व ३ गावे<br/> सरकार पाथरी : १ कसबा<br/> सरकार माहूर : ६ महाल दीड कसबा व १ गाव<br/> एकूण : साडे सात महाल अडीच कसबे व ४९ गावे. सरंजामातील संबंधित प्रांत,गाव व गावांवरील एकूण हक्काची सविस्तर माहितीही सरंजामपत्रात दिलेली असे. सरंजाम हा वंशपरंपरेने चालणारा अधिकार नसे. त्यामुळे त्या सरंजामात वारंवार बदलही होत असत. अनेकदा सरंजाम जप्त अथवा कमी करण्यात येई. तसेच तो वेळप्रसंगी वाढविण्यातही येई.सरंजामातील काही गावे इनाम करून दिली असल्यास अशा गावांवरील संबंधित सरदारांचा अधिकार मात्र वंशपरंपरेने चाले. देवकाते यांना बारामती येथील कन्हेरी, सोनगाव व निरावागज तर कडेवळीत मधील कोंढार चिंचोली, कवढणे व दिगसल अंब अशी ६ गावे शाहूने व पेशव्यांनी प्रांत गंगथडी मधील सेंदुरसना अशी ७ गावे वंशपरंपरेने इनाम होती.<ref>शाहू दफ्तर पुरालेखागर, पुणे</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास]] [[वर्ग:भारताचा इतिहास]] [[वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] 2ug8daew8dryi96tpqf41tpw4x3v5u3 0 192097 2677749 2675227 2026-04-06T05:16:41Z अभय नातू 206 /* विमानताफा */ 2677749 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{हा लेख|१९२६मध्ये स्थापन झालेली विमानकंपनी|ईस्टर्न एरलाइन्स (२०१५)|ईस्टर्न एरवेझ}} '''ईस्टर्न एरलाइन्स''' [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेतील]] विमानवाहतूक कंपनी होती. [[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] मुख्य ठाणे असलेली ही कंपनी १९२६मध्ये [[एडी रिकेनबाकर]]ने स्थापन केली होती. या कंपनीने अमेरिकेच्या पूर्व भागातील विमानवाहतुकीवर वर्चस्व ठेवले होते. विशेषतः [[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क]] आणि [[फ्लोरिडा]]दरम्यानच्या वाहतूकीवर १९५० च्या दशकापर्यंत ईस्टर्न एरलाइन्सचा जवळजवळ एकाधिकार होता व नंतरही या दोन ठिकाणांमधील बव्हंश वाहतूक ईस्टर्न एरलाइन्स करायची. १९८० च्या आसपासच्या काही वर्षांत या कंपनीचे नेतृत्व अंतराळवीर [[फ्रँक बोर्मन]]ने केले. या काळात ईस्टर्न एरलाइन्समधील कामगारांनी केलेल्या चळवळीमुळे व संपामुळे, तसेच कर्जबोजा वाढल्याने कंपनी डबघाईला आली. १९८५मध्ये [[फ्रँक लॉरेंझो]]ने ही कंपनी विकत घेऊन तिच्या बऱ्याचशा मालमत्ता [[कॉन्टिनेन्टल एरलाइन्स]] आणि [[टेक्सास एर]]कडे हस्तांतरित केल्या. १९८९मध्ये झालेल्या मोठ्या संपातून सावरता न आल्याने ईस्टर्न एरलाइन्सने १९९१मध्ये दिवाळे काढले. या कंपनीचे हक्क असलेले बरेचसे मार्ग [[अमेरिकन एरलाइन्स]]ला मिळाले तर तिची [[लॉकहीड एल-१०११]] विमाने [[डेल्टा एर लाइन्स]]ने घेतली. == विमानताफा == [[चित्र:Eastern Air Lines L-1011-1 N319EA MIA 1989-7-4.png|thumb|१९८९ मध्ये मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर इस्टर्न एर लाइन्सचे लॉकहीड एल-१०११-१ विमान]] [[चित्र:Eastern Air Lines A300B4-100 N201EA MIA 1990-5-31.png|thumb|१९९० मध्ये मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर इस्टर्न एर लाइन्सचे एरबस ए३००बी४-१०० विमान]] [[चित्र:Eastern Air Lines Boeing 727-200 Adv N812EA MIA 1990-5-12.png|thumb|१९९० मध्ये मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर इस्टर्न एर लाइन्सचे बोईंग ७२७-२०० ॲडव्हांस्ड विमान]] इस्टर्न एर लाइन्सने आपल्या इतिहासामध्ये अनेक प्रकारची विमाने चालवली आहेत.<ref>{{cite web|url=http://aerobernie.bplaced.net/Eastern%20Airlines.html|title=इस्टर्न एर लाइन्सचा ताफा|website=aerobernie.bplaced.net|access-date=फेब्रुवारी २०, २०२१}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;width:auto;" |+ इस्टर्न एर लाइन्सचा ऐतिहासिक ताफा |- ! विमान ! एकूण ! सुरू झाले ! निवृत्त झाले ! नोंदी |- | [[एरबस ए३००|एरबस ए३००बी२]] | २ | १९८० | १९८८ | |- | [[एरबस ए३००|एरबस ए३००बी४]] | ३२ | १९७७ | १९९१ | या प्रकारच्या विमानाचा वापर करणारी पहिली अमेरिकन विमान कंपनी |- | [[एरो कमांडर ५००बी]] | २ | १९६५ | १९७५ | |- | [[बोईंग ७२०]] | १५ | १९६१ | १९७० | सर्व विमाने बोईंगला परत केली |- | [[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-१००]] | ७५ | १९६४ | १९९१ | लाँच कस्टमर |- | [[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००/ॲडव्हांस्ड]] | ९९ | १९६८ | १९९१ | |- | [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] | ३ | १९७१ | १९७२ | एल-१०११ येण्यापूर्वी पॅन ॲम कडून भाडेतत्त्वावर घेतले |- | [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००बी]] | अज्ञात | colspan=२ | रद्द | युरोपमधील नियोजित सेवांसाठी, क्वांटास कडून विकत घेतले <br /> एका विमानाचे रंगकाम झाले होते पण ते कधीही सेवेत आले नाही. |- | [[बोईंग ७५७|बोईंग ७५७-२००]] | २५ | १९८३ | १९९१ | [[ब्रिटिश एरवेझ]] सोबत पहिले गिऱ्हाइक |- | [[ब्रेगुएट ९४१]] | १ | १९६८ | १९६८ | केवळ प्रात्यक्षिकासाठी वापर |- | [[कॉनव्हेअर ३४०]] | २ | १९७३ | १९७४ | |- | [[कॉनव्हेअर ४४०]] | २० | १९५७ | १९७० | |- | [[कॉनव्हेअर ६४०]] | ६ | १९७३ | १९७४ | |- | [[कर्टिस सी-४६ कमांडो]] | २ | १९४२ | १९४३ | |- | [[कर्टिस काँडोर]] | ६ | १९३० | १९३६ | |- | [[कर्टिस किंगबर्ड]] | १४ | १९३० | १९३४ | |- | [[डग्लस डीसी-२]] | १४ | १९३४ | १९४१ | |- | [[डग्लस डीसी-३]] | ७६ | १९३६ | १९५७ | |- | [[डग्लस डीसी-४]] | ३८ | १९४६ | १९६० | |- | [[डग्लस डीसी-६]] | ६ | १९६७ | १९६७ | |- | [[डग्लस डीसी-६बी]] | १० | १९५५ | १९६२ | |- | [[डग्लस डीसी-७बी]] | ५४ | १९५३ | १९६६ | |- | [[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-२१]] | १६ | १९६० | १९७९ | |- | [[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-५१]] | ३ | १९६४ | १९७२ | |- | [[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-५४सीएफ]] | २ | १९६५ | १९६८ | कॅपिटल एर कडून भाडेतत्त्वावर घेतले |- | [[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६१]] | १७ | १९६७ | १९७६ | |- | [[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-६३पीएफ]] | ६ | १९६९ | १९७४ | |- | [[फोक्कर एफ-१०]] | २ | १९३१ | १९३१ | जनरल एर लाइन्स कडून भाडेतत्त्वावर घेतले |- | [[फोर्ड ट्राय-मोटर]] | ४ | १९२९ | १९३३ | |- | [[केलेट केडी-१]] | १ | १९३९ | १९४० | |- | [[लॉकहीड मॉडेल १० इलेक्ट्रा]] | ६ | १९३५ | १९३७ | |- | [[लॉकहीड एल-०४९ कॉन्स्टेलेशन]] | १० | १९५६ | १९५८ | |- | [[लॉकहीड एल-७४९ कॉन्स्टेलेशन]] | २१ | १९४७ | १९६१ | |- | [[लॉकहीड एल-१०४९ सुपर कॉन्स्टेलेशन]] | ७६ | १९५१ | १९६८ | |- | [[लॉकहीड एल-१८८ इलेक्ट्रा]] | ४० | १९५९ | १९७८ | इस्टर्नने मुख्य सेवेमध्ये वापरलेले पहिले आणि एकमेव टर्बोप्रॉप विमान |- | [[लॉकहीड एल-१०११|लॉकहीड एल-१०११-१ ट्रायस्टार]] | ६६ | १९७२ | १९९१ | ट्रान्स वर्ल्ड एरलाइन्स सोबत लाँच कस्टमर. इस्टर्न एर लाइन्स फ्लाइट ४०१ अपघातामुळे एक विमान बाद झाले |- | [[लॉकहीड जेटस्टार]] | २ | १९७० | १९७३ | केवळ कॉर्पोरेट वापरासाठी |- | [[मार्टिन ४-०-४]] | ६० | १९५१ | १९६२ | या प्रकारच्या विमानांचा वापर करणारी सर्वात मोठी कंपनी |- | [[डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-१४]] | १५ | १९६५ | १९८० | |- | [[डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३१]] | ७५ | १९६७ | १९९१ | |- | [[डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३२]] | ७ | १९८७ | १९९१ | |- | [[डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-५१]] | २६ | १९७८ | १९९१ | |- | [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-३०]] | ३ | १९८५ | १९९० | पूर्वी अलिटालिया कडे होते. युरोप आणि दक्षिण अमेरिकेच्या लांब पल्ल्याच्या सेवांसाठी वापरले |- | [[पिटकेर्न मेलविंग]] | ५४ | १९२७ | १९३७ | इस्टर्न एर ट्रान्सपोर्ट इंक. म्हणून सेवा सुरू करणारे पहिले विमान |- | [[रॉकवेल साब्रेलिनर]] | १ | १९६९ | १९७० | |- | [[ट्रॅव्हल एर २०००]] | १ | अज्ञात | अज्ञात | |- |} [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:अमेरिकेमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] 5b194v3lhg7mfpud57f58bg38kxyzoy 0 222440 2677809 2596690 2026-04-06T10:44:06Z ~2026-21214-61 181844 /* प्राचीन भारताचा भूगोल */ 2677809 wikitext text/x-wiki खाली प्राचीन भारताच्या रूपरेषेसंदर्भात थोडक्यात माहिती दिली आहे: प्राचीन भारत - पूर्व एेतिहासिक काळापासून, मध्यवर्ती भारताच्या सुरुवातीपर्यंतचा भारत. हा काळ साधारणपणे, गुप्त साम्राजाच्या अंतापर्यंत समजला जातो. == प्राचीन भारताचा भूगोल == प्राचीन भारतात आजचे भारत, पाकिस्तान, अफगाणिस्तान (काही भाग😊😊😊), बांग्लादेश, नेपाळ, भूतान व ब्रह्मदेश या देशांचा समावेश होता. == प्राचीन भारताचा सामान्य इतिहास == == भारतीय इतिहासाचे कालावधीकरण == सविस्तर कालावधीकरण खालील प्रमाणे आहे : * भारतीय पूर्व-इतिहास,सिंधु संस्कृतीचा काळ (१७५० ख्रिस्तापूर्वी) * लोह काळ व वैदिक काळ( १७५० - ६०० ख्रिस्तापूर्वी) * 'दुसरे शहरीकरण' (६०० - २०० ख्रिस्तापूर्वी) * शास्त्रीय काळ (२०० ख्रिस्तपूर्व - १२०० ख्रिस्तानंतर); जैन व बौद्ध धर्म. 'शास्त्रीय काळ' हा १०० ते १००० ख्रिस्तपूर्व आहे व तो 'शास्त्रीय हिंदु' धर्म फुलण्याच्या काळासोबत जुळतो. तसेच ह्या काळात, महायान - बौद्ध धर्माचा उदय व अस्त होतो. * मायकल्सच्या मते हा काळ, ५०० शास्त्रीय - २०० शास्त्रीय : हा "संन्यासी सुधारणा"चा काळ आहे. तसेच २०० ख्रिस्तपूर्वी - ११०० ख्रिस्तानंतर हा शास्त्रीय हिंदू धर्माचा काळ आहे, कारण ह्या काळात वैदिक धर्माचे हिंदू धर्मात रूपांतर झाले. * म्युएस हा बदलाचा काळ बराच मोठा म्हणून अोळखतो. तो ८०० ख्रिस्तपूर्वी - २०० ख्रिस्तपूर्वी या काळाला शास्त्रीय काळ म्हणतो. म्युएसच्यानुसार, हिंदू धर्माच्या काही ठळक गोष्टी, जसे कर्म, पुनर्जन्म, 'वैयक्तिक बोध व रूपांतर', ज्या वैदिक काळात नव्हत्या, त्या या काळात जन्माला आल्या. * पूर्व शास्त्रीय काळ ( २०० ख्रिस्तपूर्वी - ३२० ख्रिस्तानंतर) * "सुवर्ण काळ" (गुप्त साम्राज्य) (३२० - ६५० ख्रिस्तानंतर) * नवशास्त्रीय काळ (६५० - १२०० ख्रिस्तानंतर) * मध्यकाळ(१२०० - १५०० ख्रिस्तानंतर) * पूर्व आधुनिक काळ (१५०० - १८५०) * आधुनिक काळ (ब्रिटिश राज व स्वातंत्र्य) (१८५० पासून) == भारताचा पूर्वेतिहास == * नियतकालिक भारत **भिर्रांना संस्कृती (७५७० - ६२०० ख्रिस्तपूर्वी) **मेह्रगड संस्कृती(७००० - २५०० ख्रिस्तपूर्वी) * कांस्य काळ * सिंध दरी संस्कृती (३३०० - १३०० ख्रिस्तपूर्वी) * आहार - बनस संस्कृती (३००० - १५०० ख्रिस्तपूर्वी) === लोहकाळ (१२०० - २७२ ख्रिस्तपूर्वी) === * भारतातील लोहकाळ (१२००  – २७२ ख्रिस्तपूर्वी) ** वैदिक संस्कृती(१५०० – ५०० ख्रिस्तपूर्वी) *** काळा व लाल वस्तुकाळ (१३०० - १००० ख्रिस्तपूर्वी) (१२०० - ६०० ख्रिस्तपूर्वी) *** उत्तर काळे वस्तुकाळ (७०० – २०० ख्रिस्तपूर्वी) ** भारतीय लोहकाळ राज्ये (७०० - ३०० ख्रिस्तपूर्वी) ** पांड्य साम्राज्य (६०० ख्रिस्तपूर्वी - १६५० ख्रिस्तानंतर) * दुसरे शहरीकरण * नंद साम्राज्य (ख्रिस्तपूर्वी ४२५–३२५ ) * मौर्य साम्राज्य (ख्रिस्तपूर्वी ३२१ - १८४ ) * संगम काळ (३०० ख्रिस्तपूर्वी - ३०० ख्रिस्तानंतर) * पांड्य साम्राज्य (ख्रिस्तपूर्वी ६०० ते १६५० ख्रिस्तानंतर) * चेरा साम्राज्य (ख्रिस्तपूर्वी ३०० ते ११०२ ख्रिस्तानंतर) * चोल साम्राज्य (३०० ख्रिस्तपूर्वी - १२७९ ख्रिस्तानंतर) * पल्लव साम्राज्य (२५० ख्रिस्तपूर्वी - ८०० ख्रिस्तानंतर) * महा-मेघ-वाहन साम्राज्य (२५० ख्रिस्तपूर्वी - ५वे शतक ख्रिस्तानंतर) * सातवाहन साम्राज्य (२३० ख्रिस्तपूर्वी - २२० ख्रिस्तानंतर) * भारतीय - सायथी साम्राज्य(२०० ख्रिस्तपूर्वी - ४०० ख्रिस्तानंतर) * कुनिंदा साम्राज्य (३रे शतक ख्रिस्तपूर्वी - ४थे शतक ख्रिस्तानंतर) * शुंग साम्राज्य (१८५ - ७३ ख्रिस्तपूर्वी) * भारतीय - ग्रीक साम्राज्य (१८० ख्रिस्तपूर्वी - १० ख्रिस्तानंतर) * कानवा साम्राज्य (७५ - २६ ख्रिस्तपूर्वी) * कुशन साम्राज्य (३० - ३७५ ख्रिस्तानंतर) === शास्त्रीय काळ === * भारताचे मध्य साम्राज्य * गुरजारा - प्रतिहार साम्राज्य * [[वाकाटक|वाकाटक साम्राज्य]] * [[चोळ साम्राज्य|चोल साम्राज्य]] * [[पाल घराणे|पाल साम्राज्य]] * गुप्त साम्राज्य (२८० – ५५०) * कदंब राजघराणे (३४५ - १०००) ** [[बनवासी]] ** हलासी ** हंगल === मध्य काळ (५०० - १५००) === * [[चालुक्य|बदामी चालुक्य]] (५४७-७४२) ** एेहोळे ** [[बादामी|बदामी]] ** [[पट्टदकल|पत्तदकल]] ** महाकुट * राष्ट्रकुट साम्राज्य(७४२–९८२) ** [[वेरूळ लेणी|एलोरा]] ** कैलास मंदिर * पूर्व चालुक्य * पश्चिम चालुक्य (९८३ - ११८५) * चौलुक्य (९४४ - १२४४) * [[कलचुरी वंश|कल्याणीचे कालचुरी]] * देवगिरीचे सेऊना यादव * होयसळ साम्राज्य (१११४-१३४२) * विजयनगर साम्राज्य (१३३६ - १५६५)हंपी == प्राचीन भारतातील संस्कृती== === कला === * संगीत ** [[कर्नाटक संगीत|कर्नाटकी संगीत]] ** [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत|हिंदुस्तानी संगीत]] === प्राचीन भारतातील भाषा === * वैदिक संस्कृत * प्रोटो - द्रविडी * लिपी ** तमील ब्राह्मी ** पल्लव लिपी ** गुप्त लिपी === धर्म === * [[हिंदू धर्माचा इतिहास|हिंदू धर्म]] ** विदेशी जमाती ** एेतिहासिक वैदिक धर्म *** वेद *** वैदिक पुराण *** वैदिक पूजा पाठ * बौद्ध धर्म == विज्ञान व तंत्रज्ञान == * विज्ञान व तंत्रज्ञान ** [[भारतीय गणित]] ** भारतीय खगोलशास्त्र * भारतीय मार्शल आर्ट्स ** मल्ल-युद्ध ** [[कळरीपयट्ट|कलारीपयात्तु]] * प्राचीन भारतीय वैद्यकशास्त्र ** सिद्ध वैद्यकशास्त्र ** आयुर्वेद * वास्तुकला ** द्रविडी वास्तुकला ** मुघल वास्तुकला == प्राचीन भारताशी संबंधित संघटना == === प्राचीन भारतीय प्रदर्शन असलेले संग्रहालय === * भारत ** गोवा राज्य संग्रहालय ** शासकीय संग्रहालय, बेंगळुरु ** कुच संग्रहालय ** राष्ट्रीय संग्रहालय, दिल्ली ** पटना संग्रहालय * यूनाइटेड किंग्डम ** ब्रिटिश संग्रहालय == बाह्य दुवा == * [http://wikimindmap.com/viewmap.php?wiki=en.wikipedia.org&topic=Outline+of+ancient+India&Submit=Search This outline displayed as a mindmap] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160822172859/http://wikimindmap.com/viewmap.php?wiki=en.wikipedia.org&topic=Outline+of+ancient+India&Submit=Search |date=2016-08-22 }}, at ''wikimindmap.com'' * [http://www.ancientindia.co.uk/ Ancient India - The British Museum] * [http://www.ancient.eu/india/ Ancient India - Ancient History Encyclopedia] * [http://www.timemaps.com/civilization-ancient-india TimeMaps Civilization: Ancient India] g1ellc9ar07odqwh7myjq9dq0zkk7nu 2677810 2677809 2026-04-06T10:52:20Z ~2026-21058-59 181836 [[Special:Contributions/~2026-21214-61|~2026-21214-61]] ([[User talk:~2026-21214-61|चर्चा]])यांची आवृत्ती [[Special:Diff/2677809|2677809]] परतवली. 2677810 wikitext text/x-wiki खाली प्राचीन भारताच्या रूपरेषेसंदर्भात थोडक्यात माहिती दिली आहे: प्राचीन भारत - पूर्व एेतिहासिक काळापासून, मध्यवर्ती भारताच्या सुरुवातीपर्यंतचा भारत. हा काळ साधारणपणे, गुप्त साम्राजाच्या अंतापर्यंत समजला जातो. == प्राचीन भारताचा भूगोल == प्राचीन भारतात आजचे भारत, पाकिस्तान, अफगाणिस्तान (काही भाग), बांग्लादेश, नेपाळ, भूतान व ब्रह्मदेश या देशांचा समावेश होता. == प्राचीन भारताचा सामान्य इतिहास == == भारतीय इतिहासाचे कालावधीकरण == सविस्तर कालावधीकरण खालील प्रमाणे आहे : * भारतीय पूर्व-इतिहास,सिंधु संस्कृतीचा काळ (१७५० ख्रिस्तापूर्वी) * लोह काळ व वैदिक काळ( १७५० - ६०० ख्रिस्तापूर्वी) * 'दुसरे शहरीकरण' (६०० - २०० ख्रिस्तापूर्वी) * शास्त्रीय काळ (२०० ख्रिस्तपूर्व - १२०० ख्रिस्तानंतर); जैन व बौद्ध धर्म. 'शास्त्रीय काळ' हा १०० ते १००० ख्रिस्तपूर्व आहे व तो 'शास्त्रीय हिंदु' धर्म फुलण्याच्या काळासोबत जुळतो. तसेच ह्या काळात, महायान - बौद्ध धर्माचा उदय व अस्त होतो. * मायकल्सच्या मते हा काळ, ५०० शास्त्रीय - २०० शास्त्रीय : हा "संन्यासी सुधारणा"चा काळ आहे. तसेच २०० ख्रिस्तपूर्वी - ११०० ख्रिस्तानंतर हा शास्त्रीय हिंदू धर्माचा काळ आहे, कारण ह्या काळात वैदिक धर्माचे हिंदू धर्मात रूपांतर झाले. * म्युएस हा बदलाचा काळ बराच मोठा म्हणून अोळखतो. तो ८०० ख्रिस्तपूर्वी - २०० ख्रिस्तपूर्वी या काळाला शास्त्रीय काळ म्हणतो. म्युएसच्यानुसार, हिंदू धर्माच्या काही ठळक गोष्टी, जसे कर्म, पुनर्जन्म, 'वैयक्तिक बोध व रूपांतर', ज्या वैदिक काळात नव्हत्या, त्या या काळात जन्माला आल्या. * पूर्व शास्त्रीय काळ ( २०० ख्रिस्तपूर्वी - ३२० ख्रिस्तानंतर) * "सुवर्ण काळ" (गुप्त साम्राज्य) (३२० - ६५० ख्रिस्तानंतर) * नवशास्त्रीय काळ (६५० - १२०० ख्रिस्तानंतर) * मध्यकाळ(१२०० - १५०० ख्रिस्तानंतर) * पूर्व आधुनिक काळ (१५०० - १८५०) * आधुनिक काळ (ब्रिटिश राज व स्वातंत्र्य) (१८५० पासून) == भारताचा पूर्वेतिहास == * नियतकालिक भारत **भिर्रांना संस्कृती (७५७० - ६२०० ख्रिस्तपूर्वी) **मेह्रगड संस्कृती(७००० - २५०० ख्रिस्तपूर्वी) * कांस्य काळ * सिंध दरी संस्कृती (३३०० - १३०० ख्रिस्तपूर्वी) * आहार - बनस संस्कृती (३००० - १५०० ख्रिस्तपूर्वी) === लोहकाळ (१२०० - २७२ ख्रिस्तपूर्वी) === * भारतातील लोहकाळ (१२००  – २७२ ख्रिस्तपूर्वी) ** वैदिक संस्कृती(१५०० – ५०० ख्रिस्तपूर्वी) *** काळा व लाल वस्तुकाळ (१३०० - १००० ख्रिस्तपूर्वी) (१२०० - ६०० ख्रिस्तपूर्वी) *** उत्तर काळे वस्तुकाळ (७०० – २०० ख्रिस्तपूर्वी) ** भारतीय लोहकाळ राज्ये (७०० - ३०० ख्रिस्तपूर्वी) ** पांड्य साम्राज्य (६०० ख्रिस्तपूर्वी - १६५० ख्रिस्तानंतर) * दुसरे शहरीकरण * नंद साम्राज्य (ख्रिस्तपूर्वी ४२५–३२५ ) * मौर्य साम्राज्य (ख्रिस्तपूर्वी ३२१ - १८४ ) * संगम काळ (३०० ख्रिस्तपूर्वी - ३०० ख्रिस्तानंतर) * पांड्य साम्राज्य (ख्रिस्तपूर्वी ६०० ते १६५० ख्रिस्तानंतर) * चेरा साम्राज्य (ख्रिस्तपूर्वी ३०० ते ११०२ ख्रिस्तानंतर) * चोल साम्राज्य (३०० ख्रिस्तपूर्वी - १२७९ ख्रिस्तानंतर) * पल्लव साम्राज्य (२५० ख्रिस्तपूर्वी - ८०० ख्रिस्तानंतर) * महा-मेघ-वाहन साम्राज्य (२५० ख्रिस्तपूर्वी - ५वे शतक ख्रिस्तानंतर) * सातवाहन साम्राज्य (२३० ख्रिस्तपूर्वी - २२० ख्रिस्तानंतर) * भारतीय - सायथी साम्राज्य(२०० ख्रिस्तपूर्वी - ४०० ख्रिस्तानंतर) * कुनिंदा साम्राज्य (३रे शतक ख्रिस्तपूर्वी - ४थे शतक ख्रिस्तानंतर) * शुंग साम्राज्य (१८५ - ७३ ख्रिस्तपूर्वी) * भारतीय - ग्रीक साम्राज्य (१८० ख्रिस्तपूर्वी - १० ख्रिस्तानंतर) * कानवा साम्राज्य (७५ - २६ ख्रिस्तपूर्वी) * कुशन साम्राज्य (३० - ३७५ ख्रिस्तानंतर) === शास्त्रीय काळ === * भारताचे मध्य साम्राज्य * गुरजारा - प्रतिहार साम्राज्य * [[वाकाटक|वाकाटक साम्राज्य]] * [[चोळ साम्राज्य|चोल साम्राज्य]] * [[पाल घराणे|पाल साम्राज्य]] * गुप्त साम्राज्य (२८० – ५५०) * कदंब राजघराणे (३४५ - १०००) ** [[बनवासी]] ** हलासी ** हंगल === मध्य काळ (५०० - १५००) === * [[चालुक्य|बदामी चालुक्य]] (५४७-७४२) ** एेहोळे ** [[बादामी|बदामी]] ** [[पट्टदकल|पत्तदकल]] ** महाकुट * राष्ट्रकुट साम्राज्य(७४२–९८२) ** [[वेरूळ लेणी|एलोरा]] ** कैलास मंदिर * पूर्व चालुक्य * पश्चिम चालुक्य (९८३ - ११८५) * चौलुक्य (९४४ - १२४४) * [[कलचुरी वंश|कल्याणीचे कालचुरी]] * देवगिरीचे सेऊना यादव * होयसळ साम्राज्य (१११४-१३४२) * विजयनगर साम्राज्य (१३३६ - १५६५)हंपी == प्राचीन भारतातील संस्कृती== === कला === * संगीत ** [[कर्नाटक संगीत|कर्नाटकी संगीत]] ** [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत|हिंदुस्तानी संगीत]] === प्राचीन भारतातील भाषा === * वैदिक संस्कृत * प्रोटो - द्रविडी * लिपी ** तमील ब्राह्मी ** पल्लव लिपी ** गुप्त लिपी === धर्म === * [[हिंदू धर्माचा इतिहास|हिंदू धर्म]] ** विदेशी जमाती ** एेतिहासिक वैदिक धर्म *** वेद *** वैदिक पुराण *** वैदिक पूजा पाठ * बौद्ध धर्म == विज्ञान व तंत्रज्ञान == * विज्ञान व तंत्रज्ञान ** [[भारतीय गणित]] ** भारतीय खगोलशास्त्र * भारतीय मार्शल आर्ट्स ** मल्ल-युद्ध ** [[कळरीपयट्ट|कलारीपयात्तु]] * प्राचीन भारतीय वैद्यकशास्त्र ** सिद्ध वैद्यकशास्त्र ** आयुर्वेद * वास्तुकला ** द्रविडी वास्तुकला ** मुघल वास्तुकला == प्राचीन भारताशी संबंधित संघटना == === प्राचीन भारतीय प्रदर्शन असलेले संग्रहालय === * भारत ** गोवा राज्य संग्रहालय ** शासकीय संग्रहालय, बेंगळुरु ** कुच संग्रहालय ** राष्ट्रीय संग्रहालय, दिल्ली ** पटना संग्रहालय * यूनाइटेड किंग्डम ** ब्रिटिश संग्रहालय == बाह्य दुवा == * [http://wikimindmap.com/viewmap.php?wiki=en.wikipedia.org&topic=Outline+of+ancient+India&Submit=Search This outline displayed as a mindmap] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160822172859/http://wikimindmap.com/viewmap.php?wiki=en.wikipedia.org&topic=Outline+of+ancient+India&Submit=Search |date=2016-08-22 }}, at ''wikimindmap.com'' * [http://www.ancientindia.co.uk/ Ancient India - The British Museum] * [http://www.ancient.eu/india/ Ancient India - Ancient History Encyclopedia] * [http://www.timemaps.com/civilization-ancient-india TimeMaps Civilization: Ancient India] o92uo4agq5yzgqy4i3bkadnf5xmu46t 0 229977 2677652 2512203 2026-04-05T12:13:35Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677652 wikitext text/x-wiki '''जोइता मंडल''' ह्या [[भारत|भारतातील]] पहिल्या तृतीयपंथी न्यायाधीश व [[पश्चिम बंगाल]]मधील सामाजिक कार्यकर्त्या आहेत. ==सुरुवातीचे जीवन== जोइता मंडल यांचे सुरुवातीचे जीवन खूप हलाखीचे होते. बालपणी त्यांना घराच्यांची उपेक्षा सहन करावी लागत असे. त्यानंतर महाविद्यालयामध्ये गेल्यानंतरही त्यांना उपेक्षित वागणूक मिळत असे म्हणून त्यांनी महाविद्यालयीन शिक्षणही सोडून दिले. २००९ मध्ये त्यांनी घर सोडण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर त्यांनी बस स्थानक व रेल्वे स्थानकावर झोपून रात्री काढल्या.त्यांना विश्रांतीगुहासारख्या सुविधांपासूनही वंचित रहावे लागले. आर्थिक समस्येमुळे भीकही मागितली. घर सोडल्यानंतर त्यांनी एका ठिकाणी नोकरीहि केली, पण तिथेही त्यांना अपमानकारक वागणूक मिळाल्याने त्यांनी ती नोकरीही सोडून दिली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://hindi.news18.com/news/madhya-pradesh/indore-inspirational-story-of-first-transgender-judge-in-india-joyita-mondal-1233297.html|title=एक किन्नर के जज बनने की Inspirational कहानी– News18 हिंदी|संकेतस्थळ=News18 India|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-10}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==कारकीर्द== घर सोडल्यानंतर त्या किन्नरांच्या वस्तीमध्ये जाऊन राहू लागल्या व त्याच्या समूहासह नाच-गाण्याचे कार्यक्रम करू लागल्या. त्यानंतर २०१० मध्ये त्यांनी दिनाजपुर येथे किन्नरांचा हक्कासाठी काम करणारी एक संस्था स्थापन केली. तसेच रेड लाईट भागामध्ये राहणाऱ्या महिलांना आधार कार्ड, रेशनकार्ड दिले. त्या महिलांचा मुलांना शिक्षणासाठी प्रोत्साहन ही दिले. त्यानंतर वृद्धांसाठी वृद्धाश्रम सुरू केले. त्यांचे हे कार्य पाहून पश्चिम बंगाल सरकारने जुलै २०१७ मध्ये लोक न्यायालय न्यायाधीश म्हणून त्यांची नियुक्ती केली. त्यामुळे त्या देशाचा पहिल्या तृतीयपंथी न्यायाधीश बनल्या.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.bhaskar.com/union-territory/new-delhi/news/UT-DEL-HMU-NEW-story-joyita-mondal-first-transgender-judge-5645676-PHO.html|title=इस किन्नर को सलाम करते हैं अफसर, कभी फुटपाथ पर सोकर गुजारी थी रातें|work=Dainik Bhaskar|access-date=2018-09-10|language=hi}}</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:सामाजिक कार्यकर्त्या]] [[वर्ग:तृतीयपंथी कार्यकर्त्या]] jfdrqy9v0cxudgwdbh9mmebahusrx7w 0 248155 2677696 2651456 2026-04-05T17:58:38Z ~2026-21082-47 181821 2677696 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती|चौकट_रुंदी=|नाव=सागर कारंडे|चित्र=|चित्र_आकारमान=|चित्रशीर्षक=|चित्रशीर्षक_पर्याय=|जन्मनाव=|जन्म_दिनांक={{जन्म दिनांक आणि वय|1980 |01|01}}|जन्म_स्थान=[[नाशिक]]|मृत्यू_दिनांक=|मृत्यू_स्थान=|मृत्यू_कारण=|कलेवर_सापडलेले_स्थान=|चिरविश्रांतिस्थान=|चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश=|निवासस्थान=|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|टोपणनावे=|वांशिकत्व=|नागरिकत्व=|शिक्षण=|प्रशिक्षणसंस्था=|पेशा=अभिनेता, [[लेखक]]|कारकीर्द_काळ=|मालक=|प्रसिद्ध_कामे=[[चला हवा येऊ द्या]]|मूळ_गाव=|पगार=|निव्वळ_मालमत्ता=|उंची=|वजन=|ख्याती=|पदवी_हुद्दा=|कार्यकाळ=|पूर्ववर्ती=|परवर्ती=|राजकीय_पक्ष=|विरोधक=|संचालकमंडळ=|धर्म=|जोडीदार=|अपत्ये=|वडील=|आई=|नातेवाईक=पत्नी - सोनाली कारंडे मुलगी - सई कारंडे|पुरस्कार=|स्वाक्षरी=|स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय=|संकेतस्थळ=|तळटिपा=|संकीर्ण=}} '''सागर कारंडे''' हा एक मराठी चित्रपट अभिनेता आणि लेखक आहे. फू बाई फू या कार्यक्रमात त्याने भारत गणेशपुरे बरोबर केलेले विविध विनोदी सादरीकरण प्रेक्षकांच्या पसंतीस उतरले आहे. या कार्यक्रमातील आठव्या पर्वात ही जोडी विजेती ठरलेली आहे. यानंतर [[चला हवा येऊ द्या]] या कार्यक्रमात त्याने विविध विनोदी भूमिका सादर केल्या आहेत. विशेषतः पोस्टमन म्हणून त्याने केलेले विविध भागातील पत्र वाचन हृदयस्पर्शी ठरलेले आहे. == चित्रपट == * जलसा (२०१६) * [[फक्त लढ म्हणा]] * बायोस्कोप (२०१५) * माय हिंदू फ्रेंड * कुतुब * एक तारा (२०१५) * चल धरपकड * बाई गं (२०२४) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Bai Ga Movie (2024): Cast, Trailer, OTT, Songs, Release Date {{!}} Baii Ga {{!}} बाई गं {{!}} Exclusive 2024 - Rang Marathi|दुवा=https://rangmarathi.com/bai-ga-movie/|संकेतस्थळ=रंग मराठी|ॲक्सेसदिनांक=22 जून 2024|दिनांक=15 मार्च 2024}}</ref> * आजचा दिवस माझा == कार्यक्रम == १. [[चला हवा येऊ द्या]] २. फू बाई फू [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 0fj37t6b1zl6yxm18p3exg8yized0jy 0 249337 2677762 2463512 2026-04-06T06:48:28Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677762 wikitext text/x-wiki '''फकीर मोहम्मद इब्राहिम कलीफुल्ला''' (२३ जुलै १९५१) हे [[भारतीय सर्वोच्च न्यायालय|भारतीय सर्वोच्च न्यायालयाचे]] माजी न्यायाधीश आहे. त्यांचा जन्म भारताच्या तामिळनाडूच्या शिवगंगा जिल्ह्यात कारैकुडी येथे झाला.<ref name=bio>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://main.sci.gov.in/chief-justice-judges |title=Hon'ble Mr. Justice F.M. Ibrahim Kalifulla |publisher=Supremecourtofindia.nic.in |date= |accessdate=४ डिसेंबर २०१९}}</ref> == कारकीर्द == २० ऑगस्ट १९७५ रोजी कालिफुल्ला यांना वकिलाची सनद मिळाली आणि त्यानंतर त्यांनी टीएस गोपालन औन्ड कंपनीच्या लॉ फर्ममध्ये कामगार कायद्यात काम करण्यास सुरुवात केली. त्यांनी विविध सार्वजनिक आणि खाजगी क्षेत्रातील उपक्रम, राष्ट्रीयकृत आणि अनुसूचित बँकांचे प्रतिनिधित्व केले. ते तामिळनाडू विद्युत मंडळाचे स्थायी वकील होते. २ मार्च २००० रोजी त्यांची मद्रास उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश म्हणून नियुक्ती झाली. २००७ मध्ये, त्यांनी महत्त्वपूर्ण निर्णय दिला ज्यामध्ये चेन्नई कॉर्पोरेशनच्या नागरी निवडणुकांसाठी १५५ पैकी ९९ वॉर्डांत पुन्हा निवडणुका घेण्याचे आदेश देण्यात आले. राज्य निवडणूक आयुक्त यांना "अत्यंत बेजबाबदार" असे संबोधले आणि ते "त्यांच्या कामकाजातील कामात गंभीरपणे अपयशी ठरले" असे त्यांनी नमूद केले. १३ ऑक्टोबर २००६ रोजी निवडणुका घेण्यात आल्या जिथे राज्य निवडणूक आयोग निवडणुकीत होणारी घोटाळा आणि बूथ पकडण्यात रोखण्यात अपयशी ठरले. राज्य निवडणूक आयोगाने [[द्रविड मुन्नेट्र कळगम]] पार्टीसोबत हात मिळवणी केल्याचे आरोप होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.boloji.com/articles/436/a-moment-of-infamy-for-tamilnadu-govt |title=A Moment of Infamy for Tamilnadu Govt |publisher=www.boloji.co |date= |accessdate=४ डिसेंबर २०१९}}</ref> भारतीय विद्यापीठांमध्ये वैदिक ज्योतिष शास्त्रीय अभ्यासाचा अभ्यासक्रम म्हणून समाविष्ट केल्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णयही त्यांनी दिला आहे. न्यायमूर्ती ठाकूर यांच्यासमवेत त्यांनी [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] (बीसीसीआय) प्रशासनाच्या प्रकरणातही महत्त्वपूर्ण भूमिका निभावली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/india/fakkir-mohamed-ibrahim-kalifulla-the-former-supreme-court-judge-who-will-head-ayodhya-mediation-panel-2060253.html |title=Fakkir Mohamed Ibrahim Kalifulla, the ex-SC Judge Who Will Head Ayodhya Mediation Panel |publisher=news18 |date=८ मार्च २०१९ |accessdate=४ डिसेंबर २०१९}}</ref> फेब्रुवारी २०११ मध्ये ते जम्मू-काश्मीरच्या उच्च न्यायालयाचे सदस्य झाले आणि दोन महिन्यांनंतर त्यांना कार्यवाहक सरन्यायाधीश म्हणून नियुक्त केले गेले. सप्टेंबर २०११ मध्ये त्याला जम्मू-काश्मीरच्या उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश म्हणून नेमण्यात आले. जम्मू-काश्मीरच्या उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश म्हणून सर्व सामान्य माणसाला न्याया मिळावा या उद्देशाने त्यांनी राज्यभर दौरे केले. त्यांनी राज्यभर, अगदी लहान दुर्गम गावांमध्ये, अनेक कायदेशीर मदत शिबीरांची स्थापना केली. २ एप्रिल २०१२ रोजी त्यांना सर्वोच्च न्यायालयातील न्यायाधीशपदाचा मान देण्यात आला. मुख्य न्यायाधीश [[सरोश होमी कापडिया]] यांनी त्यांना शपथ दिली. २२ जुलै २०१४ रोजी न्यायमूर्ती कलीफुल्ला भारतीय सर्वोच्च न्यायालयातून निवृत्त झाले. ८ मार्च २०१९ रोजी अयोध्येत रामजन्मभूमी-बाबरी वादविवादासाठी तीन सदस्यांचे पॅनेल नेमण्यात आले होते; ज्यामध्ये कालिफुल्ला, आध्यात्मिक गुरू [[श्री श्री रविशंकर]] आणि लवाद तज्ज्ञ अ‍ॅड. श्रीराम पंचू यांचा समावेश झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url=https://hindi.news18.com/news/nation/know-who-is-justice-kalifulla-the-mediator-in-ayodhya-dispute-1738885.html | title=जानिए कौन हैं जस्टिस इब्राहिम कलीफुल्ला, जो सुलझाएंगे राम मंदिर विवाद का मुद्दा? | publisher=न्युज १८ | date=८ मार्च २०१९ | accessdate=११ मार्च २०१९ | archive-date=2023-10-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231021060058/https://hindi.news18.com/news/nation/know-who-is-justice-kalifulla-the-mediator-in-ayodhya-dispute-1738885.html | url-status=dead }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश]] [[वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरच्या उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश]] 7hddtevr5veelojpg3rxncpnwxj3h2n 0 250202 2677756 2649735 2026-04-06T05:35:24Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677756 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती|चौकट_रुंदी=|संचालकमंडळ=|निव्वळ_मालमत्ता=|उंची=|वजन=|ख्याती=|पदवी_हुद्दा=|कार्यकाळ=|पूर्ववर्ती=|परवर्ती=|राजकीय_पक्ष=|विरोधक=|धर्म=|मूळ_गाव=|जोडीदार=|अपत्ये=|वडील=|आई=|नातेवाईक=|पुरस्कार=|स्वाक्षरी=|स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय=|संकेतस्थळ={{URL|http://www.punitbalan.com/}}|तळटिपा=|पगार=|प्रसिद्ध_कामे=|नाव=पुनीत बालन|कलेवर_सापडलेले_स्थान=|चित्र= Punit Balan.jpg|चित्र_आकारमान=|चित्रtitle=|चित्रशीर्षक_पर्याय=|जन्मनाव=|जन्म_दिनांक=|जन्म_स्थान=|मृत्यू_दिनांक=|मृत्यू_स्थान=|मृत्यू_कारण=|चिरविश्रांतिस्थान=|मालक=|चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश=|निवासस्थान=[[पुणे]]|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|टोपणनावे=|वांशिकत्व=|नागरिकत्व=[[भारतीय लोक|भारतीय]]|शिक्षण=|प्रशिक्षणसंस्था=|पेशा=उद्योजक, क्रिकेट खेळाडू, चित्रपट निर्माते व सामाजिक कार्यकर्ते. |कारकीर्द_काळ=|संकीर्ण=}} पुनीत बालन हे भारतीय उद्योजक, चित्रपट निर्माते <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://economictimes.indiatimes.com/company/|title=Punit Balan Entertainment Private Limited Information - Punit Balan Entertainment Private Limited Company Profile, Punit Balan Entertainment Private Limited News on The Economic Times|संकेतस्थळ=The Economic Times|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19|archive-date=2019-05-08|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20190508200151/https://economictimes.indiatimes.com/company/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.asianage.com/entertainment/bollywood/110719/producer-punit-balan-is-excited-as-his-movie-mulshi-pattern-getting-bollywood-remake.html|title=Producer Punit Balan is excited as his movie 'Mulshi Pattern' getting Bollywood remake|दिनांक=2019-07-12|संकेतस्थळ=The Asian Age|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19}}</ref>, क्रिकेट खेळाडू<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://capecobras.co.za/cobras-announce-associate-sponsor-s-balan-group/|title=Cobras announce Associate Sponsor S Balan Group – Cape Cobras|last=admin|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19|archive-date=2019-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219144408/https://capecobras.co.za/cobras-announce-associate-sponsor-s-balan-group/|url-status=dead}}</ref> व सामाजिक कार्यकर्ते <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.esakal.com/paschim-maharashtra/maninderjit-singh-bitta-expressed-his-strong-opinion-hyderabad-police-245038|title=एन्काउंटरप्रकरणातील पोलिसांना ब्रेव मेन पुरस्कार देणार {{!}} eSakal|संकेतस्थळ=www.esakal.com|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19}}</ref> आहेत. ऑटोमोबाईल, रिअल इस्टेट, माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रात उल्लेखनीय कामगिरी करणारे प्रसिद्ध उद्योजक एस. बालन यांचे ते सुपुत्र आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://https/%3a%2f%2fwww.bytesofindia.com%2fnewsdetails%3fNewsId%3d4763821537284086152|title=उद्योजक एस. बालन यांना श्रद्धांजली|संकेतस्थळ=https|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी गणपतीचे ते विश्वस्त तसेच उत्सवप्रमुख आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/maharashtra+vishva+news-epaper-mahavish/ganeshotsav+mandal+karyakarte+bhidanar+phrendaship+ti+20+kap+sathi-newsid-141395200|title=गणेशोत्सव मंडळ कार्यकर्ते भिडणार 'फ्रेन्डशिप टी २० कप' साठी - Maharashtra Vishva News|संकेतस्थळ=Dailyhunt|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/maharashtra+vishva+news-epaper-mahavish/ganeshotsav+mandal+karyakarte+bhidanar+phrendaship+ti+20+kap+sathi-newsid-141395200|title=गणेशोत्सव मंडळ कार्यकर्ते भिडणार 'फ्रेन्डशिप टी २० कप' साठी - Maharashtra Vishva News|संकेतस्थळ=Dailyhunt|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19}}</ref> पुणे जगवर्स (टेनिस), <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://punemirror.com/sports/others/Tennis-Premier-League-serves-its-fourth-season-in-Pune/cid9396961.htm|title=Tennis Premier League serves its fourth season in Pune|date=2022-12-08|website=punemirror.com|language=en-IN|access-date=2022-12-16}}</ref> मुंबई खिलाडीज (खो खो), <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theweek.in/news/sports/2022/08/09/mumbai-khiladis-launch-official-jersey-and-announce-captain-for-the-inaugural-edition-of-ultimate-kho-kho.html|title=Mumbai Khiladis launch official jersey and announce Captain for the inaugural edition of Ultimate Kho Kho|website=The Week|language=en|access-date=2022-12-16}}</ref> महाराष्ट्र आयर्न मॅन (हॅन्डबॉल), <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thebridge.in/handball/premier-handball-league-unveils-maharashtra-ironmen-fourth-franchise-28430|title=Premier Handball League unveils Maharashtra Ironmen as its fourth franchise|last=Katoch|first=Bikash Chand|date=2022-01-18|website=thebridge.in|language=en|access-date=2022-12-16}}</ref> प्रीमियर बॅडमिंटन, टेबल टेनिस  असे विविध क्रीडा प्रकारातील संघाचे ते मालक आहेत. काश्मीरी विद्यार्थ्यांना ज्ञानदान करण्यासाठी त्यांनी भारतीय लष्कराकडून चालविण्यात येत असलेल्या दहा शाळा भारतीय लष्करासोबत चालविन्यास घेतल्या असून या सर्व शाळा बारामुल्ला, कुपवाडा, अनंतनाग, पेहलगाम, पुलवामा, शोपियान, उरी, त्रेगम, व्हेन, घुरेस या भागात या सर्व शाळा आहेत.  बारामुल्ला येथील विशेष मुलांसाठी असलेल्या डगर स्कुलला देखील भारतीय लष्करासोबत ते चालवत आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/india/indian-army-signs-mou-with-punit-balan-s-indrani-balan-foundation-for-financial-sustainability-of-army-goodwill-schools-of-kashmir-2342939.html|title=Indian Army signs MoU With Punit Balan’s Indrani Balan foundation for financial sustainability of army goodwill schools of Kashmir|website=Zee News|language=en|access-date=2022-12-16}}</ref> काश्मीर मध्ये केलेल्या समाजकार्याबद्दल पुनीत बालन यांना भारतीय लष्कराकडून गौरवण्यात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dainikprabhat.com/young-entrepreneur-punit-balan-received-special-honour-from-indian-army/|title=युवा उद्योजक पुनीत बालन यांचा भारतीय सैन्य दलाकडून विशेष गौरव|last=वृत्तसेवा|first=प्रभात|date=2022-11-28|website=Dainik Prabhat|language=en-US|access-date=2022-12-16}}</ref> == एकशे पन्नास फूट उंच तिरंगा == पुनीत बालन यांनी शोफियान येथे चिनार कॉर्पस भारतीय लष्कराच्या साहाय्याने जम्मू काश्मीर मधील सर्वात उंच एकशे पन्नास फूट उंच तिरंगा उभारला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://punemirror.com/pune/others/Chinar-corps-Punit-Balan-grp-instal-national-flag-at/cid6362598.htm|title=Chinar corps, Punit Balan grp instal national flag at Shopian|date=2022-02-03|website=punemirror.com|language=en-IN|access-date=2022-12-16}}</ref> == चित्रपट निर्मिती == मुळशी पॅटर्न या चित्रपटाची निर्मिती पुनीत बालन यांनी केली असून, बॉलीवूडचे अभिनेते सलमान खान <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://photogallery.indiatimes.com/movies/marathi/Salman-Khan-to-make-Hindi-remake-of-Punit-Balans-Marathi-movie-Mulshi-Pattern/morphshow/70252928.cms|title=Salman Khan to make Hindi remake of Punit Balan's Marathi movie 'Mulshi Pattern'Photos - Marathi-Movies-The Times of India Photogallery|संकेतस्थळ=photogallery.indiatimes.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19|archive-date=2019-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219162521/https://photogallery.indiatimes.com/movies/marathi/Salman-Khan-to-make-Hindi-remake-of-Punit-Balans-Marathi-movie-Mulshi-Pattern/morphshow/70252928.cms|url-status=dead}}</ref> यांनी या चित्रपटाची हिंदी मद्धे 'अंतिम' या नावानी निर्मिती केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.news18.com/photogallery/movies/hindi-remake-of-punit-balans-marathi-movie-mulshi-pattern-on-the-cards-2234375.html|title=Hindi Remake Of Punit Balan's Marathi Movie 'Mulshi Pattern' On The Cards|दिनांक=2019-07-16|संकेतस्थळ=News18|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://m.dailyhunt.in/news/india/english/asian+age-epaper-asianage/producer+punit+balan+is+excited+as+his+movie+mulshi+pattern+getting+bollywood+remake-newsid-124831266|title=Producer Punit Balan is excited as his movie 'Mulshi Pattern' getting Bollywood remake - Asian Age|संकेतस्थळ=Dailyhunt|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://in.style.yahoo.com/hindi-remake-punit-balans-marathi-155500075.html|title=Hindi Remake Of Punit Balan's Marathi Movie 'Mulshi Pattern' On The Cards|संकेतस्थळ=in.style.yahoo.com|भाषा=en-IN|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19|archive-date=2019-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219150009/https://in.style.yahoo.com/hindi-remake-punit-balans-marathi-155500075.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.ibtimes.co.in/producer-punit-balan-excited-salman-khan-remake-his-movie-mulshi-pattern-bollywood-801603|title=Producer Punit Balan excited as Salman Khan to remake his movie Mulshi Pattern in Bollywood|last=Desk|पहिले नाव=IBT Entertainment|दिनांक=2019-07-13|संकेतस्थळ=International Business Times, India Edition|भाषा=english|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/reel/1008522/antim-the-final-truth-trailer-salman-khan-in-mulshi-pattern-remake|title=‘Antim: The Final Truth’ trailer: Salman Khan in ‘Mulshi Pattern’ remake|last=Staff|first=Scroll|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2022-12-16}}</ref> रितेश देशमुख आणि जेनेलिया देशमुख यांना घेऊन महेश लिमये दिग्दर्शित आशेची रोषणाई या लघुपटाची निर्मिती केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/marathi-cinema/riteish-and-genelias-diwali-gift-fans-ashechi-roshanai-a603/|title=रितेश आणि जेनेलियाचे फॅन्ससाठी दिवाळी गिफ्ट, 'आशेची रोषणाई'मधून ही जोडी आली भेटीला|last=author/online-lokmat|date=2020-11-05|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2022-12-16}}</ref> काश्मीर मद्धे हिंदूंची सद्य परिस्थिती सांगणारा शरद मल्होत्रा अभिनित 'द हिंदू बॉय' या लघुपटाची त्यांनी निर्मिती केली. भारतीय लष्करासोबत पुनीत बालन यांनी 'गुड शॉट' लघुपटाची निर्मिती केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/nation/puneet-balan-studios-first-short-film-good-shot-launch-3911475.html|title=पुनीत बालन स्टूडियोज की पहली शॉर्ट फिल्म 'गुड शॉट' लॉन्च|date=2021-12-21|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2022-12-16|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216121153/https://hindi.news18.com/news/nation/puneet-balan-studios-first-short-film-good-shot-launch-3911475.html|url-status=dead}}</ref> काश्मीर भागातील कलावंतांना घेऊन पुनीत बालन यांनी भारतीय लष्करासोबत 'अमन का आशियाना' या गीताची तसेच नातेसंबंधावर भाष्य करणारा 'जग्गू आणि ज्युलिएट' या चित्रपटाची त्यांनी निर्मिती केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/agra-city-new-music-album-aman-ka-ashiyan-of-puneet-balan-creating-patriotic-feeling-among-the-youths-jagran-special-21959092.html|title=Aman ka Ashiyan: पुनीत बालन का नया म्‍यूजिक एल्‍बम, युवाओं के बीच छेड़ रहा देशभक्ति का तराना|website=Dainik Jagran|language=hi|access-date=2022-12-16}}</ref>  <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movie-reviews/jaggu-ani-juliet/movie-review/97813601.cms?from=mdr|title=Jaggu Ani Juliet Movie Review : A feel-good love story|issn=0971-8257}}</ref> == इंद्राणी बालन फाउंडेशन == शहीद जवानांच्या कुटुंबियांना आर्थिक मदत <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.esakal.com/kahi-sukhad/balan-group-announced-two-lakh-ruppees-help-families-martyrs-245007|title=हुतात्मा जवानांच्या कुटुंबीयांना दोन लाखांची मदत {{!}} eSakal|संकेतस्थळ=www.esakal.com|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19}}</ref>, ग्रामीण भागातील निराधार, गरीब विद्यार्थ्यांना दत्तक घेऊन त्यांना सायकल, संगणक, दप्तर पुरवून भावी पिढीला ताकद देण्याचे काम इंद्राणी बालन फाउंडेशन तर्फे केले जाते. पुनीत बालन इंद्राणी बालन फाउंडेशनचे अध्यक्ष्य आहेत. इंद्राणी बालन फाउंडेशन तर्फे श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी भवन या क्रांतिकारी इतिहास असलेल्या ऐतिहासिक वास्तूचे नूतनीकरण केले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pudhari.news/maharashtra/pune/296045/bhausaheb-rangari-bhavan-will-teach-the-sacrifices-of-freedom-fighters-to-new-generations/ar|title=श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी भवनातून क्रांतिकारकांची कामगिरी नव्या पिढीला कळेल- अभिताभ गुप्ता|date=2022-08-17|website=पुढारी|language=mr-IN|access-date=2022-12-16}}</ref> == श्रीमती इंद्राणी बालन सायन्स अ‍ॅक्टिव्हिटी सेंटर == आर्थिकदृष्टय़ा दुर्बल घटकातील शालेय विद्यार्थ्यांना तसेच शिक्षकांनाही विज्ञान या विषयात गोडी निर्माण व्हावी यासाठी पुनीत बालन यांनी ‘आयसर’च्या परिसरात ४० हजार चौरस फुटांच्या जागेत 'श्रीमती इंद्राणी बालन सायन्स अ‍ॅक्टिव्हिटी सेंटर' या प्रयोगशाळा बांधली, <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/infosys-foundation-donate-5-crore-to-iiser-for-supporting-ews-students-1236645/|title=गरजू विद्यार्थ्यांच्या शिष्यवृत्तीसाठी ‘इन्फोसिस’तर्फे ‘आयसर’ला ५ कोटींचा निधी|दिनांक=2016-05-10|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19}}</ref> या केंद्रात विज्ञानातील प्रयोगांच्या सादरीकरणासह व्याख्याने, विज्ञान प्रदर्शने असे उपक्रम राबवले जातात. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.esakal.com/pune/zero-shadow-day-2019-188932|title=सावली झाली पायांखाली गडप (व्हिडिओ) {{!}} eSakal|संकेतस्थळ=www.esakal.com|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-12-19}}</ref> == ऑनलाईन सांस्कृतिक महोत्सव == कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर गणेशउत्सवाची परंपरा खंडित होऊ नये म्हणून [[श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी गणपती]] ट्रस्टचे उत्सवप्रमुख पुनीत बालन यांनी ऑनलाईन सांस्कृतिक महोत्सव २०२० ही संकल्पना प्रथमच प्रत्यक्षात आणली, शंकर महादेवन, जावेद अली, राकेश चौरसिया, पंडित विजय घाटे, चारुदत्त अफळे, आनंदी जोशी, हृषीकेश रानडे, प्रियांका बर्वे, अजय अतुल, प्रवीण तरडे, नंदेश उमप, मृणाल कुलकर्णी, भार्गवी चिरमुले, श्रुती मराठे, मुग्धा वैशंपायन, कार्तिकी गायकवाड, प्रथमेश लघाटे असे अनेक नामवंत कलाकार यात सहभागी झाले, तसेच कोरोनाचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी पुनीत बालन यांच्यातर्फे भाविकांना ऑनलाइन दर्शन सुविधा उपलब्ध करण्यात आली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/pune/year-online-darshan-shrimant-bhausaheb-rangari-ganpati-332497|title=पुणेकरांनो, यंदा श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी गणपतीचे प्रत्यक्ष दर्शन नाही! {{!}} eSakal|website=www.esakal.com|language=mr-IN|access-date=2020-08-12}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dailykesari.com/2020/08/12/year-online-darshan-bhau-rangari-ganpati/|title=श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी गणपती संस्थेचा ऑनलाईन सांस्कृतिक महोत्सव|last=samruddhi|date=2020-08-12|website=Kesari|language=en-US|access-date=2020-08-12}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/pune/online-benefit-darshan-cultural-festival-decision-shrimant-bhausaheb-rangari-ganpati-trust-a580/|title=सांस्कृतिक महोत्सवासह 'श्रीं'च्या दर्शनाचा ऑनलाईन लाभ ;श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी गणपती ट्रस्टचा निर्णय|last=author/online-lokmat|date=2020-08-11|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2020-08-12}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.patrika.com/patrika-plus/punit-balan-announces-cultural-program-of-shrimant-rangari-ganpati-7057844/|title=पुनीत बालन ने श्रीमंत भाऊसाहेब रंगारी गणपति के सांस्कृतिक कार्यक्रम की करी घोषणा {{!}} Punit balan announces cultural program of Shrimant Rangari Ganpati|date=2021-09-09|website=Patrika News|language=hi-IN|access-date=2022-12-16}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय उद्योजक]] [[वर्ग:मराठी उद्योजक]] kufhehcgrtmu56lwd78ose77103hc6a 0 273136 2677686 2658574 2026-04-05T17:20:08Z ~2026-21031-63 181820 2677686 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''गेगाव''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=शहापूर | जिल्हा = [[ठाणे जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी, आगरी | नेता_पद =[[सरपंच]] अरुणा दिलीप डोंगरे | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''गेगाव''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[ठाणे जिल्हा|ठाणे जिल्ह्यातील]] [[शहापूर तालुका|शहापूर तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे]] qauk5p2ycalugb7pdr7pns3lwvkhglz 2677687 2677686 2026-04-05T17:23:36Z ~2026-21031-63 181820 2677687 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''गेगाव''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=शहापूर | जिल्हा = [[ठाणे जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी, आगरी | नेता_पद =[[सरपंच]] अरुणा दिलीप डोंगरे | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/04 |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''गेगाव''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[ठाणे जिल्हा|ठाणे जिल्ह्यातील]] [[शहापूर तालुका|शहापूर तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे]] ktt75zb95nb9zaeura7qn3u44xgh34e 0 287199 2677800 2494031 2026-04-06T09:28:29Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677800 wikitext text/x-wiki बॉनहॅम्स एक आंतरराष्ट्रीय लिलाव घर आहे आणि जगातील सर्वात जुनी आणि ललित कला आणि प्राचीन वस्तूंचा लिलाव करणारा आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.bloomberg.com/news/2011-11-28/bonhams-auction-house-gets-approval-for-new-london-headquarters.html|title=Bonhams Auction House Gets Approval for New London Headquarters - Bloomberg|date=2011-12-01|website=web.archive.org|access-date=2021-07-21|archive-date=2011-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20111201053112/http://www.bloomberg.com/news/2011-11-28/bonhams-auction-house-gets-approval-for-new-london-headquarters.html|url-status=bot: unknown}}</ref> आशियाई कला, चित्र, मोटार कार आणि ज्वेलरी यासह ६०हून अधिक क्षेत्रांमध्ये बोनहॅमची वर्षाकाठी २८० पेक्षा जास्त विक्री आहे. हॅरी फिलिप्सने १७९३ मध्ये स्थापना केली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/arts/auction-house-bonhams-opens-singapore-office|title=Auction house Bonhams opens Singapore office|last=migration|date=2014-04-08|website=The Straits Times|language=en|access-date=2021-07-21|archive-date=2019-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405042024/https://www.straitstimes.com/lifestyle/arts/auction-house-bonhams-opens-singapore-office|url-status=dead}}</ref> == स्थाने == बोनहॅमचे २५ देशांमध्ये कार्यालये आणि प्रादेशिक प्रतिनिधींचे जगभरात नेटवर्क आहे. यूकेमध्ये त्याची तीन विक्री कक्ष आहेत; लंडनमधील दोन प्रमुख सेलरूम - न्यू बाँड स्ट्रीट आणि नाइट्सब्रिज आणि एडिनबर्गमधील एक विक्री कक्ष. यूकेच्या आसपासची क्षेत्रीय कार्यालये मूल्यांकन आणि माल सेवा देतात. युरोपमध्ये [[फ्रान्स]], मोनाको आणि बेल्जियममध्ये विक्री होते. अमेरिकेत लॉस एंजेल्स आणि [[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क]] येथे विक्री होते. आशिया-पॅसिफिकमध्ये, हाँगकाँगच्या पॅसिफिक प्लेसमधील बोनहॅमच्या विक्री कक्षात आणि सिडनीमध्ये विक्री होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.artnews.com/art-news/news/auction-house-expansions-underscore-art-market-rebound-927/|title=Auction House Expansions Underscore Art Market Rebound|last=Grant|first=Daniel|last2=Grant|first2=Daniel|date=2010-09-21|website=ARTnews.com|language=en-US|access-date=2021-07-21}}</ref> == संदर्भ == <references /> ogi9rqwye6mdxyy0ybpyp419zca0n33 0 297087 2677760 2118690 2026-04-06T06:31:59Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677760 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Ravish-Kumar-journalist.jpg|इवलेसे|[[रवीश कुमार]]]] {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम|कार्यक्रम=प्राइम टाइम|सूत्रधार=[[रवीश कुमार]]|प्रकार=वृत्तवाहिनी कार्यक्रम|निर्मिती संस्था=[[एनडीटीव्ही]]|भाषा=हिंदी|देश=भारत|संकेतस्थळ=ndtv.in|वाहिनी=[[एनडीटीव्ही इंडिया]]|स्थळ=[[नवी दिल्ली]]}} '''प्राइम टाइम''' हा [[एनडीटीव्ही इंडिया]] या वृत्ततवाहिनीवर प्रसारित होणारा कार्यक्रम आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/convergence/ndtv/corporatepage/prime_time.aspx|title=NDTV - The Company|website=www.ndtv.com|access-date=2022-01-02}}</ref> [[रवीश कुमार|रवीश कुमारांसाठी]] हा कार्यक्रम ओळखला जातो. यामध्ये रवीश विविध प्रकारच्या विषयांवर परखड मते मांडत असतात. ''प्राइम टाइम'' आणि ''[[रवीश की रिपोर्ट]]'' या कार्यक्रमांतून सामान्य जनतेचा आवाज उठविण्यासाठी ते प्रसिद्ध आहेत. याचसाठी त्यांना [[रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार]] मिळाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/india-news/ndtvs-ravish-kumar-receives-2019-magsaysay-award-for-his-journalism-2098203|title="Truth Essential To Democracy": Ravish Kumar Receives Magsaysay Award|website=NDTV.com|access-date=2022-01-02}}</ref> == प्रसारण == == लोकप्रियता == == बाह्य दुवे == * [https://www.ndtv.com/convergence/ndtv/corporatepage/prime_time.aspx Prime Time] *https://ndtv.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220102074814/https://ndtv.in/ |date=2022-01-02 }} * [https://ndtv.in/ मुख्यपान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220102074814/https://ndtv.in/ |date=2022-01-02 }} == संदर्भ == [[वर्ग:इंग्लिश दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:एनडीटीव्ही]] n0envufi60irbqccu61pjdimc0vfuqz 0 301365 2677716 2670914 2026-04-05T20:09:45Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677716 wikitext text/x-wiki == वेळापत्रक == {| class="wikitable" !'''S.No.''' |'''मतदान कार्यक्रम''' |'''तारीख''' |'''दिवस''' |- !1. |नामांकनाची तारीख |25 जानेवारी 2022 |मंगळवार |- !2. |नामांकन दाखल करण्याची शेवटची तारीख |1 फेब्रुवारी 2022 |मंगळवार |- !3. |नामांकनाची छाननी |2 फेब्रुवारी 2022 |बुधवार |- !4. |उमेदवारी अर्ज मागे घेण्याची शेवटची तारीख |४ फेब्रुवारी २०२२ |शुक्रवार |- !5. |मतदानाची तारीख |20 फेब्रुवारी 2022 |रविवार |- !'''6.''' |निकाल |10 मार्च 2022 |गुरुवार |- !6 |या तारखेपूर्वी निवडणूक पूर्ण करणे |१२ मार्च २०२२ |शनिवार |} == पक्ष आणि आघाड्या == [[Shiromani Akali Dal|SAD]] dissolved its alliance with the [[Bharatiya Janata Party|BJP]], which had lasted over two decades, over the controversial [[2020 Indian agriculture acts|Farm Bills]] passed by the [[Bharatiya Janata Party|BJP]]-controlled Indian Parliament in 2020.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/after-quitting-govt-bjps-oldest-ally-akali-dal-walks-out-of-nda/articleshow/78340957.cms|title=After quitting govt, BJP's 'oldest ally' Akali Dal walks out of NDA|date=27 September 2020|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=14 April 2021}}</ref> On 13 June 2021, [[Shiromani Akali Dal|SAD]] and [[Bahujan Samaj Party|BSP]] announced an alliance for the assembly election with 97-20 seat sharing.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/punjab-sad-bsp-announce-tie-up-97-20-seat-sharing-pact/articleshow/83475422.cms|title=Punjab: SAD, BSP announce tie-up, 97-20 seat-sharing pact|last=|first=|date=13 June 2021|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|url-status=live|access-date=1 November 2021}}</ref> On 28 December 2021, [[Bharatiya Janata Party|BJP]], [[Punjab Lok Congress|PLC]] and [[Shiromani Akali Dal (Sanyukt)|SAD(S)]] announced an alliance for the assembly elections.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/2022-polls-bjp-punjab-lok-congress-sad-sanyukt-announce-alliance-101640641494197.html|title=2022 polls: BJP, Punjab Lok Congress, SAD (Sanyukt) announce alliance|date=28 December 2021|website=Hindustan Times|language=en|access-date=8 January 2022}}</ref> 'आप' सर्व जागांवर युती न करता निवडणूक लढवत आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/punjab/lip-breaks-alliance-with-aap-over-kejriwal-apology/story-s9kFKA6fbEmfxAkrH5GyAO.html|title=LIP breaks alliance with AAP over Kejriwal apology|date=16 March 2018|website=Hindustan Times|language=en|access-date=15 November 2021}}</ref> === {{legend2|lightblue|[[संयुक्त पुरोगामी आघाडी]]}} === चरणजितसिंग चन्नी हे मुख्यमंत्रिपदाचे उमेदवार आहेत.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/elections/punjab-assembly-election/rahul-gandhi-announces-punjab-assembly-election-cm-candidate-congress-channi-navjot-sindhu-101644143384134.html|title=Charanjit Singh Channi to be Congress CM face in Punjab, announces Rahul Gandhi|date=6 February 2022|website=Hindustan Times|language=en|access-date=6 February 2022}}</ref> {| class="wikitable" width="50%" !No. !पक्ष !झेंडा !चिन्ह !नेता !चित्र !जागा लढवल्या !पुरुष उमेदवार !महिला उमेदवार |- | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''1.''' |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |[[चित्र:Indian National Congress Flag.svg|50x50अंश]] |[[चित्र:Hand_INC.svg|50x50अंश|Hand]] |[[चरणजीत सिंह छन्नी]] |[[चित्र:Charanjit_Singh_Channi_(cropped).png|53x53अंश]] |117 |106 |11 |- |} === {{legend2|cyan|[[आम आदमी पक्ष]]}} === भगवंत मान हे मुख्यमंत्रिपदाचे उमेदवार आहेत.<ref name=":2" /> {| class="wikitable" width="50%" !No. !पक्ष !झेंडा !चिन्ह !नेता !चित्र !जागा लढवल्या !पुरुष उमेदवार !महिला उमेदवार |- | style="text-align:center; background:{{party color|Aam Aadmi Party}};color:white" |'''1.''' |[[आम आदमी पक्ष]] |[[चित्र:Aam_Aadmi_Party_logo_(English).svg|50x50अंश]] |[[चित्र:AAP_Symbol.png|50x50अंश]] |[[भगवंत मान]] | |117 |105 |12 |} === {{legend2|{{party color|Shiromani Akali Dal}}|[[शिरोमणी अकाली दल+]]}} === Chief Ministerial candidate is [[Sukhbir Singh Badal]].<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/elections/punjab-assembly-polls-2022/story/sukhbir-badal-cm-face-shiromani-akali-dal-alliance-bjp-punjab-parkash-singh-1907727-2022-02-02|title=Punjab polls: Sukhbir Badal CM face of Shiromani Akali Dal, no question of alliance with BJP, says Parkash Singh|last=|first=|last2=|first2=|website=India Today|language=en|access-date=6 February 2022|last3=|first3=|last4=|first4=}}</ref> [[चित्र:SAD-BSP_coalition_seats_distribution_2022.png|इवलेसे|Seats distribution between SAD and BSP]] {| class="wikitable" width="50%" !No. !पक्ष<ref name=":0" /> !झेंडा !चिन्ह !नेता !चित्र !जागा लढवल्या<ref name=":0" /><ref name=":1" /> !पुरुष उमेदवार !महिला उमेदवार |- | style="text-align:center; background:{{party color|Shiromani Akali Dal}};color:white" |'''1.''' |शिरोमणी अकाली दल |[[चित्र:SAD_flag.svg|50x50अंश]] |[[चित्र:Shiromani_Akali_Dal_symbol.svg|50x50अंश]] |सुखबीर सिंग बादल |[[चित्र:Sukhbir_Singh_Badal.png|64x64अंश]] |97 |92 |5 |- | style="text-align:center; background:{{party color|Bahujan Samaj Party}};color:white" |'''2.''' |[[बहुजन समाज पक्ष]] |[[चित्र:Elephant_Bahujan_Samaj_Party.svg|50x50अंश]] |[[चित्र:Indian_Election_Symbol_Elephant.png|50x50अंश]] |जसवीर सिंग गढी |[[चित्र:Circle-icons-profile.svg|50x50अंश]] |20 |19 |1 |- ! colspan="6" |Total !117 !112 !5 |} === {{legend2|darkorange|[[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]]}} === NDA is contesting election without a Chief Ministerial face.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/elections/punjab-assembly-election/punjab-assembly-elections-bjp-to-contest-without-cm-face-says-union-minister-meenakshi-lekhi-101643654792753.html|title=Punjab assembly elections: BJP to contest without CM face, says Union minister Meenakshi Lekhi|date=1 February 2022|website=Hindustan Times|language=en|access-date=6 February 2022}}</ref> PLC was allotted 37 seats, but only contested in 34 seats after it could not find candidates to run in 3 seats. The three seats were returned back to BJP.<ref name="PLC returns">{{cite news|url=https://indianexpress.com/elections/punjab-not-able-to-find-candidates-plc-returns-3-seats-7750574/|title=Punjab: Not able to find candidates, PLC returns 3 seats|date=1 February 2022|work=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=5 February 2022}}</ref> 4 Candidates of PLC are contesting on BJP चिन्ह.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/elections/punjab-polls-amarinder-singh-plc-candidates-bjp-alliance-7755677/|title=Punjab Polls: 37 seats proving hard task for Amarinder Singh, struggles to find names|date=4 February 2022}}</ref> {| class="wikitable" width="50%" !No. !पक्ष<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/2022-polls-bjp-punjab-lok-congress-sad-sanyukt-announce-alliance-101640641494197.html|title=2022 polls: BJP, Punjab Lok Congress, SAD (Sanyukt) announce alliance|date=28 December 2021|website=Hindustan Times|language=en|access-date=29 December 2021}}</ref> !झेंडा !चिन्ह !नेता !चित्र !जागा लढवल्या<ref name=":1" /> !पुरुष उमेदवार !महिला उमेदवार |- | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''1.''' |[[भारतीय जनता पक्ष]] | |[[चित्र:Lotus flower symbol.svg|50x50अंश]] |अश्वनीकुमार शर्मा | |73 |67 |6 |- | style="text-align:center; background:{{party color|Punjab Lok Congress}};color:white" |'''2.''' |पंजाब लोक काँग्रेस |[[चित्र:No_image_available.svg|50x50अंश]] | |कॅप्टन अमरिंदर सिंग |[[चित्र:Amarinder_Singh.jpg|67x67अंश]] |28 |26 |2 |- | style="text-align:center; background:{{party color|Shiromani Akali Dal (Sanyukt)}};color:white" |'''3.''' |शिरोमणी अकाली दल (संयुक्त) |[[चित्र:No_image_available.svg|50x50अंश]] | |सुखदेव सिंग धिंडसा |[[चित्र:Sukhdev_Singh_Dhindsa.jpg|67x67अंश]] |15 |14 |1 |- ! colspan="6" |Total !116 !107 !9 |} === {{legend2|#026D37|[[संयुक्त समाज मोर्चा]]+}} === Chief Ministerial candidate is [[Balbir Singh Rajewal]].<ref>{{Cite web|url=https://hindi.news18.com/news/punjab/punjab-election-2022-who-is-balbir-singh-rajewal-who-will-be-the-cm-candidate-of-samyukta-samaj-morcha-3919589.html|title=किसान आंदोलन का चेहरा रहे, पंजाब चुनाव में बने CM फेस, जानिए कौन हैं बलवीर सिंह राजेवाल|date=26 December 2021|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=6 February 2022|archive-date=2022-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117110729/https://hindi.news18.com/news/punjab/punjab-election-2022-who-is-balbir-singh-rajewal-who-will-be-the-cm-candidate-of-samyukta-samaj-morcha-3919589.html|url-status=dead}}</ref> [[चित्र:SSM-SSP_coalition_seats_distribution_2022.png|इवलेसे|Seats distribution between SSM and SSP.]] {| class="wikitable" width="50%" !No. !पक्ष<ref>{{Cite web|url=https://theprint.in/india/sanyukt-samaj-morcha-declares-tie-up-with-chaduni-faction-for-punjab-assembly-polls/805910/|title=Sanyukt Samaj Morcha declares tie-up with Chaduni faction for Punjab Assembly polls|date=17 January 2022|website=ThePrint|language=en-US|access-date=20 January 2022}}</ref> !झेंडा !चिन्ह !नेता !चित्र !जागा लढवल्या<ref>{{Cite news|last=|url=https://www.business-standard.com/article/elections/sanyukt-samaj-morcha-allies-with-ssp-chaduni-faction-to-contest-10-seats-122012000222_1.html|title=Sanyukt Samaj Morcha allies with SSP; Chaduni faction to contest 10 seats|date=20 January 2022|work=Business Standard India|access-date=24 January 2022}}</ref> !पुरुष उमेदवार !महिला उमेदवार |- | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''1.''' |[[Sanyukt Samaj Morcha]]contesting as [[Independent politician|Independents]]<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/ssm-candidates-will-fight-as-independents/articleshow/89309773.cms|title=SSM: SSM Candidates Will Fight As Independents|last=|first=|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=3 February 2022}}</ref> |[[चित्र:No_image_available.svg|50x50अंश]] |[[चित्र:No_image_available.svg|50x50अंश]] |[[Balbir Singh Rajewal]] |[[चित्र:Balbir_Singh_Rajewal.jpg|65x65अंश]] |107 |103 |4 |- | style="text-align:center; background:Green;color:white" |'''2.''' |[[Sanyukt Sangharsh Party|Sanyukt Sangharsh पक्ष]] |[[चित्र:No_image_available.svg|50x50अंश]] | |[[Gurnam Singh Charuni]] |[[चित्र:Circle-icons-profile.svg|50x50अंश]] |10<ref name=":1" /> |10 |0 |- ! colspan="6" |Total !117 !113 !4 |} === इतर ===<!-- Add parties without seats here --> {| class="wikitable" width="50%" !No. !पक्ष !झेंडा !चिन्ह !नेता !चित्र !जागा लढवल्या !पुरुष उमेदवार !महिला उमेदवार |- | style="text-align:center; background:{{Party color|Shiromani Akali Dal (Amritsar)}};color:white" |'''1.''' |शिरोमणी अकाली दल (अमृतसर) |[[चित्र:Shrimoani_akali_dal_Amritsar.jpg|50x50अंश]] |[[चित्र:No_image_available.svg|50x50अंश]] |सिमरनजीत सिंग मान |[[चित्र:No_image_available.svg|50x50अंश]] |81<ref name=":1" /> |78 |3 |- | style="text-align:center; background:{{party color|Lok Insaaf Party}};color:white" |'''2.''' |लोक इन्साफ पार्टी |[[चित्र:No_image_available.svg|50x50अंश]] | |सिमरजित सिंग बैंस | |35<ref name=":1" /> |34 |1 |- | style="text-align:center; background:{{party color|Communist Party of India}};color:white" |'''3.''' |भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |[[चित्र:CPI-banner.svg|50x50अंश]] |[[चित्र:CPI symbol.svg|40x40अंश]] |बंतसिंग ब्रार |[[चित्र:Circle-icons-profile.svg|50x50अंश]] |11<ref name=":1" /><ref>{{Cite news|last=Jagga|first=Raakhi|url=https://indianexpress.com/elections/punjab-polls-left-parties-refuse-to-fight-under-ssm-symbol-cpi-ml-to-go-it-alone-7738155/|title=Punjab polls: Left parties refuse to fight under SSM symbol, CPI (ML) to go it alone|date=23 January 2022|work=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=22 February 2022}}</ref> {{efn|4 Candidates of [[Communist Party of India|CPI]] are contesting on Independent symbol.|name=UPA}} |11 |0 |- | style="text-align:center; background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}};color:white" |'''4.''' |भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी) |[[चित्र:CPI-M-flag.svg|50x50अंश]] |[[चित्र:CPI(M) election symbol - Hammer Sickle and Star.svg|50x50अंश]] |सुखविंदर सिंग सेखों |[[चित्र:Circle-icons-profile.svg|50x50अंश]] |14<ref name=":1" /> |14 |0 |- | style="text-align:center; background:#FF5C5C;color:white" |'''5.''' |भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) लिबरेशन |[[चित्र:CPIML LIBERATION FLAG.png|50x50अंश]] |[[चित्र:Flag_Logo_of_CPIML.png|40x40अंश]] |सुखदर्शनसिंग नट |[[चित्र:Circle-icons-profile.svg|50x50अंश]] |11<ref name=":1" /> |11 |0 |- |} {{Notelist}} == मतदान टक्केवारी == == निकाल == == हे सुद्धा पहा == [[उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणूक, २०२२]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०२२ मधील विधानसभा निवडणुका]] [[वर्ग:पंजाब विधानसभा निवडणुका]] dczbpyme2v65kk5g437c4mzyu3yo3i8 0 301742 2677667 2643033 2026-04-05T15:07:07Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677667 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट | नाव = द काश्मीर फाइल्स | छायाचित्र = | चित्र रुंदी = | चित्र शीर्षक = द काश्मीर फाइल्स | निर्मिती वर्ष = | भाषा = हिंदी | इतर भाषा = हिंदी | देश = भारत | निर्मिती = {{*}} तेज नारायण अग्रवाल,<br> {{*}} [[अभिषेक अग्रवाल (चित्रपट निर्माता)|अभिषेक अग्रवाल]],<br> {{*}} [[पल्लवी जोशी]],<br> {{*}} [[विवेक अग्निहोत्री]] | दिग्दर्शन = [[विवेक अग्निहोत्री]] | कथा = [[विवेक अग्निहोत्री]], [[सौरभ पांडे]] | पटकथा = | संवाद = | संकलन = | छाया = उदयसिंग मोहिते | कला = | गीते = | संगीत = [[स्वप्नील बांदोडकर]] | ध्वनी = | पार्श्वगायन = | नृत्यदिग्दर्शन = | वेशभूषा = | रंगभूषा = | साहस दृष्ये = | ॲनिमेशन = | विशेष दृक्परिणाम = | प्रमुख कलाकार = {{*}}[[मिथुन चक्रवर्ती]],<br> {{*}} [[अनुपम खेर]],<br> {{*}} [[दर्शन कुमार]],<br> {{*}} [[पुनीत इस्सार ]],<br> {{*}} [[प्रकाश बेलवाडी]],<br> {{*}} [[चिन्मय मांडलेकर]],<br> {{*}} [[पल्लवी जोशी]] | प्रदर्शन तारीख = ११ मार्च २०२२ | वितरक= | अवधी = १७० मिनिटे | पुरस्कार = | निर्मिती_खर्च = | उत्पन्न = | संकेतस्थळ दुवा = | तळटिपा = }} '''द काश्मीर फाइल्स''' हा इ.स. २०२२ मधील [[विवेक अग्निहोत्री]] लिखित आणि दिग्दर्शित, झी स्टुडिओज निर्मित हिंदी चित्रपट आहे.<ref name=BBFC>{{cite web|url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-kashmir-files-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdazmtuw|title=The Kashmir Files|date= 9 March 2022|publisher=[[British Board of Film Classification]]|access-date=9 March 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-02-08 |title=Vivek Agnihotri’s The Kashmir Files to CLASH with Prabhas-starrer Radhe Shyam on March 11 : Bollywood News |website=Bollywood Hungama |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/vivek-agnihotris-kashmir-files-clash-prabhas-starrer-radhe-shyam-march-11/ |access-date=2022-03-11}}</ref> या चित्रपटात [[जम्मू-काश्मीर मधील उग्रवाद|जम्मू आणि काश्मीर मधील उग्रवादा दरम्यान]] पीडित [[काश्मिरी पंडितांचे पलायन|काश्मिरी पंडितांच्या नरसंहाराचे]] चित्रण दाखवल्या गेले आहे.<ref>{{cite news |date=1 January 2020 |title=Vivek Agnihotri's The Kashmir Files to go on floors next month |publisher=[[Cinema Express]] |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2020/jan/01/vivek-agnihotris-the-kashmir-files-to-go-on-floors-next-month-16315.html |access-date=31 December 2020}}</ref> यात [[अनुपम खेर|अनुपम]] खेर, दर्शन कुमार, [[मिथुन चक्रवर्ती]] आणि [[पल्लवी जोशी]] यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.<ref>{{Cite web |last=Negi |first=Shrishti |date=2022-03-09 |title=The Kashmir Files Producer Pallavi Joshi: Am I Making the Film for Hindu Rashtra? I'm Just Telling a Story |url=https://www.news18.com/news/movies/the-kashmir-files-producer-pallavi-joshi-am-i-making-the-film-for-hindu-rashtra-im-just-telling-a-story-4854995.html |access-date=2022-03-11 |website=News18}}</ref> हा चित्रपट सुरुवातीला २६ जानेवारी २०२२ रोजी भारताच्या प्रजासत्ताक दिनाच्या अनुषंगाने जगभरात प्रदर्शित होणार होता,<ref>{{cite web|title=Anupam Kher, Mithun Chakraborty's 'The Kashmir Files' to release on Republic Day 2022|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2021/nov/19/anupam-kher-mithun-chakrabortys-the-kashmir-files-to-release-on-republic-day-2022-2385617|date=19 November 2021|work=The New Indian Express|access-date=19 November 2021}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> परंतु [[ओमिक्रॉन कोरोना विषाणू|ओमिक्रॉन]] प्रकाराच्या कोरोनाच्या प्रसारामुळे तो पुढे ढकलण्यात आला होता.<ref name="post:bh">{{Cite web |date=10 January 2022 |title=Vivek Ranjan Agnihotri's 'The Kashmir Files' release postponed amid rising COVID-19 cases|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/vivek-ranjan-agnihotris-kashmir-files-release-postponed-amid-rising-covid-19-cases/|access-date=10 January 2022 |work=Bollywood Hungama}}</ref> नंतर ४ मार्च २०२२ रोजी या चित्रपटाचे विशेष प्रीमियर होते. परंतु एका भारतीय जवानाच्या विधवेने दाखल केलेल्या खटल्याच्या बाजूने निर्णय दिल्यानंतर, या चित्रपटाचे प्रदर्शन स्थगित करण्यात आले होते. ठराविक दृश्यांवर कात्री लावून हा चित्रपट प्रदर्शित करण्यास परवानगी मिळाली.<ref name=":02">{{Cite web |last=Dipali |first=Patel |date=10 March 2022 |title=Court stays release of Vivek Agnihotri's The Kashmir Files |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/court-stays-release-of-vivek-agnihotri-s-the-kashmir-files-1923950-2022-03-10 |access-date=2022-03-10 |website=India Today}}</ref><ref>{{Cite news |last=Keshri |first=Shweta |date=11 March 2022 |title=Vivek Agnihotri's The Kashmir Files releases today all over India |work=India Today |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/vivek-agnihotri-s-the-kashmir-files-releases-today-all-over-india-1924274-2022-03-11}}</ref> शेवटी ११ मार्च २०२२ रोजी हा चित्रपट विविध चित्रपटगृहात प्रदर्शित करण्यात आला.<ref>{{Cite web |date=8 February 2022 |title=Vivek Agnihotri's The Kashmir Files to CLASH with Prabhas-starrer Radhe Shyam on March 11|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/vivek-agnihotris-kashmir-files-clash-prabhas-starrer-radhe-shyam-march-11/|access-date=8 February 2022 |work=Bollywood Hungama}}</ref> प्रदर्शनाच्या अवघ्या तीन दिवसात हा चित्रपट [[हरियाणा]], [[मध्य प्रदेश]], [[गुजरात]] आणि [[कर्नाटक]] मध्ये करमुक्त घोषित करण्यात आला आहे.<ref name="ANI tax-free">{{Cite news|date=11 March 2022|title='The Kashmir Files' film declared tax-free in Haryana|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/the-kashmir-files-film-declared-tax-free-in-haryana20220311221608|url-status=dead|access-date=11 March 2022|website=Asian News International|archive-date=2022-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311190952/https://www.aninews.in/news/national/general-news/the-kashmir-files-film-declared-tax-free-in-haryana20220311221608/}}</ref><ref name="TOI Madhya Pradesh">{{Cite news|date=13 March 2022|title='The Kashmir Files' becomes tax-free in Madhya Pradesh|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-kashmir-files-gets-tax-break-in-mp/articleshow/90187829.cms|url-status=live|access-date=13 March 2022|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref><ref name="TOI Gujarat">{{Cite news|date=13 March 2022|title=Anupam Kher starrer 'The Kashmir Files' gets tax-free in Gujarat|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/anupam-kher-starrer-the-kashmir-files-gets-tax-free-in-gujarat/articleshow/90183117.cms|url-status=live|access-date=12 March 2022|website=Times of India}}</ref><ref name="DH tax-free">{{Cite news|date=13 March 2022|title='The Kashmir Files' to be tax-free in Karnataka|url=https://www.deccanherald.com/state/top-karnataka-stories/the-kashmir-files-to-be-tax-free-in-karnataka-1090965.html|url-status=live|access-date=13 March 2022|website=Deccan Hearld}}</ref><ref>{{Cite news|date=11 March 2022|title='The Kashmir Files' film declared tax-free in Haryana|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/the-kashmir-files-film-declared-tax-free-in-haryana20220311221608|url-status=dead|access-date=11 March 2022|website=Asian News International|archive-date=2022-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311190952/https://www.aninews.in/news/national/general-news/the-kashmir-files-film-declared-tax-free-in-haryana20220311221608/}}</ref><ref>{{Cite news|date=11 March 2022|title=MP में टैक्स फ्री हुई The Kashmir Files, देशभक्तों ने पूरा थियेटर बुक कर देखी फिल्म|url=https://ghamasan.com/the-kashmir-files-became-tax-free-in-mp-patriots-booked-the-entire-theater-and-watched-the-film-ak/|url-status=live|access-date=11 March 2022|website=ghamasan.com}}{{मृत दुवा|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == कथानक == हा चित्रपट कृष्णा (दर्शन कुमार) या तरुण विद्यार्थ्याच्या प्रवासाभोवती फिरतो, जो प्रोफेसर राधिका मेनन (पल्लवी जोशी) कडून प्रथम ब्रेनवॉश केला जातो. परंतु शेवटी काश्मिरी पंडितांच्या पलायनाचे सत्य त्यांच्यापुढे येते जो ते तो इतरांपुढे मांडतो. हा चित्रपट काश्मिरी हिंदूंवर झालेल्या नरसंहाराचे आणि हजारो बाळ-अबाल आणि महिलांवर झालेल्या अत्याचाराचे विदीर्ण चित्र मांडतो, ज्यामध्ये हजारो काश्मिरी हिंदूंची हत्या करण्यात आली, महिलांवर बलात्कार करण्यात आला आणि मुलांना गोळ्या घालण्यात आल्या. काश्मिरी हिंदूंची विस्थापित कुटुंबे आजपर्यंत निर्वासित म्हणून जगत असल्याचे यात दाखवले गेले आहे.<ref>{{Cite news |last=Gupta |first=Shubhra |date=12 March 2022 |title=The Kashmir Files movie review: Anupam Kher is the emotional core of this overwrought film |website=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/the-kashmir-files-anupam-kher-emotional-core-vivek-ranjan-agnihotri-7816266/ |url-status=live |access-date=12 March 2022}}</ref> ===साधारण १९८९-१९९०=== १९८९-९० काश्मीरमध्ये, इस्लामिक अतिरेक्यांनी "रालिव गालिव या चालीव" ("धर्मांतर (इस्लाम करा), सोडा किंवा मरा") असा नारा वापरून काश्मिरी हिंदू पंडितांना खोऱ्यातून हुसकावून लावले. पुष्कर नाथ पंडित या शिक्षकाला आपला मुलगा करणच्या सुरक्षेची भीती वाटते, ज्यावर अतिरेक्यांनी भारतीय गुप्तहेर असल्याचा आरोप केला आहे. पुष्करने करणच्या संरक्षणासाठी त्याचा मित्र ब्रह्मा दत्त, एक सरकारी कर्मचारी, याला विनंती केली. ब्रह्मा पुष्करसोबत काश्मीरला जातो आणि काश्मिरी पंडितांवरील अत्याचार आणि हिंसाचार पाहतो. ब्रह्मा यांना निलंबित करणाऱ्या जम्मू आणि काश्मीरच्या मुख्यमंत्र्यांकडे त्यांनी हा मुद्दा उचलला. अतिरेकी कमांडर फारुख मलिक बिट्टा, जो पुष्करचा माजी विद्यार्थी होता, त्याने पुष्कर नाथ यांचे घर फोडले. करण तांदळाच्या डब्यात लपतो पण बिट्टाने त्याला शोधून काढले. पुष्कर आणि त्याची सून शारदा आपल्या जीवाची याचना करतात. बिट्टा शारदाला त्यांच्या जीवाच्या बदल्यात करणच्या रक्तात भिजलेला भात खाण्यास भाग पाडतो. बिट्टा आणि त्याची टोळी घरातून निघून गेल्यानंतर, पुष्कर करणला हॉस्पिटलमध्ये घेऊन जातो आणि त्याचा डॉक्टर मित्र महेश कुमारला करणचा जीव वाचवण्याची विनंती करतो. तथापि, रुग्णालय अतिरेक्यांनी ताब्यात घेतले, जे रुग्णालयातील कर्मचाऱ्यांना गैर-मुस्लिमांवर उपचार करण्यास मनाई करतात. त्यानंतर, बंदुकीच्या गोळ्यांनी जखमी झालेल्या करणचा मृत्यू झाला. पत्रकार विष्णू राम पुष्कर आणि त्याच्या कुटुंबाला मुस्लिमांशी सौहार्दपूर्ण संबंध ठेवणाऱ्या कौल या हिंदू कवीकडे घेऊन जातात. कौल अनेक पंडितांना आपल्या घरी घेऊन जातो पण संरक्षण देण्याच्या वेषात कौल आणि त्याच्या मुलाला उचलण्यासाठी अतिरेकींचा एक गट येतो. बाकीचे पंडित तेथून निघून जातात पण नंतर कौल आणि त्याच्या मुलाचे मृतदेह झाडाला लटकलेले पाहून त्यांना धक्का बसला. काश्मीर खोऱ्यातील निर्वासित पंडित जम्मूमध्ये स्थायिक होतात आणि तुटपुंज्या रेशनवर आणि हानीकारक परिस्थितीत राहतात. ब्रह्मा यांची J&Kच्या नवीन राज्यपालांचे सल्लागार म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. त्यांच्या विनंतीवरून, गृहमंत्री जम्मूच्या छावण्यांना भेट देतात जिथे पुष्कर कलम 370 हटवण्याची आणि काश्मिरी पंडितांच्या पुनर्वसनाची मागणी करतात. ब्रह्मा शारदाला काश्मीरमधील नदीमार्ग येथे सरकारी नोकरी मिळवून देतो आणि कुटुंब तिथे स्थायिक होते. एके दिवशी बिट्टा यांच्या नेतृत्वाखालील अतिरेक्यांचा एक गट भारतीय सैन्याचा वेषभूषा करून नदीमार्ग येथे पोहोचला. ते तिथे राहणाऱ्या पंडितांना घेरतात. अतिरेक्यांनी तिचा मोठा मुलगा शिवला पकडल्यावर शारदा प्रतिकार करते. रागावलेल्या फारूकने तिला विवस्त्र केले आणि तिचे अर्धे शरीर पाहिले. तो शिव आणि उर्वरित पंडितांना रांगेत उभे करतो आणि त्यांना सामूहिक कबरीत गोळ्या घालतो. पुष्करला घडलेल्या प्रकाराची माहिती देण्यासाठी वाचले आहे. ===२०२१=== सध्याच्या काळात, शारदाचा धाकटा मुलगा कृष्ण हा पुष्करने वाढवला आहे. त्याचे आई-वडील अपघातात मरण पावले असा त्याचा समज आहे. JNUचा विद्यार्थी, कृष्णा हा प्रोफेसर राधिका मेननच्या प्रभावाखाली आहे जो "काश्मीर कारणावर" विश्वास ठेवतो. पुष्करचे मित्र ब्रह्मा, विष्णू, महेश आणि पोलीस अधिकारी हरी नारायण, ज्यांनी करणला मारले तेव्हा काश्मीरमध्ये काम केले होते, त्यांच्या आठवणीतून काश्मीरच्या घटना आठवतात ज्याला ब्रह्मा "नरसंहार" म्हणतो. कृष्णा एएनयूची विद्यार्थी निवडणूक लढवतो. प्रोफेसर राधिका मेनन यांच्या सल्ल्यानुसार, पुष्करच्या रागाच्या भरात त्यांनी काश्मीरच्या प्रश्नासाठी भारत सरकारला जबाबदार धरले. पुष्कर मरण पावतो आणि पुष्करच्या शेवटच्या इच्छेनुसार राख विखुरण्यासाठी कृष्ण काश्मीरमधील त्याच्या वडिलोपार्जित घरी जातो. सरकारचा पर्दाफाश करण्यासाठी मेनन कृष्णाला काश्मीरमध्ये काही फुटेज शूट करण्यास सांगतात. मेननच्या एका संपर्काच्या मदतीने, कृष्ण बिट्टाला भेटतो आणि त्याच्यावर पंडितांच्या परिस्थितीला जबाबदार असल्याचा आरोप करतो. पण बिट्टा स्वतःला नवीन काळातील गांधी असल्याचे घोषित करतात जे अहिंसक लोकशाही चळवळीचे नेतृत्व करत आहेत. कृष्णाची आई आणि भावाची हत्या भारतीय लष्करानेच केली, असा बिट्टाचा दावा आहे. जेव्हा कृष्णाने ब्रह्माला या दाव्याबद्दल प्रश्न विचारला, तेव्हा ब्रह्माने त्याला वर्तमानपत्राचे कटिंग्ज दिले (पुष्करने गोळा केलेले), ज्यामध्ये असे म्हणले आहे की भारतीय सैन्याच्या सैनिकांच्या वेशात आलेल्या अतिरेक्यांनी त्यांना मारले. कृष्णा दिल्लीला परतला आणि JNU कॅम्पसच्या गर्जना करणाऱ्या गर्दीमध्ये विद्यापीठाच्या अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीसाठी नियोजित भाषण देतो. त्यांनी काश्मीरचा इतिहास आणि त्यांचे कुटुंब आणि इतर काश्मिरी हिंदू पीडितांच्या दुर्दशेबद्दल तपशीलवार वर्णन केले जे त्यांना त्यांच्या प्रवासातून जाणवले. हे त्यांचे गुरू प्रोफेसर मेनन आणि त्यांच्या विद्यार्थ्यांसाठी निळ्या रंगाचे बोल्ट आहे. त्यानंतर कृष्णाला विद्यार्थ्यांकडून विरोध आणि उपहासाचा सामना करावा लागतो आणि काही जणांनी त्याला मिठी मारली. == पात्र == * ब्रह्मा दत्त (आय. ए. एस.)च्या भूमिकेत [[मिथुन चक्रवर्ती]] * पुष्कर नाथ पंडितच्या भूमिकेत [[अनुपम खेर]] * कृष्णा पंडितच्या भूमिकेत [[दर्शन कुमार]] * राधिका मेननच्या भूमिकेत [[पल्लवी जोशी]] * फारुख अहमद दार (बिट्टा कराटे)च्या भूमिकेत [[चिन्मय मांडलेकर]] * महेश कुमारच्या भूमिकेत [[प्रकाश बेलवाडी]] * DGP हरी नारायणच्या भूमिकेत [[पुनीत इस्सार ]] * शारदा पंडितच्या भूमिकेत ''भाषा सुंबळी'' * अफजलच्या भूमिकेत ''सौरव वर्मा'' * लक्ष्मी दत्तच्या भूमिकेत [[मृणाल कुलकर्णी]] * विष्णू रामच्या भूमिकेत ''अतुल श्रीवास्तव'' * ''पृथ्वीराज सरनाईक'' * करण पंडितच्या भूमिकेत ''अमान इक्बाल'' == निर्मिती == दिनांक १४ ऑगस्ट २०१९ रोजी, [[विवेक अग्निहोत्री]]ने चित्रपटाच्या पहिल्या लूक पोस्टरसह अशी घोषणा केली की, "हा चित्रपट सर्वात मोठ्या मानवी शोकांतिकेपैकी एकाचा प्रामाणिक तपास असेल". दिग्दर्शक [[विवेक अग्निहोत्री]] यांनी हिमालयातील एका अज्ञात स्थानावर ही स्क्रिप्ट पूर्ण केली. ८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात आणि ९० च्या दशकाच्या सुरुवातीच्या काळात झालेल्या [[काश्मिरी पंडितांचे पलायन]] हा या चित्रपटाचा विषय आहे.<ref>{{cite news |title=Vivek Agnihotri's The Kashmir Files to go on floors next month |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2020/jan/01/vivek-agnihotris-the-kashmir-files-to-go-on-floors-next-month-16315.html |access-date=31 December 2020 |publisher=[[Cinema Express]] |date=1 January 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=The Kashmir Files: Vivek Agnihotri announces new film through poster, announces its release on 15 August, 2020 |url=https://www.firstpost.com/entertainment/the-kashmir-files-vivek-agnihotri-announces-new-film-through-poster-announces-its-release-on-15-august-2020-7162381.html |access-date=31 December 2020 |publisher=[[Firstpost]] |date=14 August 2019}}</ref> निर्मितीचा एक भाग म्हणून, विवेक अग्निहोत्रीने दोन वर्षांच्या कालावधीत ७००हून अधिक स्थलांतरितांच्या मुलाखती घेतल्या आणि त्यांच्या कथा रेकॉर्ड केल्याचा दावा केला.<ref>{{Cite web |date=2022-03-07 |title=Vivek Agnihotri on The Kashmir Files: 'I wanted to make a film about people who did not pick up guns'-Entertainment News , Firstpost |url=https://www.firstpost.com/entertainment/vivek-agnihotri-on-the-kashmir-files-i-wanted-to-make-a-film-about-people-who-did-not-pick-up-guns-10416331.html |access-date=2022-03-11 |website=Firstpost}}</ref> मे २०२० मध्ये अनुपम खेर यांनी या चित्रपटात काम करण्याचे ठरवले. [[२०१९-२०२० वुहान कोरोना व्हायरसचा उद्रेक|कोरोनाव्हायरसच्या उद्रेकामुळे]] चित्रपटाचे पहिले शेड्यूल रद्द करण्यात आले होते.<ref>{{cite news |title=COVID 19 effect: Shooting of 'The Kashmir Files' called off |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/covid-19-effect-shooting-of-the-kashmir-files-called-off/articleshow/74673912.cms |access-date=31 December 2020 |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] |date=17 May 2020}}</ref> नंतर अग्निहोत्री यांनी अभिनेता योगराज सिंग यांना २०२०-२०२१ भारतीय शेतकऱ्यांच्या निषेधार्थ भाषण केल्याबद्दल काढून टाकले.<ref>{{cite news |title=Yograj Singh out of Vivek Ranjan Agnihotri's The Kashmir Files |url=https://www.tribuneindia.com/news/lifestyle/yograj-singh-out-of-vivek-ranjan-agnihotris-the-kashmir-files-183221 |access-date=31 December 2020 |publisher=[[The Tribune (Chandigarh)]] |date=12 December 2020 |archive-date=2022-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318152700/https://www.tribuneindia.com/news/lifestyle/yograj-singh-out-of-vivek-ranjan-agnihotris-the-kashmir-files-183221 |url-status=dead }}</ref> आणि पुनीत इस्सारला त्या जागी घेतले.<ref>{{cite news |title=Puneet Issar Replaces Yograj Singh In 'The Kashmir Files' Post Singh's Derogatory Remark |url=https://www.mid-day.com/articles/puneet-issar-replaces-yograj-singh-in-the-kashmir-files-post-singhs-derogatory-remarks/23144242 |access-date=31 December 2020 |publisher=[[मिड-डे]] |date=15 December 2020}}</ref> मिथुन चक्रवर्ती दुसऱ्या शेड्यूल दरम्यान पोटाच्या संसर्गामुळे आजारी पडले, परंतु काही तासांनंतर त्यांनी आपली भूमिका पार पाडली.<ref>{{cite news |title=Mithun Chakraborty shoots The Kashmir Files despite serious infection |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/mithun-chakraborty-shoots-the-kashmir-files-despite-serious-infection-1751693-2020-12-21 |access-date=31 December 2020 |publisher=[[इंडिया टुडे (नियतकालिक)|इंडिया टुडे]] |date=21 December 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Mithun Chakraborty falls ill on the sets of 'The Kashmir Files'; shoot comes to halt |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/mithun-chakraborty-falls-ill-on-the-sets-of-the-kashmir-files-shoot-comes-to-halt/articleshow/79833685.cms |access-date=31 December 2020 |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] |date=21 December 2020}}</ref> एक लाईन प्रोड्यूसर, साराहना हिने चित्रपट निर्मिती दरम्यान आत्महत्या केली होती.<ref>{{cite news |title=The Kashmir Files line producer dies by suicide; heartbroken Anupam Kher writes that the news 'shook' him |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/article/the-kashmir-files-line-producer-dies-by-suicide-heartbroken-anupam-kher-writes-that-the-news-shook-him/782425 |access-date=9 July 2021 |publisher=[[टाइम्स नाऊ]] |date=9 July 2021}}</ref> तर शूटिंगच्या अंतिम टप्प्यात, दिग्दर्शक अग्निहोत्रीचा सेटवर पाय फ्रॅक्चर झाला होता.<ref>{{cite news |title='द कश्मीर फाइल्स' के सेट पर डायरेक्टर विवेक अग्निहोत्री को लगी चोट, पैर में हुआ फ्रैक्चर |url=https://hindi.news18.com/news/entertainment/bollywood-director-vivek-ranjan-agnihotri-leg-fractured-on-set-of-the-kashmir-files-ss-3395661.html |access-date=31 December 2020 |publisher=[[न्यूझ१८ इंडिया]] |language=hi |date=30 December 2020 |archive-date=2022-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220110194950/https://hindi.news18.com/news/entertainment/bollywood-director-vivek-ranjan-agnihotri-leg-fractured-on-set-of-the-kashmir-files-ss-3395661.html |url-status=dead }}</ref> ==सरकारी पाठबळ== सत्ताधारी भारतीय जनता पक्ष (भाजप) ने चित्रपटाचे समर्थन आणि प्रचार केला आहे. गृहमंत्री [[अमित शाह]] आणि अर्थमंत्री [[निर्मला सीतारामन]] यांच्यासह अनेक मुख्यमंत्री आणि वरिष्ठ कॅबिनेट मंत्र्यांनी चित्रपटाला मान्यता दिली आहे. केंद्रीय मंत्री [[स्मृती इराणी]] यांचा प्रचार करण्यात सर्वात जास्त आवाज होता. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नकारात्मक पुनरावलोकनांना प्रतिसाद म्हणून समीक्षकांवर हल्ला केला आहे, असा दावा केला आहे की चित्रपटाला बदनाम करण्याचे षड्यंत्र आहे, जे त्यांच्या मते "सत्य प्रकट करते". पक्षाचे प्रचार युनिट म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भाजप माहिती आणि तंत्रज्ञान सेलने चित्रपटाचा प्रचार केला आणि लोकांना तो पाहण्याचे आवाहन केले. त्याच्या प्रचारात सरकार समर्थक माध्यमांचाही सहभाग होता; OpIndia या वेबसाईटने चित्रपटावर कौतुकाचा वर्षाव करणारे अनेक लेख प्रकाशित केले आणि त्यावरील विरोधी पक्षांच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले, तर दूरचित्रवाणी वाहिन्यांनी चित्रपटाची प्रशंसा करणारे अनेक कार्यक्रम आणि वादविवादांचे आयोजन केले आणि टीकेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. हा चित्रपट [[गोवा]], [[गुजरात]], [[हरियाणा]], [[कर्नाटक]], [[मध्य प्रदेश]], [[त्रिपुरा]], [[उत्तर प्रदेश]], [[उत्तराखंड]] यांसारख्या अनेक भाजपशासित राज्यांमध्ये करमुक्त घोषित करण्यात आला होता. अनेक मुख्यमंत्री आणि संसद सदस्यांनी " प्रत्येकाने चित्रपट पाहावा". इतर भाजप शासित राज्यांपाठोपाठ [[बिहार]] आणि [[हिमाचल प्रदेश]]मध्येही हा चित्रपट करमुक्त करण्यात आला. त्याचवेळी, भाजप शासित आसाम राज्याने घोषित केले की त्यांनी करमाफीची घोषणा केली नाही कारण राज्यात करमणूक कर आहे. आसाम आणि मध्य प्रदेशने सरकारी कर्मचारी आणि पोलीस कर्मचाऱ्यांनी चित्रपट पाहण्यासाठी तिकीट खरेदी केल्यास त्यांना अनुक्रमे सुट्टी दिली जाईल अशी घोषणा केली. आसाम, कर्नाटक आणि त्रिपुरामध्येही चित्रपटाचे सरकार समर्थित विशेष प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते, तर मध्य प्रदेशमध्ये, एका भाजप प्रवक्त्याने प्रेक्षकांना चित्रपट विनामूल्य पाहता यावा यासाठी संपूर्ण चित्रपटगृहाची तिकिटे खरेदी केली होती. याशिवाय, छत्तीसगड, महाराष्ट्र आणि पश्चिम बंगाल या राज्यांमध्ये, ज्यात विरोधी पक्ष सत्तेत आहेत, भाजपच्या आमदारांनी आपापल्या राज्य सरकारांना चित्रपट करमुक्त करण्याची मागणी केली आहे. ==राजकीय संदेश आणि ऐतिहासिक अचूकता== चित्रपटाचे निर्माते [[विवेक अग्निहोत्री]] हा चित्रपट "काश्मीरच्या सत्याचे" चित्रण असल्याचा दावा करतात. त्याचा मुख्य संदेश असा आहे की ज्याला काश्मिरी पंडितांचे निर्गमन म्हणून ओळखले जाते ते खरेतर "नरसंहार" आहे. हा चित्रपट १९९० मध्ये आणि त्यानंतरच्या काश्मिरी हिंदूंच्या हत्यांवर विशेष लक्ष केंद्रित करतो, तर काश्मिरी मुस्लिमांनाही बंडखोरी दरम्यान मारले गेले आणि मोठ्या संख्येने. चित्रपटाला ऐतिहासिक सुधारणावाद आणि अनाठायी कथाकथनाच्या आरोपांचा सामना करावा लागला, ज्यामध्ये काही मुस्लिमांविरुद्ध पूर्वग्रह वाढवण्याचा डाव मानला आहे. हिंदूंवरील मुस्लिमांच्या हिंसाचारावर चित्रपटाचा विशेष फोकस काही जणांनी [[इस्लामोफोबिया|इस्लामोफोबियाला]] प्रोत्साहन म्हणून पाहिले आहे. या चित्रपटात [[जवाहरलाल नेहरू]] विद्यापीठाला दहशतवादाविषयी सहानुभूती दाखवणारी देशभक्ती नसलेली संस्था म्हणून दाखवण्यात आले आहे. जम्मू आणि काश्मीरला नाममात्र स्वायत्त दर्जा देणारे संविधानाचे कलम ३७० हे काश्मिरी पंडितांच्या विस्थापनाचे एक कारण आहे. 1990 मध्ये जम्मू आणि काश्मीरचे मुख्यमंत्री [[फारुख अब्दुल्ला]] तिरप्या मुद्राक्षरातील मजकूर यांच्यावरही आरोप आहे; माजी पंतप्रधान राजीव गांधी आणि मुफ्ती मोहम्मद सईद, 1990 मध्ये गृहमंत्री आणि काश्मिरी वारसा असलेली व्यक्ती. 1990 मध्ये पंतप्रधान असलेले व्ही. पी. सिंग आणि त्यांच्या सरकारला पाठिंबा देणारे भारतीय जनता पक्ष जबाबदारीतून मुक्त झाले आहेत. कृष्णा पंडित हे केंद्रीय पात्र दहशतवाद्यांच्या प्रभावामुळे सध्याचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या विरोधात वळताना दाखवले आहे. माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांची देखील काश्मिरी लोकांची मने जिंकण्याचा प्रयत्न केल्याबद्दल थट्टा केली जाते. फारुख मलिक बिट्टा नावाच्या एका काश्मिरी दहशतवाद्याचे चित्रपटात चित्रण करण्यात आले आहे, जो फारुख अहमद दार ("बिट्टा कराटे") आणि यासिन मलिक यांनी एकत्र आल्यावर तयार केला आहे. पण २००३ च्या नदीमार्ग हत्याकांडातही त्याचा सहभाग असल्याचे दाखवण्यात आले आहे, जे दारचे नव्हते. कृष्णाची आई, मिसेस गंजूच्या नावाने बनलेली, या हत्याकांडात मारली गेल्याचे दाखवले आहे, जे वास्तविक जीवनात घडले नव्हते. बिट्टा कराटेची शिक्षा आणि दीर्घ काळ तुरुंगवास या गोष्टींचाही उल्लेख नाही. == बॉक्स ऑफिस == हा चित्रपट ११ मार्च २०२२ रोजी जगभरात एकूण ६३० चित्रपटगृहात प्रदर्शित झाला.<ref>{{Cite news|date=12 March 2022|title=The Kashmir Files box office day 1 collection: Anupam Kher's film opens at ₹3.55 crore despite limited release|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-kashmir-files-box-office-day-1-collection-anupam-kher-s-film-opens-at-rs-3-55-crore-despite-limited-release-101647069549164.html|url-status=live|access-date=12 March 2022|website=[[हिंदुस्तान टाइम्स]] }}</ref><ref>{{cite web|date=12 March 2022|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1502522266571083778?t=ItZJ6bGutHG3ZVBF5yz-Pg&s=19|title=#TheKashmirFiles springs a BIGGG SURPRISE on Day 1… Despite limited showcasing [630+ screens], the film goes from strength to strength during the course of the day… Evening and night shows EXTRAORDINARY… SOLID GROWTH on Day 2 and 3 is a surety… Fri ₹ 3.55 cr. #India biz.|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312094746/https://twitter.com/taran_adarsh/status/1502522266571083778?t=DqDlQs8qL7Dzt-SE3-tTBw&s=19|archive-date=12 March 2022|via=[[Taran Adarsh]] (Twitter)|access-date=12 March 2022}}</ref> काश्मीर फाईल्सने पहिल्या दिवशी देशांतर्गत बॉक्स ऑफिसवर ₹ ३.५५ कोटी कमावले.<ref name="bo">{{cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/the-kashmir-files/box-office/|title=The Kashmir Files Box Office|website=Bollywood Hungama|access-date=12 March 2022}}</ref> दुस-या दिवशी, चित्रपटाने १३९.४४%ची वाढ दर्शविली आणि ₹८.५० कोटी कमावले, ज्यामुळे त्याचे एकूण देशांतर्गत बॉक्स ऑफिस कलेक्शन ₹१२.०५ कोटी झाले. यशस्वी ओपनिंगनंतर, १३ मार्च २०२२ रोजी स्क्रीनची संख्या २००० पर्यंत वाढवण्यात आली आणि वीकेंडला ₹२४ कोटीचे लक्ष्य सेट करण्यात आले. काश्मीर फाइल्स रिलीजच्या पहिल्या दोन दिवसांत बॉक्स ऑफिसवर हिट म्हणून उदयास आला. १६ मार्च २०२२ पर्यंत, चित्रपटाने देशांतर्गत बॉक्स ऑफिसवर ₹७९.२५ कोटी जमा केले आहेत. याव्यतिरिक्त, चित्रपटाने त्याच्या सुरुवातीच्या वीकेंडमध्ये विदेशी बाजारांमध्ये अंदाजे ₹५ कोटींची कमाई केली. == चित्रपटाची समीक्षा आणि प्रतिसाद== द क्विंटच्या स्तुती घोष यांनी चित्रपटाला ५ पैकी ३.५ तारे असे रेट केले आणि असे म्हणले की, "या चित्रपटाने काश्मिरी पंडित आणि त्यांच्या 'आतापर्यंत न भरलेल्या जखमा' यांच्यासाठी एक आकर्षक कथानक बनवलेले आढळले. परंतु अधिक सूक्ष्मतेची आवश्यकता असल्याचे सांगितले" तसेच अनुपम खेरचा अभिनय आणि वास्तववादी चित्रण यांचे विशेष कौतुक देखील केले.<ref>{{Cite news|date=10 March 2022|title=Review: 'The Kashmir Files' Makes a Compelling Case For Kashmiri Pandits|url=https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/the-kashmir-files-review-vivek-agnihotri-anupam-kher-mithun-chakraborty|url-status=dead|access-date=11 March 2022|website=[[The Quint]]|archive-date=2022-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311055820/https://www.thequint.com/amp/story/entertainment/movie-reviews/the-kashmir-files-review-vivek-agnihotri-anupam-kher-mithun-chakraborty}}</ref> हिंदुस्तान टाईम्सच्या मोनिका रावल कुकरेजा यांनी अग्निहोत्रीच्या नॉन-मॅलोड इव्हेंट्सचे कौतुक केले आणि कलाकारांच्या अभिनयाची प्रशंसा केली. तसेच त्यांनी या चित्रपटाचे वर्णन एक 'आतरे-रेंचिंग चित्रपट जो निर्लज्ज आणि क्रूर आहे' असे केले आणि खेर यांना या चित्रपटाचा 'आत्मा' असे संबोधले. तिने लिहिले, "काश्मीर फाइल्स ही सोपे कथा नाही. रातोरात निर्वासित बनलेल्या लाखो स्त्री-पुरुषांची शोकांतिका पाहून तुम्हाला रडू येईल, भीती वाटेल. सुदैवाने, खऱ्या घटनांवर आधारित आणि इंद्रधनुष्याच्या रंगांनी सांगितलेला हा तुमचा ठराविक बॉलीवूड मसाला चित्रपट नाही."<ref>{{Cite news|date=10 March 2022|title=The Kashmir Files movie review: Anupam Kher is the soul of this gut-wrenching film that's brazen and brutal|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-kashmir-files-movie-review-anupam-kher-is-the-soul-of-this-gut-wrenching-film-that-s-brazen-and-brutal-101646904407351.html|url-status=live|access-date=11 March 2022|website=[[हिंदुस्तान टाइम्स]] }}</ref> फर्स्टपोस्टच्या सत्य डोसपतीने याला एक 'उल्लेखनीय' चित्रपट म्हणले आणि लिहिले,"द काश्मीर फाइल्सएक चित्रपट आहे जो सर्वांनी पहाणे आवश्यक आहे. भारतीय संस्कृतीला ज्या धोक्यांचा सामना करावा लागत आहे आणि ती ज्या धोक्यांना तोंड देत आहे - आणि होत आहे - त्या धोक्यांचा सामना करण्यासाठी आम्ही अधिक दृढ आणि सशक्त रीतीने कसे वागलो याची ही एक आठवण आहे. काश्मिरी हिंदू नरसंहाराचा खरा चेहरा दाखवण्यासाठी - चित्रपट निर्माते विवेक अग्निहोत्री यांनी ३१ वर्षांपासून भारत जे करू शकले नाही ते केले आहे".<ref>{{Cite news|date=11 March 2022|title=The Kashmir Files movie review: A remarkable film that brings out gory truth about Hindu genocide in the Valley|url=https://www.firstpost.com/entertainment/the-kashmir-files-a-remarkable-film-that-brings-out-gory-truth-about-hindu-genocide-in-the-valley-10184041.html|url-status=live|access-date=11 March 2022|website=[[Firstpost]] }}</ref> टाईम्स ऑफ इंडियाच्या रेणुका व्यवहारे यांनी चित्रपटाला ३ तारे (५ पैकी) रेटिंग दिले आणि लिहिले,"विधू विनोद चोप्राचे रोमँटिक नाटक शिकारा ही काश्मिरी पंडितांची अनकथित कथा नसल्याबद्दल टीका झाली. जसे ते प्रेक्षकांना दाखवले होते. तथापि, यामुळे तुम्हाला त्यांची संस्कृती, वेदना आणि निराशेची स्थिती जवळ आली. विवेक अग्निहोत्री गोळी चुकवत नाही. त्याला राजकारण आणि लष्करशाही चव्हाट्यावर येते. आपल्या घरापासून दूर जाण्याचा आघात पार्श्वभूमीत दिसतो"..<ref>{{Cite news|date=10 March 2022|title=The Kashmir Files Movie Review: The Kashmir Files is an unfiltered, disturbing plea to be heard|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/movie-reviews/the-kashmir-files/movie-review/90110494.cms|url-status=live|access-date=11 March 2022|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] }}</ref> रायझिंग काश्मीरचे अश्वनी कुमार चरुंगू यांनी लिहिले,"द काश्मीर फाइल्सकाश्मीरबद्दलची खरी वस्तुस्थिती जाणून घेण्यासाठी समाजातील गैर-काश्मिरी वर्गांना अधिक पाहण्याची गरज आहे आणि या संदर्भात, चित्रपटातील इंग्रजीतील सबटायटल्स त्यांना विषय चांगल्या प्रकारे समजण्यास मदत करतील. चित्रपटात शेवटी खूप सकारात्मक संदेश आहे. चित्रपट निर्माते काश्मीरचे सकारात्मक पैलू जगासमोर नेण्याची जबाबदारी आणि जबाबदारी काश्मीरच्या तरुण पिढीवर टाकतात आणि त्यांच्यावर खूप विश्वास आहे".<ref>{{Cite news|date=9 March 2022|title=The Kashmir Files: A Review|url=https://www.risingkashmir.com/-The-Kashmir-Files--A-Review-102143|url-status=dead|access-date=11 March 2022|website=[[Rising Kashmir]]|archive-date=2022-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220313042715/https://www.risingkashmir.com/-The-Kashmir-Files--A-Review-102143}}</ref> इंडिया टुडेच्या चैती नरुला यांनी चित्रपटाला ४ तारे (५ पैकी) दिले आणि लिहिले,"द काश्मीर फाइल्सन सांगितल्या गेलेल्या कथांकडे तुमचे डोळे उघडतात - फुटीरतावादी सहानुभूती दाखवणारे राजकारणी, धार्मिक अतिरेक्याचा प्रभाव, एक प्रेस ज्याने जमिनीवरील कठोर वास्तवाकडे दुर्लक्ष केले आणि एक प्रकारचे क्रांतिकारक म्हणून दहशतवाद्यांचा गौरव कसा केला गेला हे दाखवते. आणि हे तुम्हांला खरे, वास्तविक तथ्य दाखवते की, या वश आणि रक्तपातानंतरही काश्मिरी पंडितांनी शस्त्रे कशी उचलली नाहीत. ही वस्तुस्थिती अधोरेखित करण्याचा या चित्रपटात ठळक प्रयत्न केला जात असल्याने हे हृदयस्पर्शी आहे".<ref>{{Cite news|date=7 March 2022|title=Review: The Kashmir Files opened, the bandage ripped off. What do you see?|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/review-the-kashmir-files-opened-the-bandage-ripped-off-what-do-you-see-1921895-2022-03-07|url-status=live|access-date=11 March 2022|website=[[इंडिया टुडे (नियतकालिक)|इंडिया टुडे]]}}</ref> कोइमोईच्या ओशिन कौलने या चित्रपटाला ४ स्टार (५ पैकी) दिले आणि लिहिले, "गेल्या ३२ वर्षांत जे काही इतर करू शकले नाहीत ते विवेक रंजन अग्निहोत्रीने केले. त्याच्या भारदस्त आणि स्पष्ट दृष्टीमुळे केवळ काश्मिरीच नव्हे तर वेदना जाणवणाऱ्यांकडूनही त्याची प्रशंसा झाली".<ref>{{Cite news|date=11 March 2022|title=The Kashmir Files Movie Review By A Kashmiri Pandit: The Truth Is So True, It Almost Feels Like A Lie!|url=https://www.koimoi.com/bollywood-movies/movie-reviews/the-kashmir-files-movie-review-by-a-kashmiri-pandit-the-truth-is-so-true-it-almost-feels-like-a-lie/|url-status=live|access-date=11 March 2022|website=[[Koimoi]] }}</ref> याउलट, [[द इंडियन एक्स्प्रेस]]च्या शुभ्रा गुप्ता यांनी या चित्रपटाला ५ पैकी केवळ १.५ स्टार दिले आणि हा चित्रपट सत्ताधारी पक्षाच्या प्रवचनाशी संरेखित प्रचाराचे कार्य असून याचा उद्देश केवळ पंडितांचा "खोल बसलेला राग" पुन्हा उफाळून काढण्याचा प्रयत्न आहे असे म्हणले.<ref name="Shubhra Gupta">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/the-kashmir-files-anupam-kher-emotional-core-vivek-ranjan-agnihotri-7816266/ | title=The Kashmir Files movie review: Anupam Kher is the emotional core of this overwrought film | भाषा=इंग्रजी |access-date=11 March 2022|website= द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> फिल्म कम्पॅनियनचे राहुल देसाई यांनी, हे काम "फँटसी-रिव्हिजनिस्ट" असल्याचे म्हणले. तसेच या चित्रपटात स्पष्टता, कलाकुसर आणि अर्थाचा अभाव आहे. येथे प्रत्येक मुस्लिम नाझी आणि प्रत्येक हिंदू, ज्यू होता; न पटणारी पटकथा आणि कमकुवत पात्रांसह, केवळ हिंदू राष्ट्रवादीशी जुळवून घेण्याचा प्रयत्न करणारा हा प्रचार आहे असे म्हणले.<ref>{{Cite web |last=Desai |first=Rahul |date=2022-03-11 |title=The Kashmir Files Is A Defensive And Dishonest Dive Into The Past |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/bollywood-review/the-kashmir-files-movie-review-a-defensive-and-dishonest-dive-into-the-past/ |access-date=2022-03-13 |website=Film Companion |language=en-US}}</ref> [[द प्रिंट]]चे अमोघ रोहमेत्रा यांनी चित्रपटाचे पुनरावलोकन करताना , अग्निहोत्रीच्या घटनांच्या दस्तऐवजीकरणात अनेक तथ्यात्मक त्रुटी लक्षात घेतल्या आणि जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठाला बदनाम करण्याच्या प्रयत्न आणि एकंदरीत, इस्लामोफोबियाचा प्रचार असे देखील म्हणले. द न्यू इंडियन एक्स्प्रेसचे शिलाजित मित्रा यांनी चित्रपटाला ५ पैकी केवळ १ स्टार रेटिंग दिले आणि अग्निहोत्री यांना "जातीयवादी अजेंडा" असे हिणवत काश्मिरी पंडितांच्या दुःखाचे शोषण केल्याबद्दल निंदा केली.<ref>{{Cite web |date=2022-03-13 |title=The Kashmir Files tries showing 1990 exodus 'truth' but Vivek Agnihotri gives it death blow |url=https://theprint.in/features/reel-take/the-kashmir-files-tries-showing-1990-exodus-truth-but-vivek-agnihotri-gives-it-death-blow/871254/ |access-date=2022-03-14 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> == खटला == या चित्रपटावर उत्तर प्रदेशातील एका रहिवाशाने एक जनहित याचिका दाखल केली होती. ज्यामध्ये असे म्हणले होते की चित्रपटाच्या ट्रेलरमध्ये असे दिसते की चित्रपट मुस्लिम काश्मिरी पंडितांना मारत आहे आणि मुस्लिम समुदायाच्या भावना दुखावत आहे. मात्र मुंबई उच्च न्यायालयाने ही याचिका फेटाळून लावत. काश्मीर फाइल्स काश्मिरी पंडितांच्या जीवनावर आधारित आहे आणि खऱ्या घटनांनी प्रेरित आहे असे म्हणले.<ref name=":1"/><ref name=":2">{{Cite news |last=Keshri |first=Shweta |date=11 March 2022 |title=Vivek Agnihotri's The Kashmir Files releases today all over India |work=India Today |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/vivek-agnihotri-s-the-kashmir-files-releases-today-all-over-india-1924274-2022-03-11}}</ref> त्यानंतर शहीद स्क्वाड्रन लीडर रवी खन्ना यांच्या पत्नी निर्मल खन्ना यांनी या चित्रपटाविरोधात एक तक्रार दाखल केली होती. चित्रपट प्रदर्शित होण्याच्या एक दिवस आधी, गुरुवारी, १० मार्च रोजी जम्मू आणि काश्मीरमधील न्यायालयाने, द काश्मीर फाइल्स चित्रपटाच्या प्रवर्तकांना शुक्रवारी प्रदर्शित होणाऱ्या चित्रपटात दिवंगत IAF स्क्वॉड्रन लीडर रवी खन्ना यांचे चित्रण करणारी दृश्ये दाखवण्यास प्रतिबंध केला. भारतीय हवाई दलाच्या अधिकाऱ्याची पत्नी निर्मल खन्ना यांनी आपल्या पतीचे चित्रण करणारी दृश्ये वस्तुस्थितीच्या विरुद्ध असल्याचा दावा करून ती हटवण्याची किंवा त्यात सुधारणा करण्याची मागणी करत कोर्टात धाव घेतल्यानंतर हा आदेश आला. जम्मू आणि काश्मीर लिबरेशन फ्रंट (JKLF) प्रमुख [[यासीन मलिक]] यांच्या नेतृत्वाखालील गटाने २५ जानेवारी १९९० रोजी श्रीनगरमध्ये गोळ्या घालून ठार केलेल्या चार IAF जवानांपैकी रवी खन्ना एक होते.<ref name=":2"/><ref name=":1">{{Cite web |last=Vidya |date=8 March 2022 |title=Plea against The Kashmir Files dismissed by Bombay High Court |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/plea-against-the-kashmir-files-dismissed-by-bombay-high-court-1922316-2022-03-08 |access-date=2022-03-10 |website=India Today}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT: फाइल्स, द काश्मीर}} [[वर्ग:इ.स. २०२२ मधील हिंदी चित्रपट]] [[वर्ग:जम्मू आणि काश्मीर]] [[वर्ग:विवेक अग्निहोत्री दिग्दर्शित चित्रपट]] gzfrteij5i27wp6s9fkr2nlnh25hv07 0 306532 2677676 2654323 2026-04-05T16:45:56Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2677676 wikitext text/x-wiki खालील यादी भूतान क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. भूतानने ५ डिसेंबर २०१९ रोजी नेपाळ विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भूतानने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208606.html १०१८] || ५ डिसेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[काठमांडू|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=2 | [[२०१९ दक्षिण आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ दक्षिण आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208612.html १०२१] || ७ डिसेंबर २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[काठमांडू|किर्तीपूर]] || {{cr|MDV}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321998.html १५९७] || २ जुलै २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[मलेशिया|बंगी]] || {{cr|MAS}} || rowspan=7 | [[२०२२ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322000.html १६०३] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[मलेशिया|बंगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322002.html १६०९] || ४ जुलै २०२२ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[मलेशिया|बंगी]] || {{cr|BHU}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322003.html १६१२] || ६ जुलै २०२२ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[मलेशिया|बंगी]] || {{cr|BHU}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322005.html १६१४] || ७ जुलै २०२२ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[मलेशिया|बंगी]] || {{cr|BHU}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322009.html १६२३] || ९ जुलै २०२२ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[मलेशिया|बंगी]] || {{cr|BHU}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322010.html १६३२] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[मलेशिया|बंगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383102.html २१७१] || २६ जुलै २०२३ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुएमास ओव्हल]], [[मलेशिया|पंडारमन]] || {{cr|BHU}} || rowspan=4 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता#पात्रता ब|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया 'ब' पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383104.html २१७३] || २७ जुलै २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुएमास ओव्हल]], [[मलेशिया|पंडारमन]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383106.html २१८३] || ३० जुलै २०२३ || {{cr|CHN}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुएमास ओव्हल]], [[मलेशिया|पंडारमन]] || {{cr|BHU}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383108.html २१८५] || ३१ जुलै २०२३ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुएमास ओव्हल]], [[मलेशिया|पंडारमन]] || {{cr|THA}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418181.html २४४४] || १ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|IDN}} || rowspan=4 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418184.html २४४७] || ३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418189.html २४५२] || ५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418193.html २४५६] || ७ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|MDV}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420801.html २४६३] || १२ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|THA}} || rowspan=4 | [[२०२४ थायलंड चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420804.html २४६६] || १३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|MDV}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420806.html २४७३] || १५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420808.html २४७७] || १६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|BHU}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1453911.html २९१२] || १९ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|THA}} || rowspan=5 | [[२०२४ भूतान चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1453913.html २९१७] || २० ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|BHU}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1453916.html २९२४] || २२ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|BHU}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1453918.html २९२९] || २३ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|MDV}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1453919.html २९३२] || २४ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|BHU}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457218.html २९६२] || १९ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक 'ब' पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457221.html २९६५] || २० नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457225.html २९६९] || २२ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457226.html २९७०] || २३ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457231.html २९८१] || २५ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|THA}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457235.html २९९१] || २८ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|CAM}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513098.html ३६१५] || ८ डिसेंबर २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|BHR}} || rowspan=10 | |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513099.html ३६१९] || ९ डिसेंबर २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|BHR}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513100.html ३६२७] || ११ डिसेंबर २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|BHR}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513101.html ३६३३] || १२ डिसेंबर २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|BHR}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513102.html ३६३८] || १३ डिसेंबर २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|BHR}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515010.html ३६४७] || २३ डिसेंबर २०२५ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|BHU}} |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515011.html ३६५०] || २४ डिसेंबर २०२५ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|BHU}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515012.html ३६५३] || २६ डिसेंबर २०२५ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|BHU}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515013.html ३६५६] || २७ डिसेंबर २०२५ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|BHU}} |- | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515014.html ३६५९] || २९ डिसेंबर २०२५ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|BHU}} [[गेलेफू|गेलेफू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गेलेफू]] || {{cr|BHU}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1522999.html ३७३५] || २५ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|BHR}} || rowspan=4 | [[२०२६ थायलंड चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523000.html ३७३७] || २६ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|THA}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523002.html ३७४२] || २७ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|JPN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523004.html ३७४५] || २८ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|BHU}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:भूतानमधील क्रिकेट]] ess04owh6rp2kv04zw1tvzafah4j6uq 0 306534 2677679 2650526 2026-04-05T16:54:26Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2677679 wikitext text/x-wiki खालील यादी बोत्स्वाना क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. बोत्स्वानाने २० मे २०१९ रोजी युगांडा विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | बोत्स्वानाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1184260.html ७७८] || २० मे २०१९ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|UGA}} [[लुगोगो स्टेडियम]], [[कंपाला]] || {{cr|UGA}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी ट्वेंटी२० विश्वचषक आफ्रिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1184263.html ७८०] || २१ मे २०१९ || {{cr|NGR}} || {{flagicon|UGA}} [[लुगोगो स्टेडियम]], [[कंपाला]] || {{cr|NGR}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1184901.html ७८३] || २२ मे २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UGA}} [[क्यामबोगो क्रिकेट ओव्हल]], [[कंपाला]] || {{cr|NAM}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197507.html ८५३] || १९ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|NAM}} || rowspan=4 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197508.html ८५६] || २० ऑगस्ट २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|NAM}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197509.html ८५९] || २२ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|NAM}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197510.html ८६२] || २३ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1283042.html १३८३] || २ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|SLE}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|BOT}} || rowspan=4 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका पात्रता#गट ब|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका 'ब' पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1283046.html १३९३] || ५ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|CMR}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1283048.html १३९७] || ६ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|MOZ}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1283051.html १४०३] || ७ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|TAN}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|TAN}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1332496.html १७७६] || १५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, ग्वाटेंग|बेनोनी]] || {{cr|UGA}} || rowspan=4 | [[२०२२ आफ्रिका ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1332507.html १७८२] || १८ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|GHA}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, ग्वाटेंग|बेनोनी]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1332504.html १७८५] || १९ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|MOZ}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, ग्वाटेंग|बेनोनी]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1332509.html १७९१] || २१ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|TAN}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, ग्वाटेंग|बेनोनी]] || {{cr|TAN}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343740.html १८८७] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|RWA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|RWA}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका 'अ' पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343743.html १८८८] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|SEY}} || {{flagicon|RWA}} [[इंटीग्रेटेड पॉलिटेक्निक प्रादेशिक महाविद्यालय मैदान]], [[किगाली]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343745.html १८९२] || १८ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|LES}} || {{flagicon|RWA}} [[इंटीग्रेटेड पॉलिटेक्निक प्रादेशिक महाविद्यालय मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343748.html १८९९] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|MWI}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|MWI}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343756.html १९१२] || २२ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|MLI}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343762.html १९१८] || २४ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343766.html १९२०] || २५ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|Saint Helena}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378442.html २०७९] || २९ मे २०२३ || {{cr|Swaziland}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, ग्वाटेंग|बेनोनी]] || {{cr|BOT}} || rowspan=3 | [[क्रिकेट|२०२३ आफ्रिका ट्वेंटी२० चषक पात्रता फेरी]] |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378444.html २०८०] || ३० मे २०२३ || {{cr|MWI}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, ग्वाटेंग|बेनोनी]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378446.html २०८२] || १ जून २०२३ || {{cr|MOZ}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, ग्वाटेंग|बेनोनी]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1379573.html २०८४] || ९ जून २०२३ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|UGA}} || rowspan=9 | [[क्रिकेट|२०२३ काँटिनेंट आफ्रिका ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1379574.html २०८६] || १० जून २०२३ || {{cr|RWA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1379580.html २०९१] || ११ जून २०२३ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1379586.html २०९६] || १३ जून २०२३ || {{cr|RWA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|RWA}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1379583.html २०९८] || १४ जून २०२३ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|UGA}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1379590.html २१०१] || १५ जून २०२३ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1379575.html २१०२] || १७ जून २०२३ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|UGA}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1379579.html २१०४] || १८ जून २०२३ || {{cr|RWA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|RWA}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1379585.html २१०६] || १९ जून २०२३ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1412212.html २३९४] || ११ डिसेंबर २०२३ || {{cr|GHA}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, ग्वाटेंग|बेनोनी]] || {{cr|BOT}} || rowspan=5 | [[क्रिकेट|२०२३ आफ्रिका ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1412217.html २४०३] || १५ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SLE}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, ग्वाटेंग|बेनोनी]] || {{cr|SLE}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1412220.html २४०६] || १६ डिसेंबर २०२३ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, ग्वाटेंग|बेनोनी]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1412223.html २४१०] || १८ डिसेंबर २०२३ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, ग्वाटेंग|बेनोनी]] || {{cr|UGA}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1412225.html २४१२] || १९ डिसेंबर २०२३ || {{cr|MWI}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, ग्वाटेंग|बेनोनी]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459374.html २९७२] || २३ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|ESW}} || {{flagicon|NGA}} [[अबुजा|नायजेरिया क्रिकेट फेडरेशन ओव्हल क्र. १]], [[अबुजा]] || {{cr|BOT}} || rowspan=5 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता क|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका 'क' पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459386.html २९७६] || २४ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|SLE}} || {{flagicon|NGA}} [[अबुजा|नायजेरिया क्रिकेट फेडरेशन ओव्हल क्र. २]], [[अबुजा]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459382.html २९८७] || २६ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|CIV}} || {{flagicon|NGA}} [[अबुजा|नायजेरिया क्रिकेट फेडरेशन ओव्हल क्र. २]], [[अबुजा]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459384.html २९८९] || २७ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|Saint Helena}} || {{flagicon|NGA}} [[अबुजा|नायजेरिया क्रिकेट फेडरेशन ओव्हल क्र. १]], [[अबुजा]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459379.html २९९६] || २८ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|NGA}} || {{flagicon|NGA}} [[अबुजा|नायजेरिया क्रिकेट फेडरेशन ओव्हल क्र. १]], [[अबुजा]] || {{cr|NGA}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462912.html ३०००] || ४ डिसेंबर २०२४ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|UGA}} || rowspan=9 | [[२०२४ खंडीय चषक टी२० आफ्रिका|२०२४ आफ्रिका खंड ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462919.html ३००२] || ५ डिसेंबर २०२४ || {{cr|NGA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|NGA}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462924.html ३००५] || ६ डिसेंबर २०२४ || {{cr|RWA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|RWA}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462927.html ३०११] || ७ डिसेंबर २०२४ || {{cr|NGA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462914.html ३०१७] || ८ डिसेंबर २०२४ || {{cr|RWA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462928.html ३०२२] || ९ डिसेंबर २०२४ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|UGA}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462918.html ३०२९] || ११ डिसेंबर २०२४ || {{cr|RWA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|RWA}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462920.html ३०३७] || १२ डिसेंबर २०२४ || {{cr|NGA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|NGA}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462930.html ३०४६] || १३ डिसेंबर २०२४ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{cr|UGA}} |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502746.html ३४७५] || २६ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|TAN}} || {{flagicon|ZIM}} [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|TAN}} || rowspan=5 | [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502749.html ३४८०] || २८ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502752.html ३४८६] || ३० सप्टेंबर २०२५ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|ZIM}} [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|UGA}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502756.html ३४९२] || २ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|NGA}} || {{flagicon|ZIM}} [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|NGA}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502760.html ३५००] || ४ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|MWI}} || {{flagicon|ZIM}} [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|MWI}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527277.html ३७५८] || ९ मार्च २०२६ || {{cr|LES}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{cr|BOT}} || rowspan=5 | |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527278.html ३७६२] || १० मार्च २०२६ || {{cr|LES}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{cr|BOT}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527279.html ३७६५] || १२ मार्च २०२६ || {{cr|LES}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{cr|BOT}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527280.html ३७६८] || १३ मार्च २०२६ || {{cr|LES}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{cr|BOT}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527281.html ३७७३] || १५ मार्च २०२६ || {{cr|LES}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{cr|BOT}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:बोत्स्वानामधील क्रिकेट]] cj8o6u92pln9qwqgt07lxgdbjy5jx6l 0 306536 2677680 2629845 2026-04-05T16:58:37Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2677680 wikitext text/x-wiki खालील यादी बोत्स्वाना महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. बोत्स्वानाने २० ऑगस्ट २०१८ रोजी लेसोथो विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | बोत्स्वानाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158344.html ४६९] || २० ऑगस्ट २०१८ || {{crw|LES}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} || rowspan=6 | [[२०१८ बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन महिला टी२०आ मालिका|२०१८ बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन महिला ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158347.html ४७२] || २० ऑगस्ट २०१८ || {{crw|MWI}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.२]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158350.html ४७५] || २१ ऑगस्ट २०१८ || {{crw|MOZ}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158352.html ४७७] || २३ ऑगस्ट २०१८ || {{crw|SLE}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|SLE}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158358.html ४८५] || २४ ऑगस्ट २०१८ || {{crw|NAM}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|NAM}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158360.html ४८९] || २५ ऑगस्ट २०१८ || {{crw|MOZ}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.२]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1179016.html ६०५] || १ एप्रिल २०१९ || {{crw|NAM}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{crw|NAM}} || rowspan=10 | |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1179610.html ६०६] || २ एप्रिल २०१९ || {{crw|NAM}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{crw|NAM}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1179611.html ६०७] || २ एप्रिल २०१९ || {{crw|NAM}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{crw|NAM}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1179017.html ६०८] || ३ एप्रिल २०१९ || {{crw|NAM}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{crw|NAM}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1179018.html ६०९] || ३ एप्रिल २०१९ || {{crw|NAM}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{crw|NAM}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1207657.html ८०३] || २ डिसेंबर २०१९ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|KEN}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1207658.html ८०४] || ३ डिसेंबर २०१९ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1207659.html ८०५] || ३ डिसेंबर २०१९ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|KEN}} |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1207661.html ८०८] || ५ डिसेंबर २०१९ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|KEN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1207662.html ८०९] || ६ डिसेंबर २०१९ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|KEN}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1265213.html ८९६] || ६ जून २०२१ || {{crw|RWA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} || rowspan=4 | [[२०२१ क्विबुका महिला ट्वेंटी२० स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1265215.html ८९८] || ७ जून २०२१ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|KEN}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1265218.html ९०१] || ८ जून २०२१ || {{crw|NAM}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|NAM}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1265222.html ९०५] || १० जून २०२१ || {{crw|NGR}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|NGR}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1275106.html ९५०] || ९ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|Swaziland}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} || rowspan=5 | [[२०२१ महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1275110.html ९५४] || १० सप्टेंबर २०२१ || {{crw|MOZ}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1275117.html ९६०] || १२ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1275124.html ९६८] || १४ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|RWA}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|RWA}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1275128.html ९७३] || १६ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|TAN}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|TAN}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1318374.html १०९४] || ९ जून २०२२ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|RWA}} [[इंटीग्रेटेड पॉलिटेक्नीक प्रादेशिक विद्यालय मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|KEN}} || rowspan=8 | [[२०२२ क्विबुका महिला ट्वेंटी२० स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1318377.html १०९७] || १० जून २०२२ || {{crw|TAN}} || {{flagicon|RWA}} [[इंटीग्रेटेड पॉलिटेक्नीक प्रादेशिक विद्यालय मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1318383.html ११०३] || ११ जून २०२२ || {{crw|NGA}} || {{flagicon|RWA}} [[इंटीग्रेटेड पॉलिटेक्नीक प्रादेशिक विद्यालय मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|NGA}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1318386.html ११०६] || १२ जून २०२२ || {{crw|BRA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|BRA}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1318391.html ११११] || १४ जून २०२२ || {{crw|GER}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1318393.html १११३] || १५ जून २०२२ || {{crw|RWA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1318397.html १११७] || १६ जून २०२२ || {{crw|UGA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1318401.html ११२५] || १७ जून २०२२ || {{crw|GER}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|GER}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1380688.html १४७२] || १० जून २०२३ || {{crw|RWA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} || rowspan=8 | [[२०२३ क्विबुका महिला टी-२० स्पर्धा|२०२३ क्विबुका महिला ट्वेंटी२० स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1380689.html १४७३] || १० जून २०२३ || {{crw|UGA}} || {{flagicon|RWA}} [[इंटीग्रेटेड पॉलिटेक्नीक प्रादेशिक विद्यालय मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1380692.html १४७६] || ११ जून २०२३ || {{crw|NGA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|NGA}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1380696.html १४८०] || १२ जून २०२३ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1380698.html १४८३] || १४ जून २०२३ || {{crw|UGA}} || {{flagicon|RWA}} [[इंटीग्रेटेड पॉलिटेक्नीक प्रादेशिक विद्यालय मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1380703.html १४८८] || १५ जून २०२३ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1380705.html १४९०] || १५ जून २०२३ || {{crw|NGA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1380706.html १४९१] || १६ जून २०२३ || {{crw|RWA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394917.html १५७८] || २ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|KEN}} || rowspan=5 | [[२०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता#विभाग दोन|२०२४ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका डिव्हिजन दोन पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394922.html १५८९] || ३ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|LES}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.२]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394927.html १६१२] || ५ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|MWI}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394929.html १६१९] || ६ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|SLE}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394932.html १६४५] || ८ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411262.html १७०८] || ९ डिसेंबर २०२३ || {{crw|TAN}} || {{flagicon|UGA}} [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[युगांडा|एंटेबी]] || {{crw|TAN}} || rowspan=3 | [[क्रिकेट|२०२४ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका डिव्हिजन एक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411266.html १७१४] || ११ डिसेंबर २०२३ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|UGA}} [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[युगांडा|एंटेबी]] || {{crw|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411269.html १७१७] || १३ डिसेंबर २०२३ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|UGA}} [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[युगांडा|एंटेबी]] || {{crw|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429622.html १८३०] || २२ एप्रिल २०२४ || {{crw|LES}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} || rowspan=7 | [[२०२४ बीसीए कलहारी महिला टी२०आ स्पर्धा|२०२४ बोत्स्वाना महिला ट्वेंटी२० तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429625.html १८३३] || २२ एप्रिल २०२४ || {{crw|MOZ}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.२]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429626.html १८३४] || २३ एप्रिल २०२४ || {{crw|RWA}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|RWA}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429628.html १८३६] || २३ एप्रिल २०२४ || {{crw|MOZ}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429631.html १८४१] || २५ एप्रिल २०२४ || {{crw|LES}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.२]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429632.html १८४४] || २५ एप्रिल २०२४ || {{crw|RWA}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|RWA}} |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429635.html १८४९] || २६ एप्रिल २०२४ || {{crw|RWA}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|RWA}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435620.html १८९५] || ३० मे २०२४ || {{crw|UGA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} || rowspan=7 | [[२०२४ क्विबुका महिला टी-२० स्पर्धा|२०२४ क्विबुका महिला ट्वेंटी२० स्पर्धा]]<ref name="NonT20I" group="n">या आवृत्तीमध्ये झिम्बाब्वे अ संघाने देखील भाग घेतलेला. बोत्स्वानाने झिम्बाब्वे अ सोबत खेळलेल्या सामन्याला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० दर्जा नसल्याने तो सामना या यादीत समाविष्ट केलेला नाही.</ref> |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435624.html १८९७] || ३१ मे २०२४ || {{crw|CMR}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435626.html १८९९] || १ जून २०२४ || {{crw|RWA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435632.html १९०४] || ३ जून २०२४ || {{crw|NGA}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|NGA}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435639.html १९१०] || ५ जून २०२४ || {{crw|MWI}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट 'ब' मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435645.html १९१४] || ७ जून २०२४ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट 'ब' मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435647.html १९१६] || ८ जून २०२४ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|RWA}} [[गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477662.html २२४९] || २६ एप्रिल २०२५ || {{crw|ESW}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} || rowspan=7 | [[२०२५ बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन महिला ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477665.html २२५२] || २६ एप्रिल २०२५ || {{crw|MOZ}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.२]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477668.html २२५३] || २७ एप्रिल २०२५ || {{crw|SLE}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|SLE}} |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477670.html २२५५] || २७ एप्रिल २०२५ || {{crw|MOZ}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477664.html २२५९] || २९ एप्रिल २०२५ || {{crw|ESW}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.२]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477674.html २२६०] || २९ एप्रिल २०२५ || {{crw|SLE}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|SLE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477673.html २२६४] || ३० एप्रिल २०२५ || {{crw|SLE}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|SLE}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494125.html २४०७] || २० जुलै २०२५ || {{crw|ESW}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.२]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} || rowspan=5 | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता|२०२६ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका डिव्हिजन १ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494128.html २४१२] || २१ जुलै २०२५ || {{crw|MOZ}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494134.html २४१९] || २३ जुलै २०२५ || {{crw|SLE}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|SLE}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494137.html २४२२] || २४ जुलै २०२५ || {{crw|RWA}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|RWA}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494140.html २४२६] || २६ जुलै २०२५ || {{crw|MWI}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || {{crw|BOT}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528317.html] || ६ एप्रिल २०२६ || {{crw|BRA}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || TBD || rowspan=5 | [[२०२६ बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन महिला ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528320.html] || ६ एप्रिल २०२६ || {{crw|LES}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.२]], [[गॅबारोनी]] || TBD |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528322.html] || ७ एप्रिल २०२६ || {{crw|MOZ}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.२]], [[गॅबारोनी]] || TBD |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528325.html] || ८ एप्रिल २०२६ || {{crw|MWI}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.१]], [[गॅबारोनी]] || TBD |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528328.html] || ८ एप्रिल २०२६ || {{crw|ZAM}} || {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना ओव्हल क्र.२]], [[गॅबारोनी]] || TBD |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:बोत्स्वानामधील क्रिकेट]] moix3g23vjbuws71rss0v8d3ecvpyip 14 307523 2677664 2173197 2026-04-05T14:49:35Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[वर्ग:आर्जेन्टिनाचे भौतिकशास्त्रज्ञ]] to [[वर्ग:आर्जेन्टिनी भौतिकशास्त्रज्ञ]] 2677664 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[:वर्ग:आर्जेन्टिनी भौतिकशास्त्रज्ञ]] 7jtsrl923npodj8x1qh232a36fh46wd 0 308539 2677670 2487273 2026-04-05T16:21:58Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677670 wikitext text/x-wiki [[File:दिव्याची अमावास्या.jpg|thumb|दिव्याची अमावास्या]] '''दिव्याची अमावास्या''' ही [[आषाढ]] महिन्यातील अमावास्या म्हणून साजरी केली जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/astro/festival/news/aashadhi-amavasya-date-significance-and-importance-in-marathi-deep-amavasya/articleshow/85122398.cms|title=Aashadhi Amavasya 2021 दीप अमावास्या : शुभ वेळ आणि महत्व|website=[[महाराष्ट्र टाइम्स]]|access-date=2022-07-23}}</ref> ==स्वरूप== [[File:A aesthetic oil lamp considered sacred.JPG|thumb| दीप पूजन]] आषाढ महिन्याच्या अमावास्या तिथीला घरातील, देव घरातील धातूच्या दिव्यांची पूजा केली जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=spCBAAAAMAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80+%E0%A4%86%E0%A4%B5%E0%A4%B8&q=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80+%E0%A4%86%E0%A4%B5%E0%A4%B8&hl=en|title=Kārāgirī|date=1992|publisher=Mahārāshṭra Rājya Lokasāhitya Samitīcyā vatīne Mahārāshṭra Śāsanācyā Śikshaṇa Vibhāgātarphe prakāśita|language=mr}}</ref> यासाठी दिवे स्वच्छ घासून, उजळवले जातात. त्यांची पूजा केली जाते. पुरणाचा नैवेद्य केला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/lifestyle/aashadh-month-end-deep-amavasya-date-significance-importance-muhurat-in-marathi-scsg-91-2555825/|title=दीप अमावस्या : जाणून घ्या महत्व, माहिती आणि पूजा विधीबद्दल|website=Loksatta|language=mr|access-date=2022-07-23}}</ref> काही कुटुंबात बाजरीच्या पिठाचे किंवा कणकेचे दिवे केले जातात आणि त्यांची पूजा केली जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=G4OJCFrR94gC&newbks=0&printsec=frontcover&dq=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80+%E0%A4%86%E0%A4%B5%E0%A4%B8+%E0%A4%95%E0%A4%A5%E0%A4%BE&q=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80+%E0%A4%86%E0%A4%B5%E0%A4%B8+%E0%A4%95%E0%A4%A5%E0%A4%BE&hl=en|title=Lokasãskr̥tūeī kshitije|last=Ḍhere|first=Rāmacandra Cintāmaṇa|date=1971|language=mr}}</ref> ==समाजात विविध ठिकाणी== *दीप अमावास्येचे औचित्य साधून कुटुंबात [पूजा केली जाते त्याचप्रमाणे विविध मंदिरे, शाळा अशा ठिकाणी दीप पूजन केले जाते. विद्यार्थी शाळेत दिवे प्रज्वलित करून, प्रार्थना करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.socialnews.xyz/2022/07/29/mumbai-students-celebrate-deep-amavasya-gallery/|title=: Mumbai: Students celebrate 'Deep Amavasya' #Gallery|last=XYZ|first=Social News|date=2022-07-29|website=Social News XYZ|language=en-US|access-date=2022-07-30}}</ref> *दीपसमाजातील विविध स्तरात या दिवसाला गटारी अमावास्या म्हणून ओळखले जाते. श्रावण महिन्यात मांसाहार, [[कांदा]] , [[लसूण]] यांचे सेवन वर्ज्य मानले जात असल्याने मांसाहार करणाऱ्या कुटुंबांमध्ये या दिवशी विशेष करून मांसाहार केला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tv9marathi.com/spiritual-adhyatmik/gatari-amavasya-2022-today-is-gatari-amavasya-why-do-eat-meat-and-drink-alcohol-on-gatari-amavasya-au189-768299.html|title=Gatari Amavasya 2022: आज गटारी अमावस्या, गटारी अमावस्येला मांसाहार आणि मद्यपान का करतात?|last=Marathi|first=TV9|date=2022-07-28|website=TV9 Marathi|language=mr|access-date=2022-07-30}}</ref> * या दिवशी आपल्या दिवंगत पूर्वजांचे स्मरण करण्याची पद्धतीही प्रचलित असल्याचे दिसते.उत्तर भारतात या दिवशी पितृतर्पण, श्राद्ध केले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/dharm/ashadha-amavasya-2024-pitro-ke-liye-deepak-kab-jalayen-sahi-samay-niyam-lamp-lighting-rules-for-ancestors-8461728.html|title=आज आषाढ़ अमावस्या पर पितरों के लिए दीपक जलाना कब है सही? पंडित जी से जानें समय और नियम|date=2024-07-04|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2024-08-02|archive-date=2024-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240802061117/https://hindi.news18.com/news/dharm/ashadha-amavasya-2024-pitro-ke-liye-deepak-kab-jalayen-sahi-samay-niyam-lamp-lighting-rules-for-ancestors-8461728.html|url-status=dead}}</ref> ==आदिवासी जनजातीत== दिव्याची अमावास्या [[भिल्ल समाज|भिल्ल]] या आदिवासी जमातीत विशेषत्वाने साजरी केली जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=-gaBAAAAMAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80+%E0%A4%86%E0%A4%B5%E0%A4%B8&q=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80+%E0%A4%86%E0%A4%B5%E0%A4%B8&hl=en|title=Mahārāshṭrātīla ādivāsī jamātī: sāmājika va sā̃skr̥tika māgovā|last=Gāre|first=Govinda|date=2000|publisher=Kônṭinenṭala Prakāśana|language=mr}}</ref> == संदर्भ == [[वर्ग:हिंदू धर्मातील प्रतीके]] [[वर्ग:हिंदू धर्म]] 9r7fwrfa1qrpcj10gi92ynp8urpn4pb 14 312977 2677663 2171035 2026-04-05T14:49:25Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[वर्ग:आर्जेन्टिनाचे टेनिस खेळाडू]] to [[वर्ग:आर्जेन्टिनी टेनिस खेळाडू]] 2677663 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[:वर्ग:आर्जेन्टिनी टेनिस खेळाडू]] 9csz99nfjuqebd0dk9klah7xfv8wfw9 14 313372 2677661 2172380 2026-04-05T14:49:05Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[वर्ग:आर्जेन्टिनाचे भौतिकशास्त्रज्ञ]] to [[वर्ग:आर्जेन्टिनी भौतिकशास्त्रज्ञ]] 2677661 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[:वर्ग:आर्जेन्टिनी भौतिकशास्त्रज्ञ]] 7jtsrl923npodj8x1qh232a36fh46wd 14 313435 2677662 2172626 2026-04-05T14:49:15Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[वर्ग:आर्जेन्टाइन व्यक्ती]] to [[वर्ग:आर्जेन्टिनी व्यक्ती]] 2677662 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[:वर्ग:आर्जेन्टिनी व्यक्ती]] 9700228fblob70ncgkzvtx4zn9b81qe 0 314278 2677671 2653903 2026-04-05T16:28:26Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2677671 wikitext text/x-wiki खालील यादी बांगलादेश क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. बांगलादेशने २८ नोव्हेंबर २००६ रोजी झिम्बाब्वे विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | बांगलादेशने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==ट्वेंटी२० स्पर्धा कामगिरी== ==={{cr|BAN}}ची [[आय.सी.सी. पुरुष टी२० विश्वचषक|आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० विश्वचषक]]मधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! style="color:#002868; background:white;" colspan=8|[[आय.सी.सी. पुरुष टी२० विश्वचषक|आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० विश्वचषक]] कामगिरी ! style="width:1%;background:white" rowspan="14"| ! style="color:#002868; background:white;" colspan=5|[[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|पात्रता]] कामगिरी |- ! scope="col"|वर्ष ! scope="col"|फेरी ! scope="col"|स्थान ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} |- |{{flagicon|South Africa}} [[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००७]]||सुपर ८||८/१२||५||१||४||०||० || colspan="5" rowspan="10" |''विश्वचषकास आपोआप पात्र'' |- |{{flagicon|ENG}} [[२००९ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]||rowspan=3|गट फेरी||१०/१२||२||०||२||०||० |- |{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|GUY}} [[२०१० आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]]||१०/१२||२||०||२||०||० |- |{{flagicon|Sri Lanka}} [[२०१२ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]]||१०/१२||२||०||२||०||० |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Bangladesh}} [[२०१४ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]||rowspan=2|सुपर १०||१०/१६||७||२||५||०||० |- |{{flagicon|India}} [[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]||१०/१६||७||२||४||०||१ |- |{{flagicon|OMA}}{{flagicon|UAE}} [[२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] || rowspan=2|सुपर १२ || १२/१६ ||८||२||६||०||० |- |{{flagicon|Australia}} [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]||९/१६||५||२||३||०||० |- |{{flagicon|Antigua and Barbuda}}{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|GUY}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}{{flagicon|USA}} [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]||सुपर ८||७/२०||७||३||४||०||० |- |{{flagicon|IND}}{{flagicon|SL}} [[२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]]|| colspan="7" |''माघार घेतली'' |- |{{flagicon|Australia}}{{flagicon|NZ}} [[२०२८ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२८]]|| colspan="7" rowspan="2" |''TBD'' || colspan="5" rowspan="2" |''TBD'' |- |{{flagicon|ENG}}{{flagicon|SCO}}{{flagicon|IRE|cricket}} [[२०३० आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०३०]] |} ==={{cr|BAN}}ची [[आशिया चषक]]मधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! style="color:#002868; background:white;" colspan=8|[[आशिया चषक|ट्वेंटी२० आशिया चषक]] कामगिरी ! style="width:1%;background:white" rowspan="4"| ! style="color:#002868; background:white;" colspan=5|पात्रता कामगिरी |- ! scope="col"|वर्ष ! scope="col"|फेरी ! scope="col"|स्थान ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:silver;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|BAN}} [[२०१६ आशिया चषक|२०१६]]||| उपविजेते ||२/५||५||३||२||०||० || colspan="5" |''आपोआप पात्र'' |- |{{flagicon|UAE}} [[२०२२ आशिया चषक|२०२२]]||| गट फेरी ||५/६||२||०||२||०||० || colspan="5" rowspan="2" |''आपोआप पात्र'' |- |{{flagicon|UAE}} [[२०२५ आशिया चषक|२०२५]]|| colspan="7" |''पात्र'' |} ==={{cr|BAN}}ची [[आशियाई खेळ]]मधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- !colspan=9|[[आशियाई खेळ]] |- ! width=150 |वर्ष ! width=150 |फेरी ! width=50 |स्थान ! width=50 |{{abbr|खे|Games played}} ! width=50 |{{abbr|वि|Won}} ! width=50 |{{abbr|प|Lost}} ! width=50 |{{abbr|ब|Tied}} ! width=50 |{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:gold;" |{{flagicon|China}} [[२०१० आशियाई खेळ|२०१०]]<ref name="NonT20I" group="n">२०१० आणि २०१४ या आवृत्त्यांमधील सर्व सामने हे बिन आंतरराष्ट्रीय दर्ज्याचे खेळवले गेले होते. सदर नोंदी फक्त संघाची कामगिरी दर्शविण्यासाठी संपादित केली आहे.</ref>|| सुवर्णपदक ||१/९||३||३||०||०||० |- style="background:#c96;" |{{flagicon|South Korea}} [[२०१४ आशियाई खेळ|२०१४]]<ref name="NonT20I" group="n">२०१० आणि २०१४ या आवृत्त्यांमधील सर्व सामने हे बिन आंतरराष्ट्रीय दर्ज्याचे खेळवले गेले होते. सदर नोंदी फक्त संघाची कामगिरी दर्शविण्यासाठी संपादित केली आहे.</ref>|| कांस्यपदक ||३/१०||३||२||१||०||० |- style="background:#c96;" |{{flagicon|China}} [[२०२२ आशियाई खेळ|२०२२]]|| कांस्यपदक ||३/९||३||२||१||०||० |} ==={{cr|BAN}}ची तिरंगी/चौरंगी/पंचरंगी/षष्ठरंगी/सप्तरंगी/अष्टरंगी स्पर्धांमधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- !colspan=9|तिरंगी/चौरंगी स्पर्धा |- ! width=150 |वर्ष ! width=150 |फेरी ! width=50 |स्थान ! width=50 |{{abbr|खे|Games played}} ! width=50 |{{abbr|वि|Won}} ! width=50 |{{abbr|प|Lost}} ! width=50 |{{abbr|ब|Tied}} ! width=50 |{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:silver;" |{{flagicon|KEN}} [[केन्या टी-२० चौरंगी मालिका, २००७|२००७]]|| उपविजेते ||२/४||३||२||१||०||० |- style="background:silver;" |{{flagicon|SL}} [[२०१८ निदाहास चषक|२०१८]]|| उपविजेते ||२/३||५||२||३||०||० |- style="background:gold;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|BAN}} [[२०१९-२० बांगलादेश तिरंगी मालिका|२०१९]]|| विजेते ||१/३||५||३||१||०||१ |- style="background:#c96;" |{{flagicon|NZ}} [[२०२२-२३ न्यू झीलंड तिरंगी मालिका|२०२२]]|| गट फेरी ||३/३||४||०||४||०||० |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/264065.html ९] || २८ नोव्हेंबर २००६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख अबु नासेर स्टेडियम]], [[बांगलादेश|खुलना]] || {{cr|BAN}} || |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/306987.html १७] || १ सप्टेंबर २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|BAN}} || rowspan=2 | [[केन्या टी-२० चौरंगी मालिका, २००७|२००७ केन्या चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/306989.html १८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287857.html २४] || १३ सप्टेंबर २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|BAN}} || rowspan=5 | [[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287864.html ३१] || १५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[न्यूलँड क्रिकेट मैदान|न्यूलॅंड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287866.html ३३] || १६ सप्टेंबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[न्यूलँड क्रिकेट मैदान|न्यूलॅंड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287871.html ३८] || १८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287875.html ४२] || २० सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[न्यूलँड क्रिकेट मैदान|न्यूलॅंड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|PAK}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/343764.html ५५] || २० एप्रिल २००८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} || rowspan=2 | |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350347.html ७७] || ५ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355994.html ९३] || ६ जून २००९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | [[२००९ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355997.html ९६] || ८ जून २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IRE}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/401076.html ११७] || २ ऑगस्ट २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}} || rowspan=2 | |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/423782.html १३१] || ३ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412680.html १५४] || १ मे २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|बॉसेजू स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया|ग्रॉस इसलेट]] || {{cr|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१० आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412688.html १६१] || ५ मे २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|AUS}} |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531982.html २०९] || ११ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} || rowspan=8 | |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/538068.html २१६] || २९ नोव्हेंबर २०११ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567071.html २४९] || १८ जुलै २०१२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|BAN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567072.html २५०] || २० जुलै २०१२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|BAN}} |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567073.html २५१] || २१ जुलै २०१२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|BAN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567204.html २५२] || २४ जुलै २०१२ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क वेस्टव्लीट]], [[झाउड-हॉलंड|वूरबर्ग]] || {{cr|SCO}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567205.html २५३] || २५ जुलै २०१२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क वेस्टव्लीट]], [[झाउड-हॉलंड|वूरबर्ग]] || {{cr|BAN}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/573672.html २५४] || २६ जुलै २०१२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क वेस्टव्लीट]], [[झाउड-हॉलंड|वूरबर्ग]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533276.html २६७] || ११ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|SRI}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|NZL}} || rowspan=2 | [[२०१२ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533283.html २७४] || २५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|PAK}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/587476.html २९१] || १० डिसेंबर २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} || rowspan=7 | |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/602477.html ३१२] || ३१ मार्च २०१३ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/623571.html ३१५] || ११ मे २०१३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/623572.html ३१६] || १२ मे २०१३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|BAN}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/668959.html ३३३] || ६ नोव्हेंबर २०१३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|NZL}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/690351.html ३५७] || १२ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|BAN}} [[झोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|SRI}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/690353.html ३५८] || १४ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|BAN}} [[झोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682897.html ३६६] || १६ मार्च २०१४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} || rowspan=7 | [[२०१४ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682907.html ३७१] || १८ मार्च २०१४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|BAN}} [[झोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682915.html ३७५] || २० मार्च २०१४ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|BAN}} [[झोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|HKG}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682935.html ३८५] || २५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682943.html ३८९] || २८ मार्च २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682949.html ३९२] || ३० मार्च २०१४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682957.html ३९६] || १ एप्रिल २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|AUS}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/730293.html ४०४] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/858491.html ४१६] || २४ एप्रिल २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/817203.html ४२८] || ५ जुलै २०१५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SA}} |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/817205.html ४२९] || ७ जुलै २०१५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SA}} |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/931396.html ४६२] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/931398.html ४६३] || १५ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|ZIM}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/958415.html ४७९] || १५ जानेवारी २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख अबु नासेर स्टेडियम]], [[बांगलादेश|खुलना]] || {{cr|BAN}} |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/958417.html ४८१] || १७ जानेवारी २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख अबु नासेर स्टेडियम]], [[बांगलादेश|खुलना]] || {{cr|BAN}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/958419.html ४८२] || २० जानेवारी २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख अबु नासेर स्टेडियम]], [[बांगलादेश|खुलना]] || {{cr|ZIM}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/958421.html ४८४] || २२ जानेवारी २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख अबु नासेर स्टेडियम]], [[बांगलादेश|खुलना]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966745.html ५०९] || २४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०१६ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966749.html ५११] || २६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966753.html ५१३] || २८ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966759.html ५१६] || २ मार्च २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966765.html ५२१] || ६ मार्च २०१६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951309.html ५२४] || ९ मार्च २०१६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|BAN}} || rowspan=7 | [[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951319.html ५३०] || ११ मार्च २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951327.html ५३४] || १३ मार्च २०१६ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951333.html ५३६] || १६ मार्च २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951347.html ५४४] || २१ मार्च २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951353.html ५४७] || २३ मार्च २०१६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951359.html ५५०] || २६ मार्च २०१६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|NZ}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019979.html ५७४] || ३ जानेवारी २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZ}} || rowspan=9 | |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019981.html ५७५] || ६ जानेवारी २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|NZ}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019983.html ५७६] || ८ जानेवारी २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|NZ}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1083449.html ६०६] || ४ एप्रिल २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1083450.html ६०७] || ६ एप्रिल २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075507.html ६२६] || २६ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|SA}} |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075508.html ६२८] || २९ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|SA}} |- | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130746.html ६४८] || १५ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130747.html ६५१] || १८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133818.html ६५७] || ८ मार्च २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०१८ निदाहास चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133819.html ६५८] || १० मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133821.html ६६०] || १४ मार्च २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133822.html ६६१] || १६ मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133823.html ६६२] || १८ मार्च २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145982.html ६६७] || ३ जून २०१८ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (डेहराडून)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[देहरादून]] || {{cr|AFG|२०१३}} || rowspan=9 | |- | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145983.html ६६८] || ५ जून २०१८ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (डेहराडून)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[देहरादून]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145984.html ६६९] || ७ जून २०१८ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (डेहराडून)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[देहरादून]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1146723.html ६९२] || ३१ जुलै २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1146724.html ६९३] || ४ ऑगस्ट २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|BAN}} |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1146725.html ६९४] || ५ ऑगस्ट २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|BAN}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153317.html ७१५] || १७ डिसेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|WIN}} |- | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153318.html ७१६] || २० डिसेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153319.html ७१७] || २२ डिसेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197140.html ८८१] || १३ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} || rowspan=4 | [[२०१९-२० बांगलादेश तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197142.html ८८३] || १५ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197143.html ८८६] || १८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197145.html ८९२] || २१ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187013.html १०००] || ३ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|BAN}} || rowspan=11 | |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187014.html १००७] || ७ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187015.html १०१४] || १० नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213058.html १०३२] || २४ जानेवारी २०२० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213059.html १०३३] || २५ जानेवारी २०२० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1214670.html १०८२] || ९ मार्च २०२० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1214671.html १०८४] || ११ मार्च २०२० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1233979.html ११३९] || २८ मार्च २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1233980.html ११४०] || ३० मार्च २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZ}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1233981.html ११४१] || १ एप्रिल २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1267680.html ११९६] || २२ जुलै २०२१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1267681.html ११९८] || २३ जुलै २०२१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=12 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1267682.html १२०३] || २५ जुलै २०२१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1270834.html १२१०] || ३ ऑगस्ट २०२१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1270835.html १२१२] || ४ ऑगस्ट २०२१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1270836.html १२१६] || ६ ऑगस्ट २०२१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1270837.html १२१८] || ७ ऑगस्ट २०२१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|AUS}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1270838.html १२२२] || ९ ऑगस्ट २०२१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1272093.html १२४३] || १ सप्टेंबर २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1272094.html १२५१] || ३ सप्टेंबर २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1272095.html १२५९] || ५ सप्टेंबर २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|NZ}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1272096.html १२६०] || ८ सप्टेंबर २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1272097.html १२६३] || १० सप्टेंबर २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273713.html १३११] || १७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[मस्कत]] || {{cr|SCO}} || rowspan=8 | [[२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273717.html १३२२] || १९ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[मस्कत]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273720.html १३३४] || २१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[मस्कत]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273726.html १३५७] || २४ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273731.html १३६९] || २७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273734.html १३७५] || २९ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273741.html १३८४] || २ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|SA}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273745.html १३९१] || ४ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|AUS}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1277974.html १४३९] || १९ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} || rowspan=11 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1277975.html १४४३] || २० नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1277976.html १४४७] || २२ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1299832.html १४९५] || ३ मार्च २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1299833.html १४९६] || ५ मार्च २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317149.html १६०१] || २ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[विंडसर पार्क]], [[डॉमिनिका]] || अनिर्णित |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317150.html १६०७] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[विंडसर पार्क]], [[डॉमिनिका]] || {{cr|WIN}} |- | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317151.html १६१७] || ७ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1323295.html १७०६] || ३० जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1323296.html १७१३] || ३१ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1323297.html १७१९] || २ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327271.html १७५३] || ३० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|AFG|२०१३}} || rowspan=2 | [[२०२२ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327273.html १७५५] || १ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|SL}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336031.html १७९७] || २५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|BAN}} || rowspan=2 | |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336032.html १७९९] || २७ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322334.html १८०७] || ७ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[२०२२-२३ न्यू झीलंड तिरंगी मालिका|२०२२ न्यू झीलंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322336.html १८११] || ९ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322338.html १८१६] || १२ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322339.html १८१८] || १३ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298151.html १८४३] || २४ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|BAN}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298156.html १८४७] || २७ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298162.html १८५१] || ३० ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298169.html १८६०] || २ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298175.html १८७२] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|PAK}} |- | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351400.html २०१८] || ९ मार्च २०२३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} || rowspan=8 | |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351401.html २०२३] || १२ मार्च २०२३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351402.html २०२६] || १४ मार्च २०२३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1355720.html २०३४] || २७ मार्च २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1355721.html २०३७] || २९ मार्च २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1355722.html २०३८] || ३१ मार्च २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|IRE}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1377015.html २१३८] || १४ जुलै २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1377016.html २१४५] || १६ जुलै २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १५३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399116.html २२८३] || ४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|MAS}}|| {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|BAN}} || rowspan=3 | [[आशियाई खेळ|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399117.html २२९६] || ६ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|IND}}|| {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399119.html २३००] || ७ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|PAK}}|| {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|BAN}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388213.html २४२२] || २७ डिसेंबर २०२३|| {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|BAN}} || rowspan=14 | |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388214.html २४२३] || २९ डिसेंबर २०२३|| {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || अनिर्णित |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388215.html २४२५] || ३१ डिसेंबर २०२३|| {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|NZ}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419824.html २४९४] || ४ मार्च २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|SL}} |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419825.html २५०१] || ६ मार्च २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419826.html २५०९] || ९ मार्च २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|SL}} |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425126.html २५८६] || ३ मे २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425126.html २५८९] || ५ मे २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425126.html २५९२] || ७ मे २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425126.html २५९९] || १० मे २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425126.html २६०७] || १२ मे २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|ZIM}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425131.html २६१३] || २१ मे २०२४ || {{cr|USA}} || {{flagicon|USA}} [[प्रेरी व्ह्यू क्रिकेट कॉम्प्लेक्स|प्रेरी व्ह्यू क्रिकेट संकुल]], [[ह्युस्टन]] || {{cr|USA}} |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425132.html २६१६] || २३ मे २०२४ || {{cr|USA}} || {{flagicon|USA}} [[प्रेरी व्ह्यू क्रिकेट कॉम्प्लेक्स|प्रेरी व्ह्यू क्रिकेट संकुल]], [[ह्युस्टन]] || {{cr|USA}} |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425133.html २६२५] || २५ मे २०२४ || {{cr|USA}} || {{flagicon|USA}} [[प्रेरी व्ह्यू क्रिकेट कॉम्प्लेक्स|प्रेरी व्ह्यू क्रिकेट संकुल]], [[ह्युस्टन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415715.html २६४६] || ७ जून २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|USA}} [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[डॅल्लास, टेक्सास|डॅल्लास]] || {{cr|BAN}} || rowspan=7 | [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415721.html २६६४] || १० जून २०२४ || {{cr|SA}} || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी]], [[न्यू यॉर्क]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415728.html २६७७] || १३ जून २०२४ || {{cr|NED}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415737.html २६९८] || १६ जून २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415744.html २७११] || २० जून २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[ॲंटिगा]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415747.html २७१६] || २२ जून २०२४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[ॲंटिगा]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415752.html २७२२] || २४ जून २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | १७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439893.html २८९७] || ६ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान|श्रीमंत माधवराव सिंधिया क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} || rowspan=21 | |- | १७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439894.html २८९९] || ९ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली मैदान|अरुण जेटली क्रिकेट स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | १७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439895.html २९०४] || १२ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | १८० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433383.html ३०६३] || १५ डिसेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|BAN}} |- | १८१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433384.html ३०७१] || १७ डिसेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|BAN}} |- | १८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433385.html ३०७५] || १९ डिसेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|BAN}} |- | १८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1484051.html ३१८५] || १७ मे २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|BAN}} |- | १८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1484052.html ३१८८] || १९ मे २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|UAE}} |- | १८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486582.html ३१८९] || २१ मे २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|UAE}} |- | १८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483785.html ३१९०] || २८ मे २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | १८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483786.html ३१९४] || ३० मे २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | १८८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483787.html ३२०३] || १ जून २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | १८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485508.html ३२९९] || १० जुलै २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SL}} |- | १९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485509.html ३३१५] || १३ जुलै २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|BAN}} |- | १९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485510.html ३३१८] || १६ जुलै २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491903.html ३३३८] || २० जुलै २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491904.html ३३४९] || २२ जुलै २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491905.html ३३६१] || २४ जुलै २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | १९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498662.html ३४२५] || ३० ऑगस्ट २०२५ || {{cr|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | १९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498663.html ३४३१] || १ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | १९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498664.html ३४३५] || ३ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496922.html ३४४६] || ११ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|BAN}} || rowspan=3 | [[२०२५ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496924.html ३४५३] || १३ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496928.html ३४६०] || १६ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|BAN}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496932.html ३४६६] || २० सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|BAN}} || rowspan=3 | [[२०२५ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496935.html ३४७०] || २४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496936.html ३४७१] || २५ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500390.html ३४९६] || २ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|BAN}} || rowspan=12 | |- | २०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500391.html ३४९८] || ३ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|BAN}} |- | २०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500392.html ३५०४] || ५ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|BAN}} |- | २०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505125.html ३५३४] || २७ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|WIN}} |- | २०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505126.html ३५३८] || २९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|WIN}} |- | २०९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505127.html ३५४४] || ३१ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|WIN}} |- | २१० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506014.html ३५९१] || २७ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|IRE}} |- | २११ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506015.html ३५९४] || २९ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | २१२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506016.html ३६०१] || २ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | २१३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528275.html] || २७ एप्रिल २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || TBD |- | २१४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html] || २९ एप्रिल २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || TBD |- | २१५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528277.html] || २ मे २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || TBD |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट|टी२० सामने]] 19zq99xf1vlx62wi40dqqp0j06gwp9x 2677672 2677671 2026-04-05T16:32:34Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2677672 wikitext text/x-wiki खालील यादी बांगलादेश क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. बांगलादेशने २८ नोव्हेंबर २००६ रोजी झिम्बाब्वे विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | बांगलादेशने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==ट्वेंटी२० स्पर्धा कामगिरी== ==={{cr|BAN}}ची [[आय.सी.सी. पुरुष टी२० विश्वचषक|आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० विश्वचषक]]मधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! style="color:#002868; background:white;" colspan=8|[[आय.सी.सी. पुरुष टी२० विश्वचषक|आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० विश्वचषक]] कामगिरी ! style="width:1%;background:white" rowspan="14"| ! style="color:#002868; background:white;" colspan=5|[[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|पात्रता]] कामगिरी |- ! scope="col"|वर्ष ! scope="col"|फेरी ! scope="col"|स्थान ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} |- |{{flagicon|South Africa}} [[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००७]]||सुपर ८||८/१२||५||१||४||०||० || colspan="5" rowspan="10" |''विश्वचषकास आपोआप पात्र'' |- |{{flagicon|ENG}} [[२००९ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]||rowspan=3|गट फेरी||१०/१२||२||०||२||०||० |- |{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|GUY}} [[२०१० आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]]||१०/१२||२||०||२||०||० |- |{{flagicon|Sri Lanka}} [[२०१२ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]]||१०/१२||२||०||२||०||० |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Bangladesh}} [[२०१४ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]||rowspan=2|सुपर १०||१०/१६||७||२||५||०||० |- |{{flagicon|India}} [[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]||१०/१६||७||२||४||०||१ |- |{{flagicon|OMA}}{{flagicon|UAE}} [[२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] || rowspan=2|सुपर १२ || १२/१६ ||८||२||६||०||० |- |{{flagicon|Australia}} [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]||९/१६||५||२||३||०||० |- |{{flagicon|Antigua and Barbuda}}{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|GUY}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}{{flagicon|USA}} [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]||सुपर ८||७/२०||७||३||४||०||० |- |{{flagicon|IND}}{{flagicon|SL}} [[२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]]|| colspan="7" |''माघार घेतली'' |- |{{flagicon|Australia}}{{flagicon|NZ}} [[२०२८ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२८]]|| colspan="7" rowspan="2" |''TBD'' || colspan="5" rowspan="2" |''TBD'' |- |{{flagicon|ENG}}{{flagicon|SCO}}{{flagicon|IRE|cricket}} [[२०३० आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०३०]] |} ==={{cr|BAN}}ची [[आशिया चषक]]मधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! style="color:#002868; background:white;" colspan=8|[[आशिया चषक|ट्वेंटी२० आशिया चषक]] कामगिरी ! style="width:1%;background:white" rowspan="4"| ! style="color:#002868; background:white;" colspan=5|पात्रता कामगिरी |- ! scope="col"|वर्ष ! scope="col"|फेरी ! scope="col"|स्थान ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:silver;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|BAN}} [[२०१६ आशिया चषक|२०१६]]||| उपविजेते ||२/५||५||३||२||०||० || colspan="5" |''आपोआप पात्र'' |- |{{flagicon|UAE}} [[२०२२ आशिया चषक|२०२२]]||| गट फेरी ||५/६||२||०||२||०||० || colspan="5" rowspan="2" |''आपोआप पात्र'' |- |{{flagicon|UAE}} [[२०२५ आशिया चषक|२०२५]]|| colspan="7" |''पात्र'' |} ==={{cr|BAN}}ची [[आशियाई खेळ]]मधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- !colspan=9|[[आशियाई खेळ]] |- ! width=150 |वर्ष ! width=150 |फेरी ! width=50 |स्थान ! width=50 |{{abbr|खे|Games played}} ! width=50 |{{abbr|वि|Won}} ! width=50 |{{abbr|प|Lost}} ! width=50 |{{abbr|ब|Tied}} ! width=50 |{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:gold;" |{{flagicon|China}} [[२०१० आशियाई खेळ|२०१०]]<ref name="NonT20I" group="n">२०१० आणि २०१४ या आवृत्त्यांमधील सर्व सामने हे बिन आंतरराष्ट्रीय दर्ज्याचे खेळवले गेले होते. सदर नोंदी फक्त संघाची कामगिरी दर्शविण्यासाठी संपादित केली आहे.</ref>|| सुवर्णपदक ||१/९||३||३||०||०||० |- style="background:#c96;" |{{flagicon|South Korea}} [[२०१४ आशियाई खेळ|२०१४]]<ref name="NonT20I" group="n">२०१० आणि २०१४ या आवृत्त्यांमधील सर्व सामने हे बिन आंतरराष्ट्रीय दर्ज्याचे खेळवले गेले होते. सदर नोंदी फक्त संघाची कामगिरी दर्शविण्यासाठी संपादित केली आहे.</ref>|| कांस्यपदक ||३/१०||३||२||१||०||० |- style="background:#c96;" |{{flagicon|China}} [[२०२२ आशियाई खेळ|२०२२]]|| कांस्यपदक ||३/९||३||२||१||०||० |} ==={{cr|BAN}}ची तिरंगी/चौरंगी/पंचरंगी/षष्ठरंगी/सप्तरंगी/अष्टरंगी स्पर्धांमधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- !colspan=9|तिरंगी/चौरंगी स्पर्धा |- ! width=150 |वर्ष ! width=150 |फेरी ! width=50 |स्थान ! width=50 |{{abbr|खे|Games played}} ! width=50 |{{abbr|वि|Won}} ! width=50 |{{abbr|प|Lost}} ! width=50 |{{abbr|ब|Tied}} ! width=50 |{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:silver;" |{{flagicon|KEN}} [[केन्या टी-२० चौरंगी मालिका, २००७|२००७]]|| उपविजेते ||२/४||३||२||१||०||० |- style="background:silver;" |{{flagicon|SL}} [[२०१८ निदाहास चषक|२०१८]]|| उपविजेते ||२/३||५||२||३||०||० |- style="background:gold;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|BAN}} [[२०१९-२० बांगलादेश तिरंगी मालिका|२०१९]]|| विजेते ||१/३||५||३||१||०||१ |- style="background:#c96;" |{{flagicon|NZ}} [[२०२२-२३ न्यू झीलंड तिरंगी मालिका|२०२२]]|| गट फेरी ||३/३||४||०||४||०||० |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/264065.html ९] || २८ नोव्हेंबर २००६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख अबु नासेर स्टेडियम]], [[बांगलादेश|खुलना]] || {{cr|BAN}} || |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/306987.html १७] || १ सप्टेंबर २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|BAN}} || rowspan=2 | [[केन्या टी-२० चौरंगी मालिका, २००७|२००७ केन्या चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/306989.html १८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287857.html २४] || १३ सप्टेंबर २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|BAN}} || rowspan=5 | [[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287864.html ३१] || १५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[न्यूलँड क्रिकेट मैदान|न्यूलॅंड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287866.html ३३] || १६ सप्टेंबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[न्यूलँड क्रिकेट मैदान|न्यूलॅंड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287871.html ३८] || १८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287875.html ४२] || २० सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[न्यूलँड क्रिकेट मैदान|न्यूलॅंड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|PAK}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/343764.html ५५] || २० एप्रिल २००८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} || rowspan=2 | |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350347.html ७७] || ५ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355994.html ९३] || ६ जून २००९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | [[२००९ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355997.html ९६] || ८ जून २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IRE}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/401076.html ११७] || २ ऑगस्ट २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}} || rowspan=2 | |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/423782.html १३१] || ३ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412680.html १५४] || १ मे २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|बॉसेजू स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया|ग्रॉस इसलेट]] || {{cr|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१० आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412688.html १६१] || ५ मे २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|AUS}} |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531982.html २०९] || ११ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} || rowspan=8 | |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/538068.html २१६] || २९ नोव्हेंबर २०११ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567071.html २४९] || १८ जुलै २०१२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|BAN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567072.html २५०] || २० जुलै २०१२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|BAN}} |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567073.html २५१] || २१ जुलै २०१२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|BAN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567204.html २५२] || २४ जुलै २०१२ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क वेस्टव्लीट]], [[झाउड-हॉलंड|वूरबर्ग]] || {{cr|SCO}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567205.html २५३] || २५ जुलै २०१२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क वेस्टव्लीट]], [[झाउड-हॉलंड|वूरबर्ग]] || {{cr|BAN}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/573672.html २५४] || २६ जुलै २०१२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क वेस्टव्लीट]], [[झाउड-हॉलंड|वूरबर्ग]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533276.html २६७] || ११ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|SRI}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|NZL}} || rowspan=2 | [[२०१२ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533283.html २७४] || २५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|PAK}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/587476.html २९१] || १० डिसेंबर २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} || rowspan=7 | |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/602477.html ३१२] || ३१ मार्च २०१३ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/623571.html ३१५] || ११ मे २०१३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/623572.html ३१६] || १२ मे २०१३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|BAN}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/668959.html ३३३] || ६ नोव्हेंबर २०१३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|NZL}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/690351.html ३५७] || १२ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|BAN}} [[झोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|SRI}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/690353.html ३५८] || १४ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|BAN}} [[झोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682897.html ३६६] || १६ मार्च २०१४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} || rowspan=7 | [[२०१४ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682907.html ३७१] || १८ मार्च २०१४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|BAN}} [[झोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682915.html ३७५] || २० मार्च २०१४ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|BAN}} [[झोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|HKG}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682935.html ३८५] || २५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682943.html ३८९] || २८ मार्च २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682949.html ३९२] || ३० मार्च २०१४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682957.html ३९६] || १ एप्रिल २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|AUS}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/730293.html ४०४] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/858491.html ४१६] || २४ एप्रिल २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/817203.html ४२८] || ५ जुलै २०१५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SA}} |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/817205.html ४२९] || ७ जुलै २०१५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SA}} |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/931396.html ४६२] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/931398.html ४६३] || १५ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|ZIM}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/958415.html ४७९] || १५ जानेवारी २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख अबु नासेर स्टेडियम]], [[बांगलादेश|खुलना]] || {{cr|BAN}} |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/958417.html ४८१] || १७ जानेवारी २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख अबु नासेर स्टेडियम]], [[बांगलादेश|खुलना]] || {{cr|BAN}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/958419.html ४८२] || २० जानेवारी २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख अबु नासेर स्टेडियम]], [[बांगलादेश|खुलना]] || {{cr|ZIM}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/958421.html ४८४] || २२ जानेवारी २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख अबु नासेर स्टेडियम]], [[बांगलादेश|खुलना]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966745.html ५०९] || २४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०१६ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966749.html ५११] || २६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966753.html ५१३] || २८ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966759.html ५१६] || २ मार्च २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966765.html ५२१] || ६ मार्च २०१६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951309.html ५२४] || ९ मार्च २०१६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|BAN}} || rowspan=7 | [[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951319.html ५३०] || ११ मार्च २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951327.html ५३४] || १३ मार्च २०१६ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951333.html ५३६] || १६ मार्च २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951347.html ५४४] || २१ मार्च २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951353.html ५४७] || २३ मार्च २०१६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951359.html ५५०] || २६ मार्च २०१६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|NZ}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019979.html ५७४] || ३ जानेवारी २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZ}} || rowspan=9 | |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019981.html ५७५] || ६ जानेवारी २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|NZ}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019983.html ५७६] || ८ जानेवारी २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|NZ}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1083449.html ६०६] || ४ एप्रिल २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1083450.html ६०७] || ६ एप्रिल २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075507.html ६२६] || २६ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|SA}} |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075508.html ६२८] || २९ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|SA}} |- | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130746.html ६४८] || १५ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130747.html ६५१] || १८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133818.html ६५७] || ८ मार्च २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०१८ निदाहास चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133819.html ६५८] || १० मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133821.html ६६०] || १४ मार्च २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133822.html ६६१] || १६ मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133823.html ६६२] || १८ मार्च २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145982.html ६६७] || ३ जून २०१८ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (डेहराडून)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[देहरादून]] || {{cr|AFG|२०१३}} || rowspan=9 | |- | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145983.html ६६८] || ५ जून २०१८ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (डेहराडून)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[देहरादून]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145984.html ६६९] || ७ जून २०१८ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (डेहराडून)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[देहरादून]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1146723.html ६९२] || ३१ जुलै २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1146724.html ६९३] || ४ ऑगस्ट २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|BAN}} |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1146725.html ६९४] || ५ ऑगस्ट २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|BAN}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153317.html ७१५] || १७ डिसेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|WIN}} |- | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153318.html ७१६] || २० डिसेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153319.html ७१७] || २२ डिसेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197140.html ८८१] || १३ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} || rowspan=4 | [[२०१९-२० बांगलादेश तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197142.html ८८३] || १५ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197143.html ८८६] || १८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197145.html ८९२] || २१ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187013.html १०००] || ३ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|BAN}} || rowspan=11 | |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187014.html १००७] || ७ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187015.html १०१४] || १० नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213058.html १०३२] || २४ जानेवारी २०२० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213059.html १०३३] || २५ जानेवारी २०२० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1214670.html १०८२] || ९ मार्च २०२० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1214671.html १०८४] || ११ मार्च २०२० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1233979.html ११३९] || २८ मार्च २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1233980.html ११४०] || ३० मार्च २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZ}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1233981.html ११४१] || १ एप्रिल २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1267680.html ११९६] || २२ जुलै २०२१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1267681.html ११९८] || २३ जुलै २०२१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=12 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1267682.html १२०३] || २५ जुलै २०२१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1270834.html १२१०] || ३ ऑगस्ट २०२१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1270835.html १२१२] || ४ ऑगस्ट २०२१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1270836.html १२१६] || ६ ऑगस्ट २०२१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1270837.html १२१८] || ७ ऑगस्ट २०२१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|AUS}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1270838.html १२२२] || ९ ऑगस्ट २०२१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1272093.html १२४३] || १ सप्टेंबर २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1272094.html १२५१] || ३ सप्टेंबर २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1272095.html १२५९] || ५ सप्टेंबर २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|NZ}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1272096.html १२६०] || ८ सप्टेंबर २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1272097.html १२६३] || १० सप्टेंबर २०२१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273713.html १३११] || १७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[मस्कत]] || {{cr|SCO}} || rowspan=8 | [[२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273717.html १३२२] || १९ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[मस्कत]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273720.html १३३४] || २१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[मस्कत]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273726.html १३५७] || २४ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273731.html १३६९] || २७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273734.html १३७५] || २९ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273741.html १३८४] || २ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|SA}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273745.html १३९१] || ४ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|AUS}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1277974.html १४३९] || १९ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} || rowspan=11 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1277975.html १४४३] || २० नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1277976.html १४४७] || २२ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1299832.html १४९५] || ३ मार्च २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1299833.html १४९६] || ५ मार्च २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317149.html १६०१] || २ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[विंडसर पार्क]], [[डॉमिनिका]] || अनिर्णित |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317150.html १६०७] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[विंडसर पार्क]], [[डॉमिनिका]] || {{cr|WIN}} |- | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317151.html १६१७] || ७ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1323295.html १७०६] || ३० जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1323296.html १७१३] || ३१ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1323297.html १७१९] || २ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327271.html १७५३] || ३० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|AFG|२०१३}} || rowspan=2 | [[२०२२ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327273.html १७५५] || १ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|SL}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336031.html १७९७] || २५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|BAN}} || rowspan=2 | |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336032.html १७९९] || २७ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322334.html १८०७] || ७ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[२०२२-२३ न्यू झीलंड तिरंगी मालिका|२०२२ न्यू झीलंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322336.html १८११] || ९ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322338.html १८१६] || १२ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322339.html १८१८] || १३ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298151.html १८४३] || २४ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|BAN}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298156.html १८४७] || २७ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298162.html १८५१] || ३० ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298169.html १८६०] || २ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298175.html १८७२] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|PAK}} |- | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351400.html २०१८] || ९ मार्च २०२३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} || rowspan=8 | |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351401.html २०२३] || १२ मार्च २०२३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351402.html २०२६] || १४ मार्च २०२३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1355720.html २०३४] || २७ मार्च २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1355721.html २०३७] || २९ मार्च २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1355722.html २०३८] || ३१ मार्च २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|IRE}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1377015.html २१३८] || १४ जुलै २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1377016.html २१४५] || १६ जुलै २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १५३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399116.html २२८३] || ४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|MAS}}|| {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|BAN}} || rowspan=3 | [[आशियाई खेळ|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399117.html २२९६] || ६ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|IND}}|| {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399119.html २३००] || ७ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|PAK}}|| {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|BAN}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388213.html २४२२] || २७ डिसेंबर २०२३|| {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|BAN}} || rowspan=14 | |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388214.html २४२३] || २९ डिसेंबर २०२३|| {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || अनिर्णित |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388215.html २४२५] || ३१ डिसेंबर २०२३|| {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|NZ}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419824.html २४९४] || ४ मार्च २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|SL}} |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419825.html २५०१] || ६ मार्च २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419826.html २५०९] || ९ मार्च २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|SL}} |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425126.html २५८६] || ३ मे २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425126.html २५८९] || ५ मे २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425126.html २५९२] || ७ मे २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425126.html २५९९] || १० मे २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425126.html २६०७] || १२ मे २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|ZIM}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425131.html २६१३] || २१ मे २०२४ || {{cr|USA}} || {{flagicon|USA}} [[प्रेरी व्ह्यू क्रिकेट कॉम्प्लेक्स|प्रेरी व्ह्यू क्रिकेट संकुल]], [[ह्युस्टन]] || {{cr|USA}} |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425132.html २६१६] || २३ मे २०२४ || {{cr|USA}} || {{flagicon|USA}} [[प्रेरी व्ह्यू क्रिकेट कॉम्प्लेक्स|प्रेरी व्ह्यू क्रिकेट संकुल]], [[ह्युस्टन]] || {{cr|USA}} |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425133.html २६२५] || २५ मे २०२४ || {{cr|USA}} || {{flagicon|USA}} [[प्रेरी व्ह्यू क्रिकेट कॉम्प्लेक्स|प्रेरी व्ह्यू क्रिकेट संकुल]], [[ह्युस्टन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415715.html २६४६] || ७ जून २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|USA}} [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[डॅल्लास, टेक्सास|डॅल्लास]] || {{cr|BAN}} || rowspan=7 | [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415721.html २६६४] || १० जून २०२४ || {{cr|SA}} || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी]], [[न्यू यॉर्क]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415728.html २६७७] || १३ जून २०२४ || {{cr|NED}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415737.html २६९८] || १६ जून २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415744.html २७११] || २० जून २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[ॲंटिगा]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415747.html २७१६] || २२ जून २०२४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[ॲंटिगा]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415752.html २७२२] || २४ जून २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | १७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439893.html २८९७] || ६ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान|श्रीमंत माधवराव सिंधिया क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} || rowspan=21 | |- | १७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439894.html २८९९] || ९ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली मैदान|अरुण जेटली क्रिकेट स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | १७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439895.html २९०४] || १२ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | १८० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433383.html ३०६३] || १५ डिसेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|BAN}} |- | १८१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433384.html ३०७१] || १७ डिसेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|BAN}} |- | १८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433385.html ३०७५] || १९ डिसेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|BAN}} |- | १८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1484051.html ३१८५] || १७ मे २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|BAN}} |- | १८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1484052.html ३१८८] || १९ मे २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|UAE}} |- | १८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486582.html ३१८९] || २१ मे २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|UAE}} |- | १८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483785.html ३१९०] || २८ मे २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | १८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483786.html ३१९४] || ३० मे २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | १८८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483787.html ३२०३] || १ जून २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | १८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485508.html ३२९९] || १० जुलै २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SL}} |- | १९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485509.html ३३१५] || १३ जुलै २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|BAN}} |- | १९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485510.html ३३१८] || १६ जुलै २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491903.html ३३३८] || २० जुलै २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491904.html ३३४९] || २२ जुलै २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491905.html ३३६१] || २४ जुलै २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | १९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498662.html ३४२५] || ३० ऑगस्ट २०२५ || {{cr|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | १९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498663.html ३४३१] || १ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | १९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498664.html ३४३५] || ३ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496922.html ३४४६] || ११ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|BAN}} || rowspan=3 | [[२०२५ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496924.html ३४५३] || १३ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496928.html ३४६०] || १६ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|BAN}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496932.html ३४६६] || २० सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|BAN}} || rowspan=3 | [[२०२५ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496935.html ३४७०] || २४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496936.html ३४७१] || २५ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500390.html ३४९६] || २ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|BAN}} || rowspan=18 | |- | २०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500391.html ३४९८] || ३ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|BAN}} |- | २०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500392.html ३५०४] || ५ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|BAN}} |- | २०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505125.html ३५३४] || २७ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|WIN}} |- | २०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505126.html ३५३८] || २९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|WIN}} |- | २०९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505127.html ३५४४] || ३१ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|WIN}} |- | २१० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506014.html ३५९१] || २७ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|IRE}} |- | २११ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506015.html ३५९४] || २९ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | २१२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506016.html ३६०१] || २ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | २१३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528275.html] || २७ एप्रिल २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || TBD |- | २१४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html] || २९ एप्रिल २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || TBD |- | २१५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528277.html] || २ मे २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || TBD |- | २१६ ||[ ] || १५ जून २०२६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} TBD || TBD |- | २१७ ||[ ] || १८ जून २०२६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} TBD || TBD |- | २१८ ||[ ] || २० जून २०२६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} TBD || TBD |- | २१९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525667.html] || १० डिसेंबर २०२६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[डी बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || TBD |- | २२० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525668.html] || १२ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || TBD |- | २२१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525669.html] || १३ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || TBD |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट|टी२० सामने]] k8e0nudztdrocsvatn1tgghkn5o8ch6 0 316759 2677673 2654326 2026-04-05T16:40:22Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2677673 wikitext text/x-wiki खालील यादी बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. बांगलादेशने २८ ऑगस्ट २०१२ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | बांगलादेशने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==महिला ट्वेंटी२० स्पर्धा कामगिरी== ==={{crw|BAN}}ची [[महिला क्रिकेट|आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० विश्वचषक]]मधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! style="color:#002868; background:white;" colspan=8|[[महिला क्रिकेट|आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० विश्वचषक]] कामगिरी ! style="width:1%;background:white" rowspan="12"| ! style="color:#002868; background:white;" colspan=5|[[महिला क्रिकेट|पात्रता]] कामगिरी |- ! scope="col"|वर्ष ! scope="col"|फेरी ! scope="col"|स्थान ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} |- |{{flagicon|ENG}} [[२००९ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२००९]]|| colspan="7" rowspan="3" |''पात्र ठरले नाही'' || colspan="5" rowspan="3" |''सहभाग घेतला नाही'' |- |{{flagicon|Saint Kitts and Nevis}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Barbados}} [[२०१० आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१०]] |- |{{flagicon|SL}} [[२०१२ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१२]] |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|BAN}} [[२०१४ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१४]]||rowspan=6|गट फेरी||९/१०||५||२||३||०||० || colspan="5" |''यजमान म्हणून पात्र'' |- |{{flagicon|IND}} [[२०१६ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१६]]||९/१०||४||०||४||०||० || ५||४||१||०||० |- |{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Antigua and Barbuda}}{{flagicon|GUY}} [[२०१८ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१८]]||९/१०||४||०||४||०||० || ५||५||०||०||० |- |{{flagicon|AUS}} [[२०२० महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२०]]||१०/१०||४||०||४||०||० || ५||५||०||०||० |- |{{flagicon|SA}} [[२०२३ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२३]]||९/१०||४||०||४||०||० || ५||५||०||०||० |- |{{flagicon|UAE}} [[२०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२४]]||७/१०||४||१||३||०||० || colspan="5" |''यजमान म्हणून पात्र'' |- |{{flagicon|ENG}} [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| colspan="7" |''पात्र'' || ७||७||०||०||० |} ==={{crw|BAN}}ची महिला आशिया चषक स्पर्धांमधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- ! style="color:#002868; background:white;" colspan=8|महिला आशिया चषक स्पर्धा ! style="width:1%;background:white" rowspan="7"| ! style="color:#002868; background:white;" colspan=5|महिला आशिया चषक पात्रता कामगिरी |- ! scope="col"|वर्ष ! scope="col"|फेरी ! scope="col"|स्थान ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:#c96;" |{{flagicon|CHN}} [[२०१२ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक|२०१२]]|| उपांत्य फेरी ||३/८||४||३||१||०||० || colspan="5" |''आपोआप पात्र'' |- |{{flagicon|THA}} [[महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक, २०१६|२०१६]]|| गट फेरी ||४/६||५||३||२||०||० || colspan="5" |''आपोआप पात्र'' |- style="background:gold;" |{{flagicon|MAS}} [[महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक, २०१८|२०१८]]|| '''विजेते''' ||१/६||६||५||१||०||० || colspan="5" |''आपोआप पात्र'' |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|BAN}} [[२०२२ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|२०२२]]|| गट फेरी ||५/७||६||२||३||०||१ || colspan="5" |''आपोआप पात्र'' |- style="background:#c96;" |{{flagicon|SL}} [[२०२४ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक|२०२४]]|| उपांत्य फेरी ||३/८||४||२||२||०||० || colspan="5" |''आपोआप पात्र'' |} ==={{crw|BAN}}ची [[आशियाई खेळ]]मधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- !colspan=9|[[आशियाई खेळ]] |- ! width=150 |वर्ष ! width=150 |फेरी ! width=50 |स्थान ! width=50 |{{abbr|खे|Games played}} ! width=50 |{{abbr|वि|Won}} ! width=50 |{{abbr|प|Lost}} ! width=50 |{{abbr|ब|Tied}} ! width=50 |{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:silver;" |{{flagicon|China}} [[२०१० आशियाई खेळ|२०१०]]<ref name="NonT20I" group="n">२०१० आणि २०१४ या आवृत्त्यांमधील सर्व सामने हे बिन आंतरराष्ट्रीय दर्ज्याचे खेळवले गेले होते. सदर नोंदी फक्त संघाची कामगिरी दर्शविण्यासाठी संपादित केली आहे.</ref>|| rowspan=2|'''रजतपदक''' ||२/८||४||३||१||०||० |- style="background:silver;" |{{flagicon|South Korea}} [[२०१४ आशियाई खेळ|२०१४]]<ref name="NonT20I" group="n">२०१० आणि २०१४ या आवृत्त्यांमधील सर्व सामने हे बिन आंतरराष्ट्रीय दर्ज्याचे खेळवले गेले होते. सदर नोंदी फक्त संघाची कामगिरी दर्शविण्यासाठी संपादित केली आहे.</ref>||२/१०||३||२||१||०||० |- style="background:#c96;" |{{flagicon|China}} [[२०२२ आशियाई खेळ|२०२२]]|| '''कांस्यपदक''' ||३/९||३||१||१||०||१ |} ==={{crw|BAN}}ची दक्षिण आशियाई खेळ स्पर्धांमधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- !colspan=9|दक्षिण आशियाई खेळ स्पर्धा |- ! width=150 |वर्ष ! width=150 |फेरी ! width=50 |स्थान ! width=50 |{{abbr|खे|Games played}} ! width=50 |{{abbr|वि|Won}} ! width=50 |{{abbr|प|Lost}} ! width=50 |{{abbr|ब|Tied}} ! width=50 |{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:gold;" |{{flagicon|NEP}} [[२०१९ दक्षिण आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट - महिला स्पर्धा|२०१९]]|| '''सुवर्णपदक''' ||१/४||४||४||०||०||० |- |{{flagicon|PAK}} [[२०२६ दक्षिण आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट - महिला स्पर्धा|२०२६]]|| colspan="7" | ''TBD'' |} ==={{crw|BAN}}ची राष्ट्रकुल खेळ स्पर्धांमधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- ! style="color:#002868; background:white;" colspan=8|[[राष्ट्रकुल खेळ]] कामगिरी ! style="width:1%;background:white" rowspan="4"| ! style="color:#002868; background:white;" colspan=5|राष्ट्रकुल खेळ पात्रता कामगिरी |- ! scope="col"|वर्ष ! scope="col"|फेरी ! scope="col"|स्थान ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} |- |{{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील क्रिकेट|२०२२]]|| colspan="7" |''पात्र ठरले नाही'' ||२/५||४||३||१||० |} ==={{crw|BAN}}ची तिरंगी/चौरंगी/पंचरंगी/षष्ठरंगी/सप्तरंगी/अष्टरंगी स्पर्धांमधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- !colspan=9|तिरंगी/चौरंगी स्पर्धा |- ! width=150 |वर्ष ! width=150 |फेरी ! width=50 |स्थान ! width=50 |{{abbr|खे|Games played}} ! width=50 |{{abbr|वि|Won}} ! width=50 |{{abbr|प|Lost}} ! width=50 |{{abbr|ब|Tied}} ! width=50 |{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:silver;" |{{flagicon|IRE}} [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|२०१२]]|| उपविजेते ||२/३||२||१||१||०||० |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567401.html १५२] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|BAN}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|२०१२ आयर्लंड महिला ट्वेंटी२० तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/555898.html १५४] || २९ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/579718.html १६०] || ११ सप्टेंबर २०१२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} || rowspan=3 | |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/579719.html १६१] || १२ सप्टेंबर २०१२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|SA}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/579720.html १६३] || १४ सप्टेंबर २०१२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/584923.html १८३] || २८ ऑक्टोबर २०१२ || {{crw|SRI}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|गुआंगोंगँग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|BAN}} || rowspan=2 | [[२०१२ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक|२०१२ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/584928.html १८५] || ३० ऑक्टोबर २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|गुआंगोंगँग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|PAK}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625898.html १९७] || २ एप्रिल २०१३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} || rowspan=11 | |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625899.html १९८] || ४ एप्रिल २०१३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625900.html १९९] || ५ एप्रिल २०१३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/664291.html २११] || १२ सप्टेंबर २०१३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/664293.html २१२] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/664295.html २१३] || १५ सप्टेंबर २०१३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720547.html २४१] || ८ मार्च २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|PAK}} |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720551.html २४३] || ९ मार्च २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|IND}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720553.html २४४] || ११ मार्च २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|IND}} |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720555.html २४५] || १३ मार्च २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|IND}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720549.html २४६] || १५ मार्च २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682979.html २५३] || २६ मार्च २०१४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|WIN}} || rowspan=5 | [[२०१४ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी२०|२०१४ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682987.html २५७] || २८ मार्च २०१४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682995.html २६१] || ३० मार्च २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/683003.html २६५] || १ एप्रिल २०१४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/718467.html २७१] || ३ एप्रिल २०१४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|BAN}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/923321.html ३१६] || ३० सप्टेंबर २०१५ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[साऊथएंड क्लब क्रिकेट स्टेडियम]], [[कराची]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/923323.html ३१७] || १ ऑक्टोबर २०१५ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[साऊथएंड क्लब क्रिकेट स्टेडियम]], [[कराची]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/881755.html ३२४] || ५ डिसेंबर २०१५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१५-१६|२०१५ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951375.html ३४०] || १५ मार्च २०१६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१६ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी२०|२०१६ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951381.html ३४३] || १७ मार्च २०१६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951389.html ३४७] || २० मार्च २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951403.html ३५४] || २४ मार्च २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{crw|PAK}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962023.html ३६८] || ५ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[उत्तर आयर्लंड|माघेरमासन]] || {{crw|IRE}} || |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065333.html ३७४] || २६ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|THA}} [[आशियाई तंत्रज्ञान संस्था मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|IND}} || rowspan=3 | [[२०१६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065341.html ३७७] || ३० नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|THA}} [[आशियाई तंत्रज्ञान संस्था मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065346.html ३७९] || ३ डिसेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|SL}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144440.html ४१३] || १७ मे २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, नॉदर्न केप|किंबर्ले]] || {{crw|SA}} || rowspan=3 | |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144441.html ४१४] || १९ मे २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{crw|SA}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144442.html ४१५] || २० मे २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148049.html ४१७] || ३ जून २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|MAS}} [[रॉयल सेलंगोर क्लब]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|SL}} || rowspan=6 | [[२०१८ महिला टी२० आशिया चषक|२०१८ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148051.html ४१९] || ४ जून २०१८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148056.html ४२४] || ६ जून २०१८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148057.html ४२६] || ७ जून २०१८ || {{crw|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148062.html ४३१] || ९ जून २०१८ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148063.html ४३२] || १० जून २०१८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145894.html ४३८] || २८ जून २०१८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE|cricket}} [[डब्लिन|क्लेरमाँट ओव्हल]], [[डब्लिन]] || {{crw|BAN}} || rowspan=3 | |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145895.html ४४०] || २९ जून २०१८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE|cricket}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|BAN}} |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145896.html ४४१] || १ जुलै २०१८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE|cricket}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147720.html ४४६] || ७ जुलै २०१८ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|BAN}} || rowspan=5 | [[२०१८ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१८ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147723.html ४४९] || ८ जुलै २०१८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147727.html ४५३] || १० जुलै २०१८ || {{crw|UAE}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147731.html ४५७] || १२ जुलै २०१८ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147736.html ४६२] || ७ जुलै २०१८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|BAN}} |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161224.html ५०३] || ३ ऑक्टोबर २०१८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161225.html ५०५] || ५ ऑक्टोबर २०१८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|PAK}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161226.html ५०७] || ६ ऑक्टोबर २०१८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150535.html ५१७] || ९ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[आयसीसी महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक, २०१८|२०१८ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150539.html ५२०] || १२ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान]], [[सेंट लुसिया|ग्रॉस इसलेट]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150543.html ५२४] || १४ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान]], [[सेंट लुसिया|ग्रॉस इसलेट]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150552.html ५३३] || १८ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान]], [[सेंट लुसिया|ग्रॉस इसलेट]] || {{crw|SA}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198362.html ७२७] || २१ ऑगस्ट २०१९ || {{crw|THA}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|BAN}} || rowspan=3 | |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198364.html ७२८] || २३ ऑगस्ट २०१९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|BAN}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198363.html ७२९] || २६ ऑगस्ट २०१९ || {{crw|THA}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197054.html ७३९] || १ सप्टेंबर २०१९ || {{crw|USA}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|लोचलॅंड्स]], [[स्कॉटलंड|आर्बोथ]] || {{crw|BAN}} || rowspan=5 | [[२०१९ महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१९ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197047.html ७४०] || २ सप्टेंबर २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SCO}} [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197057.html ७४३] || ३ सप्टेंबर २०१९ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197059.html ७४७] || ५ सप्टेंबर २०१९ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|SCO}} [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197065.html ७५६] || ७ सप्टेंबर २०१९ || {{crw|THA}} || {{flagicon|SCO}} [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]] || {{crw|BAN}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1204726.html ७८७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1204727.html ७८८] || २८ ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1204728.html ७८९] || ३० ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208806.html ८०६] || ४ डिसेंबर २०१९ || {{crw|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[नेपाळ|पोखारा स्टेडियम]], [[नेपाळ|पोखारा]] || {{crw|BAN}} || rowspan=2 | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१९-२०|२०१९ दक्षिण आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208808.html ८०७] || ५ डिसेंबर २०१९ || {{crw|MDV}} || {{flagicon|NEP}} [[नेपाळ|पोखारा स्टेडियम]], [[नेपाळ|पोखारा]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173053.html ८५१] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०२० महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२० आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173057.html ८५५] || २७ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173060.html ८५८] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173064.html ८६२] || २ मार्च २०२० || {{crw|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1296027.html १०१४] || १८ जानेवारी २०२२ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} || rowspan=4 | [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ क्रिकेट पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1296029.html १०१६] || १९ जानेवारी २०२२ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1296034.html १०२३] || २३ जानेवारी २०२२ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1296036.html १०२५] || २४ जानेवारी २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1331385.html १२२०] || १८ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{crw|BAN}} || rowspan=5 | [[२०२२ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1331389.html १२२४] || १९ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1331392.html १२२६] || २१ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|USA}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1331398.html १२३२] || २३ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|THA}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1331401.html १२३६] || २५ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335785.html १२३९] || १ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|THA}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम क्र.२]], [[सिलहट]] || {{crw|BAN}} || rowspan=5 | [[२०२२ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335789.html १२४९] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम क्र.२]], [[सिलहट]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335795.html १२६४] || ६ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335799.html १२६९] || ८ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335802.html १२७२] || १० ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|SL}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344619.html १३०८] || २ डिसेंबर २०२२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|NZ}} || rowspan=3 | |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344620.html १३१०] || ४ डिसेंबर २०२२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{crw|NZ}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344621.html १३११] || ७ डिसेंबर २०२२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|जॉन डेव्हिस ओव्हल]], [[क्वीन्सटाउन (न्यू झीलंड)|क्वीन्सटाउन]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338044.html १३६०] || १२ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केपटाउन]] || {{crw|SL}} || rowspan=4 | [[२०२३ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२३ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338047.html १३६३] || १४ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338051.html १३६७] || १७ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केपटाउन]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338059.html १३७५] || २१ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केपटाउन]] || {{crw|SA}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1371604.html १४३७] || ९ मे २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} || rowspan=4 | |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1371605.html १४३९] || ११ मे २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1371606.html १४४१] || १२ मे २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382163.html १५१०] || ९ जुलै २०२३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382164.html १५१३] || ११ जुलै २०२३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382165.html १५१७] || १३ जुलै २०२३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399059.html १६६८] || २४ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | [[आशियाई खेळ|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399061.html १६७०] || २५ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|BAN}} |- | १०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399061.html १६८९] || २५ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चितगांव]] || {{crw|BAN}} || rowspan=14 | |- | १०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399061.html १६९०] || २७ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चितगांव]] || {{crw|BAN}} |- | १०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399061.html १६९१] || २९ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चितगांव]] || {{crw|PAK}} |- | १०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398254.html १७०१] || ३ डिसेंबर २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी (ग्वाटेंग)|बेनोनी]] || {{crw|BAN}} |- | १०९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398255.html १७०४] || ६ डिसेंबर २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || अनिर्णित |- | ११० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398256.html १७०५] || ८ डिसेंबर २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{crw|SA}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425064.html १८१६] || ३१ मार्च २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|AUS}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425065.html १८१८] || २ एप्रिल २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|AUS}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425066.html १८२१] || ४ एप्रिल २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|AUS}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429393.html १८५५] || २८ एप्रिल २०२४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429394.html १८६१] || ३० एप्रिल २०२४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429395.html १८६७] || २ मे २०२४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429396.html १८८१] || ६ मे २०२४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429397.html १८८४] || ९ मे २०२४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426759.html १९६१] || २० जुलै २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|SL}} || rowspan=4 | [[२०२४ महिला ट्वेंटी-२० आशिया कप|२०२४ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426763.html १९६५] || २२ जुलै २०२४ || {{crw|THA}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426766.html १९६८] || २४ जुलै २०२४ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426768.html १९७१] || २६ जुलै २०२४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432422.html २०५७] || ३ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{crw|BAN}} || rowspan=4 | [[२०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२४ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432427.html २०६४] || ५ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432432.html २०७८] || १० ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432437.html २०८७] || १२ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|RSA}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458414.html २१४२] || ५ डिसेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IRE}} || rowspan=6 | |- | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458415.html २१४६] || ७ डिसेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IRE}} |- | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458416.html २१५१] || ९ डिसेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IRE}} |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468402.html २१७२] || २७ जानेवारी २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल|वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेरे]] || {{crw|WIN}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468403.html २१७३] || २९ जानेवारी २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल|वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेरे]] || {{crw|WIN}} |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468404.html २१७६] || ३१ जानेवारी २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल|वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेरे]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515209.html २६२५] || १८ जानेवारी २०२६ || {{crw|USA}} || {{flagicon|NEP}} [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कागेश्वरी-मनोहरा]] || {{crw|BAN}} || rowspan=7 | [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२६ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515212.html २६२८] || २० जानेवारी २०२६ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[काठमांडू|किर्तीपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515218.html २६३७] || २२ जानेवारी २०२६ || {{crw|NAM}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[काठमांडू|किर्तीपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515223.html २६४३] || २४ जानेवारी २०२६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NEP}} [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कागेश्वरी-मनोहरा]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515229.html २६५२] || २८ जानेवारी २०२६ || {{crw|THA}} || {{flagicon|NEP}} [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कागेश्वरी-मनोहरा]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515231.html २६५५] || ३० जानेवारी २०२६ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[काठमांडू|किर्तीपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515235.html २६५९] || १ फेब्रुवारी २०२६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NEP}} [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कागेश्वरी-मनोहरा]] || {{crw|BAN}} |- | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html] || २८ एप्रिल २०२६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || TBD || rowspan=3 | |- | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html] || ३० एप्रिल २०२६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || TBD |- | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html] || २ मे २०२६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[ ] || ३० मे २०२६ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || TBD || rowspan=4 | [[२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[ ] || ३१ मे २०२६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[ ] || २ जून २०२६ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[ ] || ४ जून २०२६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490681.html] || १४ जून २०२६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || TBD || rowspan=5 | [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२६ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490685.html] || १७ जून २०२६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १४९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490691.html] || २० जून २०२६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १५० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html] || २५ जून २०२६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १५१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490705.html] || २८ जून २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || TBD |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट|महिला टी२०]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 74acpkp1uktsvug7wi8wb679rs0c62f 2677674 2677673 2026-04-05T16:42:17Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2677674 wikitext text/x-wiki खालील यादी बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. बांगलादेशने २८ ऑगस्ट २०१२ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | बांगलादेशने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==महिला ट्वेंटी२० स्पर्धा कामगिरी== ==={{crw|BAN}}ची [[महिला क्रिकेट|आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० विश्वचषक]]मधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! style="color:#002868; background:white;" colspan=8|[[महिला क्रिकेट|आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० विश्वचषक]] कामगिरी ! style="width:1%;background:white" rowspan="12"| ! style="color:#002868; background:white;" colspan=5|[[महिला क्रिकेट|पात्रता]] कामगिरी |- ! scope="col"|वर्ष ! scope="col"|फेरी ! scope="col"|स्थान ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} |- |{{flagicon|ENG}} [[२००९ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२००९]]|| colspan="7" rowspan="3" |''पात्र ठरले नाही'' || colspan="5" rowspan="3" |''सहभाग घेतला नाही'' |- |{{flagicon|Saint Kitts and Nevis}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Barbados}} [[२०१० आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१०]] |- |{{flagicon|SL}} [[२०१२ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१२]] |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|BAN}} [[२०१४ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१४]]||rowspan=6|गट फेरी||९/१०||५||२||३||०||० || colspan="5" |''यजमान म्हणून पात्र'' |- |{{flagicon|IND}} [[२०१६ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१६]]||९/१०||४||०||४||०||० || ५||४||१||०||० |- |{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Antigua and Barbuda}}{{flagicon|GUY}} [[२०१८ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१८]]||९/१०||४||०||४||०||० || ५||५||०||०||० |- |{{flagicon|AUS}} [[२०२० महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२०]]||१०/१०||४||०||४||०||० || ५||५||०||०||० |- |{{flagicon|SA}} [[२०२३ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२३]]||९/१०||४||०||४||०||० || ५||५||०||०||० |- |{{flagicon|UAE}} [[२०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२४]]||७/१०||४||१||३||०||० || colspan="5" |''यजमान म्हणून पात्र'' |- |{{flagicon|ENG}} [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| colspan="7" |''पात्र'' || ७||७||०||०||० |} ==={{crw|BAN}}ची महिला आशिया चषक स्पर्धांमधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- ! style="color:#002868; background:white;" colspan=8|महिला आशिया चषक स्पर्धा ! style="width:1%;background:white" rowspan="7"| ! style="color:#002868; background:white;" colspan=5|महिला आशिया चषक पात्रता कामगिरी |- ! scope="col"|वर्ष ! scope="col"|फेरी ! scope="col"|स्थान ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:#c96;" |{{flagicon|CHN}} [[२०१२ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक|२०१२]]|| उपांत्य फेरी ||३/८||४||३||१||०||० || colspan="5" |''आपोआप पात्र'' |- |{{flagicon|THA}} [[महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक, २०१६|२०१६]]|| गट फेरी ||४/६||५||३||२||०||० || colspan="5" |''आपोआप पात्र'' |- style="background:gold;" |{{flagicon|MAS}} [[महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक, २०१८|२०१८]]|| '''विजेते''' ||१/६||६||५||१||०||० || colspan="5" |''आपोआप पात्र'' |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|BAN}} [[२०२२ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|२०२२]]|| गट फेरी ||५/७||६||२||३||०||१ || colspan="5" |''आपोआप पात्र'' |- style="background:#c96;" |{{flagicon|SL}} [[२०२४ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक|२०२४]]|| उपांत्य फेरी ||३/८||४||२||२||०||० || colspan="5" |''आपोआप पात्र'' |} ==={{crw|BAN}}ची [[आशियाई खेळ]]मधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- !colspan=9|[[आशियाई खेळ]] |- ! width=150 |वर्ष ! width=150 |फेरी ! width=50 |स्थान ! width=50 |{{abbr|खे|Games played}} ! width=50 |{{abbr|वि|Won}} ! width=50 |{{abbr|प|Lost}} ! width=50 |{{abbr|ब|Tied}} ! width=50 |{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:silver;" |{{flagicon|China}} [[२०१० आशियाई खेळ|२०१०]]<ref name="NonT20I" group="n">२०१० आणि २०१४ या आवृत्त्यांमधील सर्व सामने हे बिन आंतरराष्ट्रीय दर्ज्याचे खेळवले गेले होते. सदर नोंदी फक्त संघाची कामगिरी दर्शविण्यासाठी संपादित केली आहे.</ref>|| rowspan=2|'''रजतपदक''' ||२/८||४||३||१||०||० |- style="background:silver;" |{{flagicon|South Korea}} [[२०१४ आशियाई खेळ|२०१४]]<ref name="NonT20I" group="n">२०१० आणि २०१४ या आवृत्त्यांमधील सर्व सामने हे बिन आंतरराष्ट्रीय दर्ज्याचे खेळवले गेले होते. सदर नोंदी फक्त संघाची कामगिरी दर्शविण्यासाठी संपादित केली आहे.</ref>||२/१०||३||२||१||०||० |- style="background:#c96;" |{{flagicon|China}} [[२०२२ आशियाई खेळ|२०२२]]|| '''कांस्यपदक''' ||३/९||३||१||१||०||१ |} ==={{crw|BAN}}ची दक्षिण आशियाई खेळ स्पर्धांमधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- !colspan=9|दक्षिण आशियाई खेळ स्पर्धा |- ! width=150 |वर्ष ! width=150 |फेरी ! width=50 |स्थान ! width=50 |{{abbr|खे|Games played}} ! width=50 |{{abbr|वि|Won}} ! width=50 |{{abbr|प|Lost}} ! width=50 |{{abbr|ब|Tied}} ! width=50 |{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:gold;" |{{flagicon|NEP}} [[२०१९ दक्षिण आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट - महिला स्पर्धा|२०१९]]|| '''सुवर्णपदक''' ||१/४||४||४||०||०||० |- |{{flagicon|PAK}} [[२०२६ दक्षिण आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट - महिला स्पर्धा|२०२६]]|| colspan="7" | ''TBD'' |} ==={{crw|BAN}}ची राष्ट्रकुल खेळ स्पर्धांमधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- ! style="color:#002868; background:white;" colspan=8|[[राष्ट्रकुल खेळ]] कामगिरी ! style="width:1%;background:white" rowspan="4"| ! style="color:#002868; background:white;" colspan=5|राष्ट्रकुल खेळ पात्रता कामगिरी |- ! scope="col"|वर्ष ! scope="col"|फेरी ! scope="col"|स्थान ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} ! scope="col"|{{abbr|खे|Games played}} ! scope="col"|{{abbr|वि|Won}} ! scope="col"|{{abbr|प|Lost}} ! scope="col"|{{abbr|ब|Tied}} ! scope="col"|{{abbr|अनि|No result}} |- |{{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील क्रिकेट|२०२२]]|| colspan="7" |''पात्र ठरले नाही'' ||२/५||४||३||१||० |} ==={{crw|BAN}}ची तिरंगी/चौरंगी/पंचरंगी/षष्ठरंगी/सप्तरंगी/अष्टरंगी स्पर्धांमधील कामगिरी=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- !colspan=9|तिरंगी/चौरंगी स्पर्धा |- ! width=150 |वर्ष ! width=150 |फेरी ! width=50 |स्थान ! width=50 |{{abbr|खे|Games played}} ! width=50 |{{abbr|वि|Won}} ! width=50 |{{abbr|प|Lost}} ! width=50 |{{abbr|ब|Tied}} ! width=50 |{{abbr|अनि|No result}} |- style="background:silver;" |{{flagicon|IRE}} [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|२०१२]]|| उपविजेते ||२/३||२||१||१||०||० |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567401.html १५२] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|BAN}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|२०१२ आयर्लंड महिला ट्वेंटी२० तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/555898.html १५४] || २९ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/579718.html १६०] || ११ सप्टेंबर २०१२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} || rowspan=3 | |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/579719.html १६१] || १२ सप्टेंबर २०१२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|SA}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/579720.html १६३] || १४ सप्टेंबर २०१२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/584923.html १८३] || २८ ऑक्टोबर २०१२ || {{crw|SRI}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|गुआंगोंगँग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|BAN}} || rowspan=2 | [[२०१२ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक|२०१२ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/584928.html १८५] || ३० ऑक्टोबर २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|गुआंगोंगँग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|PAK}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625898.html १९७] || २ एप्रिल २०१३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} || rowspan=11 | |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625899.html १९८] || ४ एप्रिल २०१३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625900.html १९९] || ५ एप्रिल २०१३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/664291.html २११] || १२ सप्टेंबर २०१३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/664293.html २१२] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/664295.html २१३] || १५ सप्टेंबर २०१३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720547.html २४१] || ८ मार्च २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|PAK}} |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720551.html २४३] || ९ मार्च २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|IND}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720553.html २४४] || ११ मार्च २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|IND}} |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720555.html २४५] || १३ मार्च २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|IND}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720549.html २४६] || १५ मार्च २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682979.html २५३] || २६ मार्च २०१४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|WIN}} || rowspan=5 | [[२०१४ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी२०|२०१४ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682987.html २५७] || २८ मार्च २०१४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682995.html २६१] || ३० मार्च २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/683003.html २६५] || १ एप्रिल २०१४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/718467.html २७१] || ३ एप्रिल २०१४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|BAN}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/923321.html ३१६] || ३० सप्टेंबर २०१५ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[साऊथएंड क्लब क्रिकेट स्टेडियम]], [[कराची]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/923323.html ३१७] || १ ऑक्टोबर २०१५ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[साऊथएंड क्लब क्रिकेट स्टेडियम]], [[कराची]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/881755.html ३२४] || ५ डिसेंबर २०१५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१५-१६|२०१५ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951375.html ३४०] || १५ मार्च २०१६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१६ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी२०|२०१६ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951381.html ३४३] || १७ मार्च २०१६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951389.html ३४७] || २० मार्च २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951403.html ३५४] || २४ मार्च २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{crw|PAK}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962023.html ३६८] || ५ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[उत्तर आयर्लंड|माघेरमासन]] || {{crw|IRE}} || |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065333.html ३७४] || २६ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|THA}} [[आशियाई तंत्रज्ञान संस्था मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|IND}} || rowspan=3 | [[२०१६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065341.html ३७७] || ३० नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|THA}} [[आशियाई तंत्रज्ञान संस्था मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065346.html ३७९] || ३ डिसेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|SL}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144440.html ४१३] || १७ मे २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, नॉदर्न केप|किंबर्ले]] || {{crw|SA}} || rowspan=3 | |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144441.html ४१४] || १९ मे २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{crw|SA}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144442.html ४१५] || २० मे २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148049.html ४१७] || ३ जून २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|MAS}} [[रॉयल सेलंगोर क्लब]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|SL}} || rowspan=6 | [[२०१८ महिला टी२० आशिया चषक|२०१८ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148051.html ४१९] || ४ जून २०१८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148056.html ४२४] || ६ जून २०१८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148057.html ४२६] || ७ जून २०१८ || {{crw|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148062.html ४३१] || ९ जून २०१८ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148063.html ४३२] || १० जून २०१८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145894.html ४३८] || २८ जून २०१८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE|cricket}} [[डब्लिन|क्लेरमाँट ओव्हल]], [[डब्लिन]] || {{crw|BAN}} || rowspan=3 | |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145895.html ४४०] || २९ जून २०१८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE|cricket}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|BAN}} |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145896.html ४४१] || १ जुलै २०१८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE|cricket}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147720.html ४४६] || ७ जुलै २०१८ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|BAN}} || rowspan=5 | [[२०१८ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१८ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147723.html ४४९] || ८ जुलै २०१८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147727.html ४५३] || १० जुलै २०१८ || {{crw|UAE}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147731.html ४५७] || १२ जुलै २०१८ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147736.html ४६२] || ७ जुलै २०१८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|BAN}} |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161224.html ५०३] || ३ ऑक्टोबर २०१८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161225.html ५०५] || ५ ऑक्टोबर २०१८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|PAK}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161226.html ५०७] || ६ ऑक्टोबर २०१८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150535.html ५१७] || ९ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[आयसीसी महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक, २०१८|२०१८ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150539.html ५२०] || १२ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान]], [[सेंट लुसिया|ग्रॉस इसलेट]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150543.html ५२४] || १४ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान]], [[सेंट लुसिया|ग्रॉस इसलेट]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150552.html ५३३] || १८ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान]], [[सेंट लुसिया|ग्रॉस इसलेट]] || {{crw|SA}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198362.html ७२७] || २१ ऑगस्ट २०१९ || {{crw|THA}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|BAN}} || rowspan=3 | |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198364.html ७२८] || २३ ऑगस्ट २०१९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|BAN}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198363.html ७२९] || २६ ऑगस्ट २०१९ || {{crw|THA}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197054.html ७३९] || १ सप्टेंबर २०१९ || {{crw|USA}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|लोचलॅंड्स]], [[स्कॉटलंड|आर्बोथ]] || {{crw|BAN}} || rowspan=5 | [[२०१९ महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१९ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197047.html ७४०] || २ सप्टेंबर २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SCO}} [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197057.html ७४३] || ३ सप्टेंबर २०१९ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197059.html ७४७] || ५ सप्टेंबर २०१९ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|SCO}} [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197065.html ७५६] || ७ सप्टेंबर २०१९ || {{crw|THA}} || {{flagicon|SCO}} [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]] || {{crw|BAN}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1204726.html ७८७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1204727.html ७८८] || २८ ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1204728.html ७८९] || ३० ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208806.html ८०६] || ४ डिसेंबर २०१९ || {{crw|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[नेपाळ|पोखारा स्टेडियम]], [[नेपाळ|पोखारा]] || {{crw|BAN}} || rowspan=2 | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१९-२०|२०१९ दक्षिण आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208808.html ८०७] || ५ डिसेंबर २०१९ || {{crw|MDV}} || {{flagicon|NEP}} [[नेपाळ|पोखारा स्टेडियम]], [[नेपाळ|पोखारा]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173053.html ८५१] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०२० महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२० आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173057.html ८५५] || २७ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173060.html ८५८] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173064.html ८६२] || २ मार्च २०२० || {{crw|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1296027.html १०१४] || १८ जानेवारी २०२२ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} || rowspan=4 | [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ क्रिकेट पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1296029.html १०१६] || १९ जानेवारी २०२२ || {{crw|KEN}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1296034.html १०२३] || २३ जानेवारी २०२२ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1296036.html १०२५] || २४ जानेवारी २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1331385.html १२२०] || १८ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{crw|BAN}} || rowspan=5 | [[२०२२ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1331389.html १२२४] || १९ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1331392.html १२२६] || २१ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|USA}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1331398.html १२३२] || २३ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|THA}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1331401.html १२३६] || २५ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335785.html १२३९] || १ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|THA}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम क्र.२]], [[सिलहट]] || {{crw|BAN}} || rowspan=5 | [[२०२२ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335789.html १२४९] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम क्र.२]], [[सिलहट]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335795.html १२६४] || ६ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335799.html १२६९] || ८ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335802.html १२७२] || १० ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{crw|SL}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344619.html १३०८] || २ डिसेंबर २०२२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|NZ}} || rowspan=3 | |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344620.html १३१०] || ४ डिसेंबर २०२२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{crw|NZ}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344621.html १३११] || ७ डिसेंबर २०२२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|जॉन डेव्हिस ओव्हल]], [[क्वीन्सटाउन (न्यू झीलंड)|क्वीन्सटाउन]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338044.html १३६०] || १२ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केपटाउन]] || {{crw|SL}} || rowspan=4 | [[२०२३ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२३ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338047.html १३६३] || १४ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338051.html १३६७] || १७ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केपटाउन]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338059.html १३७५] || २१ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केपटाउन]] || {{crw|SA}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1371604.html १४३७] || ९ मे २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} || rowspan=4 | |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1371605.html १४३९] || ११ मे २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1371606.html १४४१] || १२ मे २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382163.html १५१०] || ९ जुलै २०२३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382164.html १५१३] || ११ जुलै २०२३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382165.html १५१७] || १३ जुलै २०२३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399059.html १६६८] || २४ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | [[आशियाई खेळ|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399061.html १६७०] || २५ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|BAN}} |- | १०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399061.html १६८९] || २५ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चितगांव]] || {{crw|BAN}} || rowspan=14 | |- | १०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399061.html १६९०] || २७ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चितगांव]] || {{crw|BAN}} |- | १०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399061.html १६९१] || २९ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान]], [[चितगांव]] || {{crw|PAK}} |- | १०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398254.html १७०१] || ३ डिसेंबर २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी (ग्वाटेंग)|बेनोनी]] || {{crw|BAN}} |- | १०९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398255.html १७०४] || ६ डिसेंबर २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || अनिर्णित |- | ११० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398256.html १७०५] || ८ डिसेंबर २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{crw|SA}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425064.html १८१६] || ३१ मार्च २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|AUS}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425065.html १८१८] || २ एप्रिल २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|AUS}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425066.html १८२१] || ४ एप्रिल २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|AUS}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429393.html १८५५] || २८ एप्रिल २०२४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429394.html १८६१] || ३० एप्रिल २०२४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429395.html १८६७] || २ मे २०२४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429396.html १८८१] || ६ मे २०२४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429397.html १८८४] || ९ मे २०२४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426759.html १९६१] || २० जुलै २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|SL}} || rowspan=4 | [[२०२४ महिला ट्वेंटी-२० आशिया कप|२०२४ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426763.html १९६५] || २२ जुलै २०२४ || {{crw|THA}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426766.html १९६८] || २४ जुलै २०२४ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426768.html १९७१] || २६ जुलै २०२४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432422.html २०५७] || ३ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{crw|BAN}} || rowspan=4 | [[२०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२४ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432427.html २०६४] || ५ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432432.html २०७८] || १० ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432437.html २०८७] || १२ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|RSA}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458414.html २१४२] || ५ डिसेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IRE}} || rowspan=6 | |- | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458415.html २१४६] || ७ डिसेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IRE}} |- | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458416.html २१५१] || ९ डिसेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IRE}} |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468402.html २१७२] || २७ जानेवारी २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल|वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेरे]] || {{crw|WIN}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468403.html २१७३] || २९ जानेवारी २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल|वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेरे]] || {{crw|WIN}} |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1468404.html २१७६] || ३१ जानेवारी २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल|वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेरे]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515209.html २६२५] || १८ जानेवारी २०२६ || {{crw|USA}} || {{flagicon|NEP}} [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कागेश्वरी-मनोहरा]] || {{crw|BAN}} || rowspan=7 | [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२६ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515212.html २६२८] || २० जानेवारी २०२६ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[काठमांडू|किर्तीपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515218.html २६३७] || २२ जानेवारी २०२६ || {{crw|NAM}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[काठमांडू|किर्तीपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515223.html २६४३] || २४ जानेवारी २०२६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NEP}} [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कागेश्वरी-मनोहरा]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515229.html २६५२] || २८ जानेवारी २०२६ || {{crw|THA}} || {{flagicon|NEP}} [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कागेश्वरी-मनोहरा]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515231.html २६५५] || ३० जानेवारी २०२६ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[काठमांडू|किर्तीपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515235.html २६५९] || १ फेब्रुवारी २०२६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NEP}} [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कागेश्वरी-मनोहरा]] || {{crw|BAN}} |- | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html] || २८ एप्रिल २०२६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || TBD || rowspan=3 | |- | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html] || ३० एप्रिल २०२६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || TBD |- | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html] || २ मे २०२६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[ ] || ३० मे २०२६ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || TBD || rowspan=4 | [[२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[ ] || ३१ मे २०२६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[ ] || २ जून २०२६ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[ ] || ४ जून २०२६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490681.html] || १४ जून २०२६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || TBD || rowspan=5 | [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२६ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490685.html] || १७ जून २०२६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १४९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490691.html] || २० जून २०२६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १५० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html] || २५ जून २०२६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || TBD |- style="background:#cfc;" | १५१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490705.html] || २८ जून २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || TBD |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528719.html] || १८ ऑक्टोबर २०२६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || TBD || rowspan=3 | |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528720.html] || २० ऑक्टोबर २०२६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || TBD |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528721.html] || २२ ऑक्टोबर २०२६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || TBD |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट|महिला टी२०]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 3y0llv3rik9jr8ddtu09ctbnpkz4ek9 14 319634 2677665 2213200 2026-04-05T14:49:45Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[वर्ग:इजिप्तच्या व्यक्ती]] to [[वर्ग:इजिप्ती व्यक्ती]] 2677665 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[:वर्ग:इजिप्ती व्यक्ती]] do091vnjoqzytj7x3k9jaghs4w619ez 0 331459 2677683 2596403 2026-04-05T17:14:04Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677683 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = धीरेंद्र कृष्ण गर्ग | चित्र = File:Dhirendra Krishna Shastri.jpg | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = | शिक्षण = | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = }} '''धीरेंद्र कृष्ण गर्ग''', बागेश्वर धाम सरकार/महाराज <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/what-is-the-row-over-bageshwar-dham-sarkar-who-is-dhirendra-krishna-shashtri-101674130665942.html|title=What is the row over Bageshwar Dham Sarkar? Who is Dhirendra Krishna Shastri?|date=2023-01-19|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abplive.com/states/madhya-pradesh/mp-bageshwar-dham-sarkar-chhatarpur-katha-schedule-wishes-of-devotees-fulfilled-story-ann-2301285|title=MP News: बागेश्वर धाम सरकार, जहां पूरी होती भक्तों की मनोकामनाएं, जानें कथा का शेड्यूल|last=जबलपुर|first=अजय त्रिपाठी|date=2023-01-06|website=www.abplive.com|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> हे [[भारतीय]] कथाकार आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gnttv.com/religion/story/who-pandit-dhirendra-shastri-know-his-journey-story-teller-becoming-bageshwar-dham-maharaj-501128-2023-01-21|title=Bageshwar Dham: कौन हैं पंडित धीरेंद्र गर्ग, जानिए उनका कथा वाचक से बागेश्वर धाम महाराज बनने तक का सफर|website=Good News Today|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aajtak.in/india/news/story/dhirendra-shastri-of-bageshwar-dham-clarification-on-spreading-superstition-1619100-2023-01-19|title='ना मैं संत हूं, ना कोई समस्या दूर करने का दावा करता हूं', बोले बागेश्वर धाम के धीरेंद्र शास्त्री गर्ग|date=2023-01-19|website=आज तक|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aajtak.in/india/news/video/dhirendra-krishna-shastri-biography-and-facts-about-him-latest-news-in-hindi-1620266-2023-01-21|title=धीरेंद्र शास्त्री ने 2009 में की थी अपनी पहली भागवत कथा, जान‍िए पूरा बायोडाटा|website=आज तक|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abplive.com/photo-gallery/states/madhya-pradesh-mp-bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-krishna-shastri-old-photos-seen-with-family-and-friends-chhatarpur-ann-2314050|title=बागेश्वर धाम के पंडित धीरेंद्र शास्त्री की परिवार के साथ अनदेखी तस्वीरें, यहां रहकर हुई थी उनकी|last=राजपूत|first=ब्रजेश|date=2023-01-21|website=www.abplive.com|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amarujala.com/madhya-pradesh/bageshwar-dham-sarkar-pandit-dheerendra-shashtri-statement-this-is-just-a-trailer-more-challenges-will-come-2023-01-22|title=बागेश्वर धाम सरकार का बयान: ये तो ट्रेलर है अभी और चुनौतियां आएंगी,|website=Amar Ujala|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> शास्त्री हे बागेश्वर धाम सरकारचे पीठाधीश आहेत, हे भारतातील [[मध्य प्रदेश]] राज्यातील [[छत्तरपूर|छतरपूर]] जिल्ह्यातील गार्हा गावातील प्रसिद्ध धार्मिक तीर्थक्षेत्र आहे. == सुरुवातीचे जीवन == === कुटुंब === त्यांचा जन्म ५ जुलै १९९६ रोजी छतरपूर जिल्ह्यातील गार्हा गावात गर्ग कुटुंबात झाला. धीरेंद्र कृष्ण शास्त्री गर्ग यांचे बालपण त्यांच्याच गावात गेले. तो एका सामान्य गरीब कुटुंबातील आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/hindi/video-untold-truth-baba-dhirendra-krishna-shastri-bageshwar-dham-4071742|title=Video: जब रावण से बागेश्वर धाम पीठाधीश्वर धीरेन्द्र कृष्ण शास्त्री की फोन पर बातचीत हुई.|website=DNA India|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/dharm/who-is-bageshwar-dham-maharaj-pandit-dhirendra-krishna-shastri-how-to-reach-ashram-miracle-durbar-at-night-ganj-chhatarpur-5220239.html|title=कौन हैं बागेश्वर धाम महाराज पंडित धीरेंद्र कृष्ण शास्त्री गर्ग, चमत्कार बने चर्चा का विषय, रात में लगता है दरबार|date=2023-01-14|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2023-01-22|archive-date=2023-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230122071129/https://hindi.news18.com/news/dharm/who-is-bageshwar-dham-maharaj-pandit-dhirendra-krishna-shastri-how-to-reach-ashram-miracle-durbar-at-night-ganj-chhatarpur-5220239.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnownews.com/india/superstition-challenge-row-who-is-bageshwar-dham-sarkar-alias-dhirendra-krishna-shastri-article-97183362|title=Superstition challenge row: Who is Bageshwar Dham Sarkar alias Dhirendra Krishna Shastri?|date=2023-01-21|website=TimesNow|language=en|access-date=2023-01-22}}</ref> त्यांचे प्राथमिक शिक्षण गावातीलच सरकारी शाळेत झाले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tv9hindi.com/videos/bageshwar-dham-controversy-huge-crowd-in-bageshwar-dham-gathering-in-chhattisgarh-au538-1672953.html|title='बागेश्वर धाम करते हैं चमत्कार', छत्तीसगढ़ में पं धीरेंद्र शास्त्री की सभा में उमड़ी हजारों की भीड़|last=Bharatvarsh|first=TV9|date=2023-01-20|website=TV9 Bharatvarsh|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/news/national-who-is-dhirendra-shastri-of-bageshwar-dham-know-all-about-dhirendra-krishna-shastri-information-about-bageshwar-baba-row-23303049.html|title=Bageshwar Dham वाले Dhirendra Shastri का कठिनाइयों में बीता बचपन, जानें- बाला जी भगवान के भक्त की कहानी|website=Dainik Jagran|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> लहानपणी ते आजूबाजूच्या गावात भीक मागून, [[रामचरितमानस]] आणि [[सत्यनारायण पूजा|सत्यनारायण कथा]] पाठ करून आपला उदरनिर्वाह करत असत. सध्या तो अविवाहित आहे पण लवकरच लग्न करण्याचा विचार करत आहे. जयकिशोरी ही आपल्या बहिणीसारखी आहे आणि जयकिशोरीसोबत लग्न झाल्याची बातमी निव्वळ अफवा असल्याचेही त्यांनी सांगितले. === आध्यात्मिक जीवन === धीरेंद्र कृष्णाचा जन्म [[हिंदू धर्म|हिंदूगर्ग]] कुटुंबात झाला आणि त्याचे पालनपोषण झाले, जिथे त्याचे वडील पुजारी म्हणून काम करतात. शास्त्री यांना भगवान [[हनुमान|हनुमानाने]] बागेश्वर धाम सरकारचे पीठाधीश्वर बनून [[सामाजिक कार्य|समाजसेवेसाठी]] काम करण्याची सूचना दिली होती. त्यांच्या मते, तो कोणत्याही देवतेचा अवतार नाही किंवा तो [[तंत्र|तांत्रिकही नाही]], तो फक्त एक सामान्य माणूस आहे ज्याने हनुमानजी आणि संन्यासी बाबांच्या आशीर्वादाने सिद्धी प्राप्त केली आहे. लोककल्याण आणि मानवसेवेसाठी ते या शक्तींचा वापर करतात आणि त्यांच्या मानसिक आणि शारीरिक समस्यांचे निदान करतात. बागेश्वर धामची सेवा पंडित धीरेंद्र जी शास्त्री 3 पिढ्यांपासून करत आहेत. === मालमत्ता === शास्त्रींच्या म्हणण्यानुसार, त्यांच्याकडे एक मोटारसायकल ही त्यांची वैयक्तिक मालमत्ता आहे, त्याशिवाय दक्षिणा म्हणून मिळालेल्या सर्व देणग्या धर्माच्या सेवेत वापरल्या जातात. त्यांच्या म्हणण्यानुसार त्यांनी नऊ एकर जमीन विकत घेतली असून त्यावर ते कॅन्सर हॉस्पिटल बांधत आहेत. <ref>https://www.saibhakti.in/2023/01/bageshwar-balaji-information.html{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> धामला आलेले दान मंदिर विस्तारासाठी, लोककल्याणकारी कामासाठी जसे की मुलींच्या लग्नासाठी, रोगांचे निदान आणि अन्नपूर्णा भंडारामध्ये वापरले जाते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://bageshwardham.net/bageshwar-dham-121-garib-kanya-vivah-mahashiv-ratri-2023/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2023-05-17 |archive-date=2023-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127081856/https://bageshwardham.net/bageshwar-dham-121-garib-kanya-vivah-mahashiv-ratri-2023/ |url-status=dead }}</ref> == बागेश्वर धाम सरकार == शास्त्री हे पीठाधीश्‍वर आणि बागेश्वर धाम सरकारचे प्रमुख आहेत, [[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेशातील]] [[छत्तरपूर|छतरपूर]] जिल्ह्यातील गार्हा गावात [[हनुमान|भगवान हनुमानाला]] समर्पित हिंदू तीर्थक्षेत्र . शास्त्री धाममध्ये एक दैवी दरबार आयोजित करतात जिथे असे मानले जाते की ते लोकांच्या सर्व शारीरिक, मानसिक, आर्थिक आणि सामाजिक दुःखांना त्यांच्या दैवी शक्तींनी बरे करतात जे त्यांना भगवान हनुमानाकडून मिळाले होते. लल्लंटोप शास्त्री यांना दिलेल्या मुलाखतीत स्पष्ट केले की धमाचे प्रमुख म्हणून काम करणारी आजोबा आणि वडिलांनंतरची ती तिसरी पिढी आहे. <ref>https://navbharattimes.indiatimes.com/travel/religious-trip/bageshwar-dham-sarkar-famous-for-dheerendra-shastri-know-about-travel-details/articleshow/97270483.cms</ref> <ref>https://www.tribuneindia.com/news/nation/who-is-bageshwar-dhams-dhirendra-krishna-shastri-find-out-reason-behind-the-recent-controversy-473655</ref> <ref>https://www.livemint.com/news/india/explained-who-is-bageshwar-dham-krishna-shastri-and-why-is-he-in-news-11674560891348.html</ref> <ref>https://www.indiatvnews.com/video/kurukshetra/kurukshetra-what-s-the-truth-of-bageshwar-dham-sarkar-s-dhirendra-krishna-shastri-2023-01-21-841097</ref> == वाद == नागपूरच्या अखिल भारतीय अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीचे श्याम मानव यांनी त्यांना आव्हान दिले आणि त्यांच्या आध्यात्मिक शक्तींवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले तेव्हा शास्त्री प्रकाशझोतात आले, मानवाने शास्त्रींवर अंधश्रद्धेला प्रोत्साहन देण्याचा आरोपही केला. जेव्हा मीडियामध्ये वाद सुरू झाला तेव्हा शास्त्री यांनी मानव यांना त्यांच्या दैवी दरबारात बोलावले आणि त्यांना जे काही जाणून घ्यायचे आहे ते विचारले <ref>https://news.abplive.com/videos/news/exclusive-interview-of-shyam-manav-who-challenged-baba-of-bageshwar-dhirendra-shastri-1577179</ref> <ref>https://www.dnaindia.com/india/video-dna-dhirendra-krishna-shastri-and-shyam-manav-a-faceoff-3018367</ref> प्रमुख हिंदू नेत्यांकडूनही पाठिंबा मिळाला <ref>https://www.abplive.com/states/up-uk/bageshwar-dham-sarkar-row-baba-ramdev-support-pandit-dhirendra-krishna-shastri-mention-lord-hanuman-2313675</ref> <ref>https://www.aajtak.in/india/politics/story/union-minister-giriraj-singh-in-support-of-dhirendra-krishna-shastri-of-bageshwar-dham-lcln-1620339-2023-01-21</ref> <ref>https://www.aajtak.in/india/maharashtra/story/nagpur-bageshwar-maharaj-accepted-challenge-called-shyam-manav-to-raipur-manav-said-your-people-will-be-there-lcla-1619233-2023-01-19</ref> . २२ जानेवारी २०२३ रोजी अनेक हिंदू संघटनांनी बागेश्वर धाम सरकारचे मुख्य पुजारी शास्त्री यांना पाठिंबा दिला. <ref>https://zeenews.india.com/video/india/today-protest-in-delhi-to-support-bageshwar-dham-baba-2564340.html</ref> <ref>https://www.indiatv.in/india/national/bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-shastri-supporters-demonstration-at-jantar-mantar-2023-01-22-924056</ref> <ref>https://www.news18.com/news/india/bageshwar-dham-sarkar-advocate-of-sanatan-dharma-superstition-all-about-godman-dhirendra-shastri-6888859.html</ref> २५ जानेवारी २०२३ रोजी [[नागपुर पुलिस|नागपूर पोलिसांनी]] धीरेंद्र शास्त्री यांना नागपुरातील सार्वजनिक कार्यक्रमांमध्ये अंधश्रद्धेला प्रोत्साहन दिल्याबद्दल क्लीन चिट दिली. पोलिस आयुक्त अमितेश कुमार म्हणाले की, तक्रारीच्या तपासादरम्यान आणि 'अखिल भारतीय अंधश्रद्धा निर्मूलन समिती'चे संस्थापक तक्रारदार श्याम मानव यांनी सादर केलेले "पुरावे" महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन कायद्यांतर्गत कारवाई करू शकतील असे काहीही आढळले नाही. <ref>https://theprint.in/india/nagpur-police-give-clean-chit-to-bageshwar-dham-chief-in-complaint-lodged-by-anti-superstition-crusader/1335168/</ref> <ref>https://www.nagpurtoday.in/superstition-case-nagpur-cops-give-clean-chit-to-bageshwar-maharaj/01251537</ref> <ref>https://www.abplive.com/news/india/baba-dhirendra-shastri-of-bageshwar-dham-got-clean-chit-from-nagpur-police-2317206</ref> <ref>https://navbharattimes.indiatimes.com/state/madhya-pradesh/bhopal/bageshwar-dham-maharaj-got-clean-chit-from-nagpur-police-in-shyam-manav-case-see-pictures/articleshow/97313188.cms</ref> <ref>https://www.tv9hindi.com/state/maharashtra/nagpur-police-given-clean-chit-to-bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-shashtri-au154-1681604.html</ref> == आध्यात्मिक जीवन == शास्त्री हे [[रामभद्राचार्य|जगद्गुरू रामभद्राचार्य]] यांचे शिष्य आहेत. ते सध्या पीठाधीश्वर आणि [[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेशातील]] [[छत्तरपूर|छतरपूर]] जिल्ह्यातील हिंदू तीर्थक्षेत्र बागेश्वर धाम सरकारचे प्रमुख म्हणून काम करत आहेत. शास्त्री हे [[रामचरितमानस]] आणि [[शिव पुराण|शिवपुराणाच्या]] उपदेशासाठी ओळखले जातात. त्याला आध्यात्मिक साधनेने काही दैवी शक्ती प्राप्त झाल्या असे मानले जाते. त्यांनी त्यांच्या धाममध्ये अन्नपूर्णा रसोईची स्थापना केली आहे जिथे त्यांच्या अनुयायांसाठी मोफत भोजनाची व्यवस्था केली जाते. धीरेंद्र शास्त्री गरीब आणि निराधार मुलींच्या लग्नाचा वार्षिक समारंभही करतात. प्राचीन वैदिक अभ्यास आणि संस्कृतचा प्रचार करण्यासाठी ते वैदिक गुरुकुल स्थापन करत आहेत. <ref>https://www.timesnownews.com/india/why-mps-bageshwar-dham-and-its-head-dhirendra-krishna-shastri-are-trending-5-key-reasons-article-97244704</ref> २०२१ मध्ये घर वापसी कार्यक्रमादरम्यान शास्त्री यांनी ३०० हिंदूंना ख्रिश्चन धर्मात परत आणले. २५ जानेवारी २०२३ रोजी मध्य प्रदेश सरकारने शास्त्री यांना जीवे मारण्याच्या धमक्या मिळाल्यानंतर त्यांची सुरक्षा वाढवली. <ref>https://www.abplive.com/states/madhya-pradesh/mp-police-sit-for-security-of-bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-shastri-ann-2316133</ref> २३ जानेवारी २०२३ रोजी नेताजी [[सुभाषचंद्र बोस]] यांच्या जयंतीदिनी शास्त्री यांनी भारताला हिंदू राष्ट्र घोषित करण्यासाठी "आम्हाला तुमचा पाठिंबा द्या, आम्ही हिंदू राष्ट्र देऊ" असा नारा दिला. <ref>https://www.abplive.com/news/india/bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-krishna-shastri-hindu-rashtra-statement-support-me-i-give-you-hindi-nation-2316685</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://hindi.news18.com/news/nation/bageshwar-dham-big-statement-of-pandit-dhirendra-shastri-you-support-me-i-will-give-hindu-nation-5269457.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2023-05-17 |archive-date=2023-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230125180816/https://hindi.news18.com/news/nation/bageshwar-dham-big-statement-of-pandit-dhirendra-shastri-you-support-me-i-will-give-hindu-nation-5269457.html |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.aajtak.in/india/news/story/bageshwar-dham-dhirendra-shastri-you-support-me-we-make-hindu-nation-ntc-1621836-2023-01-23</ref> <ref>https://www.timesnownews.com/india/support-me-and-i-will-give-you-hindu-rashtra-says-bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-krishna-shastri-watch-article-97315835</ref> [[इंडिया टीव्ही|इंडिया टीव्हीच्या ']] आपकी अदालत' या कार्यक्रमात त्यांनी सांगितले की, ते सर्व धर्मांचा आदर करतात आणि कोणत्याही धर्माप्रती त्यांची अनास्था नाही, परंतु त्यांच्या धर्मासाठी आक्षेपार्ह टिप्पण्या आणि कृती ते खपवून घेणार नाहीत. <ref> https://www.indiatv.in/amp/india/national/bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-krishna-shastri-in-aap-ki-adalat-with-rajat-sharma-live-2023-02-11-930867 </ref> <ref> https://www.jansatta.com/national/bageshwar-dham-dhirendra-shastri-said-to-rajat-sharma-you-also-name-india-tv-on-my-name/2655975/lite/ </ref> == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय हिंदू]] ftki17a1pl9uy2v3dtw4dse5b8trjg5 2677684 2677683 2026-04-05T17:14:07Z KiranBOT 139572 दुव्यांमधील AMP ट्रॅकिंग काढले ([[:m:User:KiranBOT/AMP|माहिती]]) ([[User talk:Usernamekiran|त्रुटी नोंदवा]]) v2.2.9s 2677684 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = धीरेंद्र कृष्ण गर्ग | चित्र = File:Dhirendra Krishna Shastri.jpg | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = | शिक्षण = | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = }} '''धीरेंद्र कृष्ण गर्ग''', बागेश्वर धाम सरकार/महाराज <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/what-is-the-row-over-bageshwar-dham-sarkar-who-is-dhirendra-krishna-shashtri-101674130665942.html|title=What is the row over Bageshwar Dham Sarkar? Who is Dhirendra Krishna Shastri?|date=2023-01-19|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abplive.com/states/madhya-pradesh/mp-bageshwar-dham-sarkar-chhatarpur-katha-schedule-wishes-of-devotees-fulfilled-story-ann-2301285|title=MP News: बागेश्वर धाम सरकार, जहां पूरी होती भक्तों की मनोकामनाएं, जानें कथा का शेड्यूल|last=जबलपुर|first=अजय त्रिपाठी|date=2023-01-06|website=www.abplive.com|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> हे [[भारतीय]] कथाकार आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gnttv.com/religion/story/who-pandit-dhirendra-shastri-know-his-journey-story-teller-becoming-bageshwar-dham-maharaj-501128-2023-01-21|title=Bageshwar Dham: कौन हैं पंडित धीरेंद्र गर्ग, जानिए उनका कथा वाचक से बागेश्वर धाम महाराज बनने तक का सफर|website=Good News Today|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aajtak.in/india/news/story/dhirendra-shastri-of-bageshwar-dham-clarification-on-spreading-superstition-1619100-2023-01-19|title='ना मैं संत हूं, ना कोई समस्या दूर करने का दावा करता हूं', बोले बागेश्वर धाम के धीरेंद्र शास्त्री गर्ग|date=2023-01-19|website=आज तक|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aajtak.in/india/news/video/dhirendra-krishna-shastri-biography-and-facts-about-him-latest-news-in-hindi-1620266-2023-01-21|title=धीरेंद्र शास्त्री ने 2009 में की थी अपनी पहली भागवत कथा, जान‍िए पूरा बायोडाटा|website=आज तक|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abplive.com/photo-gallery/states/madhya-pradesh-mp-bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-krishna-shastri-old-photos-seen-with-family-and-friends-chhatarpur-ann-2314050|title=बागेश्वर धाम के पंडित धीरेंद्र शास्त्री की परिवार के साथ अनदेखी तस्वीरें, यहां रहकर हुई थी उनकी|last=राजपूत|first=ब्रजेश|date=2023-01-21|website=www.abplive.com|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amarujala.com/madhya-pradesh/bageshwar-dham-sarkar-pandit-dheerendra-shashtri-statement-this-is-just-a-trailer-more-challenges-will-come-2023-01-22|title=बागेश्वर धाम सरकार का बयान: ये तो ट्रेलर है अभी और चुनौतियां आएंगी,|website=Amar Ujala|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> शास्त्री हे बागेश्वर धाम सरकारचे पीठाधीश आहेत, हे भारतातील [[मध्य प्रदेश]] राज्यातील [[छत्तरपूर|छतरपूर]] जिल्ह्यातील गार्हा गावातील प्रसिद्ध धार्मिक तीर्थक्षेत्र आहे. == सुरुवातीचे जीवन == === कुटुंब === त्यांचा जन्म ५ जुलै १९९६ रोजी छतरपूर जिल्ह्यातील गार्हा गावात गर्ग कुटुंबात झाला. धीरेंद्र कृष्ण शास्त्री गर्ग यांचे बालपण त्यांच्याच गावात गेले. तो एका सामान्य गरीब कुटुंबातील आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/hindi/video-untold-truth-baba-dhirendra-krishna-shastri-bageshwar-dham-4071742|title=Video: जब रावण से बागेश्वर धाम पीठाधीश्वर धीरेन्द्र कृष्ण शास्त्री की फोन पर बातचीत हुई.|website=DNA India|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/dharm/who-is-bageshwar-dham-maharaj-pandit-dhirendra-krishna-shastri-how-to-reach-ashram-miracle-durbar-at-night-ganj-chhatarpur-5220239.html|title=कौन हैं बागेश्वर धाम महाराज पंडित धीरेंद्र कृष्ण शास्त्री गर्ग, चमत्कार बने चर्चा का विषय, रात में लगता है दरबार|date=2023-01-14|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2023-01-22|archive-date=2023-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230122071129/https://hindi.news18.com/news/dharm/who-is-bageshwar-dham-maharaj-pandit-dhirendra-krishna-shastri-how-to-reach-ashram-miracle-durbar-at-night-ganj-chhatarpur-5220239.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnownews.com/india/superstition-challenge-row-who-is-bageshwar-dham-sarkar-alias-dhirendra-krishna-shastri-article-97183362|title=Superstition challenge row: Who is Bageshwar Dham Sarkar alias Dhirendra Krishna Shastri?|date=2023-01-21|website=TimesNow|language=en|access-date=2023-01-22}}</ref> त्यांचे प्राथमिक शिक्षण गावातीलच सरकारी शाळेत झाले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tv9hindi.com/videos/bageshwar-dham-controversy-huge-crowd-in-bageshwar-dham-gathering-in-chhattisgarh-au538-1672953.html|title='बागेश्वर धाम करते हैं चमत्कार', छत्तीसगढ़ में पं धीरेंद्र शास्त्री की सभा में उमड़ी हजारों की भीड़|last=Bharatvarsh|first=TV9|date=2023-01-20|website=TV9 Bharatvarsh|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/news/national-who-is-dhirendra-shastri-of-bageshwar-dham-know-all-about-dhirendra-krishna-shastri-information-about-bageshwar-baba-row-23303049.html|title=Bageshwar Dham वाले Dhirendra Shastri का कठिनाइयों में बीता बचपन, जानें- बाला जी भगवान के भक्त की कहानी|website=Dainik Jagran|language=hi|access-date=2023-01-22}}</ref> लहानपणी ते आजूबाजूच्या गावात भीक मागून, [[रामचरितमानस]] आणि [[सत्यनारायण पूजा|सत्यनारायण कथा]] पाठ करून आपला उदरनिर्वाह करत असत. सध्या तो अविवाहित आहे पण लवकरच लग्न करण्याचा विचार करत आहे. जयकिशोरी ही आपल्या बहिणीसारखी आहे आणि जयकिशोरीसोबत लग्न झाल्याची बातमी निव्वळ अफवा असल्याचेही त्यांनी सांगितले. === आध्यात्मिक जीवन === धीरेंद्र कृष्णाचा जन्म [[हिंदू धर्म|हिंदूगर्ग]] कुटुंबात झाला आणि त्याचे पालनपोषण झाले, जिथे त्याचे वडील पुजारी म्हणून काम करतात. शास्त्री यांना भगवान [[हनुमान|हनुमानाने]] बागेश्वर धाम सरकारचे पीठाधीश्वर बनून [[सामाजिक कार्य|समाजसेवेसाठी]] काम करण्याची सूचना दिली होती. त्यांच्या मते, तो कोणत्याही देवतेचा अवतार नाही किंवा तो [[तंत्र|तांत्रिकही नाही]], तो फक्त एक सामान्य माणूस आहे ज्याने हनुमानजी आणि संन्यासी बाबांच्या आशीर्वादाने सिद्धी प्राप्त केली आहे. लोककल्याण आणि मानवसेवेसाठी ते या शक्तींचा वापर करतात आणि त्यांच्या मानसिक आणि शारीरिक समस्यांचे निदान करतात. बागेश्वर धामची सेवा पंडित धीरेंद्र जी शास्त्री 3 पिढ्यांपासून करत आहेत. === मालमत्ता === शास्त्रींच्या म्हणण्यानुसार, त्यांच्याकडे एक मोटारसायकल ही त्यांची वैयक्तिक मालमत्ता आहे, त्याशिवाय दक्षिणा म्हणून मिळालेल्या सर्व देणग्या धर्माच्या सेवेत वापरल्या जातात. त्यांच्या म्हणण्यानुसार त्यांनी नऊ एकर जमीन विकत घेतली असून त्यावर ते कॅन्सर हॉस्पिटल बांधत आहेत. <ref>https://www.saibhakti.in/2023/01/bageshwar-balaji-information.html{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> धामला आलेले दान मंदिर विस्तारासाठी, लोककल्याणकारी कामासाठी जसे की मुलींच्या लग्नासाठी, रोगांचे निदान आणि अन्नपूर्णा भंडारामध्ये वापरले जाते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://bageshwardham.net/bageshwar-dham-121-garib-kanya-vivah-mahashiv-ratri-2023/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2023-05-17 |archive-date=2023-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127081856/https://bageshwardham.net/bageshwar-dham-121-garib-kanya-vivah-mahashiv-ratri-2023/ |url-status=dead }}</ref> == बागेश्वर धाम सरकार == शास्त्री हे पीठाधीश्‍वर आणि बागेश्वर धाम सरकारचे प्रमुख आहेत, [[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेशातील]] [[छत्तरपूर|छतरपूर]] जिल्ह्यातील गार्हा गावात [[हनुमान|भगवान हनुमानाला]] समर्पित हिंदू तीर्थक्षेत्र . शास्त्री धाममध्ये एक दैवी दरबार आयोजित करतात जिथे असे मानले जाते की ते लोकांच्या सर्व शारीरिक, मानसिक, आर्थिक आणि सामाजिक दुःखांना त्यांच्या दैवी शक्तींनी बरे करतात जे त्यांना भगवान हनुमानाकडून मिळाले होते. लल्लंटोप शास्त्री यांना दिलेल्या मुलाखतीत स्पष्ट केले की धमाचे प्रमुख म्हणून काम करणारी आजोबा आणि वडिलांनंतरची ती तिसरी पिढी आहे. <ref>https://navbharattimes.indiatimes.com/travel/religious-trip/bageshwar-dham-sarkar-famous-for-dheerendra-shastri-know-about-travel-details/articleshow/97270483.cms</ref> <ref>https://www.tribuneindia.com/news/nation/who-is-bageshwar-dhams-dhirendra-krishna-shastri-find-out-reason-behind-the-recent-controversy-473655</ref> <ref>https://www.livemint.com/news/india/explained-who-is-bageshwar-dham-krishna-shastri-and-why-is-he-in-news-11674560891348.html</ref> <ref>https://www.indiatvnews.com/video/kurukshetra/kurukshetra-what-s-the-truth-of-bageshwar-dham-sarkar-s-dhirendra-krishna-shastri-2023-01-21-841097</ref> == वाद == नागपूरच्या अखिल भारतीय अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीचे श्याम मानव यांनी त्यांना आव्हान दिले आणि त्यांच्या आध्यात्मिक शक्तींवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले तेव्हा शास्त्री प्रकाशझोतात आले, मानवाने शास्त्रींवर अंधश्रद्धेला प्रोत्साहन देण्याचा आरोपही केला. जेव्हा मीडियामध्ये वाद सुरू झाला तेव्हा शास्त्री यांनी मानव यांना त्यांच्या दैवी दरबारात बोलावले आणि त्यांना जे काही जाणून घ्यायचे आहे ते विचारले <ref>https://news.abplive.com/videos/news/exclusive-interview-of-shyam-manav-who-challenged-baba-of-bageshwar-dhirendra-shastri-1577179</ref> <ref>https://www.dnaindia.com/india/video-dna-dhirendra-krishna-shastri-and-shyam-manav-a-faceoff-3018367</ref> प्रमुख हिंदू नेत्यांकडूनही पाठिंबा मिळाला <ref>https://www.abplive.com/states/up-uk/bageshwar-dham-sarkar-row-baba-ramdev-support-pandit-dhirendra-krishna-shastri-mention-lord-hanuman-2313675</ref> <ref>https://www.aajtak.in/india/politics/story/union-minister-giriraj-singh-in-support-of-dhirendra-krishna-shastri-of-bageshwar-dham-lcln-1620339-2023-01-21</ref> <ref>https://www.aajtak.in/india/maharashtra/story/nagpur-bageshwar-maharaj-accepted-challenge-called-shyam-manav-to-raipur-manav-said-your-people-will-be-there-lcla-1619233-2023-01-19</ref> . २२ जानेवारी २०२३ रोजी अनेक हिंदू संघटनांनी बागेश्वर धाम सरकारचे मुख्य पुजारी शास्त्री यांना पाठिंबा दिला. <ref>https://zeenews.india.com/video/india/today-protest-in-delhi-to-support-bageshwar-dham-baba-2564340.html</ref> <ref>https://www.indiatv.in/india/national/bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-shastri-supporters-demonstration-at-jantar-mantar-2023-01-22-924056</ref> <ref>https://www.news18.com/news/india/bageshwar-dham-sarkar-advocate-of-sanatan-dharma-superstition-all-about-godman-dhirendra-shastri-6888859.html</ref> २५ जानेवारी २०२३ रोजी [[नागपुर पुलिस|नागपूर पोलिसांनी]] धीरेंद्र शास्त्री यांना नागपुरातील सार्वजनिक कार्यक्रमांमध्ये अंधश्रद्धेला प्रोत्साहन दिल्याबद्दल क्लीन चिट दिली. पोलिस आयुक्त अमितेश कुमार म्हणाले की, तक्रारीच्या तपासादरम्यान आणि 'अखिल भारतीय अंधश्रद्धा निर्मूलन समिती'चे संस्थापक तक्रारदार श्याम मानव यांनी सादर केलेले "पुरावे" महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन कायद्यांतर्गत कारवाई करू शकतील असे काहीही आढळले नाही. <ref>https://theprint.in/india/nagpur-police-give-clean-chit-to-bageshwar-dham-chief-in-complaint-lodged-by-anti-superstition-crusader/1335168/</ref> <ref>https://www.nagpurtoday.in/superstition-case-nagpur-cops-give-clean-chit-to-bageshwar-maharaj/01251537</ref> <ref>https://www.abplive.com/news/india/baba-dhirendra-shastri-of-bageshwar-dham-got-clean-chit-from-nagpur-police-2317206</ref> <ref>https://navbharattimes.indiatimes.com/state/madhya-pradesh/bhopal/bageshwar-dham-maharaj-got-clean-chit-from-nagpur-police-in-shyam-manav-case-see-pictures/articleshow/97313188.cms</ref> <ref>https://www.tv9hindi.com/state/maharashtra/nagpur-police-given-clean-chit-to-bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-shashtri-au154-1681604.html</ref> == आध्यात्मिक जीवन == शास्त्री हे [[रामभद्राचार्य|जगद्गुरू रामभद्राचार्य]] यांचे शिष्य आहेत. ते सध्या पीठाधीश्वर आणि [[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेशातील]] [[छत्तरपूर|छतरपूर]] जिल्ह्यातील हिंदू तीर्थक्षेत्र बागेश्वर धाम सरकारचे प्रमुख म्हणून काम करत आहेत. शास्त्री हे [[रामचरितमानस]] आणि [[शिव पुराण|शिवपुराणाच्या]] उपदेशासाठी ओळखले जातात. त्याला आध्यात्मिक साधनेने काही दैवी शक्ती प्राप्त झाल्या असे मानले जाते. त्यांनी त्यांच्या धाममध्ये अन्नपूर्णा रसोईची स्थापना केली आहे जिथे त्यांच्या अनुयायांसाठी मोफत भोजनाची व्यवस्था केली जाते. धीरेंद्र शास्त्री गरीब आणि निराधार मुलींच्या लग्नाचा वार्षिक समारंभही करतात. प्राचीन वैदिक अभ्यास आणि संस्कृतचा प्रचार करण्यासाठी ते वैदिक गुरुकुल स्थापन करत आहेत. <ref>https://www.timesnownews.com/india/why-mps-bageshwar-dham-and-its-head-dhirendra-krishna-shastri-are-trending-5-key-reasons-article-97244704</ref> २०२१ मध्ये घर वापसी कार्यक्रमादरम्यान शास्त्री यांनी ३०० हिंदूंना ख्रिश्चन धर्मात परत आणले. २५ जानेवारी २०२३ रोजी मध्य प्रदेश सरकारने शास्त्री यांना जीवे मारण्याच्या धमक्या मिळाल्यानंतर त्यांची सुरक्षा वाढवली. <ref>https://www.abplive.com/states/madhya-pradesh/mp-police-sit-for-security-of-bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-shastri-ann-2316133</ref> २३ जानेवारी २०२३ रोजी नेताजी [[सुभाषचंद्र बोस]] यांच्या जयंतीदिनी शास्त्री यांनी भारताला हिंदू राष्ट्र घोषित करण्यासाठी "आम्हाला तुमचा पाठिंबा द्या, आम्ही हिंदू राष्ट्र देऊ" असा नारा दिला. <ref>https://www.abplive.com/news/india/bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-krishna-shastri-hindu-rashtra-statement-support-me-i-give-you-hindi-nation-2316685</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://hindi.news18.com/news/nation/bageshwar-dham-big-statement-of-pandit-dhirendra-shastri-you-support-me-i-will-give-hindu-nation-5269457.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2023-05-17 |archive-date=2023-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230125180816/https://hindi.news18.com/news/nation/bageshwar-dham-big-statement-of-pandit-dhirendra-shastri-you-support-me-i-will-give-hindu-nation-5269457.html |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.aajtak.in/india/news/story/bageshwar-dham-dhirendra-shastri-you-support-me-we-make-hindu-nation-ntc-1621836-2023-01-23</ref> <ref>https://www.timesnownews.com/india/support-me-and-i-will-give-you-hindu-rashtra-says-bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-krishna-shastri-watch-article-97315835</ref> [[इंडिया टीव्ही|इंडिया टीव्हीच्या ']] आपकी अदालत' या कार्यक्रमात त्यांनी सांगितले की, ते सर्व धर्मांचा आदर करतात आणि कोणत्याही धर्माप्रती त्यांची अनास्था नाही, परंतु त्यांच्या धर्मासाठी आक्षेपार्ह टिप्पण्या आणि कृती ते खपवून घेणार नाहीत. <ref> https://www.indiatv.in/india/national/bageshwar-dham-sarkar-dhirendra-krishna-shastri-in-aap-ki-adalat-with-rajat-sharma-live-2023-02-11-930867 </ref> <ref> https://www.jansatta.com/national/bageshwar-dham-dhirendra-shastri-said-to-rajat-sharma-you-also-name-india-tv-on-my-name/2655975/lite/ </ref> == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय हिंदू]] 7biyvlgvmh0m1i1jjifg5lfzttmwv5g 0 333105 2677658 2500635 2026-04-05T14:41:07Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677658 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती|जन्म_दिनांक={{Birth date and age|1992|11|22}}|नाव=तृप्ती तोरडमल|राष्ट्रीयत्व=[[भारतीय]]|पेशा=अभिनेत्री|प्रसिद्ध_कामे=[[सविता दामोदर परांजपे]]|धर्म=[[हिंदू]]}} '''तृप्ती तोरडमल''' ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे, जी प्रामुख्याने मराठी, तमिळ आणि हिंदी चित्रपट उद्योगात काम करते. ती प्रसिद्ध मराठी अभिनेते ''[[मधुकर तोरडमल]]'' यांची मुलगी आहे. तिने २०१८ मध्ये ''सविता दामोदर परांजपे या'' मराठी भाषेतील चित्रपटातून पदार्पण केले. २०२३ मध्ये आलेल्या ''[[आदिपुरुष]]'' या बॉलीवूड चित्रपटात तिने प्रमुख भूमिका साकारली होती.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/exclusive-trupti-toradmal-on-her-bollywood-debut-with-prabhas-starrer-adipurush-its-a-dream-come-true-moment-for-me/articleshow/81466254.cms|title=Exclusive! Trupti Toradmal on her Bollywood debut with Prabhas starrer 'Adipurush': Its a dream come true moment for me|date=2021-03-12|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|issn=0971-8257|access-date=2023-06-18}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/bollywood-news/marathi-actress-trupti-toradmal-changes-her-name-from-trupti-to-ayesha-for-bollywood-movie/articleshow/96392634.cms|title=बॉलिवूड चित्रपटासाठी मराठी अभिनेत्रीने थेट नावच बदललं, झळकणार प्रभासच्या 'आदिपुरुष' मध्ये|website=[[महाराष्ट्र टाइम्स]]|access-date=2023-06-18}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/photogallery/entertainment/bollywood-trupti-toradmal-who-played-surpanakha-in-adipurush-famous-actress-of-marathi-cinema-her-dather-also-was-legend-of-performing-art-on-stage-read-her-full-career-journey-6563089.html|title=खूबसूरती की क्वीन हैं आदिपुरुष की सूपर्णखा, पिता भी रहे हैं मराठी स्टार|date=2023-06-17|website=न्यूझ१८ हिंदी|language=hi|access-date=2023-06-18}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == चित्रपट == * [[सविता दामोदर परांजपे]] * [[फत्तेशिकस्त (चित्रपट)|फत्तेशिकस्त]] * [[आदिपुरुष]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] g6whdbnmq317dxrgvheg2eit5mqfsg6 0 348118 2677761 2654233 2026-04-06T06:41:57Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677761 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''प्रेमानंद महाराज''' हे [[वृंदावन]] येथील एक राधाकृष्ण भक्त संत आहेत.<ref name="Desk 2023 r122">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://organiser.org/2023/12/08/210121/bharat/mohan-bhagwat-prem-anand-maharaj-focus-on-spiritual-resilience-national-service-and-essence-of-trust-in-sri-krishna/|title=Mohan Bhagwat, Prem Anand Maharaj focus on spiritual resilience, national service, and essence of trust in Sri Krishna|last=Desk|first=Web|date=8 December 2023|website=Organiser|access-date=14 February 2024}}</ref> त्यांचा जन्म १९७२ साली [[कानपूर]] जवळील सरसौल ब्लॉकच्या अखरी या गावात झाला. [[वृंदावन]] येथे त्यांचा 'श्री हित राधाकेली कुंज' नावाचा एक आश्रम आहे.<ref name="The Times of India 2023 d697">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/growing-inclination-towards-more-inclusive-and-personal-understanding-of-spirituality-shri-premanand-govind-sharan-ji-maharaj/articleshow/107178271.cms?from=mdr|title=Growing inclination towards more inclusive and personal understanding of spirituality: Shri Premanand Govind Sharan Ji Maharaj|date=11 January 2023|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=14 February 2024}}</ref> सध्या ते त्यांच्या सत्संग आणि प्रवचनातून [[समाज माध्यमे|समाज माध्यमावर]] खूप लोकप्रिय आहेत.<ref name="News18 हिंदी 2020 o425">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/nation/how-premanand-maharaj-came-to-vrindavan-what-is-premanand-ji-maharaj-guru-name-7968382.html|title=प्रेमानंद महाराज को पहली बार कब और कैसे आया वृंदावन का ख्याल, उनके गुरु कौन?|date=16 November 2020|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=14 February 2024}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> त्यांच्या सत्संगात आणि साधकांशी खाजगी संभाषणात ते त्यांचे कोणतेही प्रश्न अतिशय सोप्या पद्धतीने आध्यात्मिक बारकाव्यांसह स्पष्ट करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.republicbharat.com/india/premanand-ji-maharaj-youtube-channel-bhajan-marg-episode-ekantik-vartalaap-completed-500-episodes|title=प्रेमानंद महाराज को सुनने वालों की तादात बढ़ी, यूट्यूब पर एकान्तिक वार्तालाप ने पूरे किए 500 एपिसोड|last=Digital Desk|first=Republic Bharat|date=2024-03-30|year=2024|website=Republic Bharat|language=Hindi|publication-date=March 30, 2024|access-date=2024-04-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/lifestyle/report-spiritual-subtleness-premanand-ji-maharaj-3083802|title=Spiritual Subtleness: Premanand ji Maharaj|last=Raj|first=Ritik|website=DNA India|language=en|publication-date=2024-04-02|access-date=2024-04-08}}</ref> प्रेमानंद हे राधावल्लभ पंथातील संन्यासी आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/uttar-pradesh/mathura-premanand-maharaj-belongs-radha-vallabh-sampradaya-sect-community-know-why-vrindavan-wale-baba-wear-only-yellow-clothes-8071375.html|title=वृन्दावन वाले प्रेमानंद महाराज किस संप्रदाय से ताल्लुक रखते हैं?|date=2024-02-15|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2024-04-15|quote=प्रेमानंद महाराज भी राधावल्लभ संप्रदाय से आते हैं।}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == सुरुवातीचे जीवन == १९७२ साली कानपूर येथील अखरी गावात जन्मलेल्या प्रेमानंद महाराजांचे पूर्वीचे नाव अनिरुद्ध कुमार पांडे होते, त्यांच्या आईचे नाव श्रीमती रमा देवी आणि वडिलांचे नाव शंभू पांडे होते. त्यांनी आपले मूळ गाव सोडले आणि वयाच्या १३ व्या वर्षी संन्यास घेतला.<ref name="Desk 2024 b131">{{संकेतस्थळ स्रोत| last=Desk | first=FPJ Web | title=The Spiritual Journey Of Premanand Govind Sharan Ji Maharaj | website=Free Press Journal | date=12 February 2024 | url=https://www.freepressjournal.in/spirituality/the-spiritual-journey-of-premanand-govind-sharan-ji-maharaj | access-date=14 February 2024}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmatnews.in/spirituality/pujya-shri-premanand-ji-maharaj-remains-guide-for-spiritual-seekers-sitting-in-vrindavan-dham-b507/|title=आध्यात्मिक साधकों के पथप्रदर्शक बने हुए हैं नैष्ठिक ब्रह्मचारी प्रेमानंद जी महाराज|last=Desk|first=Lokmat News|website=www.lokmatnews.in|language=Hindi|publication-date=February 6, 2024|access-date=2024-04-08}}</ref> . == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} [[वर्ग:हिंदू आध्यात्मिक गुरू]] [[वर्ग: पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म]] a5yu88lb2yn72zo6np1p0bopntvwm7j 0 358023 2677654 2506890 2026-04-05T13:37:19Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677654 wikitext text/x-wiki [[चित्र:DOLLAR_AND_EURO_IN_THE_WORLD.svg|उजवे|इवलेसे|300x300अंश|अमेरिकन डॉलरचा जगभरात वापर: [[युरो|युरोचा]] जगभरात वापर:{{Legend|#092D98|[[Eurozone]]}}<div class="legend"><span class="legend-color mw-no-invert" style="background-color:#092D98; color:white;">&nbsp;</span>&nbsp;[[Eurozone|युरोझोन]]</div>]] '''डीडॉलरायझेशन''' म्हणजे रिझर्व्ह चलन, एक्सचेंजचे माध्यम किंवा खात्याचे एकक म्हणून [[अमेरिकन डॉलर|अमेरिकन डॉलरवर]] अवलंबून राहणे कमी करणे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatimes.com/worth/news/what-is-dedollarisation-and-why-are-countries-doing-it-599604.html|title=Explained: What Is Dedollarisation & Why Are Countries Dumping The US Dollar?|date=April 17, 2023|website=IndiaTimes}}</ref> यामध्ये आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि पेमेंटसाठी स्विफ्ट आर्थिक हस्तांतरण नेटवर्क सारख्या पाश्चात्य जग -नियंत्रित प्रणालींवरील अवलंबित्व टाळून अधिक आर्थिक स्वातंत्र्य मिळविण्यासाठी पर्यायी जागतिक आर्थिक आणि तांत्रिक प्रणाली तयार करणे देखील आवश्यक आहे. ज्याला आर्थिकदृष्ट्या शस्त्र बनवले जाऊ शकते. अशा अनेक गोष्टी अमेरिका आणि पाश्चात्य जगातील सहयोगी राष्ट्रे इतर कमकुवत राष्ट्रांच्या विरुद्ध करत असतात. ब्रेटन वुड्स प्रणालीची स्थापना झाल्यापासून, आंतरराष्ट्रीय व्यापारासाठी अमेरिकन डॉलरचा वापर केला जात आहे. युनायटेड स्टेट्स डिपार्टमेंट ऑफ ट्रेझरी (स्विफ्ट) आर्थिक हस्तांतरण नेटवर्कवर लक्षणीय देखरेख ठेवते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.swift.com/about-us/organisation-governance/swift-oversight|title=Swift oversight|website=Swift}}</ref> परिणामी परदेशी संस्था आणि व्यक्तींवर आर्थिक निर्बंध लादण्याची क्षमता यात आहे. तसेच जागतिक आर्थिक व्यवहार प्रणालींवर मोठा प्रभाव आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/sanctions-programs-and-country-information|title=Sanctions Programs and Country Information &#124; U.S. Department of the Treasury}}</ref> [[ब्रिक्स]] सारख्या अनेक संस्था अधिक संतुलित जगासाठी स्विफ्टचा पर्याय तयार करण्यावर काम करत आहेत.<ref name=BRICS1>[https://www.msn.com/hi-in/money/topstories/%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%A4-%E0%A4%A8-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%9C-%E0%A4%B8-%E0%A4%AA%E0%A5%8D-%E0%A4%B2-%E0%A4%A8-%E0%A4%B8%E0%A5%87-%E0%A4%9A-%E0%A4%A8-%E0%A4%A5-%E0%A4%97%E0%A4%A6%E0%A4%97%E0%A4%A6-%E0%A4%89%E0%A4%B8-%E0%A4%AA%E0%A4%B0-%E0%A4%AB-%E0%A4%B0-%E0%A4%97%E0%A4%AF-%E0%A4%AA-%E0%A4%A8-%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%B8-%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%95%E0%A4%B0-%E0%A4%A6-%E0%A4%AE-%E0%A4%A6-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%AE%E0%A4%A8-%E0%A4%95-%E0%A4%AC-%E0%A4%A4/ar-AA1sEIvk?ocid=msedgntp&pc=U531&cvid=e65e4b39562d45a5a8eb3e09943294de&ei=22 पुतिन के जिस प्‍लान से चीन था गदगद, उस पर फिर गया पानी, रूस ने कर दी मोदी के मन की बात], msn.com, 21 Oct 2024.</ref> [[पहिले महायुद्ध|पहिल्या महायुद्धामुळे]] [[ब्रिटिश पाउंड]] सुरक्षित राहिला नव्हता. तसेच [[युनायटेड स्टेट्स|युनायटेड स्टेट्सला]] युद्धकाळात मोठ्याप्रमाणात [[सोने]] मिळाले होते. या कारणास्तव इ.स. १९२० पासून अमेरिकन डॉलरने आंतरराष्ट्रीय राखीव चलन म्हणून स्वतःला स्थापित करण्यास सुरुवात केली.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Eichengreen|first=Barry|last2=Flandreau|first2=Marc|date=2009|title=The rise and fall of the dollar (or when did the dollar replace sterling as the leading reserve currency?)|url=https://www.cambridge.org/core/journals/european-review-of-economic-history/article/abs/rise-and-fall-of-the-dollar-or-when-did-the-dollar-replace-sterling-as-the-leading-reserve-currency/9C78B88EBC0099E26A105DEC90CBE103|journal=European Review of Economic History|language=en|volume=13|issue=3|pages=377–411|doi=10.1017/S1361491609990153|issn=1474-0044}}</ref> [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान]] [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] आणखी मजबूत महासत्ता म्हणून उदयास आली. १९४४ च्या ब्रेटन वूड्स कराराने युद्धोत्तर आंतरराष्ट्रीय चलन प्रणालीची स्थापना केली, ज्यामध्ये अमेरिकन डॉलर आंतरराष्ट्रीय व्यापारासाठी जगातील प्राथमिक राखीव चलन बनले. त्याकाळात हे एकमेव चलन सोन्याशी जोडलेले होते. याचा दर $३५ प्रति ट्रॉय औंस असा होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thebalancemoney.com/bretton-woods-system-and-1944-agreement-3306133|title=How a 1944 Agreement Created a New International Monetary System|website=The Balance|access-date=2024-12-02|archive-date=2022-12-04|archive-url=https://archive.wikiwix.com/cache/20221204174631/https://www.thebalance.com/bretton-woods-system-and-1944-agreement-3306133|url-status=dead}}</ref> नंतरच्या काळात इतर बरीच चलने सोन्याशी जोडली गेली उदा [[भारतीय रुपया]]. == डॉलरचे अवमूल्यन == [[दुसरे महायुद्ध|द्वितीय विश्वयुद्धानंतर]] स्थापन झालेल्या ब्रेटन वूड्स प्रणाली अंतर्गत, सोन्याचे मूल्य प्रति औंस $३५ असे निश्चित केले गेले. याप्रकारे अमेरिकन डॉलरचे मूल्य सोन्याच्या मूल्याशी जोडले गेले. १९६० च्या दशकात वाढत्या सरकारी खर्चामुळे, तथापि, ही परिवर्तनीयता राखण्याच्या युनायटेड स्टेट्सच्या क्षमतेबद्दल शंका निर्माण झाली होती. बँका आणि आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूकदारांनी डॉलरचे सोन्यामध्ये रूपांतर करण्यास सुरुवात केल्यामुळे अमेरिकेतील सोन्याचा साठा कमी झाला आणि परिणामी, डॉलरचे मूल्य घसरण्यास सुरुवात झाली. उदयोन्मुख चलन संकट ओळखले आणि १९७१ मध्ये [[रिचर्ड निक्सन|राष्ट्राध्यक्ष निक्सन]] याने युनायटेड स्टेट्स यापुढे सोन्यासाठी डॉलर्सची पूर्तता करू शकणार नाही असे सांगून, सोन्याची परिवर्तनीयता समाप्त केली. या घटनेला परिणामी "निक्सन शॉक" असे मानले जाते.<ref name="inflation-historical-perspective">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dallasfed.org/research/swe/1993/swe9304b.pdf|title=Controlling Inflation: A Historical Perspective|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101207041621/http://www.dallasfed.org/research/swe/1993/swe9304b.pdf|archive-date=December 7, 2010|access-date=July 17, 2010}}</ref> ही घटना त्यामुळे [[अमेरिकन डॉलर|अमेरिकन डॉलरचे]] मूल्य त्यानंतर सोन्याशी जोडले गेले नाही. यामुळे अमेरिकन चलनाचे मूल्य राखण्याची जबाबदारी फेडरल रिझर्व्हवर पडली. तथापि, फेडरल रिझर्व्हने पैशाचा पुरवठा वाढवणे सुरूच ठेवले, परिणामी १९७० च्या दशकात चलनवाढ आणि अमेरिकन डॉलरचे मूल्य वेगाने घसरले. हे मुख्यत्वे त्यावेळच्या प्रचलित आर्थिक दृष्टिकोनामुळे होते की चलनवाढ आणि वास्तविक आर्थिक वाढ जोडलेली होती ( फिलिप्स वक्र ). त्यामुळे [[चलनवाढ]] तुलनेने सौम्य मानली जात होती.<ref name="inflation-historical-perspective"/> १९६५ ते १९८१ दरम्यान [[अमेरिकन डॉलर|यूएस डॉलरने]] त्याचे दोन तृतीयांश मूल्य गमावले.<ref name="measuring-worth">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.measuringworth.com/calculators/ppowerus/|title=Measuring Worth&nbsp;– Purchasing Power of Money in the United States from 1774 to 2010|access-date=April 22, 2010}}</ref> बीएनएन ब्लूमबर्गने अहवाल दिला: डॉलरची राखीव स्थिती अपेक्षेपेक्षा अधिक वेगाने कमी होत आहे, अनेक विश्लेषकांनी मागील वर्षातील महत्त्वपूर्ण विनिमय दर चढउतारांकडे दुर्लक्ष केले आहे. युक्रेनवर रशियाच्या आक्रमणामुळे लादलेल्या निर्बंधांनंतर अनेक राष्ट्रांनी पर्यायी पर्याय शोधल्यामुळे गेल्या वीस वर्षांतील सरासरी वेगापेक्षा दहापट वेगाने राखीव साठ्यातील जागतिक वाटा गेल्या वर्षी कमी झाला. विनिमय दर समायोजनासाठी, डॉलरने २०६ पासून मार्केट शेअरमध्ये अंदाजे ११% घट अनुभवली आहे, २००८पासून हा आकडा दुप्पट झाला आहे. ==संदर्भ== <references /> [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय व्यापार]] [[वर्ग:द्विपक्षीय व्यापार संबंध]] [[वर्ग:चलने]] js5u49rif90zjqremt5rmj5hbyfcoqx 0 361050 2677697 2675168 2026-04-05T17:59:00Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677697 wikitext text/x-wiki '''डॉ. नरेंद्र वसंतराव धारणे''' हे [[नाशिक]] येथील ज्योतिषाचार्य तसेच लेखक असून त्यांची ११ पुस्तके आजपर्यंत प्रकाशित झाली आहेत. मराठी तसेच हिंदी भाषेतील अनेक वृत्तपत्रांत त्यांचे लेख छापून येतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/dharm/makar-sankranti-2025-date-shubh-muhurat-significance-sa-8950299.html|title=मकर संक्रांति पर किन नक्षत्रों को होगा लाभ और किसे होगी हानि? महाराष्ट्र के प्रसिद्ध पंडित से जानिए|date=2025-01-09|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2025-02-13|archive-date=2025-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214120227/https://hindi.news18.com/news/dharm/makar-sankranti-2025-date-shubh-muhurat-significance-sa-8950299.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news18marathi.com/photogallery/religion/dussehra-2024-why-are-apata-leaves-used-as-gold-on-dasara-you-may-not-know-the-real-reason-mhpp-1260374-page-3.html|title=Dussehra 2024: दसऱ्याला सोनं म्हणून आपट्याचीच पानं का वापरतात? हे कारण कोणालाच माहित नसेल|website=news18marathi.com|language=mr|access-date=2025-02-13|archive-date=2025-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214224123/https://news18marathi.com/photogallery/religion/dussehra-2024-why-are-apata-leaves-used-as-gold-on-dasara-you-may-not-know-the-real-reason-mhpp-1260374-page-3.html|url-status=dead}}</ref> ई सकाळच्या सप्तरंग सदरात त्यांचे धार्मिक विषयांवरचे अनेक लेख प्रसिद्ध झाले आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/topic/pandit-narendra-dharne|title=pandit narendra dharne News in Marathi|date=2021-10-31|website=Marathi News Esakal|language=mr|access-date=2025-02-13}}</ref> {{माहितीचौकट व्यक्ती|नाव=नरेंद्र वसंतराव धारणे|Img=[[File:नरेंद्र धारणे.png|thumb|]]|जन्म_दिनांक=२५ फेब्रुवारी १९७३|जन्म_स्थान=[[नाशिक]]|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|शिक्षण=अभियंता, पीएचडी (वास्तुशास्त्र)|पेशा=ज्योतिषाचार्य|पुरस्कार=नाशिक भूषण पुरस्कार, उत्तमराव ढिकले लेखन पुरस्कार}} = शिक्षण = डॉ. नरेंद्र धारणे यांचा जन्म २५ फेब्रुवारी १९७३ रोजी नाशिक येथे झाला असून  त्यांचे प्राथमिक आणि माध्यमिक शाळेचे शिक्षण पेठे विद्यालय नाशिक येथे झाले. त्यानंतर त्यांनी [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापिठातून]]  प्रोडक्शन इंजिनिअरची पदवी प्राप्त केली. [[वास्तुशास्त्र|वास्तुशास्त्रात]] त्यांनी पीएचडी पदवी प्राप्त केली आहे. = कारकीर्द = डॉ. नरेंद्र धारणे हे ज्योतिषविद्यावाचस्पति असून त्यांना ज्योतिष शास्राचा अभ्यास आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/uttar-maharashtra/nashik/ajit-pawar-will-become-chief-minister-in-near-future-speculation-by-jyotish-vachaspathi-dr-narendra-dharne-nashik-news|title=NCP Ajit Pawar Update : अजित पवार मुख्यमंत्री होतील असे योग... ज्योतिष वाचस्पतींचे राज्यातील परिस्थितीवर भाकीत|last=कोतकर|first=प्रशांत|date=2023-07-07|website=Marathi News Esakal|language=Mr|access-date=2025-02-13}}</ref> अंकशास्त्र, हस्तरेषा, कुंडलीशास्र, रत्नशास्त्र, सहीवरून भविष्य, चेहऱ्यावरून भविष्य इत्यादी ज्योतिष विषयक शाखांचा त्यांचा अभ्यास आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news18marathi.com/astrology/what-are-the-gemstones-and-what-are-the-benefits-of-wearing-them-see-in-marathi-video-local18-1297450.html|title=अडचणींना तुमच्या जवळही फिरकू देत नाहीत रत्न, त्यांचे खरे अर्थ माहित आहे का?|date=2024-12-14|website=News18 मराठी|language=mr|access-date=2025-02-13|archive-date=2025-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214115219/https://news18marathi.com/astrology/what-are-the-gemstones-and-what-are-the-benefits-of-wearing-them-see-in-marathi-video-local18-1297450.html|url-status=dead}}</ref> आंतरराष्ट्रीय ज्योतिष फौंडेशन कडून त्यांना वास्तुशास्रात पीएचडी मिळाली आहे. नरेंद्र धारणे यांनी आजपर्यंत महाराष्ट्र तसेच देशाच्या राजकारणाविषयी अनेक वेळा भाकित केली असून ती बहुतांशी खरी ठरली आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/elections/numerologist-narendra-dharane-prediction-about-narendra-modi-and-loksabha-election-result-2019-666194|title=एनडीए 315+, मोदी पुन्हा पंतप्रधान होणार, अंकशास्त्र अभ्यासकांचं भाकित काय?|last=नाशिक|first=प्रांजल कुलकर्णी, एबीपी माझा|date=2019-05-21|website=marathi.abplive.com|language=mr|access-date=2025-02-13}}</ref> = प्रकाशित साहित्य = डॉ. नरेंद्र धारणे यांची ११ पुस्तके आतापर्यंत प्रकाशित झाली आहेत. यातील बरीच पुस्तके ऍमेझॉन, [[फ्लिपकार्ट]] सारख्या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.flipkart.com/rudraksha-mahima/p/itm2f8eb849c959b?pid=9789368270652&lid=LSTBOK9789368270652OAQGSF&marketplace=FLIPKART&cmpid=content_book_8965229628_gmc|title=Rudraksha Mahima: Buy Rudraksha Mahima by Jyotishcharya Dr. Narendra Dharne at Low Price in India {{!}} Flipkart.com|website=Flipkart.com|language=en|access-date=2025-02-13}}</ref> # गूढ आंतरिक शक्ती अर्थात मानसविज्ञान # तुमचा भाग्यांक # स्वप्नविज्ञान<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.exoticindiaart.com/book-author/pandit+narendra+dharne/|title=Books authored by Pandit Narendra Dharne|website=www.exoticindiaart.com|language=en|access-date=2025-02-13}}</ref> # गायत्री मंत्र उपासना आणि त्याचे महत्व # राशी भविष्य मार्गदर्शन प्रभावी तोडगे आणि दैवी उपाय # सुखमय वास्तु<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.flipkart.com/sukhamay-vastu/p/itmbaf172e5ef397|title=Sukhamay Vastu: Buy Sukhamay Vastu by Jyotishacharya Narendra Dharane at Low Price in India {{!}} Flipkart.com|website=Flipkart.com|language=en|access-date=2025-02-13}}</ref> # कुंडली ज्योतिष शास्त्र आणि भाग्य # रुद्राक्ष महिमा # तीस दिवसात ज्योतिष शिका # श्रीगणेश उपासना # विवाहस्थान (परंपरा आणि आधुनिकता) = पुरस्कार = # गोदारत्न पुरस्कार (२०१६) # महाराष्ट्र भूषण छत्रपती शाहू महाराज आदर्श समाजरत्न पुरस्कार (२०१७) # पर्यावरण मित्र पुरस्कार (२०१८) # उत्तमराव ढिकले लेखन पुरस्कार (२०१९) # यजुर्वेद पुरस्कार नाशिक (२०२१) # राज्यस्तरीय भूषण पुरस्कार, पुणे (२०२२) # ग्लोबल स्कॉलर फाउंडेशन तर्फे नाशिक भूषण पुरस्कार (२०२३)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/local/maharashtra/nashik/news/jayetish-narendra-dharne-honored-by-global-scholar-foundation-130615414.html|title=सन्मान:ग्लोबल स्कॉलर फाउंडेशनतर्फे ज्याेतिष नरेंद्र धारणे यांचा सन्मान|website=Divya Marathi|url-status=live}}</ref> = संदर्भ = {{संदर्भयादी}} dvjq2ggdzja4gqvfu5byuckzakdq1j1 0 362000 2677764 2553005 2026-04-06T06:53:08Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677764 wikitext text/x-wiki [[File:Color Madness.jpg|thumb|फाग उत्सव]] [[File:Radha Krishna Vrindavan.jpg|thumb|वृंदावन मंदिरातील राधा आणि कृष्ण]] फाग उत्सव हा उत्तर भारतातील होळी या सणाशी संबंधित धार्मिक आणि सांस्कृतिक उत्सव आहे .<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=YqH5EAAAQBAJ&pg=PA149&dq=faag+mahotsav&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi63Y_5wvSLAxX4XGwGHZfZNNYQ6AF6BAgIEAM#v=onepage&q=faag%20mahotsav&f=false|title=Uttar Pradesh At a Glances 2024|last=GROUP|first=SSGCP|date=2024-03-07|publisher=Sam Samyik Ghatna Chakra|language=en}}</ref> ==स्वरूप== [[वसंत पंचमी]]पासून पुढे चाळीस दिवस बरसाणा येथील राधा मंदिरात [[वृंदावन]] येथील आणि कृष्णाच्या मंदिरात हा उत्सव साजरा केला जातो . या निमित्ताने राधारानीच्या चरणांवर दररोज गुलाल अर्पण केला जातो . कृष्णाच्या मूर्तीला दररोज फेटा बांधला जातो .<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/uttar-pradesh/mathura-mathura-up-40-day-phag-mahotsav-celebrated-basant-panchami-2025-abir-gulal-fly-in-banke-bihari-today-local18-9001905.html|title=मथुरा में 40 दिवसीय फाग महोत्सव की धूम, आज से उड़ेगा अबीर-गुलाल|date=2025-02-03|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2025-03-05|archive-date=2025-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20250207163453/https://hindi.news18.com/news/uttar-pradesh/mathura-mathura-up-40-day-phag-mahotsav-celebrated-basant-panchami-2025-abir-gulal-fly-in-banke-bihari-today-local18-9001905.html|url-status=dead}}</ref> [[ग्रीष्म ऋतू]]ची सुरुवात असल्याने या कालावधीत कृष्ण मंदिरात उष्मांक असलेल्या पदार्थाचा नैवेद्य अर्पण करणे थांबविले जाते .देवाचे लोकरीचे वस्त्र बदलून त्याला साधा सुती पोशाख चढविला जातो .<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/hindi/india/up-uttarakhand/mathura/40-days-holi-festivities-beginning-from-basant-panchami-in-braj-mathura-vrindavan-banke-bihari-mandir/2628778|title=मथुरा में बांके बिहारी को लगाया गया गुलाल, बसंत पंचमी से फागुन तक ब्रज में उड़ेगा अबीर गुलाल|website=Zee News Hindi|language=hi|access-date=2025-03-05}}</ref> साधू आणि बैरागी राधा आणि कृष्णाच्या मंदिरात गुलालाने रंग खेळतात . *श्रीकृष्णाला आमंत्रण- होळीच्या आधी आठ दिवस म्हणजे फाल्गुन शुक्ल अष्टमी तिथीला बारासाना येथील युवती नंदगाव येथील कृष्ण मंदिरात फाग उत्सवासाठी निमंत्रण पाठवितात अशी पद्धती प्रचलित आहे .<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thestatesman.com/features/holi-in-braj-the-land-of-lord-krishna-comes-in-a-variety-of-colours-1503160480.html|title=Holi in Braj, "The land of Lord Krishna," comes in a variety|last=Service|first=Statesman News|date=2023-03-08|website=The Statesman|language=en|access-date=2025-03-06}}</ref> विविध रंगांनी खेळून होळी साजरी करणे आणि त्याचा आनंद घेणे असे स्थानिक भाविक लोक करतात. *गायन सेवा - होळी उत्सवाच्या या चाळीस दिवसांच्या काळात राधा आणि कृष्णाच्या मंदिरात दरररोज गायन केले जाते ज्यामध्ये पारंपरिक होळी गीते सादर केली जातात. यालाच समाज गायन सेवा असेही म्हटले जाते . या दरम्यान साधू व बैरागी लोक एकमेकांना गुलाल लावतात अशी पद्धती आहे .<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/astro/religion-rituals/pilgrimage/40-day-phag-festival-begins-celebrating-holi-festival-in-mathura-and-vrindavan-on-basant-panchami/articleshow/97339508.cms#google_vignette|title=40 दिवसीय फाग महोत्सव शुरू, बसंत पंचमी पर बांके बिहारी मंदिर में आज उड़ेगा गुलाल|website=Navbharat Times|language=hi|access-date=2025-03-06}}</ref> ==उज्जैन मंदिरातील उत्सव == [[उज्जैन]] येथील महाकालेश्वर मंदिरात भगवान शंकराला या काळात तीन वेळा गुलाल अर्पण करण्याची पद्धती प्रचलित आहे .<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tv9hindi.com/state/madhya-pradesh/ujjain-mahakal-temple-40-days-phag-festival-started-madhya-pradesh-3099206.html|title=बाबा महाकाल को लगाया गया गुलाल, शुरू हुआ 40 दिन का फाग महोत्व; भक्त खेलेंगे होली|last=Bharatvarsh|first=TV9|date=2025-02-04|website=TV9 Bharatvarsh|language=hi|access-date=2025-03-05}}</ref> ==हिमाचल प्रदेशातील उत्सव == [[File:Himachali people covered in holi colours, dancing. 01.jpg|thumb|हिमाचल प्रदेश मधील होळी उत्सव]] [[हिमाचल प्रदेश|हिमाचल प्रदेशा]]त चार दिवसीय फाग महोत्सव साजरा केला जातो . या काळात स्थानिक देवतांची गावागावातून मिरवणूक काढली जाते आणि हे या उत्सवाचे आकर्षण मानले जाते .वाहतूक आणि दळणवळणाच्या पुरेशा सुविधा उपलब्ध नसताना या उत्सवाची सुरुवात झाली असावी असे मानले जाते . थंडी संपून [[बर्फ]] वितळू लागल्यावर वसंत ऋतूच्या स्वागतासाठी स्थानिक सदस्य हा उत्सव साजरा करतात . [[शिमला|सिमला]] आणि [[कुलु|कुलू]] दरी प्रदेशातील २ ६ देवतांना आमंत्रण दिले जाते .या देवतांचे स्वागत रामपूर येथे करण्याची पद्धती प्रचलित आहे .<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/news/himachal/faag-utsav-deities-bless-royal-throne-in-rampur-604562/|title=Faag Utsav: Deities bless royal throne in Rampur|website=The Tribune|language=en|access-date=2025-03-06}}</ref> ==महाराष्ट्र राज्यातील उत्सव == फाग उत्सवाचे आयोजन महाराष्ट्र राज्यातील पैठण येथील नाथ मंदिरात केले जाते. होळी उत्सवाचे वर्णन करणारी मराठी , हिंदी , व्रज या भाषेतील लोकगीतांचे गायन केले जाते . मंदिरातील कृष्ण मूर्तीवर फुले व गुलाल उधळून जल्लोष केला जातो .<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/chhatrapati-sambhajinagar/the-rose-of-indore-and-the-blossoming-of-the-gulal-of-rajasthan-phag-utsav-at-nath-temple-on-the-occasion-of-dhulivandan-a320/|title=इंदूरचा गुलाब अन् राजस्थानच्या गुलालाची उधळण; धुलीवंदनानिमित्त नाथ मंदिरात फाग उत्सव|last=author/online-lokmat|date=2023-03-08|website=Lokmat|language=mr|access-date=2025-03-06}}</ref> == संदर्भ == [[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]] [[वर्ग:होळी]] 63hwxsb1d1c9mc6d0sjpd6v29acphmw 0 368025 2677759 2588177 2026-04-06T06:14:28Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677759 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''''प्रतिबंध''''' हा १९९० चा रवी राजा पिनिसेट्टी दिग्दर्शित आणि [[चिरंजीवी (अभिनेता)|चिरंजीवी]], [[जुही चावला]] आणि [[रामी रेड्डी (चित्रपट अभिनेता)|रामी रेड्डी]] यांनी अभिनय केलेला [[हिंदी भाषा|हिंदी]] भाषेतील ॲक्शन चित्रपट आहे. या चित्रपटातून [[तेलुगू चलचित्रपट|तेलुगू चित्रपटसृष्टीतील]] आघाडीचे अभिनेता चिरंजीवीने हिंदी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/photogallery/entertainment/south-cinema-south-actor-chiranjeevi-did-only-2-bollywood-films-aaj-ka-goonda-raaj-and-pratibandh-in-hindi-in-90s-after-become-megastar-and-hurt-amitabh-bachchan-pride-7021851-page-2.html|title=साउथ एक्टर ने सिर्फ 2 हिंदी फिल्में कर, 90s के बॉलीवुड दिग्गजों को पछाड़ा,मीनाक्षी-जूही चावला की चमका दी किस्मत|last=Sharma|first=Radha|date=27 July 2023|website=[[News18]]|language=Hindi|access-date=4 June 2024}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> या चित्रपटातील तिच्या अभिनयासाठी चावलाला ३६ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये [[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचे]] नामांकन मिळाले. हा चित्रपट १९८९ च्या [[तेलुगू भाषा|तेलुगू]] चित्रपट ''अंकुसमचा'' रिमेक आहे व व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी झाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ&dq=supreme+hero+chiranjeevi&pg=PT109|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=2014-09-12|publisher=Penguin UK|isbn=978-93-5118-799-8|language=en}}</ref> == गीत == # "कभी हुआ नहीं कभी देखा नहीं" - अमित कुमार, [[अलका याज्ञिक]] # "प्यार मुझे तुम करते हो इतना" - अलका याज्ञिक, अमित कुमार # "बच्चो बजाओ ताली, आयी खिलोने वाली" - अलका याज्ञिक # "ये बदनसीब बच्चा" - मोहम्मद अझीझ == पुरस्कार == '''३६ वे फिल्मफेर पुरस्कार -''' '''नामांकन''' * [[फिल्मफेर सर्वोत्तम चित्रपट पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट चित्रपट]] - अल्लू अरविंद * [[फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक]] - रवी राजा पिनिसेट्टी * [[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेता पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट अभिनेता]] - [[चिरंजीवी (अभिनेता)|चिरंजीवी]] * [[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री]] - [[जुही चावला]] * [[फिल्मफेर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता]] - [[रामी रेड्डी (चित्रपट अभिनेता)|रामी रेड्डी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९९० मधील हिंदी चित्रपट]] 0gn1ornbq7lm18w9sl2bftgozu1in2v 4 368613 2677709 2676677 2026-04-05T18:41:54Z MediaWiki message delivery 38883 /* Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF */ नवीन विभाग 2677709 wikitext text/x-wiki {{स्वयं संग्रह | algo = old(7d) | archive = विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा १२ | counter = 0 }} {{जुन्या चर्चा चौकट|search=yes| <center>[[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा १|१]], [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा २|२]], [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ३|३]], [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ४|४]], [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ५|५]],<br> [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ६|६]], [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ७|७]],[[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ८|८]],[[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ९|९]],[[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा १०|१०]],<br> [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ११|११]],[[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा १२|१२]],[[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा १३|१३]]</center> }} {{सुचालन चावडी}} == १,००,००० लेख == मराठी विकिपीडियाने ''२४ जुलै, २०२५च्या पहाटे'' '''१,००,००० लेखांचा टप्पा ओलांडला'''. या महत्त्वाचा मैलदगड पार करताना तुमच्या सारख्या अनेक संपादकांची (आणि वाचकांचीही!) मोलाची भर आहे. तुमच्याकडून असेच योगदान मिळो आणि मराठी विकिपीडियाची उत्तरोत्तर भरभराट होत राहो ही आशा! [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:४२, २५ जुलै २०२५ (IST) :सर्व प्रचालकांचे, सहभागी सदस्यांचे हार्दिक अभिनंदन !! मुखपृष्ठावर <nowiki>''</nowiki>इतर  [[भारत|भारतीय]] [[भारतीय भाषा|भाषांमधील]] विकिपीडीया<nowiki>''</nowiki> या सदराखाली १०००००+ यामध्ये मराठी भाषेचा समावेश होईल, याचे समाधान वाटते. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) ०९:३०, २६ जुलै २०२५ (IST) ::या निमित्ताने मुखपृष्ठावरील विशेष लेख बदलण्यासंबंधी विचार करता येईल का? कारण 'लॉरेंझो दि पिएरो दे मेदिची तथा लॉरेंझो दे मेदिची' हा लेख खूप काळापासून तेथे आहे. विचार व्हावा ही विनंती. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १०:००, २६ जुलै २०२५ (IST) :::हार्दिक अभिनंदन --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १५:५९, २६ जुलै २०२५ (IST) :::: नेपाळी विकिपीडियाकडून अभिनंदन. वाढत राहा. --[[सदस्य:बडा काजी|बडा काजी]] ([[सदस्य चर्चा:बडा काजी|चर्चा]]) १६:३१, २६ जुलै २०२५ (IST) :::::सर्व सक्रिय संपादकांचे हार्दिक अभिनंदन. या महत्वाच्या टप्प्या पर्यंत पोहोचण्यासाठी अनेक ज्ञात अज्ञात व्यक्तींचे अनमोल योगदान लाभले आहे. सबब अशा सर्व सदस्यांचे मनापासून आभार.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १९:०७, २६ जुलै २०२५ (IST) ::::::एक लक्ष लेखांचा महत्त्वाचा टप्पा पार केल्याबद्दल सर्वांचे आभार आणि सर्वांना शुभेच्छा सुद्धा. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ०९:११, ४ ऑगस्ट २०२५ (IST) :::[[तिसरे आंग्ल-मराठा युद्ध]]? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२५, २७ जुलै २०२५ (IST) ::मुखपृष्ठावर <nowiki>''</nowiki>इतर  [[भारत|भारतीय]] [[भारतीय भाषा|भाषांमधील]] विकिपीडीया<nowiki>''</nowiki> या सदराखाली १०००००+ यामध्ये मराठी भाषेचा समावेश झाला असल्याचे कधी दिसून येईल? त्यासाठी आपल्याला काही करावे लागते का? की global level ला त्याची दखल घेतली गेली की ते मुखपृष्ठावर दिसू लागेल? उत्सुकता म्हणून विचारले. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १४:५०, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) :::विकिपीडियांची लेखनिहाय यादी [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias येथे] पाहा. येथील आकडेवारी आपोआप अद्ययावत होत असते. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ०९:२६, ४ ऑगस्ट २०२५ (IST) :संपादक, वाचक, आणि विकिपीडिया या तिघांचे अभिनंदन आणि आभार, विशेषतः अशा संपादकांचे आभार जे जुन्या काळात, किंवा जुन्या काळापासून सक्रिय आहेत. मराठी विपी बाल्यावस्थेत असतांना ज्यांनी योगदान केले, त्यांच्याशिवाय हे अवघड ठरले असते. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] २२:३८, २६ जुलै २०२५ (IST) :मुक्त ज्ञाननिर्मिती प्रक्रियेत सहभागी सर्व संपादकांचे अभिनंदन ! हा प्रवास असाच उत्तम प्रकारे पुढे जात राहो ! सर्वानी मिळून हे व्यासपीठ समृद्ध करीत राहूया. [[सदस्य:आर्या जोशी|आर्या जोशी]] ([[सदस्य चर्चा:आर्या जोशी|चर्चा]]) ===गुणवत्ता === मराठी विकिपीडियाच्या सर्व सदस्यांचे हा मोठा टप्पा गाठल्याबद्दल अभिनंदन. आशा आहे की आपण पुढेही चांगल्या गुणात्मक पद्धतीने काम करत राहू. परंतु आपल्याकडे असलेल्या लेखांची गुणवत्ता वाढवण्यासाठी एका चांगल्या योजनेची आवश्यकता आहे. हे साध्य करण्यासाठी तुमच्या कल्पनांचे स्वागत आहे. इंग्रजी विकिपीडियावर अनुसरण्या काही कल्पना अशा आहेत: * '''मासिक विशेष लेख संपादन''' (आपण दर महिन्याला एक/दोन लेख निवडू आणि सर्व संपादक त्याला विशेष लेखाइतके चांगले बनवण्यासाठी ते संपादित करू शकतात.) * '''मासिक/द्विमासिक विषय आधारित लेख संपादन''' (आपण प्रत्येक महिन्यासाठी एक विषय निवडू शकतो आणि त्या विषयावर लेख संपादित करू शकतो. (उदा. [[विकिपीडिया:महिला संपादनेथॉन- २०२५|महिला संपादनेथॉन]]. सध्या मी पाहतो की नवीन लेख तयार करणारे बरेच संपादक त्यांच्या स्वतःच्या निवडीनुसार लेख तयार करतात (जे चांगले आहे, परंतु लक्षकेंद्रित नाही). आपल्याला मराठी विकिपीडियावर प्रत्यक्षात वाचल्या जाणाऱ्या लेखांवर लक्ष केंद्रित करण्याची आवश्यकता आहे आणि {{साद प्रचालक}} अशा विषयांची ओळख करण्यास मदत करू शकतात; (उदा. जर प्रचालकांना एखाद्या साधनाद्वारे हे ओळखता आले की मराठी विकिपीडियावर सर्वाधिक वाचले जाणारे किंवा सर्वाधिक शोधले जाणारे विषय महाराष्ट्रीय स्वातंत्र्यसैनिक आहेत; किंवा महाराष्ट्र सरकारने राबवलेल्या सरकारी योजना इ. तर आपण त्यावर लक्ष केंद्रित करू शकतो). * '''मराठी लेखांचे प्रोत्साहन देण्यासाठी काही कार्यक्रम'''; विकिपीडियाच्या बाहेर (जसे की [[ट्विटर|एक्स]] (पूर्वीचे ट्विटर), [[फेसबुक]], [[इन्स्टाग्राम]] इ. वर आमचे खाते सुरू करणे आणि तेथे काही मनोरंजक तथ्ये पोस्ट करणे जिथे लोक वाचू शकतील आणि मराठी विकिपीडियाच्या पृष्ठावर पुनर्निर्देशित होतील.) [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ११:२५, २२ ऑगस्ट २०२५ (IST) :उत्तम कल्पना आहेत! :यातील विषयाधारित लेख संपादन करण्यासाठी आपल्याकडे सध्या पुरेसे संपादनबळ नाही असे वाटते. तरीही प्रयत्न करण्यास हरकत नाही. फेसबुकवर पूर्वी एक खाते आपण चालवत असत. @[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] यांच्याकडे याची अधिक माहिती आहे. हे करताना प्रताधिकार किंवा तोतयेगिरी (spoofing) चे आरोप होउन हे खाते निलंबितही झाले होते. इतरही ठिकाणी हे सुरू करावे. :यांशिवाय पूर्वी [[विकिपीडिया:प्रकल्प बावन्नकशी २०१०|बावनकशी नावाचा एक प्रकल्प]] आपण राबविला होता. यावर एक नजर घालावी. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ११:४२, २२ ऑगस्ट २०२५ (IST) ::{{ping|Dharmadhyaksha}} Bharyach divsanpurvi Abhay Natu, ani mazi hyavishayi charcha zali hoti. Suruwat karnyasathi apan 4-5 mahinyacha jujbi velapatrak tayar karu shakto. Hyamadhe jya-tya mahinyatil ghadamodivar laksh kendrit karu shakto. Udaharnarth ganapati, gauri, Diwali. Jayanti/punyatithi. Hya kalat aplyala sandarbh shodhane suddha sope jail. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] १४:३४, २२ ऑगस्ट २०२५ (IST) :::{{ping|Usernamekiran}} आपला सल्ला चांगला आहे. जर तुम्हाला सहकार्य करायचे असेल तर योजना करूया. त्यानुसार मी [[नवदुर्गा]] विषयावर काम करायला सुरुवात केली आहे. {{ping|Tiven2240}} यांना शक्य असल्यास नवरात्रीत हे एक्स/फेसबुकवर पोस्ट करता येतील; ज्याने वाचक व नवे लेखक पण वाढतील. दर रोज एक पोस्ट व त्यानुसार एक लेख सुधारणे आपल्याला नक्की शक्य आहे. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:५३, २८ ऑगस्ट २०२५ (IST) ::::@[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] उत्तम कल्पना आहे! [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:२४, २८ ऑगस्ट २०२५ (IST) ::::: हो. मी एक-दोन दिवसात एक जुजबी आराखडा तयार करतो, त्यावर चर्चा करून पुढची वाटचाल कशी करायची हे ठरवता येईल. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] २३:४४, २८ ऑगस्ट २०२५ (IST) == Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) == ''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.'' The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad. The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]: * ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives. * '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools. Info about the event: * Deadline: 20 August 2025 * Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]] If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in. — Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २३:३०, १४ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Nitesh (OKI)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 == Dear all, We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''. ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks: * '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback. * '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives. ** Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]] ** Deadline to apply (extended): 26 August 2025 ** Event Dates: 10-12 October 2025 We will share further updates with you soon. ''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.'' We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership! Regards, Open Knowledge Initiatives Team IIIT-Hyderabad [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:१२, २० ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Nitesh (OKI)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today == Dear all, This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]] ''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.'' We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities. Regards, IIITH-OKI [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १४:०५, २६ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Nitesh (OKI)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> ०३:०६, २७ ऑगस्ट २०२५ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १०:१८, ९ ऑक्टोबर २०२५ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:RamzyM (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) १७:१३, २० ऑक्टोबर २०२५ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Sannita (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] १९:४२, ३० ऑक्टोबर २०२५ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:MKaur (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) १९:५२, २० नोव्हेंबर २०२५ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Sannita (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == १,११,१११ आव्हान/आवाहन == {{Progression|(101411-100000)|(11111)|task=नवीन लेख निर्मीती}} <!---- Progression साचातील प्रगती बदलण्यासाठी आजची मराठी विकिपीडियावरील लेखांची संख्य 101411 च्या जागी लिहा. ही संख्या २ मार्च २०२६ ची आहे. ----> नमस्कार, तुम्हाला साद घालण्यास कारण की तुम्ही गेल्या ३० दिवसांत मराठी विकिपीडियावर संपादन केलेले आहे. धन्यवाद. २०२५ साल संपून २०२६ सुरू होत असताना येथील संपादकांना एक आवाहन करीत आहे की पुढील ३७३ दिवसांत येथील लेखसंख्या १,००,८९६ पासून १,११,१११ इतकी करावी. यासाठी आपल्याला रोज अंदाजे २८ लेख तयार करावे लागतील. हे मोठी आव्हान आहे परंतु आपण सगळे मिळून हे पेलू शकू ही आशा आणि विश्वास आहे. हे आव्हान वाटते त्यापेक्षा अधिक कठीण आहे कारण लेखसंख्या वाढवत असताना येथील दर्जा कमी होउन उपयोगाचे नाही. येथे दर्जा मापण्यासाठी लेखांमागील संपादने आणि इतर पाने यांचे एक क्लिष्ट समीकरण असते. अधिक खोलात न जाता -- दर लेखामागे अधिकाधिक संपादने आणि इतर पाने म्हणजे चांगला दर्जा -- हे लक्षात ठेवणे पुरेसे आहे. तरी आपण सगळ्यांनी नेट लावून हे आव्हान पेलूयात! पुन्हा एकदा धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:००, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) {| class="collapsible collapsed section-body" style="margin-bottom:20px;" |- ! colspan="3" class="section-header" |संपादकांना साद |- | {{साद|663highland |ABreault (WMF) |ANANT PHONDKE |Acharya Atul |Aditya tamhankar |Adv Anant Vasantrao Sakunde |Ajinkya Salunkhe |Amish salunke |AmraSylheti |Anahidpishva |Ankit231132 |Aryan Bagkar |Ashokdhakane |AshutoshRapatwar30 |Aussie3.oi3 |BardBooksPublishingHouse |BharatGadhavi99 |BipP92 |ChapterGPT}} :{{साद|ChiK | Civvì |Codename Noreste |CommonsDelinker |Cvrajarshi |DalidaEditor |Dharmadhyaksha |Dilip Dhamapurkar |Dilip wadje patil |Dinesh P Purohit |Dostojewskij |Double Trouble Team |Dr. Amol Arun Pagar |Dsrprj |Eaglespirit |Eihel |ElDiablo9412 |ExE Boss |Fulabai chavan |Ganesh4599 |Gauri G Gosavi |Gotitbro |Herpking |HeyBueno |Ink N Pen Publication |Janhaviloke1515 |JayCubby}} :कृपया वरील संदेश पहावा. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:०१, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) ::{{साद|अभय नातू |अर्जुन जयवंत बोरकर |अविनाश भिमराव ढळे |आर्या जोशी |ईश्वर जाधव |उमा महेश कासार |ऋतुजा हृदयनाथ गावडे |गझलगंधर्व सुधाकर कदम |छोटी|डॉ. शिवाजी भगवान माने |तेजा ताटे |दत्तात्रय पालकर |दिलीप बाळकृष्ण भोसले |प्रवीण कुबल |प्रसाद गावडे |रंगनाथ अजय काठेवाड |रश्मी राम|श्रीम.पूनम विष्णू पालव |संतोष गोरे |समीर विनोद डोंगरवार |सुचिता बागडे-खाडे|सूर्यकांत साळुंके |सौरभ विठ्ठलराव चौधरी|हनुमंत तुकाराम सुतार |हृदयनाथ लक्ष्मण गावडे |Kedarg6500}} :: ::कृपया वरील संदेश पहावा. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:०२, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) :::{{साद|Ketaki Modak|Khirid Harshad |LightandDark2000 |Litlok |Lymantria |MBq |MPF |MathXplore |Mlwb1953 |Mojo.bangladesh |Mr.SMSharad |Naresh Bhoye |NileshDev |Nitin.kunjir |Nitinraje Anuse |Nvdtn19 |PK2 |Patil Ranjit |Prabhudas Aajgaonkar |Pranav2202 |Pravin kubal |R. Henrik Nilsson |Rajaram.Lokhande |Rama Polji |RefreshNatureIQRekha Nivas Gurav|Rhutvij Sankpal |Rotondus |Rushikesh maske |SURYAKANT ALUNKE |Sahil1530 |Saish shinde |Sakretsu |Salil Kumar Mukherjee |Sandesh9822 |Sangeeta Patyekar}} :::कृपया वरील संदेश पहावा -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:०४, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) ::::{{साद|Santosh Yashavant Mohite |SerChevalerie |Sh Manju singh |Shivradnyi |ShrirangNene |Snehalata Jagadish Rane |Sonali Naik |Steinsplitter |Swati Rajendra Hindalekar |Tanaji Chhagan Bhosale |Tanbiruzzaman Ternarius |Thomsshelbyy |Tiven2240 |Tusharlasurkar mahanubhav|Udaygawas0104 |Unknown FG |Usernamekiran |Vikas chhabildas Patil |Vikrantkorde |Vilas N Shinde |WikiPedant |Wingstem |Yogesh R. Jadhav |ZPPSMALVANDEWOOLWADA |林詩朗92 |源義信 }} ::::कृपया वरील संदेश पहावा. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:०५, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) :::::<nowiki>* ~~~~</nowiki> [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १३:३७, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) |} ::नवीन लेखामध्ये किमान शब्दसंख्या किती असावी असा काही संकेत आहे का? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १३:४२, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) :::लेख अगदी दोन ओळींचा असू नये. किमान खालील गोष्टी असाव्या -- :::*{{t|विकिडेटा माहितीचौकट}} साचा :::*प्रस्तावना (व्यक्तीलेख असल्यास जन्म, मृत्यू तारीख आणि स्थानासह) :::*विषयवस्तूचे महत्व दाखवणारा एक उतारा. :::*बाह्य दुवे (असल्यास -- अधिकृत संकेतस्थळ, इ.) :::*{{t|संदर्भयादी}} साचा (लेखात संदर्भ असावेत) :::*वर्गीकरण :::*आंतरविकि दुवा (असल्यास) :::पूर्वी यासाठी संकेत लिहून ठेवले होते. ते शोधून त्यात सुधारणा करुन प्रकाशित व्हावे. cc: {{साद|संतोष गोरे}} :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:०६, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) ::::धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १६:०३, २४ डिसेंबर २०२५ (IST) <big>'''तुम्ही हे आव्हान पेलण्यासाठी तयार असाल तर खाली आपली सही करा'''</big> (<nowiki>* ~~~~</nowiki> असे लिहून.) === सही === # [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:१३, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १३:३०, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १३:३८, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) १४:४८, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[सदस्य:Aditya tamhankar|ॲड. आदित्य अश्विनी उमेश ताम्हनकर]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:२७, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ११:००, २४ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[सदस्य:ElDiablo9412|ElDiablo9412]] ([[सदस्य चर्चा:ElDiablo9412|चर्चा]]) १४:३०, २४ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १५:४९, २४ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ०२:०४, २६ डिसेंबर २०२५ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १८:५१, १८ जानेवारी २०२६ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ०२:३१, २० जानेवारी २०२६ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ०६:१२, १८ फेब्रुवारी २०२६ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:ABreault (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-02-16_Wikipedias&oldid=30094589 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ – लघु संवाद सत्र == नमस्कार, '''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' या आंतरराष्ट्रीय संपादन उपक्रमाच्या अनुषंगाने एक लघु संवाद सत्र आयोजित करण्यात येत आहे. या सत्रात उपक्रमाची थोडक्यात माहिती, सहभागी होण्याचे मार्ग आणि विकिपीडियावर स्त्रीवाद व लोकसाहित्याशी संबंधित विषयांवर लेखन कसे करता येईल याबद्दल चर्चा होईल. * '''दिनांक:''' शनिवार, ७ मार्च २०२६ * '''वेळ:''' सायं. ६:०० – ६:३० * '''स्वरूप:''' मुंबई येथे प्रत्यक्ष लघु कार्यशाळा तसेच 'झूम' द्वारे ऑनलाइन सहभाग '''वक्ता:''' * संतोष गोरे — मराठी [[विकिपीडिया:प्रचालक|विकिपीडियाचे प्रचालक]] व स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य उपक्रमाचे आयोजक सर्व इच्छुक विकिसदस्यांनी या सत्रात सहभागी व्हावे ही विनंती. अधिक माहिती: [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/कार्यशाळा]] — आयोजक [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०१:०३, ७ मार्च २०२६ (IST) == विकीकॉन्फरन्स इंडिया २०२६ साठी शिष्यवृत्ती घोषणा == नमस्कार मंडळी, विकी-परिषद इंडिया २०२६ (विकीकॉन्फरन्स इंडिया २०२६) साठी शिष्यवृत्ती प्रक्रिया सुरू झाली आहे. ही परिषद (कॉन्फरन्स) ४ ते ६ सप्टेंबर रोजी भारतात कोची येथे होणार आहे. या परिषदेत भारतातील, दक्षिण आशियातील तसेच अन्य ठिकाणाहून विकिमीडियन, विकीसमूहासाठी कार्यरत असणारे सहकारी, तसेच भरीव योगदान करणारे कार्यकर्ते सहभागी होतील. मुक्त ज्ञान निर्मिती बाबत समविचारी लोकांना भेटण्याची, एकत्र येण्याची, शिकण्याची, अनुभवांची/ विचारांची देवघेव करण्याची तसेच एकत्र काम सुरू करण्यासाठी ही एक मोठी संधी आहे. तुम्ही जर विकिमीडिया प्रकल्पांमध्ये योगदान करत असाल अथवा विकीसमूहासाठी कार्यरत असाल तर या शिष्यवृत्ती साठी नक्की अर्ज करा. या शिष्यवृत्ती बद्दल [[diffblog:2026/03/19/namukku-othukoodam-scholarships-now-open-for-wikiconference-india-2026/|अधिक]] माहिती खालील प्रमाणे-    🙂 अर्ज करण्याची अंतिम वेळ- १५ एप्रिल २०२६ रोजी रात्री ११.५९ भारतीय प्रमाण वेळे नुसार अर्ज करण्यासाठीचा दुवा: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform application link] अधिक सविस्तर माहितीसाठीचा दुवा: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|Meta page link]] कृपया अधिकाधिक सहकाऱ्यांपर्यंत ही माहिती पोचवा. धन्यवाद विकीकॉन्फरन्स इंडिया २०२६ आयोजन समिती -[[सदस्य:Gnoeee|Gnoeee]] ([[सदस्य चर्चा:Gnoeee|चर्चा]]) ०२:४२, २९ मार्च २०२६ (IST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2030 IST (1400-1600 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ००:११, ६ एप्रिल २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> d9xrasenu8jquegjt33yp75xx6pyr33 0 370222 2677718 2611134 2026-04-05T21:25:34Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677718 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''पामेला चॅटर्जी''' (जन्म: १९३०) या एक भारतीय लेखिका आणि ग्रामीण कार्यकर्त्या आहेत. त्यांच्या प्रकल्पामुळे ६,२५,००० हेक्टर जमीन शेतकऱ्यांना परत मिळाली. चॅटर्जी यांना [[नारी शक्ती पुरस्कार|नारी शक्ती पुरस्काराने]] सन्मानित करण्यात आले आहे. हा भारतातील महिलांसाठीचा सर्वोच्च पुरस्कार आहे. == आयुष्य == पामेला चॅटर्जी यांचा जन्म सुमारे १९३० मध्ये झाला. चॅटर्जी भारतातील [[उत्तराखंड]] राज्यातील [[कुमाऊं प्रांत|कुमाऊं प्रदेशात]] राहतात.<ref name="book">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=zTBnAAAAMAAJ&q=Pamela+Chatterjee|title=Listen to the mountains: a Himalayan journal|last=Chatterjee|first=Pamela|last2=Addor-Confino|first2=Catherine|date=2005|publisher=Viking, Penguin Books India|isbn=9780670058396|language=en}}</ref> जागतिक बँकेच्या पाठिंब्याने चॅटर्जी यांनी ४,६०० हेक्टर जमीन शेतकऱ्यांना परत मिळवून दिली. हा प्रकल्प ९५ शेतकऱ्यांपासून सुरू झाला परंतु दोन वर्षांत ही संख्या वाढली.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://bookstore.teri.res.in/books/9788179934401|title=The Jamun Tree and other stories on the environment by Pamela Chatterjee buy online|website=bookstore.teri.res.in|access-date=2020-04-11|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411224457/http://bookstore.teri.res.in/books/9788179934401|url-status=dead}}</ref> सदरील जमिनीत सोडियमचे प्रमाण जास्त होते आणि तिला [[खार जमीन|खारपड जमीन]] म्हणून ओळखले जाते. जमिनीतून [[तांदूळ|भाताच्या]] पहिल्या कापणीत पारंपारिक शेतांपेक्षा जास्त उत्पादन मिळाले.<ref name=govbiog>{{Citation|last=India|first=Government of|title=English: Pamela Chatterjee biog from official twitter feed|date=2018-03-08|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pamela_Chatterjee_biog.jpg|access-date=2020-04-12}}</ref> २००५ मध्ये चटर्जी यांनी "लिसन टू द माउंटन्स: अ हिमालयन जर्नल" प्रकाशित केले.<ref name="book" /> अखेर १०,००० शेतकरी झाले आणि ६,२५,००० हेक्टर जमीन परत मिळवली गेली.<ref name=":0" /> [[चित्र:Ram_Nath_Kovind_presenting_the_Nari_Shakti_Puruskar_for_the_year_2018_to_Ms._Pamela_Chatterjee_H2019030865841.jpg|इवलेसे|राष्ट्रपती [[रामनाथ कोविंद|राम नाथ कोविंद]] यांच्या हस्ते नारी शक्ती पुरस्कार स्वीकारताना चॅटर्जी]] चॅटर्जी यांनी स्वतःचे शेतीतील अनुभव "द जामुन ट्री" या पुस्तकाच्या स्वरूपात लिहिले. सदरील पुस्तक २०१२ मध्ये प्रकाशित झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=tGEMEc4zjhEC&q=Pamela+Chatterjee|title=The Jamun Tree and other Stories on the Environment|last=Chatterjee|first=Pamela|date=2012-01-01|publisher=The Energy and Resources Institute (TERI)|isbn=978-81-7993-440-1|language=en}}</ref> या पुस्तकात प्रकल्पाचे वर्णन आणि त्यात सहभागी असलेल्या व्यक्ती आणि प्रसंगांच्या आठवणींचा समावेश आहे.<ref name=":0" /> हे पुस्तक आध्यात्मिक व्यक्तिमत्व रमेश ओझा यांना समर्पित करण्यात आले आणि जागतिक बँकेच्या दिल्ली कार्यालयात डॉ. अशोक खोसला यांनी त्याचे प्रकाशन केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sashram.org/book-dedicated-to-ramesh-bhai-released/ |title=Book Dedicated to Ramesh Bhai Released |website=sashram.org|access-date=2025-09-05}}</ref> २०१७ मध्ये चॅटर्जी यांना [[नारी शक्ती पुरस्कार]] देण्यात आला. हा पुरस्कार भारताच्या राष्ट्रपतींच्या हस्ते राष्ट्रपती भवनात देण्यात आला. यावेळी पंतप्रधान [[नरेंद्र मोदी]] देखील तेथे उपस्थित होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://narishaktipuraskar.wcd.gov.in/gallery|title=Nari Shakti Puraskar - Gallery|website=narishaktipuraskar.wcd.gov.in|access-date=2020-04-11}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{नारी शक्ती पुरस्कार}} {{DEFAULTSORT:चॅटर्जी, पामेला}} [[वर्ग:भारतीय महिला कार्यकर्त्या]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:जन्माचे वर्ष अनिश्चित]] [[वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील जन्म]] [[वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] q9oka7o3xsizt28e5es9o9e45qq76no 0 371337 2677802 2676477 2026-04-06T09:46:29Z Nitin.kunjir 4684 /* दक्षिण आफ्रिका महिलांचा न्यू झीलंड दौरा */ 2677802 wikitext text/x-wiki {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२५|२०२६}} '''२०२५-२६ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' सप्टेंबर २०२५ ते मार्च २०२६ या कालावधीत होत आहे..<ref>{{Cite web |title=आयसीसीचे भविष्यातील दौरा कार्यक्रम (एफटीपी) वेळापत्रक|url=https://www.cricschedule.com/ftp.php |access-date=४ ऑक्टोबर २०२५|website=क्रिकशेड्युल}}</ref> या कॅलेंडरमध्ये पूर्ण सदस्य संघांमधील पुरुषांचे [[कसोटी सामना|कसोटी]], [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] आणि [[ट्वेंटी-२० क्रिकेट|टी२०]] सामने, महिलांचे [[महिला कसोटी क्रिकेट|कसोटी]], [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय]] आणि [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०]] सामने तसेच काही इतर महत्त्वाच्या मालिका समाविष्ट आहेत.<ref>{{cite web |title=पुरुषांचा भविष्यातील दौरा कार्यक्रम २०२३ ते २०२७ |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |accessdate=४ ऑक्टोबर २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |archive-date=2022-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Men's FTP for 2023-2027 announced |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093 |accessdate=४ ऑक्टोबर २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> येथे दाखवलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या काळात सहयोगी राष्ट्रांचा समावेश असलेल्या इतर अनेक टी२० मालिका खेळल्या जातील. [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] सप्टेंबर ते नोव्हेंबर २०२५ या कालावधीत भारत आणि श्रीलंकेत होत आहे.<ref>{{Cite web |trans-title=२०२५ चा महिला एकदिवसीय विश्वचषक भारत आयोजित करणार|title=India to host 2025 Women's ODI World Cup|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-to-host-2025-women-s-odi-world-cup-1326281 |date=२६ जुलै २०२२|access-date=४ ऑक्टोबर २०२५ |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |language=en}}</ref> [[२०२५ आशिया चषक]] स्पर्धा सप्टेंबर २०२५ मध्ये संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये आयोजित करण्यात आला होता, तर भारत आणि श्रीलंका फेब्रुवारी आणि मार्च २०२६ मध्ये [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] आयोजित करतील.<ref>{{Cite web |date=२८ जुलै २०२४|trans-title= २०२५ चा पुरुष आशिया चषक भारत आयोजित करणार.|title=India to host Men's Asia Cup 2025 |url=https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/india-to-host-mens-asia-cup-2025 |access-date=४ ऑक्टोबर २०२५ |website=cricketpakistan.com.pk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|trans-title=२०२६ मध्ये आशियात पुन्हा टी२० विश्वचषक होणार|title=T20 World Cup to return to Asia in 2026|url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/-article-93615775|access-date=४ ऑक्टोबर २०२५|website=[[टाइम्स नाऊ]]|language=en|archive-date=2022-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220817140113/https://www.timesnownews.com/sports/cricket/-article-93615775|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |trans-title=अमेरिकेत होणार टी२० विश्वचषक: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धेचे यजमानपद निश्चित|title=USA to stage T20 World Cup: 2024-2031 ICC Men's tournament hosts confirmed |url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |access-date=४ ऑक्टोबर २०२५ |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |language=en}}</ref> ==मोसम आढावा== ===पुरुषांचे कार्यक्रम=== {|class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan=2 | आरंभ दिनांक ! rowspan=2 | यजमान संघ ! rowspan=2 | पाहुणा संघ ! colspan=3 | निकाल [सामने] |- ! scope=col width=80 | [[कसोटी सामना|कसोटी]] ! scope=col width=80 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आं.ए.दि.]] ! scope=col width=80 | [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी.२०]] |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वेचा नामिबिया दौरा|{{date|१५ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | style="text-align:left" | {{cr|NAM}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीज वि नेपाळ युएईमध्ये|{{date|२७ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|NEP}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | {{N/A}} || {{N/A}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलियाचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|१ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा|{{date|२ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | २–० [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|{{date|२ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा|{{date|११ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NAM}} | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || १–० [१] |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा पाकिस्तान दौरा|{{date|१२ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | १–१ [२] || २–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|१८ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NZL}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ०–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा|{{date|१८ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६#भारताचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|{{date|१९ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | {{n/a}} || २–१ [३] || १–२ [५] |- | style="text-align:left" | [[#अफगाणिस्तानचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|२० ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | १–० [१] || {{n/a}} || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|५ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NZL}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | २–० [३] || ३–० [३] || ३–१ [५] |- | style="text-align:left" | [[#आयर्लंडचा बांगलादेश दौरा|{{date|११ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|IRE}} | २–० [२] || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा|{{date|११ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#अफगाणिस्तानचा कतार दौरा|{{date|११ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|QAT}} | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–१ [१] |- | style ="text-align:left"| [[#दक्षिण आफ्रिकेचा भारत दौरा|{{date|१४ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style=" text-align: left"| {{cr|IND}} | style= "text-align: left | {{cr|SA}} | ०–२ [२] || २–१ [३] || ३–१ [५] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|{{date|२१ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | ४–१ [५] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left"| [[#पाकिस्तानचा श्रीलंका दौरा|{{date|८ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|SRI}} | style ="text-align:left"| {{cr|PAK}} | {{n/a}} || {{n/a}} || १–१ [३] |- | style="text-align:left"| [[#न्यू झीलंडचा भारत दौरा|{{date|११ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|IND}} | style ="text-align:left"| {{cr|NZ}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ४–१ [५] |- |style="text-align:left"| [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६#वेस्ट इंडीज वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|{{date|१९ जानेवारी २०२६}}]] |style ="text-align:left"| {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} |style ="text-align:left"| {{cr|WIN}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left"| [[#इंग्लंडचा श्रीलंका दौरा|{{date|२२ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|SL}} | style ="text-align:left"| {{cr|ENG}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left"| [[#आयर्लंड वि इटली युएईमध्ये|{{date|२३ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{flagicon|UAE}} {{cr|IRE}} | style ="text-align:left"| {{cr|ITA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left"| [[#वेस्ट इंडीजचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|२७ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|SA}} | style ="text-align:left"| {{cr|WIN}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left"| [[#ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा|{{date|२९ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|PAK}} | style ="text-align:left"| {{cr|AUS}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ३–० [३] |- | style="text-align:left"| [[#आयर्लंडचा युएई दौरा|{{date|२९ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|UAE}} | style ="text-align:left"| {{cr|IRE}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–२ [२] |- | style="text-align:left" | [[#पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा|{{date|११ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | [२] || २–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंका वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|{{date|१३ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|SRI}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|१५ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–३ [५] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! आरंभ दिनांक ! colspan=4 | स्पर्धा ! विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ आशिया चषक|{{date|९ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[२०२५ आशिया चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (१५वी फेरी)|{{date|२६ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[२०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका|२०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (१५वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पाकिस्तान आं.टी२० तिरंगी मालिका|{{date|१७ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|PAK}} [[२०२५ पाकिस्तान आंतरराष्ट्रीय टी२० तिरंगी मालिका|२०२५ पाकिस्तान आं.टी२० तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ १९-वर्षांखालील आशिया चषक|{{date|१२ डिसेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|ZIM}} {{flagicon|NAM}} [[२०२५ एसीसी १९ वर्षांखालील आशिया चषक]] | style="text-align:left" | {{Cr19|PAK}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|{{date|१५ जानेवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|ZIM}} {{flagicon|NAM}} [[२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" | {{Cr19|IND}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|{{date|७ फेब्रुवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|IND}} {{flagicon|SL}} [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} |- |style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)|१० मार्च २०२६]] | colspan="4" style="text-align: left;" |{{ध्वजचिन्ह|NEP}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)]] | {{n/a}} |} === महिलांचे कार्यक्रम === {|class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! scope=col rowspan=2 | आरंभ दिनांक ! scope=col rowspan=2 | यजमान संघ ! scope=col rowspan=2 | पाहुणा संघ ! scope=colgroup colspan=3 | निकाल [सामने] |- ! scope=col width=80 | [[महिला कसोटी क्रिकेट|म. कसोटी]] ! scope=col width=80 | [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|आं.ए.दि.]] ! scope=col width=80 | [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|आं.टी.२०]] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रलिया महिलांचा भारत दौरा|{{date|१४ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | {{N/A}} || १–२ [३] || {{N/A}} |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा पाकिस्तान दौरा|{{date|१६ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|PAK}} | style="text-align:left" | {{crw|RSA}} | {{n/a}} || १–२ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#संयुक्त अरब अमिराती महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|२६ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} | style="text-align:left" | {{crw|UAE}} | {{n/a}} || २–२ [४] || ०–२ [२] |- | style="text-align:left" | [[#संयुक्त अरब अमिराती महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा|{{date|१३ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} | style="text-align:left" | {{crw|UAE}} | {{n/a}} || २–२ [४] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#आयर्लंड महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|५ डिसेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|SA}} | style="text-align:left" | {{crw|IRE}} | {{N/A}} || ३–० [३] || २–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंका महिलांचा भारत दौरा|{{date|२१ डिसेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | style="text-align:left" | {{crw|SRI}} | {{N/A}} || {{N/A}} || ५–० [५] |- | style="text-align:left" | [[#पाकिस्तान महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|१० फेब्रुवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|SA}} | style="text-align:left" | {{crw|PAK}} | {{N/A}} || [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#भारतीय महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|{{date|१५ फेब्रुवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | १–० [१] || ३–० [३] || १–२ [३] |- |style="text-align:left" | [[#श्रीलंका महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|२० फेब्रुवारी २०२६}}]] |style="text-align:left" | {{crw|WIN}} |style="text-align:left" | {{crw|SRI}} |{{N/A}} || १–२ [३] || ०–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वे महिलांचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|२५ फेब्रुवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|NZ}} | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} | {{N/A}} || ३–० [३] || ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|१५ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|NZ}} | style="text-align:left" | {{crw|SA}} | {{N/A}} || [३] || ४–१ [५] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|१९ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|WIN}} | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | {{N/A}} || [३] || ०–३ [३] |- ! colspan="6" |आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- !आरंभ दिनांक ! colspan="4" |स्पर्धा !विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|{{date|३० सप्टेंबर २०२५}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|IND}} {{flagicon|SL}} [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|{{date|१२ जानेवारी २०२६}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NEP}} [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता]] | style="text-align:left" | {{crw|BAN}} |} ==सप्टेंबर== ===२०२५ आशिया चषक=== {{main|२०२५ आशिया चषक}} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{२०२५ आशिया चषक गट अ}} {{col-2}} {{२०२५ आशिया चषक गट ब}} {{col-end}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496920.html आं.टी२० ३४४३] || ९ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|HK}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} ९४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496921.html आं.टी२० ३४४४] || १० सप्टेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496922.html आं.टी२० ३४४६] || ११ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|HK}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|BAN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496923.html आं.टी२० ३४४९] || १२ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|OMA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} ९३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496924.html आं.टी२० ३४५३] || १३ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|SL}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|SL}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496925.html आं.टी२० ३४५५] || १४ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496926.html आं.टी२० ३४५७] || १५ सप्टेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|UAE}} ४२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496927.html आं.टी२० ३४५८] || १५ सप्टेंबर || {{cr|HK}} || {{cr|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|SL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496928.html आं.टी२० ३४६०] || १६ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}}|| {{cr|BAN}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|BAN}} ८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496929.html आं.टी२० ३४६२] || १७ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|UAE}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496930.html आं.टी२० ३४६४] || १८ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|SL}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|SL}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496931.html आं.टी२० ३४६५] || १९ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|IND}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|IND}} २१ धावांनी |} {{२०२५ आशिया चषक सुपर फोर}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |सुपर फोर |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496932.html आं.टी२० ३४६६] || २० सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496933.html आं.टी२० ३४६८] || २१ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || {{cr|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496934.html आं.टी२० ३४६९] || २३ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|PAK}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496935.html आं.टी२० ३४७०] || २४ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496936.html आं.टी२० ३४७१] || २५ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} ११ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496937.html आं.टी२० ३४७६] || २६ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || {{cr|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || सामना बरोबरीत<br />({{cr|IND}} [[सुपर ओव्हर]]मध्ये विजयी) |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496938.html आं.टी२० ३४८२] || २८ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || {{cr|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ५ गडी राखून |} ===ऑस्ट्रेलिया महिलांचा भारत दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488248.html म.आं.टी२० १४७७] || १४ सप्टेंबर || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] || {{crw|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488249.html म.आं.टी२० १४७९] || १७ सप्टेंबर || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] || {{crw|IND}} १०२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488250.html म.आं.टी२० १४८१] || २० सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{crw|AUS}} ४३ धावांनी |} ===नामिबियाचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|नामिबिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502164.html आं.टी२० ३४५६] || १५ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} ३३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502165.html आं.टी२० ३४५९] || १६ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502166.html आं.टी२० ३४६३] || १८ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|NAM}} २८ धावांनी |} ===दक्षिण आफ्रिका महिलांचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500387.html म.आं.ए.दि. १४७८] || १६ सप्टेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|SA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500388.html म.आं.ए.दि. १४८०] || १९ सप्टेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|SA}} २५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500389.html म.आं.ए.दि. १४८२] || २२ सप्टेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} ६ गडी राखून |} ===संयुक्त अरब अमिराती महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|संयुक्त अरब अमिराती महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503561.html म.आं.ए.दि. १४८३] || २६ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|UAE}} ३६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503562.html म.आं.ए.दि. १४८४] || २८ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|ZIM}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503563.html म.आं.ए.दि. १४८५] || ३० सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|ZIM}} ३५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503564.html म.आं.ए.दि. १४८८] || २ ऑक्टोबर|| [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|UAE}} ४५ धावांनी |- ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503565.html म.आं.टी२० २५२७] || ५ ऑक्टोबर|| [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|UAE}} ३५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503566.html म.आं.टी२० २५२८] || ६ ऑक्टोबर|| [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|UAE}} ८ धावांनी |} ===वेस्ट इंडीज वि नेपाळ युएईमध्ये=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ नेपाळ विरुद्ध संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489968.html आं.टी२० ३४७७] || २७ सप्टेंबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|NEP}} १९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489969.html आं.टी२० ३४८३] || २९ सप्टेंबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|NEP}} ९० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489970.html आं.टी२० ३४९०] || ३० सप्टेंबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|WIN}} १० गडी राखून |} ===२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक=== {{main|२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक}} {{२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490413.html म.आं.ए.दि. १४८६] || ३० सप्टेंबर || {{crw|IND}} || {{crw|SL}} || {{nobr|[[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]]}} || {{crw|IND}} ५९ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490414.html म.आं.ए.दि. १४८७] || १ ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}} || {{crw|NZ}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|AUS}} ८९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490415.html म.आं.ए.दि. १४८९] || २ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|BAN}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490416.html म.आं.ए.दि. १४९०] || ३ ऑक्टोबर|| {{crw|ENG}} || {{nobr|{{crw|SA}}}} || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} १० गडी राखून |- | {{nobr|[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490417.html म.आं.ए.दि. १४९०अ]}} || ४ ऑक्टोबर|| {{crw|SL}} || {{crw|AUS}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490418.html म.आं.ए.दि. १४९१] || ५ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} ८८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490419.html म.आं.ए.दि. १४९२] || ६ ऑक्टोबर|| {{crw|NZ}} || {{crw|SA}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490420.html म.आं.ए.दि. १४९३] || ७ ऑक्टोबर|| {{crw|BAN}} || {{crw|ENG}} || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490421.html म.आं.ए.दि. १४९४] || ८ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|AUS}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|AUS}} १०७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490422.html म.आं.ए.दि. १४९५] || ९ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|SA}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|SA}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490423.html म.आं.ए.दि. १४९६] || १० ऑक्टोबर|| {{crw|BAN}} || {{crw|NZ}} || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|NZ}} १०० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490424.html म.आं.ए.दि. १४९७] || ११ ऑक्टोबर|| {{crw|SL}} || {{crw|ENG}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} ८९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490425.html म.आं.ए.दि. १४९८] || १२ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|AUS}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|AUS}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490426.html म.आं.ए.दि. १५००] || १३ ऑक्टोबर|| {{crw|BAN}} || {{crw|SA}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|SA}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490427.html म.आं.ए.दि. १५०१] || १४ ऑक्टोबर|| {{crw|SL}} || {{crw|NZ}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490428.html म.आं.ए.दि. १५०३] || १५ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|ENG}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490429.html म.आं.ए.दि. १५०४] || १६ ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}} || {{crw|BAN}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|AUS}} १० गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490430.html म.आं.ए.दि. १५०६] || १७ ऑक्टोबर|| {{crw|SL}} || {{crw|SA}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} १० गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490431.html म.आं.ए.दि. १५०७] || १८ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|NZ}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490432.html म.आं.ए.दि. १५०९] || १९ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|ENG}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|ENG}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490433.html म.आं.ए.दि. १५१०] || २० ऑक्टोबर|| {{crw|BAN}} || {{crw|SL}} || [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|SL}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490434.html म.आं.ए.दि. १५११] || २१ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|SA}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} १५० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490435.html म.आं.ए.दि. १५१२] || २२ ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}} || {{crw|ENG}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|AUS}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490436.html म.आं.ए.दि. १५१३] || २३ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|NZ}} || [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} ५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490437.html म.आं.ए.दि. १५१४] || २४ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|SL}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490438.html म.आं.ए.दि. १५१५] || २५ ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}} || {{crw|SA}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|AUS}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490439.html म.आं.ए.दि. १५१६] || २६ ऑक्टोबर|| {{crw|ENG}} || {{crw|NZ}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|ENG}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490440.html म.आं.ए.दि. १५१७] || {{nobr|२६ ऑक्टोबर}}|| {{crw|IND}} || {{crw|BAN}} || [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || अनिर्णित |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490441.html म.आं.ए.दि. १५१८] || २९ ऑक्टोबर|| {{crw|ENG}}|| {{crw|SA}}|| [[गुवाहाटी]] / [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} १२५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490442.html म.आं.ए.दि. १५१९] || ३० ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}}|| {{crw|IND}}|| [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490443.html म.आं.ए.दि. १५१०] ||२ नोव्हेंबर|| {{crw|SA}}|| {{crw|IND}}|| [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]]||{{crw|IND}} ५२ धावांनी |} ==ऑक्टोबर== === ऑस्ट्रेलियाचा न्यू झीलंड दौरा === {{Main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491714.html आं.टी२० ३४९१] || १ ऑक्टोबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|AUS}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491715.html आं.टी२० ३४९७] || ३ ऑक्टोबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491716.html आं.टी२० ३४९९] || ४ ऑक्टोबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|AUS}} ३ गडी राखून |} ===वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479569.html कसोटी २६००] || २–६ ऑक्टोबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} १ डाव आणि १४० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479570.html कसोटी २६०१] || १०–१४ ऑक्टोबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} ७ गडी राखून |} ===बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये=== {{main|बांगलादेश क्रिकेट संघ अफगाणिस्तानविरुद्ध संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500390.html आं.टी२० ३४९६] || २ ऑक्टोबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500391.html आं.टी२० ३४९८] || ३ ऑक्टोबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|BAN}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500392.html आं.टी२० ३५०४] || ५ ऑक्टोबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500393.html आं.ए.दि. ४९०७] || ८ ऑक्टोबर || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500394.html आं.ए.दि. ४९०८] || ११ ऑक्टोबर || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} ८१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500395.html आं.ए.दि. ४९०९] || १४ ऑक्टोबर || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} २०० धावांनी |} ===दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा=== {{main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| एकमेव आंतरराष्ट्रीय टी२० |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487824.html आं.टी२० ३५१४] || ११ ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{Cr|NAM}} ४ गडी राखून |- |} === दक्षिण आफ्रिकेचा पाकिस्तान दौरा === {{Main| दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501893.html कसोटी २६०२] ||१२–१६ ऑक्टोबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|PAK}} ९३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501894.html कसोटी २६०३] || २०–२४ ऑक्टोबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|RSA}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501895.html आं.टी२० ३५३५] || २८ ऑक्टोबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|RSA}} ५५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501896.html आं.टी२० ३५४६] || ३१ ऑक्टोबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|PAK}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501897.html आं.टी२० ३५४९] || १ नोव्हेंबर|| [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|PAK}} ४ गडी राखून |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501898.html आं.ए.दि. ४९२४] || ४ नोव्हेंबर|| [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{Cr|PAK}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501899.html आं.ए.दि. ४९२६] || ६ नोव्हेंबर|| [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{Cr|RSA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501900.html आं.ए.दि. ४९२७] || ८ नोव्हेंबर|| [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{Cr|PAK}} ७ गडी राखून |} ===संयुक्त अरब अमिराती महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा=== {{Main|संयुक्त अरब अमिराती महिला क्रिकेट संघाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506450.html म.आं.ए.दि. १४९९] || १३ ऑक्टोबर|| [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|UAE}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506451.html म.आं.ए.दि. १५०२] || १५ ऑक्टोबर|| [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506452.html म.आं.ए.दि. १५०५] || १७ ऑक्टोबर|| [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|UAE}} १६० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506453.html म.आं.ए.दि. १५०८] || १९ ऑक्टोबर|| [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ७८ धावांनी |} === इंग्लंडचा न्यू झीलंड दौरा=== {{Main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" |आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491717.html आं.टी२० ३५२७] || १८ ऑक्टोबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491718.html आं.टी२० ३५३२] || २० ऑक्टोबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{Cr|ENG}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491719.html आं.टी२० ३५२३] || २३ ऑक्टोबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || अनिर्णित |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491720.html आं.ए.दि. ४९१६] || २६ ऑक्टोबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{Cr|NZL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491721.html आं.ए.दि. ४९१९] || २९ ऑक्टोबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Cr|NZL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491722.html आं.ए.दि. ४९२१] || १ नोव्हेंबर|| [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Cr|NZL}} २ गडी राखून |} ===वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505122.html आं.ए.दि. ४९१०] || १८ ऑक्टोबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{Cr|BAN}} ७४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505123.html आं.ए.दि. ४९१२] || २१ ऑक्टोबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || सामना बरोबरी ({{Cr|WIN}} [[सुपर ओव्हर]] मध्ये विजयी) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505124.html आं.ए.दि. ४९१४] || २३ ऑक्टोबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{Cr|BAN}} १७९ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505125.html आं.टी२० ३५३४] || २७ ऑक्टोबर || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{Cr|WIN}} १६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505126.html आं.टी२० ३५३८] || २९ ऑक्टोबर || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{Cr|WIN}} १४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505127.html आं.टी२० ३५४४] || ३१ ऑक्टोबर || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{Cr|WIN}} ५ गडी राखून |} ===भारताचा ऑस्ट्रेलिया दौरा === {{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478904.html आं.ए.दि. ४९११] || १९ ऑक्टोबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{crw|AUS}} ७ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478905.html आं.ए.दि. ४९१३] || २३ ऑक्टोबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{crw|AUS}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478906.html आं.ए.दि. ४९१५] || २५ ऑक्टोबर || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|IND}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478907.html आं.टी२० ३५३६] || २९ ऑक्टोबर || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478908.html आं.टी२० ३५४१] || ३१ ऑक्टोबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478909.html आं.टी२० ३५५१] || २ नोव्हेंबर || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478910.html आं.टी२० ३५६१] || ६ नोव्हेंबर || [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट (क्वीन्सलंड)|गोल्ड कोस्ट]] || {{crw|IND}} ४८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478911.html आं.टी२० ३५६५] || ८ नोव्हेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || अनिर्णित |} === अफगाणिस्तानचा झिम्बाब्वे दौरा === {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| कसोटी सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505259.html कसोटी २६०४] || २०–२४ ऑक्टोबर || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{Cr|ZIM}} १ डाव आणि ७३ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505260.html आं.टी२० ३५३७] || २९ ऑक्टोबर || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{Cr|AFG|variant=२०१३}} ५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505261.html आं.टी२० ३५४३] || ३१ ऑक्टोबर || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{Cr|AFG|variant=२०१३}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505262.html आं.टी२० ३५५३] || २ नोव्हेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{Cr|AFG|variant=२०१३}} ९ धावांनी |} === २०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (१५वी फेरी) === {{Main|२०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका}} <!-- There's already a different series with wiki article "2025 United Arab Emirates Tri-Nation Series" --> {|class="wikitable" ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507884.html आं.ए.दि. ४९१७] || २६ ऑक्टोबर || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|USA}} १०६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507885.html आं.ए.दि. ४९१८] || २८ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|USA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|USA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507886.html आं.ए.दि. ४९२०] || ३० ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NEP}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|UAE}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507887.html आं.ए.दि. ४९२२] || १ नोव्हेंबर || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|USA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507888.html आं.ए.दि. ४९२३] || ३ नोव्हेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|USA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|USA}} २४३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507889.html आं.ए.दि. ४९२५] || ५ नोव्हेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NEP}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|UAE}} ४ गडी राखून |} ==नोव्हेंबर== === वेस्ट इंडीजचा न्यू झीलंड दौरा === {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491723.html आं.टी२० ३५५७] || ५ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|WIN}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491724.html आं.टी२० ३५६०] || ६ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} ३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491725.html आं.टी२० ३५६६] || ९ नोव्हेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड)|नेल्सन]] || {{cr|NZL}} ९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491726.html आं.टी२० ३५६८] || १० नोव्हेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड)|नेल्सन]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491727.html आं.टी२० ३५७२] || १३ नोव्हेंबर || [[ओटागो ओव्हल विद्यापीठ]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZL}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491728.html आं.ए.दि. ४९३१] || १६ नोव्हेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491729.html आं.ए.दि. ४९३२] || १९ नोव्हेंबर || [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491730.html आं.ए.दि. ४९३३] || २२ नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZL}} ४ गडी राखून |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491732.html कसोटी २६१०] || २–६ डिसेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491733.html कसोटी २६१२] || १०–१४ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व्ह]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491734.html कसोटी २६१४] || १८–२२ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|NZL}} ३२३ धावांनी |} ===आयर्लंडचा बांगलादेश दौरा=== {{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506012.html कसोटी २६०५]|| १०–१४ नोव्हेंबर || [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} १ डाव आणि ४७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506013.html कसोटी २६०७]|| १८–२२ नोव्हेंबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} २१७ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506014.html आं.टी२० ३५८८]|| २७ नोव्हेंबर || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|IRL}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506015.html आं.टी२० ३५९०]|| २९ नोव्हेंबर|| [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506016.html आं.टी२० ३५९२]|| २ डिसेंबर|| [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} ८ गडी राखून |} === श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा === {{Main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502167.html आं.ए.दि. ४९२८] || ११ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|PAK}} ६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502168.html आं.ए.दि. ४९२९] || १४ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|PAK}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502169.html आं.ए.दि. ४९३०] || १६ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|PAK}} ६ गडी राखून |} ===अफगाणिस्तानचा कतार दौरा=== {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा कतार दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1510323.html आं.टी२० ३५७१] || ११ नोव्हेंबर || [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|AFG|२०१३}} २५ धावांनी |} ===दक्षिण आफ्रिकेचा भारत दौरा=== {{main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479571.html कसोटी २६०६] || १४–१८ नोव्हेंबर || [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|SA|}} ३० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479572.html कसोटी २६०९] || २२–२६ नोव्हेंबर || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|SA|}} ४०८ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479573.html आं.ए.दि. ४९३४] || ३० नोव्हेंबर || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} १७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479574.html आं.ए.दि. ४९३५] || ३ डिसेंबर || [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|SA|}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479575.html आं.ए.दि. ४९३६] || ६ डिसेंबर || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{cr|IND}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479576.html आं.टी२० ३६१८] || ९ डिसेंबर || [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} १०१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479577.html आं.टी२० ३६२६] || ११ डिसेंबर || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] || {{cr|SA|}} ५१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479578.html आं.टी२० ३६३९] || १४ डिसेंबर || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाला]] || {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479579.html आं.टी२० ३६४०] || १७ डिसेंबर || [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479580.html आं.टी२० ३६४१] || १९ डिसेंबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} ३० धावांनी |} ===२०२५ पाकिस्तान आं.टी२० तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ पाकिस्तान आंतरराष्ट्रीय टी२० तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502048.html आं.टी२० ३५८१] || १७ नोव्हेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|ZIM|}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK|}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502049.html आं.टी२० ३५८३] || १९ नोव्हेंबर || {{cr|SL}}|| {{cr|ZIM|}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ZIM|}} ६७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502050.html आं.टी२० ३५८५] || २२ नोव्हेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]|| {{cr|PAK|}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502051.html आं.टी२० ३५८६] || २३ नोव्हेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|ZIM|}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]|| {{cr|PAK|}} ६९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502052.html आं.टी२० ३५८७] || २५ नोव्हेंबर|| {{cr|SL}}|| {{cr|ZIM|}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]||{{cr|SL|}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502053.html आं.टी२० ३५८९] || २७ नोव्हेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]||{{cr|SL|}} ६ धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502054.html आं.टी२० ३५९१] || २९ नोव्हेंबर|| {{cr|PAK}}|| {{cr|SL}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]||{{cr|PAK|}} ६ गडी राखून |} ===इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main|२०२५–२६ ॲशेस मालिका}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455611.html कसोटी २६०८] || २१–२५ नोव्हेंबर|| [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455612.html कसोटी २६११] || ४–८ डिसेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455613.html कसोटी २६१३] || १७–२१ डिसेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} ८२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455614.html कसोटी २६१५] || २६–३० डिसेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455615.html कसोटी २६१६] || ४–८ जानेवारी || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} ५ गडी राखून |} ==डिसेंबर== ===आयर्लंड महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main|आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477591.html म.आं.टी२० २५८७] || ५ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || {{Crw|SA}} १०५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477592.html म.आं.टी२० २५८८] || ७ डिसेंबर || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || {{Crw|SA}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477593.html म.आं.टी२० २५८९] || १० डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || सामना रद्द |- ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477594.html म.आं.ए.दि. १५२१] || १३ डिसेंबर || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{Crw|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477595.html म.आं.ए.दि. १५२२] || १६ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || {{Crw|SA}} ७४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477596.html म.आं.ए.दि. १५२३] || १९ डिसेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{Crw|SA}} ६ गडी राखून |} ===२०२५ १९-वर्षांखालील आशिया चषक=== {{main|२०२५ एसीसी १९ वर्षांखालील आशिया चषक}} ===श्रीलंका महिलांचा भारत दौरा=== {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513735.html म.आं.टी२० २६१९]|| २१ डिसेंबर || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{Crw|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513736.html म.आं.टी२० २६२०]|| २३ डिसेंबर || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{Crw|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513737.html म.आं.टी२० २६२१]|| २६ डिसेंबर || [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{Crw|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513738.html म.आं.टी२० २६२२]|| २८ डिसेंबर || [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{Crw|IND}} ३० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513739.html म.आं.टी२० २६२३]|| ३० डिसेंबर || [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{Crw|IND}} १५ धावांनी |} ==जानेवारी== ===पाकिस्तानचा श्रीलंका दौरा=== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514480.html आं.टी२० ३६६०]|| ७ जानेवारी|| [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|PAK}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514481.html आं.टी२० ३६६०अ]|| ९ जानेवारी || [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514482.html आं.टी२० ३६६१]|| ११ जानेवारी|| [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SRI}} १४ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा भारत दौरा=== {{main|न्यूझीलंड क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490231.html आं.ए.दि. ४९३७] || ११ जानेवारी || [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{cr|IND}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490232.html आं.ए.दि. ४९३८] || १४ जानेवारी || [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|NZ}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490233.html आं.ए.दि. ४९३९] || १८ जानेवारी || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|NZ}} ४१ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490234.html आं.टी२० ३६६३] || २१ जानेवारी || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} ४८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490235.html आं.टी२० ३६६७] || २३ जानेवारी || [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]] , [[नवे रायपूर]] || {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490236.html आं.टी२० ३६६९] || २५ जानेवारी || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490237.html आं.टी२० ३६७२] || २८ जानेवारी || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{cr|NZ}} ५० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490238.html आं.टी२० ३६८०] || ३१ जानेवारी || [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} ४६ धावांनी |} ===२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक=== {{main|२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक}} ====गट फेरी==== {{col-begin}} {{col-2}} '''गट अ''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|groupa}} {{col-2}} '''गट ब''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|groupb}} {{col-2}} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} '''गट क''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|groupc}} {{col-2}} '''गट ड''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|groupd}} {{col-2}} {{col-end}} ====सुपर ६ फेरी==== {{col-begin}} {{col-2}} '''गट १''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|s6group1}} {{col-2}} '''गट २''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|s6group2}} {{col-2}} {{col-end}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1511888.html यु.आं.ए.दि. १६६५] || ३ फेब्रुवारी || {{cr19|ENG}} || {{cr19|AUS}}|| [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr19|ENG}} २७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502049.html यु.आं.ए.दि. १६६६] || ४ फेब्रुवारी || {{cr19|IND}}|| {{cr19|AFG|२०१३}}|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr19|IND}} ७ गडी राखून |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1511890.html यु.आं.ए.दि. १६६७] || ६ फेब्रुवारी || {{cr19|ENG}}|| {{cr19|IND}}|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]||{{cr19|IND}} १०० धावांनी |} ===२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता=== {{main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता}} {{col-begin}} {{col-2}} '''गट अ''' {{#section:साचा:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता गुणफलक|groupb}} {{col-2}} '''गट ब''' {{#section:साचा:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता गुणफलक|groupb}} {{col-end}} '''सुपर ६''' {{#section:साचा:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता गुणफलक|super6}} === वेस्ट इंडीज वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1517823.html आं.टी२० ३६६२]|| १९ जानेवारी|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{Cr|AFG|२०१३}} ३८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1517824.html आं.टी२० ३६६४]|| २१ जानेवारी|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{Cr|AFG|२०१३}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1517825.html आं.टी२० ३६६५]|| २२ जानेवारी|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{Cr|WIN| }} १५ धावांनी |} ===इंग्लंडचा श्रीलंका दौरा=== {{main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507716.html आं.ए.दि. ४९४०]|| २२ जानेवारी || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{Cr|SRI| }} १९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507717.html आं.ए.दि. ४९४१]|| २४ जानेवारी || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{Cr|ENG| }} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507718.html आं.ए.दि. ४९४२]|| २७ जानेवारी || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{Cr|ENG| }} ५३ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507719.html आं.टी२० ३६७६]|| ३० जानेवारी || [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{Cr|ENG| }} ११ धावांनी ([[डीएलएस पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507720.html आं.टी२० ३६८१]|| १ फेब्रुवारी || [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{Cr|ENG| }} ६ गडी राखून ([[डीएलएस पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507721.html आं.टी२० ३६८३]|| ३ फेब्रुवारी || [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{Cr|ENG| }} १२ धावांनी |} ===आयर्लंड वि इटली युएईमध्ये=== {{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा, २०२५–२६#आयर्लंड वि इटली आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519136.html आं.टी२० ३६६६]|| २३ जानेवारी || [[द सेव्हन्स स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{Cr|IRE| }} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519137.html आं.टी२० ३६६८]|| २५ जानेवारी || [[द सेव्हन्स स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{Cr|IRE| }} २४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519138.html आं.टी२० ३६७०]|| २६ जानेवारी || [[द सेव्हन्स स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{Cr|ITA| }} ४ गडी राखून |} ===वेस्ट इंडीजचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477609.html आं.टी२० ३६७१]|| २७ जानेवारी || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || {{Cr|RSA| }} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477610.html आं.टी२० ३६७५]|| २९ जानेवारी || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]]||{{Cr|RSA| }} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477611.html आं.टी२० ३६७९]|| ३१ जानेवारी || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{Cr|WIN| }} ६ धावांनी ([[डीएलएस पद्धत|डीएलएस]]) |} ===ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519636.html आं.टी२० ३६७३]|| २९ जानेवारी || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]|| {{Cr|PAK| }} २२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519637.html आं.टी२० ३६७८]|| ३१ जानेवारी|| [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]||{{Cr|PAK| }} ९० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519638.html आं.टी२० ३६८१]|| १ फेब्रुवारी || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]||{{Cr|PAK| }} १११ धावांनी |} === आयर्लंडचा युएई दौरा === {{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519139.html आं.टी२० ३६७४]|| २९ जानेवारी || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{Cr|IRE| }} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519140.html आं.टी२० ३६७७]|| ३१ जानेवारी || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] ||{{Cr|IRE| }} ३० धावांनी |} == फेब्रुवारी == ===२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक=== {{main|२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक}} {{col-begin|width=}} {{col-2}} '''गट अ''' {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|GroupA}} {{col-2}} '''गट ब''' {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|GroupB}} {{col-end}} {{col-begin|width=}} {{col-2}} '''गट क''' {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|GroupC}} {{col-2}} '''गट ड''' {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|GroupD}} {{col-end}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="6" |गट फेरी |- ! scope=col |क्र. ! scope=col |दिनांक ! scope=col |संघ१ ! scope=col |संघ२ ! scope=col |ठिकाण ! scope=col |निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512719.html आं.टी२० ३६८४] || ७ फेब्रुवारी || {{cr|NED}} || {{cr|PAK}} || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|PAK|variant=}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512720.html आं.टी२० ३६८५] || ७ फेब्रुवारी || {{cr|SCO}}|| {{cr|WIN}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|WIN}} ३५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512721.html आं.टी२० ३६८६] || ७ फेब्रुवारी || {{cr|IND}} || {{cr|USA}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} २९ धावांनी |- | {{nobr|[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512722.html आं.टी२० ३६८७]}} || ८ फेब्रुवारी|| {{cr|AFG|variant=२०१३}}|| {{cr|NZ}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZL|variant=}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512723.html आं.टी२० ३६८८] || ८ फेब्रुवारी|| {{cr|ENG}} || {{cr|NEP}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512724.html आं.टी२० ३६८९] || ८ फेब्रुवारी|| {{cr|SL}} || {{cr|IRE}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} २० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512725.html आं.टी२० ३६९०] || ९ फेब्रुवारी || {{cr|SCO}}|| {{cr|ITA}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|SCO}} ७३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512726.html आं.टी२० ३६९१] || ९ फेब्रुवारी || {{cr|OMA}} || {{cr|ZIM}} || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ZIM}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512727.html आं.टी२० ३६९२] || ९ फेब्रुवारी || {{cr|CAN}} || {{cr|SA}} || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|SA}} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512728.html आं.टी२० ३६९३] || १० फेब्रुवारी|| {{cr|NAM}} || {{cr|NED}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|NED|variant=}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512729.html आं.टी२० ३६९४] || १० फेब्रुवारी|| {{cr|NZ}} || {{nobr|{{cr|UAE}}}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZL|variant=}} १० गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512730.html आं.टी२० ३६९६] || १० फेब्रुवारी|| {{cr|PAK}} || {{cr|USA}} || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|PAK}} ३२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512731.html आं.टी२० ३६९७] || ११ फेब्रुवारी || {{cr|AFG|variant=२०१३}}|| {{cr|SA}} || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || सामना बरोबरी ({{cr|SA}} २ऱ्या [[सुपर ओव्हर]] मध्ये विजयी) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512732.html आं.टी२० ३६९८] || ११ फेब्रुवारी || {{cr|AUS}} || {{cr|IRE}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|AUS}} ६७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512733.html आं.टी२० ३७००] || ११ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}} || {{Cr|WIN}}|| [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{Cr|WIN}} ३० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512734.html आं.टी२० ३७०१] || १२ फेब्रुवारी || {{cr|SL}} || {{cr|OMA}} || [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SL}} १०५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512735.html आं.टी२० ३७०२] || १२ फेब्रुवारी || {{cr|ITA}} || {{cr|NEP}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ITA}} १० गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512736.html आं.टी२० ३७०३] || १२ फेब्रुवारी || {{cr|IND}} || {{cr|NAM}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} ९३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512737.html आं.टी२० ३७०४] || १३ फेब्रुवारी || {{cr|AUS}} || {{cr|ZIM}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|ZIM}} २३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512738.html आं.टी२० ३७०५] || १३ फेब्रुवारी || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|UAE}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512739.html आं.टी२० ३७०७] || १३ फेब्रुवारी || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|USA}} ९३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512740.html आं.टी२० ३७०८] || १४ फेब्रुवारी || {{cr|IRE}} || {{cr|OMA}} || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IRE}} ९६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512741.html आं.टी२० ३७०९] || १४ फेब्रुवारी || {{cr|SCO}}|| {{cr|ENG}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512742.html आं.टी२० ३७११] || १४ फेब्रुवारी || {{cr|NZ}} || {{cr|SA}} || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512743.html आं.टी२० ३७१२] || १५ फेब्रुवारी || {{cr|NEP}} || {{cr|WIN}}|| [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|WIN}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512744.html आं.टी२० ३७१३] || १५ फेब्रुवारी || {{cr|NAM}} || {{cr|USA}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|USA}} ३१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512745.html आं.टी२० ३७१५] || १५ फेब्रुवारी || {{cr|IND}} || {{cr|PAK}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} ६१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512746.html आं.टी२० ३७१६] || १६ फेब्रुवारी || {{cr|AFG|variant=२०१३}}|| {{cr|UAE}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|AFG|variant=२०१३}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512747.html आं.टी२० ३७१७] || १६ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}} || {{cr|ITA}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} २४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512748.html आं.टी२० ३७१८] || १६ फेब्रुवारी || {{cr|SL}} || {{cr|AUS}} || [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SL}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512749.html आं.टी२० ३७१९] || {{nobr|१७ फेब्रुवारी}} || {{cr|CAN}} || {{cr|NZ}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZ}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512750.html आं.टी२० ३७२०] || १७ फेब्रुवारी || {{cr|IRE}} || {{cr|ZIM}} || [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512751.html आं.टी२० ३७२१] || १७ फेब्रुवारी || {{cr|SCO}}|| {{cr|NEP}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|NEP}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512752.html आं.टी२० ३७२२] || १८ फेब्रुवारी|| {{nobr|{{cr|SA}}}} || {{cr|UAE}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{nobr|{{cr|SA}}}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512753.html आं.टी२० ३७२३] || १८ फेब्रुवारी|| {{cr|PAK}} || {{cr|NAM}} || {{nobr|[[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]]}} || {{cr|PAK}} १०२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512754.html आं.टी२० ३७२४] || १८ फेब्रुवारी|| {{cr|IND}} || {{cr|NED}} || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} १७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512755.html आं.टी२० ३७२५] || १९ फेब्रुवारी || {{cr|ITA}} || {{cr|WIN}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|WIN}} ४२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512756.html आं.टी२० ३७२६] || {{nobr|१९ फेब्रुवारी}} || {{cr|SL}} || {{cr|ZIM}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|ZIM}} ६ गडी राखून |- | {{nobr|[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512757.html आं.टी२० ३७२७]}} || १९ फेब्रुवारी || {{cr|AFG|variant=२०१३}}|| {{cr|CAN}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|AFG|variant=२०१३}} ८२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512758.html आं.टी२० ३७२८] || २० फेब्रुवारी|| {{cr|AUS}} || {{cr|OMA}} || [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|AUS}} ९ गडी राखून |} ; सुपर ८ {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|Group1}} {{col-2}} {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|Group2}} {{col end}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="6" |सुपर ८ |- ! scope=col |क्र. ! scope=col |दिनांक ! scope=col |संघ१ ! scope=col |संघ२ ! scope=col |ठिकाण ! scope=col |निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512759.html आं.टी२० ३७२९] || २१ फेब्रुवारी || {{Cr|NZ}} || {{cr|PAK}}|| [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] ||अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512760.html आं.टी२० ३७३०] || २२ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}}|| {{cr|SRI}}|| [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} ५१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512761.html आं.टी२० ३७३१] || २२ फेब्रुवारी || {{cr|IND}} || {{cr|SA}}|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||{{cr|SA}} ७६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512762.html आं.टी२० ३७३२] || २३ फेब्रुवारी || {{Cr|ZIM}} || {{cr|WIN}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] ||{{cr|WIN}} १०७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512763.html आं.टी२० ३७३३] || २४ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}}|| {{cr|PAK}}|| [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512764.html आं.टी२० ३७३६] || २५ फेब्रुवारी || {{Cr|NZ}} || {{cr|SRI}}|| [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] ||{{Cr|NZ}} ६१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512765.html आं.टी२० ३७३९] || २६ फेब्रुवारी || {{cr|SA}}|| {{cr|WIN}}|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||{{cr|SA}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512766.html आं.टी२० ३७४०] || २६ फेब्रुवारी || {{cr|IND}}|| {{Cr|ZIM}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} ७२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512767.html आं.टी२० ३७४३] || २७ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}}|| {{Cr|NZ}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] ||{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512768.html आं.टी२० ३७४६] || २८ फेब्रुवारी || {{cr|PAK}}|| {{cr|SRI}}|| [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] ||{{cr|PAK}} ५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512769.html आं.टी२० ३७४७] || १ मार्च || {{Cr|ZIM}} || {{cr|SA}}|| [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] ||{{cr|SA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512770.html आं.टी२० ३७४८] || १ मार्च || {{cr|IND}} || {{cr|WIN}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] ||{{cr|IND}} ५ गडी राखून |} ; बाद फेरी {|class="wikitable" |+ ! colspan="6" |उपांत्य फेरी |- ! scope=col |क्र. ! scope=col |दिनांक ! scope=col |संघ१ ! scope=col |संघ२ ! scope=col |ठिकाण ! scope=col |निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512771.html आं.टी२० ३७५१] || ४ मार्च || {{cr|NZL}}|| {{cr|SA}}|| [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] ||{{cr|NZL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512772.html आं.टी२० ३७५२] || ५ मार्च || {{cr|IND}}|| {{cr|ENG}}|| [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] ||{{cr|IND}} ७ धावांनी |+ ! colspan="6" |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अंतिम सामना]] |- ! scope=col |क्र. ! scope=col |दिनांक ! scope=col |संघ१ ! scope=col |संघ२ ! scope=col |ठिकाण ! scope=col |निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html आं.टी२० ३७५३] || ८ मार्च || {{cr|NZL}}|| {{cr|IND}}|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||{{cr|IND}} ९६ धावांनी |} ===पाकिस्तान महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main|पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477597.html म.आं.टी२० २६६७] || १० फेब्रुवारी|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{Crw|SA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477598.html म.आं.टी२० २६७०] || १३ फेब्रुवारी|| [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || {{Crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477599.html म.आं.टी२० २६७५] || १६ फेब्रुवारी|| [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || {{Crw|PAK}} ५३ धावांनी |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477601.html म.आं.ए.दि. १५२५] || २२ फेब्रुवारी|| [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{Crw|SA}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477602.html म.आं.ए.दि. १५२८] || २५ फेब्रुवारी|| [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{Crw|SA}} १६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477603.html म.आं.ए.दि. १५३२] || १ मार्च || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{Crw|PAK}} ११९ धावांनी |} ===भारतीय महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478912.html म.आं.टी२० २६७४] || १५ फेब्रुवारी || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{Crw|IND}} २१ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478913.html म.आं.टी२० २६७६] || १९ फेब्रुवारी || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{Crw|AUS}} १९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478914.html म.आं.टी२० २६७७] || २१ फेब्रुवारी || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{Crw|IND}} १७ धावांनी |- ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478915.html म.आं.ए.दि. १५२७] || २४ फेब्रुवारी || [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{Crw|AUS}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478916.html म.आं.ए.दि. १५३०] || २७ फेब्रुवारी || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{Crw|AUS}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478917.html म.आं.ए.दि. १५३१] || १ मार्च || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{Crw|AUS}} १८५ धावांनी |- ! colspan="4" | एकमेव महिला कसोटी सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478918.html म.कसोटी १५२] || ६–९ मार्च || [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{Crw|AUS}} १० गडी राखून |} === श्रीलंका महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा === {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523978.html म.आं.ए.दि. १५२४] |२० फेब्रुवारी |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|SRI}} १० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523979.html म.आं.ए.दि. १५२६] |२२ फेब्रुवारी |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|SRI}} १४ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523980.html म.आं.ए.दि. १५२९] |२५ फेब्रुवारी |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|WIN}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" |महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523981.html म.आं.टी२० २६८०] |२८ फेब्रुवारी |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523982.html म.आं.टी२० २६८२] |१ मार्च |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|SRI}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523983.html म.आं.टी२० २६७८३] |३ मार्च |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|SRI}} ९ गडी राखून |} === झिम्बाब्वे महिलांचा न्यू झीलंड दौरा === {{main|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा न्यूझीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491699.html म.आं.टी२० २६७८] || २५ फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Crw|NZL}} ९२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491700.html म.आं.टी२० २६७९] || २७ फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Crw|NZL}} ११० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491701.html म.आं.टी२० २६८१] || १ मार्च || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Crw|NZL}} १० गडी राखून |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — महिला आंतरराष्ट्रीय एकमेव मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491702.html म.आं.ए.दि. १५३३] || ५ मार्च || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{Crw|NZL}} १८० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491703.html म.आं.ए.दि. १५३४] || ८ मार्च || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{Crw|NZL}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491704.html म.आं.ए.दि. १५३५] || ११ मार्च || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{Crw|NZL}} २०० धावांनी |} ==मार्च== === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१६वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || |- | २रा आं.ए.दि. || पुढे ढकलला|| {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || |- | ३रा आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| |- | ४था आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| |- | ५वा आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || |- | ६वा आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| |} === पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा === {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525652.html आं.ए.दि. ४९४४] || ११ मार्च || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]||{{Crw|BAN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525653.html आं.ए.दि. ४९४६]|| १३ मार्च || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]||{{Crw|PAK}} १२८ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525654.html आं.ए.दि. ४९४८]|| १५ मार्च || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]||{{Crw|BAN}} ११ धावांनी |- ! colspan="4" | [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] - कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ली कसोटी|| ८–१२ मे || || |- | २री कसोटी|| १६–२० मे || || |} === श्रीलंका वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये === {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघ वि अफगाणिस्तान, संयुक्त अरब अमिराती मध्ये, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.टी२० || पुढे ढकलला || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]]|| |- | २रा आं.टी२०|| पुढे ढकलला || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]]|| |- | ३रा आं.टी२०|| पुढे ढकलला || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]]|| |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.ए.दि. || पुढे ढकलला || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]]|| |- | २रा आं.ए.दि. || पुढे ढकलला || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]]|| |- |३रा आं.ए.दि. |पुढे ढकलला |[[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | |} === दक्षिण आफ्रिका महिलांचा न्यू झीलंड दौरा === {{main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा न्यूझीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491705.html म.आं.टी२० २६८३] || १५ मार्च || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{Crw|NZ}} ८० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491706.html म.आं.टी२० २६८४] || १७ मार्च || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Crw|SA}} १८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491707.html म.आं.टी२० २६८६] || २० मार्च || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{Crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491708.html म.आं.टी२० २६८९] || २२ मार्च || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491709.html म.आं.टी२० २६९३] || २५ मार्च || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{Crw|NZ}} ९२ धावांनी |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491710.html १ला म.आं.ए.दि.] || २९ मार्च || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{Crw|SA}} २ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491711.html २रा म.आं.ए.दि.] || १ एप्रिल || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{Crw|NZ}} २ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491712.html ३रा म.आं.ए.दि.] || ४ एप्रिल || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{Crw|NZ}} ६६ धावांनी |} ===दक्षिण आफ्रिकेचा न्यू झीलंड दौरा=== {{main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा न्यूझीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491735.html १ला आं.टी२०] || १५ मार्च || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{Cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491736.html २रा आं.टी२०] || १७ मार्च || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Cr|NZ}} ६८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491737.html ३रा आं.टी२०] || २० मार्च || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{Cr|NZ}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491738.html ४था आं.टी२०] || २२ मार्च || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Cr|SA}} १९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491739.html ५वा आं.टी२०] || २५ मार्च || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{Cr|SA}} ३३ धावांनी |} === ऑस्ट्रेलिया महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा === {{main|ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526564.html आं.टी२० २६८५] |१९ मार्च |[[अर्नोस वेल मैदान]], [[अर्नोस व्हेल]] |{{Crw|AUS}} ४३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526565.html आं.टी२० २६८८] |२१ मार्च |[[अर्नोस वेल मैदान]], [[अर्नोस व्हेल]] |{{Crw|AUS}} १७ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526566.html आं.टी२० २६९१] |२३ मार्च |[[अर्नोस वेल मैदान]], [[अर्नोस व्हेल]] |{{Crw|AUS}} ४० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526567.html म.आं.ए.दि. १५३६] |२७ मार्च |[[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल]], [[बासेतेरे]] |{{Crw|AUS}} १०३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526568.html म.आं.ए.दि. १५३८] |२९ मार्च |[[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल]], [[बासेतेरे]] |{{Crw|AUS}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526569.html म.आं.ए.दि. १५४०] |२ एप्रिल |[[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल]], [[बासेतेरे]] | |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] emgcty62z0zsdpmrbdyppplatlj33uy 2677803 2677802 2026-04-06T09:47:50Z Nitin.kunjir 4684 /* ऑस्ट्रेलिया महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा */ 2677803 wikitext text/x-wiki {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२५|२०२६}} '''२०२५-२६ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' सप्टेंबर २०२५ ते मार्च २०२६ या कालावधीत होत आहे..<ref>{{Cite web |title=आयसीसीचे भविष्यातील दौरा कार्यक्रम (एफटीपी) वेळापत्रक|url=https://www.cricschedule.com/ftp.php |access-date=४ ऑक्टोबर २०२५|website=क्रिकशेड्युल}}</ref> या कॅलेंडरमध्ये पूर्ण सदस्य संघांमधील पुरुषांचे [[कसोटी सामना|कसोटी]], [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] आणि [[ट्वेंटी-२० क्रिकेट|टी२०]] सामने, महिलांचे [[महिला कसोटी क्रिकेट|कसोटी]], [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय]] आणि [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०]] सामने तसेच काही इतर महत्त्वाच्या मालिका समाविष्ट आहेत.<ref>{{cite web |title=पुरुषांचा भविष्यातील दौरा कार्यक्रम २०२३ ते २०२७ |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |accessdate=४ ऑक्टोबर २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |archive-date=2022-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Men's FTP for 2023-2027 announced |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093 |accessdate=४ ऑक्टोबर २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> येथे दाखवलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या काळात सहयोगी राष्ट्रांचा समावेश असलेल्या इतर अनेक टी२० मालिका खेळल्या जातील. [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] सप्टेंबर ते नोव्हेंबर २०२५ या कालावधीत भारत आणि श्रीलंकेत होत आहे.<ref>{{Cite web |trans-title=२०२५ चा महिला एकदिवसीय विश्वचषक भारत आयोजित करणार|title=India to host 2025 Women's ODI World Cup|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-to-host-2025-women-s-odi-world-cup-1326281 |date=२६ जुलै २०२२|access-date=४ ऑक्टोबर २०२५ |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |language=en}}</ref> [[२०२५ आशिया चषक]] स्पर्धा सप्टेंबर २०२५ मध्ये संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये आयोजित करण्यात आला होता, तर भारत आणि श्रीलंका फेब्रुवारी आणि मार्च २०२६ मध्ये [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] आयोजित करतील.<ref>{{Cite web |date=२८ जुलै २०२४|trans-title= २०२५ चा पुरुष आशिया चषक भारत आयोजित करणार.|title=India to host Men's Asia Cup 2025 |url=https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/india-to-host-mens-asia-cup-2025 |access-date=४ ऑक्टोबर २०२५ |website=cricketpakistan.com.pk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|trans-title=२०२६ मध्ये आशियात पुन्हा टी२० विश्वचषक होणार|title=T20 World Cup to return to Asia in 2026|url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/-article-93615775|access-date=४ ऑक्टोबर २०२५|website=[[टाइम्स नाऊ]]|language=en|archive-date=2022-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220817140113/https://www.timesnownews.com/sports/cricket/-article-93615775|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |trans-title=अमेरिकेत होणार टी२० विश्वचषक: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धेचे यजमानपद निश्चित|title=USA to stage T20 World Cup: 2024-2031 ICC Men's tournament hosts confirmed |url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |access-date=४ ऑक्टोबर २०२५ |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |language=en}}</ref> ==मोसम आढावा== ===पुरुषांचे कार्यक्रम=== {|class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan=2 | आरंभ दिनांक ! rowspan=2 | यजमान संघ ! rowspan=2 | पाहुणा संघ ! colspan=3 | निकाल [सामने] |- ! scope=col width=80 | [[कसोटी सामना|कसोटी]] ! scope=col width=80 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आं.ए.दि.]] ! scope=col width=80 | [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी.२०]] |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वेचा नामिबिया दौरा|{{date|१५ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | style="text-align:left" | {{cr|NAM}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीज वि नेपाळ युएईमध्ये|{{date|२७ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|NEP}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | {{N/A}} || {{N/A}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलियाचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|१ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा|{{date|२ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | २–० [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|{{date|२ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा|{{date|११ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NAM}} | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || १–० [१] |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा पाकिस्तान दौरा|{{date|१२ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | १–१ [२] || २–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|१८ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NZL}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ०–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा|{{date|१८ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६#भारताचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|{{date|१९ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | {{n/a}} || २–१ [३] || १–२ [५] |- | style="text-align:left" | [[#अफगाणिस्तानचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|२० ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | १–० [१] || {{n/a}} || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|५ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NZL}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | २–० [३] || ३–० [३] || ३–१ [५] |- | style="text-align:left" | [[#आयर्लंडचा बांगलादेश दौरा|{{date|११ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|IRE}} | २–० [२] || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा|{{date|११ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#अफगाणिस्तानचा कतार दौरा|{{date|११ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|QAT}} | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–१ [१] |- | style ="text-align:left"| [[#दक्षिण आफ्रिकेचा भारत दौरा|{{date|१४ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style=" text-align: left"| {{cr|IND}} | style= "text-align: left | {{cr|SA}} | ०–२ [२] || २–१ [३] || ३–१ [५] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|{{date|२१ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | ४–१ [५] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left"| [[#पाकिस्तानचा श्रीलंका दौरा|{{date|८ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|SRI}} | style ="text-align:left"| {{cr|PAK}} | {{n/a}} || {{n/a}} || १–१ [३] |- | style="text-align:left"| [[#न्यू झीलंडचा भारत दौरा|{{date|११ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|IND}} | style ="text-align:left"| {{cr|NZ}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ४–१ [५] |- |style="text-align:left"| [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६#वेस्ट इंडीज वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|{{date|१९ जानेवारी २०२६}}]] |style ="text-align:left"| {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} |style ="text-align:left"| {{cr|WIN}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left"| [[#इंग्लंडचा श्रीलंका दौरा|{{date|२२ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|SL}} | style ="text-align:left"| {{cr|ENG}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left"| [[#आयर्लंड वि इटली युएईमध्ये|{{date|२३ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{flagicon|UAE}} {{cr|IRE}} | style ="text-align:left"| {{cr|ITA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left"| [[#वेस्ट इंडीजचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|२७ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|SA}} | style ="text-align:left"| {{cr|WIN}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left"| [[#ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा|{{date|२९ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|PAK}} | style ="text-align:left"| {{cr|AUS}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ३–० [३] |- | style="text-align:left"| [[#आयर्लंडचा युएई दौरा|{{date|२९ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|UAE}} | style ="text-align:left"| {{cr|IRE}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–२ [२] |- | style="text-align:left" | [[#पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा|{{date|११ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | [२] || २–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंका वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|{{date|१३ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|SRI}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|१५ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–३ [५] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! आरंभ दिनांक ! colspan=4 | स्पर्धा ! विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ आशिया चषक|{{date|९ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[२०२५ आशिया चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (१५वी फेरी)|{{date|२६ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[२०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका|२०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (१५वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पाकिस्तान आं.टी२० तिरंगी मालिका|{{date|१७ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|PAK}} [[२०२५ पाकिस्तान आंतरराष्ट्रीय टी२० तिरंगी मालिका|२०२५ पाकिस्तान आं.टी२० तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ १९-वर्षांखालील आशिया चषक|{{date|१२ डिसेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|ZIM}} {{flagicon|NAM}} [[२०२५ एसीसी १९ वर्षांखालील आशिया चषक]] | style="text-align:left" | {{Cr19|PAK}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|{{date|१५ जानेवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|ZIM}} {{flagicon|NAM}} [[२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" | {{Cr19|IND}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|{{date|७ फेब्रुवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|IND}} {{flagicon|SL}} [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} |- |style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)|१० मार्च २०२६]] | colspan="4" style="text-align: left;" |{{ध्वजचिन्ह|NEP}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)]] | {{n/a}} |} === महिलांचे कार्यक्रम === {|class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! scope=col rowspan=2 | आरंभ दिनांक ! scope=col rowspan=2 | यजमान संघ ! scope=col rowspan=2 | पाहुणा संघ ! scope=colgroup colspan=3 | निकाल [सामने] |- ! scope=col width=80 | [[महिला कसोटी क्रिकेट|म. कसोटी]] ! scope=col width=80 | [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|आं.ए.दि.]] ! scope=col width=80 | [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|आं.टी.२०]] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रलिया महिलांचा भारत दौरा|{{date|१४ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | {{N/A}} || १–२ [३] || {{N/A}} |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा पाकिस्तान दौरा|{{date|१६ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|PAK}} | style="text-align:left" | {{crw|RSA}} | {{n/a}} || १–२ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#संयुक्त अरब अमिराती महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|२६ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} | style="text-align:left" | {{crw|UAE}} | {{n/a}} || २–२ [४] || ०–२ [२] |- | style="text-align:left" | [[#संयुक्त अरब अमिराती महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा|{{date|१३ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} | style="text-align:left" | {{crw|UAE}} | {{n/a}} || २–२ [४] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#आयर्लंड महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|५ डिसेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|SA}} | style="text-align:left" | {{crw|IRE}} | {{N/A}} || ३–० [३] || २–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंका महिलांचा भारत दौरा|{{date|२१ डिसेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | style="text-align:left" | {{crw|SRI}} | {{N/A}} || {{N/A}} || ५–० [५] |- | style="text-align:left" | [[#पाकिस्तान महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|१० फेब्रुवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|SA}} | style="text-align:left" | {{crw|PAK}} | {{N/A}} || [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#भारतीय महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|{{date|१५ फेब्रुवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | १–० [१] || ३–० [३] || १–२ [३] |- |style="text-align:left" | [[#श्रीलंका महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|२० फेब्रुवारी २०२६}}]] |style="text-align:left" | {{crw|WIN}} |style="text-align:left" | {{crw|SRI}} |{{N/A}} || १–२ [३] || ०–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वे महिलांचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|२५ फेब्रुवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|NZ}} | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} | {{N/A}} || ३–० [३] || ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|१५ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|NZ}} | style="text-align:left" | {{crw|SA}} | {{N/A}} || [३] || ४–१ [५] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|१९ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|WIN}} | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | {{N/A}} || [३] || ०–३ [३] |- ! colspan="6" |आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- !आरंभ दिनांक ! colspan="4" |स्पर्धा !विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|{{date|३० सप्टेंबर २०२५}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|IND}} {{flagicon|SL}} [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|{{date|१२ जानेवारी २०२६}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NEP}} [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता]] | style="text-align:left" | {{crw|BAN}} |} ==सप्टेंबर== ===२०२५ आशिया चषक=== {{main|२०२५ आशिया चषक}} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{२०२५ आशिया चषक गट अ}} {{col-2}} {{२०२५ आशिया चषक गट ब}} {{col-end}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496920.html आं.टी२० ३४४३] || ९ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|HK}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} ९४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496921.html आं.टी२० ३४४४] || १० सप्टेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496922.html आं.टी२० ३४४६] || ११ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|HK}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|BAN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496923.html आं.टी२० ३४४९] || १२ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|OMA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} ९३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496924.html आं.टी२० ३४५३] || १३ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|SL}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|SL}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496925.html आं.टी२० ३४५५] || १४ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496926.html आं.टी२० ३४५७] || १५ सप्टेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|UAE}} ४२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496927.html आं.टी२० ३४५८] || १५ सप्टेंबर || {{cr|HK}} || {{cr|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|SL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496928.html आं.टी२० ३४६०] || १६ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}}|| {{cr|BAN}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|BAN}} ८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496929.html आं.टी२० ३४६२] || १७ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|UAE}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496930.html आं.टी२० ३४६४] || १८ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|SL}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|SL}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496931.html आं.टी२० ३४६५] || १९ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|IND}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|IND}} २१ धावांनी |} {{२०२५ आशिया चषक सुपर फोर}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |सुपर फोर |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496932.html आं.टी२० ३४६६] || २० सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496933.html आं.टी२० ३४६८] || २१ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || {{cr|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496934.html आं.टी२० ३४६९] || २३ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|PAK}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496935.html आं.टी२० ३४७०] || २४ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496936.html आं.टी२० ३४७१] || २५ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} ११ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496937.html आं.टी२० ३४७६] || २६ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || {{cr|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || सामना बरोबरीत<br />({{cr|IND}} [[सुपर ओव्हर]]मध्ये विजयी) |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496938.html आं.टी२० ३४८२] || २८ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || {{cr|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ५ गडी राखून |} ===ऑस्ट्रेलिया महिलांचा भारत दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488248.html म.आं.टी२० १४७७] || १४ सप्टेंबर || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] || {{crw|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488249.html म.आं.टी२० १४७९] || १७ सप्टेंबर || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] || {{crw|IND}} १०२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488250.html म.आं.टी२० १४८१] || २० सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{crw|AUS}} ४३ धावांनी |} ===नामिबियाचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|नामिबिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502164.html आं.टी२० ३४५६] || १५ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} ३३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502165.html आं.टी२० ३४५९] || १६ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502166.html आं.टी२० ३४६३] || १८ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|NAM}} २८ धावांनी |} ===दक्षिण आफ्रिका महिलांचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500387.html म.आं.ए.दि. १४७८] || १६ सप्टेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|SA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500388.html म.आं.ए.दि. १४८०] || १९ सप्टेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|SA}} २५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500389.html म.आं.ए.दि. १४८२] || २२ सप्टेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} ६ गडी राखून |} ===संयुक्त अरब अमिराती महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|संयुक्त अरब अमिराती महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503561.html म.आं.ए.दि. १४८३] || २६ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|UAE}} ३६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503562.html म.आं.ए.दि. १४८४] || २८ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|ZIM}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503563.html म.आं.ए.दि. १४८५] || ३० सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|ZIM}} ३५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503564.html म.आं.ए.दि. १४८८] || २ ऑक्टोबर|| [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|UAE}} ४५ धावांनी |- ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503565.html म.आं.टी२० २५२७] || ५ ऑक्टोबर|| [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|UAE}} ३५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503566.html म.आं.टी२० २५२८] || ६ ऑक्टोबर|| [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|UAE}} ८ धावांनी |} ===वेस्ट इंडीज वि नेपाळ युएईमध्ये=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ नेपाळ विरुद्ध संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489968.html आं.टी२० ३४७७] || २७ सप्टेंबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|NEP}} १९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489969.html आं.टी२० ३४८३] || २९ सप्टेंबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|NEP}} ९० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489970.html आं.टी२० ३४९०] || ३० सप्टेंबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|WIN}} १० गडी राखून |} ===२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक=== {{main|२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक}} {{२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490413.html म.आं.ए.दि. १४८६] || ३० सप्टेंबर || {{crw|IND}} || {{crw|SL}} || {{nobr|[[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]]}} || {{crw|IND}} ५९ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490414.html म.आं.ए.दि. १४८७] || १ ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}} || {{crw|NZ}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|AUS}} ८९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490415.html म.आं.ए.दि. १४८९] || २ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|BAN}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490416.html म.आं.ए.दि. १४९०] || ३ ऑक्टोबर|| {{crw|ENG}} || {{nobr|{{crw|SA}}}} || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} १० गडी राखून |- | {{nobr|[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490417.html म.आं.ए.दि. १४९०अ]}} || ४ ऑक्टोबर|| {{crw|SL}} || {{crw|AUS}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490418.html म.आं.ए.दि. १४९१] || ५ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} ८८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490419.html म.आं.ए.दि. १४९२] || ६ ऑक्टोबर|| {{crw|NZ}} || {{crw|SA}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490420.html म.आं.ए.दि. १४९३] || ७ ऑक्टोबर|| {{crw|BAN}} || {{crw|ENG}} || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490421.html म.आं.ए.दि. १४९४] || ८ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|AUS}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|AUS}} १०७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490422.html म.आं.ए.दि. १४९५] || ९ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|SA}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|SA}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490423.html म.आं.ए.दि. १४९६] || १० ऑक्टोबर|| {{crw|BAN}} || {{crw|NZ}} || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|NZ}} १०० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490424.html म.आं.ए.दि. १४९७] || ११ ऑक्टोबर|| {{crw|SL}} || {{crw|ENG}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} ८९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490425.html म.आं.ए.दि. १४९८] || १२ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|AUS}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|AUS}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490426.html म.आं.ए.दि. १५००] || १३ ऑक्टोबर|| {{crw|BAN}} || {{crw|SA}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|SA}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490427.html म.आं.ए.दि. १५०१] || १४ ऑक्टोबर|| {{crw|SL}} || {{crw|NZ}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490428.html म.आं.ए.दि. १५०३] || १५ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|ENG}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490429.html म.आं.ए.दि. १५०४] || १६ ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}} || {{crw|BAN}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|AUS}} १० गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490430.html म.आं.ए.दि. १५०६] || १७ ऑक्टोबर|| {{crw|SL}} || {{crw|SA}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} १० गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490431.html म.आं.ए.दि. १५०७] || १८ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|NZ}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490432.html म.आं.ए.दि. १५०९] || १९ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|ENG}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|ENG}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490433.html म.आं.ए.दि. १५१०] || २० ऑक्टोबर|| {{crw|BAN}} || {{crw|SL}} || [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|SL}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490434.html म.आं.ए.दि. १५११] || २१ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|SA}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} १५० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490435.html म.आं.ए.दि. १५१२] || २२ ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}} || {{crw|ENG}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|AUS}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490436.html म.आं.ए.दि. १५१३] || २३ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|NZ}} || [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} ५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490437.html म.आं.ए.दि. १५१४] || २४ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|SL}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490438.html म.आं.ए.दि. १५१५] || २५ ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}} || {{crw|SA}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|AUS}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490439.html म.आं.ए.दि. १५१६] || २६ ऑक्टोबर|| {{crw|ENG}} || {{crw|NZ}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|ENG}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490440.html म.आं.ए.दि. १५१७] || {{nobr|२६ ऑक्टोबर}}|| {{crw|IND}} || {{crw|BAN}} || [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || अनिर्णित |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490441.html म.आं.ए.दि. १५१८] || २९ ऑक्टोबर|| {{crw|ENG}}|| {{crw|SA}}|| [[गुवाहाटी]] / [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} १२५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490442.html म.आं.ए.दि. १५१९] || ३० ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}}|| {{crw|IND}}|| [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490443.html म.आं.ए.दि. १५१०] ||२ नोव्हेंबर|| {{crw|SA}}|| {{crw|IND}}|| [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]]||{{crw|IND}} ५२ धावांनी |} ==ऑक्टोबर== === ऑस्ट्रेलियाचा न्यू झीलंड दौरा === {{Main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491714.html आं.टी२० ३४९१] || १ ऑक्टोबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|AUS}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491715.html आं.टी२० ३४९७] || ३ ऑक्टोबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491716.html आं.टी२० ३४९९] || ४ ऑक्टोबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|AUS}} ३ गडी राखून |} ===वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479569.html कसोटी २६००] || २–६ ऑक्टोबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} १ डाव आणि १४० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479570.html कसोटी २६०१] || १०–१४ ऑक्टोबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} ७ गडी राखून |} ===बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये=== {{main|बांगलादेश क्रिकेट संघ अफगाणिस्तानविरुद्ध संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500390.html आं.टी२० ३४९६] || २ ऑक्टोबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500391.html आं.टी२० ३४९८] || ३ ऑक्टोबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|BAN}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500392.html आं.टी२० ३५०४] || ५ ऑक्टोबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500393.html आं.ए.दि. ४९०७] || ८ ऑक्टोबर || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500394.html आं.ए.दि. ४९०८] || ११ ऑक्टोबर || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} ८१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500395.html आं.ए.दि. ४९०९] || १४ ऑक्टोबर || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} २०० धावांनी |} ===दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा=== {{main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| एकमेव आंतरराष्ट्रीय टी२० |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487824.html आं.टी२० ३५१४] || ११ ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{Cr|NAM}} ४ गडी राखून |- |} === दक्षिण आफ्रिकेचा पाकिस्तान दौरा === {{Main| दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501893.html कसोटी २६०२] ||१२–१६ ऑक्टोबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|PAK}} ९३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501894.html कसोटी २६०३] || २०–२४ ऑक्टोबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|RSA}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501895.html आं.टी२० ३५३५] || २८ ऑक्टोबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|RSA}} ५५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501896.html आं.टी२० ३५४६] || ३१ ऑक्टोबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|PAK}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501897.html आं.टी२० ३५४९] || १ नोव्हेंबर|| [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|PAK}} ४ गडी राखून |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501898.html आं.ए.दि. ४९२४] || ४ नोव्हेंबर|| [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{Cr|PAK}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501899.html आं.ए.दि. ४९२६] || ६ नोव्हेंबर|| [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{Cr|RSA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501900.html आं.ए.दि. ४९२७] || ८ नोव्हेंबर|| [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{Cr|PAK}} ७ गडी राखून |} ===संयुक्त अरब अमिराती महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा=== {{Main|संयुक्त अरब अमिराती महिला क्रिकेट संघाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506450.html म.आं.ए.दि. १४९९] || १३ ऑक्टोबर|| [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|UAE}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506451.html म.आं.ए.दि. १५०२] || १५ ऑक्टोबर|| [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506452.html म.आं.ए.दि. १५०५] || १७ ऑक्टोबर|| [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|UAE}} १६० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506453.html म.आं.ए.दि. १५०८] || १९ ऑक्टोबर|| [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ७८ धावांनी |} === इंग्लंडचा न्यू झीलंड दौरा=== {{Main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" |आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491717.html आं.टी२० ३५२७] || १८ ऑक्टोबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491718.html आं.टी२० ३५३२] || २० ऑक्टोबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{Cr|ENG}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491719.html आं.टी२० ३५२३] || २३ ऑक्टोबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || अनिर्णित |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491720.html आं.ए.दि. ४९१६] || २६ ऑक्टोबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{Cr|NZL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491721.html आं.ए.दि. ४९१९] || २९ ऑक्टोबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Cr|NZL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491722.html आं.ए.दि. ४९२१] || १ नोव्हेंबर|| [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Cr|NZL}} २ गडी राखून |} ===वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505122.html आं.ए.दि. ४९१०] || १८ ऑक्टोबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{Cr|BAN}} ७४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505123.html आं.ए.दि. ४९१२] || २१ ऑक्टोबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || सामना बरोबरी ({{Cr|WIN}} [[सुपर ओव्हर]] मध्ये विजयी) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505124.html आं.ए.दि. ४९१४] || २३ ऑक्टोबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{Cr|BAN}} १७९ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505125.html आं.टी२० ३५३४] || २७ ऑक्टोबर || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{Cr|WIN}} १६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505126.html आं.टी२० ३५३८] || २९ ऑक्टोबर || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{Cr|WIN}} १४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505127.html आं.टी२० ३५४४] || ३१ ऑक्टोबर || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{Cr|WIN}} ५ गडी राखून |} ===भारताचा ऑस्ट्रेलिया दौरा === {{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478904.html आं.ए.दि. ४९११] || १९ ऑक्टोबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{crw|AUS}} ७ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478905.html आं.ए.दि. ४९१३] || २३ ऑक्टोबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{crw|AUS}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478906.html आं.ए.दि. ४९१५] || २५ ऑक्टोबर || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|IND}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478907.html आं.टी२० ३५३६] || २९ ऑक्टोबर || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478908.html आं.टी२० ३५४१] || ३१ ऑक्टोबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478909.html आं.टी२० ३५५१] || २ नोव्हेंबर || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478910.html आं.टी२० ३५६१] || ६ नोव्हेंबर || [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट (क्वीन्सलंड)|गोल्ड कोस्ट]] || {{crw|IND}} ४८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478911.html आं.टी२० ३५६५] || ८ नोव्हेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || अनिर्णित |} === अफगाणिस्तानचा झिम्बाब्वे दौरा === {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| कसोटी सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505259.html कसोटी २६०४] || २०–२४ ऑक्टोबर || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{Cr|ZIM}} १ डाव आणि ७३ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505260.html आं.टी२० ३५३७] || २९ ऑक्टोबर || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{Cr|AFG|variant=२०१३}} ५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505261.html आं.टी२० ३५४३] || ३१ ऑक्टोबर || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{Cr|AFG|variant=२०१३}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505262.html आं.टी२० ३५५३] || २ नोव्हेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{Cr|AFG|variant=२०१३}} ९ धावांनी |} === २०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (१५वी फेरी) === {{Main|२०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका}} <!-- There's already a different series with wiki article "2025 United Arab Emirates Tri-Nation Series" --> {|class="wikitable" ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507884.html आं.ए.दि. ४९१७] || २६ ऑक्टोबर || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|USA}} १०६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507885.html आं.ए.दि. ४९१८] || २८ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|USA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|USA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507886.html आं.ए.दि. ४९२०] || ३० ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NEP}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|UAE}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507887.html आं.ए.दि. ४९२२] || १ नोव्हेंबर || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|USA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507888.html आं.ए.दि. ४९२३] || ३ नोव्हेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|USA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|USA}} २४३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507889.html आं.ए.दि. ४९२५] || ५ नोव्हेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NEP}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|UAE}} ४ गडी राखून |} ==नोव्हेंबर== === वेस्ट इंडीजचा न्यू झीलंड दौरा === {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491723.html आं.टी२० ३५५७] || ५ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|WIN}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491724.html आं.टी२० ३५६०] || ६ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} ३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491725.html आं.टी२० ३५६६] || ९ नोव्हेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड)|नेल्सन]] || {{cr|NZL}} ९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491726.html आं.टी२० ३५६८] || १० नोव्हेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड)|नेल्सन]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491727.html आं.टी२० ३५७२] || १३ नोव्हेंबर || [[ओटागो ओव्हल विद्यापीठ]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZL}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491728.html आं.ए.दि. ४९३१] || १६ नोव्हेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491729.html आं.ए.दि. ४९३२] || १९ नोव्हेंबर || [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491730.html आं.ए.दि. ४९३३] || २२ नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZL}} ४ गडी राखून |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491732.html कसोटी २६१०] || २–६ डिसेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491733.html कसोटी २६१२] || १०–१४ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व्ह]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491734.html कसोटी २६१४] || १८–२२ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|NZL}} ३२३ धावांनी |} ===आयर्लंडचा बांगलादेश दौरा=== {{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506012.html कसोटी २६०५]|| १०–१४ नोव्हेंबर || [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} १ डाव आणि ४७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506013.html कसोटी २६०७]|| १८–२२ नोव्हेंबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} २१७ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506014.html आं.टी२० ३५८८]|| २७ नोव्हेंबर || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|IRL}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506015.html आं.टी२० ३५९०]|| २९ नोव्हेंबर|| [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506016.html आं.टी२० ३५९२]|| २ डिसेंबर|| [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} ८ गडी राखून |} === श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा === {{Main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502167.html आं.ए.दि. ४९२८] || ११ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|PAK}} ६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502168.html आं.ए.दि. ४९२९] || १४ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|PAK}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502169.html आं.ए.दि. ४९३०] || १६ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|PAK}} ६ गडी राखून |} ===अफगाणिस्तानचा कतार दौरा=== {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा कतार दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1510323.html आं.टी२० ३५७१] || ११ नोव्हेंबर || [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|AFG|२०१३}} २५ धावांनी |} ===दक्षिण आफ्रिकेचा भारत दौरा=== {{main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479571.html कसोटी २६०६] || १४–१८ नोव्हेंबर || [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|SA|}} ३० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479572.html कसोटी २६०९] || २२–२६ नोव्हेंबर || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|SA|}} ४०८ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479573.html आं.ए.दि. ४९३४] || ३० नोव्हेंबर || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} १७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479574.html आं.ए.दि. ४९३५] || ३ डिसेंबर || [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|SA|}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479575.html आं.ए.दि. ४९३६] || ६ डिसेंबर || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{cr|IND}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479576.html आं.टी२० ३६१८] || ९ डिसेंबर || [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} १०१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479577.html आं.टी२० ३६२६] || ११ डिसेंबर || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] || {{cr|SA|}} ५१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479578.html आं.टी२० ३६३९] || १४ डिसेंबर || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाला]] || {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479579.html आं.टी२० ३६४०] || १७ डिसेंबर || [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479580.html आं.टी२० ३६४१] || १९ डिसेंबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} ३० धावांनी |} ===२०२५ पाकिस्तान आं.टी२० तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ पाकिस्तान आंतरराष्ट्रीय टी२० तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502048.html आं.टी२० ३५८१] || १७ नोव्हेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|ZIM|}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK|}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502049.html आं.टी२० ३५८३] || १९ नोव्हेंबर || {{cr|SL}}|| {{cr|ZIM|}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ZIM|}} ६७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502050.html आं.टी२० ३५८५] || २२ नोव्हेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]|| {{cr|PAK|}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502051.html आं.टी२० ३५८६] || २३ नोव्हेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|ZIM|}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]|| {{cr|PAK|}} ६९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502052.html आं.टी२० ३५८७] || २५ नोव्हेंबर|| {{cr|SL}}|| {{cr|ZIM|}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]||{{cr|SL|}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502053.html आं.टी२० ३५८९] || २७ नोव्हेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]||{{cr|SL|}} ६ धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502054.html आं.टी२० ३५९१] || २९ नोव्हेंबर|| {{cr|PAK}}|| {{cr|SL}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]||{{cr|PAK|}} ६ गडी राखून |} ===इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main|२०२५–२६ ॲशेस मालिका}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455611.html कसोटी २६०८] || २१–२५ नोव्हेंबर|| [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455612.html कसोटी २६११] || ४–८ डिसेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455613.html कसोटी २६१३] || १७–२१ डिसेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} ८२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455614.html कसोटी २६१५] || २६–३० डिसेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455615.html कसोटी २६१६] || ४–८ जानेवारी || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} ५ गडी राखून |} ==डिसेंबर== ===आयर्लंड महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main|आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477591.html म.आं.टी२० २५८७] || ५ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || {{Crw|SA}} १०५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477592.html म.आं.टी२० २५८८] || ७ डिसेंबर || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || {{Crw|SA}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477593.html म.आं.टी२० २५८९] || १० डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || सामना रद्द |- ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477594.html म.आं.ए.दि. १५२१] || १३ डिसेंबर || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{Crw|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477595.html म.आं.ए.दि. १५२२] || १६ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || {{Crw|SA}} ७४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477596.html म.आं.ए.दि. १५२३] || १९ डिसेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{Crw|SA}} ६ गडी राखून |} ===२०२५ १९-वर्षांखालील आशिया चषक=== {{main|२०२५ एसीसी १९ वर्षांखालील आशिया चषक}} ===श्रीलंका महिलांचा भारत दौरा=== {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513735.html म.आं.टी२० २६१९]|| २१ डिसेंबर || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{Crw|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513736.html म.आं.टी२० २६२०]|| २३ डिसेंबर || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{Crw|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513737.html म.आं.टी२० २६२१]|| २६ डिसेंबर || [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{Crw|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513738.html म.आं.टी२० २६२२]|| २८ डिसेंबर || [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{Crw|IND}} ३० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513739.html म.आं.टी२० २६२३]|| ३० डिसेंबर || [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{Crw|IND}} १५ धावांनी |} ==जानेवारी== ===पाकिस्तानचा श्रीलंका दौरा=== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514480.html आं.टी२० ३६६०]|| ७ जानेवारी|| [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|PAK}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514481.html आं.टी२० ३६६०अ]|| ९ जानेवारी || [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514482.html आं.टी२० ३६६१]|| ११ जानेवारी|| [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SRI}} १४ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा भारत दौरा=== {{main|न्यूझीलंड क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490231.html आं.ए.दि. ४९३७] || ११ जानेवारी || [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{cr|IND}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490232.html आं.ए.दि. ४९३८] || १४ जानेवारी || [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|NZ}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490233.html आं.ए.दि. ४९३९] || १८ जानेवारी || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|NZ}} ४१ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490234.html आं.टी२० ३६६३] || २१ जानेवारी || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} ४८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490235.html आं.टी२० ३६६७] || २३ जानेवारी || [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]] , [[नवे रायपूर]] || {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490236.html आं.टी२० ३६६९] || २५ जानेवारी || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490237.html आं.टी२० ३६७२] || २८ जानेवारी || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{cr|NZ}} ५० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490238.html आं.टी२० ३६८०] || ३१ जानेवारी || [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} ४६ धावांनी |} ===२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक=== {{main|२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक}} ====गट फेरी==== {{col-begin}} {{col-2}} '''गट अ''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|groupa}} {{col-2}} '''गट ब''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|groupb}} {{col-2}} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} '''गट क''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|groupc}} {{col-2}} '''गट ड''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|groupd}} {{col-2}} {{col-end}} ====सुपर ६ फेरी==== {{col-begin}} {{col-2}} '''गट १''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|s6group1}} {{col-2}} '''गट २''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|s6group2}} {{col-2}} {{col-end}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1511888.html यु.आं.ए.दि. १६६५] || ३ फेब्रुवारी || {{cr19|ENG}} || {{cr19|AUS}}|| [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr19|ENG}} २७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502049.html यु.आं.ए.दि. १६६६] || ४ फेब्रुवारी || {{cr19|IND}}|| {{cr19|AFG|२०१३}}|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr19|IND}} ७ गडी राखून |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1511890.html यु.आं.ए.दि. १६६७] || ६ फेब्रुवारी || {{cr19|ENG}}|| {{cr19|IND}}|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]||{{cr19|IND}} १०० धावांनी |} ===२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता=== {{main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता}} {{col-begin}} {{col-2}} '''गट अ''' {{#section:साचा:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता गुणफलक|groupb}} {{col-2}} '''गट ब''' {{#section:साचा:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता गुणफलक|groupb}} {{col-end}} '''सुपर ६''' {{#section:साचा:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता गुणफलक|super6}} === वेस्ट इंडीज वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1517823.html आं.टी२० ३६६२]|| १९ जानेवारी|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{Cr|AFG|२०१३}} ३८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1517824.html आं.टी२० ३६६४]|| २१ जानेवारी|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{Cr|AFG|२०१३}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1517825.html आं.टी२० ३६६५]|| २२ जानेवारी|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{Cr|WIN| }} १५ धावांनी |} ===इंग्लंडचा श्रीलंका दौरा=== {{main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507716.html आं.ए.दि. ४९४०]|| २२ जानेवारी || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{Cr|SRI| }} १९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507717.html आं.ए.दि. ४९४१]|| २४ जानेवारी || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{Cr|ENG| }} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507718.html आं.ए.दि. ४९४२]|| २७ जानेवारी || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{Cr|ENG| }} ५३ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507719.html आं.टी२० ३६७६]|| ३० जानेवारी || [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{Cr|ENG| }} ११ धावांनी ([[डीएलएस पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507720.html आं.टी२० ३६८१]|| १ फेब्रुवारी || [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{Cr|ENG| }} ६ गडी राखून ([[डीएलएस पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507721.html आं.टी२० ३६८३]|| ३ फेब्रुवारी || [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{Cr|ENG| }} १२ धावांनी |} ===आयर्लंड वि इटली युएईमध्ये=== {{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा, २०२५–२६#आयर्लंड वि इटली आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519136.html आं.टी२० ३६६६]|| २३ जानेवारी || [[द सेव्हन्स स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{Cr|IRE| }} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519137.html आं.टी२० ३६६८]|| २५ जानेवारी || [[द सेव्हन्स स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{Cr|IRE| }} २४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519138.html आं.टी२० ३६७०]|| २६ जानेवारी || [[द सेव्हन्स स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{Cr|ITA| }} ४ गडी राखून |} ===वेस्ट इंडीजचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477609.html आं.टी२० ३६७१]|| २७ जानेवारी || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || {{Cr|RSA| }} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477610.html आं.टी२० ३६७५]|| २९ जानेवारी || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]]||{{Cr|RSA| }} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477611.html आं.टी२० ३६७९]|| ३१ जानेवारी || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{Cr|WIN| }} ६ धावांनी ([[डीएलएस पद्धत|डीएलएस]]) |} ===ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519636.html आं.टी२० ३६७३]|| २९ जानेवारी || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]|| {{Cr|PAK| }} २२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519637.html आं.टी२० ३६७८]|| ३१ जानेवारी|| [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]||{{Cr|PAK| }} ९० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519638.html आं.टी२० ३६८१]|| १ फेब्रुवारी || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]||{{Cr|PAK| }} १११ धावांनी |} === आयर्लंडचा युएई दौरा === {{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519139.html आं.टी२० ३६७४]|| २९ जानेवारी || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{Cr|IRE| }} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519140.html आं.टी२० ३६७७]|| ३१ जानेवारी || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] ||{{Cr|IRE| }} ३० धावांनी |} == फेब्रुवारी == ===२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक=== {{main|२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक}} {{col-begin|width=}} {{col-2}} '''गट अ''' {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|GroupA}} {{col-2}} '''गट ब''' {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|GroupB}} {{col-end}} {{col-begin|width=}} {{col-2}} '''गट क''' {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|GroupC}} {{col-2}} '''गट ड''' {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|GroupD}} {{col-end}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="6" |गट फेरी |- ! scope=col |क्र. ! scope=col |दिनांक ! scope=col |संघ१ ! scope=col |संघ२ ! scope=col |ठिकाण ! scope=col |निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512719.html आं.टी२० ३६८४] || ७ फेब्रुवारी || {{cr|NED}} || {{cr|PAK}} || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|PAK|variant=}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512720.html आं.टी२० ३६८५] || ७ फेब्रुवारी || {{cr|SCO}}|| {{cr|WIN}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|WIN}} ३५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512721.html आं.टी२० ३६८६] || ७ फेब्रुवारी || {{cr|IND}} || {{cr|USA}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} २९ धावांनी |- | {{nobr|[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512722.html आं.टी२० ३६८७]}} || ८ फेब्रुवारी|| {{cr|AFG|variant=२०१३}}|| {{cr|NZ}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZL|variant=}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512723.html आं.टी२० ३६८८] || ८ फेब्रुवारी|| {{cr|ENG}} || {{cr|NEP}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512724.html आं.टी२० ३६८९] || ८ फेब्रुवारी|| {{cr|SL}} || {{cr|IRE}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} २० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512725.html आं.टी२० ३६९०] || ९ फेब्रुवारी || {{cr|SCO}}|| {{cr|ITA}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|SCO}} ७३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512726.html आं.टी२० ३६९१] || ९ फेब्रुवारी || {{cr|OMA}} || {{cr|ZIM}} || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ZIM}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512727.html आं.टी२० ३६९२] || ९ फेब्रुवारी || {{cr|CAN}} || {{cr|SA}} || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|SA}} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512728.html आं.टी२० ३६९३] || १० फेब्रुवारी|| {{cr|NAM}} || {{cr|NED}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|NED|variant=}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512729.html आं.टी२० ३६९४] || १० फेब्रुवारी|| {{cr|NZ}} || {{nobr|{{cr|UAE}}}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZL|variant=}} १० गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512730.html आं.टी२० ३६९६] || १० फेब्रुवारी|| {{cr|PAK}} || {{cr|USA}} || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|PAK}} ३२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512731.html आं.टी२० ३६९७] || ११ फेब्रुवारी || {{cr|AFG|variant=२०१३}}|| {{cr|SA}} || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || सामना बरोबरी ({{cr|SA}} २ऱ्या [[सुपर ओव्हर]] मध्ये विजयी) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512732.html आं.टी२० ३६९८] || ११ फेब्रुवारी || {{cr|AUS}} || {{cr|IRE}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|AUS}} ६७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512733.html आं.टी२० ३७००] || ११ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}} || {{Cr|WIN}}|| [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{Cr|WIN}} ३० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512734.html आं.टी२० ३७०१] || १२ फेब्रुवारी || {{cr|SL}} || {{cr|OMA}} || [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SL}} १०५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512735.html आं.टी२० ३७०२] || १२ फेब्रुवारी || {{cr|ITA}} || {{cr|NEP}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ITA}} १० गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512736.html आं.टी२० ३७०३] || १२ फेब्रुवारी || {{cr|IND}} || {{cr|NAM}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} ९३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512737.html आं.टी२० ३७०४] || १३ फेब्रुवारी || {{cr|AUS}} || {{cr|ZIM}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|ZIM}} २३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512738.html आं.टी२० ३७०५] || १३ फेब्रुवारी || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|UAE}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512739.html आं.टी२० ३७०७] || १३ फेब्रुवारी || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|USA}} ९३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512740.html आं.टी२० ३७०८] || १४ फेब्रुवारी || {{cr|IRE}} || {{cr|OMA}} || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IRE}} ९६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512741.html आं.टी२० ३७०९] || १४ फेब्रुवारी || {{cr|SCO}}|| {{cr|ENG}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512742.html आं.टी२० ३७११] || १४ फेब्रुवारी || {{cr|NZ}} || {{cr|SA}} || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512743.html आं.टी२० ३७१२] || १५ फेब्रुवारी || {{cr|NEP}} || {{cr|WIN}}|| [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|WIN}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512744.html आं.टी२० ३७१३] || १५ फेब्रुवारी || {{cr|NAM}} || {{cr|USA}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|USA}} ३१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512745.html आं.टी२० ३७१५] || १५ फेब्रुवारी || {{cr|IND}} || {{cr|PAK}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} ६१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512746.html आं.टी२० ३७१६] || १६ फेब्रुवारी || {{cr|AFG|variant=२०१३}}|| {{cr|UAE}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|AFG|variant=२०१३}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512747.html आं.टी२० ३७१७] || १६ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}} || {{cr|ITA}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} २४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512748.html आं.टी२० ३७१८] || १६ फेब्रुवारी || {{cr|SL}} || {{cr|AUS}} || [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SL}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512749.html आं.टी२० ३७१९] || {{nobr|१७ फेब्रुवारी}} || {{cr|CAN}} || {{cr|NZ}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZ}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512750.html आं.टी२० ३७२०] || १७ फेब्रुवारी || {{cr|IRE}} || {{cr|ZIM}} || [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512751.html आं.टी२० ३७२१] || १७ फेब्रुवारी || {{cr|SCO}}|| {{cr|NEP}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|NEP}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512752.html आं.टी२० ३७२२] || १८ फेब्रुवारी|| {{nobr|{{cr|SA}}}} || {{cr|UAE}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{nobr|{{cr|SA}}}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512753.html आं.टी२० ३७२३] || १८ फेब्रुवारी|| {{cr|PAK}} || {{cr|NAM}} || {{nobr|[[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]]}} || {{cr|PAK}} १०२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512754.html आं.टी२० ३७२४] || १८ फेब्रुवारी|| {{cr|IND}} || {{cr|NED}} || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} १७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512755.html आं.टी२० ३७२५] || १९ फेब्रुवारी || {{cr|ITA}} || {{cr|WIN}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|WIN}} ४२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512756.html आं.टी२० ३७२६] || {{nobr|१९ फेब्रुवारी}} || {{cr|SL}} || {{cr|ZIM}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|ZIM}} ६ गडी राखून |- | {{nobr|[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512757.html आं.टी२० ३७२७]}} || १९ फेब्रुवारी || {{cr|AFG|variant=२०१३}}|| {{cr|CAN}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|AFG|variant=२०१३}} ८२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512758.html आं.टी२० ३७२८] || २० फेब्रुवारी|| {{cr|AUS}} || {{cr|OMA}} || [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|AUS}} ९ गडी राखून |} ; सुपर ८ {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|Group1}} {{col-2}} {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|Group2}} {{col end}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="6" |सुपर ८ |- ! scope=col |क्र. ! scope=col |दिनांक ! scope=col |संघ१ ! scope=col |संघ२ ! scope=col |ठिकाण ! scope=col |निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512759.html आं.टी२० ३७२९] || २१ फेब्रुवारी || {{Cr|NZ}} || {{cr|PAK}}|| [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] ||अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512760.html आं.टी२० ३७३०] || २२ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}}|| {{cr|SRI}}|| [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} ५१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512761.html आं.टी२० ३७३१] || २२ फेब्रुवारी || {{cr|IND}} || {{cr|SA}}|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||{{cr|SA}} ७६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512762.html आं.टी२० ३७३२] || २३ फेब्रुवारी || {{Cr|ZIM}} || {{cr|WIN}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] ||{{cr|WIN}} १०७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512763.html आं.टी२० ३७३३] || २४ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}}|| {{cr|PAK}}|| [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512764.html आं.टी२० ३७३६] || २५ फेब्रुवारी || {{Cr|NZ}} || {{cr|SRI}}|| [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] ||{{Cr|NZ}} ६१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512765.html आं.टी२० ३७३९] || २६ फेब्रुवारी || {{cr|SA}}|| {{cr|WIN}}|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||{{cr|SA}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512766.html आं.टी२० ३७४०] || २६ फेब्रुवारी || {{cr|IND}}|| {{Cr|ZIM}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} ७२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512767.html आं.टी२० ३७४३] || २७ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}}|| {{Cr|NZ}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] ||{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512768.html आं.टी२० ३७४६] || २८ फेब्रुवारी || {{cr|PAK}}|| {{cr|SRI}}|| [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] ||{{cr|PAK}} ५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512769.html आं.टी२० ३७४७] || १ मार्च || {{Cr|ZIM}} || {{cr|SA}}|| [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] ||{{cr|SA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512770.html आं.टी२० ३७४८] || १ मार्च || {{cr|IND}} || {{cr|WIN}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] ||{{cr|IND}} ५ गडी राखून |} ; बाद फेरी {|class="wikitable" |+ ! colspan="6" |उपांत्य फेरी |- ! scope=col |क्र. ! scope=col |दिनांक ! scope=col |संघ१ ! scope=col |संघ२ ! scope=col |ठिकाण ! scope=col |निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512771.html आं.टी२० ३७५१] || ४ मार्च || {{cr|NZL}}|| {{cr|SA}}|| [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] ||{{cr|NZL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512772.html आं.टी२० ३७५२] || ५ मार्च || {{cr|IND}}|| {{cr|ENG}}|| [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] ||{{cr|IND}} ७ धावांनी |+ ! colspan="6" |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अंतिम सामना]] |- ! scope=col |क्र. ! scope=col |दिनांक ! scope=col |संघ१ ! scope=col |संघ२ ! scope=col |ठिकाण ! scope=col |निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html आं.टी२० ३७५३] || ८ मार्च || {{cr|NZL}}|| {{cr|IND}}|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||{{cr|IND}} ९६ धावांनी |} ===पाकिस्तान महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main|पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477597.html म.आं.टी२० २६६७] || १० फेब्रुवारी|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{Crw|SA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477598.html म.आं.टी२० २६७०] || १३ फेब्रुवारी|| [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || {{Crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477599.html म.आं.टी२० २६७५] || १६ फेब्रुवारी|| [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || {{Crw|PAK}} ५३ धावांनी |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477601.html म.आं.ए.दि. १५२५] || २२ फेब्रुवारी|| [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{Crw|SA}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477602.html म.आं.ए.दि. १५२८] || २५ फेब्रुवारी|| [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{Crw|SA}} १६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477603.html म.आं.ए.दि. १५३२] || १ मार्च || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{Crw|PAK}} ११९ धावांनी |} ===भारतीय महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478912.html म.आं.टी२० २६७४] || १५ फेब्रुवारी || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{Crw|IND}} २१ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478913.html म.आं.टी२० २६७६] || १९ फेब्रुवारी || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{Crw|AUS}} १९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478914.html म.आं.टी२० २६७७] || २१ फेब्रुवारी || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{Crw|IND}} १७ धावांनी |- ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478915.html म.आं.ए.दि. १५२७] || २४ फेब्रुवारी || [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{Crw|AUS}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478916.html म.आं.ए.दि. १५३०] || २७ फेब्रुवारी || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{Crw|AUS}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478917.html म.आं.ए.दि. १५३१] || १ मार्च || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{Crw|AUS}} १८५ धावांनी |- ! colspan="4" | एकमेव महिला कसोटी सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478918.html म.कसोटी १५२] || ६–९ मार्च || [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{Crw|AUS}} १० गडी राखून |} === श्रीलंका महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा === {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523978.html म.आं.ए.दि. १५२४] |२० फेब्रुवारी |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|SRI}} १० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523979.html म.आं.ए.दि. १५२६] |२२ फेब्रुवारी |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|SRI}} १४ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523980.html म.आं.ए.दि. १५२९] |२५ फेब्रुवारी |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|WIN}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" |महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523981.html म.आं.टी२० २६८०] |२८ फेब्रुवारी |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523982.html म.आं.टी२० २६८२] |१ मार्च |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|SRI}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523983.html म.आं.टी२० २६७८३] |३ मार्च |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|SRI}} ९ गडी राखून |} === झिम्बाब्वे महिलांचा न्यू झीलंड दौरा === {{main|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा न्यूझीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491699.html म.आं.टी२० २६७८] || २५ फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Crw|NZL}} ९२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491700.html म.आं.टी२० २६७९] || २७ फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Crw|NZL}} ११० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491701.html म.आं.टी२० २६८१] || १ मार्च || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Crw|NZL}} १० गडी राखून |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — महिला आंतरराष्ट्रीय एकमेव मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491702.html म.आं.ए.दि. १५३३] || ५ मार्च || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{Crw|NZL}} १८० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491703.html म.आं.ए.दि. १५३४] || ८ मार्च || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{Crw|NZL}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491704.html म.आं.ए.दि. १५३५] || ११ मार्च || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{Crw|NZL}} २०० धावांनी |} ==मार्च== === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१६वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || |- | २रा आं.ए.दि. || पुढे ढकलला|| {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || |- | ३रा आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| |- | ४था आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| |- | ५वा आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || |- | ६वा आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| |} === पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा === {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525652.html आं.ए.दि. ४९४४] || ११ मार्च || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]||{{Crw|BAN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525653.html आं.ए.दि. ४९४६]|| १३ मार्च || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]||{{Crw|PAK}} १२८ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525654.html आं.ए.दि. ४९४८]|| १५ मार्च || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]||{{Crw|BAN}} ११ धावांनी |- ! colspan="4" | [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] - कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ली कसोटी|| ८–१२ मे || || |- | २री कसोटी|| १६–२० मे || || |} === श्रीलंका वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये === {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघ वि अफगाणिस्तान, संयुक्त अरब अमिराती मध्ये, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.टी२० || पुढे ढकलला || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]]|| |- | २रा आं.टी२०|| पुढे ढकलला || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]]|| |- | ३रा आं.टी२०|| पुढे ढकलला || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]]|| |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.ए.दि. || पुढे ढकलला || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]]|| |- | २रा आं.ए.दि. || पुढे ढकलला || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]]|| |- |३रा आं.ए.दि. |पुढे ढकलला |[[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | |} === दक्षिण आफ्रिका महिलांचा न्यू झीलंड दौरा === {{main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा न्यूझीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491705.html म.आं.टी२० २६८३] || १५ मार्च || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{Crw|NZ}} ८० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491706.html म.आं.टी२० २६८४] || १७ मार्च || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Crw|SA}} १८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491707.html म.आं.टी२० २६८६] || २० मार्च || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{Crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491708.html म.आं.टी२० २६८९] || २२ मार्च || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491709.html म.आं.टी२० २६९३] || २५ मार्च || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{Crw|NZ}} ९२ धावांनी |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491710.html १ला म.आं.ए.दि.] || २९ मार्च || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{Crw|SA}} २ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491711.html २रा म.आं.ए.दि.] || १ एप्रिल || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{Crw|NZ}} २ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491712.html ३रा म.आं.ए.दि.] || ४ एप्रिल || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{Crw|NZ}} ६६ धावांनी |} ===दक्षिण आफ्रिकेचा न्यू झीलंड दौरा=== {{main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा न्यूझीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491735.html १ला आं.टी२०] || १५ मार्च || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{Cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491736.html २रा आं.टी२०] || १७ मार्च || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Cr|NZ}} ६८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491737.html ३रा आं.टी२०] || २० मार्च || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{Cr|NZ}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491738.html ४था आं.टी२०] || २२ मार्च || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Cr|SA}} १९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491739.html ५वा आं.टी२०] || २५ मार्च || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{Cr|SA}} ३३ धावांनी |} === ऑस्ट्रेलिया महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा === {{main|ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526564.html आं.टी२० २६८५] |१९ मार्च |[[अर्नोस वेल मैदान]], [[अर्नोस व्हेल]] |{{Crw|AUS}} ४३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526565.html आं.टी२० २६८८] |२१ मार्च |[[अर्नोस वेल मैदान]], [[अर्नोस व्हेल]] |{{Crw|AUS}} १७ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526566.html आं.टी२० २६९१] |२३ मार्च |[[अर्नोस वेल मैदान]], [[अर्नोस व्हेल]] |{{Crw|AUS}} ४० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526567.html म.आं.ए.दि. १५३६] |२७ मार्च |[[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल]], [[बासेतेरे]] |{{Crw|AUS}} १०३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526568.html म.आं.ए.दि. १५३८] |२९ मार्च |[[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल]], [[बासेतेरे]] |{{Crw|AUS}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526569.html म.आं.ए.दि. १५४०] |२ एप्रिल |[[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल]], [[बासेतेरे]] |{{Crw|AUS}} ९ गडी राखून |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] avswrn7qt7zwsi04o3ret2imoy6q2ci 2677804 2677803 2026-04-06T09:52:45Z Nitin.kunjir 4684 /* पुरुषांचे कार्यक्रम */ 2677804 wikitext text/x-wiki {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२५|२०२६}} '''२०२५-२६ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' सप्टेंबर २०२५ ते मार्च २०२६ या कालावधीत होत आहे..<ref>{{Cite web |title=आयसीसीचे भविष्यातील दौरा कार्यक्रम (एफटीपी) वेळापत्रक|url=https://www.cricschedule.com/ftp.php |access-date=४ ऑक्टोबर २०२५|website=क्रिकशेड्युल}}</ref> या कॅलेंडरमध्ये पूर्ण सदस्य संघांमधील पुरुषांचे [[कसोटी सामना|कसोटी]], [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] आणि [[ट्वेंटी-२० क्रिकेट|टी२०]] सामने, महिलांचे [[महिला कसोटी क्रिकेट|कसोटी]], [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय]] आणि [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०]] सामने तसेच काही इतर महत्त्वाच्या मालिका समाविष्ट आहेत.<ref>{{cite web |title=पुरुषांचा भविष्यातील दौरा कार्यक्रम २०२३ ते २०२७ |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |accessdate=४ ऑक्टोबर २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |archive-date=2022-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Men's FTP for 2023-2027 announced |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093 |accessdate=४ ऑक्टोबर २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> येथे दाखवलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या काळात सहयोगी राष्ट्रांचा समावेश असलेल्या इतर अनेक टी२० मालिका खेळल्या जातील. [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] सप्टेंबर ते नोव्हेंबर २०२५ या कालावधीत भारत आणि श्रीलंकेत होत आहे.<ref>{{Cite web |trans-title=२०२५ चा महिला एकदिवसीय विश्वचषक भारत आयोजित करणार|title=India to host 2025 Women's ODI World Cup|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-to-host-2025-women-s-odi-world-cup-1326281 |date=२६ जुलै २०२२|access-date=४ ऑक्टोबर २०२५ |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |language=en}}</ref> [[२०२५ आशिया चषक]] स्पर्धा सप्टेंबर २०२५ मध्ये संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये आयोजित करण्यात आला होता, तर भारत आणि श्रीलंका फेब्रुवारी आणि मार्च २०२६ मध्ये [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] आयोजित करतील.<ref>{{Cite web |date=२८ जुलै २०२४|trans-title= २०२५ चा पुरुष आशिया चषक भारत आयोजित करणार.|title=India to host Men's Asia Cup 2025 |url=https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/india-to-host-mens-asia-cup-2025 |access-date=४ ऑक्टोबर २०२५ |website=cricketpakistan.com.pk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|trans-title=२०२६ मध्ये आशियात पुन्हा टी२० विश्वचषक होणार|title=T20 World Cup to return to Asia in 2026|url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/-article-93615775|access-date=४ ऑक्टोबर २०२५|website=[[टाइम्स नाऊ]]|language=en|archive-date=2022-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220817140113/https://www.timesnownews.com/sports/cricket/-article-93615775|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |trans-title=अमेरिकेत होणार टी२० विश्वचषक: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धेचे यजमानपद निश्चित|title=USA to stage T20 World Cup: 2024-2031 ICC Men's tournament hosts confirmed |url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |access-date=४ ऑक्टोबर २०२५ |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |language=en}}</ref> ==मोसम आढावा== ===पुरुषांचे कार्यक्रम=== {|class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan=2 | आरंभ दिनांक ! rowspan=2 | यजमान संघ ! rowspan=2 | पाहुणा संघ ! colspan=3 | निकाल [सामने] |- ! scope=col width=80 | [[कसोटी सामना|कसोटी]] ! scope=col width=80 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आं.ए.दि.]] ! scope=col width=80 | [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी.२०]] |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वेचा नामिबिया दौरा|{{date|१५ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | style="text-align:left" | {{cr|NAM}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीज वि नेपाळ युएईमध्ये|{{date|२७ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|NEP}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | {{N/A}} || {{N/A}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलियाचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|१ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा|{{date|२ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | २–० [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|{{date|२ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा|{{date|११ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NAM}} | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || १–० [१] |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा पाकिस्तान दौरा|{{date|१२ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | १–१ [२] || २–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|१८ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NZL}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ०–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा|{{date|१८ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६#भारताचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|{{date|१९ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | {{n/a}} || २–१ [३] || १–२ [५] |- | style="text-align:left" | [[#अफगाणिस्तानचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|२० ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | १–० [१] || {{n/a}} || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|५ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NZL}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | २–० [३] || ३–० [३] || ३–१ [५] |- | style="text-align:left" | [[#आयर्लंडचा बांगलादेश दौरा|{{date|११ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|IRE}} | २–० [२] || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा|{{date|११ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#अफगाणिस्तानचा कतार दौरा|{{date|११ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|QAT}} | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–१ [१] |- | style ="text-align:left"| [[#दक्षिण आफ्रिकेचा भारत दौरा|{{date|१४ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style=" text-align: left"| {{cr|IND}} | style= "text-align: left | {{cr|SA}} | ०–२ [२] || २–१ [३] || ३–१ [५] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|{{date|२१ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | ४–१ [५] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left"| [[#पाकिस्तानचा श्रीलंका दौरा|{{date|८ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|SRI}} | style ="text-align:left"| {{cr|PAK}} | {{n/a}} || {{n/a}} || १–१ [३] |- | style="text-align:left"| [[#न्यू झीलंडचा भारत दौरा|{{date|११ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|IND}} | style ="text-align:left"| {{cr|NZ}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ४–१ [५] |- |style="text-align:left"| [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६#वेस्ट इंडीज वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|{{date|१९ जानेवारी २०२६}}]] |style ="text-align:left"| {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} |style ="text-align:left"| {{cr|WIN}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left"| [[#इंग्लंडचा श्रीलंका दौरा|{{date|२२ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|SL}} | style ="text-align:left"| {{cr|ENG}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left"| [[#आयर्लंड वि इटली युएईमध्ये|{{date|२३ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{flagicon|UAE}} {{cr|IRE}} | style ="text-align:left"| {{cr|ITA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left"| [[#वेस्ट इंडीजचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|२७ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|SA}} | style ="text-align:left"| {{cr|WIN}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left"| [[#ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा|{{date|२९ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|PAK}} | style ="text-align:left"| {{cr|AUS}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ३–० [३] |- | style="text-align:left"| [[#आयर्लंडचा युएई दौरा|{{date|२९ जानेवारी २०२६}}]] | style ="text-align:left"| {{cr|UAE}} | style ="text-align:left"| {{cr|IRE}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–२ [२] |- | style="text-align:left" | [[#पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा|{{date|११ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | [२] || २–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंका वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|{{date|१३ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|SRI}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|१५ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || २–३ [५] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! आरंभ दिनांक ! colspan=4 | स्पर्धा ! विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ आशिया चषक|{{date|९ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[२०२५ आशिया चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (१५वी फेरी)|{{date|२६ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[२०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका|२०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (१५वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पाकिस्तान आं.टी२० तिरंगी मालिका|{{date|१७ नोव्हेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|PAK}} [[२०२५ पाकिस्तान आंतरराष्ट्रीय टी२० तिरंगी मालिका|२०२५ पाकिस्तान आं.टी२० तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ १९-वर्षांखालील आशिया चषक|{{date|१२ डिसेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|ZIM}} {{flagicon|NAM}} [[२०२५ एसीसी १९ वर्षांखालील आशिया चषक]] | style="text-align:left" | {{Cr19|PAK}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|{{date|१५ जानेवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|ZIM}} {{flagicon|NAM}} [[२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" | {{Cr19|IND}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|{{date|७ फेब्रुवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|IND}} {{flagicon|SL}} [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} |- |style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)|१० मार्च २०२६]] | colspan="4" style="text-align: left;" |{{ध्वजचिन्ह|NEP}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)]] | {{n/a}} |} === महिलांचे कार्यक्रम === {|class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! scope=col rowspan=2 | आरंभ दिनांक ! scope=col rowspan=2 | यजमान संघ ! scope=col rowspan=2 | पाहुणा संघ ! scope=colgroup colspan=3 | निकाल [सामने] |- ! scope=col width=80 | [[महिला कसोटी क्रिकेट|म. कसोटी]] ! scope=col width=80 | [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|आं.ए.दि.]] ! scope=col width=80 | [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|आं.टी.२०]] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रलिया महिलांचा भारत दौरा|{{date|१४ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | {{N/A}} || १–२ [३] || {{N/A}} |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा पाकिस्तान दौरा|{{date|१६ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|PAK}} | style="text-align:left" | {{crw|RSA}} | {{n/a}} || १–२ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#संयुक्त अरब अमिराती महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|२६ सप्टेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} | style="text-align:left" | {{crw|UAE}} | {{n/a}} || २–२ [४] || ०–२ [२] |- | style="text-align:left" | [[#संयुक्त अरब अमिराती महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा|{{date|१३ ऑक्टोबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} | style="text-align:left" | {{crw|UAE}} | {{n/a}} || २–२ [४] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#आयर्लंड महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|५ डिसेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|SA}} | style="text-align:left" | {{crw|IRE}} | {{N/A}} || ३–० [३] || २–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंका महिलांचा भारत दौरा|{{date|२१ डिसेंबर २०२५}}]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | style="text-align:left" | {{crw|SRI}} | {{N/A}} || {{N/A}} || ५–० [५] |- | style="text-align:left" | [[#पाकिस्तान महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|१० फेब्रुवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|SA}} | style="text-align:left" | {{crw|PAK}} | {{N/A}} || [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#भारतीय महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|{{date|१५ फेब्रुवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | १–० [१] || ३–० [३] || १–२ [३] |- |style="text-align:left" | [[#श्रीलंका महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|२० फेब्रुवारी २०२६}}]] |style="text-align:left" | {{crw|WIN}} |style="text-align:left" | {{crw|SRI}} |{{N/A}} || १–२ [३] || ०–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वे महिलांचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|२५ फेब्रुवारी २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|NZ}} | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} | {{N/A}} || ३–० [३] || ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा न्यू झीलंड दौरा|{{date|१५ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|NZ}} | style="text-align:left" | {{crw|SA}} | {{N/A}} || २–१ [३] || ४–१ [५] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|१९ मार्च २०२६}}]] | style="text-align:left" | {{crw|WIN}} | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | {{N/A}} || ०–३ [३] || ०–३ [३] |- ! colspan="6" |आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- !आरंभ दिनांक ! colspan="4" |स्पर्धा !विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|{{date|३० सप्टेंबर २०२५}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|IND}} {{flagicon|SL}} [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|{{date|१२ जानेवारी २०२६}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NEP}} [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता]] | style="text-align:left" | {{crw|BAN}} |} ==सप्टेंबर== ===२०२५ आशिया चषक=== {{main|२०२५ आशिया चषक}} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{२०२५ आशिया चषक गट अ}} {{col-2}} {{२०२५ आशिया चषक गट ब}} {{col-end}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496920.html आं.टी२० ३४४३] || ९ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|HK}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} ९४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496921.html आं.टी२० ३४४४] || १० सप्टेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496922.html आं.टी२० ३४४६] || ११ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|HK}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|BAN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496923.html आं.टी२० ३४४९] || १२ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|OMA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} ९३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496924.html आं.टी२० ३४५३] || १३ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|SL}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|SL}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496925.html आं.टी२० ३४५५] || १४ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496926.html आं.टी२० ३४५७] || १५ सप्टेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|UAE}} ४२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496927.html आं.टी२० ३४५८] || १५ सप्टेंबर || {{cr|HK}} || {{cr|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|SL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496928.html आं.टी२० ३४६०] || १६ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}}|| {{cr|BAN}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|BAN}} ८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496929.html आं.टी२० ३४६२] || १७ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|UAE}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496930.html आं.टी२० ३४६४] || १८ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|SL}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|SL}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496931.html आं.टी२० ३४६५] || १९ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|IND}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|IND}} २१ धावांनी |} {{२०२५ आशिया चषक सुपर फोर}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |सुपर फोर |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496932.html आं.टी२० ३४६६] || २० सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496933.html आं.टी२० ३४६८] || २१ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || {{cr|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496934.html आं.टी२० ३४६९] || २३ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|PAK}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496935.html आं.टी२० ३४७०] || २४ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496936.html आं.टी२० ३४७१] || २५ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || {{cr|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} ११ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496937.html आं.टी२० ३४७६] || २६ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || {{cr|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || सामना बरोबरीत<br />({{cr|IND}} [[सुपर ओव्हर]]मध्ये विजयी) |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496938.html आं.टी२० ३४८२] || २८ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || {{cr|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} ५ गडी राखून |} ===ऑस्ट्रेलिया महिलांचा भारत दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488248.html म.आं.टी२० १४७७] || १४ सप्टेंबर || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] || {{crw|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488249.html म.आं.टी२० १४७९] || १७ सप्टेंबर || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] || {{crw|IND}} १०२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488250.html म.आं.टी२० १४८१] || २० सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{crw|AUS}} ४३ धावांनी |} ===नामिबियाचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|नामिबिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502164.html आं.टी२० ३४५६] || १५ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} ३३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502165.html आं.टी२० ३४५९] || १६ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502166.html आं.टी२० ३४६३] || १८ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|NAM}} २८ धावांनी |} ===दक्षिण आफ्रिका महिलांचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500387.html म.आं.ए.दि. १४७८] || १६ सप्टेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|SA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500388.html म.आं.ए.दि. १४८०] || १९ सप्टेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|SA}} २५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500389.html म.आं.ए.दि. १४८२] || २२ सप्टेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} ६ गडी राखून |} ===संयुक्त अरब अमिराती महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|संयुक्त अरब अमिराती महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503561.html म.आं.ए.दि. १४८३] || २६ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|UAE}} ३६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503562.html म.आं.ए.दि. १४८४] || २८ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|ZIM}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503563.html म.आं.ए.दि. १४८५] || ३० सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|ZIM}} ३५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503564.html म.आं.ए.दि. १४८८] || २ ऑक्टोबर|| [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|UAE}} ४५ धावांनी |- ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503565.html म.आं.टी२० २५२७] || ५ ऑक्टोबर|| [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|UAE}} ३५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503566.html म.आं.टी२० २५२८] || ६ ऑक्टोबर|| [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{crw|UAE}} ८ धावांनी |} ===वेस्ट इंडीज वि नेपाळ युएईमध्ये=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ नेपाळ विरुद्ध संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489968.html आं.टी२० ३४७७] || २७ सप्टेंबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|NEP}} १९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489969.html आं.टी२० ३४८३] || २९ सप्टेंबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|NEP}} ९० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489970.html आं.टी२० ३४९०] || ३० सप्टेंबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|WIN}} १० गडी राखून |} ===२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक=== {{main|२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक}} {{२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490413.html म.आं.ए.दि. १४८६] || ३० सप्टेंबर || {{crw|IND}} || {{crw|SL}} || {{nobr|[[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]]}} || {{crw|IND}} ५९ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490414.html म.आं.ए.दि. १४८७] || १ ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}} || {{crw|NZ}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|AUS}} ८९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490415.html म.आं.ए.दि. १४८९] || २ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|BAN}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490416.html म.आं.ए.दि. १४९०] || ३ ऑक्टोबर|| {{crw|ENG}} || {{nobr|{{crw|SA}}}} || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} १० गडी राखून |- | {{nobr|[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490417.html म.आं.ए.दि. १४९०अ]}} || ४ ऑक्टोबर|| {{crw|SL}} || {{crw|AUS}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490418.html म.आं.ए.दि. १४९१] || ५ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} ८८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490419.html म.आं.ए.दि. १४९२] || ६ ऑक्टोबर|| {{crw|NZ}} || {{crw|SA}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490420.html म.आं.ए.दि. १४९३] || ७ ऑक्टोबर|| {{crw|BAN}} || {{crw|ENG}} || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490421.html म.आं.ए.दि. १४९४] || ८ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|AUS}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|AUS}} १०७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490422.html म.आं.ए.दि. १४९५] || ९ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|SA}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|SA}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490423.html म.आं.ए.दि. १४९६] || १० ऑक्टोबर|| {{crw|BAN}} || {{crw|NZ}} || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|NZ}} १०० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490424.html म.आं.ए.दि. १४९७] || ११ ऑक्टोबर|| {{crw|SL}} || {{crw|ENG}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} ८९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490425.html म.आं.ए.दि. १४९८] || १२ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|AUS}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|AUS}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490426.html म.आं.ए.दि. १५००] || १३ ऑक्टोबर|| {{crw|BAN}} || {{crw|SA}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|SA}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490427.html म.आं.ए.दि. १५०१] || १४ ऑक्टोबर|| {{crw|SL}} || {{crw|NZ}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490428.html म.आं.ए.दि. १५०३] || १५ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|ENG}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490429.html म.आं.ए.दि. १५०४] || १६ ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}} || {{crw|BAN}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|AUS}} १० गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490430.html म.आं.ए.दि. १५०६] || १७ ऑक्टोबर|| {{crw|SL}} || {{crw|SA}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} १० गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490431.html म.आं.ए.दि. १५०७] || १८ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|NZ}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490432.html म.आं.ए.दि. १५०९] || १९ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|ENG}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|ENG}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490433.html म.आं.ए.दि. १५१०] || २० ऑक्टोबर|| {{crw|BAN}} || {{crw|SL}} || [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|SL}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490434.html म.आं.ए.दि. १५११] || २१ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|SA}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} १५० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490435.html म.आं.ए.दि. १५१२] || २२ ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}} || {{crw|ENG}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|AUS}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490436.html म.आं.ए.दि. १५१३] || २३ ऑक्टोबर|| {{crw|IND}} || {{crw|NZ}} || [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} ५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490437.html म.आं.ए.दि. १५१४] || २४ ऑक्टोबर|| {{crw|PAK}} || {{crw|SL}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490438.html म.आं.ए.दि. १५१५] || २५ ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}} || {{crw|SA}} || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|AUS}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490439.html म.आं.ए.दि. १५१६] || २६ ऑक्टोबर|| {{crw|ENG}} || {{crw|NZ}} || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{crw|ENG}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490440.html म.आं.ए.दि. १५१७] || {{nobr|२६ ऑक्टोबर}}|| {{crw|IND}} || {{crw|BAN}} || [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || अनिर्णित |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490441.html म.आं.ए.दि. १५१८] || २९ ऑक्टोबर|| {{crw|ENG}}|| {{crw|SA}}|| [[गुवाहाटी]] / [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} १२५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490442.html म.आं.ए.दि. १५१९] || ३० ऑक्टोबर|| {{crw|AUS}}|| {{crw|IND}}|| [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490443.html म.आं.ए.दि. १५१०] ||२ नोव्हेंबर|| {{crw|SA}}|| {{crw|IND}}|| [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]]||{{crw|IND}} ५२ धावांनी |} ==ऑक्टोबर== === ऑस्ट्रेलियाचा न्यू झीलंड दौरा === {{Main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491714.html आं.टी२० ३४९१] || १ ऑक्टोबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|AUS}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491715.html आं.टी२० ३४९७] || ३ ऑक्टोबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491716.html आं.टी२० ३४९९] || ४ ऑक्टोबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|AUS}} ३ गडी राखून |} ===वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479569.html कसोटी २६००] || २–६ ऑक्टोबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} १ डाव आणि १४० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479570.html कसोटी २६०१] || १०–१४ ऑक्टोबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} ७ गडी राखून |} ===बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये=== {{main|बांगलादेश क्रिकेट संघ अफगाणिस्तानविरुद्ध संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500390.html आं.टी२० ३४९६] || २ ऑक्टोबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500391.html आं.टी२० ३४९८] || ३ ऑक्टोबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|BAN}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500392.html आं.टी२० ३५०४] || ५ ऑक्टोबर || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500393.html आं.ए.दि. ४९०७] || ८ ऑक्टोबर || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500394.html आं.ए.दि. ४९०८] || ११ ऑक्टोबर || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} ८१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500395.html आं.ए.दि. ४९०९] || १४ ऑक्टोबर || [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} २०० धावांनी |} ===दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा=== {{main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| एकमेव आंतरराष्ट्रीय टी२० |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487824.html आं.टी२० ३५१४] || ११ ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{Cr|NAM}} ४ गडी राखून |- |} === दक्षिण आफ्रिकेचा पाकिस्तान दौरा === {{Main| दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501893.html कसोटी २६०२] ||१२–१६ ऑक्टोबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|PAK}} ९३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501894.html कसोटी २६०३] || २०–२४ ऑक्टोबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|RSA}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501895.html आं.टी२० ३५३५] || २८ ऑक्टोबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|RSA}} ५५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501896.html आं.टी२० ३५४६] || ३१ ऑक्टोबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|PAK}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501897.html आं.टी२० ३५४९] || १ नोव्हेंबर|| [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|PAK}} ४ गडी राखून |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501898.html आं.ए.दि. ४९२४] || ४ नोव्हेंबर|| [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{Cr|PAK}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501899.html आं.ए.दि. ४९२६] || ६ नोव्हेंबर|| [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{Cr|RSA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501900.html आं.ए.दि. ४९२७] || ८ नोव्हेंबर|| [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{Cr|PAK}} ७ गडी राखून |} ===संयुक्त अरब अमिराती महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा=== {{Main|संयुक्त अरब अमिराती महिला क्रिकेट संघाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506450.html म.आं.ए.दि. १४९९] || १३ ऑक्टोबर|| [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|UAE}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506451.html म.आं.ए.दि. १५०२] || १५ ऑक्टोबर|| [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506452.html म.आं.ए.दि. १५०५] || १७ ऑक्टोबर|| [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|UAE}} १६० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506453.html म.आं.ए.दि. १५०८] || १९ ऑक्टोबर|| [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ७८ धावांनी |} === इंग्लंडचा न्यू झीलंड दौरा=== {{Main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" |आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491717.html आं.टी२० ३५२७] || १८ ऑक्टोबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491718.html आं.टी२० ३५३२] || २० ऑक्टोबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{Cr|ENG}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491719.html आं.टी२० ३५२३] || २३ ऑक्टोबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || अनिर्णित |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491720.html आं.ए.दि. ४९१६] || २६ ऑक्टोबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{Cr|NZL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491721.html आं.ए.दि. ४९१९] || २९ ऑक्टोबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Cr|NZL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491722.html आं.ए.दि. ४९२१] || १ नोव्हेंबर|| [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Cr|NZL}} २ गडी राखून |} ===वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505122.html आं.ए.दि. ४९१०] || १८ ऑक्टोबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{Cr|BAN}} ७४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505123.html आं.ए.दि. ४९१२] || २१ ऑक्टोबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || सामना बरोबरी ({{Cr|WIN}} [[सुपर ओव्हर]] मध्ये विजयी) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505124.html आं.ए.दि. ४९१४] || २३ ऑक्टोबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{Cr|BAN}} १७९ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505125.html आं.टी२० ३५३४] || २७ ऑक्टोबर || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{Cr|WIN}} १६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505126.html आं.टी२० ३५३८] || २९ ऑक्टोबर || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{Cr|WIN}} १४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505127.html आं.टी२० ३५४४] || ३१ ऑक्टोबर || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{Cr|WIN}} ५ गडी राखून |} ===भारताचा ऑस्ट्रेलिया दौरा === {{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478904.html आं.ए.दि. ४९११] || १९ ऑक्टोबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{crw|AUS}} ७ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478905.html आं.ए.दि. ४९१३] || २३ ऑक्टोबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{crw|AUS}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478906.html आं.ए.दि. ४९१५] || २५ ऑक्टोबर || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|IND}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478907.html आं.टी२० ३५३६] || २९ ऑक्टोबर || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478908.html आं.टी२० ३५४१] || ३१ ऑक्टोबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478909.html आं.टी२० ३५५१] || २ नोव्हेंबर || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478910.html आं.टी२० ३५६१] || ६ नोव्हेंबर || [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट (क्वीन्सलंड)|गोल्ड कोस्ट]] || {{crw|IND}} ४८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478911.html आं.टी२० ३५६५] || ८ नोव्हेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || अनिर्णित |} === अफगाणिस्तानचा झिम्बाब्वे दौरा === {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| कसोटी सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505259.html कसोटी २६०४] || २०–२४ ऑक्टोबर || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{Cr|ZIM}} १ डाव आणि ७३ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505260.html आं.टी२० ३५३७] || २९ ऑक्टोबर || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{Cr|AFG|variant=२०१३}} ५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505261.html आं.टी२० ३५४३] || ३१ ऑक्टोबर || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{Cr|AFG|variant=२०१३}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505262.html आं.टी२० ३५५३] || २ नोव्हेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{Cr|AFG|variant=२०१३}} ९ धावांनी |} === २०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (१५वी फेरी) === {{Main|२०२५ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका}} <!-- There's already a different series with wiki article "2025 United Arab Emirates Tri-Nation Series" --> {|class="wikitable" ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507884.html आं.ए.दि. ४९१७] || २६ ऑक्टोबर || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|USA}} १०६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507885.html आं.ए.दि. ४९१८] || २८ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|USA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|USA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507886.html आं.ए.दि. ४९२०] || ३० ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NEP}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|UAE}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507887.html आं.ए.दि. ४९२२] || १ नोव्हेंबर || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|USA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507888.html आं.ए.दि. ४९२३] || ३ नोव्हेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|USA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|USA}} २४३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507889.html आं.ए.दि. ४९२५] || ५ नोव्हेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NEP}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|UAE}} ४ गडी राखून |} ==नोव्हेंबर== === वेस्ट इंडीजचा न्यू झीलंड दौरा === {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491723.html आं.टी२० ३५५७] || ५ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|WIN}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491724.html आं.टी२० ३५६०] || ६ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} ३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491725.html आं.टी२० ३५६६] || ९ नोव्हेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड)|नेल्सन]] || {{cr|NZL}} ९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491726.html आं.टी२० ३५६८] || १० नोव्हेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड)|नेल्सन]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491727.html आं.टी२० ३५७२] || १३ नोव्हेंबर || [[ओटागो ओव्हल विद्यापीठ]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZL}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491728.html आं.ए.दि. ४९३१] || १६ नोव्हेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491729.html आं.ए.दि. ४९३२] || १९ नोव्हेंबर || [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491730.html आं.ए.दि. ४९३३] || २२ नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZL}} ४ गडी राखून |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491732.html कसोटी २६१०] || २–६ डिसेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491733.html कसोटी २६१२] || १०–१४ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व्ह]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491734.html कसोटी २६१४] || १८–२२ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|NZL}} ३२३ धावांनी |} ===आयर्लंडचा बांगलादेश दौरा=== {{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506012.html कसोटी २६०५]|| १०–१४ नोव्हेंबर || [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} १ डाव आणि ४७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506013.html कसोटी २६०७]|| १८–२२ नोव्हेंबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} २१७ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506014.html आं.टी२० ३५८८]|| २७ नोव्हेंबर || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|IRL}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506015.html आं.टी२० ३५९०]|| २९ नोव्हेंबर|| [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1506016.html आं.टी२० ३५९२]|| २ डिसेंबर|| [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} ८ गडी राखून |} === श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा === {{Main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502167.html आं.ए.दि. ४९२८] || ११ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|PAK}} ६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502168.html आं.ए.दि. ४९२९] || १४ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|PAK}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502169.html आं.ए.दि. ४९३०] || १६ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{Cr|PAK}} ६ गडी राखून |} ===अफगाणिस्तानचा कतार दौरा=== {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा कतार दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1510323.html आं.टी२० ३५७१] || ११ नोव्हेंबर || [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|AFG|२०१३}} २५ धावांनी |} ===दक्षिण आफ्रिकेचा भारत दौरा=== {{main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479571.html कसोटी २६०६] || १४–१८ नोव्हेंबर || [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|SA|}} ३० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479572.html कसोटी २६०९] || २२–२६ नोव्हेंबर || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|SA|}} ४०८ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479573.html आं.ए.दि. ४९३४] || ३० नोव्हेंबर || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} १७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479574.html आं.ए.दि. ४९३५] || ३ डिसेंबर || [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|SA|}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479575.html आं.ए.दि. ४९३६] || ६ डिसेंबर || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{cr|IND}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479576.html आं.टी२० ३६१८] || ९ डिसेंबर || [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} १०१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479577.html आं.टी२० ३६२६] || ११ डिसेंबर || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] || {{cr|SA|}} ५१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479578.html आं.टी२० ३६३९] || १४ डिसेंबर || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाला]] || {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479579.html आं.टी२० ३६४०] || १७ डिसेंबर || [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479580.html आं.टी२० ३६४१] || १९ डिसेंबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} ३० धावांनी |} ===२०२५ पाकिस्तान आं.टी२० तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ पाकिस्तान आंतरराष्ट्रीय टी२० तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502048.html आं.टी२० ३५८१] || १७ नोव्हेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|ZIM|}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK|}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502049.html आं.टी२० ३५८३] || १९ नोव्हेंबर || {{cr|SL}}|| {{cr|ZIM|}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ZIM|}} ६७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502050.html आं.टी२० ३५८५] || २२ नोव्हेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]|| {{cr|PAK|}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502051.html आं.टी२० ३५८६] || २३ नोव्हेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|ZIM|}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]|| {{cr|PAK|}} ६९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502052.html आं.टी२० ३५८७] || २५ नोव्हेंबर|| {{cr|SL}}|| {{cr|ZIM|}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]||{{cr|SL|}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502053.html आं.टी२० ३५८९] || २७ नोव्हेंबर || {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]||{{cr|SL|}} ६ धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502054.html आं.टी२० ३५९१] || २९ नोव्हेंबर|| {{cr|PAK}}|| {{cr|SL}}|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]||{{cr|PAK|}} ६ गडी राखून |} ===इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main|२०२५–२६ ॲशेस मालिका}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455611.html कसोटी २६०८] || २१–२५ नोव्हेंबर|| [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455612.html कसोटी २६११] || ४–८ डिसेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455613.html कसोटी २६१३] || १७–२१ डिसेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} ८२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455614.html कसोटी २६१५] || २६–३० डिसेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455615.html कसोटी २६१६] || ४–८ जानेवारी || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} ५ गडी राखून |} ==डिसेंबर== ===आयर्लंड महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main|आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477591.html म.आं.टी२० २५८७] || ५ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || {{Crw|SA}} १०५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477592.html म.आं.टी२० २५८८] || ७ डिसेंबर || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || {{Crw|SA}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477593.html म.आं.टी२० २५८९] || १० डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || सामना रद्द |- ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477594.html म.आं.ए.दि. १५२१] || १३ डिसेंबर || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{Crw|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477595.html म.आं.ए.दि. १५२२] || १६ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || {{Crw|SA}} ७४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477596.html म.आं.ए.दि. १५२३] || १९ डिसेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{Crw|SA}} ६ गडी राखून |} ===२०२५ १९-वर्षांखालील आशिया चषक=== {{main|२०२५ एसीसी १९ वर्षांखालील आशिया चषक}} ===श्रीलंका महिलांचा भारत दौरा=== {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513735.html म.आं.टी२० २६१९]|| २१ डिसेंबर || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{Crw|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513736.html म.आं.टी२० २६२०]|| २३ डिसेंबर || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{Crw|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513737.html म.आं.टी२० २६२१]|| २६ डिसेंबर || [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{Crw|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513738.html म.आं.टी२० २६२२]|| २८ डिसेंबर || [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{Crw|IND}} ३० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513739.html म.आं.टी२० २६२३]|| ३० डिसेंबर || [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{Crw|IND}} १५ धावांनी |} ==जानेवारी== ===पाकिस्तानचा श्रीलंका दौरा=== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514480.html आं.टी२० ३६६०]|| ७ जानेवारी|| [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|PAK}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514481.html आं.टी२० ३६६०अ]|| ९ जानेवारी || [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514482.html आं.टी२० ३६६१]|| ११ जानेवारी|| [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SRI}} १४ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा भारत दौरा=== {{main|न्यूझीलंड क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490231.html आं.ए.दि. ४९३७] || ११ जानेवारी || [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{cr|IND}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490232.html आं.ए.दि. ४९३८] || १४ जानेवारी || [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|NZ}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490233.html आं.ए.दि. ४९३९] || १८ जानेवारी || [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|NZ}} ४१ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490234.html आं.टी२० ३६६३] || २१ जानेवारी || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} ४८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490235.html आं.टी२० ३६६७] || २३ जानेवारी || [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]] , [[नवे रायपूर]] || {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490236.html आं.टी२० ३६६९] || २५ जानेवारी || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490237.html आं.टी२० ३६७२] || २८ जानेवारी || [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] || {{cr|NZ}} ५० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490238.html आं.टी२० ३६८०] || ३१ जानेवारी || [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} ४६ धावांनी |} ===२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक=== {{main|२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक}} ====गट फेरी==== {{col-begin}} {{col-2}} '''गट अ''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|groupa}} {{col-2}} '''गट ब''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|groupb}} {{col-2}} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} '''गट क''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|groupc}} {{col-2}} '''गट ड''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|groupd}} {{col-2}} {{col-end}} ====सुपर ६ फेरी==== {{col-begin}} {{col-2}} '''गट १''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|s6group1}} {{col-2}} '''गट २''' {{#section:साचा:२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक गुणफलक|s6group2}} {{col-2}} {{col-end}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1511888.html यु.आं.ए.दि. १६६५] || ३ फेब्रुवारी || {{cr19|ENG}} || {{cr19|AUS}}|| [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr19|ENG}} २७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1502049.html यु.आं.ए.दि. १६६६] || ४ फेब्रुवारी || {{cr19|IND}}|| {{cr19|AFG|२०१३}}|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr19|IND}} ७ गडी राखून |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1511890.html यु.आं.ए.दि. १६६७] || ६ फेब्रुवारी || {{cr19|ENG}}|| {{cr19|IND}}|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]||{{cr19|IND}} १०० धावांनी |} ===२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता=== {{main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता}} {{col-begin}} {{col-2}} '''गट अ''' {{#section:साचा:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता गुणफलक|groupb}} {{col-2}} '''गट ब''' {{#section:साचा:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता गुणफलक|groupb}} {{col-end}} '''सुपर ६''' {{#section:साचा:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता गुणफलक|super6}} === वेस्ट इंडीज वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1517823.html आं.टी२० ३६६२]|| १९ जानेवारी|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{Cr|AFG|२०१३}} ३८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1517824.html आं.टी२० ३६६४]|| २१ जानेवारी|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{Cr|AFG|२०१३}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1517825.html आं.टी२० ३६६५]|| २२ जानेवारी|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{Cr|WIN| }} १५ धावांनी |} ===इंग्लंडचा श्रीलंका दौरा=== {{main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507716.html आं.ए.दि. ४९४०]|| २२ जानेवारी || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{Cr|SRI| }} १९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507717.html आं.ए.दि. ४९४१]|| २४ जानेवारी || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{Cr|ENG| }} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507718.html आं.ए.दि. ४९४२]|| २७ जानेवारी || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{Cr|ENG| }} ५३ धावांनी |- ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507719.html आं.टी२० ३६७६]|| ३० जानेवारी || [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{Cr|ENG| }} ११ धावांनी ([[डीएलएस पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507720.html आं.टी२० ३६८१]|| १ फेब्रुवारी || [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{Cr|ENG| }} ६ गडी राखून ([[डीएलएस पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507721.html आं.टी२० ३६८३]|| ३ फेब्रुवारी || [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{Cr|ENG| }} १२ धावांनी |} ===आयर्लंड वि इटली युएईमध्ये=== {{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा, २०२५–२६#आयर्लंड वि इटली आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519136.html आं.टी२० ३६६६]|| २३ जानेवारी || [[द सेव्हन्स स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{Cr|IRE| }} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519137.html आं.टी२० ३६६८]|| २५ जानेवारी || [[द सेव्हन्स स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{Cr|IRE| }} २४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519138.html आं.टी२० ३६७०]|| २६ जानेवारी || [[द सेव्हन्स स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{Cr|ITA| }} ४ गडी राखून |} ===वेस्ट इंडीजचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477609.html आं.टी२० ३६७१]|| २७ जानेवारी || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || {{Cr|RSA| }} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477610.html आं.टी२० ३६७५]|| २९ जानेवारी || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]]||{{Cr|RSA| }} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477611.html आं.टी२० ३६७९]|| ३१ जानेवारी || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{Cr|WIN| }} ६ धावांनी ([[डीएलएस पद्धत|डीएलएस]]) |} ===ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519636.html आं.टी२० ३६७३]|| २९ जानेवारी || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]|| {{Cr|PAK| }} २२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519637.html आं.टी२० ३६७८]|| ३१ जानेवारी|| [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]||{{Cr|PAK| }} ९० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519638.html आं.टी२० ३६८१]|| १ फेब्रुवारी || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]||{{Cr|PAK| }} १११ धावांनी |} === आयर्लंडचा युएई दौरा === {{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519139.html आं.टी२० ३६७४]|| २९ जानेवारी || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{Cr|IRE| }} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519140.html आं.टी२० ३६७७]|| ३१ जानेवारी || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] ||{{Cr|IRE| }} ३० धावांनी |} == फेब्रुवारी == ===२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक=== {{main|२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक}} {{col-begin|width=}} {{col-2}} '''गट अ''' {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|GroupA}} {{col-2}} '''गट ब''' {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|GroupB}} {{col-end}} {{col-begin|width=}} {{col-2}} '''गट क''' {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|GroupC}} {{col-2}} '''गट ड''' {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|GroupD}} {{col-end}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="6" |गट फेरी |- ! scope=col |क्र. ! scope=col |दिनांक ! scope=col |संघ१ ! scope=col |संघ२ ! scope=col |ठिकाण ! scope=col |निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512719.html आं.टी२० ३६८४] || ७ फेब्रुवारी || {{cr|NED}} || {{cr|PAK}} || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|PAK|variant=}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512720.html आं.टी२० ३६८५] || ७ फेब्रुवारी || {{cr|SCO}}|| {{cr|WIN}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|WIN}} ३५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512721.html आं.टी२० ३६८६] || ७ फेब्रुवारी || {{cr|IND}} || {{cr|USA}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} २९ धावांनी |- | {{nobr|[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512722.html आं.टी२० ३६८७]}} || ८ फेब्रुवारी|| {{cr|AFG|variant=२०१३}}|| {{cr|NZ}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZL|variant=}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512723.html आं.टी२० ३६८८] || ८ फेब्रुवारी|| {{cr|ENG}} || {{cr|NEP}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512724.html आं.टी२० ३६८९] || ८ फेब्रुवारी|| {{cr|SL}} || {{cr|IRE}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} २० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512725.html आं.टी२० ३६९०] || ९ फेब्रुवारी || {{cr|SCO}}|| {{cr|ITA}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|SCO}} ७३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512726.html आं.टी२० ३६९१] || ९ फेब्रुवारी || {{cr|OMA}} || {{cr|ZIM}} || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ZIM}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512727.html आं.टी२० ३६९२] || ९ फेब्रुवारी || {{cr|CAN}} || {{cr|SA}} || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|SA}} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512728.html आं.टी२० ३६९३] || १० फेब्रुवारी|| {{cr|NAM}} || {{cr|NED}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|NED|variant=}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512729.html आं.टी२० ३६९४] || १० फेब्रुवारी|| {{cr|NZ}} || {{nobr|{{cr|UAE}}}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZL|variant=}} १० गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512730.html आं.टी२० ३६९६] || १० फेब्रुवारी|| {{cr|PAK}} || {{cr|USA}} || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|PAK}} ३२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512731.html आं.टी२० ३६९७] || ११ फेब्रुवारी || {{cr|AFG|variant=२०१३}}|| {{cr|SA}} || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || सामना बरोबरी ({{cr|SA}} २ऱ्या [[सुपर ओव्हर]] मध्ये विजयी) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512732.html आं.टी२० ३६९८] || ११ फेब्रुवारी || {{cr|AUS}} || {{cr|IRE}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|AUS}} ६७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512733.html आं.टी२० ३७००] || ११ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}} || {{Cr|WIN}}|| [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{Cr|WIN}} ३० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512734.html आं.टी२० ३७०१] || १२ फेब्रुवारी || {{cr|SL}} || {{cr|OMA}} || [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SL}} १०५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512735.html आं.टी२० ३७०२] || १२ फेब्रुवारी || {{cr|ITA}} || {{cr|NEP}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ITA}} १० गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512736.html आं.टी२० ३७०३] || १२ फेब्रुवारी || {{cr|IND}} || {{cr|NAM}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} ९३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512737.html आं.टी२० ३७०४] || १३ फेब्रुवारी || {{cr|AUS}} || {{cr|ZIM}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|ZIM}} २३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512738.html आं.टी२० ३७०५] || १३ फेब्रुवारी || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|UAE}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512739.html आं.टी२० ३७०७] || १३ फेब्रुवारी || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|USA}} ९३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512740.html आं.टी२० ३७०८] || १४ फेब्रुवारी || {{cr|IRE}} || {{cr|OMA}} || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IRE}} ९६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512741.html आं.टी२० ३७०९] || १४ फेब्रुवारी || {{cr|SCO}}|| {{cr|ENG}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512742.html आं.टी२० ३७११] || १४ फेब्रुवारी || {{cr|NZ}} || {{cr|SA}} || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512743.html आं.टी२० ३७१२] || १५ फेब्रुवारी || {{cr|NEP}} || {{cr|WIN}}|| [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|WIN}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512744.html आं.टी२० ३७१३] || १५ फेब्रुवारी || {{cr|NAM}} || {{cr|USA}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|USA}} ३१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512745.html आं.टी२० ३७१५] || १५ फेब्रुवारी || {{cr|IND}} || {{cr|PAK}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} ६१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512746.html आं.टी२० ३७१६] || १६ फेब्रुवारी || {{cr|AFG|variant=२०१३}}|| {{cr|UAE}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|AFG|variant=२०१३}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512747.html आं.टी२० ३७१७] || १६ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}} || {{cr|ITA}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} २४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512748.html आं.टी२० ३७१८] || १६ फेब्रुवारी || {{cr|SL}} || {{cr|AUS}} || [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SL}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512749.html आं.टी२० ३७१९] || {{nobr|१७ फेब्रुवारी}} || {{cr|CAN}} || {{cr|NZ}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZ}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512750.html आं.टी२० ३७२०] || १७ फेब्रुवारी || {{cr|IRE}} || {{cr|ZIM}} || [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512751.html आं.टी२० ३७२१] || १७ फेब्रुवारी || {{cr|SCO}}|| {{cr|NEP}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|NEP}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512752.html आं.टी२० ३७२२] || १८ फेब्रुवारी|| {{nobr|{{cr|SA}}}} || {{cr|UAE}} || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{nobr|{{cr|SA}}}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512753.html आं.टी२० ३७२३] || १८ फेब्रुवारी|| {{cr|PAK}} || {{cr|NAM}} || {{nobr|[[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]]}} || {{cr|PAK}} १०२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512754.html आं.टी२० ३७२४] || १८ फेब्रुवारी|| {{cr|IND}} || {{cr|NED}} || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} १७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512755.html आं.टी२० ३७२५] || १९ फेब्रुवारी || {{cr|ITA}} || {{cr|WIN}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|WIN}} ४२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512756.html आं.टी२० ३७२६] || {{nobr|१९ फेब्रुवारी}} || {{cr|SL}} || {{cr|ZIM}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|ZIM}} ६ गडी राखून |- | {{nobr|[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512757.html आं.टी२० ३७२७]}} || १९ फेब्रुवारी || {{cr|AFG|variant=२०१३}}|| {{cr|CAN}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|AFG|variant=२०१३}} ८२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512758.html आं.टी२० ३७२८] || २० फेब्रुवारी|| {{cr|AUS}} || {{cr|OMA}} || [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|AUS}} ९ गडी राखून |} ; सुपर ८ {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|Group1}} {{col-2}} {{#section:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|Group2}} {{col end}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="6" |सुपर ८ |- ! scope=col |क्र. ! scope=col |दिनांक ! scope=col |संघ१ ! scope=col |संघ२ ! scope=col |ठिकाण ! scope=col |निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512759.html आं.टी२० ३७२९] || २१ फेब्रुवारी || {{Cr|NZ}} || {{cr|PAK}}|| [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] ||अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512760.html आं.टी२० ३७३०] || २२ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}}|| {{cr|SRI}}|| [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} ५१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512761.html आं.टी२० ३७३१] || २२ फेब्रुवारी || {{cr|IND}} || {{cr|SA}}|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||{{cr|SA}} ७६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512762.html आं.टी२० ३७३२] || २३ फेब्रुवारी || {{Cr|ZIM}} || {{cr|WIN}} || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] ||{{cr|WIN}} १०७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512763.html आं.टी२० ३७३३] || २४ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}}|| {{cr|PAK}}|| [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512764.html आं.टी२० ३७३६] || २५ फेब्रुवारी || {{Cr|NZ}} || {{cr|SRI}}|| [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] ||{{Cr|NZ}} ६१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512765.html आं.टी२० ३७३९] || २६ फेब्रुवारी || {{cr|SA}}|| {{cr|WIN}}|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||{{cr|SA}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512766.html आं.टी२० ३७४०] || २६ फेब्रुवारी || {{cr|IND}}|| {{Cr|ZIM}} || [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} ७२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512767.html आं.टी२० ३७४३] || २७ फेब्रुवारी || {{cr|ENG}}|| {{Cr|NZ}} || [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] ||{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512768.html आं.टी२० ३७४६] || २८ फेब्रुवारी || {{cr|PAK}}|| {{cr|SRI}}|| [[पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] ||{{cr|PAK}} ५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512769.html आं.टी२० ३७४७] || १ मार्च || {{Cr|ZIM}} || {{cr|SA}}|| [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] ||{{cr|SA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512770.html आं.टी२० ३७४८] || १ मार्च || {{cr|IND}} || {{cr|WIN}} || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] ||{{cr|IND}} ५ गडी राखून |} ; बाद फेरी {|class="wikitable" |+ ! colspan="6" |उपांत्य फेरी |- ! scope=col |क्र. ! scope=col |दिनांक ! scope=col |संघ१ ! scope=col |संघ२ ! scope=col |ठिकाण ! scope=col |निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512771.html आं.टी२० ३७५१] || ४ मार्च || {{cr|NZL}}|| {{cr|SA}}|| [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] ||{{cr|NZL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512772.html आं.टी२० ३७५२] || ५ मार्च || {{cr|IND}}|| {{cr|ENG}}|| [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] ||{{cr|IND}} ७ धावांनी |+ ! colspan="6" |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अंतिम सामना]] |- ! scope=col |क्र. ! scope=col |दिनांक ! scope=col |संघ१ ! scope=col |संघ२ ! scope=col |ठिकाण ! scope=col |निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html आं.टी२० ३७५३] || ८ मार्च || {{cr|NZL}}|| {{cr|IND}}|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||{{cr|IND}} ९६ धावांनी |} ===पाकिस्तान महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main|पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477597.html म.आं.टी२० २६६७] || १० फेब्रुवारी|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{Crw|SA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477598.html म.आं.टी२० २६७०] || १३ फेब्रुवारी|| [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || {{Crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477599.html म.आं.टी२० २६७५] || १६ फेब्रुवारी|| [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || {{Crw|PAK}} ५३ धावांनी |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477601.html म.आं.ए.दि. १५२५] || २२ फेब्रुवारी|| [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{Crw|SA}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477602.html म.आं.ए.दि. १५२८] || २५ फेब्रुवारी|| [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{Crw|SA}} १६ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477603.html म.आं.ए.दि. १५३२] || १ मार्च || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{Crw|PAK}} ११९ धावांनी |} ===भारतीय महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478912.html म.आं.टी२० २६७४] || १५ फेब्रुवारी || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{Crw|IND}} २१ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478913.html म.आं.टी२० २६७६] || १९ फेब्रुवारी || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{Crw|AUS}} १९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478914.html म.आं.टी२० २६७७] || २१ फेब्रुवारी || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{Crw|IND}} १७ धावांनी |- ! colspan="4" | महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478915.html म.आं.ए.दि. १५२७] || २४ फेब्रुवारी || [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{Crw|AUS}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478916.html म.आं.ए.दि. १५३०] || २७ फेब्रुवारी || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{Crw|AUS}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478917.html म.आं.ए.दि. १५३१] || १ मार्च || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{Crw|AUS}} १८५ धावांनी |- ! colspan="4" | एकमेव महिला कसोटी सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478918.html म.कसोटी १५२] || ६–९ मार्च || [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{Crw|AUS}} १० गडी राखून |} === श्रीलंका महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा === {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523978.html म.आं.ए.दि. १५२४] |२० फेब्रुवारी |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|SRI}} १० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523979.html म.आं.ए.दि. १५२६] |२२ फेब्रुवारी |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|SRI}} १४ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523980.html म.आं.ए.दि. १५२९] |२५ फेब्रुवारी |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|WIN}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" |महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523981.html म.आं.टी२० २६८०] |२८ फेब्रुवारी |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523982.html म.आं.टी२० २६८२] |१ मार्च |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|SRI}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523983.html म.आं.टी२० २६७८३] |३ मार्च |[[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] |{{Crw|SRI}} ९ गडी राखून |} === झिम्बाब्वे महिलांचा न्यू झीलंड दौरा === {{main|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा न्यूझीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491699.html म.आं.टी२० २६७८] || २५ फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Crw|NZL}} ९२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491700.html म.आं.टी२० २६७९] || २७ फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Crw|NZL}} ११० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491701.html म.आं.टी२० २६८१] || १ मार्च || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Crw|NZL}} १० गडी राखून |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — महिला आंतरराष्ट्रीय एकमेव मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491702.html म.आं.ए.दि. १५३३] || ५ मार्च || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{Crw|NZL}} १८० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491703.html म.आं.ए.दि. १५३४] || ८ मार्च || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{Crw|NZL}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491704.html म.आं.ए.दि. १५३५] || ११ मार्च || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{Crw|NZL}} २०० धावांनी |} ==मार्च== === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१६वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || |- | २रा आं.ए.दि. || पुढे ढकलला|| {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || |- | ३रा आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| |- | ४था आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| |- | ५वा आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || |- | ६वा आं.ए.दि.|| पुढे ढकलला|| {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| |} === पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा === {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525652.html आं.ए.दि. ४९४४] || ११ मार्च || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]||{{Crw|BAN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525653.html आं.ए.दि. ४९४६]|| १३ मार्च || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]||{{Crw|PAK}} १२८ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525654.html आं.ए.दि. ४९४८]|| १५ मार्च || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]||{{Crw|BAN}} ११ धावांनी |- ! colspan="4" | [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] - कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ली कसोटी|| ८–१२ मे || || |- | २री कसोटी|| १६–२० मे || || |} === श्रीलंका वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये === {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघ वि अफगाणिस्तान, संयुक्त अरब अमिराती मध्ये, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.टी२० || पुढे ढकलला || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]]|| |- | २रा आं.टी२०|| पुढे ढकलला || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]]|| |- | ३रा आं.टी२०|| पुढे ढकलला || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]]|| |- ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.ए.दि. || पुढे ढकलला || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]]|| |- | २रा आं.ए.दि. || पुढे ढकलला || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]]|| |- |३रा आं.ए.दि. |पुढे ढकलला |[[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | |} === दक्षिण आफ्रिका महिलांचा न्यू झीलंड दौरा === {{main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा न्यूझीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491705.html म.आं.टी२० २६८३] || १५ मार्च || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{Crw|NZ}} ८० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491706.html म.आं.टी२० २६८४] || १७ मार्च || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Crw|SA}} १८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491707.html म.आं.टी२० २६८६] || २० मार्च || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{Crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491708.html म.आं.टी२० २६८९] || २२ मार्च || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491709.html म.आं.टी२० २६९३] || २५ मार्च || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{Crw|NZ}} ९२ धावांनी |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491710.html १ला म.आं.ए.दि.] || २९ मार्च || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{Crw|SA}} २ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491711.html २रा म.आं.ए.दि.] || १ एप्रिल || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{Crw|NZ}} २ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491712.html ३रा म.आं.ए.दि.] || ४ एप्रिल || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{Crw|NZ}} ६६ धावांनी |} ===दक्षिण आफ्रिकेचा न्यू झीलंड दौरा=== {{main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा न्यूझीलंड दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491735.html १ला आं.टी२०] || १५ मार्च || [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{Cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491736.html २रा आं.टी२०] || १७ मार्च || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{Cr|NZ}} ६८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491737.html ३रा आं.टी२०] || २० मार्च || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{Cr|NZ}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491738.html ४था आं.टी२०] || २२ मार्च || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Cr|SA}} १९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491739.html ५वा आं.टी२०] || २५ मार्च || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{Cr|SA}} ३३ धावांनी |} === ऑस्ट्रेलिया महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा === {{main|ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५–२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526564.html आं.टी२० २६८५] |१९ मार्च |[[अर्नोस वेल मैदान]], [[अर्नोस व्हेल]] |{{Crw|AUS}} ४३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526565.html आं.टी२० २६८८] |२१ मार्च |[[अर्नोस वेल मैदान]], [[अर्नोस व्हेल]] |{{Crw|AUS}} १७ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526566.html आं.टी२० २६९१] |२३ मार्च |[[अर्नोस वेल मैदान]], [[अर्नोस व्हेल]] |{{Crw|AUS}} ४० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526567.html म.आं.ए.दि. १५३६] |२७ मार्च |[[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल]], [[बासेतेरे]] |{{Crw|AUS}} १०३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526568.html म.आं.ए.दि. १५३८] |२९ मार्च |[[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल]], [[बासेतेरे]] |{{Crw|AUS}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1526569.html म.आं.ए.दि. १५४०] |२ एप्रिल |[[वॉर्नर पार्क क्रीडा संकुल]], [[बासेतेरे]] |{{Crw|AUS}} ९ गडी राखून |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] cvdb6sk7b5ix5ortqqibigu2fl188ty 0 373677 2677669 2676033 2026-04-05T15:28:57Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677669 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६ | team1_image = Flag of India.svg | team1_name = भारत | team2_image = Flag of South Africa.svg | team2_name = दक्षिण आफ्रिका | from_date = १४ नोव्हेंबर | to_date = १९ डिसेंबर २०२५ | team1_captain = [[शुभमन गिल]]{{efn|name="Pant"|दुसऱ्या कसोटीमध्ये [[ऋषभ पंत]]ने संघाचे नेतृत्व केले.}} <small>(कसोटी)</small><br>[[लोकेश राहुल]] <small>(ए.दि.)</small> | team2_captain = [[टेंबा बावुमा]]{{efn|name="Markram"|पहिल्या एकदिवसीय सामन्यामध्ये [[एडन मार्करम]]ने दक्षिण आफ्रिकेचे नेतृत्व केले.}} <small>(कसोटी आणि ए.दि.)</small><br>[[एडन मार्करम]] <small>(टी२०)</small> | no_of_tests = 2 | team1_tests_won = 0 | team2_tests_won = 2 | team1_tests_most_runs = [[वॉशिंग्टन सुंदर]] (१२४) | team2_tests_most_runs = [[ट्रिस्टन स्टब्स]] (१६३) | team1_tests_most_wickets = [[रवींद्र जडेजा]] (१०) | team2_tests_most_wickets = [[सायमन हार्मर]] (१७) | player_of_test_series = [[सायमन हार्मर]] (द) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[विराट कोहली]] (३०२) | team2_ODIs_most_runs = [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]] (१६४) | team1_ODIs_most_wickets = [[कुलदीप यादव]] (९) | team2_ODIs_most_wickets = [[मार्को यान्सिन]] (४) | player_of_ODI_series = [[विराट कोहली]] (भा) | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[टिळक वर्मा]] (१८७) | team2_twenty20s_most_runs = [[क्विंटन डी कॉक]] (१५६) | team1_twenty20s_most_wickets = [[वरुण चक्रवर्ती]] (१०) | team2_twenty20s_most_wickets = [[लुंगी न्गिदी]] (६) | player_of_twenty20_series = [[वरुण चक्रवर्ती]] (भा) }} [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ]] नोव्हेंबर आणि डिसेंबर २०२५ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी [[भारत]]ाच्या दौऱ्यावर आला होता.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/bcci-announces-india-s-home-schedule-for-2025-with-west-indies-south-africa-set-to-visit |trans-title=२०२५ च्या घरच्या वेळापत्रकात भारत वेस्ट इंडिज आणि दक्षिण आफ्रिकेचे यजमानपद भूषवणार|title=India to host West Indies, South Africa in packed 2025 home schedule |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/133924/guwahati-to-host-indias-second-test-against-south-africa |trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका यांच्यातील दुसरा कसोटी सामना गुवाहाटी येथे होणार.|title=Guwahati to host India's second Test against South Africa |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> या दौऱ्यावर दोन [[कसोटी सामना|कसोटी]], तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवले गेले.<ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यातील दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |archive-date=2022-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |url-status=dead }}</ref> ही कसोटी मालिका [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग होती.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-announce-men-s-home-bilateral-international-fixtures-for-2025-26-1479374 |trans-title=भारत वेस्ट इंडिज आणि दक्षिण आफ्रिकेचे यजमानपद भूषवणार; गुवाहाटीला पहिला कसोटी सामना|title=India to host West Indies and South Africa; Guwahati gets its first Test match |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> एप्रिल २०२५ मध्ये, [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]ाने २०२५-२६ च्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून दौऱ्याच्या वेळापत्रकांची पुष्टी केली.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/SY9lTZWw |trans-title=बीसीसीआयने जाहीर केले २०२५ च्या टीम इंडियाचे (वरिष्ठ पुरुष) आंतरराष्ट्रीय होम सीझनसाठी वेळापत्रक|title=BCCI announces fixtures for Team India (Senior Men) international home season 2025 |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> जून २०२५ मध्ये पहिल्या कसोटीचे ठिकाण [[अरुण जेटली स्टेडियम|दिल्ली]]हून [[इडन गार्डन्स|कोलकाता]] येथे बदलण्यात आले.<ref>{{cite web |trans-title=बीसीसीआयने टीम इंडिया (आंतरराष्ट्रीय घरच्या हंगामात) आणि दक्षिण आफ्रिका दौऱ्यासाठी अद्ययावत ठिकाणांची घोषणा केली.|title=BCCI announces updated venues for Team India (Int'l home season) & South Africa A Tour of India |url=https://www.bcci.tv/articles/2025/news/55556221/bcci-announces-updated-venues-for-team-india-int-l-home-season-south-africa-a-tour-of-india |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan="3" |{{cr|IND}} !colspan="3" |{{cr|SA}} |- !कसोटी<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/9dHttqtw |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या कसोटी मालिकेसाठी भारतीय संघाची घोषणा|title=India's squad for Test series against South Africa announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ |बीसीसीआय]] |access-date=१४ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2025/news/55556297/india-s-squad-for-idfc-first-bank-t20i-series-against-south-africa-announced |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या आयडीएफसी फर्स्ट बँक टी२० मालिकेसाठी भारतीय संघाची घोषणा|title=India's squad for IDFC First Bank T20I series against South Africa announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ |बीसीसीआय]] |access-date=४ डिसेंबर २०२५}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/IKhXR6uw |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या आयडीएफसी फर्स्ट बँक वनडे मालिकेसाठी भारतीय संघाची घोषणा|title=India's squad for IDFC First Bank ODI series against South Africa announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ |बीसीसीआय]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> !आं.टी२० !कसोटी<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/bavuma-back-as-proteas-announce-test-squad-for-india-series |trans-title=भारताच्या मालिकेसाठी प्रोटीज संघाची घोषणा, बावुमाचे पुनरागमन|title=Bavuma back as Proteas announce Test squad for India series |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://cricket.co.za/proteas-mens-squads-announced-for-india-white-ball-tour/ |trans-title=भारताच्या व्हाईट बॉल दौऱ्यासाठी प्रोटीयाज पुरुष संघाची घोषणा|title=Proteas Men's squads announced for India white ball tour |work=[[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] |access-date=21 November 2025}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/south-africa-announce-odi-and-t20i-squads-for-india-tour |trans-title=भारत दौऱ्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेचा एकदिवसीय आणि टी-२० संघ जाहीर|title=South Africa announce ODI and T20I squads for India tour |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | access-date= २६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[शुभमन गिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ऋषभ पंत]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जसप्रीत बुमराह]] * [[आकाश दीप]] * [[रवींद्र जडेजा]] * [[यशस्वी जैस्वाल]] * [[ध्रुव जुरेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[देवदत्त पडिक्कल]] * [[अक्षर पटेल]] * [[लोकेश राहुल]] * [[नितीश कुमार रेड्डी]]{{efn|name="Squad2T"|फक्त दुसऱ्या कसोटीसाठी संघात समावेश.}} * [[मोहम्मद सिराज]] * [[साई सुदर्शन]] * [[वॉशिंग्टन सुंदर]] * [[कुलदीप यादव]] | * [[लोकेश राहुल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ऋतुराज गायकवाड]] * [[रवींद्र जडेजा]] * [[यशस्वी जैस्वाल]] * [[ध्रुव जुरेल]] * [[विराट कोहली]] * [[प्रसिद्ध कृष्ण]] * [[ऋषभ पंत]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[हर्षित राणा]] * [[नितीशकुमार रेड्डी]] * [[रोहित शर्मा]] * [[अर्शदीप सिंग]] * [[वॉशिंग्टन सुंदर]] * [[टिळक वर्मा]] * [[कुलदीप यादव]] | * [[सूर्यकुमार यादव]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[शुभमन गिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[शाहबाज अहमद]]{{efn|name="Squad4&5T20"|फक्त ४थ्या आणि ५व्या आं.टी२० सामन्यासाठी संघात समावेश.}} * [[जसप्रीत बुमराह]] * [[वरुण चक्रवर्ती]] * [[शिवम दुबे]] * [[हार्दिक पांड्या]] * [[अक्षर पटेल]] * [[हर्षित राणा]] * [[संजू सॅमसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अभिषेक शर्मा]] * [[जितेश शर्मा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अर्शदीप सिंग]] * [[वॉशिंग्टन सुंदर]] * [[टिळक वर्मा]] * [[कुलदीप यादव]] | * [[टेंबा बावुमा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[कॉर्बिन बॉश]] * [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] * [[टोनी डी झॉर्झी]] * [[झुबेर हमझा]] * [[सायमन हार्मर]] * [[मार्को यान्सिन]] * [[केशव महाराज]] * [[एडन मार्करम]] * [[वियान मल्डर]] * [[सेनुरन मुथुसामी]] * [[लुंगी न्गिदी]]{{efn|name="Squad2T"}} * <s>[[कागिसो रबाडा]]</s> * [[रायन रिकलटन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ट्रिस्टन स्टब्स]] * [[काइल व्हेरेइन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) | * [[टेंबा बावुमा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ओटनील बार्टमन]] * [[कॉर्बिन बॉश]] * [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]] * [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] * [[नांद्रे बर्गर]] * [[क्विंटन डी कॉक]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[टोनी डी झॉर्झी]] * [[रुबिन हर्मन]] * [[केशव महाराज]] * [[मार्को यान्सिन]] * [[एडन मार्करम]] * [[रायन रिकलटन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[प्रेनेलन सुब्रायेन]] | * [[एडन मार्करम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ओटनील बार्टमन]] * [[कॉर्बिन बॉश]] * [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] * [[क्विंटन डी कॉक]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * <s>[[टोनी डी झॉर्झी]]</s> * [[डोनोव्हन फरेरा]] * [[रीझा हेंड्रिक्स]] * [[मार्को यान्सिन]] * [[जॉर्ज लिंडे]] * <s>[[क्वेना मफाका]]</s> * [[डेव्हिड मिलर]] * [[लुंगी न्गिदी]] * [[ॲनरिक नॉर्त्ये]] * [[लुथो सिपामला]] * [[ट्रिस्टन स्टब्स]] |} १२ नोव्हेंबर रोजी, दक्षिण आफ्रिका अ विरुद्धच्या अनधिकृत एकदिवसीय मालिकेसाठी भारत अ संघात सामील होण्यासाठी [[नितीश कुमार रेड्डी]]ला पहिल्या कसोटीसाठी संघातून वगळण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/WaDcduMW |trans-title=पहिल्या कसोटीसाठी नितीश कुमार रेड्डीला भारतीय संघातून वगळले.|title=Nitish Kumar Reddy released from India’s squad for the first Test |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://cricbuzz.com/cricket-news/136297/nitish-reddy-released-from-indias-squad-for-kolkata-test |trans-title=कोलकाता कसोटीसाठी भारतीय संघातून नितीश रेड्डीला वगळले.|title=Nitish Reddy released from India's squad for Kolkata Test |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> २१ नोव्हेंबर रोजी, [[शुभमन गिल]]ला मानेला दुखापत झाल्यामुळे दुसऱ्या कसोटीतून बाहेर काढण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/bvZVtLC6 |trans-title=शुभमन गिल गुवाहाटीतील दुसऱ्या कसोटीतून बाहेर|title=Shubman Gill ruled out of 2nd Test in Guwahati |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> १८ नोव्हेंबर रोजी, [[कागिसो रबाडा]]च्या सोबत [[लुंगी न्गिडी]]ला कसोटी संघात समाविष्ट करण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/india-vs-south-africa/ind-vs-sa-guwahati-test-proteas-add-lungi-ngidi-as-cover-for-kagiso-rabada/articleshow/125415340.cms |trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका: गुवाहाटी कसोटी - कागिसो रबाडाच्या जागी आफ्रिकेने लुंगी न्गिडीला संघात घेतले|title=IND vs SA: Guwahati Test - Proteas add Lungi Ngidi as cover for Kagiso Rabada |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> २१ नोव्हेंबर रोजी, [[कागिसो रबाडा]]ला बरगडीच्या हाडाच्या दुखापतीमुळे दुसऱ्या कसोटीतून बाहेर काढण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-sa-rib-injury-rules-kagiso-rabada-out-of-second-test-too-1512099 |trans-title=बरगड्यांच्या दुखापतीमुळे कागिसो रबाडा दुसऱ्या कसोटीतूनही बाहेर|title=Rib injury rules Kagiso Rabada out of second Test too |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> ६ डिसेंबर रोजी, [[टोनी डी झॉर्झी]] दुखापतीमुळे टी२० मालिकेतून बाहेर पडला आणि [[क्वेना मफाका]]ने टी२० मालिकेतून माघार घेतली आणि त्याच्या जागी [[लुथो सिपामला]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-sa-injured-nandre-burger-toni-de-zorzi-ruled-out-of-third-odi-against-india-1514613 |trans-title=दुखापतग्रस्त बर्गर, डी झोर्झी भारताविरुद्धच्या तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यातून बाहेर|title=Injured Burger, de Zorzi out of third ODI against India |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=७ डिसेंबर २०२५}}</ref> == कसोटी मालिका == ===१ली कसोटी=== {{Two-innings cricket match | date = १४–१८ नोव्हेंबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|IND}} | score-team1-inns1 = १५९ (५५ षटके) | runs-team1-inns1 = [[एडन मार्करम]] ३१ (४८) | wickets-team1-inns1 = [[जसप्रीत बुमराह]] ५/२७ (१४ षटके) | score-team2-inns1 = १८९ (६२.२ षटके) | runs-team2-inns1 = [[लोकेश राहुल]] ३९ (११९) | wickets-team2-inns1 = [[सायमन हार्मर]] ४/३० (१५.२ षटके) | score-team1-inns2 = १५३ (५४ षटके) | runs-team1-inns2 = [[टेंबा बावुमा]] ५५ (१३६) | wickets-team1-inns2 = [[रवींद्र जडेजा]] ४/५० (२० षटके) | score-team2-inns2 = ९३ (३५ षटके) | runs-team2-inns2 = [[वॉशिंग्टन सुंदर]] ३१ (९२) | wickets-team2-inns2 = [[सायमन हार्मर]] ४/२१ (१४ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ३० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479571.html धावफलक] | venue = [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[ख्रिस गाफने]] (न्यू) आणि [[रॉड टकर ]] (ऑ) | motm = [[सायमन हार्मर]] (द) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला | rain = | notes = [[लोकेश राहुल]] आणि [[रवींद्र जडेजा]] (भा) या दोघांनी कसोटीत त्यांच्या ४,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ind-vs-sa-kl-rahul-4000-runs-test-cricket-stats-records-india-south-africa-day-2-kolkata-news/article70282900.ece |trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका: के.एल. राहुलच्या कसोटी क्रिकेटमध्ये ४००० धावा पूर्ण|title=IND vs SA: K.L. Rahul completes 4000 runs in Test cricket |work=[[सुपरस्टार]] |access-date=१६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://cricket.one/match-hub/ravindra-jadeja-enters-exclusive-club-becomes-4th-player-to-attain-massive-test-milestone/69181f1439a217ec3c759351 |trans-title=रवींद्र जडेजा एका खास क्लबमध्ये सामील; कसोटी क्रिकेटमध्ये मोठा टप्पा गाठणारा ठरला चौथा खेळाडू.|title=Ravindra Jadeja enters exclusive club; becomes 4th player to attain massive Test milestone |work=वन क्रिकेट|access-date=१६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * विश्व कसोटी अजिंक्यपद गुण: दक्षिण आफ्रिका १२, भारत ०. }} ===२री कसोटी=== {{Two-innings cricket match | date = २२–२६ नोव्हेंबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|IND}} | score-team1-inns1 = ४८९ (१५१.१ षटके) | runs-team1-inns1 = [[सेनुरन मुथुसामी]] १०९ (२०६) | wickets-team1-inns1 = [[कुलदीप यादव]] ४/११५ (२९.१ षटके) | score-team2-inns1 = २०१ (८३.५ षटके) | runs-team2-inns1 = [[यशस्वी जयस्वाल]] ५८ (९७) | wickets-team2-inns1 = [[मार्को यान्सेन]] ६/४८ (१९.५ षटके) | score-team1-inns2 = २६०/५[[घोषणा आणि जप्ती|घो]] (७८.३ षटके) | runs-team1-inns2 = [[ट्रिस्टन स्टब्स]] ९४ (१८०) | wickets-team1-inns2 = [[रवींद्र जडेजा]] ४/६२ (२८.३ षटके) | score-team2-inns2 = १४० (६३.५ षटके) | runs-team2-inns2 = [[रवींद्र जडेजा]] ५४ (८७) | wickets-team2-inns2 = [[सायमन हार्मर]] ६.३७ (२३ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ४०८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479572.html धावफलक] | venue = [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] | umpires = [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इं) आणि [[रॉड टकर ]] (ऑ) | motm = [[मार्को यान्सेन]] (द) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ह्या मैदानावरील [[कसोटी क्रिकेट मैदानांची यादी|पहिला कसोटी सामना]].<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-vs-south-africa-test-series-2025-schedule-dates-venues-fixtures-guwahati-first-ever-match-barsapara-cricket-stadium/article69361309.ece |trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका मालिकेदरम्यान गुवाहाटीमध्ये पहिला कसोटी सामना होणार.|title=Guwahati to host maiden Test during India vs South Africa series |work=[[स्पोर्टस्टार]] |access-date=१४ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://assamtribune.com/sports/guwahati-to-host-its-first-ever-test-cricket-match-in-november-1572070 |trans-title=नोव्हेंबरमध्ये गुवाहाटीमध्ये पहिला कसोटी सामना होणार.|title=Guwahati to host its first ever test cricket match in November |work=द आसाम ट्रिब्यून |access-date=१४ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * [[ऋषभ पंत]] (भा) याने कसोटीत भारताचे प्रथमच नेतृत्व केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-sa-2nd-test-shubman-gill-ruled-out-of-guwahati-test-rishabh-pant-to-lead-india-1512095|trans-title=गिल गुवाहाटी कसोटीतून बाहेर, पंतकडे भारताचे नेतृत्व|title=Gill ruled out of Guwahati Test, Pant to lead India |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=२१ नोव्हेंबर २०२५ |access-date=२५ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * [[एडन मार्करम]]चा हा ५०वा कसोटी सामना होता. * कसोटी क्रिकेटच्या १४८ वर्षांच्या इतिहासात चहापानाचा अवकाश उपहारापूर्वी घेण्यात आला असे प्रथमच घडले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-sa-guwahati-test-to-have-tea-break-before-lunch-1510705 |trans-title=भारत-दक्षिण आफ्रिका गुवाहाटी कसोटीत दुपारच्या जेवणापूर्वी चहापानाचा ब्रेक|title=India-South Africa Guwahati Test to have tea break before lunch |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=११ नोव्हेंबर २०२५ |access-date=२५ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * [[सेनुरन मुथुसामी]]ने (द) त्याचे पहिले कसोटी [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] झळकावले.<ref>{{cite web|url=https://m.economictimes.com/news/sports/sas-muthusamy-joins-elite-list-with-maiden-test-ton-at-guwahati-indias-test-woes-continue-with-unwanted-records/articleshow/125517864.cms |trans-title=गुवाहाटी येथे पहिले कसोटी शतक झळकावून दक्षिण आफ्रिकेचा मुथुस्वामी एलिट यादीत सामील, अवांछित विक्रमांसह भारताचे कसोटी संकट सुरूच आहे.|title=SA's Muthusamy joins elite list with maiden Test ton at Guwahati, India's Test woes continue with unwanted records |work=[[द इकॉनॉमिक टाइम्स]] |access-date=२५ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * हा भारताचा धावांच्या फरकाने सर्वात मोठा कसोटी पराभव होता.<ref>{{cite web |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५|trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका: भारताचा कसोटी इतिहासातील सर्वात मोठा पराभव|title=IND vs SA: India records its worst loss in Test history |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/indian/india-worst-test-loss-408-runs-record-south-africa-ind-sa-series/article70324954.ece |work=स्पोर्टस्टार}}</ref> [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, १९९९-२०००|२०००]] नंतर दक्षिण आफ्रिकेचा भारतात पहिलाच कसोटी मालिका विजय होता.<ref>{{cite web |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५ |trans-title=भारताचा कसोटी इतिहासातील सर्वात मोठा पराभव, दक्षिण आफ्रिकेने दिल ऐतिहासिक व्हाईटवॉश |title=India Suffer Their Biggest Defeat In Test History As South Africa Secure Historic Whitewash |url=https://www.news18.com/cricket/india-suffer-their-biggest-defeat-in-test-history-as-south-africa-secure-historic-whitewash-ws-bkl-9732148.html |work=न्यूज१८}}</ref> * विश्व कसोटी अजिंक्यपद गुण: दक्षिण आफ्रिका १२, भारत ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३० नोव्हेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = ३४९/८ (५० षटके) | runs1 = [[विराट कोहली]] १३५ (१२०) | wickets1 = [[ओटनील बार्टमन]] २/६० (१० षटके) | score2 = ३३२ (४९.२ षटके) | runs2 = [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]] ७२ (८०) | wickets2 = [[कुलदीप यादव]] ४/६८ (१० षटके) | result = भारत १७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479573.html धावफलक] | venue = [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑ) | motm = | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[रोहित शर्मा]]ने (भा) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांमध्ये सर्वाधिक षटकार मारण्याचा [[शहिद आफ्रिदी]]चा विक्रम मोडला.<ref>{{cite web|title=Rohit Sharma Record: बाप, बाप होता है....; आज पाकिस्तानला कळाले 'हिटमॅन' का आहे डेंजर|url=https://news18marathi.com/sport/hitman-rohit-sharma-has-set-new-world-record-for-most-sixes-hit-by-batter-in-odi-surpassed-shahid-afridi-1544060.html|website=News18Marathi.com|access-date=१ डिसेंबर २०२५}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |trans-title=एकदिवसीय सामन्यात सर्वाधिक षटकार - रोहितने मोडल आफ्रिदीचा १५ वर्षांचा विक्रम|title=Most sixes in ODIs - Rohit breaks Afridi's 15-year record |url=https://www.espncricinfo.com/story/rohit-sharma-breaks-shahid-afridi-s-15-year-record-for-most-sixes-in-odis-1513873 |website=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१ डिसेंबर २०२५}}</ref> *''[[विराट कोहली]]ने (भा) क्रिकेटच्या एका प्रकारात सर्वाधिक शतकांचा [[सचिन तेंडुलकर]]चा विक्रम मोडला (५२).<ref>{{cite web |access-date=१ डिसेंबर २०२५ |title=IND vs SA: "सचिनला जेव्हा तुम्ही मागे टाकता...", विराट कोहली मास्टर ब्लास्टरपेक्षा उत्कृष्ट? सुनील गावस्करांचं मोठं वक्तव्य |url=https://www.loksatta.com/krida/sunil-gavaskar-declares-virat-kohli-goat-of-odis-after-he-broke-sachin-tendulkar-world-record-with-52nd-hundred-ind-vs-sa-bdg-99-5542835/ |work=लोकसत्ता }}</ref><ref>{{cite web |access-date=१ डिसेंबर २०२५ |trans-title=विराट कोहलीने रचला इतिहास, मोडला सचिन तेंडुलकरचा सर्वकालीन 'शतकांचा विक्रम' |title=Virat Kohli Shatters Sachin Tendulkar's All-Time 'Centuries Record', Scripts History |url=https://sports.ndtv.com/india-vs-south-africa-2025-india/virat-kohli-breaks-sachin-tendulkars-world-record-with-52nd-hundred-in-odi-cricket-9725178 |work=एनडीटीव्ही स्पोर्ट्स |archive-date=2025-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251201074557/https://sports.ndtv.com/india-vs-south-africa-2025-india/virat-kohli-breaks-sachin-tendulkars-world-record-with-52nd-hundred-in-odi-cricket-9725178 |url-status=dead }}</ref> }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ डिसेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = ३५८/५ (५० षटके) | runs1 = [[ऋतुराज गायकवाड]] १०५ (८३) | wickets1 = [[मार्को यान्सिन]] २/६३ (१० षटके) | score2 = ३६२/६ (४९.२ षटके) | runs2 = [[एडन मार्करम]] ११० (९८) | wickets2 = [[अर्शदीप सिंग]] २/५४ (१० षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479574.html धावफलक] | venue = [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] | umpires = [[रोहन पंडित]] (भा) आणि [[रॉड टकर]] (ऑ) | motm = [[एडन मार्करम]] (द) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला | rain = | notes = [[ऋतुराज गायकवाड]]ने (भा) एकदिवसीय सामन्यांमधील त्याचे पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |access-date=४ डिसेंबर २०२५|trans-title=भारत वि दक्षिण आफ्रिका: ऋतुराज गायकवाडने झळकावले पहिले एकदिवसीय शतक |title=IND vs SA: Ruturaj Gaikwad slams maiden ODI hundred |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/indian/ruturaj-gaikwad-century-first-hundred-india-vs-south-africa-2nd-odi/article70353051.ece |work=[[स्पोर्टस्टार]]}}</ref> * आंतराराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यातील भारतातील हा सर्वात मोठा संयुक्त यशस्वी धावांचा पाठलाग होता.<ref>{{cite web |access-date=४ डिसेंबर २०२५ |trans-title=भारताविरुद्ध एकदिवसीय सामन्यात सर्वाधिक यशस्वी धावांचा पाठलाग करण्याच्या विक्रमाची दक्षिण आफ्रिकेने केली बरोबरी |title=South Africa Equal Record Of Highest Successful Run Chase In ODIs Against India |url=https://www.news18.com/cricket/south-africa-equal-record-of-highest-successful-run-chase-in-odis-against-india-ws-l-9748167.html |work=न्यूज१८</ref> * हा दक्षिण आफ्रिकेचा मायदेशाबाहेरील धावांचा सर्वात मोठा पाठलाग होता.<ref>{{cite web |access-date=४ डिसेंबर २०२५ |trans-title=केएल राहुल आणि कंपनी विरुद्ध दक्षिण आफ्रिकेने 'सर्वोच्च' एकदिवसीय धावांचा पाठलाग पूर्ण केल्याने भारताला धक्का, मालिका १-१ अशी बरोबरीत |title=India Left Stunned As South Africa Complete 'Highest' ODI Chase vs KL Rahul And Co To Level Series 1-1 |url=https://sports.ndtv.com/india-vs-south-africa-2025-india/india-left-stunned-as-south-africa-complete-highest-odi-chase-vs-kl-rahul-and-co-to-level-series-1-1-9746333 |work=एनडीटीव्ही स्पोर्ट }}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ डिसेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = २७० (४७.५ षटके) | runs1 = [[क्विंटन डी कॉक]] १०६ (८९) | wickets1 = [[कुलदीप यादव]] ४/४१ (१० षटके) | score2 = २७१/१ (३९.५ षटके) | runs2 = [[यशस्वी जयस्वाल]] ११६[[नाबाद|*]] (१२१) | wickets2 = [[केशव महाराज]] १/४४ (१० षटके) | result = भारत ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479575.html धावफलक] | venue = [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑ) | motm = [[यशस्वी जयस्वाल]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[क्विंटन डी कॉक]]ने (द) आशियामध्ये बिगर-आशियाई खेळाडू म्हणून सर्वाधिक शतके (१०) केली,<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/india-vs-south-africa/quinton-de-kock-on-record-run-scores-7th-century-against-india-goes-past-virat-kohli-ab-de-villiers-equals-sachin-tendulkar-in-major-odi-charts/articleshow/125803770.cms |trans-title=क्विंटन डी कॉकच्या विक्रमी धावा: भारताविरुद्ध झळकावले ७वे शतक, विराट कोहली, एबी डिव्हिलियर्स यांना टाकले मागे; प्रमुख एकदिवसीय क्रमवारीत सचिन तेंडुलकरशी केली बरोबरी|title=Quinton de Kock on record run: Scores 7th century against India, goes past Virat Kohli, AB de Villiers; equals Sachin Tendulkar in major ODI charts |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] |access-date=७ डिसेंबर २०२५}}</ref> आणि आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कारकीर्दीतील १३,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web|url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/quinton-de-kock-becomes-7th-sa-batter-to-score-13000-international-runs20251206165438 |trans-title=क्विंटन डी कॉक बनला १३,००० आंतरराष्ट्रीय धावा करणारा ७वा दक्षिण आफ्रिकी फलंदाज |title=Quinton de Kock becomes 7th SA batter to score 13,000 international runs |work=एएनआय न्यूज |access-date=७ डिसेंबर २०२५}}</ref> * [[रोहित शर्मा]]ने (भा) आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कारकिर्दीमध्ये २०,००० धावा पूर्ण केल्या,<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ind-vs-sa-rohit-sharma-major-record-20000-runs-international-cricket-2831851-2025-12-06 |trans-title=रोहित शर्मा विराट कोहलीची नक्कल करत २०,००० धावा करणारा चौथा भारतीय फलंदाज बनला|title=Rohit Sharma emulates Virat Kohli, becomes 4th Indian batter to 20,000 runs |work=[[इंडिया टुडे]] |access-date=७ डिसेंबर २०२५}}</ref> आणि एकदिवसीय सामन्यांमध्ये घरच्या मैदानावर ५,००० धावा केल्या.<ref>{{cite web|url=https://www.bhaskarenglish.in/sports/cricket/news/rohit-sharma-completes-20000-international-runs-virat-kohli-most-sixes-in-a-series-5000-runs-at-home-for-hitman-top-records-ind-vs-sa-3rd-odi-136604939.html |trans-title=रोहित शर्माने २०,००० आंतरराष्ट्रीय धावा पूर्ण केल्या:मायदेशात ५००० धावाही पूर्ण केल्या, विराट कोहलीचे एका मालिकेत सर्वाधिक षटकार; अव्वल विक्रम|title=Rohit Sharma completes 20,000 international runs:Also reaches 5000 runs at home, Virat Kohli's most sixes in a series; top records |work=भास्कर इंग्लिश |access-date=७ डिसेंबर २०२५}}</ref> * [[यशस्वी जयस्वाल]]ने (भा) एकदिवसीय सामन्यांमध्ये त्याचे पहिले शतक केले.<ref>{{cite web |trans-title=यशस्वी जयस्वालने आपले पहिले एकदिवसीय शतक झळकावले, पुरुष क्रिकेटच्या सर्व स्वरूपात शतके करणारा तो सहावा भारतीय ठरला.|title=Yashasvi Jaiswal scores his maiden ODI century, becomes 6th Indian to score tons in all formats of men’s cricket |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/yashasvi-jaiswal-maiden-odi-century-6th-indian-india-south-africa-3rd-odi-10406370/ |work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |access-date=७ डिसेंबर २०२५}}</ref> }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ९ डिसेंबर २०२५ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = १७५/६ (२० षटके) | runs1 = [[हार्दिक पांड्या]] ५९ (२८) | wickets1 = [[लुंगी न्गिडी]] ३/३१ (४ षटके) | score2 = ७४ (१२.३ षटके) | runs2 = [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] २२ (१४) | wickets2 = [[अक्षर पटेल]] २/७ (२० षटके) | result = भारत १०१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479576.html धावफलक] | venue = [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा) | motm = [[हार्दिक पांड्या]] (भा) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[तिलक वर्मा]]ने (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकीर्दीतील १,००० धावा पूर्ण केल्या. तसे करणारा तो सर्वात तरुण भारतीय खेळाडू देखील बनला.<ref>{{cite web |access-date=१० डिसेंबर २०२५|trans-title=तिलक वर्माने रचला इतिहास, पहिला भारतीय क्रिकेट खेळाडू बनला...|title=Tilak Varma Creates History, Becomes 1st Indian Cricketer To... |url=https://www.news18.com/cricket/tilak-varma-creates-history-becomes-1st-indian-cricketer-to-ws-klno-9759777.html |work=न्यूज१८}}</ref> * [[हार्दिक पांड्या]]ने (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये त्याचा १०० वा षटकार मारला.<ref>{{cite web |access-date=१० डिसेंबर २०२५ |trans-title=हार्दिकने भारताच्या टी२० मध्ये १०० षटकारांच्या क्लबमध्ये रोहित, सूर्यकुमार आणि कोहलीसोबत घातली भर.|title=Hardik joins Rohit, Suryakumar and Kohli in India's 100-sixes club in T20Is |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/hardik-joins-rohit-suryakumar-and-kohli-in-indias-100-sixes-club-in-t20is/ |work=द ट्रिब्युन (इंडिया)}}</ref> * [[जसप्रीत बुमराह]]ने (भा) टी२० मध्ये त्याचा १००वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |access-date=१० डिसेंबर २०२५ |trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका, पहिला टी२० सामना: जसप्रीत बुमराह १०० टी२० बळी घेणारा दुसरा भारतीय ठरला|title=IND vs SA, 1st T20I: Jasprit Bumrah becomes second Indian to take 100 T20I wickets |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ind-vs-sa-1st-t20i-jasprit-bumrah-100-wickets-t20i-average-economy-stats-records-latest/article70376372.ece |work=[[स्पोर्टस्टार]]}}</ref> तो क्रिकेटच्या तिन्ही स्वरूपात १०० बळी घेणारा पहिला भारतीय गोलंदाजही ठरला.<ref>{{cite web |access-date=१० डिसेंबर २०२५ |trans-title=जसप्रीत बुमराह ठरला सर्व स्वरूपांमध्ये १०० बळी घेणारा पहिला भारतीय गोलंदाज.|title=Jasprit Bumrah becomes first India bowler with 100 wickets in all formats |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/jasprit-bumrah-first-indian-bowler-100-wickets-three-international-formats-2833478-2025-12-09 |work=[[इंडिया टुडे]]}}</ref> * आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये दक्षिण आफ्रिकेची ही सर्वात कमी धावसंख्या होती.<ref>{{cite web |access-date=१० डिसेंबर २०२५ |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेचा संघ ७४ धावांवर बाद झाला, जो टी२० क्रिकेटमधील त्यांचा सर्वात कमी संघ धावसंख्या आहे.|title=South Africa bowled out for 74, its lowest team total in T20I cricket |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/south-africa-lowest-score-in-t20i-cricket-74-all-out-record-ind-vs-sa-1st-t20/article70377633.ece |work=[[स्पोर्टस्टार]]}}</ref> }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ डिसेंबर २०२५ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = २१३/४ (२० षटके) | runs1 = [[क्विंटन डी कॉक]] ९० (४६) | wickets1 = [[वरूण चक्रवर्ती]] २/२९ (४ षटके) | score2 = १६२ (१९.१ षटके) | runs2 = [[तिलक वर्मा]] ६२ (३४) | wickets2 = [[ओटनील बार्टमन]] ४/२४ (४ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ५१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479577.html धावफलक] | venue = [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भा) आणि [[रोहन पंडित]] (भा) | motm = [[क्विंटन डी कॉक]] (द) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ह्या मैदानावरील हा पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/mullanpur-maharaja-yadavindra-singh-pca-stadium-t20i-match-9921526/ |trans-title=भारत आणि दक्षिण आफ्रिका यांच्यातील दुसरा टी२० सामना: मुल्लानपूर येथे पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना होणार.|title=Mullanpur to host first int’l match: Second T20I between India and South Africa |work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |access-date=१४ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bhaskarenglish.in/local/chandigarh/news/mullanpur-stadium-to-host-international-matches-india-australia-women-to-play-2-odis-india-vs-south-africa-135205269.html |trans-title=मुल्लानपूर स्टेडियममध्ये आंतरराष्ट्रीय सामने होणार: भारत-ऑस्ट्रेलिया महिला संघ २ एकदिवसीय सामने खेळणार; भारताचा सामना दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध एका सामन्यात होणार.|title=Mullanpur Stadium to host international matches:India-Australia women's teams to play 2 ODIs; India to face South Africa in 1 match |work=भास्कर इंग्लिश|access-date=१४ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ डिसेंबर २०२५ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ११७ (२० षटके) | runs1 = [[एडन मार्करम]] ६१ (४६) | wickets1 = [[वरुण चक्रवर्ती]] २/११ (४ षटके) | score2 = १२०/३ (१५.५ षटके) | runs2 = [[अभिषेक शर्मा]] ३५ (१८) | wickets2 = [[कॉर्बिन बॉश]] १/१८ (३ षटके) | result = भारत ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479578.html धावफलक] | venue = [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाला]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा) | motm = [[अर्शदीप सिंग]] (भ) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[कुलदीप यादव]]चा (भा) हा ५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. * [[हार्दिक पांड्या]]ने (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये त्याचा १००वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |access-date=१५ डिसेंबर २०२५|trans-title=भारत वि दक्षिण आफ्रिका, ३रा आं.टी२०: हार्दिक पंड्याने भारतासाठी १०० आं.टी२० विकेट्स पूर्ण केल्या|title=IND vs SA, 3rd T20I: Hardik Pandya reaches 100 T20I wickets for India |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ind-vs-sa-3rd-t20i-hardik-pandya-100-wickets-t20i-average-economy-stats-records-latest/article70384997.ece |work=[[स्पोर्ट्सस्टार]]}}</ref> * [[वरुण चक्रवर्ती]]ने (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये त्याचा ५०वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |access-date=१५ डिसेंबर २०२५ |trans-title=वरुण चक्रवर्ती टी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये ५० बळी घेणारा दुसरा सर्वात वेगवान भारतीय गोलंदाज ठरला.|title=Varun Chakravarthy becomes 2nd fastest Indian to reach 50 T20I wickets |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/varun-chakravarthy-becomes-2nd-fastest-indian-to-reach-50-t20i-wickets/ |work=द ट्रिब्युन (इंडिया)}}</ref> }} ===४था आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ डिसेंबर २०२५ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479579.html धावफलक] | venue = [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भा) आणि [[रोहन पंडित]] (भा) | motm = | toss = नाणेफेक नाही | rain = अति दाट धुक्यामुळे खेळणे शक्य झाले नाही. | notes = }} ===५वा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ डिसेंबर २०२५ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = २३१/५ (२० षटके) | runs1 = [[टिळक वर्मा]] ७३ (४२) | wickets1 = [[कॉर्बिन बॉश]] २/४४ (३ षटके) | score2 = २०१/८ (२० षटके) | runs2 = [[क्विंटन डी कॉक]] ६५ (३५) | wickets2 = [[वरुण चक्रवर्ती]] ४/५३ (४ षटके) | result = भारत ३० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479580.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[रोहन पंडित]] (भा) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा) | motm = [[हार्दिक पांड्या]] (भा) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[क्विंटन डी कॉक]]चा (द) हा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. * [[शिवम दुबे]]चा (भा) हा ५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. * [[संजू सॅमसन]]च्या (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील १,००० धावा पूर्ण.<ref>{{cite web |access-date=२२ डिसेंबर २०२५ |trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका, पाचवा टी२०: संजू सॅमसनने आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये १००० धावा पूर्ण केल्या.|title=IND vs SA, 5th T20I: Sanju Samson completes 1000 runs in T20Is |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sanju-samson-1000-t20i-runs-india-vs-south-africa-5th-match-stats-records-news/article70416182.ece |work=स्पोर्टस्टार}}</ref> * [[हार्दिक पांड्या]]च्या (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील २,००० धावा पूर्ण.<ref>{{Cite web |access-date=२२ डिसेंबर २०२५ |trans-title=हार्दिक पांड्याने टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये २००० धावा पूर्ण केल्या, आणि त्याने या सर्वात लहान फॉरमॅटमध्ये झळकावले भारतासाठी दुसरे सर्वात वेगवान अर्धशतक.|title=Hardik Pandya completes 2000 runs in T20Is, smashes second-fastest fifty for India in shortest format |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/hardik-pandya-completes-2000-runs-in-t20is-smashes-second-fastest-fifty-for-india-in-shortest-format/ |work=द ट्रिब्यून}}</ref> }} ==नोंदी== {{Notelist}} {{reflist|group="n"}} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-in-india-2025-26-1479563 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{भारताचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} {{२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचे भारत दौरे|२०२५]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|भारत]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] p7wjqslntfit1g2wyn5f1l9bjl1bw26 0 375323 2677682 2641774 2026-04-05T17:10:07Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677682 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''धारा गुज्जर''' ([[१८ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००२|२००२]]:[[कोलकाता]], [[पश्चिम बंगाल]], [[भारत]] - ) ही [[बंगाल महिला क्रिकेट संघ|बंगालकडून]] खेळणारी एक भारतीय [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] [[गोलंदाजी]] आणि डाव्या हाताने [[फलंदाजी|फलंदाज]] करते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/dhara-gujjar-1255408|title=Dhara Gujjar Profile - Cricket Player India. Stats, Records, Video|website=ESPNcricinfo|language=en|access-date=2023-03-21}}</ref> गुज्जरला [[मुंबई इंडियन्स (मप्रीली)|मुंबई इंडियन्सने]] [[२०२५ महिला प्रीमयर लीग]] हंगामासाठी १० लाखांना खरेदी केले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://m.cricbuzz.com/cricket-series/wpl-2023/auction/players/22281|title=WPL Auction 2023. Cricbuzz.com|website=Cricbuzz|language=en|access-date=2023-03-21}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/cricket/profile/%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%B0/75628.html|title=Dhara Gujjar Profile. Dhara Gujjar Cricket Career. Cricket Stats|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2023-03-21}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:गुज्जर, धारा}} [[वर्ग:भारताच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] hgjjyrzyutwgy1lfrpnanj1fj4qu7oq 0 375601 2677715 2675813 2026-04-05T19:56:42Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677715 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = न्यूझीलंड क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६ | team1_image = Flag of India.svg | team1_name = भारत | team2_image = Flag of New Zealand.svg | team2_name = न्यूझीलंड | from_date = ११ | to_date = ३१ जानेवारी २०२६ | team1_captain = [[शुभमन गिल]] <small>(आं.ए.दि.)</small><br />[[सूर्यकुमार यादव]] <small>(आं.टी२०)</small> | team2_captain = [[मायकेल ब्रेसवेल]] <small>(आं.ए.दि.)</small><br />[[मिचेल सँटनर]] <small>(आं.टी२०) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[विराट कोहली]] (२४०) | team2_ODIs_most_runs = [[डॅरिल मिशेल]] (३५२) | team1_ODIs_most_wickets = [[हर्षित राणा]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[क्रिस क्लार्क]] (७) | player_of_ODI_series = [[डॅरिल मिशेल]] (न्यूझीलंड) | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[सूर्यकुमार यादव]] (२४२) | team2_twenty20s_most_runs = [[ग्लेन फिलिप्स]] (१७६) | team1_twenty20s_most_wickets = [[अर्शदीप सिंग]] (८) | team2_twenty20s_most_wickets = [[जेकब डफी]] (६) | player_of_twenty20_series = [[सूर्यकुमार यादव]] (भा) }} जानेवारी २०२६ मध्ये [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघ]]ाने [[भारत क्रिकेट संघ|भारतीय क्रिकेट संघा]]विरुद्ध खेळण्यासाठी भारताचा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://cricketscanner.com/cricket/series/new-zealand-to-tour-india-for-odi-and-t20-series-in-january-2026/ |trans-title=जानेवारी २०२६ मध्ये न्यूझीलंड एकदिवसीय आणि टी२० मालिकेसाठी भारत दौऱ्यावर येणार.|title=New Zealand to tour India for ODI and T20 series in जानेवारी २०२६ |work=क्रिकेट स्कॅनर |access-date=२ डिसेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/134635/bcci-confirms-venues-schedule-for-new-zealands-white-ball-tour |trans-title=बीसीसीआयतर्फे न्यूझीलंडच्या व्हाईट-बॉल दौऱ्याचे वेळापत्रक आणि ठिकाणे निश्चित|title=BCCI confirms venues, schedule for New Zealand's white-ball tour |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=२ डिसेंबर २०२५}}</ref> या दौऱ्यावर तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.insidesport.in/cricket/ind-vs-nz-2026-schedule-out-8-venues-to-host-3-odis-5-t20is/ |trans-title=भारत वि न्यूझीलंड २०२६ चे वेळापत्रक जाहीर, ८ ठिकाणी ३ एकदिवसीय आणि ५ टी२० सामने होणार|title=IND vs NZ 2026 schedule out, 8 venues to host 3 ODIs & 5 T20Is |work=इनसाईड स्पोर्ट|access-date=२ डिसेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यातील दौरा कार्यक्रम|title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=२ डिसेंबर २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |archive-date=२६ डिसेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |url-status=dead}}</ref> [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेपूर्वी दोन्ही संघांच्या तयारीचा एक भाग म्हणून ह्या टी२० मालिकेचे आयोजन करण्यात आले होती.<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/india-new-zealand-white-ball-series-2026-t20-world-cup-warmup-2740856-2025-06-14 |trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी भारत न्यूझीलंडविरुद्ध व्हाईट बॉल मालिकेसह सराव करणार|title=India to warm-up for T20 World Cup 2026 with white-ball series against New Zealand |work=[[इंडिया टुडे]] |access-date=२ डिसेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-nz-2025-26-vadodara-to-host-first-mens-international-in-15-years-1490180 |trans-title=भारताच्या न्यूझीलंड दौऱ्यादरम्यान वडोदरा १५ वर्षांनंतर पहिला पुरुष आंतरराष्ट्रीय सामना आयोजित करणार.|title=Vadodara to host first men's international in 15 years during NZ tour of India |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=२ डिसेंबर २०२५}}</ref> जून २०२५ मध्ये, [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]ाने (बीसीसीआय) २०२५-२६ च्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून या दौऱ्याच्या वेळापत्रकाची पुष्टी केली.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/iW0StRT9 |trans-title=अपडेट – २८वी सर्वोच्च समिती बैठक|title=Update – 28th Apex Council Meeting |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=२ डिसेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/bcci-announces-venues-for-india-series-against-new-zealand-approves-domestic-season-2025-26-2025-06-14-994727 |trans-title=बीसीसीआयची न्यूझीलंडविरुद्धच्या भारताच्या मालिकेसाठी स्थळांची घोषणा, २०२५-२६ च्या देशांतर्गत हंगामाला मान्यता|title=BCCI announces venues for India's series against New Zealand, approves domestic season 2025-26 |work=[[इंडिया टीव्ही]] |access-date=२ डिसेंबर २०२५}}</ref> तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्याच्या परिणामी, न्यू झीलंडने भारतीय भूमीवर आपली पहिली एकदिवसीय मालिका जिंकली.<ref>{{cite web |access-date=१९ जानेवारी २०२६ |title=IND vs NZ ODI Series : टीम इंडियाला पराभवाचा धक्का! वनडे मालिका विजयासह न्यूझीलंड संघानं रचला इतिहास|url=https://www.lokmat.com/cricket/news/new-zealand-create-history-beats-india-by-41-runs-to-clinch-odi-series-by-2-1-first-time-won-in-indian-soil-a-a1004/ |website=लोकमत}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan="2" |{{cr|IND}} !colspan="2" |{{cr|NZ}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |access-date=१२ जानेवारी २०२६|trans-title=न्यूझीलंडविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेसाठी भारताचा संघ जाहीर|title=India’s squad for ODI series against New Zealand announced |url=https://www.bcci.tv/articles/2025/news/55556304/india-s-squad-for-odi-series-against-new-zealand-announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-squad-for-t20-world-cup-2026-shubman-gill-left-out-rinku-singh-ishan-kishan-return-1516460 |trans-title=गिलला भारताच्या टी२० विश्वचषक संघातून वगळले; रिंकू आणि किशनचे संघात पुनरागमन.|title=Gill left out of India's T20 World Cup squad; Rinku, Kishan make comebacks |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१२ जानेवारी २०२६}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |url=https://www.nzc.nz/news-items/lennox-earns-first-call-up-santner-henry-and-jamieson-return/ |trans-title=लेनॉक्सला पहिल्यांदाच संघात स्थान मिळाले; सँटनर, हेन्री आणि जेमिसनचे पुनरागमन. |title=Lennox earns first call-up ; Santner, Henry and Jamieson Return |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=१२ जानेवारी २०२६ |archive-date=2026-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260119093259/https://www.nzc.nz/news-items/lennox-earns-first-call-up-santner-henry-and-jamieson-return/ |url-status=dead }}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/new-zealand-squads-set-for-india-tour-as-t20-world-cup-looms |trans-title=टी२० विश्वचषक जवळ येत असताना, न्यूझीलंडचे संघ भारत दौऱ्यासाठी सज्ज झाले आहेत.|title=New Zealand squads set for India tour as T20 World Cup looms |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१२ जानेवारी २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[शुभमन गिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[श्रेयस अय्यर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अर्शदीप सिंग]] * [[आयुष बडोनी]] {{Efn|फक्त २ऱ्या आणि ३ऱ्या एकदिवसीय सामन्यासाठी}} * <s>[[ऋषभ पंत]] ([[यष्टीरक्षक|य]])</s> * [[कुलदीप यादव]] * [[केएल राहुल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ध्रुव जुरेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[नितीशकुमार रेड्डी]] * [[प्रसिद्ध कृष्ण]] * [[मोहम्मद सिराज]] * [[यशस्वी जैस्वाल]] * [[रवींद्र जडेजा]] * [[रोहित शर्मा]] * [[विराट कोहली]] * [[वॉशिंग्टन सुंदर]] * [[हर्षित राणा]] | * [[सूर्यकुमार यादव]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अक्षर पटेल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अभिषेक शर्मा]] * [[अर्शदीप सिंग]] * [[इशान किशन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कुलदीप यादव]] * [[जसप्रीत बुमराह]] * [[टिळक वर्मा]]{{Efn|फक्त ४थ्या आणि ५व्या आं.टी२० सामन्यासाठी}} * [[रवी बिश्नोई]] * [[रिंकू सिंग]] * [[वरुण चक्रवर्ती]] * <s>[[वॉशिंग्टन सुंदर]]</s> * [[शिवम दुबे]] * [[श्रेयस अय्यर]]{{Efn|name="T201,2&3"|फक्त १ल्या, २ऱ्या आणि ३ऱ्या आं.टी२० सामन्यासाठी}} * [[संजू सॅमसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[हर्षित राणा]] * [[हार्दिक पांड्या]] | * [[मायकल ब्रेसवेल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आदित्य अशोक]] * [[काइल जेमिसन]] * [[क्रिस क्लार्क]] * [[ग्लेन फिलिप्स]] * [[जेडन लेनॉक्स]] * [[जॉश क्लार्कसन]] * [[झॅक फॉल्केस]] * [[डॅरिल मिशेल]] * [[डेव्हॉन कॉनवे]] * [[निक केली]] * [[मायकल रे]] * [[मिचेल हे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[विल यंग]] * [[हेन्री निकोल्स]] | * [[मिचेल सँटनर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इश सोढी]] * [[काइल जेमिसन]] * [[क्रिस क्लार्क]]{{Efn|name="T201,2&3"}} * [[ग्लेन फिलिप्स]] * [[जेकब डफी]] * [[जेम्स नीशम]] * [[झॅक फॉल्केस]] * [[टिम रॉबिन्सन]] * [[डॅरिल मिशेल]] * [[डेव्हॉन कॉनवे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[बेव्हॉन जेकब्स]] * [[मायकेल ब्रेसवेल]] * [[मार्क चॅपमन]] * [[मॅट हेन्री]] * [[रचिन रवींद्र]] |} ११ जानेवारी रोजी, दुखापतीमुळे [[ऋषभ पंत]] एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर पडला आणि त्याच्या जागी [[ध्रुव जुरेल]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |access-date=१२ जानेवारी २०२६ |title=IND vs NZ वनडे मालिकेच्या काही तास आधी टीम इंडियात मोठा बदल; दुखापतीमुळे ‘हा’ खेळाडू बाहेर, बदली खेळाडूची घोषणा|url=https://www.loksatta.com/krida/ind-vs-nz-rishabh-pant-ruled-out-of-odi-series-dhruv-jurel-announces-as-replacement-bdg-99-5631407/ |work=लोकसत्ता}}</ref> १२ जानेवारी रोजी, [[वॉशिंग्टन सुंदर]]ला डाव्या बरगडीच्या खालच्या भागाला झालेल्या दुखापतीमुळे उर्वरित एकदिवसीय मालिकेतून वगळण्यात आले आणि त्याच्या जागी [[आयुष बडोनी]]ला संघात स्थान देण्यात आले.<ref>{{cite web |access-date=१९ जानेवारी २०२६ |trans-title=वॉशिंग्टन सुंदर एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर; आयुष बडोनीला पहिल्यांदाच भारतीय संघात स्थान.|title=Washington Sundar ruled out of ODI series; Ayush Badoni receives maiden call-up |url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/tIepi1KB |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]}}</ref> १६ जानेवारी रोजी, वॉशिंग्टन सुंदरला दुखापतींमुळे टी-२० मालिकेतूनही वगळण्यात आले आणि त्याच्या जागी [[रवी बिश्नोई]] व [[श्रेयस अय्यर]] यांना संघात सामील करण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-nz-shreyas-iyer-ravi-bishnoi-added-to-india-squad-for-new-zealand-t20is-1519750 |trans-title=न्यूझीलंडविरुद्धच्या आं.टी२० मालिकेसाठी श्रेयस आणि बिश्नोई यांचा भारतीय संघात समावेश.|title=Shreyas and Bishnoi added to India's squad for NZ T20I series|work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१९ जानेवारी २०२६}}</ref> २० जानेवारी रोजी, पहिल्या तीन टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांसाठी [[क्रिस क्लार्क]]चा आंतरराष्ट्रीय टी२० संघात समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web |url=https://www.nzc.nz/news-items/clarke-staying-on-for-india-t20s-bracewell-milne-injuries-monitored/ |trans-title=क्लार्क भारताच्या टी-२० मालिकेसाठी कायम |title=Clarke staying on for India T20s |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२२ जानेवारी २०२६ |archive-date=2026-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217174411/https://www.nzc.nz/news-items/clarke-staying-on-for-india-t20s-bracewell-milne-injuries-monitored/ |url-status=dead }}</ref> == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ जानेवारी २०२६ | time = १३:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|NZ}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ३००/८ (५० षटके) | runs1 = [[डॅरिल मिशेल]] ८४ (७१) | wickets1 = [[मोहम्मद सिराज]] २/४० (८ षटके) | score2 = ३०६/६ (४९ षटके) | runs2 = [[विराट कोहली]] ९३ (९१) | wickets2 = [[काइल जेमिसन]] ४/४१ (१० षटके) | result = भारत ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490231.html धावफलक] | venue = [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भा) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इं) | motm = [[विराट कोहली]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = या मैदानावर खेळला गेलेला हा पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना होता.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/vadodara/vadodara-to-host-mens-odi-after-16-years/articleshow/121867586.cms |trans-title=१६ वर्षांनंतर वडोदरा येथे पुरुषांचा एकदिवसीय सामना होणार!|title=Vadodara to host men’s ODI after 16 years! |work=[[टाइम्स ऑफ इंडिया]] |access-date=२ डिसेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://cricketstadium.com.in/vadodara-welcomes-back-mens-international-cricket-after-15-years/ |trans-title=१५ वर्षांनंतर वडोदरा येथे पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटचे पुनरागमन|title=Vadodara Welcomes Back Men’s International Cricket After 15 Years |work=क्रिकेट स्टेडियम|access-date=२ डिसेंबर २०२५}}</ref> * [[रोहित शर्मा]] (भा) आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये ६५० षटकार पूर्ण करणारा पहिला खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web|url=https://pudhari.news/sports/ind-vs-nz-odi-series-rohit-sharma-new-record-he-become-first-batsman-in-international-650-sixes-and-most-odi-sixes-as-opener-rg84 |title=रोहित शर्माचा जागतिक विक्रम; आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये 650 'षटकार' ठोकणारा जगातील एकमेव खेळाडू|work=पुढारी |access-date=१२ जानेवारी २०२६}}</ref> * [[विराट कोहली]]ने (भा) २८,००० आंतरराष्ट्रीय धावा पूर्ण केल्या<ref>{{cite web |trans-title=विराट कोहली ठरला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये २८,००० धावा करणारा जगातील तिसरा फलंदाज.|title=Virat Kohli Becomes 3rd Batter In The World To Score 28,000 Runs In International Cricket|url=https://www.news18.com/cricket/virat-kohli-becomes-3rd-batter-in-the-world-to-score-28000-runs-in-international-cricket-ws-l-9823767.html|website=न्यूज १८|access-date=१२ जानेवारी २०२६}}</ref> आणि [[कुमार संगकारा]]ला मागे टाकून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये सर्वाधिक धावा करणारा दुसरा खेळाडू बनला.<ref>{{cite web |title=किंग कोहलीचा 'फिफ्टी प्लस'चा पंच; संगकाराचा महारेकॉर्डही मोडला आता फक्त...|url=https://www.lokmat.com/cricket/news/virat-kohli-overtakes-kumar-sangakkara-to-become-2nd-highest-run-getter-in-international-cricket-a-a1004/|website=लोकमत |access-date=१२ जानेवारी २०२६}}</ref> }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ जानेवारी २०२६ | time = १३:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = २८४/७ (५० षटके) | runs1 = [[केएल राहुल]] ११२[[नाबाद|*]] (९२) | wickets1 = [[क्रिस क्लार्क]] ३/५६ (८ षटके) | score2 = २८६/३ (४७.३ षटके) | runs2 = [[डॅरिल मिशेल]] १३१[[नाबाद|*]] (११७) | wickets2 = [[प्रसिद्ध कृष्ण]] १/४९ (९ षटके) | result = न्यूझीलंड ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490232.html धावफलक] | venue = [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] | umpires = रिचर्ड इलिंगवर्थ (इं) आणि रोहन पंडित (भा) | motm = [[डॅरिल मिशेल]] (न्यू) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[जेडन लेनॉक्स]] (न्यू) ने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १८ जानेवारी २०२६ | time = १३:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|NZ}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ३३७/८ (५० षटके) | runs1 = [[डॅरिल मिशेल]] १३७ (१३१) | wickets1 = [[अर्शदीप सिंग]] ३/६३ (१० षटके) | score2 = २९६ (४६ षटके) | runs2 = [[विराट कोहली]] १२४ (१०८) | wickets2 = [[क्रिस क्लार्क]] ३/५४ (९ षटके) | result = न्यूझीलंड ४१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490233.html धावफलक] | venue = [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भा) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इं) | motm = [[डॅरिल मिशेल]] (NZ) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = भारताच्या [[मोहम्मद सिराज]]चा हा ५०वा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना होता. * भारतामध्ये न्यूझीलंडचा हा पहिला एकदिवसीय मालिका विजय होता.<ref>{{cite web |access-date=१९ जानेवारी २०२६ |title=न्यूझीलंडचा भारतात पहिला वनडे मालिका विजय! टीम इंडियाचा घरच्या मैदानावर लाजिरवाणा पराभव; विराटचं शतक ठरलं व्यर्थ|url=https://www.loksatta.com/krida/nz-beat-ind-by-41-runs-new-zealand-wins-first-odi-series-in-india-daryl-mitchell-glenn-phillips-hundred-virat-kohli-bdg-99-5654328/|website=[[लोकसत्ता]]}}</ref> * या मैदानावर एकदिवसीय सामन्यामध्ये भारताचा हा पहिला पराभव होता. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ जानेवारी २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = २३८/७ (२० षटके) | runs1 = [[अभिषेक शर्मा]] ८४ (३५) | wickets1 = [[जेकब डफी]] २/२७ (४ षटके) | score2 = १९०/७ (२० षटके) | runs2 = [[ग्लेन फिलिप्स]] ७८ (४०) | wickets2 = [[शिवम दुबे]] २/२८ (३ षटके) | result = भारत ४८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490234.html धावफलक] | venue = [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भा) आणि [[रोहन पंडित]] (भा) | motm = [[अभिषेक शर्मा]] (भा) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[क्रिस क्लार्क]]ने (न्यू) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. * [[सूर्यकुमार यादव]]चा (भा) हा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.<ref>{{cite web |access-date=२२ जानेवारी २०२६|trans-title=सूर्यकुमार यादव १०० आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळणारा चौथा भारतीय खेळाडू ठरला.|title=Suryakumar Yadav becomes 4th Indian to play 100 T20I matches |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/suryakumar-yadav-100-matches-t20is-fourth-indian-india-vs-new-zealand-t20-series/article70533622.ece |work=स्पोर्टस्टार}}</ref> }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २३ जानेवारी २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|NZ}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = २०८/६ (२० षटके) | runs1 = [[मिचेल सँटनर]] ४७* (२७) | wickets1 = [[कुलदीप यादव]] २/३५ (४ षटके) | score2 = २०९/३ (१५.२ षटके) | runs2 = [[सूर्यकुमार यादव]] ८२* (३७) | wickets2 = [[इश सोढी]] १/३४ (३ षटके) | result = भारत ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490235.html धावफलक] | venue = [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नवे रायपूर]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भा) आणि [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) | motm = [[ईशान किशन]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = हा भारताचा मायभूमीवर खेळलेला १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. त्यामुळे, असे करणारा तो पहिला आशियाई संघही ठरला.<ref>{{cite web |access-date=२३ जानेवारी २०२६ |trans-title=पाकिस्तान आणि बांगलादेशला हरवून भारताने पहिला आशियाई संघ बनण्याचा मान मिळवला...|title=India Beat Pakistan And Bangladesh, Become 1st Asian Team To... |url=https://www.news18.com/cricket/india-beat-pakistan-and-bangladesh-become-1st-asian-team-to-ws-no-9852202.html |website=न्यूज१८}}</ref> * आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये धावांचा पाठलाग करताना भारताचा हा संयुक्तपणे सर्वात मोठा यशस्वी विजय होता.<ref>{{cite web |access-date=२३ जानेवारी २०२६ |trans-title=रायपूर टी२०: ईशानची शानदार खेळी, सूर्याचा पुन्हा उदय; विश्वविक्रमी लक्ष्याचा पाठलाग करताना भारताची २०९ धावांपर्यंत मजल|title=Raipur T20I: Ishan-daar, Surya-uday again as India race to 209 in world record chase |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ishan-kishan-suryakumar-india-vs-new-zealand-2nd-t20i-raipur-2857008-2026-01-23 |website=इंडिया टूडे}}</ref> * आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये २००-हून अधिक धावांचा पाठलाग करण्याचा हा सर्वात वेगवान विक्रमही होता.<ref>{{cite web |access-date=२३ जानेवारी २०२६ |trans-title=भारत विरुद्ध न्यूझीलंड: भारताने मोडला टी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या इतिहासात २००-हून अधिक धावांचा पाठलाग सर्वात जलद गतीने करण्याचा पाकिस्तानचा विक्रम.|title=IND vs NZ: India breaks Pakistan’s record for fastest 200-plus chase in T20I history |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ind-vs-nz-2nd-t20-india-breaks-pakistan-record-fastest-200-plus-run-chase-in-history/article70543926.ece |website=स्पोर्ट्स्टार}}</ref> }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २५ जानेवारी २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|NZ}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = १५३/९ (२० षटके) | runs1 = [[ग्लेन फिलीप]] ४८ (४०) | wickets1 = [[जसप्रीत बुमराह]] ३/१७ (४ षटके) | score2 = १५५/२ (१० षटके) | runs2 = [[अभिषेक शर्मा]] ६८[[नाबाद|*]] (२०) | wickets2 = [[मॅट हेन्री]] १/२८ (२ षटके)<br/>[[इश सोधी]] १/२८ (२ षटके) | result = भारत ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490236.html धावफलक] | venue = [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[नितीन मेनन]] (भा) | motm = [[जसप्रीत बुमराह]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===४था आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २८ जानेवारी २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|NZ}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = २१५/७ (२० षटके) | runs1 = [[टिम सिफर्ट]] ६२ (३६) | wickets1 = [[अर्शदीप सिंग]] २/३३ (४ षटके) | score2 = १६५ (१८.४ षटके) | runs2 = [[शिवम दुबे]] ६५ (२३) | wickets2 = [[मिचेल सँटनर]] ३/२६ (४ षटके) | result = न्यूझीलंड ५० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490237.html धावफलक] | venue = [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भारत) आणि [[रोहन पंडित]] (भारत) | motm = [[टिम सिफर्ट]] (न्यूझीलंड) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===५वा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३१ जानेवारी २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = २७१/५ (२० षटके) | runs1 = [[ईशान किशन]] १०३ (४३) | wickets1 = [[लॉकी फर्ग्युसन]] २/४१ (४ षटके) | score2 = २२५ (१९.४ षटके) | runs2 = [[फिन ॲलन]] ८० (३८) | wickets2 = [[अर्शदीप सिंग]] ५/५१ (४ षटके) | result = भारत ४६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490238.html धावफलक] | venue = [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] | umpires = [[जयरामन मदनागोपाळ]] (भारत) आणि [[नितीन मेनन]] (भारत) | motm = [[ईशान किशन]] (भारत) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[सूर्यकुमार यादव]]ने (भारत) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील ३,००० धावा पूर्ण केल्या. तो आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये (खेळलेल्या चेंडूंनुसार) हा टप्पा गाठणारा सर्वात वेगवान खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |access-date=२ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=भारत वि न्यूझीलंड: सूर्यकुमार यादवने विराट कोहली आणि रोहित शर्माला मागे टाकले, सर्वात जलद...|title=IND vs NZ: Suryakumar Yadav surpasses Virat Kohli and Rohit Sharma, becomes fastest to... |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/india-vs-new-zealand/ind-vs-nz-suryakumar-yadav-surpasses-virat-kohli-and-rohit-sharma-becomes-fastest-to-/amp_articleshow/127822321.cms |website=[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> *[[ईशान किशन]]ने (भारत) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील १,००० धावा पूर्ण केल्या आणि पहिले शतकही झळकावले.<ref>{{cite web |access-date=२ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=इशान किशनने संजू सॅमसनच्याच भूमीवर आपले पहिले आंतरराष्ट्रीय टी२० शतक झळकावले आणि विश्वचषक संघासाठी स्वतःला अपरिहार्य सिद्ध केले.|title=Ishan Kishan hits maiden T20I century on Sanju Samson's turf, makes himself indispensable for World Cup XI |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ishan-kishan-hits-maiden-t20i-century-on-sanju-samsons-turf-makes-himself-indispensable-for-world-cup-xi-101769869589049.html |website=[[हिंदुस्तान टाइम्स]]}}</ref> *[[अर्शदीप सिंग]]ने (भारत) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीमध्ये प्रथमच पाच बळी घेतले.<ref>{{cite web |access-date=२ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=भारत विरुद्ध न्यूझीलंड क्षणचित्रे, पाचवा टी२०: किशनचे शतक, अर्शदीपच्या पाच बळींच्या जोरावर भारताचा ४६ धावांनी विजय, मालिकाही जिंकली|title=India vs New Zealand Highlights, 5th T20I: Kishan ton, Arshdeep fifer give IND 46-run win, series victory |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-vs-new-zealand-live-score-5th-t20i-ind-v-nz-cricket-match-live-scorecard-updates-highlights-thiruvananthapuram/article70573940.ece |website=स्पोर्टस्टार}}</ref> *न्यूझीलंडविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमधील ही भारताची सर्वोच्च धावसंख्या होती, ज्याने या मालिकेतील पहिल्या टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यातील २३८ धावांचा पूर्वीचा विक्रम मोडला.<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/137523/stats-india-match-sixes-record-in-second-half-mayhem |trans-title=आकडेवारी: दुसऱ्या हाफमधील धुमाकुळात भारताने षटकारांचा विक्रम मोडला.|title=Stats: India match sixes record in second-half mayhem |work=क्रिकबझ्झ|access-date=२ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }} == नोंदी == {{notelist}} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} == बाह्यदुवे == * [https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-in-india-2025-26-1490228 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{भारताचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग: न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचे भारत दौरे|२०२५]] [[वर्ग: न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|भारत]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] qmjlz5owfgv1rvx7vffrboz9cv3f5mo 0 377009 2677805 2676238 2026-04-06T10:11:29Z Nitin.kunjir 4684 2677805 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा<br/> न्यूझीलंड दौरा, २०२५–२६ | team1_image = Flag of New Zealand.svg | team1_name = न्यूझीलंड | team2_image = Flag of South Africa.svg | team2_name = दक्षिण आफ्रिका | from_date = १५ मार्च | to_date = ४ एप्रिल २०२६ | team1_captain = [[आमेलिया केर]] | team2_captain = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[मॅडी ग्रीन]] (२३९) | team2_ODIs_most_runs = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] (१५४) | team1_ODIs_most_wickets = [[रोझमेरी मायर]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[अयाबाँगा खाका]] (९) | player_of_ODI_series = [[मॅडी ग्रीन]] (न्यूझीलंड) | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[आमेलिया केर]] (२७६) | team2_twenty20s_most_runs = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] (११४) | team1_twenty20s_most_wickets = [[सोफी डिव्हाइन]] (९) | team2_twenty20s_most_wickets = [[अयाबाँगा खाका]] (८) | player_of_twenty20_series = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) }} [[दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघ]] मार्च आणि एप्रिल २०२६ मध्ये [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी [[न्यू झीलंड]]चा दौरा करणार आहे.<ref>{{cite web |trans-title=२०२५-२६ च्या भरगच्च हंगामात ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, वेस्ट इंडिज, दक्षिण आफ्रिका न्यूझीलंडचा दौरा करणार.|title=Australia, England, West Indies, South Africa to tour New Zealand in packed 2025-26 season |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-england-west-indies-south-africa-to-tour-new-zealand-in-packed-2025-26-season-1491613 |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/134765/new-zealand-men-set-to-host-australia-england-wi-sa-in-home-summer |trans-title=न्यूझीलंडचा पुरुष संघ उन्हाळ्यात ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, वेस्ट इंडिज आणि दक्षिण आफ्रिकेचे यजमानपद भूषवण्यास सज्ज|title=New Zealand men set to host Australia, England, WI, SA in home summer |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] (एकदिवसीय) आणि पाच [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवले जातील.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/new-zealand-reveal-schedule-for-upcoming-home-summer |trans-title=न्यूझीलंडने जाहीर केले आगामी उन्हाळ्याच्या घरच्या मैदानाचे वेळापत्रक|title=New Zealand reveal schedule for upcoming home summer |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=न्यूझीलंडमध्ये डबल-हेडर अॅक्शनसाठी प्रोटीया पुरुष आणि महिला सज्ज|title=Proteas Men And Women Set For Double-Header Action In New Zealand |url=https://cricket.co.za/proteas-men-and-women-set-for-double-header-action-in-new-zealand/ |work=[[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ही एकदिवसीय मालिका [[२०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग असेल.<ref>{{cite web |trans-title=|title=Women's Future Tours Programme |url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/momiku5h9eyqzp5tohdb.pdf |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=४ नोव्हेंबर २०२४}}</ref> जून २०२५ मध्ये, [[न्यू झीलंड क्रिकेट]]ने २०२५-२६ च्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |trans-title=या उन्हाळ्यात किवी किनाऱ्यावर तारे उतरणार|title=Stars set to descend on Kiwi shores this summer |url=https://www.nzc.nz/news-items/archive/stars-set-to-descend-on-kiwi-shores-this-summer/ |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left ;margin:auto" |- !colspan="2" |{{crw|NZ}} !colspan="2" |{{crw|SA}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.nzc.nz/news-items/knight-earns-maiden-odi-call-up/ |trans-title=नाईटला पहिल्यांदाच एकदिवसीय सामन्यासाठी बोलावणे |title=Knight earns maiden ODI call up |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२५ मार्च २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.nzc.nz/news-items/bates-devine-plimmer-and-devonshire-return-for-south-african-double-headers/ |trans-title=बेट्स, डेव्हाईन, प्लिमर आणि डेव्हनशायर दक्षिण आफ्रिकेच्या डबल-हेडरसाठी परतले|title=Bates, Devine, Plimmer, and Devonshire return for South African Double-Headers |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२५ मार्च २०२६}}</ref> !आं.ए.दि. आणि आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://cricket.co.za/proteas-womens-touring-squad-for-new-zealand-confirmed/ |trans-title=न्यूझीलंड दौऱ्यासाठी प्रोटीज महिलांचा संघ निश्चित|title=Proteas women's touring squad for New Zealand confirmed |work=[[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] |access-date=२५ मार्च २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[आमेलिया केर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इझ्झी गेझ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * इझ्झी शार्प ([[यष्टीरक्षक|य]]) * केली नाइट * [[जेस केर]] * [[जॉर्जिया प्लिमर]] * नेन्सी पटेल * फ्लोरा डेव्हनशायर * ब्री इलिंग * [[ब्रुक हालीडे]] * [[मॅडी ग्रीन]] * [[रोझमेरी मायर]] * [[सुझी बेट्स]] | * [[आमेलिया केर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इझ्झी गेझ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * इझी शार्प ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जेस केर]] * [[जॉर्जिया प्लिमर]] * नेन्सी पटेल * [[पॉली इंग्लिस]]{{Efn|name=T20I1&2}} ([[यष्टीरक्षक|य]]) * फ्लोरा डेव्हनशायर{{Efn|name=T20I3,4,5|फक्त ३रा, ४था आणि ५वा सामना}} * ब्री इलिंग{{Efn|name=T20I1&2|फक्त १ला आणि २रा सामना}} * [[ब्रुक हालीडे]] * [[मॅडी ग्रीन]] * [[रोझमेरी मायर]] * [[लिया ताहुहु]] * [[सुझी बेट्स]] * [[सोफी डिव्हाइन]] | * [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ॲनेके बॉश]] * [[ॲनेरी डेर्कसेन]] * [[अयांडा ह्लुबी]] * [[अयाबाँगा खाका]] * [[कराबो मेसो]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * कायला रेनेके * [[क्लोई ट्रायॉन]] * [[डेन व्हान नीकर्क]] * [[तझमिन ब्रिट्स]] * [[तुमी सेखुखुने]] * [[नेडीन डि क्लर्क]] * [[नॉनकुलुलेको म्लाबा]] * [[मासाबाटा क्लास]] * [[सिनालो जाफ्ता]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[सुने लूस]] |} १७ मार्च रोजी, पोटरीच्या स्नायूला झालेल्या दुखापतीमुळे [[डेन व्हान नीकर्क]]ला या दौऱ्यातून बाहेर काढण्यात आले आणि तिच्या जागी [[ॲनेके बॉश]]ला संघात स्थान देण्यात आले.<ref>{{cite web |title=Calf injury rules van Niekerk out of New Zealand tour |url=https://www.espncricinfo.com/story/nz-vs-sa-calf-injury-rules-dane-van-niekerk-out-of-new-zealand-tour-1528142 |website=[[ESPNcricinfo]] |access-date=17 March 2026}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = १९०/७ (२० षटके) | runs1 = [[आमेलिया केर]] ७८ (४४) | wickets1 = [[मासाबाटा क्लास]] २/१५ (४ षटके) | score2 = ११०/७ (२० षटके) | runs2 = [[तझमिन ब्रिट्स]] २९ (३५) | wickets2 = [[सोफी डिव्हाईन]] २/१३ (४ षटके) | result = न्यूझीलंडचा ८० धावांनी विजय | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491705.html धावफलक] | venue = [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] | umpires = [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[शॉन हेग]] (न्यूझीलंड) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यू) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १७७/५ (२० षटके) | runs1 = [[तझमिन ब्रिट्स]] ५३ (४३) | wickets1 = [[आमेलिया केर]] २/२९ (४ षटके) | score2 = १५९ (१९.१ षटके) | runs2 = [[आमेलिया केर]] ३२ (१८) | wickets2 = [[अयाबाँगा खाका]] ४/२७ (३ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका १८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491706.html धावफलक] | venue = [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = कायला रेनेके (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील आपला १००वा बळी घेतला. }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १४९/७ (२० षटके) | runs1 = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ३७ (३९) | wickets1 = [[सुझी बेट्स]] २/१० (२ षटके) | score2 = १५२/४ (१८.४ षटके) | runs2 = [[सोफी डिव्हाइन]] ५५[[नाबाद|*]] (३८) | wickets2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] १/१७ (२ षटके) | result = न्यूझीलंड ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491707.html धावफलक] | venue = [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] | umpires = [[वेन नाइट्स]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = [[सोफी डिव्हाइन]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===४था आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २२ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १५९/६ (२० षटके) | runs1 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] ५५[[नाबाद|*]] (३२) | wickets1 = [[जेस केर]] ३/१६ (४ षटके) | score2 = १६०/४ (१८.३ षटके) | runs2 = [[सोफी डिव्हाइन]] ६४ (३४) | wickets2 = [[क्लोई ट्रायॉन]] २/१३ (३ षटके) | result = न्यूझीलंड ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491708.html धावफलक] | venue = [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = [[जेस केर]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = न्यूझीलंडच्या [[लिया ताहुहु]]चा हा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. }} ===५वा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २५ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = १९४/६ (२० षटके) | runs1 = [[आमेलिया केर]] १०५ (५५) | wickets1 = [[तुमी सेखुखुने]] ३/३२ (३ षटके) | score2 = १०२/९ (२० षटके) | runs2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] २३ (१८) | wickets2 = [[लिया ताहुहु]] ३/१५ (४ षटके) | result = न्यूझीलंड ९२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491709.html धावफलक] | venue = [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] | umpires = [[क्रिस ब्राऊन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २९ मार्च २०२६ | time = १४:०० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = २६८ (५० षटके) | runs1 = [[मॅडी ग्रीन]] ८५ (८३) | wickets1 = [[अयाबाँगा खाका]] ६/५६ (१० षटके) | score2 = २६९/८ (५० षटके) | runs2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] ७२ (९३) | wickets2 = [[आमेलिया केर]] २/३१ (१० षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491710.html धावफलक] | venue = [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = कायला रेनेके (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = फ्लोरा डेव्हनशायर (न्यूझीलंड) आणि कायला रेनेके (दक्षिण आफ्रिका) यांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १ एप्रिल २०२६ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = ३४६/६ (५० षटके) | runs1 = [[ॲनेके बॉश]] ९१ (९०) | wickets1 = ब्री इलिंग ३/६० (१० षटके) | score2 = ३५०/८ (४९.४ षटके) | runs2 = [[आमेलिया केर]] १७९[[नाबाद|*]] (१३९) | wickets2 = [[अयाबाँगा खाका|अयाबोंगा खाका]] 3/51 (10 षटके) | result = न्यूझीलंड २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491711.html धावफलक] | venue = [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि टीना सेमेन्स (न्यूझीलंड) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) | toss =न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = केली नाईट (न्यूझीलंड) हिने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. * महिलांच्या एकदिवसीय सामन्यांमधील लक्ष्याचा पाठलाग करून मिळवलेला हा आतापर्यंतचा सर्वोच्च विजय ठरला.<ref>{{cite web |trans-title=आमेलिया केरची १३९ चेंडूंमध्ये १७९* धावांची खेळी; न्यूझीलंडची विक्रमी धावपाठलाग करत मालिका बरोबरीत|title=Amelia Kerr hits 139-ball 179* as New Zealand pull off record chase to level series |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-in-new-zealand-2025-26-1491692/new-zealand-women-vs-south-africa-women-2nd-odi-1491711/match-report |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=६ एप्रिल २०२६}}</ref> * महिला अजिंक्यपद गुण: न्यूझीलंड २, दक्षिण आफ्रिका ० }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ एप्रिल २०२६ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = ३०६/७ (५० षटके) | runs1 = [[मॅडी ग्रीन]] १४१[[नाबाद|*]] (१२८) | wickets1 = [[अयांडा ह्लुबी]] २/४७ (१० षटके) | score2 = २४० (४६.१ षटके) | runs2 = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ६९ (६८) | wickets2 = [[रोझमेरी मायर]] ५/५० (९.१ षटके) | result = न्यूझीलंड ६६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491712.html धावफलक] | venue = [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] | umpires = [[शॉन हेग]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[मॅडी ग्रीन]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = * महिला अजिंक्यपद गुण: न्यूझीलंड २, दक्षिण आफ्रिका ० }} == नोंदी == {{Notelist}} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-in-new-zealand-t20is-2025-26-1491691 T20I मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] * [https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-in-new-zealand-odis-2025-26-1491693 ODI मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर]] {{साचा:न्यू झीलंडचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५–२६]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे|२०२६]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|न्यू झीलंड]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे न्यू झीलंड दौरे]] johcllvy21mlwxwrmucz3b5hrcl7s2b 0 378354 2677730 2677238 2026-04-05T22:46:57Z Jonathansammy 17110 copyedit 2677730 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition | name = मधुमेहाशी संबंधित आजार | synonym = | image = File:Diabetes complications.jpg | caption =रेटिनोपथी (दृष्टिपटल व्यथा), नेफ्रोपथी (मूत्रपिंड विकार)आणि न्युरोपथी (मज्जातंतू विकार) या अनियंत्रित मधुमेहाच्या संभाव्य गुंतागुंती आहेत. | pronounce = | specialty = [[अंतःस्रावशास्त्र]] }} '''मधुमेहाच्या जटिलता''' म्हणजे [[मधुमेह|मधुमेही]] रुग्णांमध्ये रक्तातील ग्लुकोजचे नियन्त्रण् न केल्यामुळे होणारे आजार. या जटिलतेमध्ये  दोन प्रकारांमध्ये वर्गीकरण करता येते: तीव्र आणि दीर्घकालीन. तीव्र जटिलता म्हणजे ज्या वेगाने विकसित होतात. ==तीव्र आजार== मधुमेहामुळे होणारे तीव्र आजार म्हणजे जे वेगाने विकसित होतात. त्यांची उदाहरणे म्हणजे: *[[डायबेटिक केटोअ‍ॅसिडोसिस|मधुमेही कीटोअ‍ॅसिडोसिस]] (DKA) *अति-परासरणीय अति-रक्तशर्करा अवस्था ([[हायपरग्लायसेमिक हायपरोस्मोलर स्टेट]] (HHS)), *लॅक्टिक अ‍ॅसिडोसिस (LA), *[[हायपोग्लायसेमिया]].(रक्तातील साखरेची कमतरता) टाइप १ मधुमेही व्यक्तींना वरील गोष्टींचा त्रास होण्याची शक्यता अधिक असते. ==दीर्घकालीन आजार== दीर्घकालीन आजार कालांतराने विकसित होतात आणि त्यांचे सामान्यतः दोन श्रेणींमध्ये वर्गीकरण केले जाते: *सूक्ष्म रक्तवाहिन्याचे रोग आणि *मोठ्या रक्तवाहिन्याचे (मॅक्रोव्हॅस्क्युलर) रोग . सूक्ष्म रक्तवाहिन्या रोगन्च्या जटिलता मध्ये मज्जातंतू विकार (न्यूरोपॅथी), मूत्रपिंड विकार (नेफ्रोपॅथी) आणि मज्जापटल किन्वा दृष्टिपटल व्यथा (रेटिनोपॅथी) यांचा समावेश होतो; तर हृदय व रक्तवाहिन्यांसंबंधी रोग, [[पक्षाघात#:~:text=संदर्भ-,पक्षाघात,-https://mr.wikipedia|पक्षाघात]] आणि पेरिफेरल व्हॅस्क्युलर रोग यांचा समावेश मोठ्या रक्तवाहिन्यानचे गुंतागुंतींमध्ये होतो. <ref name="Epidemiology of diabetes and diabet">{{जर्नल स्रोत|vauthors=Deshpande AD, Harris-Hayes M, Schootman M|date=November 2008|title=Epidemiology of diabetes and diabetes-related complications|journal=Physical Therapy|volume=88|issue=11|pages=1254–1264|doi=10.2522/ptj.20080020|pmc=3870323|pmid=18801858}}</ref> मधुमेहाच्या जटिलते मुळे जीवनाची गुणवत्ता मोठ्या प्रमाणात खालावू शकते आणि दीर्घकाळ टिकणारे अपंगत्व येऊ शकते. एकूणच, ज्या लोकांच्या रक्तातील साखरेची पातळी चांगल्या प्रकारे नियंत्रित नसते, त्यांच्यामध्ये '''जटिलता''' खूपच जास्त प्रमाणात आणि गंभीर स्थितित आढळते. <ref>{{जर्नल स्रोत|displayauthors=6|vauthors=Nathan DM, Cleary PA, Backlund JY, Genuth SM, Lachin JM, Orchard TJ, Raskin P, Zinman B|date=December 2005|title=Intensive diabetes treatment and cardiovascular disease in patients with type 1 diabetes|journal=The New England Journal of Medicine|volume=353|issue=25|pages=2643–2653|doi=10.1056/NEJMoa052187|pmc=2637991|pmid=16371630|doi-access=free}}</ref> <ref>{{जर्नल स्रोत|vauthors=|date=April 1995|title=The effect of intensive diabetes therapy on the development and progression of neuropathy. The Diabetes Control and Complications Trial Research Group|journal=Annals of Internal Medicine|volume=122|issue=8|pages=561–568|doi=10.7326/0003-4819-122-8-199504150-00001|pmid=7887548}}</ref> मधुमेहाची सुरुवात होण्याचे वय, मधुमेहाचा प्रकार, लिंग आणि अनुवंशिकता यांसारखे काही न बदलता येणारे धोक्याचे घटक धोक्यावर परिणाम करू शकत नाही. [[धूम्रपान]], [[लठ्ठपणा]], [[उच्च रक्तदाब]], वाढलेली कोलेस्ट्रॉल पातळी आणि नियमित [[व्यायाम|व्यायामाचा]] अभाव या बदल करता येण्याजोग्या जोखीम घटकांवर उपाययोजना केल्यास, मधुमेहाशी संबंधित जटिलता निर्माण होण्याची शक्यता कमी करता येते. मधुमेहाशी संबंधित गुंतागुंत असणे हा कोविड-१९ मध्ये गंभीर लक्षणे विकसित होण्याचा एक जोखीम घटक आहे. <ref>{{जर्नल स्रोत|displayauthors=6|vauthors=Kompaniyets L, Pennington AF, Goodman AB, Rosenblum HG, Belay B, Ko JY, Chevinsky JR, Schieber LZ, Summers AD, Lavery AM, Preston LE, Danielson ML, Cui Z, Namulanda G, Yusuf H, Mac Kenzie WR, Wong KK, Baggs J, Boehmer TK, Gundlapalli AV|date=July 2021|title=Underlying Medical Conditions and Severe Illness Among 540,667 Adults Hospitalized With COVID-19, March 2020-March 2021|journal=Preventing Chronic Disease|volume=18|pages=E66|doi=10.5888/pcd18.210123|pmc=8269743|pmid=34197283|doi-access=free}}</ref> [[File:Diabetic complications-1.png|thumb|Human body image with all the organs that can be potentially affected by diabetes.]] ===दृष्टिपटल व्यथा=== [[दृष्टिपटल]] (रेटिना)ला होणारे दुखापत्, ज्याला [[रेटिनोपथी|दृष्टिपटल व्यथा]] (रेटिनोपथी) म्हणतात, हे कामाच्या वयातील लोकांमध्ये अंधत्वाचे सर्वात सामान्य कारण आहे.<ref name="Feather_2021">{{Cite book |vauthors=Feather A, Randall D, Waterhouse M |title=Kumar and Clark's Clinical Medicine |publisher=[[Elsevier]] |year=2021 |isbn=978-0-7020-7868-2 |edition=10th |pages=699–741}}</ref>मधुमेहामुळे डोळ्यांवर इतरही परिणाम होऊ शकतात, जसे [[मोतीबिंदू]] आणि [[काचबिंदू]].<ref name="Feather_2021" /> मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी वर्षातून एकदा तरी [[नेत्रतज्ज्ञ]] किंवा [[नेत्रशल्यचिकित्सा|नेत्ररोगतज्ज्ञ]] यांना भेटणे अवश्यक असते.<ref>{{Cite web |title=Diabetes eye care |url=https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000078.htm |access-date=2018-03-27 |website=MedlinePlus |publisher=National Library of Medicine |publication-place=Maryland |archive-date=2018-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180328102348/https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000078.htm |url-status=live}}</ref> ===मूत्रपिंड विकार=== [[मधुमेही नेफ्रोपॅथी]] हे [[तीव्र मूत्रपिंड विकार]]ाचे व्मुख्य कारण आहे. अमेरिकेत [[मूत्रपिंड डायलिसिस|डायलिसिस]]वर असलेल्या ५०% पेक्षा जास्त रुग्ण मधुमेही असातात.<ref name="Wing_2022">{{Cite book |vauthors=Wing EJ, Schiffman F |title=Cecil Essentials of Medicine |publisher=[[Elsevier]] |year=2022 |isbn=978-0-323-72271-1 |edition=10th |location=Pennsylvania |pages=282–297, 662–677}}</ref> ===मज्जातंतू विकार=== [[मधुमेही न्यूरोपॅथी]], म्हणजे मज्जातंतूंना होणारे विकार, विविध प्रकारे प्रकट होते, ज्यामध्ये [[संवेदना नष्ट होणे]], [[न्यूरोपॅथिक वेदना]], आणि [[स्वायत्त बिघडलेले कार्य]] (जसे की [[स्थितीजन्य हायपोटेन्शन|स्थितिजन्य रक्तदाब-ऱ्हास]], [[अतिसार]], आणि [[शिश्नाची ताठरता न येणे]] यांचा समावेश आहे.<ref name="Feather_2021" /> वेदनाशक्ती नष्ट झाल्यामुळे दुखापतीची शक्यता वाढते, ज्यामुळे [[मधुमेही पाय|मधुमेही पायाच्या समस्या]] (जसे की [[ओला कोथ]] (ulcer) उद्भवू शकतात, हे गैर-आघातजन्य पाय किन्वा बोटान्चे [[विच्छेदन]]ाचे सर्वात सामान्य कारण आहे.<ref name="Feather_2021" /> ===मधुमेहामुळे होणारे इतर आजार=== [[मधुमेहातील श्रवणशक्ती कमी होणे|श्रवणशक्ती कमी होणे]] हे मधुमेहाशी संबंधित आणखी एक दीर्घकालीन गुंतागुंत आहे.<ref>{{cite journal |vauthors=Mittal R, McKenna K, Keith G, Lemos JR, Mittal J, Hirani K |title=A systematic review of the association of Type I diabetes with sensorineural hearing loss |journal=PLOS ONE |volume=19 |issue=2 |article-number=e0298457 |date=9 February 2024 |pmid=38335215 |pmc=10857576 |doi=10.1371/journal.pone.0298457 |doi-access=free |bibcode=2024PLoSO..1998457M}}</ref> [[पित्ताशयातील खडे|पित्ताशयाच्या खड्यांच्या]] आजाराशी संबंधित विस्तृत माहिती आणि असंख्य प्रकरणांच्या आधारे, असे दिसते की टाइप २ मधुमेह आणि पित्ताशयातील खडे यांच्यात संबंध असू शकतो. मधुमेह नसलेल्या व्यक्तींच्या तुलनेत मधुमेह असलेल्या व्यक्तींमध्ये पित्ताशयातील खडे विकसित होण्याचा धोका जास्त असतो.<ref>{{cite journal |vauthors=Yuan S, Gill D, Giovannucci EL, Larsson SC |title=Obesity, Type 2 Diabetes, Lifestyle Factors, and Risk of Gallstone Disease: A Mendelian Randomization Investigation |journal=Clinical Gastroenterology and Hepatology |volume=20 |issue=3 |pages=e529–e537 |date=March 2022 |pmid=33418132 |doi=10.1016/j.cgh.2020.12.034 |hdl-access=free |doi-access=free |hdl=10044/1/86461}}</ref> [[बौद्धिक क्षीणता]] आणि मधुमेह यांच्यात संबंध आहे; अभ्यासांनी दर्शविले आहे की मधुमेह असलेल्या व्यक्तींमध्ये बौद्धिक क्षीणता होण्याचा अधिक धोका असतो, आणि रोग नसलेल्या व्यक्तींच्या तुलनेत त्यांच्यात घटीचा दर अधिक असतो.<ref name="cognitive">{{cite journal |vauthors=Cukierman T, Gerstein HC, Williamson JD |title=Cognitive decline and dementia in diabetes--systematic overview of prospective observational studies |journal=Diabetologia |volume=48 |issue=12 |pages=2460–2469 |date=December 2005 |pmid=16283246 |doi=10.1007/s00125-005-0023-4 |doi-access=free}}</ref> मधुमेहामुळे [[स्मृतिभ्रंश]]ाचा धोका वाढतो, आणि मधुमेहाचे निदान जितक्या लवकर होते, तितका हा धोका अधिक असतो.<ref>{{Cite web |vauthors=Budson AE |date=2021-07-12 |title=What's the relationship between diabetes and dementia? |url=https://www.health.harvard.edu/blog/whats-the-relationship-between-diabetes-and-dementia-202107122546 |access-date=2025-01-27 |website=Harvard Health |language=en}}</ref> मधुमेह वृद्धांमध्ये, विशेषतः इन्सुलिन उपचार घेणाऱ्यांमध्ये, [[वृद्धांमध्ये पडणे|पडण्याची]] शक्यता देखील वाढवतो.<ref>{{cite journal |vauthors=Yang Y, Hu X, Zhang Q, Zou R |title=Diabetes mellitus and risk of falls in older adults: a systematic review and meta-analysis |journal=Age and Ageing |volume=45 |issue=6 |pages=761–767 |date=November 2016 |pmid=27515679 |doi=10.1093/ageing/afw140 |doi-access=free}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} 1whlp947ni0mlouj092pb0x0rlkee0g 0 378562 2677748 2677111 2026-04-06T05:06:16Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677748 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''पिंकी विराणी''' (जन्म: ३० जानेवारी १९५९) या एक भारतीय लेखिका, पत्रकार आणि [[मानवाधिकार]] कार्यकर्त्या आहेत. त्यांनी 'वन्स वॉज बॉम्बे',<ref>{{Cite book|title=Once was Bombay|last=Virani|first=Pinki|publisher=Penguin|year=2001|isbn=0-14-028791-4|location=New Delhi|oclc=49350714}}</ref> 'अरुणाज स्टोरी', 'बिटर चॉकलेट: चाइल्ड सेक्सुअल अब्युज इन इंडिया' (ज्याला राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला आहे)<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/theatre-tribute-to-aruna-shanbaug/article7500017.ece|title=Theatre tribute to Aruna Shanbaug|last=Srinivasan|first=Madhumita|date=2015-08-05|work=The Hindu|access-date=2020-01-30|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> आणि 'डेफ हेवन' ही पुस्तके लिहिली आहेत.<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/mag/2009/07/19/stories/2009071950040200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629052333/http://www.hindu.com/mag/2009/07/19/stories/2009071950040200.htm|url-status=dead|archive-date=29 June 2011|title=As we see ourselves |author=R. Krithika|newspaper=[[The Hindu]] |date=19 July 2009 |access-date=17 July 2013}}</ref> त्यांचे पाचवे पुस्तक 'पॉलिटिक्स ऑफ द वूम्ब – द पेरिल्स ऑफ आयव्हीएफ, सरोगसी अँड मॉडिफाईड बेबीज' या नावाने प्रसिद्ध आहे.<ref>{{cite web|url=http://www.dailypioneer.com/sunday-edition/sunday-pioneer/special/the-egg-commerce.html |title=The Egg Commerce |publisher=Daily Pioneer |date=25 September 2016}}</ref> == बालपण आणि शिक्षण == विराणी यांचा जन्म ३० जानेवारी १९५९ रोजी [[मुंबई]] येथे एका [[गुजराती मुस्लिम]] कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील दुकानदार होते आणि आई शिक्षिका होती. त्यांचे शालेय शिक्षण मुंबई, पुणे आणि [[मुसोरी]] येथे झाले. [[कोलंबिया विद्यापीठ|कोलंबिया विद्यापीठात]] पत्रकारितेचे शिक्षण घेण्यासाठी त्यांनी [[आगा खान फाउंडेशन]]ची शिष्यवृत्ती मिळवली होती.<ref name=":1">{{Cite news |title= Deaf Heaven about modern India's story|date=18 July 2009 |url=https://www.hindustantimes.com/books/deaf-heaven-about-modern-india-s-story/story-YNI36ATs2PpfArDBk458AP.html}}</ref> त्यांनी '[[द संडे टाइम्स]]' मध्ये उमेदवारी केली, जिथे त्यांनी ब्रिटनमधील वांशिक दंगलींवर सविस्तर वृत्तांकन केले होते. == कारकीर्द == विराणी यांनी वयाच्या १८ व्या वर्षी टायपिस्ट म्हणून कामाला सुरुवात केली. भारतात परतल्यानंतर त्यांनी वार्ताहर म्हणून काम केले आणि त्यानंतर त्या सायंकाळच्या दैनिकाच्या भारताच्या पहिल्या महिला संपादक बनल्या.<ref>{{Cite news |title=Pinki Virani |url=https://www.harpercollins.com/blogs/authors/pinki-virani-0005540 |access-date=2022-05-25 |website=HarperCollins |language=en}}</ref> विराणी यांनी एक काल्पनिक आणि चार माहितीपर पुस्तके लिहिली आहेत. त्यांचे पहिले पुस्तक 'अरुणाज स्टोरी-१९९८' हे [[अरुणा शानबाग]] यांच्या जीवनावर आधारित आहे. अरुणा शानबाग या [[किंग एडवर्ड मेमोरियल रुग्णालय आणि शेठ गोवर्धनदास सुंदरदास वैद्यकीय महाविद्यालय|के.ई.एम. रुग्णालयात]] २५ वर्षांच्या परिचारिका होत्या, ज्यांच्यावर नोव्हेंबर १९७३ मध्ये लैंगिक अत्याचार आणि गळा दाबून हल्ला करण्यात आला होता. या हल्ल्यामुळे शानबाग २०१५ मध्ये त्यांच्या मृत्यूइतपत ४२ वर्षे 'पर्झिस्टंट [[वनस्पती अवस्था]]' (शुद्धीवर नसलेली अवस्था) मध्ये होत्या.<ref name=":0">{{cite encyclopedia| url= https://www.academia.edu/111537363| title= OV Vijayan| encyclopedia= The Routledge Encyclopedia of Indian Writing in English| date= January 2023| last1= P| first1= Muhammed Afzal}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-08-25 |title=50 years ago, a nurse was attacked in a Mumbai hospital. What changed, what didn't |url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |access-date=2025-06-17 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=10 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010044354/https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |url-status=live }}</ref> या पुस्तकावर आधारित 'पॅसिव्ह यूथनेशिया: कहाणी करुणा की' नावाचा ५२ मिनिटांचा माहितीपट 'पीएसबीटी'ने तयार केला आहे. नाट्य दिग्दर्शक [[अरविंद गौर]] यांनी याचे रूपांतर 'अरुणाज स्टोरी' या एकल नाटकात केले, ज्याचा प्रयोग ल्युशिन दुबे यांनी केला होता.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/theatre/Aruna-Shanbaugs-story-retold-on-stage/articleshow/49283079.cms|title=Aruna Shanbaug's story retold on stage|author=Pratyush Patra|newspaper=[[Times of India]]|access-date=2018-12-04|location=Delhi, India|archive-date=10 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181210145719/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/theatre/Aruna-Shanbaugs-story-retold-on-stage/articleshow/49283079.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.freepressjournal.in/featured-blog/arunas-story-she-was-no-less-a-martyr-who-sparked-progressive-change/1379917|title=Aruna's Story: She was no less a martyr who sparked progressive change|author=Shikha Jain|date=21 October 2018 |access-date=2018-12-04}}</ref> २००२ मध्ये विनय आपटे यांनी या पुस्तकावर आधारित 'कथा अरुणाची' हे मराठी नाटक दिग्दर्शित केले, ज्यामध्ये चिन्मयी सुमीत यांनी अरुणा शानबाग यांची आणि अभय राणे यांनी वाल्मिकी यांची भूमिका साकारली होती. त्यांचे दुसरे पुस्तक 'वन्स वॉज बॉम्बे' मध्ये तीन कादंबरिका आणि चार लघुकथा आहेत. हे पुस्तक एकेकाळी अस्तित्वात असलेल्या मुंबई शहराच्या "ऱ्हासावर" भाष्य करते आणि कशा प्रकारे राजकारणी, अंडरवर्ल्ड, डॉन, माफिया, टोळीयुद्ध आणि जातीय भेदांनी शहरावर ताबा मिळवला, याचे चित्रण करते.<ref name=":0"/> तत्कालीन पंतप्रधान [[अटल बिहारी वाजपेयी]] यांनी ढासळत्या शहरांवरील एका भाषणात या पुस्तकाचा उल्लेख केला होता. [[राजदीप सरदेसाई]] यांनी या पुस्तकाच्या परीक्षणात म्हटले होते की: "पिंकी विराणी पूर्णपणे चुकीच्या नाहीत. मोठ्या मुंबईचे स्वप्न आता संपले आहे... जर आज मुंबई हेडलाईन्समध्ये येत असेल, तर ती एखाद्या गजबजलेल्या रस्त्यावर झालेल्या गोळीबारामुळे किंवा निवडणूक आयोगाने तिथल्या मुख्य देवतेचा मतदानाचा अधिकार काढून घेतल्यामुळे."<ref>{{cite web| url= https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/books/story/19990906-book-review-of-pinki-virani-once-was-bombay-824308-1999-09-05#google_vignette| title= Book review: Pinki Virani's 'Once was Bombay'| date= 6 September 1999}}</ref><ref>{{cite web| url= https://www.firstpost.com/entertainment/veeru-devgans-inspiring-story-is-chronicled-in-pinki-viranis-book-once-was-bombay-read-an-excerpt-6746801.html| title= Veeru Devgan's inspiring story is chronicled in Pinki Virani's book, Once Was Bombay: Read an excerpt| date= 2 June 2019}}</ref> विराणींचे तिसरे पुस्तक, 'बिटर चॉकलेट', भारतीय घरांमधील [[बाल लैंगिक शोषण]] आणि त्याभोवती असलेली शांतता, कौटुंबिक प्रतिष्ठा आणि नैतिकता यांसारख्या अस्वस्थ करणाऱ्या विषयांचा शोध घेते. त्यांनी देशभर घडलेल्या बाल लैंगिक शोषणाच्या विविध घटनांसोबतच, वयाच्या आठव्या वर्षापर्यंत स्वतःच्या वडिलांच्या भावाकडून झालेल्या शोषणाचा अनुभवही यात मांडला आहे.<ref>{{Cite web|url=http://www.thedailystar.net:80/magazine/2007/02/01/interview.htm|title= Star Weekend Magazine |website=www.thedailystar.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=BBC News {{!}} SOUTH ASIA {{!}} Incest book's 'bitter' message |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/853544.stm |access-date=2025-06-20 |website=news.bbc.co.uk}}</ref> हे पुस्तक तीन भागांत विभागलेले असून, बाल लैंगिक शोषणाचे गुन्हेगार हे बहुधा बाहेरचे नसून कुटुंबातील ओळखीचेच लोक असतात, यावर प्रकाश टाकते.<ref>{{Cite web |title=A harsh truth to digest: Revisiting Pinki Virani's Bitter Chocolate |url=https://www.thechakkar.com/home/bitterchocolate |access-date=2025-06-20 |website=The Chakkar |language=en-IN}}</ref> या पुस्तकावर आधारित एकल नाटकाचे लेखन-दिग्दर्शन [[अरविंद गौर]] यांनी केले आणि ल्युशिन दुबे यांनी ते सादर केले.<ref>{{cite news |author=Drama critic |date=2004-01-07 |title=Nobody's Child |url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=72677 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040929061849/http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=72677 |archive-date=29 September 2004 |access-date=2010-08-29 |newspaper=[[Indian Express]]}}</ref> २००८ पर्यंत 'बिटर चॉकलेट'च्या ३०,००० हून अधिक प्रती विकल्या गेल्या होत्या आणि ११ वेळा पुनर्मुद्रण झाले होते. याचे मराठी आणि हिंदी भाषेतही भाषांतर झाले आहे.<ref>{{Cite web |title=The Sunday Tribune – Books |url=https://www.tribuneindia.com/2008/20080413/spectrum/book8.htm |access-date=2025-06-20 |website=www.tribuneindia.com |archive-date=29 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529122023/https://www.tribuneindia.com/2008/20080413/spectrum/book8.htm |url-status=live }}</ref> त्यांचे चौथे पुस्तक 'डेफ हेवन' (Deaf Heaven - २००९) हा त्यांचा कल्पित साहित्यातील (Fiction) एकमेव प्रयत्न आहे. हे भारतातील पहिले "सेल नोव्हेल" होते, जे तीन महिन्यांच्या कालावधीत ९० संदेशांद्वारे वाचकांपर्यंत पोहोचवले गेले होते.<ref name=":0" /> या पुस्तकाची कथा 'सरस्वती' नावाच्या पात्राभोवती फिरते, जी एक ग्रंथपाल आहे. सरस्वतीच्या मृत्यूनंतर तिचा आत्मा मुक्तपणे वावरतो आणि विविध पात्रांवर लक्ष ठेवतो. याद्वारे विराणींनी "धार्मिक दहशतवाद आणि धर्मनिरपेक्ष नैतिकता यातील संघर्ष" शोधला आहे. या पुस्तकाला चेन्नईच्या [[कॉन्निमेरा सार्वजनिक ग्रंथालय|कॉन्निमेरा (राज्य मध्यवर्ती) सार्वजनिक ग्रंथालयाने]] 'डब्लिन लिटररी अवॉर्ड'साठी नामांकित केले होते.<ref>{{Cite web |last=IGO |date=2024-09-07 |title=Deaf Heaven |url=https://dublinliteraryaward.ie/the-library/books/deaf-heaven/ |access-date=2025-06-20 |website=Dublin Literary Award |language=en-US}}</ref> [[हार्पर कॉलिन्स]] (Harper Collins) द्वारे प्रकाशित हे पुस्तक भारतात सूर्यग्रहण होण्याच्या काही दिवस आधी प्रदर्शित झाले होते.<ref name=":1" /> 'पॉलिटिक्स ऑफ द वूम्ब' मध्ये विराणी यांनी महिलांवर वारंवार केल्या जाणाऱ्या [[इन विट्रो फर्टिलायझेशन|आयव्हीएफ]] आणि इतर कृत्रिम प्रजनन पद्धतींवर टीका केली आहे. त्यांनी व्यावसायिक सरोगसी आणि इतर तृतीय-पक्ष सहाय्यित प्रजननावर जगभर बंदी घालण्याची मागणी केली आहे.<ref>{{cite news|url=http://www.firstpost.com/living/pinki-virani-on-commercial-surrogacy-worst-kind-of-patriarchy-posturing-as-pro-woman-choice-2999272.html |title=Pinki Virani on commercial surrogacy: 'Worst kind of patriarchy posturing as pro-woman choice' |work=Firstpost |date=11 September 2016 |access-date=11 September 2016}}</ref> == अरुणा शानबाग खटला == {{मुख्य|अरुणा शानबाग प्रकरण}} २००९ मध्ये, पिंकी विराणी यांनी [[अरुणा शानबाग]] यांच्या वतीने [[भारतीय सर्वोच्च न्यायालय|भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयात]] एक याचिका दाखल केली. २७ नोव्हेंबर १९७३ रोजी [[मुंबई]] येथील [[के.ई.एम. रुग्णालय|के.ई.एम. रुग्णालयात]] परिचारिका म्हणून कार्यरत असताना एका सफाई कामगाराने अरुणा यांच्यावर लैंगिक अत्याचार केला होता.<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |archive-date=13 March 2011 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |url-status=live }}</ref> या हल्ल्यादरम्यान शानबाग यांचा साखळीने गळा आवळण्यात आला होता, ज्यामुळे मेंदूला ऑक्सिजन मिळणे बंद झाले आणि त्या 'व्हेजिटेटिव्ह स्टेट' (शुद्धीवर नसलेली अवस्था) मध्ये गेल्या. या घटनेनंतर त्यांच्यावर के.ई.एम. रुग्णालयात उपचार करण्यात आले आणि २०१५ मध्ये न्यूमोनियाने मृत्यू होईपर्यंत ४२ वर्षे त्यांना फीडिंग ट्यूबद्वारे जिवंत ठेवण्यात आले होते.<ref>{{cite news|title=Aruna Shanbaug: Brain-damaged India nurse dies 42 years after rape|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-32776897|work=BBC News|date=18 May 2015|access-date=11 September 2016|archive-date=8 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108134628/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-32776897|url-status=live}}</ref> विराणी यांनी २००९ च्या याचिकेत असा युक्तिवाद केला होता की, "अरुणा यांचे अशा प्रकारे जिवंत राहणे हे त्यांच्या सन्मानाने जगण्याच्या अधिकाराचे उल्लंघन आहे". सर्वोच्च न्यायालयाने ७ मार्च २०११ रोजी यावर आपला निर्णय दिला.<ref>{{cite news | url=http://www.indianexpress.com/news/after-36-yrs-of-immobility-a-fresh-hope-of/555048/| title=After 36 yrs of immobility, a fresh hope of death| newspaper=Indian Express| date=17 December 2009| access-date=7 March 2011}}</ref> न्यायालयाने अरुणा यांची जीवनरक्षक प्रणाली काढून घेण्याची विनंती फेटाळून लावली, परंतु भारतात '[[इच्छामरण|पॅसिव्ह यूथनेशिया]]' (निष्क्रिय इच्छामरण) कायदेशीर करण्यासाठी मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली. तसेच, सर्वोच्च न्यायालयाने विराणी यांना शानबाग यांची 'नेक्स्ट फ्रेंड' (जवळची व्यक्ती/मित्र) म्हणून मान्यता देण्यास नकार दिला; विराणी यांनी याचिका दाखल करण्यासाठी याच संज्ञेचा वापर केला होता.<ref name=hin>{{cite web|url= http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf|title= Supreme Court decision on Aruna Ramachandra Shanbaug versus Union of India|access-date= 11 September 2016|publisher= Supreme Court of India|archive-url= https://web.archive.org/web/20170110142938/http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf|archive-date= 10 January 2017|url-status= dead}}</ref> == वैयक्तिक जीवन == त्यांनी पत्रकार आणि 'ॲक्सिडेंटल इंडिया' या पुस्तकाचे लेखक शंकर अय्यर यांच्याशी विवाह केला आहे.<ref>{{cite news |title=Virani saga |url=http://www.tribuneindia.com/2009/20090801/saturday/above.htm |newspaper=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]] |date=1 August 2009 |archive-date=4 March 2016 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042946/http://www.tribuneindia.com/2009/20090801/saturday/above.htm |url-status=live }}</ref> == ग्रंथसूची == * 'अरुणाज स्टोरी: द ट्रू अकाउंट ऑफ अ रेप अँड इट्स आफ्टरमॅथ'. वायकिंग, १९९८. * 'बिटर चॉकलेट: चाइल्ड सेक्सुअल अब्युज इन इंडिया', पेंग्विन बुक्स, २०००. * {{Cite book |title=वन्स वॉज बॉम्बे (इंग्लिश) |publisher=Viking |isbn=0-670-88869-9 |year=1999 }} * 'डेफ हेवन', हार्पर कॉलिन्स पब्लिशर्स इंडिया, २००९. {{ISBN|81-7223-849-5}}. * 'पॉलिटिक्स ऑफ द वूम्ब — द पेरिल्स ऑफ आयव्हीएफ, सरोगसी अँड मॉडिफाईड बेबीज', पेंग्विन रँडम हाऊस, २०१६. {{ISBN|978-0670088720}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{नारी शक्ती पुरस्कार}} {{DEFAULTSORT: विराणी, पिंकी}} [[वर्ग:भारतीय महिला पत्रकार]] [[वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय महिला गैर-काल्पनिक लेखक]] [[वर्ग:भारतीय महिला कार्यकर्त्या]] [[वर्ग:गुजराती व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय राजकीय लेखक]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय नॉन-फिक्शन लेखक]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखिका]] [[वर्ग:भारतीय राजकीय लेखिका]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय लेखिका]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय लेखक]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील लेखिका]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील कार्यकर्ते]] [[वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते]] l9y4fqrp11fgk6rfo2g9db9evuwu06r 0 378575 2677791 2677122 2026-04-06T09:00:40Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677791 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''बुआंगी सायलो''' (१९२९ – १८ जून, २०१२) या [[मिझोरम]]मधील एक भारतीय [[लेखिका]], [[कवयित्री]] आणि [[संगीतकार]] होत्या. मिझो साहित्य, शिक्षण आणि मिझो इतिहास व संस्कृतीच्या दस्तऐवजीकरणातील त्यांच्या योगदानासाठी त्या ओळखल्या जातात. त्यांना २०११ मध्ये भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] आणि २००९ मध्ये [[नारी शक्ती पुरस्कार|स्त्री शक्ती पुरस्कार]] देऊन गौरविण्यात आले.<ref name="PIB2011">{{cite web |date=25 January 2011 |title=Padma Awards Announced |url=https://archive.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=69364 |access-date=27 April 2025 |publisher=Press Information Bureau, Government of India |quote=PADMA SHRI... 89. Ms. Buangi Sailo Literature & Education Mizoram}}</ref><ref name="PadmaAwards2011">{{cite web |title=Padma Awards 2011 - The Winners |url=https://www.padmaawards.gov.in/content/pdfs/padma2011.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20171117145009/http://www.padmaawards.gov.in/content/pdfs/padma2011.pdf |archive-date=17 November 2017 |access-date=27 April 2025 |publisher=Ministry of Home Affairs (Govt. of India)}}</ref><ref>{{Cite news |date=2011-01-26 |title=Four from NE on Padma Shri list Guwahati |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Four-from-NE-on-Padma-Shri-listGuwahati/articleshow/7363704.cms |access-date=2025-04-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == वैयक्तिक जीवन == सायलो मिझोरमची राजधानी [[ऐझॉल]]मधील तुइकुअल नॉर्थ परिसरात राहत होत्या. त्यांचे 'झोरम रोझ पार' हे गाण्यांचे पुस्तक त्यांनी आपली सर्वात धाकटी मुलगी मारिया झोरेममावी (जी 'नौतेई' म्हणूनही ओळखली जाते) हिला समर्पित केले होते, जिचा २००० मध्ये मृत्यू झाला.<ref name=":0">{{Cite web |title=BUANGI SAILO HLABU PU TT ZOTHANSANGAN TLANGZARH |url=https://dipr.mizoram.gov.in/post/buangi-sailo-hlabu-pu-tt-zothansangan-tlangzarh |access-date=2025-04-30 |website=dipr.mizoram.gov.in |language=Mizo |archive-date=2025-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430071039/https://dipr.mizoram.gov.in/post/buangi-sailo-hlabu-pu-tt-zothansangan-tlangzarh |url-status=dead }}</ref> 'सायलो' हे आडनाव मिझोरममधील इतर अनेक पद्म पुरस्कार प्राप्तकर्त्यांशी संबंधित आहे, ज्यात कॅप्टन [[एल. झेड. सायलो]] आणि ब्रिगेडियर [[तेनफुंगा सायलो|टी. सायलो]] यांचा समावेश होतो. बुआंगी सायलो यांनी विशेषतः सायलो वंशाच्या इतिहासावर एक पुस्तक लिहिले होते.<ref name=":1">{{Cite book |last=Sailo |first=Buangi |url=https://openlibrary.org/books/OL25348913M/Sailo_thlah_chhawng_chanchin |title=Sailo thlah chhawng chanchin |date=2011 |publisher=Buangi Sailo |edition=1 |location=Aizawl, Mizoram}}</ref> १८ जून २०१२ रोजी [[ऐझॉल]], मिझोरम येथील राहत्या घरी वयाच्या ८२ व्या वर्षी बुआंगी सायलो यांचे निधन झाले. == कारकीर्द आणि योगदान == सायलो यांचे कार्य प्रामुख्याने ऐतिहासिक लेखन आणि कविता या क्षेत्रांत आहे, जे मुख्यत्वे [[मिझो भाषा|मिझो भाषेत]] (रोमन लिपीतील लुशाई बोली) आहे. === साहित्य आणि इतिहास === २०११ मध्ये, सायलो यांनी 'सायलो थ्लाह छावंग चानचिन' (सायलो वंशजांचा इतिहास) प्रकाशित केले.<ref name=":1" /> लुशाई भाषेत लिहिलेल्या आणि ऐझॉलमध्ये प्रकाशित झालेल्या या पुस्तकात मिझो जमातीच्या प्रमुखांची चरित्रे आणि कालक्रमानुसार माहिती दिली आहे, ज्यामध्ये प्रामुख्याने सायलो वंशावर लक्ष केंद्रित केले आहे. 'मिझो नुनहलुई लेह तुनलाई' (मिझो भूतकाळ आणि वर्तमान) हे पुस्तक देखील त्यांच्या नावावर आहे.<ref name=":2">{{Cite web |title=Book Publish in Mizo - 2001l: Mizoram |url=https://mizoram.nic.in/more/book1.htm |access-date=2025-04-30 |website=mizoram.nic.in}}</ref> === संगीत आणि कविता === सायलो यांची ओळख एक संगीतकार म्हणूनही आहे. त्यांच्या 'झोरम रोझ पार' या गाण्यांच्या पुस्तकाचे प्रकाशन जुलै २०११ मध्ये ऐझॉल येथे झाले, ज्यामध्ये त्यांनी रचलेल्या १५५ गाण्यांचा समावेश आहे.<ref name=":0" /> त्यांचे 'न्घिल्हलोहना नुइथांगपार' (साधारण अर्थ: 'अविस्मरणीय अगणित फुले') नावाचे कविता किंवा गाण्यांचे संकलन असलेले जुने कार्यही प्रसिद्ध आहे. त्यांच्या प्रसिद्ध गाण्यांपैकी एक "दी ह्मेलथा" हे आहे. हे गाणे इतर मिझो कलाकारांनी गायले असून शैक्षणिक संस्थांच्या अभ्यासक्रमात किंवा वाचन साहित्यात त्याचा समावेश करण्यात आला आहे.<ref>{{Cite web |date=2020 |title=UNDER GRADUATE SYLLABUS, DEPARTMENT OF MIZO, MIZORAM UNIVERSITY |url=https://gznc.edu.in/uploads/attachments/9e7a4232afed4d3b1c345f5a48f2e139/mizo-syllabus-new.pdf |access-date=2025-04-30 |website=Government Zawlnuam College, Government of Mizoram |archive-date=2024-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709010045/https://gznc.edu.in/uploads/attachments/9e7a4232afed4d3b1c345f5a48f2e139/mizo-syllabus-new.pdf |url-status=dead }}</ref> === शिक्षण आणि समाजकार्य === सायलो यांना "साहित्य आणि शिक्षण" क्षेत्रातील योगदानाबद्दल पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. त्यांचे ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक लेखन, तसेच शैक्षणिक क्षेत्रात त्यांच्या गाण्यांचा होणारा वापर यांमुळे या क्षेत्रात त्यांचे मोठे योगदान आहे. समाजकार्यातील त्यांच्या योगदानाचीही दखल घेतली गेली आहे. मिझोरममध्ये हिंदी भाषेचा प्रसार करणाऱ्या एका कार्यक्रमादरम्यान त्यांनी 'युनिव्हर्सल हिंदी कम्युनिकेशन्स सेंटर' (UHCC) च्या वतीने पुरस्कार प्रदान केला होता.<ref>{{Cite web |title=GOVERNOR PRESIDES OVER AWARDS FUNCTION |url=https://dipr.mizoram.gov.in/post/governor-presides-over-awards-function |access-date=2025-04-30 |website=dipr.mizoram.gov.in |language=en |archive-date=2025-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430071039/https://dipr.mizoram.gov.in/post/governor-presides-over-awards-function |url-status=dead }}</ref> == पुरस्कार आणि गौरव == * स्त्री शक्ती पुरस्कार (२००७): [[भारत सरकार]]च्या [[महिला आणि बाल विकास मंत्रालय|महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाद्वारे]] प्रदान करण्यात आला. २८ फेब्रुवारी २००९ रोजी नवी दिल्ली येथे आयोजित समारंभात सायलो यांना 'राणी गायदिनल्यू झेलियांग' श्रेणीतील हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.<ref>{{Cite web |title=The Minister of State (Independent Charge) for Women & Child Development, Smt. Renuka Chowdhury presenting the Stree Shakti Puraskar to Smt. Buangi Sailo from Mizoram, at a function, in New Delhi on February 28, 2009. |url=https://archive.pib.gov.in/archive2/photoright.aspx?phid=22300 |access-date=2025-04-28 |website=archive.pib.gov.in}}</ref> * पद्मश्री (२०११): साहित्य आणि शिक्षण क्षेत्रातील योगदानाबद्दल [[भारत सरकार]]तर्फे सन्मानित करण्यात आले.<ref name="PIB2011" /><ref name="PadmaAwards2011" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{नारी शक्ती पुरस्कार}} {{DEFAULTSORT:सायलो, बुआंगी}} [[वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:भारतीय लेखिका]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कार प्राप्त महिला]] [[वर्ग:मिझोरममधील व्यक्ती]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:साहित्य व शिक्षणातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते]] nx4e0qvwzh4j0l8jki2t1hbt0d4i5no 0 378615 2677659 2677003 2026-04-05T14:48:45Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[एटीआर ७२]] to [[ए.टी.आर. ७२]] 2677659 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ए.टी.आर. ७२]] 7c747uk2frti77r8u04lqhhuo7thnfe 0 378637 2677660 2677141 2026-04-05T14:48:55Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[सत्या राणी चड्ढा]] to [[सत्य राणी चड्ढा]] 2677660 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[सत्य राणी चड्ढा]] 1zgy97v1sef9pcb770g9qwb5uvgs2rc 14 378642 2677666 2677179 2026-04-05T14:49:55Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[वर्ग:युक्रेनियन व्यक्ती]] to [[वर्ग:युक्रेनी व्यक्ती]] 2677666 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[:वर्ग:युक्रेनी व्यक्ती]] sgmikhg6lcg441owhs8bish22b2cqjr 0 378727 2677719 2677642 2026-04-05T21:55:04Z अभय नातू 206 साचा 2677719 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट धार्मिक जीवनचरित्र | honorific_prefix = वंदनीय | name = गोतमी | birth_name = मार्टिना कातानिया | birth_date = {{Birth date and age|1999|01|08}} | birth_place = [[कातानिया]], [[सिसिली]], [[इटली]] | nationality = इटालियन | religion = [[बौद्ध धर्म]] | school = [[थेरवाद]] | ordination = 9 डिसेंबर 2022 | teacher = आशिन नायका | known_for = पाश्चात्य थेरवाद भिक्षुणी परंपरा; बौद्ध धर्मातील महिलांच्या भूमिकेसाठी कार्य | notable_works = ''Gotamī: A Life Rewritten by the Dhamma'' (2026) | dharma_name = गोतमी | monastic_name = धम्मभाणक | location = [[कोलंबो]], [[श्रीलंका]] | residence = | order = | honorific suffix = थेरी | website = {{Official website|https://venerablegotami.com/}} | image = Gotami Theri Dhamma teaching.jpg | caption = 2026 मध्ये धम्म प्रवचन देताना वंदनीय गोतमी | native_name = ගෝතමී තෙරණිය | image_size = 200 | background = Red | occupation = बौद्ध भिक्षुणी | alma_mater = [[University of Naples "L'Orientale"]] }} '''पूजनीय गोतमी''' (जन्म '''मार्टिना कॅटानिया''' ; ८ जानेवारी १९९९) या एक इटालियन [[थेरवाद]] [[बौद्ध]] भिक्षुणी, लेखिका आणि ध्यान शिक्षिका आहेत. २०२२ मध्ये वयाच्या २३ व्या वर्षी, आशिण नायका यांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी नवदीक्षित भिक्षुणी म्हणून दीक्षा घेतली. नंतर त्या [[श्रीलंका|श्रीलंकेला]] गेल्या, जिथे त्या इंग्रजी आणि सिंहली भाषेत [[धम्म]] शिकवतात.<ref name="tricycle">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://tricycle.org/article/ven-gotami-why-i-became-a-nun-at-23/|title=Ven. Gotami: Why I Became a Nun at 23|website=Tricycle: The Buddhist Review|publisher=Tricycle Foundation|access-date=3 March 2026}}</ref> {{बदल}} == चरित्र == === प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण === गोतमी यांचा जन्म ८ जानेवारी १९९९ रोजी [[इटली]]च्या [[सिसिली]] बेटावरील [[कातानिया]] शहरात '''मार्टिना कातानिया''' या नावाने झाला. त्या एका कामगारवर्गीय कुटुंबात वाढल्या आणि बालपणी [[कॅथोलिक चर्च|कॅथोलिक]] कुटुंबात पारंपरिक धार्मिक शिक्षण घेतले. शालेय जीवनात त्यांना वाचन, भाषा शिक्षण आणि दुःख व नैतिकता यांसंबंधी तत्त्वज्ञानात्मक प्रश्नांबद्दल रस निर्माण झाला.<ref name="bdg-book">{{cite web |title=Book Review: Gotamī: A Life Rewritten by the Dhamma |url=https://www.buddhistdoor.net/features/book-review-gotami-a-life-rewritten-by-the-dhamma/ |website=Buddhistdoor Global |date=7 January 2026 |access-date=3 March 2026 }}</ref> त्यांनी कातानियातील [[:scn:Giusippina_Turrisi_Colonna|ग्यूसेपिना तुरिसी कोलोन्ना]] उच्च माध्यमिक शाळेत शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी परकीय भाषांमध्ये विशेष प्राविण्य मिळवले. या काळात त्यांनी [[चिनी भाषा|चिनी]] आणि इंग्रजी भाषा शिकल्या तसेच [[थेरवाद बौद्ध धर्म]]ाची धार्मिक भाषा [[पाली]]मधील श्लोक पाठ करण्यास सुरुवात केली. पुढे भाषांचे अध्ययन त्यांच्या व्यावसायिक जीवनाचा महत्त्वाचा भाग बनले आणि त्यांनी इटालियन, चिनी व इंग्रजी भाषांमध्ये खाजगी शिक्षक व अनुवादक म्हणून काम केले.<ref name=":3" /> यानंतर त्या [[नेपल्स]] येथे गेल्या आणि [[University of Naples "L'Orientale"]] मधून आशिया आणि आफ्रिकेच्या भाषा व संस्कृती विषयात पदवी (Bachelor of Arts) प्राप्त केली.<ref>{{Cite web |date=2023-09-22 |title=Siri Gotami Buddhist Temple-USA Established in Indianapolis |url=https://teahouse.buddhistdoor.net/eye-on-southeast-asia-siri-gotami-buddhist-temple-usa-established-in-indianapolis/ |access-date=2026-04-01 |website=Tea House |language=en-US}}</ref> त्यांच्या विद्यापीठीन शिक्षणामुळे [[तत्त्वज्ञान]], [[नीतिशास्त्र]] आणि ध्यानाधारित [[आध्यात्मिकता]] यांबद्दलची त्यांची आवड अधिक दृढ झाली.<ref name=":4" /> === बौद्ध धर्माशी परिचय === त्यांच्या मते, किशोरवयातच त्यांचा बौद्ध धर्माशी परिचय झाला, जेव्हा एका शिक्षकाने वर्गात कातानियातील श्रीलंकन बौद्ध मंदिराचा उल्लेख केला. त्यानंतर त्यांनी त्या मंदिराला भेट दिली आणि पुढे ध्यान सत्रे तसेच [[वैशाख (Vesak)]] उत्सवात सहभागी होऊ लागल्या.<ref name=":1">{{cite web |title=Inner freedom vs external freedom: What is true liberation for women? |url=https://www.sundayobserver.lk/2026/03/08/spectrum/73406/inner-freedom-vs-external-freedom-what-is-true-liberation-for-women/ |website=Sunday Observer |date=8 March 2026 |access-date=12 March 2026 }}</ref> शालेय काळात त्यांनी भाषा आणि साहित्याबद्दल विशेष रस निर्माण केला. त्यांनी [[चिनी भाषा|चिनी]] आणि [[इंग्रजी भाषा|इंग्रजी]] शिकल्या आणि [[बौद्ध उपासना]]मध्ये वापरल्या जाणाऱ्या पाली श्लोकांचे पाठांतर केले. नेपल्समध्ये उच्च शिक्षणासाठी गेल्यानंतर त्यांनी बौद्ध साधना अधिक सक्रियपणे अभ्यासण्यास सुरुवात केली.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=The Lay Perspective: A Journey into the Dharma |url=https://teahouse.buddhistdoor.net/the-lay-perspective-a-journey-into-the-dharma/ |access-date=2026-04-01 |website=Tea House |language=en-US}}</ref> === बौद्ध धर्म स्वीकार आणि संघजीवन प्रशिक्षण === गोतमी यांची [[बौद्ध नीतिशास्त्र|बौद्ध शिकवणी]]विषयीची आवड प्रारंभीच्या ग्रंथांच्या वाचनातून आणि [[थेरवाद]] भिक्षूंच्या ऑनलाइन प्रवचनांमधून हळूहळू विकसित झाली. त्यांनी अनौपचारिक ध्यानापासून पुढे जात [[चार आर्य सत्य]] आणि [[अष्टांगिक मार्ग]] यांसारख्या मूलभूत शिकवणींचा अभ्यास सुरू केला. [[कॅथोलिक धर्म]]ातून बौद्ध धर्माकडे त्यांचा प्रवास हा हळूहळू घडलेला होता. विद्यापीठीन काळात त्यांनी [[धम्म]]विषयीचे विचार ऑनलाइन माध्यमांद्वारे आणि अनौपचारिक चर्चांद्वारे मांडण्यास सुरुवात केली, ज्यात चिनी आणि इंग्रजी भाषेतील चर्चा समाविष्ट होत्या.<ref>{{cite news |title=Una monaca italiana e il suo percorso nel buddhismo theravāda |work=[[La Repubblica]] |language=it |date=2024 }}</ref> ८ मे २०२२ रोजी त्यांनी [[म्यानमार]]मधील [[Hlegu Township|ह्लेगू]] येथील मॅग्गाफळ ध्यान केंद्रात एका महिन्यासाठी तात्पुरत्या [[थिलाशिन]] म्हणून दीक्षा घेतली. त्यांनी आशिन न्यानदीप यांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रशिक्षण घेतले आणि त्यांना ''Venerable Saddhamuni'' (“सत्यधर्माची साधिका”) हे नाव देण्यात आले.<ref name=":2">{{cite news |title=လူငယ်ဘဝမှ သာသနာဘက်သို့ လှည့်ပြောင်းလာသော သာသနာရှင်အမျိုးသမီး၏ ဘဝခရီး |language=my |newspaper=The Global New Light of Myanmar |date=2022-05-15 |page=7 |location=Yangon }}</ref> या काळात त्यांनी ध्यान साधना केली आणि संघाच्या नियमांचे पालन केले.<ref name=":0" /> त्यानंतर त्या [[इटली]]मध्ये परतल्या आणि ध्यान साधना सुरू ठेवली.<ref>{{Cite web |date=2023-02-26 |title=An Italian Gotami – A Young Woman’s Success and Struggle in Myanmar’s Female Monasticism |url=https://teahouse.buddhistdoor.net/eye-on-southeast-asia-an-italian-gotami-a-young-womans-success-and-struggle-in-myanmars-female-monasticism/ |access-date=2026-04-01 |website=Buddhist door |language=en-US}}</ref> ९ डिसेंबर २०२२ रोजी, वयाच्या २३व्या वर्षी, त्यांनी आशिन नायका यांच्या मार्गदर्शनाखाली [[थेरवाद]] परंपरेत [[Sayalay|नवदीक्षा भिक्षुणी]] म्हणून दीक्षा घेतली.<ref name="tricycle" /> त्यांनी [[दहा शील]] स्वीकारले आणि [[विनय]]नुसार औपचारिक प्रशिक्षण सुरू केले. नंतर त्यांनी आशिन नायका यांच्या मार्गदर्शनाखाली आपले संघजीवन पुढे चालू ठेवले आणि [[Texas]] मधील महारक्कीता बौद्ध मंदिरात आपले जीवन पुन्हा सुरू केले. त्यांच्या दैनंदिन जीवनात जप, [[बौद्ध ध्यान|ध्यान]], अध्ययन आणि मंदिरातील कार्यांमध्ये सहभाग यांचा समावेश आहे.<ref name=":1" /> == शिकवण आणि प्रसारकार्य == [[File:Venerable Gotami.jpg|thumb|2026 मध्ये धम्म सत्रादरम्यान वंदनीय गोतमी|292x292px]] गोतमी ध्यान आणि [[थेरवाद बौद्ध धर्म]]ाच्या मूलभूत तत्त्वांची शिकवण देतात. त्या या तत्त्वांचा दैनंदिन जीवनात कसा उपयोग करता येतो आणि आधुनिक समाजात त्यागाची भूमिका काय आहे यावर विशेष भर देतात.<ref>{{cite news |title=විදේශීය භික්ෂුණියකගේ ධර්ම දේශනා ශ්‍රී ලංකාවේ |work=[[Silumina]] |language=si |date=2024}}</ref> त्यांच्या सार्वजनिक प्रवचनांमध्ये आणि शैक्षणिक सामग्रीमध्ये नैतिक आचरण (''[[शील]]''), मानसिक एकाग्रता (''[[समाधी]]'') आणि प्रज्ञा (''[[प्रज्ञा]]'') यांसारख्या विषयांचा समावेश असतो. याशिवाय इच्छा, आसक्ती आणि बौद्ध धर्मातील महिलांची भूमिका यांसारख्या विषयांवरही त्या चर्चा करतात.<ref>{{cite magazine |date=September 2025 |title=An Italian Buddhist Nun's Journey into the Dhamma |magazine=[[Eastern Horizon]] |publisher=Young Buddhist Association of Malaysia |language=en |issue=77}}</ref> त्या [[धम्म]] विषयक प्रवचने आणि शैक्षणिक सामग्री अनेक भाषांमध्ये देतात, ज्यात [[सिंहला भाषा|सिंहला]], [[इंग्रजी भाषा|इंग्रजी]], [[इटालियन भाषा|इटालियन]] आणि [[चिनी भाषा|चिनी]] यांचा समावेश आहे. त्यांच्या शिकवणी प्रत्यक्ष कार्यक्रम, मुलाखती आणि डिजिटल माध्यमांद्वारे प्रसारित केल्या जातात.<ref name=":3">{{cite news |title=Western Buddhist nun shares Dhamma teachings in Sri Lanka |work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]] |language=en |date=2024}}</ref><ref name=":5">{{cite news |title=විදේශීය භික්ෂුණියකගේ ධර්ම දේශනා ශ්‍රී ලංකාවේ |work=[[Dinamina]] |language=si |date=2024}}</ref> बौद्ध संस्थांमध्ये वास्तव्य करत असताना त्यांनी सामुदायिक उपक्रम आणि प्रशासकीय कामांमध्येही सहभाग घेतला आहे.<ref>{{cite news |title=Foreign Buddhist nun delivers sermons in Sri Lanka |work=[[Lankadeepa]] |language=si |date=2024}}</ref> == वर्तमान == २०२४ पर्यंत, गोतमी यांनी [[डॅलस]] येथील महारक्कीता बौद्ध मंदिरात दोन वर्षे वास्तव्य केले, जिथे त्यांनी आशिन नायका यांच्या मार्गदर्शनाखाली आपले संघजीवन प्रशिक्षण सुरू ठेवले. त्या मंदिराच्या सचिव म्हणूनही कार्यरत होत्या आणि दैनंदिन कामकाज तसेच सामुदायिक सेवेत सहभागी होत होत्या. हे मंदिर [[थेरवाद]] परंपरेतील स्थलांतरित तसेच पाश्चात्य साधकांना सेवा पुरवते.<ref>{{cite news |title=බටහිර භික්ෂුණියකගේ බුද්ධාගම වෙත ගමන් කළ ජීවිත මඟ |work=[[Navaliya]] |language=si |date=2024 }}</ref> या काळात त्यांनी दररोज जप, ध्यान, ग्रंथअभ्यास आणि सामुदायिक उपक्रमांमध्ये सहभाग घेतला. तसेच ध्यान, त्याग आणि [[बौद्ध धर्म]]ातील महिलांची भूमिका यांसारख्या विषयांवर त्यांनी मुलाखती आणि ऑनलाइन माध्यमांद्वारे व्यापक स्तरावर संवाद साधला.<ref name="tricycle" /><ref>{{Cite web |date=2023-03-09 |title=Monastic Gotami, Womanhood, and the Sangha's Inspirational Power |url=https://teahouse.buddhistdoor.net/eye-on-southeast-asia-monastic-gotami-womanhood-and-the-sanghas-inspirational-power/ |access-date=2026-04-01 |website=Buddhist Door |language=en-US }}</ref> [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|United States]] मधील वास्तव्य संपल्यानंतर, गोतमी [[श्रीलंका]] येथे स्थलांतरित झाल्या आणि सध्या त्या [[कोलंबो]] येथे कार्यरत आहेत. श्रीलंकेत त्यांनी [[धम्म]] विषयक प्रवचने [[इंग्रजी भाषा|इंग्रजी]] आणि [[सिंहला भाषा|सिंहला]] या भाषांमध्ये दिली आहेत.<ref name=":4">{{cite news |title=Young Western Buddhist nun shares Dhamma teachings in Sri Lanka |work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]] |language=en |date=2024}}</ref> मे २०२५ मध्ये त्यांनी [[TV Derana]] वरील ''[[TV Derana#Programming|Sati]]'' या कार्यक्रमात आपले पहिले दूरचित्रवाणी प्रवचन दिले. त्यानंतर त्यांनी [[Sirasa TV#Programmes|Sirasa TV]], [[Swarnavahini]] आणि [[ITN]] यांसारख्या श्रीलंकन प्रमुख दूरचित्रवाणी वाहिन्यांवर धम्म कार्यक्रमांमध्ये सहभाग घेतला आणि प्रवचन दिले.<ref>{{cite news |title=විදේශීය භික්ෂුණියකගේ ධර්ම දේශනා රූපවාහිනී මාධ්‍ය ඔස්සේ |work=[[Silumina]] |language=si |date=30 May 2025 }}</ref> त्यांचे [[आत्मचरित्र]] ''Gotamī: A Life Rewritten by the Dhamma'' (२०२६) [[बौद्ध]] वर्तुळात लक्षवेधी ठरले आहे. या पुस्तकात त्यांच्या संघजीवनाचा अनुभव, सांस्कृतिक पार्श्वभूमी आणि थेरवाद बौद्ध धर्मातील महिलांची भूमिका यांचे आत्मकथनात्मक वर्णन केले आहे.<ref name=":0">{{cite news |title=බටහිර තරුණ භික්ෂුණියකගේ ධර්ම දේශනා ශ්‍රී ලංකාවේ |work=[[Sunday Observer (Sri Lanka)|Sunday Observer]] |language=si |date=2024}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == ग्रंथसूची == {{कॉमन्स वर्ग|Gotami Theri}} * {{cite web |title=Book Review: Gotamī: A Life Rewritten by the Dhamma |url=https://www.buddhistdoor.net/features/book-review-gotami-a-life-rewritten-by-the-dhamma/ |website=Buddhistdoor Global |date=7 January 2026 |access-date=3 March 2026 }} [[वर्ग:इ.स. १९९९ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इटालियन बौद्ध भिक्षुणी]] [[वर्ग:थेरवाद बौद्ध धर्म]] [[वर्ग:बौद्ध धर्म स्वीकारलेले लोक]] [[वर्ग:कातानिया येथील व्यक्ती]] [[वर्ग:इटालियन लेखक]] [[वर्ग:श्रीलंकन बौद्ध]] [[वर्ग:महिला धार्मिक व्यक्तिमत्त्वे]] [[वर्ग:श्रीलंकेत कार्यरत व्यक्ती]] svwtcgxi2z3w7h94ixvsi98dxoo3o2t 0 378729 2677689 2026-04-05T17:47:39Z Ketaki Modak 21590 नवीन पान तयार केले आणि आशयाची भर, दुवे जोडले, संदर्भ जोडला. 2677689 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण १९ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == त्यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. त्यानंतर ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी लघुलेखक म्हणून रूजू झाले. पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २८ वर्षे नोकरी केली. महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> == पुरस्कार == == चित्रदालन == == संदर्भ == rfutq6ceit27uxcywtb7kaawyhf8x9r 2677690 2677689 2026-04-05T17:48:17Z Ketaki Modak 21590 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2677690 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण १९ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == त्यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. त्यानंतर ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी लघुलेखक म्हणून रूजू झाले. पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २८ वर्षे नोकरी केली. महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> == पुरस्कार == == चित्रदालन == == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] m8lqnl2lio1jhky8qcnqh1oawupi8dp 2677691 2677690 2026-04-05T17:48:45Z Ketaki Modak 21590 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2677691 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण १९ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == त्यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. त्यानंतर ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी लघुलेखक म्हणून रूजू झाले. पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २८ वर्षे नोकरी केली. महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> == पुरस्कार == == चित्रदालन == == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] eyf5gedejxg27luh7da6asanuw6hvx6 2677692 2677691 2026-04-05T17:48:59Z Ketaki Modak 21590 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2677692 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण १९ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == त्यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. त्यानंतर ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी लघुलेखक म्हणून रूजू झाले. पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २८ वर्षे नोकरी केली. महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> == पुरस्कार == == चित्रदालन == == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] eta9glg2gtmng8cbfwgove9vsafpyh5 2677694 2677692 2026-04-05T17:55:28Z Ketaki Modak 21590 2677694 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण १९ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == त्यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. त्यानंतर ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी लघुलेखक म्हणून रूजू झाले. पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २८ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | | | | | |- | | | | | |} == पुरस्कार == == चित्रदालन == == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] ssty5w70xkdf3zr70hingcu2qetascb 2677695 2677694 2026-04-05T17:56:51Z Ketaki Modak 21590 2677695 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण १९ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == त्यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी लघुलेखक म्हणून रूजू झाले. पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २८ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | | | | | |- | | | | | |} == पुरस्कार == == चित्रदालन == == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] ea4vfu8oh03h12amlbmi6ocg1zwdwwt 2677698 2677695 2026-04-05T18:03:46Z Ketaki Modak 21590 2677698 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण १९ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == त्यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी लघुलेखक म्हणून रूजू झाले. पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २८ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | |अनमोल कथा |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | |ज्ञानरंजन | | |१९८८ |- | |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |पक्षी आणि प्राणी फळातील आरोग्य | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | | | | | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> == चित्रदालन == == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] 517p6z7pkeo6w40xceqw0zzdg4lqlhd 2677699 2677698 2026-04-05T18:08:29Z Ketaki Modak 21590 2677699 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण १९ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == त्यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी लघुलेखक म्हणून रूजू झाले. पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २८ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | |अनमोल कथा |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | |ज्ञानरंजन | | |१९८८ |- | |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |पक्षी आणि प्राणी फळातील आरोग्य | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | | | | | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] ndclbqed1piwysl0tr8rjnhf412hqyz 2677700 2677699 2026-04-05T18:10:22Z Ketaki Modak 21590 2677700 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण १९ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == त्यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी लघुलेखक म्हणून रूजू झाले. पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २८ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | |अनमोल कथा |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | |ज्ञानरंजन | | |१९८८ |- | |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |पक्षी आणि प्राणी फळातील आरोग्य | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | | | | | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> [[चित्र:Shri kakodkar honouring v g bhagwat.jpg|इवलेसे|सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्याकडून सन्मान स्वीकारताना]] [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] gzgmysd2v4k79cpvnsxgnyvkw903pe3 2677701 2677700 2026-04-05T18:11:19Z Ketaki Modak 21590 2677701 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण १९ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == त्यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी लघुलेखक म्हणून रूजू झाले. पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २८ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] [[चित्र:Shri kakodkar honouring v g bhagwat.jpg|इवलेसे|सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्याकडून सन्मान स्वीकारताना]] == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | |अनमोल कथा |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | |ज्ञानरंजन | | |१९८८ |- | |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |पक्षी आणि प्राणी फळातील आरोग्य | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | | | | | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] qvekp25qlzt70x0y6h8o6ak176xkp89 2677703 2677701 2026-04-05T18:23:24Z Ketaki Modak 21590 2677703 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण १९ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == त्यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी लघुलेखक म्हणून रूजू झाले. पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २८ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] [[चित्र:Shri kakodkar honouring v g bhagwat.jpg|इवलेसे|सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्याकडून सन्मान स्वीकारताना]] == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | |अनमोल कथा (भाग ०१) |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | |अनमोल कथा (भाग ०२) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | |अनमोल कथा (भाग ०३) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | |ज्ञानरंजन (भाग ०१) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९८८ |- | |ज्ञानरंजन (भाग ०२) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | |ज्ञानरंजन (भाग ०३) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |पक्षी आणि प्राणी |प्राणीविषयक, माहितीपर, पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |फळातील आरोग्य |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती |शैक्षणिक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |पक्षी विश्व |पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | |वैद्यकीय विश्वातील शोध |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | |मुलांसाठी वेचक - वेधक कथा |कथासंग्रह, बालसाहित्य |सुयोग प्रकाशन | |- | |सागरी प्राण्यांच्या जगात |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०१) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | |प्राणी विश्व |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | |पर्यावरण प्रदूषण आणि आपले जीवन | माहितीपर, विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०२) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०३) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०४) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | |जेष्ठ नागरिकांचा 'सुखसोबती' |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | | | | | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] a06vg929jsoqe7u6wdji8kdvpx6o9zd 2677704 2677703 2026-04-05T18:25:11Z Ketaki Modak 21590 2677704 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण १९ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == त्यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी लघुलेखक म्हणून रूजू झाले. पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २८ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] [[चित्र:Shri kakodkar honouring v g bhagwat.jpg|इवलेसे|सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्याकडून सन्मान स्वीकारताना]] == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | |अनमोल कथा (भाग ०१) |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | |अनमोल कथा (भाग ०२) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | |अनमोल कथा (भाग ०३) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | |ज्ञानरंजन (भाग ०१) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९८८ |- | |ज्ञानरंजन (भाग ०२) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | |ज्ञानरंजन (भाग ०३) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |पक्षी आणि प्राणी |प्राणीविषयक, माहितीपर, पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |फळातील आरोग्य |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती |शैक्षणिक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | |पक्षी विश्व |पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | |वैद्यकीय विश्वातील शोध |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | |मुलांसाठी वेचक - वेधक कथा |कथासंग्रह, बालसाहित्य |सुयोग प्रकाशन | |- | |सागरी प्राण्यांच्या जगात |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०१) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | |प्राणी विश्व |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | |पर्यावरण प्रदूषण आणि आपले जीवन | माहितीपर, विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०२) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०३) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०४) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | |जेष्ठ नागरिकांचा 'सुखसोबती' |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | | | | | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> == अन्य == त्यांनी १९९० ते २००३ या कालावधीत ज्येष्ठ नागरिक संघ, दक्षिण विभाग या माध्यमातून समाजसेवेचे काम केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=060612085751&PreviewType=ebooks|title=Jeshth Nagarikancha 'Sukhasobati'|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] czsz1tnpm0lpwizxg86g9sk6v85r1b3 2677705 2677704 2026-04-05T18:31:08Z Ketaki Modak 21590 2677705 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण २५ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == त्यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी लघुलेखक म्हणून रूजू झाले. पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २८ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] [[चित्र:Shri kakodkar honouring v g bhagwat.jpg|इवलेसे|सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्याकडून सन्मान स्वीकारताना]] == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | align="right" |१ |अनमोल कथा (भाग ०१) |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | align="right" |२ |अनमोल कथा (भाग ०२) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |३ |अनमोल कथा (भाग ०३) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |४ |ज्ञानरंजन (भाग ०१) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९८८ |- | align="right" |५ |ज्ञानरंजन (भाग ०२) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |६ |ज्ञानरंजन (भाग ०३) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |७ |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | align="right" |८ |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |९ |पक्षी आणि प्राणी |प्राणीविषयक, माहितीपर, पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१० |फळातील आरोग्य |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |११ |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१२ |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती |शैक्षणिक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१३ |पक्षी विश्व |पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१४ |वैद्यकीय विश्वातील शोध |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१५ |मुलांसाठी वेचक - वेधक कथा |कथासंग्रह, बालसाहित्य |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१६ |सागरी प्राण्यांच्या जगात |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१७ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०१) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१८ |प्राणी विश्व |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१९ |पर्यावरण प्रदूषण आणि आपले जीवन | माहितीपर, विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२० |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०२) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२१ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०३) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२२ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०४) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२३ |जेष्ठ नागरिकांचा 'सुखसोबती' |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२४ |किटकांच्या जगात |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२५ |सामान्य ज्ञानासाठी विश्वसंचार |अनुभव कथन |सुयोग प्रकाशन | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> == अन्य == त्यांनी १९९० ते २००३ या कालावधीत ज्येष्ठ नागरिक संघ, दक्षिण विभाग या माध्यमातून समाजसेवेचे काम केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=060612085751&PreviewType=ebooks|title=Jeshth Nagarikancha 'Sukhasobati'|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] fz5xx3ft3kzkbwbaws46bu7trc059cf 2677706 2677705 2026-04-05T18:34:47Z Ketaki Modak 21590 2677706 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण २५ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == भागवत यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये (दिवाणी व फौजदारी) नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी भाषेचा प्रथम लघुलेखक म्हणून रूजू झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=201212055633&PreviewType=ebooks|title=Nave Shodh Nave Tantradnyan Bhag 4|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २७ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] [[चित्र:Shri kakodkar honouring v g bhagwat.jpg|इवलेसे|सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्याकडून सन्मान स्वीकारताना]] == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | align="right" |१ |अनमोल कथा (भाग ०१) |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | align="right" |२ |अनमोल कथा (भाग ०२) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |३ |अनमोल कथा (भाग ०३) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |४ |ज्ञानरंजन (भाग ०१) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९८८ |- | align="right" |५ |ज्ञानरंजन (भाग ०२) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |६ |ज्ञानरंजन (भाग ०३) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |७ |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | align="right" |८ |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |९ |पक्षी आणि प्राणी |प्राणीविषयक, माहितीपर, पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१० |फळातील आरोग्य |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |११ |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१२ |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती |शैक्षणिक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१३ |पक्षी विश्व |पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१४ |वैद्यकीय विश्वातील शोध |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१५ |मुलांसाठी वेचक - वेधक कथा |कथासंग्रह, बालसाहित्य |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१६ |सागरी प्राण्यांच्या जगात |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१७ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०१) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१८ |प्राणी विश्व |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१९ |पर्यावरण प्रदूषण आणि आपले जीवन | माहितीपर, विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२० |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०२) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२१ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०३) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२२ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०४) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२३ |जेष्ठ नागरिकांचा 'सुखसोबती' |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२४ |किटकांच्या जगात |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२५ |सामान्य ज्ञानासाठी विश्वसंचार |अनुभव कथन |सुयोग प्रकाशन | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> == अन्य == त्यांनी १९९० ते २००३ या कालावधीत ज्येष्ठ नागरिक संघ, दक्षिण विभाग या माध्यमातून समाजसेवेचे काम केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=060612085751&PreviewType=ebooks|title=Jeshth Nagarikancha 'Sukhasobati'|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] hbce707px66jum41ryrmzaczhedpxv7 2677707 2677706 2026-04-05T18:35:52Z Ketaki Modak 21590 2677707 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण २५ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == भागवत यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये (दिवाणी व फौजदारी) नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी भाषेचा प्रथम लघुलेखक म्हणून रूजू झाले.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=201212055633&PreviewType=ebooks|title=Nave Shodh Nave Tantradnyan Bhag 4|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २७ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] [[चित्र:Shri kakodkar honouring v g bhagwat.jpg|इवलेसे|सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्याकडून सन्मान स्वीकारताना]] == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० मध्ये दैनिक केसरीमध्ये पहिला लेख प्रकाशित झाला.<ref name=":2" /> पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | align="right" |१ |अनमोल कथा (भाग ०१) |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | align="right" |२ |अनमोल कथा (भाग ०२) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |३ |अनमोल कथा (भाग ०३) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |४ |ज्ञानरंजन (भाग ०१) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९८८ |- | align="right" |५ |ज्ञानरंजन (भाग ०२) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |६ |ज्ञानरंजन (भाग ०३) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |७ |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | align="right" |८ |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |९ |पक्षी आणि प्राणी |प्राणीविषयक, माहितीपर, पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१० |फळातील आरोग्य |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |११ |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१२ |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती |शैक्षणिक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१३ |पक्षी विश्व |पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१४ |वैद्यकीय विश्वातील शोध |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१५ |मुलांसाठी वेचक - वेधक कथा |कथासंग्रह, बालसाहित्य |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१६ |सागरी प्राण्यांच्या जगात |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१७ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०१) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१८ |प्राणी विश्व |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१९ |पर्यावरण प्रदूषण आणि आपले जीवन | माहितीपर, विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२० |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०२) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२१ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०३) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२२ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०४) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२३ |जेष्ठ नागरिकांचा 'सुखसोबती' |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२४ |किटकांच्या जगात |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२५ |सामान्य ज्ञानासाठी विश्वसंचार |अनुभव कथन |सुयोग प्रकाशन | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> == अन्य == त्यांनी १९९० ते २००३ या कालावधीत ज्येष्ठ नागरिक संघ, दक्षिण विभाग या माध्यमातून समाजसेवेचे काम केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=060612085751&PreviewType=ebooks|title=Jeshth Nagarikancha 'Sukhasobati'|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] mfrymaw7vkkcmeg9rvv4utz3uj6a8vh 2677708 2677707 2026-04-05T18:38:06Z Ketaki Modak 21590 2677708 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण २५ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == भागवत यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये (दिवाणी व फौजदारी) नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी भाषेचा प्रथम लघुलेखक म्हणून रूजू झाले.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=201212055633&PreviewType=ebooks|title=Nave Shodh Nave Tantradnyan Bhag 4|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २७ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] [[चित्र:Shri kakodkar honouring v g bhagwat.jpg|इवलेसे|सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्याकडून सन्मान स्वीकारताना]] == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० मध्ये दैनिक केसरीमध्ये पहिला लेख प्रकाशित झाला.<ref name=":2" /> पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | align="right" |१ |अनमोल कथा (भाग ०१) |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | align="right" |२ |अनमोल कथा (भाग ०२) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |३ |अनमोल कथा (भाग ०३) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |४ |ज्ञानरंजन (भाग ०१) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९८८ |- | align="right" |५ |ज्ञानरंजन (भाग ०२) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |६ |ज्ञानरंजन (भाग ०३) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |७ |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | align="right" |८ |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |९ |पक्षी आणि प्राणी |प्राणीविषयक, माहितीपर, पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१० |फळातील आरोग्य |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |११ |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१२ |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=061212054410&PreviewType=ebooks|title=Shikshakansathi Avantar Mahiti|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> |शैक्षणिक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१३ |पक्षी विश्व |पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१४ |वैद्यकीय विश्वातील शोध |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१५ |मुलांसाठी वेचक - वेधक कथा |कथासंग्रह, बालसाहित्य |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१६ |सागरी प्राण्यांच्या जगात |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१७ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०१) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१८ |प्राणी विश्व |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१९ |पर्यावरण प्रदूषण आणि आपले जीवन | माहितीपर, विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२० |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०२) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२१ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०३) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२२ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०४) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२३ |जेष्ठ नागरिकांचा 'सुखसोबती' |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२४ |किटकांच्या जगात |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२५ |सामान्य ज्ञानासाठी विश्वसंचार |अनुभव कथन |सुयोग प्रकाशन | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> == अन्य == त्यांनी १९९० ते २००३ या कालावधीत ज्येष्ठ नागरिक संघ, दक्षिण विभाग या माध्यमातून समाजसेवेचे काम केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=060612085751&PreviewType=ebooks|title=Jeshth Nagarikancha 'Sukhasobati'|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] cxblnon650uzegmyu1r5uvkwhmsc3xg 2677710 2677708 2026-04-05T18:43:36Z Ketaki Modak 21590 2677710 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण २५ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == भागवत यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये (दिवाणी व फौजदारी) नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी भाषेचा प्रथम लघुलेखक म्हणून रूजू झाले.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=201212055633&PreviewType=ebooks|title=Nave Shodh Nave Tantradnyan Bhag 4|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २७ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] [[चित्र:Shri kakodkar honouring v g bhagwat.jpg|इवलेसे|सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्याकडून सन्मान स्वीकारताना]] == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० मध्ये दैनिक केसरीमध्ये पहिला लेख प्रकाशित झाला.<ref name=":2" /> पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | align="right" |१ |अनमोल कथा (भाग ०१) |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | align="right" |२ |अनमोल कथा (भाग ०२) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |३ |अनमोल कथा (भाग ०३) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |४ |ज्ञानरंजन (भाग ०१) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९८८ |- | align="right" |५ |ज्ञानरंजन (भाग ०२) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |६ |ज्ञानरंजन (भाग ०३) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |७ |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | align="right" |८ |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |९ |पक्षी आणि प्राणी |प्राणीविषयक, माहितीपर, पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१० |फळातील आरोग्य |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |११ |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१२ |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=061212054410&PreviewType=ebooks|title=Shikshakansathi Avantar Mahiti|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> |शैक्षणिक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१३ |पक्षी विश्व |पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१४ |वैद्यकीय विश्वातील शोध |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१५ |मुलांसाठी वेचक - वेधक कथा |कथासंग्रह, बालसाहित्य |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१६ |सागरी प्राण्यांच्या जगात |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१७ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०१) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१८ |प्राणी विश्व |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१९ |पर्यावरण प्रदूषण आणि आपले जीवन | माहितीपर, विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२० |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०२) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२१ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०३) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२२ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०४) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२३ |जेष्ठ नागरिकांचा 'सुखसोबती' |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२४ |किटकांच्या जगात |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२५ |सामान्य ज्ञानासाठी विश्वसंचार |अनुभव कथन |सुयोग प्रकाशन | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> == अन्य == त्यांनी १९९० ते २००३ या कालावधीत ज्येष्ठ नागरिक संघ, दक्षिण विभाग या माध्यमातून समाजसेवेचे काम केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=060612085751&PreviewType=ebooks|title=Jeshth Nagarikancha 'Sukhasobati'|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ|राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघा]]<nowiki/>च्या माध्यमातून सामाजिक कार्य करण्यामध्ये त्यांचा सहभाग होता. <ref name=":0" /> == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] brxlc5vto9uk9xohwcse9bpwvjoozrv 2677711 2677710 2026-04-05T18:44:43Z Ketaki Modak 21590 2677711 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण २५ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == भागवत यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये (दिवाणी व फौजदारी) नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी भाषेचे पहिले लघुलेखक म्हणून रूजू झाले.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=201212055633&PreviewType=ebooks|title=Nave Shodh Nave Tantradnyan Bhag 4|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २७ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], डॉ. काकासाहेब घाडगे, रँग्लर ग. स. महाजन, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. दे. अ. दाभोळकर, डॉ. बाबा आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] [[चित्र:Shri kakodkar honouring v g bhagwat.jpg|इवलेसे|सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्याकडून सन्मान स्वीकारताना]] == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० मध्ये दैनिक केसरीमध्ये पहिला लेख प्रकाशित झाला.<ref name=":2" /> पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | align="right" |१ |अनमोल कथा (भाग ०१) |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | align="right" |२ |अनमोल कथा (भाग ०२) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |३ |अनमोल कथा (भाग ०३) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |४ |ज्ञानरंजन (भाग ०१) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९८८ |- | align="right" |५ |ज्ञानरंजन (भाग ०२) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |६ |ज्ञानरंजन (भाग ०३) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |७ |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | align="right" |८ |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |९ |पक्षी आणि प्राणी |प्राणीविषयक, माहितीपर, पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१० |फळातील आरोग्य |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |११ |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१२ |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=061212054410&PreviewType=ebooks|title=Shikshakansathi Avantar Mahiti|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> |शैक्षणिक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१३ |पक्षी विश्व |पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१४ |वैद्यकीय विश्वातील शोध |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१५ |मुलांसाठी वेचक - वेधक कथा |कथासंग्रह, बालसाहित्य |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१६ |सागरी प्राण्यांच्या जगात |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१७ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०१) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१८ |प्राणी विश्व |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१९ |पर्यावरण प्रदूषण आणि आपले जीवन | माहितीपर, विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२० |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०२) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२१ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०३) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२२ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०४) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२३ |जेष्ठ नागरिकांचा 'सुखसोबती' |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२४ |किटकांच्या जगात |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२५ |सामान्य ज्ञानासाठी विश्वसंचार |अनुभव कथन |सुयोग प्रकाशन | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> == अन्य == त्यांनी १९९० ते २००३ या कालावधीत ज्येष्ठ नागरिक संघ, दक्षिण विभाग या माध्यमातून समाजसेवेचे काम केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=060612085751&PreviewType=ebooks|title=Jeshth Nagarikancha 'Sukhasobati'|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ|राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघा]]<nowiki/>च्या माध्यमातून सामाजिक कार्य करण्यामध्ये त्यांचा सहभाग होता. <ref name=":0" /> == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] 2cjz45lctw95ljrbc4vjksd2awji8c2 2677712 2677711 2026-04-05T18:47:50Z Ketaki Modak 21590 2677712 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण २५ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == भागवत यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये (दिवाणी व फौजदारी) नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी भाषेचे पहिले लघुलेखक म्हणून रूजू झाले.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=201212055633&PreviewType=ebooks|title=Nave Shodh Nave Tantradnyan Bhag 4|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २७ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], रँग्लर ग. स. महाजनी, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. [[देवदत्त दाभोळकर]], डॉ. बा. पां. आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] [[चित्र:Shri kakodkar honouring v g bhagwat.jpg|इवलेसे|सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्याकडून सन्मान स्वीकारताना]] == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० मध्ये दैनिक केसरीमध्ये पहिला लेख प्रकाशित झाला.<ref name=":2" /> पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | align="right" |१ |अनमोल कथा (भाग ०१) |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | align="right" |२ |अनमोल कथा (भाग ०२) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |३ |अनमोल कथा (भाग ०३) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |४ |ज्ञानरंजन (भाग ०१) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९८८ |- | align="right" |५ |ज्ञानरंजन (भाग ०२) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |६ |ज्ञानरंजन (भाग ०३) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |७ |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | align="right" |८ |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |९ |पक्षी आणि प्राणी |प्राणीविषयक, माहितीपर, पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१० |फळातील आरोग्य |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |११ |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१२ |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=061212054410&PreviewType=ebooks|title=Shikshakansathi Avantar Mahiti|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> |शैक्षणिक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१३ |पक्षी विश्व |पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१४ |वैद्यकीय विश्वातील शोध |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१५ |मुलांसाठी वेचक - वेधक कथा |कथासंग्रह, बालसाहित्य |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१६ |सागरी प्राण्यांच्या जगात |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१७ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०१) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१८ |प्राणी विश्व |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१९ |पर्यावरण प्रदूषण आणि आपले जीवन | माहितीपर, विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२० |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०२) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२१ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०३) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२२ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०४) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२३ |जेष्ठ नागरिकांचा 'सुखसोबती' |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२४ |किटकांच्या जगात |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२५ |सामान्य ज्ञानासाठी विश्वसंचार |अनुभव कथन |सुयोग प्रकाशन | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> == अन्य == त्यांनी १९९० ते २००३ या कालावधीत ज्येष्ठ नागरिक संघ, दक्षिण विभाग या माध्यमातून समाजसेवेचे काम केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=060612085751&PreviewType=ebooks|title=Jeshth Nagarikancha 'Sukhasobati'|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ|राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघा]]<nowiki/>च्या माध्यमातून सामाजिक कार्य करण्यामध्ये त्यांचा सहभाग होता. <ref name=":0" /> == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] g0b3q10wu2cum2kumyttruz8rs5bmdm 2677713 2677712 2026-04-05T18:49:12Z Ketaki Modak 21590 2677713 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ एप्रिल, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण २५ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == भागवत यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये (दिवाणी व फौजदारी) नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी भाषेचे पहिले लघुलेखक म्हणून रूजू झाले.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=201212055633&PreviewType=ebooks|title=Nave Shodh Nave Tantradnyan Bhag 4|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २७ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], रँग्लर ग. स. महाजनी, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. [[देवदत्त दाभोळकर]], डॉ. बा. पां. आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] [[चित्र:Shri kakodkar honouring v g bhagwat.jpg|इवलेसे|सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्याकडून सन्मान स्वीकारताना]] == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० मध्ये दैनिक केसरीमध्ये पहिला लेख प्रकाशित झाला.<ref name=":2" /> पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | align="right" |१ |अनमोल कथा (भाग ०१) |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | align="right" |२ |अनमोल कथा (भाग ०२) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |३ |अनमोल कथा (भाग ०३) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |४ |ज्ञानरंजन (भाग ०१) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९८८ |- | align="right" |५ |ज्ञानरंजन (भाग ०२) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |६ |ज्ञानरंजन (भाग ०३) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |७ |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | align="right" |८ |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |९ |पक्षी आणि प्राणी |प्राणीविषयक, माहितीपर, पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१० |फळातील आरोग्य |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |११ |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१२ |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=061212054410&PreviewType=ebooks|title=Shikshakansathi Avantar Mahiti|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> |शैक्षणिक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१३ |पक्षी विश्व |पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१४ |वैद्यकीय विश्वातील शोध |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१५ |मुलांसाठी वेचक - वेधक कथा |कथासंग्रह, बालसाहित्य |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१६ |सागरी प्राण्यांच्या जगात |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१७ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०१) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१८ |प्राणी विश्व |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१९ |पर्यावरण प्रदूषण आणि आपले जीवन | माहितीपर, विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२० |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०२) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२१ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०३) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२२ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०४) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२३ |जेष्ठ नागरिकांचा 'सुखसोबती' <ref name=":3" /> |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२४ |किटकांच्या जगात |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२५ |सामान्य ज्ञानासाठी विश्वसंचार |अनुभव कथन |सुयोग प्रकाशन | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> == अन्य == त्यांनी १९९० ते २००३ या कालावधीत ज्येष्ठ नागरिक संघ, दक्षिण विभाग या माध्यमातून समाजसेवेचे काम केले.<ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=060612085751&PreviewType=ebooks|title=Jeshth Nagarikancha 'Sukhasobati'|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ|राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघा]]<nowiki/>च्या माध्यमातून सामाजिक कार्य करण्यामध्ये त्यांचा सहभाग होता. <ref name=":0" /> == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] g28xfwuqvnspo4lkia3dka8zgc3h7x3 2677806 2677713 2026-04-06T10:11:34Z Ketaki Modak 21590 चुकीची दुरुस्ती केली. 2677806 wikitext text/x-wiki '''विजय भागवत''' (जन्म - ५ सप्टेंबर, १९३१) हे अनुवादक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे साहित्य वि.गो.भागवत या नावाने प्रकाशित झालेले आहे. आजवर विविध वृत्तपत्रे, नियतकालिके यामधून सुमारे साडेतीन हजार अनुवादित लेख प्रकाशित झाले आहेत. त्यांच्या अनुवादित लेखांचे संकलन करून एकूण २५ पुस्तके प्रकाशित करण्यात आलेली आहेत. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/5/11/article-on-vijay-bhagwat.amp.html|title=अनुभवसंपन्न लेखनसमृद्ध जीवन|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=2026-04-05}}</ref> == जीवन == भागवत यांनी १९५० ते १९५४ जिल्हा न्यायालयामध्ये (दिवाणी व फौजदारी) नोकरी केली आणि त्यानंतर १९५४ ते १९६१ महाराष्ट्र शासन प्रसिद्ध विभागात त्यांनी नोकरी केली. लघुलेखन व टंकलेखन यामध्ये प्रावीण्य मिळवून ते [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>मध्ये मराठी भाषेचे पहिले लघुलेखक म्हणून रूजू झाले.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=201212055633&PreviewType=ebooks|title=Nave Shodh Nave Tantradnyan Bhag 4|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> पुणे विद्यापीठाच्या कुलगुरू कार्यालयात त्यांनी २७ वर्षे नोकरी केली. ते १९८९ मध्ये सेवानिवृत्त झाले. <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=281112064410&PreviewType=ebooks%20%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF|title=Ase Udyog Ase Marg|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> महामहोपाध्याय [[दत्तो वामन पोतदार]], डॉ. [[धनंजय रामचंद्र गाडगीळ|धनंजयराव गाडगीळ]], रँग्लर ग. स. महाजनी, डॉ. [[हरिभाऊ पाटसकर]], आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ वि. ग. भिडे, डॉ. [[देवदत्त दाभोळकर]], डॉ. बा. पां. आपटे, डॉ. [[राम ताकवले]] आणि डॉ. श्रीधर गुप्ते यांचे व्यक्तिगत लघुलेखक म्हणून त्यांना काम करण्याची संधी उपलब्ध झाली. [[चित्र:Sahitya sanskruti mandal citation.jpg|इवलेसे|महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाचा पुरस्कार माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडून स्वीकारताना]] [[चित्र:Shri kakodkar honouring v g bhagwat.jpg|इवलेसे|सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्याकडून सन्मान स्वीकारताना]] == लेखन व अनुवाद == दि. १६ ऑगस्ट १९७० मध्ये दैनिक केसरीमध्ये पहिला लेख प्रकाशित झाला.<ref name=":2" /> पासून आजपर्यंत गेली ४० वर्षे ते अखंडपणे बालसाहित्य विषयक, सामान्य ज्ञान व कथांचे लेखन करत आहेत. विज्ञान हा त्यांचा आवडीचा विषय आहे. पाश्चात्य देशांमधील विज्ञानाची व तंत्रज्ञानाची अद्ययावत माहिती मराठी माणसापर्यंत पोहोचवायची हा त्या पाठीमागचा उद्देश होता. फक्त ‘एसएससी’ मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतलेले असतानाही, त्यांनी शासकीय मुद्रणालयातर्फे प्रकाशित झालेल्या शब्दकोशांचा आधार घेत आणि संदर्भ ग्रंथांचा अभ्यास करत, विज्ञानातील जटील संज्ञा सामान्य वाचकाला समजतील इतक्या सुलभ भाषेत मांडल्या. <ref name=":0" /> त्यांनी विज्ञान व तंत्रज्ञानाप्रमाणे वनस्पती, आरोग्य विषयक नव्या सेवा,सौरशक्ती, संगणक, पर्यावरण, प्रदूषण, यंत्रमानव, उद्योग-व्यापार, पक्षी-प्राणी-कीटक, सागरी प्राणी, संगणक, पर्यटन यांसारख्या अनेक विषयांवर लेखन केले. <ref name=":0" /> त्यांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे - {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था !प्रकाशन वर्ष |- | align="right" |१ |अनमोल कथा (भाग ०१) |बाल वाङ्मय | |१९८१-८२ |- | align="right" |२ |अनमोल कथा (भाग ०२) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |३ |अनमोल कथा (भाग ०३) |बाल वाङ्मय |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |४ |ज्ञानरंजन (भाग ०१) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९८८ |- | align="right" |५ |ज्ञानरंजन (भाग ०२) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |६ |ज्ञानरंजन (भाग ०३) |बालसाहित्य, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |७ |आई |बाल कथा |मधुश्री प्रकाशन |१९९५ |- | align="right" |८ |असे उद्योग असे मार्ग |मार्गदर्शनपर, सेल्फ हेल्प |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |९ |पक्षी आणि प्राणी |प्राणीविषयक, माहितीपर, पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१० |फळातील आरोग्य |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |११ |नवे शोध - नवे तंत्रज्ञान | |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१२ |शिक्षकांसाठी अवांतर माहिती <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=061212054410&PreviewType=ebooks|title=Shikshakansathi Avantar Mahiti|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> |शैक्षणिक |सुयोग प्रकाशन |१९९७ |- | align="right" |१३ |पक्षी विश्व |पक्षी विषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१४ |वैद्यकीय विश्वातील शोध |आरोग्यविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१५ |मुलांसाठी वेचक - वेधक कथा |कथासंग्रह, बालसाहित्य |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१६ |सागरी प्राण्यांच्या जगात |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१७ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०१) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१८ |प्राणी विश्व |प्राणीविषयक, माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |१९ |पर्यावरण प्रदूषण आणि आपले जीवन | माहितीपर, विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२० |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०२) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२१ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०३) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२२ |नवे शोध नवे तंत्रज्ञान (भाग ०४) |विज्ञानविषयक |सुयोग प्रकाशन | |- | align="right" |२३ |जेष्ठ नागरिकांचा 'सुखसोबती' <ref name=":3" /> |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२४ |किटकांच्या जगात |माहितीपर |सुयोग प्रकाशन | |- |२५ |सामान्य ज्ञानासाठी विश्वसंचार |अनुभव कथन |सुयोग प्रकाशन | |} == पुरस्कार == * [[महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळा]]<nowiki/>च्या नवलेखक साहित्यिक अनुदानातून 'अनमोल कथा' या पहिल्याच पुस्तकास) अनुदान प्राप्त. * सन १९८१-८२ मध्ये अनमोल कथा या पुस्तकास बाल वाङ्मय विभागामध्ये महाराष्ट्र राज्य शासनाचा साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त ([[पांडुरंग सदाशिव साने|साने गुरुजी]] पुरस्कार) * शैक्षणिक संस्थांच्या ग्रंथालयाकरिता उपयुक्त पुस्तक म्हणून १९८६ मध्ये 'अनमोल कथा' या पुस्तकाची महाराष्ट्र राज्याचे माननीय शिक्षण संचालक यांचेकडून शिफारस. <ref name=":1" /> == अन्य == त्यांनी १९९० ते २००३ या कालावधीत ज्येष्ठ नागरिक संघ, दक्षिण विभाग या माध्यमातून समाजसेवेचे काम केले.<ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=060612085751&PreviewType=ebooks|title=Jeshth Nagarikancha 'Sukhasobati'|website=www.bookganga.com|access-date=2026-04-05}}</ref> [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ|राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघा]]<nowiki/>च्या माध्यमातून सामाजिक कार्य करण्यामध्ये त्यांचा सहभाग होता. <ref name=":0" /> == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भाषांतरकार en-mr]] dkisyedp60p4vlut3p3ev4sl7taulz8 0 378730 2677727 2026-04-05T22:36:06Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2677727 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[अँतोनोव्ह एन-२४]] oqfosbg6b6eczmoiu1l5arbxe5ldwv8 0 378731 2677728 2026-04-05T22:38:44Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2677728 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बोईंग ७७७#२००]] elugst4uiat14rpok7n7t9gvbap0ypa 1 378732 2677735 2026-04-06T03:05:10Z TheonlyPuneriintown 157039 /* इजिप्तचे अरब प्रजासत्ताक की गणराज्य? */ नवीन विभाग 2677735 wikitext text/x-wiki == इजिप्तचे अरब प्रजासत्ताक की गणराज्य? == इजिप्तचे अधिकृत नाव साच्यात 'इजिप्तचे अरब '''प्रजासत्ताक'''<nowiki/>' असे लिहिले आहे परंतु पहिल्या परिच्छेदात मात्र 'इजिप्तचे अरब '''गणराज्य'''<nowiki/>' असे लिहिले आहे. कोणचं नाव बरोबर आहे? [[सदस्य:TheonlyPuneriintown|TheonlyPuneriintown]] ([[सदस्य चर्चा:TheonlyPuneriintown|चर्चा]]) ०८:३५, ६ एप्रिल २०२६ (IST) 6804hi991qmbkqdbd8ack4ec4rwlrje 2677741 2677735 2026-04-06T04:51:15Z संतोष गोरे 135680 /* इजिप्तचे अरब प्रजासत्ताक की गणराज्य? */ Reply 2677741 wikitext text/x-wiki == इजिप्तचे अरब प्रजासत्ताक की गणराज्य? == इजिप्तचे अधिकृत नाव साच्यात 'इजिप्तचे अरब '''प्रजासत्ताक'''<nowiki/>' असे लिहिले आहे परंतु पहिल्या परिच्छेदात मात्र 'इजिप्तचे अरब '''गणराज्य'''<nowiki/>' असे लिहिले आहे. कोणचं नाव बरोबर आहे? [[सदस्य:TheonlyPuneriintown|TheonlyPuneriintown]] ([[सदस्य चर्चा:TheonlyPuneriintown|चर्चा]]) ०८:३५, ६ एप्रिल २०२६ (IST) :सदरील लेखाचा पहिला परिच्छेद वाचला असता, ''"इजिप्तचे अरब गणराज्य हा उत्तर आफ्रिकेतील प्रजासत्ताक देश आहे"'' अशी ओळ येते. या ओळीतील [[प्रजासत्ताक]] या निळ्या दुव्यावर गेले असता, ''"प्रजासत्ताक अथवा गणराज्य हे अशा प्रकारचे सरकार आहे ज्यामध्ये देश हा जनतेचा सार्वजनिक मामला मानला जातो."'' अशी ओळ येते. सबब प्रजासत्ताक आणि गणराज्य हे दोन्ही एक समान शब्द असल्याचे दिसून येते. तसे या देशाचे स्थानिक भाषेतील नाव Jumhūriyyat Miṣr al-ʻArabiyyah (जूम्हुरीया मेस्सर अल अरबीयाह) असे आहे, जे की माहिती चौकटीत देखील नमूद केले आहे. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:२१, ६ एप्रिल २०२६ (IST) 8xei4fwviusjqfb6q48zuao98ovhxxm 0 378733 2677738 2026-04-06T04:07:47Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1340106163|Decommunization]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2677738 wikitext text/x-wiki माजी [[कम्युनिस्ट राज्य|साम्यवादी राज्यांमध्ये]] '''साम्यवाद विरोधी''' म्हणजे माजी साम्यवादी उच्च अधिकाऱ्यांना पदावरून दूर करण्याची आणि साम्यवादी चिन्हे नष्ट करण्याची प्रक्रिया होय. याला कधीकधी राजकीय शुद्धीकरण असेही म्हटले गेले आहे.<ref>Jennifer A. Yoder (1999) "From East Germans to Germans?: The New Postcommunist Elites", {{ISBN|0-8223-2372-9}},, pp. 95–97</ref> जरी हा शब्द [[शीत युद्ध|शीत युद्धादरम्यान]] अधूनमधून वापरला गेला असला तरी,<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=tqOyAAAAIAAJ|title=The Current Digest of the Soviet Press|date=1968|publisher=American Association for the Advancement of Slavic Studies|language=en}}</ref> तो सामान्यतः पूर्व गटातील पूर्वीच्या देशांसाठी, म्हणजेच पूर्व गट आणि [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत युनियनच्या]] जवळचे मानले जाणारे देश, यांच्यासाठी त्यांच्या शीत युद्धोत्तर काळातील साम्यवादोत्तर काळात झालेल्या अनेक कायदेशीर आणि सामाजिक बदलांचे वर्णन करण्यासाठी जास्त वापरला जातो. काही राज्यांमध्ये, [[साम्यवाद]] निर्मूलनामध्ये साम्यवादी चिन्हांवर बंदी घालण्याचा समावेश आहे. समान वैशिष्ट्ये असली तरी, वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये साम्यवाद निर्मूलनाची प्रक्रिया वेगवेगळ्या प्रकारे राबवली गेली आहे.<ref name="Lithuanian ban on Soviet symbols">{{Citation|accessdate=3 Jun 2016}}</ref><ref name="bbc32267075">{{स्रोत बातमी|last=Shevchenko|first=Vitaly|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-32267075|title=Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols|date=14 April 2015|work=[[BBC News]]|access-date=3 Jun 2016}}</ref> [[चित्र:Statue_of_Lenin_in_Kharkiv_(Freedom_Square)_after_destruction1_29.09.2014.jpg|इवलेसे|पुतळा पाडल्यानंतर खार्किवमधील लेनिनच्या पुतळ्याचा चौथरा.]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:साम्यवाद]] gt14y9l8jxppman03lyhygxzulve400 2677739 2677738 2026-04-06T04:09:25Z Dharmadhyaksha 28394 2677739 wikitext text/x-wiki माजी [[कम्युनिस्ट राज्य|साम्यवादी राज्यांमध्ये]] '''साम्यवाद विरोधी''' म्हणजे माजी साम्यवादी उच्च अधिकाऱ्यांना पदावरून दूर करण्याची आणि साम्यवादी चिन्हे नष्ट करण्याची प्रक्रिया होय. याला कधीकधी राजकीय शुद्धीकरण असेही म्हटले गेले आहे.<ref>Jennifer A. Yoder (1999) "From East Germans to Germans?: The New Postcommunist Elites", {{ISBN|0-8223-2372-9}},, pp. 95–97</ref> जरी हा शब्द [[शीत युद्ध|शीत युद्धादरम्यान]] अधूनमधून वापरला गेला असला तरी,<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=tqOyAAAAIAAJ|title=The Current Digest of the Soviet Press|date=1968|publisher=American Association for the Advancement of Slavic Studies|language=en}}</ref> तो सामान्यतः पूर्व गटातील पूर्वीच्या देशांसाठी, म्हणजेच पूर्व गट आणि [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत युनियनच्या]] जवळचे मानले जाणारे देश, यांच्यासाठी त्यांच्या शीत युद्धोत्तर काळातील साम्यवादोत्तर काळात झालेल्या अनेक कायदेशीर आणि सामाजिक बदलांचे वर्णन करण्यासाठी जास्त वापरला जातो. [[चित्र:Statue_of_Lenin_in_Kharkiv_(Freedom_Square)_after_destruction1_29.09.2014.jpg|इवलेसे|पुतळा पाडल्यानंतर खार्किवमधील लेनिनच्या पुतळ्याचा चौथरा.]] काही राज्यांमध्ये, [[साम्यवाद]] निर्मूलनामध्ये साम्यवादी चिन्हांवर बंदी घालण्याचा समावेश आहे. समान वैशिष्ट्ये असली तरी, वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये साम्यवाद निर्मूलनाची प्रक्रिया वेगवेगळ्या प्रकारे राबवली गेली आहे.<ref name="Lithuanian ban on Soviet symbols">{{citation|title = Lithuanian ban on Soviet symbols|url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7459976.stm|work = BBC News|date = 17 Jun 2008|access-date = 3 Jun 2016}}</ref><ref name="bbc32267075">{{स्रोत बातमी|last=Shevchenko|first=Vitaly|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-32267075|title=Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols|date=14 April 2015|work=[[BBC News]]|access-date=3 Jun 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:साम्यवाद]] g0z4mue1yiwnnxykwo8w7jj9meg5upl 2677778 2677739 2026-04-06T07:56:19Z Dharmadhyaksha 28394 Dharmadhyaksha ने लेख [[साम्यवाद विरोध]] वरुन [[साम्यवादनिर्मूलन]] ला हलविला 2677739 wikitext text/x-wiki माजी [[कम्युनिस्ट राज्य|साम्यवादी राज्यांमध्ये]] '''साम्यवाद विरोधी''' म्हणजे माजी साम्यवादी उच्च अधिकाऱ्यांना पदावरून दूर करण्याची आणि साम्यवादी चिन्हे नष्ट करण्याची प्रक्रिया होय. याला कधीकधी राजकीय शुद्धीकरण असेही म्हटले गेले आहे.<ref>Jennifer A. Yoder (1999) "From East Germans to Germans?: The New Postcommunist Elites", {{ISBN|0-8223-2372-9}},, pp. 95–97</ref> जरी हा शब्द [[शीत युद्ध|शीत युद्धादरम्यान]] अधूनमधून वापरला गेला असला तरी,<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=tqOyAAAAIAAJ|title=The Current Digest of the Soviet Press|date=1968|publisher=American Association for the Advancement of Slavic Studies|language=en}}</ref> तो सामान्यतः पूर्व गटातील पूर्वीच्या देशांसाठी, म्हणजेच पूर्व गट आणि [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत युनियनच्या]] जवळचे मानले जाणारे देश, यांच्यासाठी त्यांच्या शीत युद्धोत्तर काळातील साम्यवादोत्तर काळात झालेल्या अनेक कायदेशीर आणि सामाजिक बदलांचे वर्णन करण्यासाठी जास्त वापरला जातो. [[चित्र:Statue_of_Lenin_in_Kharkiv_(Freedom_Square)_after_destruction1_29.09.2014.jpg|इवलेसे|पुतळा पाडल्यानंतर खार्किवमधील लेनिनच्या पुतळ्याचा चौथरा.]] काही राज्यांमध्ये, [[साम्यवाद]] निर्मूलनामध्ये साम्यवादी चिन्हांवर बंदी घालण्याचा समावेश आहे. समान वैशिष्ट्ये असली तरी, वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये साम्यवाद निर्मूलनाची प्रक्रिया वेगवेगळ्या प्रकारे राबवली गेली आहे.<ref name="Lithuanian ban on Soviet symbols">{{citation|title = Lithuanian ban on Soviet symbols|url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7459976.stm|work = BBC News|date = 17 Jun 2008|access-date = 3 Jun 2016}}</ref><ref name="bbc32267075">{{स्रोत बातमी|last=Shevchenko|first=Vitaly|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-32267075|title=Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols|date=14 April 2015|work=[[BBC News]]|access-date=3 Jun 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:साम्यवाद]] g0z4mue1yiwnnxykwo8w7jj9meg5upl 2677782 2677778 2026-04-06T07:56:53Z Dharmadhyaksha 28394 2677782 wikitext text/x-wiki माजी [[कम्युनिस्ट राज्य|साम्यवादी राज्यांमध्ये]] '''साम्यवादनिर्मूलन''' किंवा '''साम्यवाद विरोधी''' म्हणजे माजी साम्यवादी उच्च अधिकाऱ्यांना पदावरून दूर करण्याची आणि साम्यवादी चिन्हे नष्ट करण्याची प्रक्रिया होय. याला कधीकधी राजकीय शुद्धीकरण असेही म्हटले गेले आहे.<ref>Jennifer A. Yoder (1999) "From East Germans to Germans?: The New Postcommunist Elites", {{ISBN|0-8223-2372-9}},, pp. 95–97</ref> जरी हा शब्द [[शीत युद्ध|शीत युद्धादरम्यान]] अधूनमधून वापरला गेला असला तरी,<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=tqOyAAAAIAAJ|title=The Current Digest of the Soviet Press|date=1968|publisher=American Association for the Advancement of Slavic Studies|language=en}}</ref> तो सामान्यतः पूर्व गटातील पूर्वीच्या देशांसाठी, म्हणजेच पूर्व गट आणि [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत युनियनच्या]] जवळचे मानले जाणारे देश, यांच्यासाठी त्यांच्या शीत युद्धोत्तर काळातील साम्यवादोत्तर काळात झालेल्या अनेक कायदेशीर आणि सामाजिक बदलांचे वर्णन करण्यासाठी जास्त वापरला जातो. [[चित्र:Statue_of_Lenin_in_Kharkiv_(Freedom_Square)_after_destruction1_29.09.2014.jpg|इवलेसे|पुतळा पाडल्यानंतर खार्किवमधील लेनिनच्या पुतळ्याचा चौथरा.]] काही राज्यांमध्ये, [[साम्यवाद]] निर्मूलनामध्ये साम्यवादी चिन्हांवर बंदी घालण्याचा समावेश आहे. समान वैशिष्ट्ये असली तरी, वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये साम्यवाद निर्मूलनाची प्रक्रिया वेगवेगळ्या प्रकारे राबवली गेली आहे.<ref name="Lithuanian ban on Soviet symbols">{{citation|title = Lithuanian ban on Soviet symbols|url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7459976.stm|work = BBC News|date = 17 Jun 2008|access-date = 3 Jun 2016}}</ref><ref name="bbc32267075">{{स्रोत बातमी|last=Shevchenko|first=Vitaly|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-32267075|title=Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols|date=14 April 2015|work=[[BBC News]]|access-date=3 Jun 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:साम्यवाद]] tinqalo3a8fmjvzxmpm573ev5ypjw8x 2677787 2677782 2026-04-06T08:52:08Z Dharmadhyaksha 28394 {{विकिडेटा माहितीचौकट}} 2677787 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} माजी [[कम्युनिस्ट राज्य|साम्यवादी राज्यांमध्ये]] '''साम्यवादनिर्मूलन''' किंवा '''साम्यवाद विरोधी''' म्हणजे माजी साम्यवादी उच्च अधिकाऱ्यांना पदावरून दूर करण्याची आणि साम्यवादी चिन्हे नष्ट करण्याची प्रक्रिया होय. याला कधीकधी राजकीय शुद्धीकरण असेही म्हटले गेले आहे.<ref>Jennifer A. Yoder (1999) "From East Germans to Germans?: The New Postcommunist Elites", {{ISBN|0-8223-2372-9}},, pp. 95–97</ref> जरी हा शब्द [[शीत युद्ध|शीत युद्धादरम्यान]] अधूनमधून वापरला गेला असला तरी,<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=tqOyAAAAIAAJ|title=The Current Digest of the Soviet Press|date=1968|publisher=American Association for the Advancement of Slavic Studies|language=en}}</ref> तो सामान्यतः पूर्व गटातील पूर्वीच्या देशांसाठी, म्हणजेच पूर्व गट आणि [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत युनियनच्या]] जवळचे मानले जाणारे देश, यांच्यासाठी त्यांच्या शीत युद्धोत्तर काळातील साम्यवादोत्तर काळात झालेल्या अनेक कायदेशीर आणि सामाजिक बदलांचे वर्णन करण्यासाठी जास्त वापरला जातो. [[चित्र:Statue_of_Lenin_in_Kharkiv_(Freedom_Square)_after_destruction1_29.09.2014.jpg|इवलेसे|पुतळा पाडल्यानंतर खार्किवमधील लेनिनच्या पुतळ्याचा चौथरा.]] काही राज्यांमध्ये, [[साम्यवाद]] निर्मूलनामध्ये साम्यवादी चिन्हांवर बंदी घालण्याचा समावेश आहे. समान वैशिष्ट्ये असली तरी, वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये साम्यवाद निर्मूलनाची प्रक्रिया वेगवेगळ्या प्रकारे राबवली गेली आहे.<ref name="Lithuanian ban on Soviet symbols">{{citation|title = Lithuanian ban on Soviet symbols|url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7459976.stm|work = BBC News|date = 17 Jun 2008|access-date = 3 Jun 2016}}</ref><ref name="bbc32267075">{{स्रोत बातमी|last=Shevchenko|first=Vitaly|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-32267075|title=Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols|date=14 April 2015|work=[[BBC News]]|access-date=3 Jun 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:साम्यवाद]] axtqd3vfgp36tq8ba77va2ak5ts0xv6 1 378734 2677746 2026-04-06T05:01:17Z अभय नातू 206 /* शीर्षक */ नवीन विभाग 2677746 wikitext text/x-wiki == शीर्षक == @[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]], या लेखाचे नाव ''साम्यवादनिर्मूलन'' असावे का? [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:३१, ६ एप्रिल २०२६ (IST) lwlez2z5bvjxh82mbrlgt3aox5zuto5 2677775 2677746 2026-04-06T07:49:30Z Dharmadhyaksha 28394 2677775 wikitext text/x-wiki == शीर्षक == @[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]], या लेखाचे नाव ''साम्यवादनिर्मूलन'' असावे का? [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:३१, ६ एप्रिल २०२६ (IST) ::तसे ही चालेल. मला ट्रांसलेटर कडून हे दोन्ही पर्याय मिळाले होते; आणि मराठी वर्मानपत्रांमध्ये दोन्हीचा उपयोग कुठेच दिसला नाही. तुम्हाला योग्य वाटत असेल तर मी हा लेख हलवतो. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १३:१९, ६ एप्रिल २०२६ (IST) 7w0g7a6tziavz6gabp0wkyo1dtvlvo5 2677780 2677775 2026-04-06T07:56:19Z Dharmadhyaksha 28394 Dharmadhyaksha ने लेख [[चर्चा:साम्यवाद विरोध]] वरुन [[चर्चा:साम्यवादनिर्मूलन]] ला हलविला 2677775 wikitext text/x-wiki == शीर्षक == @[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]], या लेखाचे नाव ''साम्यवादनिर्मूलन'' असावे का? [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:३१, ६ एप्रिल २०२६ (IST) ::तसे ही चालेल. मला ट्रांसलेटर कडून हे दोन्ही पर्याय मिळाले होते; आणि मराठी वर्मानपत्रांमध्ये दोन्हीचा उपयोग कुठेच दिसला नाही. तुम्हाला योग्य वाटत असेल तर मी हा लेख हलवतो. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १३:१९, ६ एप्रिल २०२६ (IST) 7w0g7a6tziavz6gabp0wkyo1dtvlvo5 0 378735 2677767 2026-04-06T07:22:17Z संतोष गोरे 135680 इतर नावे 2677767 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[इजिप्त]] 19qsk1deeffcbrti7hd1bfng6i2qnvj 0 378736 2677768 2026-04-06T07:23:21Z संतोष गोरे 135680 मराठीत नाव 2677768 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[इजिप्त]] 19qsk1deeffcbrti7hd1bfng6i2qnvj 0 378737 2677770 2026-04-06T07:26:36Z संतोष गोरे 135680 [[इजिप्त]] कडे पुनर्निर्देशित 2677770 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[इजिप्त]] 19qsk1deeffcbrti7hd1bfng6i2qnvj 0 378738 2677771 2026-04-06T07:27:10Z संतोष गोरे 135680 [[इजिप्त]] कडे पुनर्निर्देशित 2677771 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[इजिप्त]] 19qsk1deeffcbrti7hd1bfng6i2qnvj 0 378739 2677772 2026-04-06T07:37:45Z संतोष गोरे 135680 लेखन भेद 2677772 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[इथियोपिया]] 5dxgfryzz9w5wi9ahnjqn0482fvitgi 0 378740 2677774 2026-04-06T07:47:31Z संतोष गोरे 135680 नवीन लेख 2677774 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''रुद्रमा देवी''' (शासनकाळ: १२६२ – नोव्हेंबर १२८९), ज्यांना त्यांच्या रुद्र-देव महाराज या राज्याभिषेकाच्या नावाने देखील ओळखले जाते, या [[काकतीय]] काकतीय राजवंशाच्या एक सम्राज्ञी होत्या. त्यांनी दक्षिण भारतातील सध्याच्या [[तेलंगणा]] आणि [[आंध्र प्रदेश]] या राज्यांच्या मोठ्या भूभागावर राज्य केले. रुद्रमा देवी यांचे वडील आणि पूर्ववर्ती शासक [[गणपती (काकतीय राजवंश)|गणपती]] यांना पुत्र नसल्यामुळे त्यांनी १२६० च्या सुमारास रुद्रमा यांची आपली सह-शासक म्हणून नियुक्ती केली होती. १२६३ पर्यंत त्या एकमेव शासक बनल्या, तरीही १२६९ पर्यंत त्यांचा औपचारिक राज्याभिषेक झाला नव्हता. त्यांच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला त्यांना बंडाचा सामना करावा लागला, जो त्यांनी आपल्या निष्ठावंतांच्या मदतीने मोडून काढला. १२५० च्या उत्तरार्धात आणि १२६० च्या सुरुवातीस त्यांच्या दक्षिणेकडील शेजारी—[[पांड्य राजवंश|पांड्यांनी]]—जिंकलेला काही प्रदेश त्यांनी पुन्हा हस्तगत केला. त्यांनी वायव्येकडून [[देवगिरीचे यादव|देवगिरीच्या यादवांचे]] आणि ईशान्येकडून [[गजपती|गजपतींचे]] आक्रमण देखील परतवून लावले. १२७० आणि १२८० च्या दशकात, कायस्थ प्रमुख [[अंबादेव]] याने केलेल्या बंडामुळे रुद्रमा देवींनी आपला दक्षिणेकडील बराचसा प्रदेश गमावला आणि १२८९ मध्ये त्याच्याविरुद्ध झालेल्या संघर्षात बहुधा त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा नातू [[प्रतापरुद्र]] हा काकतीय सिंहासनावर बसला. रुद्रमा देवींची कारकीर्द ही काकतीय सैन्यात अनेक बिगर-खानदानी योद्ध्यांच्या उदयासाठी उल्लेखनीय ठरली. त्यांनी [[वरंगळ किल्ला|वरंगळ किल्ल्याची]] आतील भिंत उंच करून आणि खंदकाने वेढलेली बाह्य भिंत बांधून तो अधिक मजबूत केला. dgwwke4i4tqxuk6no4p0c8nf1wokvsi 2677776 2677774 2026-04-06T07:51:16Z संतोष गोरे 135680 2677776 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''रुद्रमा देवी''' (शासनकाळ: १२६२ – नोव्हेंबर १२८९), ज्यांना त्यांच्या रुद्र-देव महाराज या राज्याभिषेकाच्या नावाने देखील ओळखले जाते, या [[काकतीय]] काकतीय राजवंशाच्या एक सम्राज्ञी होत्या. त्यांनी दक्षिण भारतातील सध्याच्या [[तेलंगणा]] आणि [[आंध्र प्रदेश]] या राज्यांच्या मोठ्या भूभागावर राज्य केले. रुद्रमा देवी यांचे वडील आणि पूर्ववर्ती शासक [[गणपती (काकतीय राजवंश)|गणपती]] यांना पुत्र नसल्यामुळे त्यांनी १२६० च्या सुमारास रुद्रमा यांची आपली सह-शासक म्हणून नियुक्ती केली होती. १२६३ पर्यंत त्या एकमेव शासक बनल्या, तरीही १२६९ पर्यंत त्यांचा औपचारिक राज्याभिषेक झाला नव्हता. त्यांच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला त्यांना बंडाचा सामना करावा लागला, जो त्यांनी आपल्या निष्ठावंतांच्या मदतीने मोडून काढला. १२५० च्या उत्तरार्धात आणि १२६० च्या सुरुवातीस त्यांच्या दक्षिणेकडील शेजारी—[[पांड्य राजवंश|पांड्यांनी]]—जिंकलेला काही प्रदेश त्यांनी पुन्हा हस्तगत केला. त्यांनी वायव्येकडून [[देवगिरीचे यादव|देवगिरीच्या यादवांचे]] आणि ईशान्येकडून [[गजपती|गजपतींचे]] आक्रमण देखील परतवून लावले. १२७० आणि १२८० च्या दशकात, कायस्थ प्रमुख [[अंबादेव]] याने केलेल्या बंडामुळे रुद्रमा देवींनी आपला दक्षिणेकडील बराचसा प्रदेश गमावला आणि १२८९ मध्ये त्याच्याविरुद्ध झालेल्या संघर्षात बहुधा त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा नातू [[प्रतापरुद्र]] हा काकतीय सिंहासनावर बसला. रुद्रमा देवींची कारकीर्द ही काकतीय सैन्यात अनेक बिगर-खानदानी योद्ध्यांच्या उदयासाठी उल्लेखनीय ठरली. त्यांनी [[वरंगळ किल्ला|वरंगळ किल्ल्याची]] आतील भिंत उंच करून आणि खंदकाने वेढलेली बाह्य भिंत बांधून तो अधिक मजबूत केला. == सुरुवातीचे जीवन == रुद्रमा-देवी, ज्यांना 'रुद्रंबा' म्हणूनही ओळखले जाते, त्या त्यांचे पूर्ववर्ती राजा गणपती-देव यांच्या कन्या होत्या. विद्यानाथांच्या 'प्रतापरुद्र-यशोभूषणम्' वरील आपल्या भाष्यात कुमार-स्वामी सोमपीठी यांनी असे नमूद केले आहे की, रुद्रमा या गणपती आणि राणी सोमांबा यांच्या कन्या होत्या. तथापि, याच ग्रंथात दुसऱ्या एका ठिकाणी त्यांनी चुकून रुद्रमा यांचा उल्लेख गणपतीची मुख्य राणी म्हणून केला आहे. व्हेनेशियन प्रवासी [[मार्को पोलो]] (ज्याने इसवी सन १२९३ च्या सुमारास काकतीय राज्याला भेट दिली होती) आणि १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथासह इतर काही स्रोतांमध्येही रुद्रमा यांचे वर्णन गणपतीची पत्नी म्हणून चुकीच्या पद्धतीने करण्यात आले आहे. मात्र, समकालीन कोरीव लेखांमधील (शिलालेख) पुराव्यांवरून हे स्पष्ट होते की, रुद्रमा या गणपतीच्या पत्नी नसून कन्या होत्या. रुद्रमा यांचा विवाह निडदवोलु येथील चालुक्य सामंत इंदू-शेखराचा मुलगा वीर-भद्र याच्याशी झाला होता. काकतीय सम्राटांनी पराभूत कुटुंबांना पुन्हा सत्तेवर बसवल्याची आणि त्यांच्याशी वैवाहिक संबंध प्रस्थापित केल्याची अनेक उदाहरणे आहेत: बहुधा १२४० मध्ये वेंगी विजयादरम्यान गणपतीने चालुक्यांच्या या शाखेला आपल्या अधिपत्याखाली आणले असावे. निडदवोलुच्या चालुक्यांची राजकीय निष्ठा सुरक्षित करण्यासाठी गणपतीने त्यानंतर लगेचच रुद्रमा यांचा विवाह लावून दिला असावा. nywsp3cuqpvhskivv2idhcvqmlbw3kp 2677777 2677776 2026-04-06T07:53:12Z संतोष गोरे 135680 2677777 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रुद्रमा देवी''' (शासनकाळ: १२६२ – नोव्हेंबर १२८९), ज्यांना त्यांच्या रुद्र-देव महाराज या राज्याभिषेकाच्या नावाने देखील ओळखले जाते, या [[काकतीय]] काकतीय राजवंशाच्या एक सम्राज्ञी होत्या. त्यांनी दक्षिण भारतातील सध्याच्या [[तेलंगणा]] आणि [[आंध्र प्रदेश]] या राज्यांच्या मोठ्या भूभागावर राज्य केले. रुद्रमा देवी यांचे वडील आणि पूर्ववर्ती शासक [[गणपती (काकतीय राजवंश)|गणपती]] यांना पुत्र नसल्यामुळे त्यांनी १२६० च्या सुमारास रुद्रमा यांची आपली सह-शासक म्हणून नियुक्ती केली होती. १२६३ पर्यंत त्या एकमेव शासक बनल्या, तरीही १२६९ पर्यंत त्यांचा औपचारिक राज्याभिषेक झाला नव्हता. त्यांच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला त्यांना बंडाचा सामना करावा लागला, जो त्यांनी आपल्या निष्ठावंतांच्या मदतीने मोडून काढला. १२५० च्या उत्तरार्धात आणि १२६० च्या सुरुवातीस त्यांच्या दक्षिणेकडील शेजारी—[[पांड्य राजवंश|पांड्यांनी]]—जिंकलेला काही प्रदेश त्यांनी पुन्हा हस्तगत केला. त्यांनी वायव्येकडून [[देवगिरीचे यादव|देवगिरीच्या यादवांचे]] आणि ईशान्येकडून [[गजपती|गजपतींचे]] आक्रमण देखील परतवून लावले. १२७० आणि १२८० च्या दशकात, कायस्थ प्रमुख [[अंबादेव]] याने केलेल्या बंडामुळे रुद्रमा देवींनी आपला दक्षिणेकडील बराचसा प्रदेश गमावला आणि १२८९ मध्ये त्याच्याविरुद्ध झालेल्या संघर्षात बहुधा त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा नातू [[प्रतापरुद्र]] हा काकतीय सिंहासनावर बसला. रुद्रमा देवींची कारकीर्द ही काकतीय सैन्यात अनेक बिगर-खानदानी योद्ध्यांच्या उदयासाठी उल्लेखनीय ठरली. त्यांनी [[वरंगळ किल्ला|वरंगळ किल्ल्याची]] आतील भिंत उंच करून आणि खंदकाने वेढलेली बाह्य भिंत बांधून तो अधिक मजबूत केला. == सुरुवातीचे जीवन == रुद्रमा-देवी, ज्यांना 'रुद्रंबा' म्हणूनही ओळखले जाते, त्या त्यांचे पूर्ववर्ती राजा गणपती-देव यांच्या कन्या होत्या. विद्यानाथांच्या 'प्रतापरुद्र-यशोभूषणम्' वरील आपल्या भाष्यात कुमार-स्वामी सोमपीठी यांनी असे नमूद केले आहे की, रुद्रमा या गणपती आणि राणी सोमांबा यांच्या कन्या होत्या. तथापि, याच ग्रंथात दुसऱ्या एका ठिकाणी त्यांनी चुकून रुद्रमा यांचा उल्लेख गणपतीची मुख्य राणी म्हणून केला आहे. व्हेनेशियन प्रवासी [[मार्को पोलो]] (ज्याने इसवी सन १२९३ च्या सुमारास काकतीय राज्याला भेट दिली होती) आणि १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथासह इतर काही स्रोतांमध्येही रुद्रमा यांचे वर्णन गणपतीची पत्नी म्हणून चुकीच्या पद्धतीने करण्यात आले आहे. मात्र, समकालीन कोरीव लेखांमधील (शिलालेख) पुराव्यांवरून हे स्पष्ट होते की, रुद्रमा या गणपतीच्या पत्नी नसून कन्या होत्या. रुद्रमा यांचा विवाह निडदवोलु येथील चालुक्य सामंत इंदू-शेखराचा मुलगा वीर-भद्र याच्याशी झाला होता. काकतीय सम्राटांनी पराभूत कुटुंबांना पुन्हा सत्तेवर बसवल्याची आणि त्यांच्याशी वैवाहिक संबंध प्रस्थापित केल्याची अनेक उदाहरणे आहेत: बहुधा १२४० मध्ये वेंगी विजयादरम्यान गणपतीने चालुक्यांच्या या शाखेला आपल्या अधिपत्याखाली आणले असावे. निडदवोलुच्या चालुक्यांची राजकीय निष्ठा सुरक्षित करण्यासाठी गणपतीने त्यानंतर लगेचच रुद्रमा यांचा विवाह लावून दिला असावा. gjnbnisxbae5r0c4hth6ejaqede4h6o 0 378741 2677779 2026-04-06T07:56:19Z Dharmadhyaksha 28394 Dharmadhyaksha ने लेख [[साम्यवाद विरोध]] वरुन [[साम्यवादनिर्मूलन]] ला हलविला 2677779 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[साम्यवादनिर्मूलन]] meayfje1b03lq8rl21gieqqes3uy5ik 1 378742 2677781 2026-04-06T07:56:19Z Dharmadhyaksha 28394 Dharmadhyaksha ने लेख [[चर्चा:साम्यवाद विरोध]] वरुन [[चर्चा:साम्यवादनिर्मूलन]] ला हलविला 2677781 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[चर्चा:साम्यवादनिर्मूलन]] i9bvdeh16mgg7ozjsf0ns7wmezcl1v6 0 378743 2677784 2026-04-06T08:49:43Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1347182531|Decommunization in Ukraine]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2677784 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Protesters_are_about_to_hammer_down_the_head_of_the_overthrown_V.I._Lenin_monument._December_8,_2013.jpg|इवलेसे|१ डिसेंबर २०१३ रोजी झालेल्या युरोमैदान आंदोलनादरम्यान क्यीवमधील लेनिनच्या पुतळ्याची तोडफोड]] युक्रेनमधील [[साम्यवाद विरोध|साम्यवादनिर्मूलन]] हा १९९१ मध्ये [[सोव्हिएत संघाचे विघटन|सोव्हिएत संघाच्या विघटनादरम्यान]] सुरू झाला आणि त्यानंतर त्याचा विस्तार झाला. <ref name="BBC8380433">{{स्रोत बातमी|last=Khotin|first=Rostyslav|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm|title=Ukraine tears down controversial statue|date=26 November 2009|access-date=17 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019082813/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm|archive-date=19 October 2017|url-status=live|agency=[[BBC News]]}}</ref> २०१४ च्या डिग्निटी क्रांती आणि [[रशिया–युक्रेन युद्ध|रशिया-युक्रेन युद्धाच्या]] सुरुवातीनंतर, युक्रेन सरकारने साम्यवादी चिन्हे, तसेच [[नाझीवाद|नाझीवादाच्या]] चिन्हांवर बंदी घालणारे कायदे मंजूर केले, कारण दोन्ही विचारधारा [[सर्वंकषवाद|हुकूमशाही]] मानल्या गेल्या.<ref name="ectniiU">{{Cite magazine|last=Motyl|first=Alexander J.|author-link=Alexander J. Motyl|date=28 April 2015|title=Decommunizing Ukraine|url=https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2015-04-28/kievs-purge|magazine=[[Foreign Affairs]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520000631/https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2015-04-28/kievs-purge|archive-date=20 May 2015|access-date=19 May 2015}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|title=Rada bans Communist, Nazi propaganda in Ukraine|date=9 April 2015|website=[[Interfax-Ukraine]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260222162609/http://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|archive-date=22 February 2026|access-date=2 April 2026}}</ref> १५ मे २०१५ रोजी, राष्ट्राध्यक्ष [[पेत्रो पोरोशेन्को]] यांनी कायद्यांच्या एका संचावर स्वाक्षरी केली, ज्यानुसार सोव्हिएत कम्युनिस्ट स्मारके ([[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धातील]] स्मारके वगळून) हटवण्यासाठी आणि सोव्हिएत कम्युनिस्टांच्या नावावर असलेल्या सार्वजनिक ठिकाणांची नावे बदलण्यासाठी सहा महिन्यांचा कालावधी सुरू झाला.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|title=Turchynov asks Justice Ministry to ban Communist Party of Ukraine|date=19 May 2014|website=[[Interfax-Ukraine]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216205155/http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|archive-date=16 February 2015|access-date=16 February 2015}}</ref><ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pda.pravda.com.ua/news/id_7131315/|title=Європейський суд почав розгляд скарги на заборону діяльності КПУ|date=30 December 2016|website=[[Ukrainska Pravda]]|language=uk|access-date=17 December 2023}}</ref><ref name="bbc32267075">{{स्रोत बातमी|last=Shevchenko|first=Vitaly|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-32267075|title=Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols|date=14 April 2015|work=[[BBC News]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417003057/http://bbc.com/news/world-europe-32267075|archive-date=17 April 2015|url-status=live}}</ref> त्यावेळी, याचा अर्थ असा होता की २२ शहरे आणि ४४ गावांना नवीन नावे मिळणार होती.<ref name="22 cities and 44 villages">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.pravda.com.ua/news/2015/06/04/7070191/|title=В Україні перейменують 22 міста і 44 селища|date=4 June 2015|website=Українська правда|language=uk|trans-title=22 cities and 44 towns will be renamed in Ukraine|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260224124450/http://pravda.com.ua/news/2015/06/04/7070191/|archive-date=24 February 2026|access-date=3 April 2026}}</ref> २१ नोव्हेंबर २०१५ पर्यंत, नगरपालिका सरकारांना याची अंमलबजावणी करण्याचा अधिकार होता;<ref name="depo.ua new names Ukraine" /> जर ते तसे करण्यात अयशस्वी ठरले, तर ओब्लास्ट्सना नावे बदलण्यासाठी २१ मे २०१६ पर्यंत मुदत होती.<ref name="depo.ua new names Ukraine" /> जर वस्तीने तिचे जुने नाव कायम ठेवले, तर युक्रेनचे मंत्रिमंडळ त्या वस्तीला नवीन नाव देऊ शकत होते.<ref name="depo.ua new names Ukraine">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://poltava.depo.ua/ukr/poltava/komsomolsk-u-bud-yakomu-vipadku-pereymenuyut-01102015183700|title=Комсомольськ у будь-якому випадку перейменують|date=1 October 2015|website=Depo|trans-title=Komsomolsk will be renamed anyway|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003201816/http://poltava.depo.ua/ukr/poltava/komsomolsk-u-bud-yakomu-vipadku-pereymenuyut-01102015183700|archive-date=3 October 2015|access-date=29 November 2022}}</ref> कायद्याच्या उल्लंघनासाठी संभाव्य माध्यम बंदी आणि पाच ते दहा वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकत होती.<ref name="dwdc9415">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|title=Ukraine lawmakers ban 'Communist and Nazi propaganda'|date=9 April 2015|website=[[Deutsche Welle]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107054205/dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|archive-date=7 January 2023|access-date=3 April 2026}}</ref><ref name="oscedc18515">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rfom.osce.org/fom/158581|title=New laws in Ukraine potential threat to free expression and free media, OSCE Representative says|date=18 May 2015|website=[[OSCE]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403040201/https://rfom.osce.org/fom/158581|archive-date=3 April 2026|access-date=3 April 2026}}</ref> रशिया-युक्रेन संघर्षाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात, ओलेक्झांडर तुर्चिनोव्ह यांनी आरोप केला की युक्रेनचा कम्युनिस्ट पक्ष देशातील रशिया-समर्थक फुटीरतावाद्यांना आणि रशियन प्रॉक्सी सैन्यांना मदत करत होता.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|title=Turchynov asks Justice Ministry to ban Communist Party of Ukraine|date=19 May 2014|website=[[Interfax-Ukraine]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216205155/http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|archive-date=16 February 2015|access-date=16 February 2015}}</ref> जुलै २०१५ मध्ये, गृह मंत्रालयाने कम्युनिस्ट पक्ष, युक्रेनचा कम्युनिस्ट पक्ष (नूतनीकरण केलेला), आणि कामगार व शेतकऱ्यांचा कम्युनिस्ट पक्ष यांचे निवडणुकीत भाग घेण्याचे अधिकार काढून घेतले आणि युक्रेनमधील कम्युनिस्ट पक्षांची नोंदणी समाप्त करण्यासाठी न्यायालयीन कारवाई सुरू असल्याचे सांगितले.<ref name="Banukcom24715">{{स्रोत बातमी|last=Antonovych|first=Mariana|url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/ukraines-justice-ministry-outlaws-communists-from-elections-394217.html|title=Ukraine's Justice Ministry outlaws Communists from elections|date=24 July 2015|work=[[Kyiv Post]]|access-date=3 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403042839/https://archive.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukraines-justice-ministry-outlaws-communists-from-elections-394217.html|archive-date=3 April 2026|url-status=live}}</ref> डिसेंबर २०१५ पर्यंत, युक्रेनच्या सार्वभौमत्वाचे आणि प्रादेशिक अखंडतेचे उल्लंघन करणे, राज्याचा हिंसक मार्गाने पाडाव करण्यास प्रवृत्त करणे आणि रशियन प्रॉक्सी सैन्यांना पाठिंबा देणे या कारणांमुळे या पक्षांवर बंदी घालण्यात आली होती.<ref name="unian">{{स्रोत बातमी|url=http://www.unian.info/society/1214377-court-rules-complete-ban-of-communist-party-of-ukraine.html|title=Court rules complete ban of Communist Party of Ukraine : UNIAN news|date=16 December 2015|publisher=[[Ukrainian Independent Information Agency]]|access-date=4 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304030708/https://www.unian.info/society/1214377-court-rules-complete-ban-of-communist-party-of-ukraine.html|archive-date=4 March 2016|url-status=live}}</ref> युक्रेनच्या कम्युनिस्ट पक्षाने युरोपियन मानवाधिकार न्यायालयात या बंदीविरुद्ध अपील देखील केले.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pda.pravda.com.ua/news/id_7131315/|title=Європейський суд почав розгляд скарги на заборону діяльності КПУ|date=30 December 2016|website=[[Ukrainska Pravda]]|language=uk|access-date=17 December 2023}}</ref><ref name="Hysteria">{{स्रोत बातमी|last=Ishchenko|first=Volodymyr|url=http://www.theguardian.com/world/2015/dec/18/ukraine-communist-party-ban-hysteria|title=Kiev has a nasty case of anti-communist hysteria|date=2015-12-18|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|access-date=4 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406141457/http://theguardian.com/world/2015/dec/18/ukraine-communist-party-ban-hysteria|archive-date=6 April 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/world/report-ukraine-court-bans-communist-party-2157044|title=Ukraine court bans Communist Party|date=17 December 2015|website=[[Daily News & Analysis]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251206121001/http://dnaindia.com/world/report-ukraine-court-bans-communist-party-2157044|archive-date=6 December 2025|access-date=3 April 2026}}</ref> इ.स. २०१६ पर्यंत, जवळपास ५१,४९३ रस्ते आणि ९८७ शहरे व गावांची नावे बदलण्यात आली. त्यांची ऐतिहासिक नावे पुनर्संचयित करून किंवा नवीन नावे देऊन हे काम झाले. अंदाजे १,३२० लेनिन स्मारके आणि इतर साम्यवादी व्यक्तींची १,०६९ स्मारके हटवण्यात आली होती.<ref name="rdiU16">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ukrinform.net/rubric-society/2147127-decommunization-reform-25-districts-and-987-populated-areas-in-ukraine-renamed-in-2016.html|title=Decommunization reform: 25 districts and 987 populated areas in Ukraine renamed in 2016|date=27 December 2016|website=www.ukrinform.net|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260221024927/https://www.ukrinform.net/rubric-society/2147127-decommunization-reform-25-districts-and-987-populated-areas-in-ukraine-renamed-in-2016.html|archive-date=21 February 2026|access-date=3 April 2026}}</ref> == इतिहास == [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत संघाच्या]] विघटनानंतर आणि १९९१ मध्ये युक्रेनला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर तेथे एक अनधिकृत [[साम्यवादनिर्मूलन]] प्रक्रिया सुरू झाली.<ref name="BBC8380433" /> पूर्वीच्या सोव्हिएत संघाच्या [[बाल्टिक देश|बाल्टिक राज्यांमध्ये]] आणि सोव्हिएत संघाबाहेरील [[वॉर्सा करार]] देशांमध्ये साम्यवादनिर्मूलन प्रक्रिया अधिक निर्दयपणे आणि उघडपणे राबवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Birnbaum|first=Michael|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/ukraine-toppled-communist-statues-but-raised-a-bigger-debate/2015/08/13/646a0810-3ab1-11e5-b759-e3c43f009486_story.html|title=Ukraine topples Communist statues but raises a bigger debate|date=13 August 2015|work=[[The Washington Post]]|language=en-US|issn=0190-8286|access-date=3 April 2026|url-access=limited|archive-url=https://web.archive.org/web/20250715110040/https://www.washingtonpost.com/world/europe/ukraine-toppled-communist-statues-but-raised-a-bigger-debate/2015/08/13/646a0810-3ab1-11e5-b759-e3c43f009486_story.html|archive-date=15 July 2025|url-status=live}}</ref> [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत]] संघापासून १९९१ मध्ये स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर युक्रेनचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष, लिओनिद क्रावचुक यांनी देखील १९९० च्या दशकाच्या सुरुवातीला " [[सोव्हिएतीकरण|सोव्हिएतीकरण-निर्मूलन]] " करण्याच्या उद्देशाने आदेश जारी केले होते.<ref name="BBC8380433">{{स्रोत बातमी|last=Khotin|first=Rostyslav|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm|title=Ukraine tears down controversial statue|date=26 November 2009|access-date=17 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019082813/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm|archive-date=19 October 2017|url-status=live|agency=[[BBC News]]}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKhotin2009">Khotin, Rostyslav (26 November 2009). [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm "Ukraine tears down controversial statue"]. [[BBC News]]. [https://web.archive.org/web/20171019082813/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm Archived] from the original on 19 October 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 October</span> 2017</span>.</cite></ref> पुढील वर्षांमध्ये, जरी हळू गतीने, युक्रेनमधील सोव्हिएत नेत्यांची ऐतिहासिक स्मारके हटवण्यात आली.<ref name="BBC8380433">{{स्रोत बातमी|last=Khotin|first=Rostyslav|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm|title=Ukraine tears down controversial statue|date=26 November 2009|access-date=17 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019082813/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm|archive-date=19 October 2017|url-status=live|agency=[[BBC News]]}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKhotin2009">Khotin, Rostyslav (26 November 2009). [https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm "Ukraine tears down controversial statue"]. [[BBC News]]. [https://web.archive.org/web/20171019082813/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm Archived] from the original on 19 October 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 October</span> 2017</span>.</cite></ref> ही प्रक्रिया पूर्व युक्रेनपेक्षा पश्चिम युक्रेनमध्ये खूप पुढे गेली, जे अधिक औद्योगिक होते आणि मोठ्या प्रमाणात रशियन-भाषिक होते.<ref name="BBC8380433" /> युक्रेनियन संसदेत २००२, २००५, २००९, २०११ आणि २०१३ मध्ये विसामीकरण कायदे प्रस्तावित केले गेले, परंतु त्यापैकी एकही मंजूर झाला नाही.<ref name="bodUplh">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.politico.eu/article/ukraine-russia-anti-communist-laws/|title=Ukrainian PM leads charge to erase Soviet history|last=Eristavi|first=Maxim|date=27 April 2015|website=[[POLITICO]]|language=en-GB|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260105155405/http://politico.eu/article/ukraine-russia-anti-communist-laws/|archive-date=5 January 2026|access-date=4 April 2026}}</ref> [[चित्र:Decommunization_in_Ukraine_watch.jpg|इवलेसे|२८ सप्टेंबर २०१४ रोजी खार्किवमधील लेनिनचा पुतळा खाली पाडला.]] युरोमैदान दरम्यान आणि नंतर, ८ डिसेंबर २०१३ रोजी [[क्यीव|क्यीवमधील]] लेनिनच्या स्मारकाच्या पतनापासून सुरुवात करून, आंदोलकांनी लेनिनची अनेक स्मारके आणि पुतळे हटवले किंवा नष्ट केले.<ref name="bbc32267075">{{स्रोत बातमी|last=Shevchenko|first=Vitaly|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-32267075|title=Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols|date=14 April 2015|work=[[BBC News]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417003057/http://bbc.com/news/world-europe-32267075|archive-date=17 April 2015|url-status=live}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShevchenko2015">Shevchenko, Vitaly (14 April 2015). [https://www.bbc.com/news/world-europe-32267075 "Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols"]. ''[[BBC News]]''. [https://web.archive.org/web/20150417003057/http://bbc.com/news/world-europe-32267075 Archived] from the original on 17 April 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 May</span> 2015</span>.</cite></ref> ९ एप्रिल २०१५ रोजी, युक्रेनियन संसदेने साम्यवादनिर्मूलनावर कायदा मंजूर केला.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Hyde|first=Lily|url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/20/ukraine-decommunisation-law-soviet|title=Ukraine to rewrite Soviet history with controversial 'decommunisation' laws|date=20 April 2015|work=[[The Guardian]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150516095241/http://www.theguardian.com/world/2015/apr/20/ukraine-decommunisation-law-soviet|archive-date=16 May 2015}}</ref><ref name="newsweek321663" /> हा कायदा दुसऱ्या यात्सेन्युक सरकारने सादर केला होता, ज्यामध्ये "[[युक्रेनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य|साम्यवादी]] आणि राष्ट्रीय समाजवादी [[सर्वंकषवाद|हुकूमशाही राजवटींच्या]] " चिन्हांच्या प्रचारावर बंदी घालण्यात आली होती.<ref name="newsweek321663">{{स्रोत बातमी|last=Peterson|first=Nolan|url=http://www.newsweek.com/ukraine-purges-symbols-its-communist-past-321663|title=Ukraine Purges Symbols of Its Communist Past|date=10 April 2015|work=[[Newsweek]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150515192843/https://www.newsweek.com/ukraine-purges-symbols-its-communist-past-321663|archive-date=15 May 2015|url-status=live}}</ref><ref name="interfax259775">{{स्रोत बातमी|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|title=Rada bans Communist, Nazi propaganda in Ukraine|date=9 April 2015|work=[[Interfax-Ukraine]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512184327/https://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> या विधेयकातील मुख्य तरतुदींपैकी एक म्हणजे [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत युनियनच्या]] राजवटीला "गुन्हेगार" आणि "राज्य दहशतवादी धोरणाचा पाठपुरावा करणारी" म्हणून मान्यता देणे.<ref name="interfax259775" /> हा कायदा साम्यवादी चिन्हे आणि प्रचाराच्या वापरास प्रतिबंध करतो आणि युक्रेनमधील [[नाझीवाद|राष्ट्रीय-समाजवाद]] आणि त्याची मूल्ये यांची सर्व चिन्हे आणि प्रचार तसेच [[नाझीवाद|नाझी]] किंवा [[फॅसिझम|फॅसिस्ट]] गटांच्या कोणत्याही कारवायांवर बंदी घालतो.<ref name="interfax259775" /> ही बंदी स्मारके, ठिकाणे आणि रस्त्यांच्या नावांना लागू होते.<ref name="bbc32267075">{{स्रोत बातमी|last=Shevchenko|first=Vitaly|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-32267075|title=Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols|date=14 April 2015|work=[[BBC News]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417003057/http://bbc.com/news/world-europe-32267075|archive-date=17 April 2015|url-status=live}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShevchenko2015">Shevchenko, Vitaly (14 April 2015). [https://www.bbc.com/news/world-europe-32267075 "Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols"]. ''[[BBC News]]''. [https://web.archive.org/web/20150417003057/http://bbc.com/news/world-europe-32267075 Archived] from the original on 17 April 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 May</span> 2015</span>.</cite></ref> ही बंदी [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धाच्या]] स्मारकांना आणि स्मशानभूमीत असलेल्या चिन्हांना लागू होत नाही.<ref name="bbc32267075" /><ref name="dwdc9415">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|title=Ukraine lawmakers ban 'Communist and Nazi propaganda'|date=9 April 2015|website=[[Deutsche Welle]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107054205/dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|archive-date=7 January 2023|access-date=3 April 2026}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853 "Ukraine lawmakers ban 'Communist and Nazi propaganda'"]. ''[[Deutsche Welle]]''. 9 April 2015. [https://web.archive.org/web/20230107054205/dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853 Archived] from the original on 7 January 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 April</span> 2026</span>.</cite></ref>   १ ऑगस्ट २०२३ रोजी, क्यीवमधील मदरलँड स्मारकावरून ( दुसऱ्या महायुद्धातील युक्रेनच्या इतिहासाच्या राष्ट्रीय संग्रहालयाचा भाग) सोव्हिएत चिन्ह हटवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.reuters.com/news/picture/in-pictures-soviet-emblem-cut-off-ukrain-idUSRTSM3U3M|title=In pictures: Soviet emblem cut off Ukraine's Motherland Monument|last=Ogirenko|first=Valentyn|date=2023-08-01|publisher=[[Reuters]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230803045837/https://www.reuters.com/news/picture/in-pictures-soviet-emblem-cut-off-ukrain-idUSRTSM3U3M|archive-date=2023-08-03|access-date=2026-04-04}}</ref> त्याच्या जागी युक्रेनियन त्रिशूळ २४ ऑगस्ट २०२३ रोजी (युक्रेनच्या स्वातंत्र्यदिनी) पूर्णपणे स्थापित करण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ukraine-replaces-soviet-coat-arms-trident-towering-kyiv-102057342|title=Ukraine replaces Soviet hammer and sickle with trident on towering Kyiv monument|date=6 August 2023|website=[[ABC News (United States)|ABC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807230213/http://abcnews.go.com/International/wireStory/ukraine-replaces-soviet-coat-arms-trident-towering-kyiv-102057342|archive-date=7 August 2023}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/culture-ministry-work-begins-to-replace-soviet-symbols-on-motherland-monument/|title=Culture Ministry: Work begins to replace Soviet symbols on Motherland Monument.|last=Kossov|first=Igor|date=30 July 2023|website=[[The Kyiv Independent]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250112231257/http://kyivindependent.com/culture-ministry-work-begins-to-replace-soviet-symbols-on-motherland-monument/|archive-date=12 January 2025|access-date=4 April 2026}}</ref> स्मारकाचे नाव बदलून ''मदर-युक्रेन'' असे ठेवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/soviet-coat-of-arms-removed-from-kyivs-motherland-statue/|title=Soviet coat of arms removed from Kyiv's Motherland Monument|last=Court|first=Elsa|date=2023-08-01|publisher=[[The Kyiv Independent]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250213173208/http://kyivindependent.com/soviet-coat-of-arms-removed-from-kyivs-motherland-statue/|archive-date=2025-02-13|access-date=2026-04-04}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:Webarchive template wayback links]] [[वर्ग:साम्यवाद]] [[वर्ग:युक्रेनचा इतिहास]] [[वर्ग:युक्रेनचे राजकारण]] ltq43l4jubl3pjec49cegwhpdztqbsm 2677785 2677784 2026-04-06T08:51:23Z Dharmadhyaksha 28394 2677785 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Protesters_are_about_to_hammer_down_the_head_of_the_overthrown_V.I._Lenin_monument._December_8,_2013.jpg|इवलेसे|१ डिसेंबर २०१३ रोजी झालेल्या युरोमैदान आंदोलनादरम्यान क्यीवमधील लेनिनच्या पुतळ्याची तोडफोड]] युक्रेनमधील [[साम्यवाद विरोध|साम्यवादनिर्मूलन]] हा १९९१ मध्ये [[सोव्हिएत संघाचे विघटन|सोव्हिएत संघाच्या विघटनादरम्यान]] सुरू झाला आणि त्यानंतर त्याचा विस्तार झाला.<ref name="BBC8380433">{{स्रोत बातमी|last=Khotin|first=Rostyslav|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm|title=Ukraine tears down controversial statue|date=26 November 2009|access-date=17 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019082813/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm|archive-date=19 October 2017|url-status=live|agency=[[BBC News]]}}</ref> २०१४ च्या डिग्निटी क्रांती आणि [[रशिया–युक्रेन युद्ध|रशिया-युक्रेन युद्धाच्या]] सुरुवातीनंतर, युक्रेन सरकारने साम्यवादी चिन्हे, तसेच [[नाझीवाद|नाझीवादाच्या]] चिन्हांवर बंदी घालणारे कायदे मंजूर केले, कारण दोन्ही विचारधारा [[सर्वंकषवाद|हुकूमशाही]] मानल्या गेल्या.<ref name="ectniiU">{{Cite magazine|last=Motyl|first=Alexander J.|author-link=Alexander J. Motyl|date=28 April 2015|title=Decommunizing Ukraine|url=https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2015-04-28/kievs-purge|magazine=[[Foreign Affairs]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520000631/https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2015-04-28/kievs-purge|archive-date=20 May 2015|access-date=19 May 2015}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|title=Rada bans Communist, Nazi propaganda in Ukraine|date=9 April 2015|website=[[Interfax-Ukraine]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260222162609/http://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|archive-date=22 February 2026|access-date=2 April 2026}}</ref> १५ मे २०१५ रोजी, राष्ट्राध्यक्ष [[पेत्रो पोरोशेन्को]] यांनी कायद्यांच्या एका संचावर स्वाक्षरी केली, ज्यानुसार सोव्हिएत कम्युनिस्ट स्मारके ([[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धातील]] स्मारके वगळून) हटवण्यासाठी आणि सोव्हिएत कम्युनिस्टांच्या नावावर असलेल्या सार्वजनिक ठिकाणांची नावे बदलण्यासाठी सहा महिन्यांचा कालावधी सुरू झाला.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|title=Turchynov asks Justice Ministry to ban Communist Party of Ukraine|date=19 May 2014|website=[[Interfax-Ukraine]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216205155/http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|archive-date=16 February 2015|access-date=16 February 2015}}</ref><ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pda.pravda.com.ua/news/id_7131315/|title=Європейський суд почав розгляд скарги на заборону діяльності КПУ|date=30 December 2016|website=[[Ukrainska Pravda]]|language=uk|access-date=17 December 2023}}</ref><ref name="bbc32267075">{{स्रोत बातमी|last=Shevchenko|first=Vitaly|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-32267075|title=Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols|date=14 April 2015|work=[[BBC News]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417003057/http://bbc.com/news/world-europe-32267075|archive-date=17 April 2015|url-status=live}}</ref> त्यावेळी, याचा अर्थ असा होता की २२ शहरे आणि ४४ गावांना नवीन नावे मिळणार होती.<ref name="22 cities and 44 villages">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.pravda.com.ua/news/2015/06/04/7070191/|title=В Україні перейменують 22 міста і 44 селища|date=4 June 2015|website=Українська правда|language=uk|trans-title=22 cities and 44 towns will be renamed in Ukraine|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260224124450/http://pravda.com.ua/news/2015/06/04/7070191/|archive-date=24 February 2026|access-date=3 April 2026}}</ref> २१ नोव्हेंबर २०१५ पर्यंत, नगरपालिका सरकारांना याची अंमलबजावणी करण्याचा अधिकार होता;<ref name="depo.ua new names Ukraine" /> जर ते तसे करण्यात अयशस्वी ठरले, तर ओब्लास्ट्सना नावे बदलण्यासाठी २१ मे २०१६ पर्यंत मुदत होती.<ref name="depo.ua new names Ukraine" /> जर वस्तीने तिचे जुने नाव कायम ठेवले, तर युक्रेनचे मंत्रिमंडळ त्या वस्तीला नवीन नाव देऊ शकत होते.<ref name="depo.ua new names Ukraine">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://poltava.depo.ua/ukr/poltava/komsomolsk-u-bud-yakomu-vipadku-pereymenuyut-01102015183700|title=Комсомольськ у будь-якому випадку перейменують|date=1 October 2015|website=Depo|trans-title=Komsomolsk will be renamed anyway|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003201816/http://poltava.depo.ua/ukr/poltava/komsomolsk-u-bud-yakomu-vipadku-pereymenuyut-01102015183700|archive-date=3 October 2015|access-date=29 November 2022}}</ref> कायद्याच्या उल्लंघनासाठी संभाव्य माध्यम बंदी आणि पाच ते दहा वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकत होती.<ref name="dwdc9415">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|title=Ukraine lawmakers ban 'Communist and Nazi propaganda'|date=9 April 2015|website=[[Deutsche Welle]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107054205/dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|archive-date=7 January 2023|access-date=3 April 2026}}</ref><ref name="oscedc18515">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rfom.osce.org/fom/158581|title=New laws in Ukraine potential threat to free expression and free media, OSCE Representative says|date=18 May 2015|website=[[OSCE]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403040201/https://rfom.osce.org/fom/158581|archive-date=3 April 2026|access-date=3 April 2026}}</ref> रशिया-युक्रेन संघर्षाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात, ओलेक्झांडर तुर्चिनोव्ह यांनी आरोप केला की युक्रेनचा कम्युनिस्ट पक्ष देशातील रशिया-समर्थक फुटीरतावाद्यांना आणि रशियन प्रॉक्सी सैन्यांना मदत करत होता.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|title=Turchynov asks Justice Ministry to ban Communist Party of Ukraine|date=19 May 2014|website=[[Interfax-Ukraine]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216205155/http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|archive-date=16 February 2015|access-date=16 February 2015}}</ref> जुलै २०१५ मध्ये, गृह मंत्रालयाने कम्युनिस्ट पक्ष, युक्रेनचा कम्युनिस्ट पक्ष (नूतनीकरण केलेला), आणि कामगार व शेतकऱ्यांचा कम्युनिस्ट पक्ष यांचे निवडणुकीत भाग घेण्याचे अधिकार काढून घेतले आणि युक्रेनमधील कम्युनिस्ट पक्षांची नोंदणी समाप्त करण्यासाठी न्यायालयीन कारवाई सुरू असल्याचे सांगितले.<ref name="Banukcom24715">{{स्रोत बातमी|last=Antonovych|first=Mariana|url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/ukraines-justice-ministry-outlaws-communists-from-elections-394217.html|title=Ukraine's Justice Ministry outlaws Communists from elections|date=24 July 2015|work=[[Kyiv Post]]|access-date=3 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403042839/https://archive.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukraines-justice-ministry-outlaws-communists-from-elections-394217.html|archive-date=3 April 2026|url-status=live}}</ref> डिसेंबर २०१५ पर्यंत, युक्रेनच्या सार्वभौमत्वाचे आणि प्रादेशिक अखंडतेचे उल्लंघन करणे, राज्याचा हिंसक मार्गाने पाडाव करण्यास प्रवृत्त करणे आणि रशियन प्रॉक्सी सैन्यांना पाठिंबा देणे या कारणांमुळे या पक्षांवर बंदी घालण्यात आली होती.<ref name="unian">{{स्रोत बातमी|url=http://www.unian.info/society/1214377-court-rules-complete-ban-of-communist-party-of-ukraine.html|title=Court rules complete ban of Communist Party of Ukraine : UNIAN news|date=16 December 2015|publisher=[[Ukrainian Independent Information Agency]]|access-date=4 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304030708/https://www.unian.info/society/1214377-court-rules-complete-ban-of-communist-party-of-ukraine.html|archive-date=4 March 2016|url-status=live}}</ref> युक्रेनच्या कम्युनिस्ट पक्षाने युरोपियन मानवाधिकार न्यायालयात या बंदीविरुद्ध अपील देखील केले.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pda.pravda.com.ua/news/id_7131315/|title=Європейський суд почав розгляд скарги на заборону діяльності КПУ|date=30 December 2016|website=[[Ukrainska Pravda]]|language=uk|access-date=17 December 2023}}</ref><ref name="Hysteria">{{स्रोत बातमी|last=Ishchenko|first=Volodymyr|url=http://www.theguardian.com/world/2015/dec/18/ukraine-communist-party-ban-hysteria|title=Kiev has a nasty case of anti-communist hysteria|date=2015-12-18|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|access-date=4 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406141457/http://theguardian.com/world/2015/dec/18/ukraine-communist-party-ban-hysteria|archive-date=6 April 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/world/report-ukraine-court-bans-communist-party-2157044|title=Ukraine court bans Communist Party|date=17 December 2015|website=[[Daily News & Analysis]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251206121001/http://dnaindia.com/world/report-ukraine-court-bans-communist-party-2157044|archive-date=6 December 2025|access-date=3 April 2026}}</ref> इ.स. २०१६ पर्यंत, जवळपास ५१,४९३ रस्ते आणि ९८७ शहरे व गावांची नावे बदलण्यात आली. त्यांची ऐतिहासिक नावे पुनर्संचयित करून किंवा नवीन नावे देऊन हे काम झाले. अंदाजे १,३२० लेनिन स्मारके आणि इतर साम्यवादी व्यक्तींची १,०६९ स्मारके हटवण्यात आली होती.<ref name="rdiU16">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ukrinform.net/rubric-society/2147127-decommunization-reform-25-districts-and-987-populated-areas-in-ukraine-renamed-in-2016.html|title=Decommunization reform: 25 districts and 987 populated areas in Ukraine renamed in 2016|date=27 December 2016|website=www.ukrinform.net|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260221024927/https://www.ukrinform.net/rubric-society/2147127-decommunization-reform-25-districts-and-987-populated-areas-in-ukraine-renamed-in-2016.html|archive-date=21 February 2026|access-date=3 April 2026}}</ref> == इतिहास == [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत संघाच्या]] विघटनानंतर आणि १९९१ मध्ये युक्रेनला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर तेथे एक अनधिकृत [[साम्यवादनिर्मूलन]] प्रक्रिया सुरू झाली.<ref name="BBC8380433" /> पूर्वीच्या सोव्हिएत संघाच्या [[बाल्टिक देश|बाल्टिक राज्यांमध्ये]] आणि सोव्हिएत संघाबाहेरील [[वॉर्सा करार]] देशांमध्ये साम्यवादनिर्मूलन प्रक्रिया अधिक निर्दयपणे आणि उघडपणे राबवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Birnbaum|first=Michael|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/ukraine-toppled-communist-statues-but-raised-a-bigger-debate/2015/08/13/646a0810-3ab1-11e5-b759-e3c43f009486_story.html|title=Ukraine topples Communist statues but raises a bigger debate|date=13 August 2015|work=[[The Washington Post]]|language=en-US|issn=0190-8286|access-date=3 April 2026|url-access=limited|archive-url=https://web.archive.org/web/20250715110040/https://www.washingtonpost.com/world/europe/ukraine-toppled-communist-statues-but-raised-a-bigger-debate/2015/08/13/646a0810-3ab1-11e5-b759-e3c43f009486_story.html|archive-date=15 July 2025|url-status=live}}</ref> [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत]] संघापासून १९९१ मध्ये स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर युक्रेनचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष, लिओनिद क्रावचुक यांनी देखील १९९० च्या दशकाच्या सुरुवातीला " [[सोव्हिएतीकरण|सोव्हिएतीकरण-निर्मूलन]] " करण्याच्या उद्देशाने आदेश जारी केले होते.<ref name="BBC8380433"/> पुढील वर्षांमध्ये, जरी हळू गतीने, युक्रेनमधील सोव्हिएत नेत्यांची ऐतिहासिक स्मारके हटवण्यात आली.<ref name="BBC8380433"/> ही प्रक्रिया पूर्व युक्रेनपेक्षा पश्चिम युक्रेनमध्ये खूप पुढे गेली, जे अधिक औद्योगिक होते आणि मोठ्या प्रमाणात रशियन-भाषिक होते.<ref name="BBC8380433" /> युक्रेनियन संसदेत २००२, २००५, २००९, २०११ आणि २०१३ मध्ये विसामीकरण कायदे प्रस्तावित केले गेले, परंतु त्यापैकी एकही मंजूर झाला नाही.<ref name="bodUplh">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.politico.eu/article/ukraine-russia-anti-communist-laws/|title=Ukrainian PM leads charge to erase Soviet history|last=Eristavi|first=Maxim|date=27 April 2015|website=[[POLITICO]]|language=en-GB|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260105155405/http://politico.eu/article/ukraine-russia-anti-communist-laws/|archive-date=5 January 2026|access-date=4 April 2026}}</ref> [[चित्र:Decommunization_in_Ukraine_watch.jpg|इवलेसे|२८ सप्टेंबर २०१४ रोजी खार्किवमधील लेनिनचा पुतळा खाली पाडला.]] युरोमैदान दरम्यान आणि नंतर, ८ डिसेंबर २०१३ रोजी [[क्यीव|क्यीवमधील]] लेनिनच्या स्मारकाच्या पतनापासून सुरुवात करून, आंदोलकांनी लेनिनची अनेक स्मारके आणि पुतळे हटवले किंवा नष्ट केले.<ref name="bbc32267075"/> ९ एप्रिल २०१५ रोजी, युक्रेनियन संसदेने साम्यवादनिर्मूलनावर कायदा मंजूर केला.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Hyde|first=Lily|url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/20/ukraine-decommunisation-law-soviet|title=Ukraine to rewrite Soviet history with controversial 'decommunisation' laws|date=20 April 2015|work=[[The Guardian]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150516095241/http://www.theguardian.com/world/2015/apr/20/ukraine-decommunisation-law-soviet|archive-date=16 May 2015}}</ref><ref name="newsweek321663" /> हा कायदा दुसऱ्या यात्सेन्युक सरकारने सादर केला होता, ज्यामध्ये "[[युक्रेनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य|साम्यवादी]] आणि राष्ट्रीय समाजवादी [[सर्वंकषवाद|हुकूमशाही राजवटींच्या]] " चिन्हांच्या प्रचारावर बंदी घालण्यात आली होती.<ref name="newsweek321663">{{स्रोत बातमी|last=Peterson|first=Nolan|url=http://www.newsweek.com/ukraine-purges-symbols-its-communist-past-321663|title=Ukraine Purges Symbols of Its Communist Past|date=10 April 2015|work=[[Newsweek]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150515192843/https://www.newsweek.com/ukraine-purges-symbols-its-communist-past-321663|archive-date=15 May 2015|url-status=live}}</ref><ref name="interfax259775">{{स्रोत बातमी|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|title=Rada bans Communist, Nazi propaganda in Ukraine|date=9 April 2015|work=[[Interfax-Ukraine]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512184327/https://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> या विधेयकातील मुख्य तरतुदींपैकी एक म्हणजे [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत युनियनच्या]] राजवटीला "गुन्हेगार" आणि "राज्य दहशतवादी धोरणाचा पाठपुरावा करणारी" म्हणून मान्यता देणे.<ref name="interfax259775" /> हा कायदा साम्यवादी चिन्हे आणि प्रचाराच्या वापरास प्रतिबंध करतो आणि युक्रेनमधील [[नाझीवाद|राष्ट्रीय-समाजवाद]] आणि त्याची मूल्ये यांची सर्व चिन्हे आणि प्रचार तसेच [[नाझीवाद|नाझी]] किंवा [[फॅसिझम|फॅसिस्ट]] गटांच्या कोणत्याही कारवायांवर बंदी घालतो.<ref name="interfax259775" /> ही बंदी स्मारके, ठिकाणे आणि रस्त्यांच्या नावांना लागू होते.<ref name="bbc32267075"/> ही बंदी [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धाच्या]] स्मारकांना आणि स्मशानभूमीत असलेल्या चिन्हांना लागू होत नाही.<ref name="bbc32267075" /><ref name="dwdc9415">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|title=Ukraine lawmakers ban 'Communist and Nazi propaganda'|date=9 April 2015|website=[[Deutsche Welle]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107054205/dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|archive-date=7 January 2023|access-date=3 April 2026}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853 "Ukraine lawmakers ban 'Communist and Nazi propaganda'"]. ''[[Deutsche Welle]]''. 9 April 2015. [https://web.archive.org/web/20230107054205/dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853 Archived] from the original on 7 January 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 April</span> 2026</span>.</cite></ref>   १ ऑगस्ट २०२३ रोजी, क्यीवमधील मदरलँड स्मारकावरून ( दुसऱ्या महायुद्धातील युक्रेनच्या इतिहासाच्या राष्ट्रीय संग्रहालयाचा भाग) सोव्हिएत चिन्ह हटवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.reuters.com/news/picture/in-pictures-soviet-emblem-cut-off-ukrain-idUSRTSM3U3M|title=In pictures: Soviet emblem cut off Ukraine's Motherland Monument|last=Ogirenko|first=Valentyn|date=2023-08-01|publisher=[[Reuters]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230803045837/https://www.reuters.com/news/picture/in-pictures-soviet-emblem-cut-off-ukrain-idUSRTSM3U3M|archive-date=2023-08-03|access-date=2026-04-04}}</ref> त्याच्या जागी युक्रेनियन त्रिशूळ २४ ऑगस्ट २०२३ रोजी (युक्रेनच्या स्वातंत्र्यदिनी) पूर्णपणे स्थापित करण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ukraine-replaces-soviet-coat-arms-trident-towering-kyiv-102057342|title=Ukraine replaces Soviet hammer and sickle with trident on towering Kyiv monument|date=6 August 2023|website=[[ABC News (United States)|ABC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807230213/http://abcnews.go.com/International/wireStory/ukraine-replaces-soviet-coat-arms-trident-towering-kyiv-102057342|archive-date=7 August 2023}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/culture-ministry-work-begins-to-replace-soviet-symbols-on-motherland-monument/|title=Culture Ministry: Work begins to replace Soviet symbols on Motherland Monument.|last=Kossov|first=Igor|date=30 July 2023|website=[[The Kyiv Independent]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250112231257/http://kyivindependent.com/culture-ministry-work-begins-to-replace-soviet-symbols-on-motherland-monument/|archive-date=12 January 2025|access-date=4 April 2026}}</ref> स्मारकाचे नाव बदलून ''मदर-युक्रेन'' असे ठेवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/soviet-coat-of-arms-removed-from-kyivs-motherland-statue/|title=Soviet coat of arms removed from Kyiv's Motherland Monument|last=Court|first=Elsa|date=2023-08-01|publisher=[[The Kyiv Independent]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250213173208/http://kyivindependent.com/soviet-coat-of-arms-removed-from-kyivs-motherland-statue/|archive-date=2025-02-13|access-date=2026-04-04}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:साम्यवाद]] [[वर्ग:युक्रेनचा इतिहास]] [[वर्ग:युक्रेनचे राजकारण]] hjjuzzvpjj00l01v91m242vq8y49trw 2677786 2677785 2026-04-06T08:51:48Z Dharmadhyaksha 28394 {{विकिडेटा माहितीचौकट}} 2677786 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} [[चित्र:Protesters_are_about_to_hammer_down_the_head_of_the_overthrown_V.I._Lenin_monument._December_8,_2013.jpg|इवलेसे|१ डिसेंबर २०१३ रोजी झालेल्या युरोमैदान आंदोलनादरम्यान क्यीवमधील लेनिनच्या पुतळ्याची तोडफोड]] युक्रेनमधील [[साम्यवाद विरोध|साम्यवादनिर्मूलन]] हा १९९१ मध्ये [[सोव्हिएत संघाचे विघटन|सोव्हिएत संघाच्या विघटनादरम्यान]] सुरू झाला आणि त्यानंतर त्याचा विस्तार झाला.<ref name="BBC8380433">{{स्रोत बातमी|last=Khotin|first=Rostyslav|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm|title=Ukraine tears down controversial statue|date=26 November 2009|access-date=17 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019082813/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm|archive-date=19 October 2017|url-status=live|agency=[[BBC News]]}}</ref> २०१४ च्या डिग्निटी क्रांती आणि [[रशिया–युक्रेन युद्ध|रशिया-युक्रेन युद्धाच्या]] सुरुवातीनंतर, युक्रेन सरकारने साम्यवादी चिन्हे, तसेच [[नाझीवाद|नाझीवादाच्या]] चिन्हांवर बंदी घालणारे कायदे मंजूर केले, कारण दोन्ही विचारधारा [[सर्वंकषवाद|हुकूमशाही]] मानल्या गेल्या.<ref name="ectniiU">{{Cite magazine|last=Motyl|first=Alexander J.|author-link=Alexander J. Motyl|date=28 April 2015|title=Decommunizing Ukraine|url=https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2015-04-28/kievs-purge|magazine=[[Foreign Affairs]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520000631/https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2015-04-28/kievs-purge|archive-date=20 May 2015|access-date=19 May 2015}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|title=Rada bans Communist, Nazi propaganda in Ukraine|date=9 April 2015|website=[[Interfax-Ukraine]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260222162609/http://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|archive-date=22 February 2026|access-date=2 April 2026}}</ref> १५ मे २०१५ रोजी, राष्ट्राध्यक्ष [[पेत्रो पोरोशेन्को]] यांनी कायद्यांच्या एका संचावर स्वाक्षरी केली, ज्यानुसार सोव्हिएत कम्युनिस्ट स्मारके ([[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धातील]] स्मारके वगळून) हटवण्यासाठी आणि सोव्हिएत कम्युनिस्टांच्या नावावर असलेल्या सार्वजनिक ठिकाणांची नावे बदलण्यासाठी सहा महिन्यांचा कालावधी सुरू झाला.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|title=Turchynov asks Justice Ministry to ban Communist Party of Ukraine|date=19 May 2014|website=[[Interfax-Ukraine]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216205155/http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|archive-date=16 February 2015|access-date=16 February 2015}}</ref><ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pda.pravda.com.ua/news/id_7131315/|title=Європейський суд почав розгляд скарги на заборону діяльності КПУ|date=30 December 2016|website=[[Ukrainska Pravda]]|language=uk|access-date=17 December 2023}}</ref><ref name="bbc32267075">{{स्रोत बातमी|last=Shevchenko|first=Vitaly|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-32267075|title=Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols|date=14 April 2015|work=[[BBC News]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417003057/http://bbc.com/news/world-europe-32267075|archive-date=17 April 2015|url-status=live}}</ref> त्यावेळी, याचा अर्थ असा होता की २२ शहरे आणि ४४ गावांना नवीन नावे मिळणार होती.<ref name="22 cities and 44 villages">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.pravda.com.ua/news/2015/06/04/7070191/|title=В Україні перейменують 22 міста і 44 селища|date=4 June 2015|website=Українська правда|language=uk|trans-title=22 cities and 44 towns will be renamed in Ukraine|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260224124450/http://pravda.com.ua/news/2015/06/04/7070191/|archive-date=24 February 2026|access-date=3 April 2026}}</ref> २१ नोव्हेंबर २०१५ पर्यंत, नगरपालिका सरकारांना याची अंमलबजावणी करण्याचा अधिकार होता;<ref name="depo.ua new names Ukraine" /> जर ते तसे करण्यात अयशस्वी ठरले, तर ओब्लास्ट्सना नावे बदलण्यासाठी २१ मे २०१६ पर्यंत मुदत होती.<ref name="depo.ua new names Ukraine" /> जर वस्तीने तिचे जुने नाव कायम ठेवले, तर युक्रेनचे मंत्रिमंडळ त्या वस्तीला नवीन नाव देऊ शकत होते.<ref name="depo.ua new names Ukraine">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://poltava.depo.ua/ukr/poltava/komsomolsk-u-bud-yakomu-vipadku-pereymenuyut-01102015183700|title=Комсомольськ у будь-якому випадку перейменують|date=1 October 2015|website=Depo|trans-title=Komsomolsk will be renamed anyway|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003201816/http://poltava.depo.ua/ukr/poltava/komsomolsk-u-bud-yakomu-vipadku-pereymenuyut-01102015183700|archive-date=3 October 2015|access-date=29 November 2022}}</ref> कायद्याच्या उल्लंघनासाठी संभाव्य माध्यम बंदी आणि पाच ते दहा वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकत होती.<ref name="dwdc9415">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|title=Ukraine lawmakers ban 'Communist and Nazi propaganda'|date=9 April 2015|website=[[Deutsche Welle]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107054205/dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|archive-date=7 January 2023|access-date=3 April 2026}}</ref><ref name="oscedc18515">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rfom.osce.org/fom/158581|title=New laws in Ukraine potential threat to free expression and free media, OSCE Representative says|date=18 May 2015|website=[[OSCE]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403040201/https://rfom.osce.org/fom/158581|archive-date=3 April 2026|access-date=3 April 2026}}</ref> रशिया-युक्रेन संघर्षाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात, ओलेक्झांडर तुर्चिनोव्ह यांनी आरोप केला की युक्रेनचा कम्युनिस्ट पक्ष देशातील रशिया-समर्थक फुटीरतावाद्यांना आणि रशियन प्रॉक्सी सैन्यांना मदत करत होता.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|title=Turchynov asks Justice Ministry to ban Communist Party of Ukraine|date=19 May 2014|website=[[Interfax-Ukraine]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216205155/http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|archive-date=16 February 2015|access-date=16 February 2015}}</ref> जुलै २०१५ मध्ये, गृह मंत्रालयाने कम्युनिस्ट पक्ष, युक्रेनचा कम्युनिस्ट पक्ष (नूतनीकरण केलेला), आणि कामगार व शेतकऱ्यांचा कम्युनिस्ट पक्ष यांचे निवडणुकीत भाग घेण्याचे अधिकार काढून घेतले आणि युक्रेनमधील कम्युनिस्ट पक्षांची नोंदणी समाप्त करण्यासाठी न्यायालयीन कारवाई सुरू असल्याचे सांगितले.<ref name="Banukcom24715">{{स्रोत बातमी|last=Antonovych|first=Mariana|url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/ukraines-justice-ministry-outlaws-communists-from-elections-394217.html|title=Ukraine's Justice Ministry outlaws Communists from elections|date=24 July 2015|work=[[Kyiv Post]]|access-date=3 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403042839/https://archive.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukraines-justice-ministry-outlaws-communists-from-elections-394217.html|archive-date=3 April 2026|url-status=live}}</ref> डिसेंबर २०१५ पर्यंत, युक्रेनच्या सार्वभौमत्वाचे आणि प्रादेशिक अखंडतेचे उल्लंघन करणे, राज्याचा हिंसक मार्गाने पाडाव करण्यास प्रवृत्त करणे आणि रशियन प्रॉक्सी सैन्यांना पाठिंबा देणे या कारणांमुळे या पक्षांवर बंदी घालण्यात आली होती.<ref name="unian">{{स्रोत बातमी|url=http://www.unian.info/society/1214377-court-rules-complete-ban-of-communist-party-of-ukraine.html|title=Court rules complete ban of Communist Party of Ukraine : UNIAN news|date=16 December 2015|publisher=[[Ukrainian Independent Information Agency]]|access-date=4 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304030708/https://www.unian.info/society/1214377-court-rules-complete-ban-of-communist-party-of-ukraine.html|archive-date=4 March 2016|url-status=live}}</ref> युक्रेनच्या कम्युनिस्ट पक्षाने युरोपियन मानवाधिकार न्यायालयात या बंदीविरुद्ध अपील देखील केले.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pda.pravda.com.ua/news/id_7131315/|title=Європейський суд почав розгляд скарги на заборону діяльності КПУ|date=30 December 2016|website=[[Ukrainska Pravda]]|language=uk|access-date=17 December 2023}}</ref><ref name="Hysteria">{{स्रोत बातमी|last=Ishchenko|first=Volodymyr|url=http://www.theguardian.com/world/2015/dec/18/ukraine-communist-party-ban-hysteria|title=Kiev has a nasty case of anti-communist hysteria|date=2015-12-18|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|access-date=4 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406141457/http://theguardian.com/world/2015/dec/18/ukraine-communist-party-ban-hysteria|archive-date=6 April 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/world/report-ukraine-court-bans-communist-party-2157044|title=Ukraine court bans Communist Party|date=17 December 2015|website=[[Daily News & Analysis]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251206121001/http://dnaindia.com/world/report-ukraine-court-bans-communist-party-2157044|archive-date=6 December 2025|access-date=3 April 2026}}</ref> इ.स. २०१६ पर्यंत, जवळपास ५१,४९३ रस्ते आणि ९८७ शहरे व गावांची नावे बदलण्यात आली. त्यांची ऐतिहासिक नावे पुनर्संचयित करून किंवा नवीन नावे देऊन हे काम झाले. अंदाजे १,३२० लेनिन स्मारके आणि इतर साम्यवादी व्यक्तींची १,०६९ स्मारके हटवण्यात आली होती.<ref name="rdiU16">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ukrinform.net/rubric-society/2147127-decommunization-reform-25-districts-and-987-populated-areas-in-ukraine-renamed-in-2016.html|title=Decommunization reform: 25 districts and 987 populated areas in Ukraine renamed in 2016|date=27 December 2016|website=www.ukrinform.net|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260221024927/https://www.ukrinform.net/rubric-society/2147127-decommunization-reform-25-districts-and-987-populated-areas-in-ukraine-renamed-in-2016.html|archive-date=21 February 2026|access-date=3 April 2026}}</ref> == इतिहास == [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत संघाच्या]] विघटनानंतर आणि १९९१ मध्ये युक्रेनला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर तेथे एक अनधिकृत [[साम्यवादनिर्मूलन]] प्रक्रिया सुरू झाली.<ref name="BBC8380433" /> पूर्वीच्या सोव्हिएत संघाच्या [[बाल्टिक देश|बाल्टिक राज्यांमध्ये]] आणि सोव्हिएत संघाबाहेरील [[वॉर्सा करार]] देशांमध्ये साम्यवादनिर्मूलन प्रक्रिया अधिक निर्दयपणे आणि उघडपणे राबवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Birnbaum|first=Michael|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/ukraine-toppled-communist-statues-but-raised-a-bigger-debate/2015/08/13/646a0810-3ab1-11e5-b759-e3c43f009486_story.html|title=Ukraine topples Communist statues but raises a bigger debate|date=13 August 2015|work=[[The Washington Post]]|language=en-US|issn=0190-8286|access-date=3 April 2026|url-access=limited|archive-url=https://web.archive.org/web/20250715110040/https://www.washingtonpost.com/world/europe/ukraine-toppled-communist-statues-but-raised-a-bigger-debate/2015/08/13/646a0810-3ab1-11e5-b759-e3c43f009486_story.html|archive-date=15 July 2025|url-status=live}}</ref> [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत]] संघापासून १९९१ मध्ये स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर युक्रेनचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष, लिओनिद क्रावचुक यांनी देखील १९९० च्या दशकाच्या सुरुवातीला " [[सोव्हिएतीकरण|सोव्हिएतीकरण-निर्मूलन]] " करण्याच्या उद्देशाने आदेश जारी केले होते.<ref name="BBC8380433"/> पुढील वर्षांमध्ये, जरी हळू गतीने, युक्रेनमधील सोव्हिएत नेत्यांची ऐतिहासिक स्मारके हटवण्यात आली.<ref name="BBC8380433"/> ही प्रक्रिया पूर्व युक्रेनपेक्षा पश्चिम युक्रेनमध्ये खूप पुढे गेली, जे अधिक औद्योगिक होते आणि मोठ्या प्रमाणात रशियन-भाषिक होते.<ref name="BBC8380433" /> युक्रेनियन संसदेत २००२, २००५, २००९, २०११ आणि २०१३ मध्ये विसामीकरण कायदे प्रस्तावित केले गेले, परंतु त्यापैकी एकही मंजूर झाला नाही.<ref name="bodUplh">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.politico.eu/article/ukraine-russia-anti-communist-laws/|title=Ukrainian PM leads charge to erase Soviet history|last=Eristavi|first=Maxim|date=27 April 2015|website=[[POLITICO]]|language=en-GB|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260105155405/http://politico.eu/article/ukraine-russia-anti-communist-laws/|archive-date=5 January 2026|access-date=4 April 2026}}</ref> [[चित्र:Decommunization_in_Ukraine_watch.jpg|इवलेसे|२८ सप्टेंबर २०१४ रोजी खार्किवमधील लेनिनचा पुतळा खाली पाडला.]] युरोमैदान दरम्यान आणि नंतर, ८ डिसेंबर २०१३ रोजी [[क्यीव|क्यीवमधील]] लेनिनच्या स्मारकाच्या पतनापासून सुरुवात करून, आंदोलकांनी लेनिनची अनेक स्मारके आणि पुतळे हटवले किंवा नष्ट केले.<ref name="bbc32267075"/> ९ एप्रिल २०१५ रोजी, युक्रेनियन संसदेने साम्यवादनिर्मूलनावर कायदा मंजूर केला.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Hyde|first=Lily|url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/20/ukraine-decommunisation-law-soviet|title=Ukraine to rewrite Soviet history with controversial 'decommunisation' laws|date=20 April 2015|work=[[The Guardian]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150516095241/http://www.theguardian.com/world/2015/apr/20/ukraine-decommunisation-law-soviet|archive-date=16 May 2015}}</ref><ref name="newsweek321663" /> हा कायदा दुसऱ्या यात्सेन्युक सरकारने सादर केला होता, ज्यामध्ये "[[युक्रेनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य|साम्यवादी]] आणि राष्ट्रीय समाजवादी [[सर्वंकषवाद|हुकूमशाही राजवटींच्या]] " चिन्हांच्या प्रचारावर बंदी घालण्यात आली होती.<ref name="newsweek321663">{{स्रोत बातमी|last=Peterson|first=Nolan|url=http://www.newsweek.com/ukraine-purges-symbols-its-communist-past-321663|title=Ukraine Purges Symbols of Its Communist Past|date=10 April 2015|work=[[Newsweek]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150515192843/https://www.newsweek.com/ukraine-purges-symbols-its-communist-past-321663|archive-date=15 May 2015|url-status=live}}</ref><ref name="interfax259775">{{स्रोत बातमी|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|title=Rada bans Communist, Nazi propaganda in Ukraine|date=9 April 2015|work=[[Interfax-Ukraine]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512184327/https://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> या विधेयकातील मुख्य तरतुदींपैकी एक म्हणजे [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत युनियनच्या]] राजवटीला "गुन्हेगार" आणि "राज्य दहशतवादी धोरणाचा पाठपुरावा करणारी" म्हणून मान्यता देणे.<ref name="interfax259775" /> हा कायदा साम्यवादी चिन्हे आणि प्रचाराच्या वापरास प्रतिबंध करतो आणि युक्रेनमधील [[नाझीवाद|राष्ट्रीय-समाजवाद]] आणि त्याची मूल्ये यांची सर्व चिन्हे आणि प्रचार तसेच [[नाझीवाद|नाझी]] किंवा [[फॅसिझम|फॅसिस्ट]] गटांच्या कोणत्याही कारवायांवर बंदी घालतो.<ref name="interfax259775" /> ही बंदी स्मारके, ठिकाणे आणि रस्त्यांच्या नावांना लागू होते.<ref name="bbc32267075"/> ही बंदी [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धाच्या]] स्मारकांना आणि स्मशानभूमीत असलेल्या चिन्हांना लागू होत नाही.<ref name="bbc32267075" /><ref name="dwdc9415">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|title=Ukraine lawmakers ban 'Communist and Nazi propaganda'|date=9 April 2015|website=[[Deutsche Welle]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107054205/dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|archive-date=7 January 2023|access-date=3 April 2026}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853 "Ukraine lawmakers ban 'Communist and Nazi propaganda'"]. ''[[Deutsche Welle]]''. 9 April 2015. [https://web.archive.org/web/20230107054205/dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853 Archived] from the original on 7 January 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 April</span> 2026</span>.</cite></ref>   १ ऑगस्ट २०२३ रोजी, क्यीवमधील मदरलँड स्मारकावरून ( दुसऱ्या महायुद्धातील युक्रेनच्या इतिहासाच्या राष्ट्रीय संग्रहालयाचा भाग) सोव्हिएत चिन्ह हटवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.reuters.com/news/picture/in-pictures-soviet-emblem-cut-off-ukrain-idUSRTSM3U3M|title=In pictures: Soviet emblem cut off Ukraine's Motherland Monument|last=Ogirenko|first=Valentyn|date=2023-08-01|publisher=[[Reuters]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230803045837/https://www.reuters.com/news/picture/in-pictures-soviet-emblem-cut-off-ukrain-idUSRTSM3U3M|archive-date=2023-08-03|access-date=2026-04-04}}</ref> त्याच्या जागी युक्रेनियन त्रिशूळ २४ ऑगस्ट २०२३ रोजी (युक्रेनच्या स्वातंत्र्यदिनी) पूर्णपणे स्थापित करण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ukraine-replaces-soviet-coat-arms-trident-towering-kyiv-102057342|title=Ukraine replaces Soviet hammer and sickle with trident on towering Kyiv monument|date=6 August 2023|website=[[ABC News (United States)|ABC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807230213/http://abcnews.go.com/International/wireStory/ukraine-replaces-soviet-coat-arms-trident-towering-kyiv-102057342|archive-date=7 August 2023}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/culture-ministry-work-begins-to-replace-soviet-symbols-on-motherland-monument/|title=Culture Ministry: Work begins to replace Soviet symbols on Motherland Monument.|last=Kossov|first=Igor|date=30 July 2023|website=[[The Kyiv Independent]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250112231257/http://kyivindependent.com/culture-ministry-work-begins-to-replace-soviet-symbols-on-motherland-monument/|archive-date=12 January 2025|access-date=4 April 2026}}</ref> स्मारकाचे नाव बदलून ''मदर-युक्रेन'' असे ठेवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/soviet-coat-of-arms-removed-from-kyivs-motherland-statue/|title=Soviet coat of arms removed from Kyiv's Motherland Monument|last=Court|first=Elsa|date=2023-08-01|publisher=[[The Kyiv Independent]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250213173208/http://kyivindependent.com/soviet-coat-of-arms-removed-from-kyivs-motherland-statue/|archive-date=2025-02-13|access-date=2026-04-04}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:साम्यवाद]] [[वर्ग:युक्रेनचा इतिहास]] [[वर्ग:युक्रेनचे राजकारण]] szyqddptxsg4nwsim6arvyani1bhv0h 2677788 2677786 2026-04-06T08:52:46Z Dharmadhyaksha 28394 2677788 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} [[चित्र:Protesters_are_about_to_hammer_down_the_head_of_the_overthrown_V.I._Lenin_monument._December_8,_2013.jpg|इवलेसे|१ डिसेंबर २०१३ रोजी झालेल्या युरोमैदान आंदोलनादरम्यान क्यीवमधील लेनिनच्या पुतळ्याची तोडफोड]] युक्रेनमधील [[साम्यवाद विरोध|साम्यवादनिर्मूलन]] हा १९९१ मध्ये [[सोव्हिएत संघाचे विघटन|सोव्हिएत संघाच्या विघटनादरम्यान]] सुरू झाला आणि त्यानंतर त्याचा विस्तार झाला.<ref name="BBC8380433">{{स्रोत बातमी|last=Khotin|first=Rostyslav|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm|title=Ukraine tears down controversial statue|date=26 November 2009|access-date=17 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019082813/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8380433.stm|archive-date=19 October 2017|url-status=live|agency=[[BBC News]]}}</ref> २०१४ च्या डिग्निटी क्रांती आणि [[रशिया–युक्रेन युद्ध|रशिया-युक्रेन युद्धाच्या]] सुरुवातीनंतर, युक्रेन सरकारने साम्यवादी चिन्हे, तसेच [[नाझीवाद|नाझीवादाच्या]] चिन्हांवर बंदी घालणारे कायदे मंजूर केले, कारण दोन्ही विचारधारा [[सर्वंकषवाद|हुकूमशाही]] मानल्या गेल्या.<ref name="ectniiU">{{Cite magazine|last=Motyl|first=Alexander J.|author-link=Alexander J. Motyl|date=28 April 2015|title=Decommunizing Ukraine|url=https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2015-04-28/kievs-purge|magazine=[[Foreign Affairs]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520000631/https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2015-04-28/kievs-purge|archive-date=20 May 2015|access-date=19 May 2015}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|title=Rada bans Communist, Nazi propaganda in Ukraine|date=9 April 2015|website=[[Interfax-Ukraine]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260222162609/http://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|archive-date=22 February 2026|access-date=2 April 2026}}</ref> १५ मे २०१५ रोजी, राष्ट्राध्यक्ष [[पेत्रो पोरोशेन्को]] यांनी कायद्यांच्या एका संचावर स्वाक्षरी केली, ज्यानुसार सोव्हिएत कम्युनिस्ट स्मारके ([[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धातील]] स्मारके वगळून) हटवण्यासाठी आणि सोव्हिएत कम्युनिस्टांच्या नावावर असलेल्या सार्वजनिक ठिकाणांची नावे बदलण्यासाठी सहा महिन्यांचा कालावधी सुरू झाला.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|title=Turchynov asks Justice Ministry to ban Communist Party of Ukraine|date=19 May 2014|website=[[Interfax-Ukraine]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216205155/http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|archive-date=16 February 2015|access-date=16 February 2015}}</ref><ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pda.pravda.com.ua/news/id_7131315/|title=Європейський суд почав розгляд скарги на заборону діяльності КПУ|date=30 December 2016|website=[[Ukrainska Pravda]]|language=uk|access-date=17 December 2023}}</ref><ref name="bbc32267075">{{स्रोत बातमी|last=Shevchenko|first=Vitaly|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-32267075|title=Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols|date=14 April 2015|work=[[BBC News]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417003057/http://bbc.com/news/world-europe-32267075|archive-date=17 April 2015|url-status=live}}</ref> त्यावेळी, याचा अर्थ असा होता की २२ शहरे आणि ४४ गावांना नवीन नावे मिळणार होती.<ref name="22 cities and 44 villages">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.pravda.com.ua/news/2015/06/04/7070191/|title=В Україні перейменують 22 міста і 44 селища|date=4 June 2015|website=Українська правда|language=uk|trans-title=22 cities and 44 towns will be renamed in Ukraine|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260224124450/http://pravda.com.ua/news/2015/06/04/7070191/|archive-date=24 February 2026|access-date=3 April 2026}}</ref> २१ नोव्हेंबर २०१५ पर्यंत, नगरपालिका सरकारांना याची अंमलबजावणी करण्याचा अधिकार होता;<ref name="depo.ua new names Ukraine" /> जर ते तसे करण्यात अयशस्वी ठरले, तर ओब्लास्ट्सना नावे बदलण्यासाठी २१ मे २०१६ पर्यंत मुदत होती.<ref name="depo.ua new names Ukraine" /> जर वस्तीने तिचे जुने नाव कायम ठेवले, तर युक्रेनचे मंत्रिमंडळ त्या वस्तीला नवीन नाव देऊ शकत होते.<ref name="depo.ua new names Ukraine">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://poltava.depo.ua/ukr/poltava/komsomolsk-u-bud-yakomu-vipadku-pereymenuyut-01102015183700|title=Комсомольськ у будь-якому випадку перейменують|date=1 October 2015|website=Depo|trans-title=Komsomolsk will be renamed anyway|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003201816/http://poltava.depo.ua/ukr/poltava/komsomolsk-u-bud-yakomu-vipadku-pereymenuyut-01102015183700|archive-date=3 October 2015|access-date=29 November 2022}}</ref> कायद्याच्या उल्लंघनासाठी संभाव्य माध्यम बंदी आणि पाच ते दहा वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकत होती.<ref name="dwdc9415">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|title=Ukraine lawmakers ban 'Communist and Nazi propaganda'|date=9 April 2015|website=[[Deutsche Welle]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107054205/dw.com/en/ukraine-lawmakers-ban-communist-and-nazi-propaganda/a-18372853|archive-date=7 January 2023|access-date=3 April 2026}}</ref><ref name="oscedc18515">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rfom.osce.org/fom/158581|title=New laws in Ukraine potential threat to free expression and free media, OSCE Representative says|date=18 May 2015|website=[[OSCE]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403040201/https://rfom.osce.org/fom/158581|archive-date=3 April 2026|access-date=3 April 2026}}</ref> रशिया-युक्रेन संघर्षाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात, ओलेक्झांडर तुर्चिनोव्ह यांनी आरोप केला की युक्रेनचा कम्युनिस्ट पक्ष देशातील रशिया-समर्थक फुटीरतावाद्यांना आणि रशियन प्रॉक्सी सैन्यांना मदत करत होता.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|title=Turchynov asks Justice Ministry to ban Communist Party of Ukraine|date=19 May 2014|website=[[Interfax-Ukraine]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216205155/http://en.interfax.com.ua/news/general/205417.html|archive-date=16 February 2015|access-date=16 February 2015}}</ref> जुलै २०१५ मध्ये, गृह मंत्रालयाने कम्युनिस्ट पक्ष, युक्रेनचा कम्युनिस्ट पक्ष (नूतनीकरण केलेला), आणि कामगार व शेतकऱ्यांचा कम्युनिस्ट पक्ष यांचे निवडणुकीत भाग घेण्याचे अधिकार काढून घेतले आणि युक्रेनमधील कम्युनिस्ट पक्षांची नोंदणी समाप्त करण्यासाठी न्यायालयीन कारवाई सुरू असल्याचे सांगितले.<ref name="Banukcom24715">{{स्रोत बातमी|last=Antonovych|first=Mariana|url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/ukraines-justice-ministry-outlaws-communists-from-elections-394217.html|title=Ukraine's Justice Ministry outlaws Communists from elections|date=24 July 2015|work=[[Kyiv Post]]|access-date=3 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403042839/https://archive.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukraines-justice-ministry-outlaws-communists-from-elections-394217.html|archive-date=3 April 2026|url-status=live}}</ref> डिसेंबर २०१५ पर्यंत, युक्रेनच्या सार्वभौमत्वाचे आणि प्रादेशिक अखंडतेचे उल्लंघन करणे, राज्याचा हिंसक मार्गाने पाडाव करण्यास प्रवृत्त करणे आणि रशियन प्रॉक्सी सैन्यांना पाठिंबा देणे या कारणांमुळे या पक्षांवर बंदी घालण्यात आली होती.<ref name="unian">{{स्रोत बातमी|url=http://www.unian.info/society/1214377-court-rules-complete-ban-of-communist-party-of-ukraine.html|title=Court rules complete ban of Communist Party of Ukraine : UNIAN news|date=16 December 2015|publisher=[[Ukrainian Independent Information Agency]]|access-date=4 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304030708/https://www.unian.info/society/1214377-court-rules-complete-ban-of-communist-party-of-ukraine.html|archive-date=4 March 2016|url-status=live}}</ref> युक्रेनच्या कम्युनिस्ट पक्षाने युरोपियन मानवाधिकार न्यायालयात या बंदीविरुद्ध अपील देखील केले.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pda.pravda.com.ua/news/id_7131315/|title=Європейський суд почав розгляд скарги на заборону діяльності КПУ|date=30 December 2016|website=[[Ukrainska Pravda]]|language=uk|access-date=17 December 2023}}</ref><ref name="Hysteria">{{स्रोत बातमी|last=Ishchenko|first=Volodymyr|url=http://www.theguardian.com/world/2015/dec/18/ukraine-communist-party-ban-hysteria|title=Kiev has a nasty case of anti-communist hysteria|date=2015-12-18|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|access-date=4 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406141457/http://theguardian.com/world/2015/dec/18/ukraine-communist-party-ban-hysteria|archive-date=6 April 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/world/report-ukraine-court-bans-communist-party-2157044|title=Ukraine court bans Communist Party|date=17 December 2015|website=[[Daily News & Analysis]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251206121001/http://dnaindia.com/world/report-ukraine-court-bans-communist-party-2157044|archive-date=6 December 2025|access-date=3 April 2026}}</ref> इ.स. २०१६ पर्यंत, जवळपास ५१,४९३ रस्ते आणि ९८७ शहरे व गावांची नावे बदलण्यात आली. त्यांची ऐतिहासिक नावे पुनर्संचयित करून किंवा नवीन नावे देऊन हे काम झाले. अंदाजे १,३२० लेनिन स्मारके आणि इतर साम्यवादी व्यक्तींची १,०६९ स्मारके हटवण्यात आली होती.<ref name="rdiU16">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ukrinform.net/rubric-society/2147127-decommunization-reform-25-districts-and-987-populated-areas-in-ukraine-renamed-in-2016.html|title=Decommunization reform: 25 districts and 987 populated areas in Ukraine renamed in 2016|date=27 December 2016|website=www.ukrinform.net|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260221024927/https://www.ukrinform.net/rubric-society/2147127-decommunization-reform-25-districts-and-987-populated-areas-in-ukraine-renamed-in-2016.html|archive-date=21 February 2026|access-date=3 April 2026}}</ref> == इतिहास == [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत संघाच्या]] विघटनानंतर आणि १९९१ मध्ये युक्रेनला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर तेथे एक अनधिकृत [[साम्यवादनिर्मूलन]] प्रक्रिया सुरू झाली.<ref name="BBC8380433" /> पूर्वीच्या सोव्हिएत संघाच्या [[बाल्टिक देश|बाल्टिक राज्यांमध्ये]] आणि सोव्हिएत संघाबाहेरील [[वॉर्सा करार]] देशांमध्ये साम्यवादनिर्मूलन प्रक्रिया अधिक निर्दयपणे आणि उघडपणे राबवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Birnbaum|first=Michael|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/ukraine-toppled-communist-statues-but-raised-a-bigger-debate/2015/08/13/646a0810-3ab1-11e5-b759-e3c43f009486_story.html|title=Ukraine topples Communist statues but raises a bigger debate|date=13 August 2015|work=[[The Washington Post]]|language=en-US|issn=0190-8286|access-date=3 April 2026|url-access=limited|archive-url=https://web.archive.org/web/20250715110040/https://www.washingtonpost.com/world/europe/ukraine-toppled-communist-statues-but-raised-a-bigger-debate/2015/08/13/646a0810-3ab1-11e5-b759-e3c43f009486_story.html|archive-date=15 July 2025|url-status=live}}</ref> [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत]] संघापासून १९९१ मध्ये स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर युक्रेनचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष, लिओनिद क्रावचुक यांनी देखील १९९० च्या दशकाच्या सुरुवातीला " [[सोव्हिएतीकरण|सोव्हिएतीकरण-निर्मूलन]] " करण्याच्या उद्देशाने आदेश जारी केले होते.<ref name="BBC8380433"/> पुढील वर्षांमध्ये, जरी हळू गतीने, युक्रेनमधील सोव्हिएत नेत्यांची ऐतिहासिक स्मारके हटवण्यात आली.<ref name="BBC8380433"/> ही प्रक्रिया पूर्व युक्रेनपेक्षा पश्चिम युक्रेनमध्ये खूप पुढे गेली, जे अधिक औद्योगिक होते आणि मोठ्या प्रमाणात रशियन-भाषिक होते.<ref name="BBC8380433" /> युक्रेनियन संसदेत २००२, २००५, २००९, २०११ आणि २०१३ मध्ये विसामीकरण कायदे प्रस्तावित केले गेले, परंतु त्यापैकी एकही मंजूर झाला नाही.<ref name="bodUplh">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.politico.eu/article/ukraine-russia-anti-communist-laws/|title=Ukrainian PM leads charge to erase Soviet history|last=Eristavi|first=Maxim|date=27 April 2015|website=[[POLITICO]]|language=en-GB|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260105155405/http://politico.eu/article/ukraine-russia-anti-communist-laws/|archive-date=5 January 2026|access-date=4 April 2026}}</ref> [[चित्र:Decommunization_in_Ukraine_watch.jpg|इवलेसे|२८ सप्टेंबर २०१४ रोजी खार्किवमधील लेनिनचा पुतळा खाली पाडला.]] युरोमैदान दरम्यान आणि नंतर, ८ डिसेंबर २०१३ रोजी [[क्यीव|क्यीवमधील]] लेनिनच्या स्मारकाच्या पतनापासून सुरुवात करून, आंदोलकांनी लेनिनची अनेक स्मारके आणि पुतळे हटवले किंवा नष्ट केले.<ref name="bbc32267075"/> ९ एप्रिल २०१५ रोजी, युक्रेनियन संसदेने साम्यवादनिर्मूलनावर कायदा मंजूर केला.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Hyde|first=Lily|url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/20/ukraine-decommunisation-law-soviet|title=Ukraine to rewrite Soviet history with controversial 'decommunisation' laws|date=20 April 2015|work=[[The Guardian]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150516095241/http://www.theguardian.com/world/2015/apr/20/ukraine-decommunisation-law-soviet|archive-date=16 May 2015}}</ref><ref name="newsweek321663" /> हा कायदा दुसऱ्या यात्सेन्युक सरकारने सादर केला होता, ज्यामध्ये "[[युक्रेनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य|साम्यवादी]] आणि राष्ट्रीय समाजवादी [[सर्वंकषवाद|हुकूमशाही राजवटींच्या]] " चिन्हांच्या प्रचारावर बंदी घालण्यात आली होती.<ref name="newsweek321663">{{स्रोत बातमी|last=Peterson|first=Nolan|url=http://www.newsweek.com/ukraine-purges-symbols-its-communist-past-321663|title=Ukraine Purges Symbols of Its Communist Past|date=10 April 2015|work=[[Newsweek]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150515192843/https://www.newsweek.com/ukraine-purges-symbols-its-communist-past-321663|archive-date=15 May 2015|url-status=live}}</ref><ref name="interfax259775">{{स्रोत बातमी|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|title=Rada bans Communist, Nazi propaganda in Ukraine|date=9 April 2015|work=[[Interfax-Ukraine]]|access-date=17 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512184327/https://en.interfax.com.ua/news/general/259775.html|archive-date=12 May 2015|url-status=live}}</ref> या विधेयकातील मुख्य तरतुदींपैकी एक म्हणजे [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत युनियनच्या]] राजवटीला "गुन्हेगार" आणि "राज्य दहशतवादी धोरणाचा पाठपुरावा करणारी" म्हणून मान्यता देणे.<ref name="interfax259775" /> हा कायदा साम्यवादी चिन्हे आणि प्रचाराच्या वापरास प्रतिबंध करतो आणि युक्रेनमधील [[नाझीवाद|राष्ट्रीय-समाजवाद]] आणि त्याची मूल्ये यांची सर्व चिन्हे आणि प्रचार तसेच [[नाझीवाद|नाझी]] किंवा [[फॅसिझम|फॅसिस्ट]] गटांच्या कोणत्याही कारवायांवर बंदी घालतो.<ref name="interfax259775" /> ही बंदी स्मारके, ठिकाणे आणि रस्त्यांच्या नावांना लागू होते.<ref name="bbc32267075"/> ही बंदी [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धाच्या]] स्मारकांना आणि स्मशानभूमीत असलेल्या चिन्हांना लागू होत नाही.<ref name="bbc32267075" /><ref name="dwdc9415"/>   १ ऑगस्ट २०२३ रोजी, क्यीवमधील मदरलँड स्मारकावरून ( दुसऱ्या महायुद्धातील युक्रेनच्या इतिहासाच्या राष्ट्रीय संग्रहालयाचा भाग) सोव्हिएत चिन्ह हटवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.reuters.com/news/picture/in-pictures-soviet-emblem-cut-off-ukrain-idUSRTSM3U3M|title=In pictures: Soviet emblem cut off Ukraine's Motherland Monument|last=Ogirenko|first=Valentyn|date=2023-08-01|publisher=[[Reuters]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230803045837/https://www.reuters.com/news/picture/in-pictures-soviet-emblem-cut-off-ukrain-idUSRTSM3U3M|archive-date=2023-08-03|access-date=2026-04-04}}</ref> त्याच्या जागी युक्रेनियन त्रिशूळ २४ ऑगस्ट २०२३ रोजी (युक्रेनच्या स्वातंत्र्यदिनी) पूर्णपणे स्थापित करण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ukraine-replaces-soviet-coat-arms-trident-towering-kyiv-102057342|title=Ukraine replaces Soviet hammer and sickle with trident on towering Kyiv monument|date=6 August 2023|website=[[ABC News (United States)|ABC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807230213/http://abcnews.go.com/International/wireStory/ukraine-replaces-soviet-coat-arms-trident-towering-kyiv-102057342|archive-date=7 August 2023}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/culture-ministry-work-begins-to-replace-soviet-symbols-on-motherland-monument/|title=Culture Ministry: Work begins to replace Soviet symbols on Motherland Monument.|last=Kossov|first=Igor|date=30 July 2023|website=[[The Kyiv Independent]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250112231257/http://kyivindependent.com/culture-ministry-work-begins-to-replace-soviet-symbols-on-motherland-monument/|archive-date=12 January 2025|access-date=4 April 2026}}</ref> स्मारकाचे नाव बदलून ''मदर-युक्रेन'' असे ठेवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/soviet-coat-of-arms-removed-from-kyivs-motherland-statue/|title=Soviet coat of arms removed from Kyiv's Motherland Monument|last=Court|first=Elsa|date=2023-08-01|publisher=[[The Kyiv Independent]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250213173208/http://kyivindependent.com/soviet-coat-of-arms-removed-from-kyivs-motherland-statue/|archive-date=2025-02-13|access-date=2026-04-04}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:साम्यवाद]] [[वर्ग:युक्रेनचा इतिहास]] [[वर्ग:युक्रेनचे राजकारण]] b3ylqo0pby7ygz6gb1zlf3nmb6tfyuh 0 378744 2677794 2026-04-06T09:07:42Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1335831455|Statue of Darth Vader]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2677794 wikitext text/x-wiki '''डार्थ व्हेडरचा पुतळा''' हा [[प्लॅस्टर]] आणि [[टायटॅनियम|टायटॅनियमच्या]] मिश्र धातूंचा पुतळा आहे. हा [[ओदेसा|ओदेसा,]] युक्रेन येथे आहे जो [[डार्थ व्हेडर]] ह्या ''[[स्टार वॉर्स]]'' चित्रपट व पुस्तकमालिकेतील महत्त्वाचे पात्राला दर्शवतो. मुळतः हा [[व्लादिमिर लेनिन]] यांचा प्लॅस्टरचा पुतळा होता. २०१५ मध्ये शिल्पकार अलेक्झांडर मिलोव्ह यांनी [[युक्रेनमध्ये साम्यवादनिर्मूलन|युक्रेनमध्ये साम्यवादनिर्मूलनाचा]] भाग म्हणून याचे रुप पालटले व ह्याला डार्थ व्हेडरचे रूप मिळाले. == इतिहास == [[व्लादिमिर लेनिन|व्लादिमीर लेनिनचा]] पुतळा मूळतः [[युक्रेनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य|सोव्हिएत युक्रेनमधील]] ओडेसा येथील आता बंद पडलेल्या प्रेसमाश कारखान्याच्या जागेवर उभारण्यात आला होता. तो सुरुवातीला प्लास्टरने बांधण्यात आला होता, आणि कालांतराने झालेल्या नुकसानीमुळे, एका अज्ञात सूत्राच्या संरक्षक संमिश्र पदार्थाने त्याला अधिक मजबूत करण्यात आले होते.<ref name="Dumskaya">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://dumskaya.net/news/pervye-v-mire-pamyatnik-dartu-vejderu-otkroetsya-051649/|title=Трансформация Ленина: в Одессе появился первый в мире памятник Дарту Вейдеру|website=Dumskaya|language=ru|access-date=2025-07-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.themoscowtimes.com/2015/10/23/darth-vader-sculpture-replaces-soviet-leader-lenin-in-ukraines-odessa-a50442|title=Darth Vader Sculpture Replaces Soviet Leader Lenin in Ukraine's Odessa|last=Dolgov|first=Anna|date=2015-10-23|website=[[The Moscow Times]]|language=en|access-date=2025-07-02}}</ref> २०१५ मध्ये, युक्रेनमध्ये [[साम्यवादनिर्मूलन|साम्यवाद-विरोधी]] कायदे लागू झाले, ज्यामुळे सोव्हिएत काळातील शेकडो स्मारके हटवण्यात आली.<ref name="BBC News-2015">{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/news/blogs-news-from-elsewhere-34594262|title=Ukraine: Lenin statue given Darth Vader makeover|date=2015-10-23|work=[[BBC News]]|language=en-GB|access-date=2025-07-01}}</ref> ओडेसा येथील लेनिनचा पुतळा हटवण्याची योजना होती, परंतु कायद्याचे पालन करण्यासाठी आणि पुतळ्याला विध्वंसापासून वाचवण्यासाठी शहराने त्याऐवजी कलाकार अलेक्झांडर मिलोव्ह यांना पुतळ्यात बदल करण्यासाठी नियुक्त केले.<ref>{{Cite magazine|last=Worland|first=Justin|date=2015-10-25|title=Ukrainian Lenin Statue Turned Into Darth Vader|url=https://time.com/4086228/ukraine-lenin-darth-vader/|magazine=[[Time (magazine)|TIME]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref><ref name="Domanico-2015">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cnet.com/culture/darth-vader-monument-in-ukraine-doubles-as-wi-fi-hotspot/|title=Darth Vader monument in Ukraine doubles as Wi-Fi hotspot|last=Domanico|first=Anthony|date=2015-10-23|website=[[CNET]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> त्यांनी लेनिनच्या कोटाचे केपमध्ये रूपांतर केले आणि लेनिनच्या डोक्यावर हेल्मेट घालून पुतळ्याला [[डार्थ व्हेडर|डार्थ व्हेडरचे]] रूप दिले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.nytimes.com/artsbeat.blogs.nytimes.com/2015/10/25/lenin-statue-in-ukraine-turned-into-darth-vader/|title=Lenin Statue in Ukraine Turned Into Darth Vader|last=Chow|first=Andrew R.|date=2015-10-25|website=[[The New York Times]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> पुतळ्याच्या मुठीत आता लाईटसेबरची मूठ आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.atlasobscura.com/places/darth-vader-statue|title=Darth Vader Statue|website=[[Atlas Obscura]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> हे बदल टायटॅनियम मिश्रधातूने केले गेले आणि एका विशेष गोंदाने जोडले गेले. स्थानिक अफवांमध्ये असा दावा करण्यात आला होता की हा गोंद अंतराळयानाच्या बांधकामात वापरल्या जाणाऱ्या प्रकारचा होता आणि तो [[नासा|नासाने]] पुरवला होता.<ref name="Dumskaya">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://dumskaya.net/news/pervye-v-mire-pamyatnik-dartu-vejderu-otkroetsya-051649/|title=Трансформация Ленина: в Одессе появился первый в мире памятник Дарту Вейдеру|website=Dumskaya|language=ru|access-date=2025-07-01}}</ref> व्लादिमीर लेनिनचे मूळ डोके हेल्मेटखाली अबाधित ठेवण्यात आले होते जेणेकरून भविष्यात गरज भासल्यास ते "पुरलेले डोके बाहेर काढता" येईल.<ref name="BBC News-2015">{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/news/blogs-news-from-elsewhere-34594262|title=Ukraine: Lenin statue given Darth Vader makeover|date=2015-10-23|work=[[BBC News]]|language=en-GB|access-date=2025-07-01}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/blogs-news-from-elsewhere-34594262 "Ukraine: Lenin statue given Darth Vader makeover"]. ''[[BBC News]]''. 23 October 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 July</span> 2025</span>.</cite></ref> हेल्मेटच्या आत एक वाय-फाय हॉटस्पॉट देखील बसवला आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Bakare|first=Lanre|url=https://www.theguardian.com/film/2015/oct/23/darth-vader-statue-erected-ukraine|title=The force awakens (in Ukraine): Darth Vader statue replaces Lenin monument|date=2015-10-23|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2025-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230316160643/https://www.theguardian.com/film/2015/oct/23/darth-vader-statue-erected-ukraine|archive-date=16 March 2023|url-status=live}}</ref><ref name="Domanico-2015">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cnet.com/culture/darth-vader-monument-in-ukraine-doubles-as-wi-fi-hotspot/|title=Darth Vader monument in Ukraine doubles as Wi-Fi hotspot|last=Domanico|first=Anthony|date=2015-10-23|website=[[CNET]]|language=en|access-date=2025-07-01}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDomanico2015">Domanico, Anthony (23 October 2015). [https://www.cnet.com/culture/darth-vader-monument-in-ukraine-doubles-as-wi-fi-hotspot/ "Darth Vader monument in Ukraine doubles as Wi-Fi hotspot"]. ''[[CNET]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 July</span> 2025</span>.</cite></ref> [[बीबीसी|बीबीसीला]] दिलेल्या एका मुलाखतीत, मिलोव्हने सांगितले की त्याने पुतळ्याला डार्थ व्हेडरचे रूप देण्याचे निवडले कारण "सध्या डार्थ व्हेडर युक्रेनमध्ये एक राजकीय व्यक्तिमत्व आहे". २०१२ पासून, विविध युक्रेनियन राजकारण्यांनी निवडणुकीसाठी डार्थ व्हेडरचे नाव आणि प्रतिमा वापरली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/culture/article/20151023-the-man-who-turned-lenin-into-darth-vader|title=The man who turned Lenin into Darth Vader|last=Macdonald|first=Fiona|date=2015-10-23|website=[[BBC]]|language=en-GB|access-date=2025-07-01}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news.artnet.com/art-world/statue-ukraine-lenin-darth-vader-347880|title=Ukrainian Artist Turns Lenin Statue into Darth Vader|last=Neuendorf|first=Henri|date=2015-10-27|website=[[Artnet]]|language=en-US|access-date=2025-07-01}}</ref> मिलोव्हने या पुतळ्याचे वर्णन डार्थ व्हेडरचे जगातील पहिले स्मारक असे केले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://abcnews.go.com/International/artist-transforms-ukrainian-lenin-statue-darth-vader-monument/story?id=34717993|title=Artist Transforms Ukrainian Lenin Statue Into Darth Vader Monument|last=|first=|website=[[ABC News (United States)|ABC News]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:युक्रेनचा इतिहास]] [[वर्ग:युक्रेनचा भूगोल]] [[वर्ग:पुतळे]] na5eswdq5k5jb8plrywoqd6c3jabrif 2677795 2677794 2026-04-06T09:07:44Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#नियम_८.१|शुद्धलेखनाचा नियम ८.१]]) 2677795 wikitext text/x-wiki '''डार्थ व्हेडरचा पुतळा''' हा [[प्लॅस्टर]] आणि [[टायटॅनियम|टायटॅनियमच्या]] मिश्र धातूंचा पुतळा आहे. हा [[ओदेसा|ओदेसा,]] युक्रेन येथे आहे जो [[डार्थ व्हेडर]] ह्या ''[[स्टार वॉर्स]]'' चित्रपट व पुस्तकमालिकेतील महत्त्वाचे पात्राला दर्शवतो. मुळतः हा [[व्लादिमिर लेनिन]] यांचा प्लॅस्टरचा पुतळा होता. २०१५ मध्ये शिल्पकार अलेक्झांडर मिलोव्ह यांनी [[युक्रेनमध्ये साम्यवादनिर्मूलन|युक्रेनमध्ये साम्यवादनिर्मूलनाचा]] भाग म्हणून याचे रूप पालटले व ह्याला डार्थ व्हेडरचे रूप मिळाले. == इतिहास == [[व्लादिमिर लेनिन|व्लादिमीर लेनिनचा]] पुतळा मूळतः [[युक्रेनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य|सोव्हिएत युक्रेनमधील]] ओडेसा येथील आता बंद पडलेल्या प्रेसमाश कारखान्याच्या जागेवर उभारण्यात आला होता. तो सुरुवातीला प्लास्टरने बांधण्यात आला होता, आणि कालांतराने झालेल्या नुकसानीमुळे, एका अज्ञात सूत्राच्या संरक्षक संमिश्र पदार्थाने त्याला अधिक मजबूत करण्यात आले होते.<ref name="Dumskaya">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://dumskaya.net/news/pervye-v-mire-pamyatnik-dartu-vejderu-otkroetsya-051649/|title=Трансформация Ленина: в Одессе появился первый в мире памятник Дарту Вейдеру|website=Dumskaya|language=ru|access-date=2025-07-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.themoscowtimes.com/2015/10/23/darth-vader-sculpture-replaces-soviet-leader-lenin-in-ukraines-odessa-a50442|title=Darth Vader Sculpture Replaces Soviet Leader Lenin in Ukraine's Odessa|last=Dolgov|first=Anna|date=2015-10-23|website=[[The Moscow Times]]|language=en|access-date=2025-07-02}}</ref> २०१५ मध्ये, युक्रेनमध्ये [[साम्यवादनिर्मूलन|साम्यवाद-विरोधी]] कायदे लागू झाले, ज्यामुळे सोव्हिएत काळातील शेकडो स्मारके हटवण्यात आली.<ref name="BBC News-2015">{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/news/blogs-news-from-elsewhere-34594262|title=Ukraine: Lenin statue given Darth Vader makeover|date=2015-10-23|work=[[BBC News]]|language=en-GB|access-date=2025-07-01}}</ref> ओडेसा येथील लेनिनचा पुतळा हटवण्याची योजना होती, परंतु कायद्याचे पालन करण्यासाठी आणि पुतळ्याला विध्वंसापासून वाचवण्यासाठी शहराने त्याऐवजी कलाकार अलेक्झांडर मिलोव्ह यांना पुतळ्यात बदल करण्यासाठी नियुक्त केले.<ref>{{Cite magazine|last=Worland|first=Justin|date=2015-10-25|title=Ukrainian Lenin Statue Turned Into Darth Vader|url=https://time.com/4086228/ukraine-lenin-darth-vader/|magazine=[[Time (magazine)|TIME]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref><ref name="Domanico-2015">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cnet.com/culture/darth-vader-monument-in-ukraine-doubles-as-wi-fi-hotspot/|title=Darth Vader monument in Ukraine doubles as Wi-Fi hotspot|last=Domanico|first=Anthony|date=2015-10-23|website=[[CNET]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> त्यांनी लेनिनच्या कोटाचे केपमध्ये रूपांतर केले आणि लेनिनच्या डोक्यावर हेल्मेट घालून पुतळ्याला [[डार्थ व्हेडर|डार्थ व्हेडरचे]] रूप दिले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.nytimes.com/artsbeat.blogs.nytimes.com/2015/10/25/lenin-statue-in-ukraine-turned-into-darth-vader/|title=Lenin Statue in Ukraine Turned Into Darth Vader|last=Chow|first=Andrew R.|date=2015-10-25|website=[[The New York Times]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> पुतळ्याच्या मुठीत आता लाईटसेबरची मूठ आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.atlasobscura.com/places/darth-vader-statue|title=Darth Vader Statue|website=[[Atlas Obscura]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> हे बदल टायटॅनियम मिश्रधातूने केले गेले आणि एका विशेष गोंदाने जोडले गेले. स्थानिक अफवांमध्ये असा दावा करण्यात आला होता की हा गोंद अंतराळयानाच्या बांधकामात वापरल्या जाणाऱ्या प्रकारचा होता आणि तो [[नासा|नासाने]] पुरवला होता.<ref name="Dumskaya">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://dumskaya.net/news/pervye-v-mire-pamyatnik-dartu-vejderu-otkroetsya-051649/|title=Трансформация Ленина: в Одессе появился первый в мире памятник Дарту Вейдеру|website=Dumskaya|language=ru|access-date=2025-07-01}}</ref> व्लादिमीर लेनिनचे मूळ डोके हेल्मेटखाली अबाधित ठेवण्यात आले होते जेणेकरून भविष्यात गरज भासल्यास ते "पुरलेले डोके बाहेर काढता" येईल.<ref name="BBC News-2015">{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/news/blogs-news-from-elsewhere-34594262|title=Ukraine: Lenin statue given Darth Vader makeover|date=2015-10-23|work=[[BBC News]]|language=en-GB|access-date=2025-07-01}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/blogs-news-from-elsewhere-34594262 "Ukraine: Lenin statue given Darth Vader makeover"]. ''[[BBC News]]''. 23 October 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 July</span> 2025</span>.</cite></ref> हेल्मेटच्या आत एक वाय-फाय हॉटस्पॉट देखील बसवला आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Bakare|first=Lanre|url=https://www.theguardian.com/film/2015/oct/23/darth-vader-statue-erected-ukraine|title=The force awakens (in Ukraine): Darth Vader statue replaces Lenin monument|date=2015-10-23|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2025-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230316160643/https://www.theguardian.com/film/2015/oct/23/darth-vader-statue-erected-ukraine|archive-date=16 March 2023|url-status=live}}</ref><ref name="Domanico-2015">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cnet.com/culture/darth-vader-monument-in-ukraine-doubles-as-wi-fi-hotspot/|title=Darth Vader monument in Ukraine doubles as Wi-Fi hotspot|last=Domanico|first=Anthony|date=2015-10-23|website=[[CNET]]|language=en|access-date=2025-07-01}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDomanico2015">Domanico, Anthony (23 October 2015). [https://www.cnet.com/culture/darth-vader-monument-in-ukraine-doubles-as-wi-fi-hotspot/ "Darth Vader monument in Ukraine doubles as Wi-Fi hotspot"]. ''[[CNET]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 July</span> 2025</span>.</cite></ref> [[बीबीसी|बीबीसीला]] दिलेल्या एका मुलाखतीत, मिलोव्हने सांगितले की त्याने पुतळ्याला डार्थ व्हेडरचे रूप देण्याचे निवडले कारण "सध्या डार्थ व्हेडर युक्रेनमध्ये एक राजकीय व्यक्तिमत्व आहे". २०१२ पासून, विविध युक्रेनियन राजकारण्यांनी निवडणुकीसाठी डार्थ व्हेडरचे नाव आणि प्रतिमा वापरली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/culture/article/20151023-the-man-who-turned-lenin-into-darth-vader|title=The man who turned Lenin into Darth Vader|last=Macdonald|first=Fiona|date=2015-10-23|website=[[BBC]]|language=en-GB|access-date=2025-07-01}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news.artnet.com/art-world/statue-ukraine-lenin-darth-vader-347880|title=Ukrainian Artist Turns Lenin Statue into Darth Vader|last=Neuendorf|first=Henri|date=2015-10-27|website=[[Artnet]]|language=en-US|access-date=2025-07-01}}</ref> मिलोव्हने या पुतळ्याचे वर्णन डार्थ व्हेडरचे जगातील पहिले स्मारक असे केले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://abcnews.go.com/International/artist-transforms-ukrainian-lenin-statue-darth-vader-monument/story?id=34717993|title=Artist Transforms Ukrainian Lenin Statue Into Darth Vader Monument|last=|first=|website=[[ABC News (United States)|ABC News]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:युक्रेनचा इतिहास]] [[वर्ग:युक्रेनचा भूगोल]] [[वर्ग:पुतळे]] ool9lzjvkmygwggjdv3k9dw0scvcys7 2677796 2677795 2026-04-06T09:09:05Z Dharmadhyaksha 28394 2677796 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''डार्थ व्हेडरचा पुतळा''' हा [[प्लॅस्टर]] आणि [[टायटॅनियम|टायटॅनियमच्या]] मिश्र धातूंचा पुतळा आहे. हा [[ओदेसा|ओदेसा,]] युक्रेन येथे आहे जो [[डार्थ व्हेडर]] ह्या ''[[स्टार वॉर्स]]'' चित्रपट व पुस्तकमालिकेतील महत्त्वाचे पात्राला दर्शवतो. मुळतः हा [[व्लादिमिर लेनिन]] यांचा प्लॅस्टरचा पुतळा होता. २०१५ मध्ये शिल्पकार अलेक्झांडर मिलोव्ह यांनी [[युक्रेनमध्ये साम्यवादनिर्मूलन|युक्रेनमध्ये साम्यवादनिर्मूलनाचा]] भाग म्हणून याचे रूप पालटले व ह्याला डार्थ व्हेडरचे रूप मिळाले. == इतिहास == [[व्लादिमिर लेनिन|व्लादिमीर लेनिनचा]] पुतळा मूळतः [[युक्रेनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य|सोव्हिएत युक्रेनमधील]] ओडेसा येथील आता बंद पडलेल्या प्रेसमाश कारखान्याच्या जागेवर उभारण्यात आला होता. तो सुरुवातीला प्लास्टरने बांधण्यात आला होता, आणि कालांतराने झालेल्या नुकसानीमुळे, एका अज्ञात सूत्राच्या संरक्षक संमिश्र पदार्थाने त्याला अधिक मजबूत करण्यात आले होते.<ref name="Dumskaya">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://dumskaya.net/news/pervye-v-mire-pamyatnik-dartu-vejderu-otkroetsya-051649/|title=Трансформация Ленина: в Одессе появился первый в мире памятник Дарту Вейдеру|website=Dumskaya|language=ru|access-date=2025-07-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.themoscowtimes.com/2015/10/23/darth-vader-sculpture-replaces-soviet-leader-lenin-in-ukraines-odessa-a50442|title=Darth Vader Sculpture Replaces Soviet Leader Lenin in Ukraine's Odessa|last=Dolgov|first=Anna|date=2015-10-23|website=[[The Moscow Times]]|language=en|access-date=2025-07-02}}</ref> २०१५ मध्ये, युक्रेनमध्ये [[साम्यवादनिर्मूलन|साम्यवाद-विरोधी]] कायदे लागू झाले, ज्यामुळे सोव्हिएत काळातील शेकडो स्मारके हटवण्यात आली.<ref name="BBC News-2015">{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/news/blogs-news-from-elsewhere-34594262|title=Ukraine: Lenin statue given Darth Vader makeover|date=2015-10-23|work=[[BBC News]]|language=en-GB|access-date=2025-07-01}}</ref> ओडेसा येथील लेनिनचा पुतळा हटवण्याची योजना होती, परंतु कायद्याचे पालन करण्यासाठी आणि पुतळ्याला विध्वंसापासून वाचवण्यासाठी शहराने त्याऐवजी कलाकार अलेक्झांडर मिलोव्ह यांना पुतळ्यात बदल करण्यासाठी नियुक्त केले.<ref>{{Cite magazine|last=Worland|first=Justin|date=2015-10-25|title=Ukrainian Lenin Statue Turned Into Darth Vader|url=https://time.com/4086228/ukraine-lenin-darth-vader/|magazine=[[Time (magazine)|TIME]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref><ref name="Domanico-2015">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cnet.com/culture/darth-vader-monument-in-ukraine-doubles-as-wi-fi-hotspot/|title=Darth Vader monument in Ukraine doubles as Wi-Fi hotspot|last=Domanico|first=Anthony|date=2015-10-23|website=[[CNET]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> त्यांनी लेनिनच्या कोटाचे केपमध्ये रूपांतर केले आणि लेनिनच्या डोक्यावर हेल्मेट घालून पुतळ्याला [[डार्थ व्हेडर|डार्थ व्हेडरचे]] रूप दिले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.nytimes.com/artsbeat.blogs.nytimes.com/2015/10/25/lenin-statue-in-ukraine-turned-into-darth-vader/|title=Lenin Statue in Ukraine Turned Into Darth Vader|last=Chow|first=Andrew R.|date=2015-10-25|website=[[The New York Times]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> पुतळ्याच्या मुठीत आता लाईटसेबरची मूठ आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.atlasobscura.com/places/darth-vader-statue|title=Darth Vader Statue|website=[[Atlas Obscura]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> हे बदल टायटॅनियम मिश्रधातूने केले गेले आणि एका विशेष गोंदाने जोडले गेले. स्थानिक अफवांमध्ये असा दावा करण्यात आला होता की हा गोंद अंतराळयानाच्या बांधकामात वापरल्या जाणाऱ्या प्रकारचा होता आणि तो [[नासा|नासाने]] पुरवला होता.<ref name="Dumskaya">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://dumskaya.net/news/pervye-v-mire-pamyatnik-dartu-vejderu-otkroetsya-051649/|title=Трансформация Ленина: в Одессе появился первый в мире памятник Дарту Вейдеру|website=Dumskaya|language=ru|access-date=2025-07-01}}</ref> व्लादिमीर लेनिनचे मूळ डोके हेल्मेटखाली अबाधित ठेवण्यात आले होते जेणेकरून भविष्यात गरज भासल्यास ते "पुरलेले डोके बाहेर काढता" येईल.<ref name="BBC News-2015"/> हेल्मेटच्या आत एक वाय-फाय हॉटस्पॉट देखील बसवला आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Bakare|first=Lanre|url=https://www.theguardian.com/film/2015/oct/23/darth-vader-statue-erected-ukraine|title=The force awakens (in Ukraine): Darth Vader statue replaces Lenin monument|date=2015-10-23|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2025-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230316160643/https://www.theguardian.com/film/2015/oct/23/darth-vader-statue-erected-ukraine|archive-date=16 March 2023|url-status=live}}</ref><ref name="Domanico-2015"/> [[बीबीसी|बीबीसीला]] दिलेल्या एका मुलाखतीत, मिलोव्हने सांगितले की त्याने पुतळ्याला डार्थ व्हेडरचे रूप देण्याचे निवडले कारण "सध्या डार्थ व्हेडर युक्रेनमध्ये एक राजकीय व्यक्तिमत्व आहे". २०१२ पासून, विविध युक्रेनियन राजकारण्यांनी निवडणुकीसाठी डार्थ व्हेडरचे नाव आणि प्रतिमा वापरली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/culture/article/20151023-the-man-who-turned-lenin-into-darth-vader|title=The man who turned Lenin into Darth Vader|last=Macdonald|first=Fiona|date=2015-10-23|website=[[BBC]]|language=en-GB|access-date=2025-07-01}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news.artnet.com/art-world/statue-ukraine-lenin-darth-vader-347880|title=Ukrainian Artist Turns Lenin Statue into Darth Vader|last=Neuendorf|first=Henri|date=2015-10-27|website=[[Artnet]]|language=en-US|access-date=2025-07-01}}</ref> मिलोव्हने या पुतळ्याचे वर्णन डार्थ व्हेडरचे जगातील पहिले स्मारक असे केले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://abcnews.go.com/International/artist-transforms-ukrainian-lenin-statue-darth-vader-monument/story?id=34717993|title=Artist Transforms Ukrainian Lenin Statue Into Darth Vader Monument|last=|first=|website=[[ABC News (United States)|ABC News]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:युक्रेनचा इतिहास]] [[वर्ग:युक्रेनचा भूगोल]] [[वर्ग:पुतळे]] 3cwya9epcq4xme2i6582qp8fnwvljo7