विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 2871 2678286 2462563 2026-04-08T15:42:33Z अभय नातू 206 /* प्रकाशित साहित्य */ 2678286 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = श्रीपाद कोल्हटकर | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_title = | पूर्ण_नाव = श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = [[२९ जून]], [[इ.स. १८७१]] | जन्म_स्थान = [[बुलढाणा]], महाराष्ट्र | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1934|6|1|1871|6|29}} | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = [[लेखक]], [[कवी]] | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]] | धर्म = | भाषा = [[मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = [[कादंबरी]], [[नाटके]] | विषय = [[विनोदी]] | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = [[सुदाम्याचे पोहे]]<br>[[बहु असोत सुंदर संपन्न की महा]] | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर''' ([[जून २९]] [[इ.स. १८७१]] - [[जून १]] [[इ.स. १९३४]]) हे [[मराठी]] मराठीतील आद्य विनोदी लेखक, नाटककार, कवी व समीक्षक होते. '[[महाराष्ट्र गान|बहु असोत सुंदर, संपन्न की महा]]' या गीताचे रचनाकार म्हणून ते सुपरिचित आहेत. त्यांचा जन्म [[बुलढाणा तालुका|बुलडाणा]] येथे झाला. हायस्कूलमध्ये असताना त्यांनी सुखा मलिका (सुखमालिका) नावाचे नाटक लिहिले. त्यांच्या हायस्कूलच्या काळात आणि नंतरच्या महाविद्यालयीन काळात त्यांनी इंग्रजी आणि मराठी दोन्ही साहित्याचे विशेषतः "विष्णुशास्त्री कृष्णशास्त्री चिपळूणकर" यांच्या निबंधमाला सह मोठ्या प्रमाणावर वाचन केले. त्यांच्या काळातील सामाजिक रितीरिवाजानुसार, कोल्हटकर यांच्या कुटुंबाने ते १४ वर्षांचे असताना त्यांचे लग्न लावून दिले. वयाच्या १७ व्या वर्षी त्यांनी हायस्कूलचे शिक्षण पूर्ण केले आणि १८९१ मध्ये बॅचलर पदवी मिळविण्यासाठी पुण्यातील [[डेक्कन कॉलेज]]<nowiki/>मध्ये प्रवेश घेतला. १८९७ मध्ये कायद्याची पदवी प्राप्त केल्यानंतर त्यांनी [[अकोला]] आणि नंतर [[जळगाव जामोद तालुका|जळगाव जामोद]] येथे वकिली सुरू केली. == जीवन == त्यांचे १०वी पर्यंतचे शिक्षण [[अकोला]] येथे झाले. वडील [[अमरावती]] येथे शिक्षक होते. कोल्हटकरांना लहानपणापासून नाटकांची आवड होती आणि वडिलांमुळे त्यांना अनेक नाटके पाहता आली. १०वी नंतर डेक्कन कॉलेज, [[पुणे]] येथे गेले. पुण्यात शिकत असतांना त्यांना [[शिवराम महादेव परांजपे]], [[वि. का. राजवाडे]], [[एस. एस. देव]] यांच्यासारखे शिक्षक लाभले. इ.स. १८९१ मध्ये कोल्हटकरांनी पहिल्यांदा संस्कृत नाटक [[मृच्छकटिक]]मध्ये अभिनय केला. तसेच शिकत असतांनच ''विक्रम शशिकला'' या नाटकावर कोल्हटकर यांनी लिहिलेली समीक्षा ''विविधज्ञानविस्तार''मध्ये प्रसिद्ध झाली होती. इ.स. १८८७ साली कोल्हटकरांनी एल एल. बी.चे शिक्षण पूर्ण केले व ते अकोला येथे आपला व्यवसाय करू लागले. १९०१ साली कोल्हटकर [[बुलढाणा]] जिल्ह्यातील [[जळगाव जामोद]] येथे वास्तव्यास गेले. == कार्य == कोल्हटकर हे मराठीतील विनोदाबरोबरच साहित्य समीक्षेच्या क्षेत्रातही अग्रणी होते. त्यांनी नरसिंह चिंतामण केळकर यांच्या तोतयाचे बंद (तोतयाचे बंड) या नाटकावर ११० पानांचे समीक्षण लिहिले, ज्यात नाटक लेखन कलेबद्दलचे त्यांचे विचार समाविष्ट होते आणि वामन मल्हार यांच्या रागिणी (रागिणी) या कादंबरीवर त्यांनी १३५ पानांचे समीक्षक लिहिले. जोशी, ज्यात कादंबरी लेखन कलेबद्दलचे त्यांचे विचार समाविष्ट होते. कोल्हटकरांनी १२ नाटकेही लिहिली; कविता; लघुकथा; आणि कादंबऱ्या. वाचकांचे मनोरंजन करण्याबरोबरच सामाजिक सुधारणा हा कोल्हटकरांच्या लेखनाचा एक महत्त्वाचा उद्देश होता. राम गणेश गडकरी, विष्णू सखाराम खांडेकर, गजानन त्र्यंबक माडखोलकर, [[दि.वि. जोशी|दिनकर विष्णू जोशी]], भार्गवराम विठ्ठल वरेरकर, प्रल्हाद केशव अत्रे या लेखकांनी त्यांचा गुरू म्हणून गौरव केला. १९१३ मध्ये पुण्यात झालेल्या मराठी साहित्य संमेलनाचे ते अध्यक्ष होते. == प्रकाशित साहित्य == ===नाटके=== <div style="column-count:3;-moz-column-count:3;-webkit-column-count:3"> * गुप्तमंजूषा (नाटक) * जन्मरहस्य (नाटक) * परिवर्तन (नाटक) * प्रेमशोधन (नाटक) * मतिविकार (नाटक) * मायाविवाह (नाटक) * मूकनायक (नाटक) * वधूपरीक्षा (नाटक) * वीरतनय (नाटक) * शिवपावित्र्य (नाटक) * श्रमसाफल्य (नाटक) * सहचारिणी (नाटक) </div> ===कादंबरी=== <div style="column-count:3;-moz-column-count:3;-webkit-column-count:3"> * सुदाम्याचे पोहे (विनोदीलेख) * अठरा धान्यांचे कडबोळे (संकलित विनोदी लेख) * ज्योतिषगणित (कादंबरी) * श्यामसुंदर(कादंबरी) </div> == पुरस्कार व गौरव == कोल्हटकर पुणे येथील दुसऱ्या कविता संमेलनाचे आणि [[पुणे]] येथे इ.स. १९२७ साली भरलेल्या १३ व्या [[अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन|मराठी साहित्य संमेलनाचे]] अध्यक्ष होते<ref name="गणेशवाचनालय">{{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://ganeshwachanalaya.in/content/%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8-0?page=1 | title = साहित्य संमेलनाचे पूर्वाध्यक्ष | प्रकाशक = गणेश वाचनालय | ॲक्सेसदिनांक = ३० जून, इ.स. २०१२ | भाषा = मराठी | archive-date = 2014-07-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140719011809/http://ganeshwachanalaya.in/content/%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8-0?page=1 | url-status = dead }}</ref>. == चरित्रात्मक साहित्य व वारसा == * मराठी लेखक [[गंगाधर देवराव खानोलकर]] यांनी कोल्हटकरांचे चरित्र लिहिले आहे. याखेरीज खानोलकरांनी कोल्हटकरांच्या संकलित लेखांचा "''कोल्हटकर लेखसंग्रह''" या नावाचा संग्रहग्रंथही संपादला आहे. * [[कृष्ण श्रीनिवास अर्जुनवाडकर]] यांनी श्रीकृंवर 'श्री.कृ. कोल्हटकर : व्यक्तिदर्शन' नावाचे समीक्षात्मक पुस्तक लिहिले आहे. == संकीर्ण == कोल्हटकर ज्योतिषतज्ज्ञदेखील होते. ते तिसऱ्या ज्योतिष परिषदेचे अध्यक्ष होते. == संदर्भ व नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{विकिस्रोत साहित्यिक|श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर}} {{विस्तार}} {{मराठी संगीत रंगभूमी}} {{मराठी साहित्यिक}} {{मराठी कवी}} {{DEFAULTSORT:कोल्हटकर,श्रीपाद कृष्ण}} [[वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:मराठी कवी]] [[वर्ग:मराठी नाटककार]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:इ.स. १९३४ मधील मृत्यू]] n1myzwnx7eojpzud380800vvkn91dvs 2678287 2678286 2026-04-08T15:44:41Z अभय नातू 206 /* कादंबरी */ 2678287 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = श्रीपाद कोल्हटकर | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_title = | पूर्ण_नाव = श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = [[२९ जून]], [[इ.स. १८७१]] | जन्म_स्थान = [[बुलढाणा]], महाराष्ट्र | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1934|6|1|1871|6|29}} | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = [[लेखक]], [[कवी]] | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]] | धर्म = | भाषा = [[मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = [[कादंबरी]], [[नाटके]] | विषय = [[विनोदी]] | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = [[सुदाम्याचे पोहे]]<br>[[बहु असोत सुंदर संपन्न की महा]] | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर''' ([[जून २९]] [[इ.स. १८७१]] - [[जून १]] [[इ.स. १९३४]]) हे [[मराठी]] मराठीतील आद्य विनोदी लेखक, नाटककार, कवी व समीक्षक होते. '[[महाराष्ट्र गान|बहु असोत सुंदर, संपन्न की महा]]' या गीताचे रचनाकार म्हणून ते सुपरिचित आहेत. त्यांचा जन्म [[बुलढाणा तालुका|बुलडाणा]] येथे झाला. हायस्कूलमध्ये असताना त्यांनी सुखा मलिका (सुखमालिका) नावाचे नाटक लिहिले. त्यांच्या हायस्कूलच्या काळात आणि नंतरच्या महाविद्यालयीन काळात त्यांनी इंग्रजी आणि मराठी दोन्ही साहित्याचे विशेषतः "विष्णुशास्त्री कृष्णशास्त्री चिपळूणकर" यांच्या निबंधमाला सह मोठ्या प्रमाणावर वाचन केले. त्यांच्या काळातील सामाजिक रितीरिवाजानुसार, कोल्हटकर यांच्या कुटुंबाने ते १४ वर्षांचे असताना त्यांचे लग्न लावून दिले. वयाच्या १७ व्या वर्षी त्यांनी हायस्कूलचे शिक्षण पूर्ण केले आणि १८९१ मध्ये बॅचलर पदवी मिळविण्यासाठी पुण्यातील [[डेक्कन कॉलेज]]<nowiki/>मध्ये प्रवेश घेतला. १८९७ मध्ये कायद्याची पदवी प्राप्त केल्यानंतर त्यांनी [[अकोला]] आणि नंतर [[जळगाव जामोद तालुका|जळगाव जामोद]] येथे वकिली सुरू केली. == जीवन == त्यांचे १०वी पर्यंतचे शिक्षण [[अकोला]] येथे झाले. वडील [[अमरावती]] येथे शिक्षक होते. कोल्हटकरांना लहानपणापासून नाटकांची आवड होती आणि वडिलांमुळे त्यांना अनेक नाटके पाहता आली. १०वी नंतर डेक्कन कॉलेज, [[पुणे]] येथे गेले. पुण्यात शिकत असतांना त्यांना [[शिवराम महादेव परांजपे]], [[वि. का. राजवाडे]], [[एस. एस. देव]] यांच्यासारखे शिक्षक लाभले. इ.स. १८९१ मध्ये कोल्हटकरांनी पहिल्यांदा संस्कृत नाटक [[मृच्छकटिक]]मध्ये अभिनय केला. तसेच शिकत असतांनच ''विक्रम शशिकला'' या नाटकावर कोल्हटकर यांनी लिहिलेली समीक्षा ''विविधज्ञानविस्तार''मध्ये प्रसिद्ध झाली होती. इ.स. १८८७ साली कोल्हटकरांनी एल एल. बी.चे शिक्षण पूर्ण केले व ते अकोला येथे आपला व्यवसाय करू लागले. १९०१ साली कोल्हटकर [[बुलढाणा]] जिल्ह्यातील [[जळगाव जामोद]] येथे वास्तव्यास गेले. == कार्य == कोल्हटकर हे मराठीतील विनोदाबरोबरच साहित्य समीक्षेच्या क्षेत्रातही अग्रणी होते. त्यांनी नरसिंह चिंतामण केळकर यांच्या तोतयाचे बंद (तोतयाचे बंड) या नाटकावर ११० पानांचे समीक्षण लिहिले, ज्यात नाटक लेखन कलेबद्दलचे त्यांचे विचार समाविष्ट होते आणि वामन मल्हार यांच्या रागिणी (रागिणी) या कादंबरीवर त्यांनी १३५ पानांचे समीक्षक लिहिले. जोशी, ज्यात कादंबरी लेखन कलेबद्दलचे त्यांचे विचार समाविष्ट होते. कोल्हटकरांनी १२ नाटकेही लिहिली; कविता; लघुकथा; आणि कादंबऱ्या. वाचकांचे मनोरंजन करण्याबरोबरच सामाजिक सुधारणा हा कोल्हटकरांच्या लेखनाचा एक महत्त्वाचा उद्देश होता. राम गणेश गडकरी, विष्णू सखाराम खांडेकर, गजानन त्र्यंबक माडखोलकर, [[दि.वि. जोशी|दिनकर विष्णू जोशी]], भार्गवराम विठ्ठल वरेरकर, प्रल्हाद केशव अत्रे या लेखकांनी त्यांचा गुरू म्हणून गौरव केला. १९१३ मध्ये पुण्यात झालेल्या मराठी साहित्य संमेलनाचे ते अध्यक्ष होते. == प्रकाशित साहित्य == ===नाटके=== <div style="column-count:3;-moz-column-count:3;-webkit-column-count:3"> * गुप्तमंजूषा (नाटक) * जन्मरहस्य (नाटक) * परिवर्तन (नाटक) * प्रेमशोधन (नाटक) * मतिविकार (नाटक) * मायाविवाह (नाटक) * मूकनायक (नाटक) * वधूपरीक्षा (नाटक) * वीरतनय (नाटक) * शिवपावित्र्य (नाटक) * श्रमसाफल्य (नाटक) * सहचारिणी (नाटक) </div> ===कादंबरी=== <div style="column-count:3;-moz-column-count:3;-webkit-column-count:3"> * [[श्यामसुंदर (कादंबरी)|श्यामसुंदर]] * [[एप्रिल १८९४ (कादंबरी)|एप्रिल १८९४]] * [[दोन टोके (कादंबरी)|दोन टोके]] * [[सुदाम्याचे पोहे (कादंबरी)|सुदाम्याचे पोहे]] (विनोदी कथासंग्रह/कादंबरीसदृश) * [[दुटप्पी की दुहेरी (कादंबरी)|दुटप्पी की दुहेरी]] * [[विष्णूगुप्त (मराकादंबरी)|विष्णूगुप्त]] </div> == पुरस्कार व गौरव == कोल्हटकर पुणे येथील दुसऱ्या कविता संमेलनाचे आणि [[पुणे]] येथे इ.स. १९२७ साली भरलेल्या १३ व्या [[अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन|मराठी साहित्य संमेलनाचे]] अध्यक्ष होते<ref name="गणेशवाचनालय">{{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://ganeshwachanalaya.in/content/%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8-0?page=1 | title = साहित्य संमेलनाचे पूर्वाध्यक्ष | प्रकाशक = गणेश वाचनालय | ॲक्सेसदिनांक = ३० जून, इ.स. २०१२ | भाषा = मराठी | archive-date = 2014-07-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140719011809/http://ganeshwachanalaya.in/content/%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8-0?page=1 | url-status = dead }}</ref>. == चरित्रात्मक साहित्य व वारसा == * मराठी लेखक [[गंगाधर देवराव खानोलकर]] यांनी कोल्हटकरांचे चरित्र लिहिले आहे. याखेरीज खानोलकरांनी कोल्हटकरांच्या संकलित लेखांचा "''कोल्हटकर लेखसंग्रह''" या नावाचा संग्रहग्रंथही संपादला आहे. * [[कृष्ण श्रीनिवास अर्जुनवाडकर]] यांनी श्रीकृंवर 'श्री.कृ. कोल्हटकर : व्यक्तिदर्शन' नावाचे समीक्षात्मक पुस्तक लिहिले आहे. == संकीर्ण == कोल्हटकर ज्योतिषतज्ज्ञदेखील होते. ते तिसऱ्या ज्योतिष परिषदेचे अध्यक्ष होते. == संदर्भ व नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{विकिस्रोत साहित्यिक|श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर}} {{विस्तार}} {{मराठी संगीत रंगभूमी}} {{मराठी साहित्यिक}} {{मराठी कवी}} {{DEFAULTSORT:कोल्हटकर,श्रीपाद कृष्ण}} [[वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:मराठी कवी]] [[वर्ग:मराठी नाटककार]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:इ.स. १९३४ मधील मृत्यू]] dhfvwswhud3884xqklxaqgnj6r2l7c9 0 14071 2678280 2678202 2026-04-08T15:13:02Z ~2026-21671-22 181967 2678280 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = झी मराठी |चित्र = Zee marathi logo 2025.jpg |चित्रसाईज = 200px |चित्रमाहिती = |चित्र२ = |चित्र२साईज = |चित्र२माहिती = |सुरुवात = १५ ऑगस्ट १९९९ |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = |मालक = [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] |ब्रीदवाक्य = मी मराठी, झी मराठी |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = १३५, कॉंटीनेंटल बिल्डींग, डॉ. ॲनी बेझंट मार्ग, [[वरळी]], [[मुंबई]], ४०००१८ |जुने नाव = अल्फा टीव्ही मराठी |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[झी युवा]], [[झी टॉकीज]], [[झी २४ तास]], [[झी वाजवा]], [[झी चित्रमंदिर]] |प्रसारण वेळ = संध्या. ६.३० ते रात्री ११ (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ = http://www.zeemarathi.com }} '''झी मराठी''' ही [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] समूहाच्या मालकीची भारतातील दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे. या वाहिनीची सुरुवात १५ ऑगस्ट १९९९ मध्ये झाली. २७ मार्च २००५ पर्यंत ही वाहिनी '''अल्फा टीव्ही मराठी''' या नावाने ओळखली जात होती. ही वाहिनी मराठी प्रेक्षकांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहे. या वाहिनीवर दैनंदिन मालिका आणि कथाबाह्य कार्यक्रम दाखवले जातात. '''झी मराठी एचडी''' वाहिनी ही २० नोव्हेंबर २०१६ रोजी सुरू झाली. महिन्याच्या रविवारी [[झी मराठी महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. == लोगो == [[चित्र:Zee Marathi 2025.svg|100px]] [[चित्र:Zee Marathi Official Logo.jpg|100px]] [[चित्र:Zeemarathi.gif|100px]] == माहिती == सुरुवातीला वाहिनीवर सोमवार ते शुक्रवार मालिका दाखवण्यात येत असे, पण १ जुलै २००७ पासून मालिका सोमवार ते शनिवार दाखवण्यास सुरुवात झाली. २४ जुलै २०१७ पासून झी मराठीने दुपारचा नवा प्राईम टाइम सुरू केला होता, परंतु त्यास लोकांचा प्रतिसाद न मिळाल्याने २५ नोव्हेंबर २०१७ रोजी हा प्राईम टाइम बंद करण्यात आला. १३ फेब्रुवारी २०२३ पासून "आपली दुपार, झी मराठी दुपार" नावाने पुन्हा दुपारी मालिका सुरू केल्या होत्या, पण कमी टीआरपी अभावी दुपारच्या मालिका २७ मे २०२३ रोजी बंद करण्यात आल्या. झी मराठी वाहिनीने ''[[जय मल्हार]]'' आणि ''[[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]]'' या मालिकांच्या एपिसोड्सवरून चित्रपट तयार केले आहेत. कोरोना महामारीमुळे इतिहासात पहिल्यांदाच झी मराठीचे दैनंदिन कार्यक्रम २७ मार्च २०२० ला बंद करण्यात आले, परंतु ८ जून २०२० पासून नवीन लाॅकडाऊन विशेष मालिका सुरू करण्यात आल्या. तसेच १३ जुलै २०२० पासून दैनंदिन कार्यक्रम दाखवण्यास सुरुवात झाली. त्यामुळेच त्यादिवशी मराठी मनोरंजनाच्या शुभारंभानिमित्त संपूर्ण महाराष्ट्रात उत्सव साजरा करण्याचे झी मराठीकडून आवाहन करण्यात आले होते. मुंबई पोलिसांना कामातून थोडी विश्रांती मिळावी म्हणून झी मराठी दरवर्षी '''स्वरतरंग''' हा कार्यक्रम आयोजित करत असे. एप्रिल २०१४ पासून झी मराठीने '''नक्षत्र''' या कार्यक्रमाद्वारे दर रविवारी मराठी रंगभूमीवरील अनेक प्रायोगिक आणि व्यावसायिक नाटके दाखवण्यास सुरुवात केली होती. त्यामुळे नक्षत्र कार्यक्रम अल्पावधीतच लोकप्रिय झाला. तसेच झी मराठीने ''[[नक्षत्रांचे देणे (कार्यक्रम)|नक्षत्रांचे देणे]]'' या कार्यक्रमातून जुन्या लोकप्रिय गायकांची गाणी सादर केली आहेत. ''[[मनोरंजनाचा अधिकमास]]'' याद्वारे झी मराठीतर्फे दरवर्षी मे अथवा ऑक्टोबर महिन्याच्या दर रविवारी मालिका प्रक्षेपित करण्यात येतात. झी मराठी वाहिनीने ''[[झी मराठी दिशा]]'' हे पहिले साप्ताहिक वृत्तपत्र ९ डिसेंबर २०१७ रोजी सुरू केले, पण काही कारणास्तव १२ ऑक्टोबर २०१९ रोजी हे साप्ताहिक बंद करण्यात आले. याबरोबरच '''खाली डोकं वर पाय''' (लहान मुलांसाठी उन्हाळी सुट्टीतील मासिक), '''सुखकर्ता''' (गणेशोत्सव विशेष मासिक) आणि '''उत्सव नात्यांचा''' (दिवाळी विशेष मासिक) ही वार्षिक मासिके सुरू केली होती. तसेच नोव्हेंबर २०१५ साली महिला सक्षमीकरणासाठी झी मराठी जागृती हा नवा उपक्रम सुरू केला. === ॲप्लिकेशन्स === झी मराठीने मोबाईल ॲप्स देखील सुरू केले आहेत. # झी मराठी ॲप (ओझी ॲप / [[झी फाईव्ह]] ॲप) # तुमचं आमचं जमलं ॲप # होम मिनिस्टर ॲप # किसान अभिमान ॲप # टॅलेंट ॲप === नाटक === झी मराठीने २०१८ पासून नाटकांची प्रस्तुती करण्यास सुरुवात केली. # [[हॅम्लेट]] # आरण्यक # नटसम्राट # अलबत्या गलबत्या # एका लग्नाची पुढची गोष्ट # तिला काही सांगायचंय! # इडियट्स # राजाला जावई हवा # कापूसकोंड्याची गोष्ट # झुंड # तीसरे बादशाह हम! # इब्लिस # नियम व अटी लागू == प्रसारित मालिका == === दररोज === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! प्रसारण ! वेळ ! रूपांतरण |- | २३ सप्टेंबर २०२४ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | ३० मिनिटे | दुपारी १ वाजता | बंगाली मालिका कृष्णकोळी |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[लक्ष्मी निवास]] | ६० मिनिटे | दुपारी १.३० वाजता (एक तास) | कन्नड मालिका लक्ष्मी निवासा |- | १९ जानेवारी २०२६ | [[शुभ श्रावणी]] | rowspan="2"| ४५ मिनिटे | संध्या. ६.३० वाजता | तेलुगू मालिका अम्मायी गारू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.१५ वाजता | हिंदी मालिका बडे अच्छे लगते हैं |- | १३ एप्रिल २०२६ | [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]] | rowspan="3"| ३० मिनिटे | रात्री ८ वाजता | तमिळ मालिका वीरा |- | १६ मार्च २०२६ | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | रात्री ८.३० वाजता | तेलुगू मालिका वरुधिनी परिणायम |- | ३० जून २०२५ | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता | तेलुगू मालिका मुत्याला मुग्गू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | rowspan="2"| ४५ मिनिटे | रात्री ९.३० वाजता | बंगाली मालिका जगद्धात्री |- | २ जून २०२५ | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १०.१५ वाजता | |- | १७ फेब्रुवारी २०२५ | [[तुला जपणार आहे]] | ३० मिनिटे | रात्री ११ वाजता | कन्नड मालिका ना निन्ना बिडलारे |} === कथाबाह्य कार्यक्रम === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! कथाबाह्य कार्यक्रम ! प्रसारण ! वेळ |- | ८ जून २०२० | [[वेध भविष्याचा]] | ६० मिनिटे | सकाळी ७ वाजता |- | ९ ऑगस्ट २०२५ | [[आम्ही सारे खवय्ये]] | ३० मिनिटे | दुपारी २.३० वाजता |} === नव्या मालिका === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | | | |} == जुन्या मालिका == # [[१०० डेझ (मालिका)|१०० डेझ]] # [[३६ गुणी जोडी]] # [[४०५ आनंदवन]] # [[अंकुर (मालिका)|अंकुर]] # [[अगं अगं सूनबाई काय म्हणता सासूबाई?]] # [[अग्गंबाई सासूबाई]] # [[अग्गंबाई सूनबाई]] # [[अजूनही चांदरात आहे]] # [[अधुरी एक कहाणी]] # [[अनुबंध (मालिका)|अनुबंध]] # [[अप्पी आमची कलेक्टर]] # [[अभिलाषा (मालिका)|अभिलाषा]] # [[अमरप्रेम (मालिका)|अमरप्रेम]] # [[अरुंधती (मालिका)|अरुंधती]] # [[अल्टी पल्टी सुमडीत कल्टी]] # [[अवंतिका (मालिका)|अवंतिका]] # [[अवघाचि संसार]] # [[असंभव (मालिका)|असंभव]] # [[असे हे कन्यादान]] # [[अस्मिता (मालिका)|अस्मिता]] # [[आभाळमाया]] # [[आभास हा]] # [[उंच माझा झोका]] # [[ऊन पाऊस (मालिका)|ऊन पाऊस]] # [[एक गाव भुताचा]] # [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] # [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] # [[एकाच ह्या जन्मी जणू]] # [[कळत नकळत (मालिका)|कळत नकळत]] # [[का रे दुरावा]] # [[काय घडलं त्या रात्री?]] # [[कारभारी लयभारी]] # [[काहे दिया परदेस]] # [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] # [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] # [[कॉन्स्टेबल कामना कामतेकर]] # [[खुलता कळी खुलेना]] # [[गाव गाता गजाली]] # [[गुंतता हृदय हे]] # [[ग्रहण (मालिका)|ग्रहण]] # [[घरात बसले सारे]] # [[घेतला वसा टाकू नको]] # [[चंद्रविलास]] # [[चूकभूल द्यावी घ्यावी]] # [[जगाची वारी लयभारी]] # [[जय मल्हार]] # [[जाऊ बाई गावात: न पाहिलेली मजा]] # [[जागो मोहन प्यारे]] # [[जाडूबाई जोरात]] # [[जावई विकत घेणे आहे]] # [[जुळून येती रेशीमगाठी]] # [[टोटल हुबलाक]] # [[डिस्कव्हर महाराष्ट्र]] # [[ती परत आलीये]] # [[तुझं माझं जमेना (मालिका)|तुझं माझं जमेना]] # [[तुझं माझं ब्रेकअप]] # [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] # [[तुझ्यात जीव रंगला]] # [[तुझ्याविना (मालिका)|तुझ्याविना]] # [[तुला पाहते रे]] # [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] # [[तू चाल पुढं]] # [[तू तिथे मी]] # [[तू तेव्हा तशी]] # [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] # [[दिल दोस्ती दुनियादारी]] # [[दिल दोस्ती दोबारा]] # [[दिल्या घरी तू सुखी राहा]] # [[देवमाणूस]] # [[देवमाणूस २]] # [[नकटीच्या लग्नाला यायचं हं]] # [[नवरी मिळे हिटलरला]] # [[नवा गडी नवं राज्य]] # [[नांदा सौख्य भरे]] # [[नाममात्र]] # [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] # [[पारू (मालिका)|पारू]] # [[पाहिले न मी तुला]] # [[पिंजरा (मालिका)|पिंजरा]] # [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] # [[प्रदक्षिणा (मालिका)|प्रदक्षिणा]] # [[बंधन (मालिका)|बंधन]] # [[बाजी (मालिका)|बाजी]] # [[भागो मोहन प्यारे]] # [[भाग्यलक्ष्मी (मालिका)|भाग्यलक्ष्मी]] # [[भाग्याची ही माहेरची साडी]] # [[मन उडु उडु झालं]] # [[मन झालं बाजिंद]] # [[मला सासू हवी]] # [[मस्त महाराष्ट्र]] # [[महाराष्ट्राची किचन क्वीन]] # [[माझा होशील ना]] # [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] # [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] # [[माझे पती सौभाग्यवती]] # [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] # [[मालवणी डेझ]] # [[मिसेस मुख्यमंत्री]] # [[यशोदा - गोष्ट श्यामच्या आईची]] # [[या सुखांनो या]] # [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] # [[रात्रीस खेळ चाले]] # [[रात्रीस खेळ चाले २]] # [[रात्रीस खेळ चाले ३]] # [[राधा ही बावरी]] # [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] # [[लक्ष्मणरेषा (मालिका)|लक्ष्मणरेषा]] # [[लग्नाची वाईफ वेडिंगची बायकू]] # [[लज्जा (मालिका)|लज्जा]] # [[लाखात एक आमचा दादा]] # [[लागिरं झालं जी]] # [[लाडाची मी लेक गं!]] # [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] # [[वहिनीसाहेब]] # [[वादळवाट]] # [[वारस (मालिका)|वारस]] # [[शिवा (मालिका)|शिवा]] # [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] # [[शेजारी शेजारी पक्के शेजारी]] # [[श्रीयुत गंगाधर टिपरे]] # [[सत्यवान सावित्री (मालिका)|सत्यवान सावित्री]] # [[साडे माडे तीन (मालिका)|साडे माडे तीन]] # [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] # [[सारं काही तिच्यासाठी]] # [[सावित्री (मालिका)|सावित्री]] # [[साहेब बीबी आणि मी]] # [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] # [[हम तो तेरे आशिक है]] # [[हृदयी प्रीत जागते]] # [[होणार सून मी ह्या घरची]] # अग्निपरीक्षा # आक्रित # अल्फा स्कॉलर्स # अल्फा बातम्या # आमच्यासारखे आम्हीच # आकाश पेलताना # आम्ही ट्रॅव्हलकर # आमने सामने # अर्थ # अभियान # असा मी तसा मी # बुक शेल्फ # बुवा आला # बोल बाप्पा # भटकंती # चक्रव्यूह एक संघर्ष # कॉमेडी डॉट कॉम # क्रिकेट क्लब # शेफ व्हर्सेस फ्रीज # डार्लिंग डार्लिंग # दे धमाल # डिटेक्टिव्ह जय राम # दिलखुलास # दुहेरी # दुनियादारी # एक हा असा धागा सुखाचा # एका श्वासाचे अंतर # गहिरे पाणी # घडलंय बिघडलंय # गुडमॉर्निंग महाराष्ट्र # गीतरामायण # हा कार्यक्रम बघू नका! # हसा चकट फू # हाऊसफुल्ल # होम स्वीट होम # इंद्रधनुष्य # जगावेगळी # जल्लोष गणरायाचा # जिभेला काही हाड # जोडी नं.१ # कथाकथी # खरंच माझं चुकलं का? # किनारा # कोपरखळी # क्या बात है! # मानसी तुमच्या घरी # मेघ दाटले # मिसाळ # मिशा # मृण्मयी # मुंबई पोलीस # नमस्कार अल्फा # नायक # नुपूर # पतंजलि योग # पाऊस येता येता # पेशवाई # पिंपळपान # पोलीस फाईल्स # प्रपंच # राम राम महाराष्ट्र # रिमझिम # रेशीमगाठी # ऋणानुबंध # साईबाबा # सांजभूल # सूरताल # सौदामिनी # शॉपिंग शॉपिंग # श्रावणसरी # थरार # तुंबाडचे खोत # युनिट ९ # वाजवू का? # व्यक्ती आणि वल्ली # वस्त्रहरण # युवा # झी न्यूझ मराठी # झाले मोकळे आकाश # झुंज === अनुवादित मालिका === # [[झाशीची राणी (मालिका)|झाशीची राणी]] # [[जय भीम: एका महानायकाची गाथा]] == कथाबाह्य कार्यक्रम == # [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] # [[सा रे ग म प]] (११ पर्वे) # [[चला हवा येऊ द्या]] (१० पर्वे) # [[फू बाई फू]] (९ पर्वे) # [[एका पेक्षा एक]] (७ पर्वे) # [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] (४ पर्वे) # [[खुपते तिथे गुप्ते]] (३ पर्वे) # [[डान्स महाराष्ट्र डान्स]] (३ पर्वे) # [[तुफान आलंया]] (३ पर्वे) # [[किचन कल्लाकार]] (२ पर्वे) # [[बँड बाजा वरात]] (२ पर्वे) # [[मराठी पाऊल पडते पुढे]] (२ पर्वे) # [[महाराष्ट्राचा सुपरस्टार]] (२ पर्वे) # [[हप्ता बंद]] (२ पर्वे) # [[हास्यसम्राट]] (२ पर्वे) # [[ड्रामा जुनिअर्स]] # [[चल भावा सिटीत]] # [[जाऊ बाई गावात]] # [[अळी मिळी गुपचिळी]] # [[कानाला खडा]] # [[झिंग झिंग झिंगाट]] # [[डब्बा गुल]] # [[डान्सिंग क्वीन (मराठी कार्यक्रम)|डान्सिंग क्वीन]] # [[तुमचं आमचं जमलं]] # [[बस बाई बस]] # [[मधली सुट्टी (मालिका)|मधली सुट्टी]] # [[मधु इथे अन् चंद्र तिथे (मालिका)|मधु इथे अन् चंद्र तिथे]] # [[महा मिनिस्टर]] # [[महाराष्ट्राची लोकधारा]] # [[याला जीवन ऐसे नाव (मालिका)|याला जीवन ऐसे नाव]] # [[हे तर काहीच नाय]] # [[अवघा रंग एक झाला]] == रिॲलिटी शो == झी मराठीने रिॲलिटी शो ही संकल्पना मराठी वाहिनीवर पहिल्यांदा आणली आणि अल्पावधीतच प्रेक्षकांनी तिला डोक्यावर घेतले. या वाहिनीने आतापर्यंत अनेक रिॲलिटी शोजची यशस्वी पर्वे सादर केली आहेत. === चला हवा येऊ द्या === {{मुख्य|चला हवा येऊ द्या}} [[निलेश साबळे]], [[भालचंद्र कदम]], [[सागर कारंडे]], [[श्रेया बुगडे]], [[कुशल बद्रिके]], [[भारत गणेशपुरे]] आणि तुषार देवल यांनी मिळून सुरू केलेला हा कार्यक्रम आहे. याबरोबरच [[योगेश शिरसाट]], [[अंकुर वाढवे]], स्नेहल शिदम, अरविंद जगताप हे सहकलाकार असून रमेश वाणी, [[विनीत भोंडे]], शशिकांत केरकर, [[मानसी नाईक]], संदीप रेडकर यांनी देखील यात काम केलेले आहे. या कार्यक्रमाचे सुद्धा अनेक पर्वे सादर झाली आहेत. महाराष्ट्र दौरा, भारत दौरा, विश्व दौरा, होऊ दे व्हायरल, शेलिब्रिटी पॅटर्न, उत्सव हास्याचा, लेडीज जिंदाबाद, वऱ्हाड निघालंय अमेरिकेला, लहान तोंडी मोठा घास ही ती पर्वे आहेत. हा कार्यक्रम नाटक, चित्रपट, मालिका यांना प्रोत्साहित करण्याचे काम करतो. === फू बाई फू === {{मुख्य|फू बाई फू}} फू बाई फू हा झी मराठीवरील काॅमेडी शो आहे. याची ९ पर्वे सादर झाली. यात धूमधडाका, नया है यह, काॅमेडीचं आधारकार्ड, टोल फ्री कॉमेडी, जिथे असाल तिथे हसाल इत्यादी पर्वे होती. [[निलेश साबळे]], [[वैदेही परशुरामी]], [[सई ताम्हणकर]] हे सूत्रसंचालक आणि [[अश्विनी काळसेकर]], [[उमेश कामत]], [[निर्मिती सावंत]], [[महेश कोठारे]], [[रेणुका शहाणे]] व [[स्वप्नील जोशी]] या सर्वांनी परीक्षकांचे काम केले आहे. === एका पेक्षा एक === {{मुख्य|एका पेक्षा एक}} एका पेक्षा एक हा [[सचिन पिळगांवकर]] यांची निर्मिती असलेला नृत्याचा कार्यक्रम आहे. याची एकूण ७ पर्वे सादर झाली होती ज्यात अप्सरा आली हे पर्व‌ विशेष गाजले. या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन [[आदेश बांदेकर]], [[पुष्कर श्रोत्री]] यांनी केले असून [[सचिन पिळगांवकर]] महागुरू होते. === सा रे ग म प === {{मुख्य|सा रे ग म प}} सा रे ग म प या कार्यक्रमाने तब्बल १४ पर्वे सादर केली. यामध्ये वेगवेगळी पर्व ठेवले गेले. [[पल्लवी जोशी]] हिने सूत्र संचालनाचे काम केले. त्याची संक्षिप्त माहिती पुढीलप्रमाणे:- * स्वप्न स्वरांचे : यामध्ये १८ ते २५ या वयोगटातील स्पर्धकांचा समावेश होता. हे सारेगमपचे पहिले पर्व होते. या पर्वाचा विजेता महागायक पदाचा मान कोल्हापूरचा [[अभिजीत कोसंबी]] याला मिळाला. त्यानंतरच्या पर्वाची विजेती महागायिका पदाचा मान जळगावची वैशाली भैसने-माडे हिला मिळाला. अशाचप्रकारे [[ऊर्मिला धनगर]] ही देखील विजेती होती. या पर्वांचे परीक्षक गायिका [[देवकी पंडित]], रॉकस्टार [[अवधूत गुप्ते]], संगीतकार [[अजय-अतुल]] इत्यादी दिग्गज व्यक्तींनी भूषवले. * स्वप्न स्वरांचे ४०+ : या कार्यक्रमामध्ये वय वर्ष ४० वर्षे व त्या पुढील वयाच्या स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या कार्यक्रमाच्या विजेता जोडीचा मान संगिता चितळे व यज्ञेश्वर लिंबेकर यांना तर उपविजेता जोडीचा मान मिरजचे गायक महेश मुतालिक व मुंबईच्या अनुजा वर्तक यांना मिळाला. * लिटील चॅम्प्स : या पर्वामध्ये लहानग्यांनी आपल्या सुरांनी जगाला मोहून टाकले. ६ ते १५ वयोगटातील स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या पर्वाला केवळ महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर संपूर्ण जगातील प्रेक्षकांनी डोक्यावर घेतले. या कार्यक्रमातील एका भागाला [[लता मंगेशकर]] यांनी उपस्थिती लावून सर्व स्पर्धकांना आशीर्वाद दिला. याशिवाय इतर अनेक दिग्गज गायकांनी लहानग्यांना शाबासकीची थाप दिली. लिटील चॅम्प्सच्या पहिल्या पर्वाने मराठी संगीत विश्वाला पंचरत्न बहाल केले. पंचरत्न म्हणजे * अलिबागची लिटिल मॉनिटर [[मुग्धा वैशंपायन]] * आळंदीची लिटिल मास्टर कार्तिकी गायकवाड * लातूरचा म्युझिक डायरेक्टर [[रोहित राऊत]] * पुण्याची ॲंग्री यंगगर्ल [[आर्या आंबेकर]] * रत्‍नागिरीचा उकडीचा मोदक [[प्रथमेश लघाटे]] या कार्यक्रमातूनच घराघरांत पोहोचलेल्या [[केतकी माटेगांवकर]]ने संगीताबरोबरच मराठी चित्रपटांद्वारे प्रेक्षकांची मने जिंकली. गायिका [[वैशाली सामंत]] व गायक-संगीतकार [[अवधूत गुप्ते]] या पर्वाचे परीक्षक होते. यासोबतच "सा रे ग म प"ने अनेक यशस्वी पर्वं प्रस्तुत केली. त्यामध्ये महाराष्ट्राचा आजचा आवाज, स्वप्न स्वरांचे सूर ताऱ्यांचे, पर्व नव्हे गर्व, सूर नव्या युगाचा, घे पंगा कर दंगा, इत्यादी पर्वांचा समावेश होता. सर्वच पर्वांना प्रेक्षकांनी प्रचंड प्रतिसाद दिला. झी मराठीने "सा रे ग म प" द्वारे मराठी संगीताला एका वेगळ्या उंचीवर नेले आहे. == पुरस्कार सोहळे == {| class="wikitable" !वर्ष !पुरस्कार !संदर्भ |- |२००० – चालू |''झी चित्र गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2019-04-03|title=झी गौरव पुरस्कारात यांनी मारली बाजी, वाचा संपूर्ण यादी|url=https://www.lokmat.com/marathi-cinema/zee-marathi-gaurav-awards-2019-winners/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२००४ – चालू |''[[झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार]]'' |<ref>{{Cite web|date=2019-10-12|url=https://www.lokmat.com/television/agabai-sasubai-and-ratris-khel-chale-2-receives-maximum-awards-zee-marathi-awards-2019/|title=या मालिकेने मारली झी मराठी अवॉर्ड्समध्ये बाजी, नुकतीच सुरु झालीये ही मालिका|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२०१३ – २०२४ |''उंच माझा झोका पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2017-08-22|title=स्त्री कर्तृत्वाचा सन्मान ‘उंच माझा झोका पुरस्कार’|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/1534718/zee-marathi-unch-maza-zoka-awards/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकसत्ता]]}}</ref> |- |२०१५ – चालू |''झी नाट्य गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=दिमाखदार सोहळ्यात संपन्न झाला 'झी नाट्य गौरव पुरस्कार'|url=https://zeenews.india.com/marathi/entertainment/zee-natya-gaurav-puraskar-2020/534751|access-date=2021-07-20|website=[[झी २४ तास]]}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:झी प्रादेशिक वाहिन्या]] [[वर्ग:झी मराठी]] k6sxm1jzjpe0faq2wi229m2rpmes1up 2678282 2678280 2026-04-08T15:40:17Z ~2026-21813-08 181970 /* दररोज */ 2678282 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = झी मराठी |चित्र = Zee marathi logo 2025.jpg |चित्रसाईज = 200px |चित्रमाहिती = |चित्र२ = |चित्र२साईज = |चित्र२माहिती = |सुरुवात = १५ ऑगस्ट १९९९ |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = |मालक = [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] |ब्रीदवाक्य = मी मराठी, झी मराठी |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = १३५, कॉंटीनेंटल बिल्डींग, डॉ. ॲनी बेझंट मार्ग, [[वरळी]], [[मुंबई]], ४०००१८ |जुने नाव = अल्फा टीव्ही मराठी |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[झी युवा]], [[झी टॉकीज]], [[झी २४ तास]], [[झी वाजवा]], [[झी चित्रमंदिर]] |प्रसारण वेळ = संध्या. ६.३० ते रात्री ११ (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ = http://www.zeemarathi.com }} '''झी मराठी''' ही [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] समूहाच्या मालकीची भारतातील दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे. या वाहिनीची सुरुवात १५ ऑगस्ट १९९९ मध्ये झाली. २७ मार्च २००५ पर्यंत ही वाहिनी '''अल्फा टीव्ही मराठी''' या नावाने ओळखली जात होती. ही वाहिनी मराठी प्रेक्षकांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहे. या वाहिनीवर दैनंदिन मालिका आणि कथाबाह्य कार्यक्रम दाखवले जातात. '''झी मराठी एचडी''' वाहिनी ही २० नोव्हेंबर २०१६ रोजी सुरू झाली. महिन्याच्या रविवारी [[झी मराठी महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. == लोगो == [[चित्र:Zee Marathi 2025.svg|100px]] [[चित्र:Zee Marathi Official Logo.jpg|100px]] [[चित्र:Zeemarathi.gif|100px]] == माहिती == सुरुवातीला वाहिनीवर सोमवार ते शुक्रवार मालिका दाखवण्यात येत असे, पण १ जुलै २००७ पासून मालिका सोमवार ते शनिवार दाखवण्यास सुरुवात झाली. २४ जुलै २०१७ पासून झी मराठीने दुपारचा नवा प्राईम टाइम सुरू केला होता, परंतु त्यास लोकांचा प्रतिसाद न मिळाल्याने २५ नोव्हेंबर २०१७ रोजी हा प्राईम टाइम बंद करण्यात आला. १३ फेब्रुवारी २०२३ पासून "आपली दुपार, झी मराठी दुपार" नावाने पुन्हा दुपारी मालिका सुरू केल्या होत्या, पण कमी टीआरपी अभावी दुपारच्या मालिका २७ मे २०२३ रोजी बंद करण्यात आल्या. झी मराठी वाहिनीने ''[[जय मल्हार]]'' आणि ''[[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]]'' या मालिकांच्या एपिसोड्सवरून चित्रपट तयार केले आहेत. कोरोना महामारीमुळे इतिहासात पहिल्यांदाच झी मराठीचे दैनंदिन कार्यक्रम २७ मार्च २०२० ला बंद करण्यात आले, परंतु ८ जून २०२० पासून नवीन लाॅकडाऊन विशेष मालिका सुरू करण्यात आल्या. तसेच १३ जुलै २०२० पासून दैनंदिन कार्यक्रम दाखवण्यास सुरुवात झाली. त्यामुळेच त्यादिवशी मराठी मनोरंजनाच्या शुभारंभानिमित्त संपूर्ण महाराष्ट्रात उत्सव साजरा करण्याचे झी मराठीकडून आवाहन करण्यात आले होते. मुंबई पोलिसांना कामातून थोडी विश्रांती मिळावी म्हणून झी मराठी दरवर्षी '''स्वरतरंग''' हा कार्यक्रम आयोजित करत असे. एप्रिल २०१४ पासून झी मराठीने '''नक्षत्र''' या कार्यक्रमाद्वारे दर रविवारी मराठी रंगभूमीवरील अनेक प्रायोगिक आणि व्यावसायिक नाटके दाखवण्यास सुरुवात केली होती. त्यामुळे नक्षत्र कार्यक्रम अल्पावधीतच लोकप्रिय झाला. तसेच झी मराठीने ''[[नक्षत्रांचे देणे (कार्यक्रम)|नक्षत्रांचे देणे]]'' या कार्यक्रमातून जुन्या लोकप्रिय गायकांची गाणी सादर केली आहेत. ''[[मनोरंजनाचा अधिकमास]]'' याद्वारे झी मराठीतर्फे दरवर्षी मे अथवा ऑक्टोबर महिन्याच्या दर रविवारी मालिका प्रक्षेपित करण्यात येतात. झी मराठी वाहिनीने ''[[झी मराठी दिशा]]'' हे पहिले साप्ताहिक वृत्तपत्र ९ डिसेंबर २०१७ रोजी सुरू केले, पण काही कारणास्तव १२ ऑक्टोबर २०१९ रोजी हे साप्ताहिक बंद करण्यात आले. याबरोबरच '''खाली डोकं वर पाय''' (लहान मुलांसाठी उन्हाळी सुट्टीतील मासिक), '''सुखकर्ता''' (गणेशोत्सव विशेष मासिक) आणि '''उत्सव नात्यांचा''' (दिवाळी विशेष मासिक) ही वार्षिक मासिके सुरू केली होती. तसेच नोव्हेंबर २०१५ साली महिला सक्षमीकरणासाठी झी मराठी जागृती हा नवा उपक्रम सुरू केला. === ॲप्लिकेशन्स === झी मराठीने मोबाईल ॲप्स देखील सुरू केले आहेत. # झी मराठी ॲप (ओझी ॲप / [[झी फाईव्ह]] ॲप) # तुमचं आमचं जमलं ॲप # होम मिनिस्टर ॲप # किसान अभिमान ॲप # टॅलेंट ॲप === नाटक === झी मराठीने २०१८ पासून नाटकांची प्रस्तुती करण्यास सुरुवात केली. # [[हॅम्लेट]] # आरण्यक # नटसम्राट # अलबत्या गलबत्या # एका लग्नाची पुढची गोष्ट # तिला काही सांगायचंय! # इडियट्स # राजाला जावई हवा # कापूसकोंड्याची गोष्ट # झुंड # तीसरे बादशाह हम! # इब्लिस # नियम व अटी लागू == प्रसारित मालिका == === दररोज === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | २३ सप्टेंबर २०२४ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | दुपारी १ वाजता | बंगाली मालिका कृष्णकोळी |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[लक्ष्मी निवास]] | दुपारी १.३० वाजता (एक तास) | कन्नड मालिका लक्ष्मी निवासा |- | १९ जानेवारी २०२६ | [[शुभ श्रावणी]] | संध्या. ६.३० वाजता | तेलुगू मालिका अम्मायी गारू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.१५ वाजता | हिंदी मालिका बडे अच्छे लगते हैं |- | १३ एप्रिल २०२६ | [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]] | रात्री ८ वाजता | तमिळ मालिका वीरा |- | १६ मार्च २०२६ | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | रात्री ८.३० वाजता | तेलुगू मालिका वरुधिनी परिणायम |- | ३० जून २०२५ | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता | तेलुगू मालिका मुत्याला मुग्गू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | रात्री ९.३० वाजता | बंगाली मालिका जगद्धात्री |- | २ जून २०२५ | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १०.१५ वाजता |{{N/A}} |- | १७ फेब्रुवारी २०२५ | [[तुला जपणार आहे]] | रात्री ११ वाजता | कन्नड मालिका ना निन्ना बिडलारे |} === कथाबाह्य कार्यक्रम === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! कथाबाह्य कार्यक्रम ! वेळ |- | ८ जून २०२० | [[वेध भविष्याचा]] | सकाळी ७ वाजता |- | ९ ऑगस्ट २०२५ | [[आम्ही सारे खवय्ये]] | दुपारी २.३० वाजता |} == जुन्या मालिका == # [[१०० डेझ (मालिका)|१०० डेझ]] # [[३६ गुणी जोडी]] # [[४०५ आनंदवन]] # [[अंकुर (मालिका)|अंकुर]] # [[अगं अगं सूनबाई काय म्हणता सासूबाई?]] # [[अग्गंबाई सासूबाई]] # [[अग्गंबाई सूनबाई]] # [[अजूनही चांदरात आहे]] # [[अधुरी एक कहाणी]] # [[अनुबंध (मालिका)|अनुबंध]] # [[अप्पी आमची कलेक्टर]] # [[अभिलाषा (मालिका)|अभिलाषा]] # [[अमरप्रेम (मालिका)|अमरप्रेम]] # [[अरुंधती (मालिका)|अरुंधती]] # [[अल्टी पल्टी सुमडीत कल्टी]] # [[अवंतिका (मालिका)|अवंतिका]] # [[अवघाचि संसार]] # [[असंभव (मालिका)|असंभव]] # [[असे हे कन्यादान]] # [[अस्मिता (मालिका)|अस्मिता]] # [[आभाळमाया]] # [[आभास हा]] # [[उंच माझा झोका]] # [[ऊन पाऊस (मालिका)|ऊन पाऊस]] # [[एक गाव भुताचा]] # [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] # [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] # [[एकाच ह्या जन्मी जणू]] # [[कळत नकळत (मालिका)|कळत नकळत]] # [[का रे दुरावा]] # [[काय घडलं त्या रात्री?]] # [[कारभारी लयभारी]] # [[काहे दिया परदेस]] # [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] # [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] # [[कॉन्स्टेबल कामना कामतेकर]] # [[खुलता कळी खुलेना]] # [[गाव गाता गजाली]] # [[गुंतता हृदय हे]] # [[ग्रहण (मालिका)|ग्रहण]] # [[घरात बसले सारे]] # [[घेतला वसा टाकू नको]] # [[चंद्रविलास]] # [[चूकभूल द्यावी घ्यावी]] # [[जगाची वारी लयभारी]] # [[जय मल्हार]] # [[जाऊ बाई गावात: न पाहिलेली मजा]] # [[जागो मोहन प्यारे]] # [[जाडूबाई जोरात]] # [[जावई विकत घेणे आहे]] # [[जुळून येती रेशीमगाठी]] # [[टोटल हुबलाक]] # [[डिस्कव्हर महाराष्ट्र]] # [[ती परत आलीये]] # [[तुझं माझं जमेना (मालिका)|तुझं माझं जमेना]] # [[तुझं माझं ब्रेकअप]] # [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] # [[तुझ्यात जीव रंगला]] # [[तुझ्याविना (मालिका)|तुझ्याविना]] # [[तुला पाहते रे]] # [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] # [[तू चाल पुढं]] # [[तू तिथे मी]] # [[तू तेव्हा तशी]] # [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] # [[दिल दोस्ती दुनियादारी]] # [[दिल दोस्ती दोबारा]] # [[दिल्या घरी तू सुखी राहा]] # [[देवमाणूस]] # [[देवमाणूस २]] # [[नकटीच्या लग्नाला यायचं हं]] # [[नवरी मिळे हिटलरला]] # [[नवा गडी नवं राज्य]] # [[नांदा सौख्य भरे]] # [[नाममात्र]] # [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] # [[पारू (मालिका)|पारू]] # [[पाहिले न मी तुला]] # [[पिंजरा (मालिका)|पिंजरा]] # [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] # [[प्रदक्षिणा (मालिका)|प्रदक्षिणा]] # [[बंधन (मालिका)|बंधन]] # [[बाजी (मालिका)|बाजी]] # [[भागो मोहन प्यारे]] # [[भाग्यलक्ष्मी (मालिका)|भाग्यलक्ष्मी]] # [[भाग्याची ही माहेरची साडी]] # [[मन उडु उडु झालं]] # [[मन झालं बाजिंद]] # [[मला सासू हवी]] # [[मस्त महाराष्ट्र]] # [[महाराष्ट्राची किचन क्वीन]] # [[माझा होशील ना]] # [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] # [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] # [[माझे पती सौभाग्यवती]] # [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] # [[मालवणी डेझ]] # [[मिसेस मुख्यमंत्री]] # [[यशोदा - गोष्ट श्यामच्या आईची]] # [[या सुखांनो या]] # [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] # [[रात्रीस खेळ चाले]] # [[रात्रीस खेळ चाले २]] # [[रात्रीस खेळ चाले ३]] # [[राधा ही बावरी]] # [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] # [[लक्ष्मणरेषा (मालिका)|लक्ष्मणरेषा]] # [[लग्नाची वाईफ वेडिंगची बायकू]] # [[लज्जा (मालिका)|लज्जा]] # [[लाखात एक आमचा दादा]] # [[लागिरं झालं जी]] # [[लाडाची मी लेक गं!]] # [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] # [[वहिनीसाहेब]] # [[वादळवाट]] # [[वारस (मालिका)|वारस]] # [[शिवा (मालिका)|शिवा]] # [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] # [[शेजारी शेजारी पक्के शेजारी]] # [[श्रीयुत गंगाधर टिपरे]] # [[सत्यवान सावित्री (मालिका)|सत्यवान सावित्री]] # [[साडे माडे तीन (मालिका)|साडे माडे तीन]] # [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] # [[सारं काही तिच्यासाठी]] # [[सावित्री (मालिका)|सावित्री]] # [[साहेब बीबी आणि मी]] # [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] # [[हम तो तेरे आशिक है]] # [[हृदयी प्रीत जागते]] # [[होणार सून मी ह्या घरची]] # अग्निपरीक्षा # आक्रित # अल्फा स्कॉलर्स # अल्फा बातम्या # आमच्यासारखे आम्हीच # आकाश पेलताना # आम्ही ट्रॅव्हलकर # आमने सामने # अर्थ # अभियान # असा मी तसा मी # बुक शेल्फ # बुवा आला # बोल बाप्पा # भटकंती # चक्रव्यूह एक संघर्ष # कॉमेडी डॉट कॉम # क्रिकेट क्लब # शेफ व्हर्सेस फ्रीज # डार्लिंग डार्लिंग # दे धमाल # डिटेक्टिव्ह जय राम # दिलखुलास # दुहेरी # दुनियादारी # एक हा असा धागा सुखाचा # एका श्वासाचे अंतर # गहिरे पाणी # घडलंय बिघडलंय # गुडमॉर्निंग महाराष्ट्र # गीतरामायण # हा कार्यक्रम बघू नका! # हसा चकट फू # हाऊसफुल्ल # होम स्वीट होम # इंद्रधनुष्य # जगावेगळी # जल्लोष गणरायाचा # जिभेला काही हाड # जोडी नं.१ # कथाकथी # खरंच माझं चुकलं का? # किनारा # कोपरखळी # क्या बात है! # मानसी तुमच्या घरी # मेघ दाटले # मिसाळ # मिशा # मृण्मयी # मुंबई पोलीस # नमस्कार अल्फा # नायक # नुपूर # पतंजलि योग # पाऊस येता येता # पेशवाई # पिंपळपान # पोलीस फाईल्स # प्रपंच # राम राम महाराष्ट्र # रिमझिम # रेशीमगाठी # ऋणानुबंध # साईबाबा # सांजभूल # सूरताल # सौदामिनी # शॉपिंग शॉपिंग # श्रावणसरी # थरार # तुंबाडचे खोत # युनिट ९ # वाजवू का? # व्यक्ती आणि वल्ली # वस्त्रहरण # युवा # झी न्यूझ मराठी # झाले मोकळे आकाश # झुंज === अनुवादित मालिका === # [[झाशीची राणी (मालिका)|झाशीची राणी]] # [[जय भीम: एका महानायकाची गाथा]] == कथाबाह्य कार्यक्रम == # [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] # [[सा रे ग म प]] (११ पर्वे) # [[चला हवा येऊ द्या]] (१० पर्वे) # [[फू बाई फू]] (९ पर्वे) # [[एका पेक्षा एक]] (७ पर्वे) # [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] (४ पर्वे) # [[खुपते तिथे गुप्ते]] (३ पर्वे) # [[डान्स महाराष्ट्र डान्स]] (३ पर्वे) # [[तुफान आलंया]] (३ पर्वे) # [[किचन कल्लाकार]] (२ पर्वे) # [[बँड बाजा वरात]] (२ पर्वे) # [[मराठी पाऊल पडते पुढे]] (२ पर्वे) # [[महाराष्ट्राचा सुपरस्टार]] (२ पर्वे) # [[हप्ता बंद]] (२ पर्वे) # [[हास्यसम्राट]] (२ पर्वे) # [[ड्रामा जुनिअर्स]] # [[चल भावा सिटीत]] # [[जाऊ बाई गावात]] # [[अळी मिळी गुपचिळी]] # [[कानाला खडा]] # [[झिंग झिंग झिंगाट]] # [[डब्बा गुल]] # [[डान्सिंग क्वीन (मराठी कार्यक्रम)|डान्सिंग क्वीन]] # [[तुमचं आमचं जमलं]] # [[बस बाई बस]] # [[मधली सुट्टी (मालिका)|मधली सुट्टी]] # [[मधु इथे अन् चंद्र तिथे (मालिका)|मधु इथे अन् चंद्र तिथे]] # [[महा मिनिस्टर]] # [[महाराष्ट्राची लोकधारा]] # [[याला जीवन ऐसे नाव (मालिका)|याला जीवन ऐसे नाव]] # [[हे तर काहीच नाय]] # [[अवघा रंग एक झाला]] == रिॲलिटी शो == झी मराठीने रिॲलिटी शो ही संकल्पना मराठी वाहिनीवर पहिल्यांदा आणली आणि अल्पावधीतच प्रेक्षकांनी तिला डोक्यावर घेतले. या वाहिनीने आतापर्यंत अनेक रिॲलिटी शोजची यशस्वी पर्वे सादर केली आहेत. === चला हवा येऊ द्या === {{मुख्य|चला हवा येऊ द्या}} [[निलेश साबळे]], [[भालचंद्र कदम]], [[सागर कारंडे]], [[श्रेया बुगडे]], [[कुशल बद्रिके]], [[भारत गणेशपुरे]] आणि तुषार देवल यांनी मिळून सुरू केलेला हा कार्यक्रम आहे. याबरोबरच [[योगेश शिरसाट]], [[अंकुर वाढवे]], स्नेहल शिदम, अरविंद जगताप हे सहकलाकार असून रमेश वाणी, [[विनीत भोंडे]], शशिकांत केरकर, [[मानसी नाईक]], संदीप रेडकर यांनी देखील यात काम केलेले आहे. या कार्यक्रमाचे सुद्धा अनेक पर्वे सादर झाली आहेत. महाराष्ट्र दौरा, भारत दौरा, विश्व दौरा, होऊ दे व्हायरल, शेलिब्रिटी पॅटर्न, उत्सव हास्याचा, लेडीज जिंदाबाद, वऱ्हाड निघालंय अमेरिकेला, लहान तोंडी मोठा घास ही ती पर्वे आहेत. हा कार्यक्रम नाटक, चित्रपट, मालिका यांना प्रोत्साहित करण्याचे काम करतो. === फू बाई फू === {{मुख्य|फू बाई फू}} फू बाई फू हा झी मराठीवरील काॅमेडी शो आहे. याची ९ पर्वे सादर झाली. यात धूमधडाका, नया है यह, काॅमेडीचं आधारकार्ड, टोल फ्री कॉमेडी, जिथे असाल तिथे हसाल इत्यादी पर्वे होती. [[निलेश साबळे]], [[वैदेही परशुरामी]], [[सई ताम्हणकर]] हे सूत्रसंचालक आणि [[अश्विनी काळसेकर]], [[उमेश कामत]], [[निर्मिती सावंत]], [[महेश कोठारे]], [[रेणुका शहाणे]] व [[स्वप्नील जोशी]] या सर्वांनी परीक्षकांचे काम केले आहे. === एका पेक्षा एक === {{मुख्य|एका पेक्षा एक}} एका पेक्षा एक हा [[सचिन पिळगांवकर]] यांची निर्मिती असलेला नृत्याचा कार्यक्रम आहे. याची एकूण ७ पर्वे सादर झाली होती ज्यात अप्सरा आली हे पर्व‌ विशेष गाजले. या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन [[आदेश बांदेकर]], [[पुष्कर श्रोत्री]] यांनी केले असून [[सचिन पिळगांवकर]] महागुरू होते. === सा रे ग म प === {{मुख्य|सा रे ग म प}} सा रे ग म प या कार्यक्रमाने तब्बल १४ पर्वे सादर केली. यामध्ये वेगवेगळी पर्व ठेवले गेले. [[पल्लवी जोशी]] हिने सूत्र संचालनाचे काम केले. त्याची संक्षिप्त माहिती पुढीलप्रमाणे:- * स्वप्न स्वरांचे : यामध्ये १८ ते २५ या वयोगटातील स्पर्धकांचा समावेश होता. हे सारेगमपचे पहिले पर्व होते. या पर्वाचा विजेता महागायक पदाचा मान कोल्हापूरचा [[अभिजीत कोसंबी]] याला मिळाला. त्यानंतरच्या पर्वाची विजेती महागायिका पदाचा मान जळगावची वैशाली भैसने-माडे हिला मिळाला. अशाचप्रकारे [[ऊर्मिला धनगर]] ही देखील विजेती होती. या पर्वांचे परीक्षक गायिका [[देवकी पंडित]], रॉकस्टार [[अवधूत गुप्ते]], संगीतकार [[अजय-अतुल]] इत्यादी दिग्गज व्यक्तींनी भूषवले. * स्वप्न स्वरांचे ४०+ : या कार्यक्रमामध्ये वय वर्ष ४० वर्षे व त्या पुढील वयाच्या स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या कार्यक्रमाच्या विजेता जोडीचा मान संगिता चितळे व यज्ञेश्वर लिंबेकर यांना तर उपविजेता जोडीचा मान मिरजचे गायक महेश मुतालिक व मुंबईच्या अनुजा वर्तक यांना मिळाला. * लिटील चॅम्प्स : या पर्वामध्ये लहानग्यांनी आपल्या सुरांनी जगाला मोहून टाकले. ६ ते १५ वयोगटातील स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या पर्वाला केवळ महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर संपूर्ण जगातील प्रेक्षकांनी डोक्यावर घेतले. या कार्यक्रमातील एका भागाला [[लता मंगेशकर]] यांनी उपस्थिती लावून सर्व स्पर्धकांना आशीर्वाद दिला. याशिवाय इतर अनेक दिग्गज गायकांनी लहानग्यांना शाबासकीची थाप दिली. लिटील चॅम्प्सच्या पहिल्या पर्वाने मराठी संगीत विश्वाला पंचरत्न बहाल केले. पंचरत्न म्हणजे * अलिबागची लिटिल मॉनिटर [[मुग्धा वैशंपायन]] * आळंदीची लिटिल मास्टर कार्तिकी गायकवाड * लातूरचा म्युझिक डायरेक्टर [[रोहित राऊत]] * पुण्याची ॲंग्री यंगगर्ल [[आर्या आंबेकर]] * रत्‍नागिरीचा उकडीचा मोदक [[प्रथमेश लघाटे]] या कार्यक्रमातूनच घराघरांत पोहोचलेल्या [[केतकी माटेगांवकर]]ने संगीताबरोबरच मराठी चित्रपटांद्वारे प्रेक्षकांची मने जिंकली. गायिका [[वैशाली सामंत]] व गायक-संगीतकार [[अवधूत गुप्ते]] या पर्वाचे परीक्षक होते. यासोबतच "सा रे ग म प"ने अनेक यशस्वी पर्वं प्रस्तुत केली. त्यामध्ये महाराष्ट्राचा आजचा आवाज, स्वप्न स्वरांचे सूर ताऱ्यांचे, पर्व नव्हे गर्व, सूर नव्या युगाचा, घे पंगा कर दंगा, इत्यादी पर्वांचा समावेश होता. सर्वच पर्वांना प्रेक्षकांनी प्रचंड प्रतिसाद दिला. झी मराठीने "सा रे ग म प" द्वारे मराठी संगीताला एका वेगळ्या उंचीवर नेले आहे. == पुरस्कार सोहळे == {| class="wikitable" !वर्ष !पुरस्कार !संदर्भ |- |२००० – चालू |''झी चित्र गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2019-04-03|title=झी गौरव पुरस्कारात यांनी मारली बाजी, वाचा संपूर्ण यादी|url=https://www.lokmat.com/marathi-cinema/zee-marathi-gaurav-awards-2019-winners/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२००४ – चालू |''[[झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार]]'' |<ref>{{Cite web|date=2019-10-12|url=https://www.lokmat.com/television/agabai-sasubai-and-ratris-khel-chale-2-receives-maximum-awards-zee-marathi-awards-2019/|title=या मालिकेने मारली झी मराठी अवॉर्ड्समध्ये बाजी, नुकतीच सुरु झालीये ही मालिका|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२०१३ – २०२४ |''उंच माझा झोका पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2017-08-22|title=स्त्री कर्तृत्वाचा सन्मान ‘उंच माझा झोका पुरस्कार’|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/1534718/zee-marathi-unch-maza-zoka-awards/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकसत्ता]]}}</ref> |- |२०१५ – चालू |''झी नाट्य गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=दिमाखदार सोहळ्यात संपन्न झाला 'झी नाट्य गौरव पुरस्कार'|url=https://zeenews.india.com/marathi/entertainment/zee-natya-gaurav-puraskar-2020/534751|access-date=2021-07-20|website=[[झी २४ तास]]}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:झी प्रादेशिक वाहिन्या]] [[वर्ग:झी मराठी]] k4zowq0koklvp1xmx0raeaclvsdtj2b 2678285 2678282 2026-04-08T15:41:50Z ~2026-21813-08 181970 /* दररोज */ 2678285 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = झी मराठी |चित्र = Zee marathi logo 2025.jpg |चित्रसाईज = 200px |चित्रमाहिती = |चित्र२ = |चित्र२साईज = |चित्र२माहिती = |सुरुवात = १५ ऑगस्ट १९९९ |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = |मालक = [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] |ब्रीदवाक्य = मी मराठी, झी मराठी |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = १३५, कॉंटीनेंटल बिल्डींग, डॉ. ॲनी बेझंट मार्ग, [[वरळी]], [[मुंबई]], ४०००१८ |जुने नाव = अल्फा टीव्ही मराठी |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[झी युवा]], [[झी टॉकीज]], [[झी २४ तास]], [[झी वाजवा]], [[झी चित्रमंदिर]] |प्रसारण वेळ = संध्या. ६.३० ते रात्री ११ (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ = http://www.zeemarathi.com }} '''झी मराठी''' ही [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] समूहाच्या मालकीची भारतातील दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे. या वाहिनीची सुरुवात १५ ऑगस्ट १९९९ मध्ये झाली. २७ मार्च २००५ पर्यंत ही वाहिनी '''अल्फा टीव्ही मराठी''' या नावाने ओळखली जात होती. ही वाहिनी मराठी प्रेक्षकांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहे. या वाहिनीवर दैनंदिन मालिका आणि कथाबाह्य कार्यक्रम दाखवले जातात. '''झी मराठी एचडी''' वाहिनी ही २० नोव्हेंबर २०१६ रोजी सुरू झाली. महिन्याच्या रविवारी [[झी मराठी महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. == लोगो == [[चित्र:Zee Marathi 2025.svg|100px]] [[चित्र:Zee Marathi Official Logo.jpg|100px]] [[चित्र:Zeemarathi.gif|100px]] == माहिती == सुरुवातीला वाहिनीवर सोमवार ते शुक्रवार मालिका दाखवण्यात येत असे, पण १ जुलै २००७ पासून मालिका सोमवार ते शनिवार दाखवण्यास सुरुवात झाली. २४ जुलै २०१७ पासून झी मराठीने दुपारचा नवा प्राईम टाइम सुरू केला होता, परंतु त्यास लोकांचा प्रतिसाद न मिळाल्याने २५ नोव्हेंबर २०१७ रोजी हा प्राईम टाइम बंद करण्यात आला. १३ फेब्रुवारी २०२३ पासून "आपली दुपार, झी मराठी दुपार" नावाने पुन्हा दुपारी मालिका सुरू केल्या होत्या, पण कमी टीआरपी अभावी दुपारच्या मालिका २७ मे २०२३ रोजी बंद करण्यात आल्या. झी मराठी वाहिनीने ''[[जय मल्हार]]'' आणि ''[[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]]'' या मालिकांच्या एपिसोड्सवरून चित्रपट तयार केले आहेत. कोरोना महामारीमुळे इतिहासात पहिल्यांदाच झी मराठीचे दैनंदिन कार्यक्रम २७ मार्च २०२० ला बंद करण्यात आले, परंतु ८ जून २०२० पासून नवीन लाॅकडाऊन विशेष मालिका सुरू करण्यात आल्या. तसेच १३ जुलै २०२० पासून दैनंदिन कार्यक्रम दाखवण्यास सुरुवात झाली. त्यामुळेच त्यादिवशी मराठी मनोरंजनाच्या शुभारंभानिमित्त संपूर्ण महाराष्ट्रात उत्सव साजरा करण्याचे झी मराठीकडून आवाहन करण्यात आले होते. मुंबई पोलिसांना कामातून थोडी विश्रांती मिळावी म्हणून झी मराठी दरवर्षी '''स्वरतरंग''' हा कार्यक्रम आयोजित करत असे. एप्रिल २०१४ पासून झी मराठीने '''नक्षत्र''' या कार्यक्रमाद्वारे दर रविवारी मराठी रंगभूमीवरील अनेक प्रायोगिक आणि व्यावसायिक नाटके दाखवण्यास सुरुवात केली होती. त्यामुळे नक्षत्र कार्यक्रम अल्पावधीतच लोकप्रिय झाला. तसेच झी मराठीने ''[[नक्षत्रांचे देणे (कार्यक्रम)|नक्षत्रांचे देणे]]'' या कार्यक्रमातून जुन्या लोकप्रिय गायकांची गाणी सादर केली आहेत. ''[[मनोरंजनाचा अधिकमास]]'' याद्वारे झी मराठीतर्फे दरवर्षी मे अथवा ऑक्टोबर महिन्याच्या दर रविवारी मालिका प्रक्षेपित करण्यात येतात. झी मराठी वाहिनीने ''[[झी मराठी दिशा]]'' हे पहिले साप्ताहिक वृत्तपत्र ९ डिसेंबर २०१७ रोजी सुरू केले, पण काही कारणास्तव १२ ऑक्टोबर २०१९ रोजी हे साप्ताहिक बंद करण्यात आले. याबरोबरच '''खाली डोकं वर पाय''' (लहान मुलांसाठी उन्हाळी सुट्टीतील मासिक), '''सुखकर्ता''' (गणेशोत्सव विशेष मासिक) आणि '''उत्सव नात्यांचा''' (दिवाळी विशेष मासिक) ही वार्षिक मासिके सुरू केली होती. तसेच नोव्हेंबर २०१५ साली महिला सक्षमीकरणासाठी झी मराठी जागृती हा नवा उपक्रम सुरू केला. === ॲप्लिकेशन्स === झी मराठीने मोबाईल ॲप्स देखील सुरू केले आहेत. # झी मराठी ॲप (ओझी ॲप / [[झी फाईव्ह]] ॲप) # तुमचं आमचं जमलं ॲप # होम मिनिस्टर ॲप # किसान अभिमान ॲप # टॅलेंट ॲप === नाटक === झी मराठीने २०१८ पासून नाटकांची प्रस्तुती करण्यास सुरुवात केली. # [[हॅम्लेट]] # आरण्यक # नटसम्राट # अलबत्या गलबत्या # एका लग्नाची पुढची गोष्ट # तिला काही सांगायचंय! # इडियट्स # राजाला जावई हवा # कापूसकोंड्याची गोष्ट # झुंड # तीसरे बादशाह हम! # इब्लिस # नियम व अटी लागू == प्रसारित मालिका == === दररोज === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | २३ सप्टेंबर २०२४ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | दुपारी १ वाजता | बंगाली मालिका कृष्णकोळी |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[लक्ष्मी निवास]] | दुपारी १.३० वाजता (१ तास) | कन्नड मालिका लक्ष्मी निवासा |- | १९ जानेवारी २०२६ | [[शुभ श्रावणी]] | संध्या. ६.३० वाजता | तेलुगू मालिका अम्मायी गारू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.१५ वाजता | हिंदी मालिका बडे अच्छे लगते हैं |- | १३ एप्रिल २०२६ | [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]] | रात्री ८ वाजता | तमिळ मालिका वीरा |- | १६ मार्च २०२६ | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | रात्री ८.३० वाजता | तेलुगू मालिका वरुधिनी परिणायम |- | ३० जून २०२५ | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता | तेलुगू मालिका मुत्याला मुग्गू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | रात्री ९.३० वाजता | बंगाली मालिका जगद्धात्री |- | २ जून २०२५ | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १०.१५ वाजता |{{N/A}} |- | १७ फेब्रुवारी २०२५ | [[तुला जपणार आहे]] | रात्री ११ वाजता | कन्नड मालिका ना निन्ना बिडलारे |} === कथाबाह्य कार्यक्रम === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! कथाबाह्य कार्यक्रम ! वेळ |- | ८ जून २०२० | [[वेध भविष्याचा]] | सकाळी ७ वाजता |- | ९ ऑगस्ट २०२५ | [[आम्ही सारे खवय्ये]] | दुपारी २.३० वाजता |} == जुन्या मालिका == # [[१०० डेझ (मालिका)|१०० डेझ]] # [[३६ गुणी जोडी]] # [[४०५ आनंदवन]] # [[अंकुर (मालिका)|अंकुर]] # [[अगं अगं सूनबाई काय म्हणता सासूबाई?]] # [[अग्गंबाई सासूबाई]] # [[अग्गंबाई सूनबाई]] # [[अजूनही चांदरात आहे]] # [[अधुरी एक कहाणी]] # [[अनुबंध (मालिका)|अनुबंध]] # [[अप्पी आमची कलेक्टर]] # [[अभिलाषा (मालिका)|अभिलाषा]] # [[अमरप्रेम (मालिका)|अमरप्रेम]] # [[अरुंधती (मालिका)|अरुंधती]] # [[अल्टी पल्टी सुमडीत कल्टी]] # [[अवंतिका (मालिका)|अवंतिका]] # [[अवघाचि संसार]] # [[असंभव (मालिका)|असंभव]] # [[असे हे कन्यादान]] # [[अस्मिता (मालिका)|अस्मिता]] # [[आभाळमाया]] # [[आभास हा]] # [[उंच माझा झोका]] # [[ऊन पाऊस (मालिका)|ऊन पाऊस]] # [[एक गाव भुताचा]] # [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] # [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] # [[एकाच ह्या जन्मी जणू]] # [[कळत नकळत (मालिका)|कळत नकळत]] # [[का रे दुरावा]] # [[काय घडलं त्या रात्री?]] # [[कारभारी लयभारी]] # [[काहे दिया परदेस]] # [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] # [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] # [[कॉन्स्टेबल कामना कामतेकर]] # [[खुलता कळी खुलेना]] # [[गाव गाता गजाली]] # [[गुंतता हृदय हे]] # [[ग्रहण (मालिका)|ग्रहण]] # [[घरात बसले सारे]] # [[घेतला वसा टाकू नको]] # [[चंद्रविलास]] # [[चूकभूल द्यावी घ्यावी]] # [[जगाची वारी लयभारी]] # [[जय मल्हार]] # [[जाऊ बाई गावात: न पाहिलेली मजा]] # [[जागो मोहन प्यारे]] # [[जाडूबाई जोरात]] # [[जावई विकत घेणे आहे]] # [[जुळून येती रेशीमगाठी]] # [[टोटल हुबलाक]] # [[डिस्कव्हर महाराष्ट्र]] # [[ती परत आलीये]] # [[तुझं माझं जमेना (मालिका)|तुझं माझं जमेना]] # [[तुझं माझं ब्रेकअप]] # [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] # [[तुझ्यात जीव रंगला]] # [[तुझ्याविना (मालिका)|तुझ्याविना]] # [[तुला पाहते रे]] # [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] # [[तू चाल पुढं]] # [[तू तिथे मी]] # [[तू तेव्हा तशी]] # [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] # [[दिल दोस्ती दुनियादारी]] # [[दिल दोस्ती दोबारा]] # [[दिल्या घरी तू सुखी राहा]] # [[देवमाणूस]] # [[देवमाणूस २]] # [[नकटीच्या लग्नाला यायचं हं]] # [[नवरी मिळे हिटलरला]] # [[नवा गडी नवं राज्य]] # [[नांदा सौख्य भरे]] # [[नाममात्र]] # [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] # [[पारू (मालिका)|पारू]] # [[पाहिले न मी तुला]] # [[पिंजरा (मालिका)|पिंजरा]] # [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] # [[प्रदक्षिणा (मालिका)|प्रदक्षिणा]] # [[बंधन (मालिका)|बंधन]] # [[बाजी (मालिका)|बाजी]] # [[भागो मोहन प्यारे]] # [[भाग्यलक्ष्मी (मालिका)|भाग्यलक्ष्मी]] # [[भाग्याची ही माहेरची साडी]] # [[मन उडु उडु झालं]] # [[मन झालं बाजिंद]] # [[मला सासू हवी]] # [[मस्त महाराष्ट्र]] # [[महाराष्ट्राची किचन क्वीन]] # [[माझा होशील ना]] # [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] # [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] # [[माझे पती सौभाग्यवती]] # [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] # [[मालवणी डेझ]] # [[मिसेस मुख्यमंत्री]] # [[यशोदा - गोष्ट श्यामच्या आईची]] # [[या सुखांनो या]] # [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] # [[रात्रीस खेळ चाले]] # [[रात्रीस खेळ चाले २]] # [[रात्रीस खेळ चाले ३]] # [[राधा ही बावरी]] # [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] # [[लक्ष्मणरेषा (मालिका)|लक्ष्मणरेषा]] # [[लग्नाची वाईफ वेडिंगची बायकू]] # [[लज्जा (मालिका)|लज्जा]] # [[लाखात एक आमचा दादा]] # [[लागिरं झालं जी]] # [[लाडाची मी लेक गं!]] # [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] # [[वहिनीसाहेब]] # [[वादळवाट]] # [[वारस (मालिका)|वारस]] # [[शिवा (मालिका)|शिवा]] # [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] # [[शेजारी शेजारी पक्के शेजारी]] # [[श्रीयुत गंगाधर टिपरे]] # [[सत्यवान सावित्री (मालिका)|सत्यवान सावित्री]] # [[साडे माडे तीन (मालिका)|साडे माडे तीन]] # [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] # [[सारं काही तिच्यासाठी]] # [[सावित्री (मालिका)|सावित्री]] # [[साहेब बीबी आणि मी]] # [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] # [[हम तो तेरे आशिक है]] # [[हृदयी प्रीत जागते]] # [[होणार सून मी ह्या घरची]] # अग्निपरीक्षा # आक्रित # अल्फा स्कॉलर्स # अल्फा बातम्या # आमच्यासारखे आम्हीच # आकाश पेलताना # आम्ही ट्रॅव्हलकर # आमने सामने # अर्थ # अभियान # असा मी तसा मी # बुक शेल्फ # बुवा आला # बोल बाप्पा # भटकंती # चक्रव्यूह एक संघर्ष # कॉमेडी डॉट कॉम # क्रिकेट क्लब # शेफ व्हर्सेस फ्रीज # डार्लिंग डार्लिंग # दे धमाल # डिटेक्टिव्ह जय राम # दिलखुलास # दुहेरी # दुनियादारी # एक हा असा धागा सुखाचा # एका श्वासाचे अंतर # गहिरे पाणी # घडलंय बिघडलंय # गुडमॉर्निंग महाराष्ट्र # गीतरामायण # हा कार्यक्रम बघू नका! # हसा चकट फू # हाऊसफुल्ल # होम स्वीट होम # इंद्रधनुष्य # जगावेगळी # जल्लोष गणरायाचा # जिभेला काही हाड # जोडी नं.१ # कथाकथी # खरंच माझं चुकलं का? # किनारा # कोपरखळी # क्या बात है! # मानसी तुमच्या घरी # मेघ दाटले # मिसाळ # मिशा # मृण्मयी # मुंबई पोलीस # नमस्कार अल्फा # नायक # नुपूर # पतंजलि योग # पाऊस येता येता # पेशवाई # पिंपळपान # पोलीस फाईल्स # प्रपंच # राम राम महाराष्ट्र # रिमझिम # रेशीमगाठी # ऋणानुबंध # साईबाबा # सांजभूल # सूरताल # सौदामिनी # शॉपिंग शॉपिंग # श्रावणसरी # थरार # तुंबाडचे खोत # युनिट ९ # वाजवू का? # व्यक्ती आणि वल्ली # वस्त्रहरण # युवा # झी न्यूझ मराठी # झाले मोकळे आकाश # झुंज === अनुवादित मालिका === # [[झाशीची राणी (मालिका)|झाशीची राणी]] # [[जय भीम: एका महानायकाची गाथा]] == कथाबाह्य कार्यक्रम == # [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] # [[सा रे ग म प]] (११ पर्वे) # [[चला हवा येऊ द्या]] (१० पर्वे) # [[फू बाई फू]] (९ पर्वे) # [[एका पेक्षा एक]] (७ पर्वे) # [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] (४ पर्वे) # [[खुपते तिथे गुप्ते]] (३ पर्वे) # [[डान्स महाराष्ट्र डान्स]] (३ पर्वे) # [[तुफान आलंया]] (३ पर्वे) # [[किचन कल्लाकार]] (२ पर्वे) # [[बँड बाजा वरात]] (२ पर्वे) # [[मराठी पाऊल पडते पुढे]] (२ पर्वे) # [[महाराष्ट्राचा सुपरस्टार]] (२ पर्वे) # [[हप्ता बंद]] (२ पर्वे) # [[हास्यसम्राट]] (२ पर्वे) # [[ड्रामा जुनिअर्स]] # [[चल भावा सिटीत]] # [[जाऊ बाई गावात]] # [[अळी मिळी गुपचिळी]] # [[कानाला खडा]] # [[झिंग झिंग झिंगाट]] # [[डब्बा गुल]] # [[डान्सिंग क्वीन (मराठी कार्यक्रम)|डान्सिंग क्वीन]] # [[तुमचं आमचं जमलं]] # [[बस बाई बस]] # [[मधली सुट्टी (मालिका)|मधली सुट्टी]] # [[मधु इथे अन् चंद्र तिथे (मालिका)|मधु इथे अन् चंद्र तिथे]] # [[महा मिनिस्टर]] # [[महाराष्ट्राची लोकधारा]] # [[याला जीवन ऐसे नाव (मालिका)|याला जीवन ऐसे नाव]] # [[हे तर काहीच नाय]] # [[अवघा रंग एक झाला]] == रिॲलिटी शो == झी मराठीने रिॲलिटी शो ही संकल्पना मराठी वाहिनीवर पहिल्यांदा आणली आणि अल्पावधीतच प्रेक्षकांनी तिला डोक्यावर घेतले. या वाहिनीने आतापर्यंत अनेक रिॲलिटी शोजची यशस्वी पर्वे सादर केली आहेत. === चला हवा येऊ द्या === {{मुख्य|चला हवा येऊ द्या}} [[निलेश साबळे]], [[भालचंद्र कदम]], [[सागर कारंडे]], [[श्रेया बुगडे]], [[कुशल बद्रिके]], [[भारत गणेशपुरे]] आणि तुषार देवल यांनी मिळून सुरू केलेला हा कार्यक्रम आहे. याबरोबरच [[योगेश शिरसाट]], [[अंकुर वाढवे]], स्नेहल शिदम, अरविंद जगताप हे सहकलाकार असून रमेश वाणी, [[विनीत भोंडे]], शशिकांत केरकर, [[मानसी नाईक]], संदीप रेडकर यांनी देखील यात काम केलेले आहे. या कार्यक्रमाचे सुद्धा अनेक पर्वे सादर झाली आहेत. महाराष्ट्र दौरा, भारत दौरा, विश्व दौरा, होऊ दे व्हायरल, शेलिब्रिटी पॅटर्न, उत्सव हास्याचा, लेडीज जिंदाबाद, वऱ्हाड निघालंय अमेरिकेला, लहान तोंडी मोठा घास ही ती पर्वे आहेत. हा कार्यक्रम नाटक, चित्रपट, मालिका यांना प्रोत्साहित करण्याचे काम करतो. === फू बाई फू === {{मुख्य|फू बाई फू}} फू बाई फू हा झी मराठीवरील काॅमेडी शो आहे. याची ९ पर्वे सादर झाली. यात धूमधडाका, नया है यह, काॅमेडीचं आधारकार्ड, टोल फ्री कॉमेडी, जिथे असाल तिथे हसाल इत्यादी पर्वे होती. [[निलेश साबळे]], [[वैदेही परशुरामी]], [[सई ताम्हणकर]] हे सूत्रसंचालक आणि [[अश्विनी काळसेकर]], [[उमेश कामत]], [[निर्मिती सावंत]], [[महेश कोठारे]], [[रेणुका शहाणे]] व [[स्वप्नील जोशी]] या सर्वांनी परीक्षकांचे काम केले आहे. === एका पेक्षा एक === {{मुख्य|एका पेक्षा एक}} एका पेक्षा एक हा [[सचिन पिळगांवकर]] यांची निर्मिती असलेला नृत्याचा कार्यक्रम आहे. याची एकूण ७ पर्वे सादर झाली होती ज्यात अप्सरा आली हे पर्व‌ विशेष गाजले. या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन [[आदेश बांदेकर]], [[पुष्कर श्रोत्री]] यांनी केले असून [[सचिन पिळगांवकर]] महागुरू होते. === सा रे ग म प === {{मुख्य|सा रे ग म प}} सा रे ग म प या कार्यक्रमाने तब्बल १४ पर्वे सादर केली. यामध्ये वेगवेगळी पर्व ठेवले गेले. [[पल्लवी जोशी]] हिने सूत्र संचालनाचे काम केले. त्याची संक्षिप्त माहिती पुढीलप्रमाणे:- * स्वप्न स्वरांचे : यामध्ये १८ ते २५ या वयोगटातील स्पर्धकांचा समावेश होता. हे सारेगमपचे पहिले पर्व होते. या पर्वाचा विजेता महागायक पदाचा मान कोल्हापूरचा [[अभिजीत कोसंबी]] याला मिळाला. त्यानंतरच्या पर्वाची विजेती महागायिका पदाचा मान जळगावची वैशाली भैसने-माडे हिला मिळाला. अशाचप्रकारे [[ऊर्मिला धनगर]] ही देखील विजेती होती. या पर्वांचे परीक्षक गायिका [[देवकी पंडित]], रॉकस्टार [[अवधूत गुप्ते]], संगीतकार [[अजय-अतुल]] इत्यादी दिग्गज व्यक्तींनी भूषवले. * स्वप्न स्वरांचे ४०+ : या कार्यक्रमामध्ये वय वर्ष ४० वर्षे व त्या पुढील वयाच्या स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या कार्यक्रमाच्या विजेता जोडीचा मान संगिता चितळे व यज्ञेश्वर लिंबेकर यांना तर उपविजेता जोडीचा मान मिरजचे गायक महेश मुतालिक व मुंबईच्या अनुजा वर्तक यांना मिळाला. * लिटील चॅम्प्स : या पर्वामध्ये लहानग्यांनी आपल्या सुरांनी जगाला मोहून टाकले. ६ ते १५ वयोगटातील स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या पर्वाला केवळ महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर संपूर्ण जगातील प्रेक्षकांनी डोक्यावर घेतले. या कार्यक्रमातील एका भागाला [[लता मंगेशकर]] यांनी उपस्थिती लावून सर्व स्पर्धकांना आशीर्वाद दिला. याशिवाय इतर अनेक दिग्गज गायकांनी लहानग्यांना शाबासकीची थाप दिली. लिटील चॅम्प्सच्या पहिल्या पर्वाने मराठी संगीत विश्वाला पंचरत्न बहाल केले. पंचरत्न म्हणजे * अलिबागची लिटिल मॉनिटर [[मुग्धा वैशंपायन]] * आळंदीची लिटिल मास्टर कार्तिकी गायकवाड * लातूरचा म्युझिक डायरेक्टर [[रोहित राऊत]] * पुण्याची ॲंग्री यंगगर्ल [[आर्या आंबेकर]] * रत्‍नागिरीचा उकडीचा मोदक [[प्रथमेश लघाटे]] या कार्यक्रमातूनच घराघरांत पोहोचलेल्या [[केतकी माटेगांवकर]]ने संगीताबरोबरच मराठी चित्रपटांद्वारे प्रेक्षकांची मने जिंकली. गायिका [[वैशाली सामंत]] व गायक-संगीतकार [[अवधूत गुप्ते]] या पर्वाचे परीक्षक होते. यासोबतच "सा रे ग म प"ने अनेक यशस्वी पर्वं प्रस्तुत केली. त्यामध्ये महाराष्ट्राचा आजचा आवाज, स्वप्न स्वरांचे सूर ताऱ्यांचे, पर्व नव्हे गर्व, सूर नव्या युगाचा, घे पंगा कर दंगा, इत्यादी पर्वांचा समावेश होता. सर्वच पर्वांना प्रेक्षकांनी प्रचंड प्रतिसाद दिला. झी मराठीने "सा रे ग म प" द्वारे मराठी संगीताला एका वेगळ्या उंचीवर नेले आहे. == पुरस्कार सोहळे == {| class="wikitable" !वर्ष !पुरस्कार !संदर्भ |- |२००० – चालू |''झी चित्र गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2019-04-03|title=झी गौरव पुरस्कारात यांनी मारली बाजी, वाचा संपूर्ण यादी|url=https://www.lokmat.com/marathi-cinema/zee-marathi-gaurav-awards-2019-winners/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२००४ – चालू |''[[झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार]]'' |<ref>{{Cite web|date=2019-10-12|url=https://www.lokmat.com/television/agabai-sasubai-and-ratris-khel-chale-2-receives-maximum-awards-zee-marathi-awards-2019/|title=या मालिकेने मारली झी मराठी अवॉर्ड्समध्ये बाजी, नुकतीच सुरु झालीये ही मालिका|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२०१३ – २०२४ |''उंच माझा झोका पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2017-08-22|title=स्त्री कर्तृत्वाचा सन्मान ‘उंच माझा झोका पुरस्कार’|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/1534718/zee-marathi-unch-maza-zoka-awards/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकसत्ता]]}}</ref> |- |२०१५ – चालू |''झी नाट्य गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=दिमाखदार सोहळ्यात संपन्न झाला 'झी नाट्य गौरव पुरस्कार'|url=https://zeenews.india.com/marathi/entertainment/zee-natya-gaurav-puraskar-2020/534751|access-date=2021-07-20|website=[[झी २४ तास]]}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:झी प्रादेशिक वाहिन्या]] [[वर्ग:झी मराठी]] c6kraxiasmexocfao40fm6sh6zk6yu8 2678288 2678285 2026-04-08T15:45:01Z ~2026-21813-08 181970 /* दररोज */ 2678288 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = झी मराठी |चित्र = Zee marathi logo 2025.jpg |चित्रसाईज = 200px |चित्रमाहिती = |चित्र२ = |चित्र२साईज = |चित्र२माहिती = |सुरुवात = १५ ऑगस्ट १९९९ |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = |मालक = [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] |ब्रीदवाक्य = मी मराठी, झी मराठी |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = १३५, कॉंटीनेंटल बिल्डींग, डॉ. ॲनी बेझंट मार्ग, [[वरळी]], [[मुंबई]], ४०००१८ |जुने नाव = अल्फा टीव्ही मराठी |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[झी युवा]], [[झी टॉकीज]], [[झी २४ तास]], [[झी वाजवा]], [[झी चित्रमंदिर]] |प्रसारण वेळ = संध्या. ६.३० ते रात्री ११ (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ = http://www.zeemarathi.com }} '''झी मराठी''' ही [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] समूहाच्या मालकीची भारतातील दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे. या वाहिनीची सुरुवात १५ ऑगस्ट १९९९ मध्ये झाली. २७ मार्च २००५ पर्यंत ही वाहिनी '''अल्फा टीव्ही मराठी''' या नावाने ओळखली जात होती. ही वाहिनी मराठी प्रेक्षकांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहे. या वाहिनीवर दैनंदिन मालिका आणि कथाबाह्य कार्यक्रम दाखवले जातात. '''झी मराठी एचडी''' वाहिनी ही २० नोव्हेंबर २०१६ रोजी सुरू झाली. महिन्याच्या रविवारी [[झी मराठी महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. == लोगो == [[चित्र:Zee Marathi 2025.svg|100px]] [[चित्र:Zee Marathi Official Logo.jpg|100px]] [[चित्र:Zeemarathi.gif|100px]] == माहिती == सुरुवातीला वाहिनीवर सोमवार ते शुक्रवार मालिका दाखवण्यात येत असे, पण १ जुलै २००७ पासून मालिका सोमवार ते शनिवार दाखवण्यास सुरुवात झाली. २४ जुलै २०१७ पासून झी मराठीने दुपारचा नवा प्राईम टाइम सुरू केला होता, परंतु त्यास लोकांचा प्रतिसाद न मिळाल्याने २५ नोव्हेंबर २०१७ रोजी हा प्राईम टाइम बंद करण्यात आला. १३ फेब्रुवारी २०२३ पासून "आपली दुपार, झी मराठी दुपार" नावाने पुन्हा दुपारी मालिका सुरू केल्या होत्या, पण कमी टीआरपी अभावी दुपारच्या मालिका २७ मे २०२३ रोजी बंद करण्यात आल्या. झी मराठी वाहिनीने ''[[जय मल्हार]]'' आणि ''[[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]]'' या मालिकांच्या एपिसोड्सवरून चित्रपट तयार केले आहेत. कोरोना महामारीमुळे इतिहासात पहिल्यांदाच झी मराठीचे दैनंदिन कार्यक्रम २७ मार्च २०२० ला बंद करण्यात आले, परंतु ८ जून २०२० पासून नवीन लाॅकडाऊन विशेष मालिका सुरू करण्यात आल्या. तसेच १३ जुलै २०२० पासून दैनंदिन कार्यक्रम दाखवण्यास सुरुवात झाली. त्यामुळेच त्यादिवशी मराठी मनोरंजनाच्या शुभारंभानिमित्त संपूर्ण महाराष्ट्रात उत्सव साजरा करण्याचे झी मराठीकडून आवाहन करण्यात आले होते. मुंबई पोलिसांना कामातून थोडी विश्रांती मिळावी म्हणून झी मराठी दरवर्षी '''स्वरतरंग''' हा कार्यक्रम आयोजित करत असे. एप्रिल २०१४ पासून झी मराठीने '''नक्षत्र''' या कार्यक्रमाद्वारे दर रविवारी मराठी रंगभूमीवरील अनेक प्रायोगिक आणि व्यावसायिक नाटके दाखवण्यास सुरुवात केली होती. त्यामुळे नक्षत्र कार्यक्रम अल्पावधीतच लोकप्रिय झाला. तसेच झी मराठीने ''[[नक्षत्रांचे देणे (कार्यक्रम)|नक्षत्रांचे देणे]]'' या कार्यक्रमातून जुन्या लोकप्रिय गायकांची गाणी सादर केली आहेत. ''[[मनोरंजनाचा अधिकमास]]'' याद्वारे झी मराठीतर्फे दरवर्षी मे अथवा ऑक्टोबर महिन्याच्या दर रविवारी मालिका प्रक्षेपित करण्यात येतात. झी मराठी वाहिनीने ''[[झी मराठी दिशा]]'' हे पहिले साप्ताहिक वृत्तपत्र ९ डिसेंबर २०१७ रोजी सुरू केले, पण काही कारणास्तव १२ ऑक्टोबर २०१९ रोजी हे साप्ताहिक बंद करण्यात आले. याबरोबरच '''खाली डोकं वर पाय''' (लहान मुलांसाठी उन्हाळी सुट्टीतील मासिक), '''सुखकर्ता''' (गणेशोत्सव विशेष मासिक) आणि '''उत्सव नात्यांचा''' (दिवाळी विशेष मासिक) ही वार्षिक मासिके सुरू केली होती. तसेच नोव्हेंबर २०१५ साली महिला सक्षमीकरणासाठी झी मराठी जागृती हा नवा उपक्रम सुरू केला. === ॲप्लिकेशन्स === झी मराठीने मोबाईल ॲप्स देखील सुरू केले आहेत. # झी मराठी ॲप (ओझी ॲप / [[झी फाईव्ह]] ॲप) # तुमचं आमचं जमलं ॲप # होम मिनिस्टर ॲप # किसान अभिमान ॲप # टॅलेंट ॲप === नाटक === झी मराठीने २०१८ पासून नाटकांची प्रस्तुती करण्यास सुरुवात केली. # [[हॅम्लेट]] # आरण्यक # नटसम्राट # अलबत्या गलबत्या # एका लग्नाची पुढची गोष्ट # तिला काही सांगायचंय! # इडियट्स # राजाला जावई हवा # कापूसकोंड्याची गोष्ट # झुंड # तीसरे बादशाह हम! # इब्लिस # नियम व अटी लागू == प्रसारित मालिका == === दररोज === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | २३ सप्टेंबर २०२४ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | दुपारी १ वाजता | बंगाली मालिका कृष्णकोळी |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[लक्ष्मी निवास]] | दु. १.३० वाजता (१ तास) | कन्नड मालिका लक्ष्मी निवासा |- | १९ जानेवारी २०२६ | [[शुभ श्रावणी]] | संध्या. ६.३० वाजता | तेलुगू मालिका अम्मायी गारू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.१५ वाजता | हिंदी मालिका बडे अच्छे लगते हैं |- | १३ एप्रिल २०२६ | [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]] | रात्री ८ वाजता | तमिळ मालिका वीरा |- | १६ मार्च २०२६ | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | रात्री ८.३० वाजता | तेलुगू मालिका वरुधिनी परिणायम |- | ३० जून २०२५ | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता | तेलुगू मालिका मुत्याला मुग्गू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | रात्री ९.३० वाजता | बंगाली मालिका जगद्धात्री |- | २ जून २०२५ | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १०.१५ वाजता |{{N/A}} |- | १७ फेब्रुवारी २०२५ | [[तुला जपणार आहे]] | रात्री ११ वाजता | कन्नड मालिका ना निन्ना बिडलारे |} === कथाबाह्य कार्यक्रम === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! कथाबाह्य कार्यक्रम ! वेळ |- | ८ जून २०२० | [[वेध भविष्याचा]] | सकाळी ७ वाजता |- | ९ ऑगस्ट २०२५ | [[आम्ही सारे खवय्ये]] | दुपारी २.३० वाजता |} == जुन्या मालिका == # [[१०० डेझ (मालिका)|१०० डेझ]] # [[३६ गुणी जोडी]] # [[४०५ आनंदवन]] # [[अंकुर (मालिका)|अंकुर]] # [[अगं अगं सूनबाई काय म्हणता सासूबाई?]] # [[अग्गंबाई सासूबाई]] # [[अग्गंबाई सूनबाई]] # [[अजूनही चांदरात आहे]] # [[अधुरी एक कहाणी]] # [[अनुबंध (मालिका)|अनुबंध]] # [[अप्पी आमची कलेक्टर]] # [[अभिलाषा (मालिका)|अभिलाषा]] # [[अमरप्रेम (मालिका)|अमरप्रेम]] # [[अरुंधती (मालिका)|अरुंधती]] # [[अल्टी पल्टी सुमडीत कल्टी]] # [[अवंतिका (मालिका)|अवंतिका]] # [[अवघाचि संसार]] # [[असंभव (मालिका)|असंभव]] # [[असे हे कन्यादान]] # [[अस्मिता (मालिका)|अस्मिता]] # [[आभाळमाया]] # [[आभास हा]] # [[उंच माझा झोका]] # [[ऊन पाऊस (मालिका)|ऊन पाऊस]] # [[एक गाव भुताचा]] # [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] # [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] # [[एकाच ह्या जन्मी जणू]] # [[कळत नकळत (मालिका)|कळत नकळत]] # [[का रे दुरावा]] # [[काय घडलं त्या रात्री?]] # [[कारभारी लयभारी]] # [[काहे दिया परदेस]] # [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] # [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] # [[कॉन्स्टेबल कामना कामतेकर]] # [[खुलता कळी खुलेना]] # [[गाव गाता गजाली]] # [[गुंतता हृदय हे]] # [[ग्रहण (मालिका)|ग्रहण]] # [[घरात बसले सारे]] # [[घेतला वसा टाकू नको]] # [[चंद्रविलास]] # [[चूकभूल द्यावी घ्यावी]] # [[जगाची वारी लयभारी]] # [[जय मल्हार]] # [[जाऊ बाई गावात: न पाहिलेली मजा]] # [[जागो मोहन प्यारे]] # [[जाडूबाई जोरात]] # [[जावई विकत घेणे आहे]] # [[जुळून येती रेशीमगाठी]] # [[टोटल हुबलाक]] # [[डिस्कव्हर महाराष्ट्र]] # [[ती परत आलीये]] # [[तुझं माझं जमेना (मालिका)|तुझं माझं जमेना]] # [[तुझं माझं ब्रेकअप]] # [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] # [[तुझ्यात जीव रंगला]] # [[तुझ्याविना (मालिका)|तुझ्याविना]] # [[तुला पाहते रे]] # [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] # [[तू चाल पुढं]] # [[तू तिथे मी]] # [[तू तेव्हा तशी]] # [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] # [[दिल दोस्ती दुनियादारी]] # [[दिल दोस्ती दोबारा]] # [[दिल्या घरी तू सुखी राहा]] # [[देवमाणूस]] # [[देवमाणूस २]] # [[नकटीच्या लग्नाला यायचं हं]] # [[नवरी मिळे हिटलरला]] # [[नवा गडी नवं राज्य]] # [[नांदा सौख्य भरे]] # [[नाममात्र]] # [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] # [[पारू (मालिका)|पारू]] # [[पाहिले न मी तुला]] # [[पिंजरा (मालिका)|पिंजरा]] # [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] # [[प्रदक्षिणा (मालिका)|प्रदक्षिणा]] # [[बंधन (मालिका)|बंधन]] # [[बाजी (मालिका)|बाजी]] # [[भागो मोहन प्यारे]] # [[भाग्यलक्ष्मी (मालिका)|भाग्यलक्ष्मी]] # [[भाग्याची ही माहेरची साडी]] # [[मन उडु उडु झालं]] # [[मन झालं बाजिंद]] # [[मला सासू हवी]] # [[मस्त महाराष्ट्र]] # [[महाराष्ट्राची किचन क्वीन]] # [[माझा होशील ना]] # [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] # [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] # [[माझे पती सौभाग्यवती]] # [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] # [[मालवणी डेझ]] # [[मिसेस मुख्यमंत्री]] # [[यशोदा - गोष्ट श्यामच्या आईची]] # [[या सुखांनो या]] # [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] # [[रात्रीस खेळ चाले]] # [[रात्रीस खेळ चाले २]] # [[रात्रीस खेळ चाले ३]] # [[राधा ही बावरी]] # [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] # [[लक्ष्मणरेषा (मालिका)|लक्ष्मणरेषा]] # [[लग्नाची वाईफ वेडिंगची बायकू]] # [[लज्जा (मालिका)|लज्जा]] # [[लाखात एक आमचा दादा]] # [[लागिरं झालं जी]] # [[लाडाची मी लेक गं!]] # [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] # [[वहिनीसाहेब]] # [[वादळवाट]] # [[वारस (मालिका)|वारस]] # [[शिवा (मालिका)|शिवा]] # [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] # [[शेजारी शेजारी पक्के शेजारी]] # [[श्रीयुत गंगाधर टिपरे]] # [[सत्यवान सावित्री (मालिका)|सत्यवान सावित्री]] # [[साडे माडे तीन (मालिका)|साडे माडे तीन]] # [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] # [[सारं काही तिच्यासाठी]] # [[सावित्री (मालिका)|सावित्री]] # [[साहेब बीबी आणि मी]] # [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] # [[हम तो तेरे आशिक है]] # [[हृदयी प्रीत जागते]] # [[होणार सून मी ह्या घरची]] # अग्निपरीक्षा # आक्रित # अल्फा स्कॉलर्स # अल्फा बातम्या # आमच्यासारखे आम्हीच # आकाश पेलताना # आम्ही ट्रॅव्हलकर # आमने सामने # अर्थ # अभियान # असा मी तसा मी # बुक शेल्फ # बुवा आला # बोल बाप्पा # भटकंती # चक्रव्यूह एक संघर्ष # कॉमेडी डॉट कॉम # क्रिकेट क्लब # शेफ व्हर्सेस फ्रीज # डार्लिंग डार्लिंग # दे धमाल # डिटेक्टिव्ह जय राम # दिलखुलास # दुहेरी # दुनियादारी # एक हा असा धागा सुखाचा # एका श्वासाचे अंतर # गहिरे पाणी # घडलंय बिघडलंय # गुडमॉर्निंग महाराष्ट्र # गीतरामायण # हा कार्यक्रम बघू नका! # हसा चकट फू # हाऊसफुल्ल # होम स्वीट होम # इंद्रधनुष्य # जगावेगळी # जल्लोष गणरायाचा # जिभेला काही हाड # जोडी नं.१ # कथाकथी # खरंच माझं चुकलं का? # किनारा # कोपरखळी # क्या बात है! # मानसी तुमच्या घरी # मेघ दाटले # मिसाळ # मिशा # मृण्मयी # मुंबई पोलीस # नमस्कार अल्फा # नायक # नुपूर # पतंजलि योग # पाऊस येता येता # पेशवाई # पिंपळपान # पोलीस फाईल्स # प्रपंच # राम राम महाराष्ट्र # रिमझिम # रेशीमगाठी # ऋणानुबंध # साईबाबा # सांजभूल # सूरताल # सौदामिनी # शॉपिंग शॉपिंग # श्रावणसरी # थरार # तुंबाडचे खोत # युनिट ९ # वाजवू का? # व्यक्ती आणि वल्ली # वस्त्रहरण # युवा # झी न्यूझ मराठी # झाले मोकळे आकाश # झुंज === अनुवादित मालिका === # [[झाशीची राणी (मालिका)|झाशीची राणी]] # [[जय भीम: एका महानायकाची गाथा]] == कथाबाह्य कार्यक्रम == # [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] # [[सा रे ग म प]] (११ पर्वे) # [[चला हवा येऊ द्या]] (१० पर्वे) # [[फू बाई फू]] (९ पर्वे) # [[एका पेक्षा एक]] (७ पर्वे) # [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] (४ पर्वे) # [[खुपते तिथे गुप्ते]] (३ पर्वे) # [[डान्स महाराष्ट्र डान्स]] (३ पर्वे) # [[तुफान आलंया]] (३ पर्वे) # [[किचन कल्लाकार]] (२ पर्वे) # [[बँड बाजा वरात]] (२ पर्वे) # [[मराठी पाऊल पडते पुढे]] (२ पर्वे) # [[महाराष्ट्राचा सुपरस्टार]] (२ पर्वे) # [[हप्ता बंद]] (२ पर्वे) # [[हास्यसम्राट]] (२ पर्वे) # [[ड्रामा जुनिअर्स]] # [[चल भावा सिटीत]] # [[जाऊ बाई गावात]] # [[अळी मिळी गुपचिळी]] # [[कानाला खडा]] # [[झिंग झिंग झिंगाट]] # [[डब्बा गुल]] # [[डान्सिंग क्वीन (मराठी कार्यक्रम)|डान्सिंग क्वीन]] # [[तुमचं आमचं जमलं]] # [[बस बाई बस]] # [[मधली सुट्टी (मालिका)|मधली सुट्टी]] # [[मधु इथे अन् चंद्र तिथे (मालिका)|मधु इथे अन् चंद्र तिथे]] # [[महा मिनिस्टर]] # [[महाराष्ट्राची लोकधारा]] # [[याला जीवन ऐसे नाव (मालिका)|याला जीवन ऐसे नाव]] # [[हे तर काहीच नाय]] # [[अवघा रंग एक झाला]] == रिॲलिटी शो == झी मराठीने रिॲलिटी शो ही संकल्पना मराठी वाहिनीवर पहिल्यांदा आणली आणि अल्पावधीतच प्रेक्षकांनी तिला डोक्यावर घेतले. या वाहिनीने आतापर्यंत अनेक रिॲलिटी शोजची यशस्वी पर्वे सादर केली आहेत. === चला हवा येऊ द्या === {{मुख्य|चला हवा येऊ द्या}} [[निलेश साबळे]], [[भालचंद्र कदम]], [[सागर कारंडे]], [[श्रेया बुगडे]], [[कुशल बद्रिके]], [[भारत गणेशपुरे]] आणि तुषार देवल यांनी मिळून सुरू केलेला हा कार्यक्रम आहे. याबरोबरच [[योगेश शिरसाट]], [[अंकुर वाढवे]], स्नेहल शिदम, अरविंद जगताप हे सहकलाकार असून रमेश वाणी, [[विनीत भोंडे]], शशिकांत केरकर, [[मानसी नाईक]], संदीप रेडकर यांनी देखील यात काम केलेले आहे. या कार्यक्रमाचे सुद्धा अनेक पर्वे सादर झाली आहेत. महाराष्ट्र दौरा, भारत दौरा, विश्व दौरा, होऊ दे व्हायरल, शेलिब्रिटी पॅटर्न, उत्सव हास्याचा, लेडीज जिंदाबाद, वऱ्हाड निघालंय अमेरिकेला, लहान तोंडी मोठा घास ही ती पर्वे आहेत. हा कार्यक्रम नाटक, चित्रपट, मालिका यांना प्रोत्साहित करण्याचे काम करतो. === फू बाई फू === {{मुख्य|फू बाई फू}} फू बाई फू हा झी मराठीवरील काॅमेडी शो आहे. याची ९ पर्वे सादर झाली. यात धूमधडाका, नया है यह, काॅमेडीचं आधारकार्ड, टोल फ्री कॉमेडी, जिथे असाल तिथे हसाल इत्यादी पर्वे होती. [[निलेश साबळे]], [[वैदेही परशुरामी]], [[सई ताम्हणकर]] हे सूत्रसंचालक आणि [[अश्विनी काळसेकर]], [[उमेश कामत]], [[निर्मिती सावंत]], [[महेश कोठारे]], [[रेणुका शहाणे]] व [[स्वप्नील जोशी]] या सर्वांनी परीक्षकांचे काम केले आहे. === एका पेक्षा एक === {{मुख्य|एका पेक्षा एक}} एका पेक्षा एक हा [[सचिन पिळगांवकर]] यांची निर्मिती असलेला नृत्याचा कार्यक्रम आहे. याची एकूण ७ पर्वे सादर झाली होती ज्यात अप्सरा आली हे पर्व‌ विशेष गाजले. या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन [[आदेश बांदेकर]], [[पुष्कर श्रोत्री]] यांनी केले असून [[सचिन पिळगांवकर]] महागुरू होते. === सा रे ग म प === {{मुख्य|सा रे ग म प}} सा रे ग म प या कार्यक्रमाने तब्बल १४ पर्वे सादर केली. यामध्ये वेगवेगळी पर्व ठेवले गेले. [[पल्लवी जोशी]] हिने सूत्र संचालनाचे काम केले. त्याची संक्षिप्त माहिती पुढीलप्रमाणे:- * स्वप्न स्वरांचे : यामध्ये १८ ते २५ या वयोगटातील स्पर्धकांचा समावेश होता. हे सारेगमपचे पहिले पर्व होते. या पर्वाचा विजेता महागायक पदाचा मान कोल्हापूरचा [[अभिजीत कोसंबी]] याला मिळाला. त्यानंतरच्या पर्वाची विजेती महागायिका पदाचा मान जळगावची वैशाली भैसने-माडे हिला मिळाला. अशाचप्रकारे [[ऊर्मिला धनगर]] ही देखील विजेती होती. या पर्वांचे परीक्षक गायिका [[देवकी पंडित]], रॉकस्टार [[अवधूत गुप्ते]], संगीतकार [[अजय-अतुल]] इत्यादी दिग्गज व्यक्तींनी भूषवले. * स्वप्न स्वरांचे ४०+ : या कार्यक्रमामध्ये वय वर्ष ४० वर्षे व त्या पुढील वयाच्या स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या कार्यक्रमाच्या विजेता जोडीचा मान संगिता चितळे व यज्ञेश्वर लिंबेकर यांना तर उपविजेता जोडीचा मान मिरजचे गायक महेश मुतालिक व मुंबईच्या अनुजा वर्तक यांना मिळाला. * लिटील चॅम्प्स : या पर्वामध्ये लहानग्यांनी आपल्या सुरांनी जगाला मोहून टाकले. ६ ते १५ वयोगटातील स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या पर्वाला केवळ महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर संपूर्ण जगातील प्रेक्षकांनी डोक्यावर घेतले. या कार्यक्रमातील एका भागाला [[लता मंगेशकर]] यांनी उपस्थिती लावून सर्व स्पर्धकांना आशीर्वाद दिला. याशिवाय इतर अनेक दिग्गज गायकांनी लहानग्यांना शाबासकीची थाप दिली. लिटील चॅम्प्सच्या पहिल्या पर्वाने मराठी संगीत विश्वाला पंचरत्न बहाल केले. पंचरत्न म्हणजे * अलिबागची लिटिल मॉनिटर [[मुग्धा वैशंपायन]] * आळंदीची लिटिल मास्टर कार्तिकी गायकवाड * लातूरचा म्युझिक डायरेक्टर [[रोहित राऊत]] * पुण्याची ॲंग्री यंगगर्ल [[आर्या आंबेकर]] * रत्‍नागिरीचा उकडीचा मोदक [[प्रथमेश लघाटे]] या कार्यक्रमातूनच घराघरांत पोहोचलेल्या [[केतकी माटेगांवकर]]ने संगीताबरोबरच मराठी चित्रपटांद्वारे प्रेक्षकांची मने जिंकली. गायिका [[वैशाली सामंत]] व गायक-संगीतकार [[अवधूत गुप्ते]] या पर्वाचे परीक्षक होते. यासोबतच "सा रे ग म प"ने अनेक यशस्वी पर्वं प्रस्तुत केली. त्यामध्ये महाराष्ट्राचा आजचा आवाज, स्वप्न स्वरांचे सूर ताऱ्यांचे, पर्व नव्हे गर्व, सूर नव्या युगाचा, घे पंगा कर दंगा, इत्यादी पर्वांचा समावेश होता. सर्वच पर्वांना प्रेक्षकांनी प्रचंड प्रतिसाद दिला. झी मराठीने "सा रे ग म प" द्वारे मराठी संगीताला एका वेगळ्या उंचीवर नेले आहे. == पुरस्कार सोहळे == {| class="wikitable" !वर्ष !पुरस्कार !संदर्भ |- |२००० – चालू |''झी चित्र गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2019-04-03|title=झी गौरव पुरस्कारात यांनी मारली बाजी, वाचा संपूर्ण यादी|url=https://www.lokmat.com/marathi-cinema/zee-marathi-gaurav-awards-2019-winners/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२००४ – चालू |''[[झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार]]'' |<ref>{{Cite web|date=2019-10-12|url=https://www.lokmat.com/television/agabai-sasubai-and-ratris-khel-chale-2-receives-maximum-awards-zee-marathi-awards-2019/|title=या मालिकेने मारली झी मराठी अवॉर्ड्समध्ये बाजी, नुकतीच सुरु झालीये ही मालिका|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२०१३ – २०२४ |''उंच माझा झोका पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2017-08-22|title=स्त्री कर्तृत्वाचा सन्मान ‘उंच माझा झोका पुरस्कार’|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/1534718/zee-marathi-unch-maza-zoka-awards/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकसत्ता]]}}</ref> |- |२०१५ – चालू |''झी नाट्य गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=दिमाखदार सोहळ्यात संपन्न झाला 'झी नाट्य गौरव पुरस्कार'|url=https://zeenews.india.com/marathi/entertainment/zee-natya-gaurav-puraskar-2020/534751|access-date=2021-07-20|website=[[झी २४ तास]]}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:झी प्रादेशिक वाहिन्या]] [[वर्ग:झी मराठी]] e6fe1yu8wiw3jt6tfmen58akbuqrr8r 2678406 2678288 2026-04-09T05:04:02Z ~2026-21842-13 181985 2678406 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = झी मराठी |चित्र = Zee marathi logo 2025.jpg |चित्रसाईज = 200px |चित्रमाहिती = |चित्र२ = |चित्र२साईज = |चित्र२माहिती = |सुरुवात = १५ ऑगस्ट १९९९ |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = |मालक = [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] |ब्रीदवाक्य = मी मराठी, झी मराठी |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = १३५, कॉंटीनेंटल बिल्डींग, डॉ. ॲनी बेझंट मार्ग, [[वरळी]], [[मुंबई]], ४०००१८ |जुने नाव = अल्फा टीव्ही मराठी |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[झी युवा]], [[झी टॉकीज]], [[झी २४ तास]], [[झी वाजवा]], [[झी चित्रमंदिर]] |प्रसारण वेळ = संध्या. ६.३० ते रात्री ११ (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ = http://www.zeemarathi.com }} '''झी मराठी''' ही [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] समूहाच्या मालकीची भारतातील दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे. या वाहिनीची सुरुवात १५ ऑगस्ट १९९९ मध्ये झाली. २७ मार्च २००५ पर्यंत ही वाहिनी '''अल्फा टीव्ही मराठी''' या नावाने ओळखली जात होती. ही वाहिनी मराठी प्रेक्षकांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहे. या वाहिनीवर दैनंदिन मालिका आणि कथाबाह्य कार्यक्रम दाखवले जातात. '''झी मराठी एचडी''' वाहिनी ही २० नोव्हेंबर २०१६ रोजी सुरू झाली. महिन्याच्या रविवारी [[झी मराठी महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. == लोगो == [[चित्र:Zee Marathi 2025.svg|100px]] [[चित्र:Zee Marathi Official Logo.jpg|100px]] [[चित्र:Zeemarathi.gif|100px]] == माहिती == सुरुवातीला वाहिनीवर सोमवार ते शुक्रवार मालिका दाखवण्यात येत असे, पण १ जुलै २००७ पासून मालिका सोमवार ते शनिवार दाखवण्यास सुरुवात झाली. २४ जुलै २०१७ पासून झी मराठीने दुपारचा नवा प्राईम टाइम सुरू केला होता, परंतु त्यास लोकांचा प्रतिसाद न मिळाल्याने २५ नोव्हेंबर २०१७ रोजी हा प्राईम टाइम बंद करण्यात आला. १३ फेब्रुवारी २०२३ पासून "आपली दुपार, झी मराठी दुपार" नावाने पुन्हा दुपारी मालिका सुरू केल्या होत्या, पण कमी टीआरपी अभावी दुपारच्या मालिका २७ मे २०२३ रोजी बंद करण्यात आल्या. झी मराठी वाहिनीने ''[[जय मल्हार]]'' आणि ''[[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]]'' या मालिकांच्या एपिसोड्सवरून चित्रपट तयार केले आहेत. कोरोना महामारीमुळे इतिहासात पहिल्यांदाच झी मराठीचे दैनंदिन कार्यक्रम २७ मार्च २०२० ला बंद करण्यात आले, परंतु ८ जून २०२० पासून नवीन लाॅकडाऊन विशेष मालिका सुरू करण्यात आल्या. तसेच १३ जुलै २०२० पासून दैनंदिन कार्यक्रम दाखवण्यास सुरुवात झाली. त्यामुळेच त्यादिवशी मराठी मनोरंजनाच्या शुभारंभानिमित्त संपूर्ण महाराष्ट्रात उत्सव साजरा करण्याचे झी मराठीकडून आवाहन करण्यात आले होते. मुंबई पोलिसांना कामातून थोडी विश्रांती मिळावी म्हणून झी मराठी दरवर्षी '''स्वरतरंग''' हा कार्यक्रम आयोजित करत असे. एप्रिल २०१४ पासून झी मराठीने '''नक्षत्र''' या कार्यक्रमाद्वारे दर रविवारी मराठी रंगभूमीवरील अनेक प्रायोगिक आणि व्यावसायिक नाटके दाखवण्यास सुरुवात केली होती. त्यामुळे नक्षत्र कार्यक्रम अल्पावधीतच लोकप्रिय झाला. तसेच झी मराठीने ''[[नक्षत्रांचे देणे (कार्यक्रम)|नक्षत्रांचे देणे]]'' या कार्यक्रमातून जुन्या लोकप्रिय गायकांची गाणी सादर केली आहेत. ''[[मनोरंजनाचा अधिकमास]]'' याद्वारे झी मराठीतर्फे दरवर्षी मे अथवा ऑक्टोबर महिन्याच्या दर रविवारी मालिका प्रक्षेपित करण्यात येतात. झी मराठी वाहिनीने ''[[झी मराठी दिशा]]'' हे पहिले साप्ताहिक वृत्तपत्र ९ डिसेंबर २०१७ रोजी सुरू केले, पण काही कारणास्तव १२ ऑक्टोबर २०१९ रोजी हे साप्ताहिक बंद करण्यात आले. याबरोबरच '''खाली डोकं वर पाय''' (लहान मुलांसाठी उन्हाळी सुट्टीतील मासिक), '''सुखकर्ता''' (गणेशोत्सव विशेष मासिक) आणि '''उत्सव नात्यांचा''' (दिवाळी विशेष मासिक) ही वार्षिक मासिके सुरू केली होती. तसेच नोव्हेंबर २०१५ साली महिला सक्षमीकरणासाठी झी मराठी जागृती हा नवा उपक्रम सुरू केला. === ॲप्लिकेशन्स === झी मराठीने मोबाईल ॲप्स देखील सुरू केले आहेत. # झी मराठी ॲप (ओझी ॲप / [[झी फाईव्ह]] ॲप) # तुमचं आमचं जमलं ॲप # होम मिनिस्टर ॲप # किसान अभिमान ॲप # टॅलेंट ॲप === नाटक === झी मराठीने २०१८ पासून नाटकांची प्रस्तुती करण्यास सुरुवात केली. # [[हॅम्लेट]] # आरण्यक # नटसम्राट # अलबत्या गलबत्या # एका लग्नाची पुढची गोष्ट # तिला काही सांगायचंय! # इडियट्स # राजाला जावई हवा # कापूसकोंड्याची गोष्ट # झुंड # तीसरे बादशाह हम! # इब्लिस # नियम व अटी लागू == प्रसारित मालिका == {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! प्रसारण ! वेळ ! रूपांतरण |- | २३ सप्टेंबर २०२४ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | ३० मिनिटे | दुपारी १ वाजता | बंगाली मालिका कृष्णकोळी |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[लक्ष्मी निवास]] | ६० मिनिटे | दुपारी १.३० वाजता | कन्नड मालिका लक्ष्मी निवासा |- | १९ जानेवारी २०२६ | [[शुभ श्रावणी]] | rowspan="2"| ४५ मिनिटे | संध्या. ६.३० वाजता | तेलुगू मालिका अम्मायी गारू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.१५ वाजता | हिंदी मालिका बडे अच्छे लगते हैं |- | १३ एप्रिल २०२६ | [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]] | rowspan="3"| ३० मिनिटे | रात्री ८ वाजता | तमिळ मालिका वीरा |- | १६ मार्च २०२६ | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | रात्री ८.३० वाजता | तेलुगू मालिका वरुधिनी परिणायम |- | ३० जून २०२५ | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता | तेलुगू मालिका मुत्याला मुग्गू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | rowspan="2"| ४५ मिनिटे | रात्री ९.३० वाजता | बंगाली मालिका जगद्धात्री |- | २ जून २०२५ | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १०.१५ वाजता | |- | १७ फेब्रुवारी २०२५ | [[तुला जपणार आहे]] | ३० मिनिटे | रात्री ११ वाजता | कन्नड मालिका ना निन्ना बिडलारे |} === कथाबाह्य कार्यक्रम === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! कथाबाह्य कार्यक्रम ! प्रसारण ! वेळ |- | ८ जून २०२० | [[वेध भविष्याचा]] | ६० मिनिटे | सकाळी ७ वाजता |- | ९ ऑगस्ट २०२५ | [[आम्ही सारे खवय्ये]] | ३० मिनिटे | दुपारी २.३० वाजता |} === नव्या मालिका === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | {{TBA}} | इच्छाधारी नागीण | लवकरच... | हिंदी मालिका नागिन - वादों की अग्निपरीक्षा |} == जुन्या मालिका == # [[१०० डेझ (मालिका)|१०० डेझ]] # [[३६ गुणी जोडी]] # [[४०५ आनंदवन]] # [[अंकुर (मालिका)|अंकुर]] # [[अगं अगं सूनबाई काय म्हणता सासूबाई?]] # [[अग्गंबाई सासूबाई]] # [[अग्गंबाई सूनबाई]] # [[अजूनही चांदरात आहे]] # [[अधुरी एक कहाणी]] # [[अनुबंध (मालिका)|अनुबंध]] # [[अप्पी आमची कलेक्टर]] # [[अभिलाषा (मालिका)|अभिलाषा]] # [[अमरप्रेम (मालिका)|अमरप्रेम]] # [[अरुंधती (मालिका)|अरुंधती]] # [[अल्टी पल्टी सुमडीत कल्टी]] # [[अवंतिका (मालिका)|अवंतिका]] # [[अवघाचि संसार]] # [[असंभव (मालिका)|असंभव]] # [[असे हे कन्यादान]] # [[अस्मिता (मालिका)|अस्मिता]] # [[आभाळमाया]] # [[आभास हा]] # [[उंच माझा झोका]] # [[ऊन पाऊस (मालिका)|ऊन पाऊस]] # [[एक गाव भुताचा]] # [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] # [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] # [[एकाच ह्या जन्मी जणू]] # [[कळत नकळत (मालिका)|कळत नकळत]] # [[का रे दुरावा]] # [[काय घडलं त्या रात्री?]] # [[कारभारी लयभारी]] # [[काहे दिया परदेस]] # [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] # [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] # [[कॉन्स्टेबल कामना कामतेकर]] # [[खुलता कळी खुलेना]] # [[गाव गाता गजाली]] # [[गुंतता हृदय हे]] # [[ग्रहण (मालिका)|ग्रहण]] # [[घरात बसले सारे]] # [[घेतला वसा टाकू नको]] # [[चंद्रविलास]] # [[चूकभूल द्यावी घ्यावी]] # [[जगाची वारी लयभारी]] # [[जय मल्हार]] # [[जाऊ बाई गावात: न पाहिलेली मजा]] # [[जागो मोहन प्यारे]] # [[जाडूबाई जोरात]] # [[जावई विकत घेणे आहे]] # [[जुळून येती रेशीमगाठी]] # [[टोटल हुबलाक]] # [[डिस्कव्हर महाराष्ट्र]] # [[ती परत आलीये]] # [[तुझं माझं जमेना (मालिका)|तुझं माझं जमेना]] # [[तुझं माझं ब्रेकअप]] # [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] # [[तुझ्यात जीव रंगला]] # [[तुझ्याविना (मालिका)|तुझ्याविना]] # [[तुला पाहते रे]] # [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] # [[तू चाल पुढं]] # [[तू तिथे मी]] # [[तू तेव्हा तशी]] # [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] # [[दिल दोस्ती दुनियादारी]] # [[दिल दोस्ती दोबारा]] # [[दिल्या घरी तू सुखी राहा]] # [[देवमाणूस]] # [[देवमाणूस २]] # [[नकटीच्या लग्नाला यायचं हं]] # [[नवरी मिळे हिटलरला]] # [[नवा गडी नवं राज्य]] # [[नांदा सौख्य भरे]] # [[नाममात्र]] # [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] # [[पारू (मालिका)|पारू]] # [[पाहिले न मी तुला]] # [[पिंजरा (मालिका)|पिंजरा]] # [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] # [[प्रदक्षिणा (मालिका)|प्रदक्षिणा]] # [[बंधन (मालिका)|बंधन]] # [[बाजी (मालिका)|बाजी]] # [[भागो मोहन प्यारे]] # [[भाग्यलक्ष्मी (मालिका)|भाग्यलक्ष्मी]] # [[भाग्याची ही माहेरची साडी]] # [[मन उडु उडु झालं]] # [[मन झालं बाजिंद]] # [[मला सासू हवी]] # [[मस्त महाराष्ट्र]] # [[महाराष्ट्राची किचन क्वीन]] # [[माझा होशील ना]] # [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] # [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] # [[माझे पती सौभाग्यवती]] # [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] # [[मालवणी डेझ]] # [[मिसेस मुख्यमंत्री]] # [[यशोदा - गोष्ट श्यामच्या आईची]] # [[या सुखांनो या]] # [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] # [[रात्रीस खेळ चाले]] # [[रात्रीस खेळ चाले २]] # [[रात्रीस खेळ चाले ३]] # [[राधा ही बावरी]] # [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] # [[लक्ष्मणरेषा (मालिका)|लक्ष्मणरेषा]] # [[लग्नाची वाईफ वेडिंगची बायकू]] # [[लज्जा (मालिका)|लज्जा]] # [[लाखात एक आमचा दादा]] # [[लागिरं झालं जी]] # [[लाडाची मी लेक गं!]] # [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] # [[वहिनीसाहेब]] # [[वादळवाट]] # [[वारस (मालिका)|वारस]] # [[शिवा (मालिका)|शिवा]] # [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] # [[शेजारी शेजारी पक्के शेजारी]] # [[श्रीयुत गंगाधर टिपरे]] # [[सत्यवान सावित्री (मालिका)|सत्यवान सावित्री]] # [[साडे माडे तीन (मालिका)|साडे माडे तीन]] # [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] # [[सारं काही तिच्यासाठी]] # [[सावित्री (मालिका)|सावित्री]] # [[साहेब बीबी आणि मी]] # [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] # [[हम तो तेरे आशिक है]] # [[हृदयी प्रीत जागते]] # [[होणार सून मी ह्या घरची]] # अग्निपरीक्षा # आक्रित # अल्फा स्कॉलर्स # अल्फा बातम्या # आमच्यासारखे आम्हीच # आकाश पेलताना # आम्ही ट्रॅव्हलकर # आमने सामने # अर्थ # अभियान # असा मी तसा मी # बुक शेल्फ # बुवा आला # बोल बाप्पा # भटकंती # चक्रव्यूह एक संघर्ष # कॉमेडी डॉट कॉम # क्रिकेट क्लब # शेफ व्हर्सेस फ्रीज # डार्लिंग डार्लिंग # दे धमाल # डिटेक्टिव्ह जय राम # दिलखुलास # दुहेरी # दुनियादारी # एक हा असा धागा सुखाचा # एका श्वासाचे अंतर # गहिरे पाणी # घडलंय बिघडलंय # गुडमॉर्निंग महाराष्ट्र # गीतरामायण # हा कार्यक्रम बघू नका! # हसा चकट फू # हाऊसफुल्ल # होम स्वीट होम # इंद्रधनुष्य # जगावेगळी # जल्लोष गणरायाचा # जिभेला काही हाड # जोडी नं.१ # कथाकथी # खरंच माझं चुकलं का? # किनारा # कोपरखळी # क्या बात है! # मानसी तुमच्या घरी # मेघ दाटले # मिसाळ # मिशा # मृण्मयी # मुंबई पोलीस # नमस्कार अल्फा # नायक # नुपूर # पतंजलि योग # पाऊस येता येता # पेशवाई # पिंपळपान # पोलीस फाईल्स # प्रपंच # राम राम महाराष्ट्र # रिमझिम # रेशीमगाठी # ऋणानुबंध # साईबाबा # सांजभूल # सूरताल # सौदामिनी # शॉपिंग शॉपिंग # श्रावणसरी # थरार # तुंबाडचे खोत # युनिट ९ # वाजवू का? # व्यक्ती आणि वल्ली # वस्त्रहरण # युवा # झी न्यूझ मराठी # झाले मोकळे आकाश # झुंज === अनुवादित मालिका === # [[झाशीची राणी (मालिका)|झाशीची राणी]] # [[जय भीम: एका महानायकाची गाथा]] == कथाबाह्य कार्यक्रम == # [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] # [[सा रे ग म प]] (११ पर्वे) # [[चला हवा येऊ द्या]] (१० पर्वे) # [[फू बाई फू]] (९ पर्वे) # [[एका पेक्षा एक]] (७ पर्वे) # [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] (४ पर्वे) # [[खुपते तिथे गुप्ते]] (३ पर्वे) # [[डान्स महाराष्ट्र डान्स]] (३ पर्वे) # [[तुफान आलंया]] (३ पर्वे) # [[किचन कल्लाकार]] (२ पर्वे) # [[बँड बाजा वरात]] (२ पर्वे) # [[मराठी पाऊल पडते पुढे]] (२ पर्वे) # [[महाराष्ट्राचा सुपरस्टार]] (२ पर्वे) # [[हप्ता बंद]] (२ पर्वे) # [[हास्यसम्राट]] (२ पर्वे) # [[ड्रामा जुनिअर्स]] # [[चल भावा सिटीत]] # [[जाऊ बाई गावात]] # [[अळी मिळी गुपचिळी]] # [[कानाला खडा]] # [[झिंग झिंग झिंगाट]] # [[डब्बा गुल]] # [[डान्सिंग क्वीन (मराठी कार्यक्रम)|डान्सिंग क्वीन]] # [[तुमचं आमचं जमलं]] # [[बस बाई बस]] # [[मधली सुट्टी (मालिका)|मधली सुट्टी]] # [[मधु इथे अन् चंद्र तिथे (मालिका)|मधु इथे अन् चंद्र तिथे]] # [[महा मिनिस्टर]] # [[महाराष्ट्राची लोकधारा]] # [[याला जीवन ऐसे नाव (मालिका)|याला जीवन ऐसे नाव]] # [[हे तर काहीच नाय]] # [[अवघा रंग एक झाला]] == रिॲलिटी शो == झी मराठीने रिॲलिटी शो ही संकल्पना मराठी वाहिनीवर पहिल्यांदा आणली आणि अल्पावधीतच प्रेक्षकांनी तिला डोक्यावर घेतले. या वाहिनीने आतापर्यंत अनेक रिॲलिटी शोजची यशस्वी पर्वे सादर केली आहेत. === चला हवा येऊ द्या === {{मुख्य|चला हवा येऊ द्या}} [[निलेश साबळे]], [[भालचंद्र कदम]], [[सागर कारंडे]], [[श्रेया बुगडे]], [[कुशल बद्रिके]], [[भारत गणेशपुरे]] आणि तुषार देवल यांनी मिळून सुरू केलेला हा कार्यक्रम आहे. याबरोबरच [[योगेश शिरसाट]], [[अंकुर वाढवे]], स्नेहल शिदम, अरविंद जगताप हे सहकलाकार असून रमेश वाणी, [[विनीत भोंडे]], शशिकांत केरकर, [[मानसी नाईक]], संदीप रेडकर यांनी देखील यात काम केलेले आहे. या कार्यक्रमाचे सुद्धा अनेक पर्वे सादर झाली आहेत. महाराष्ट्र दौरा, भारत दौरा, विश्व दौरा, होऊ दे व्हायरल, शेलिब्रिटी पॅटर्न, उत्सव हास्याचा, लेडीज जिंदाबाद, वऱ्हाड निघालंय अमेरिकेला, लहान तोंडी मोठा घास ही ती पर्वे आहेत. हा कार्यक्रम नाटक, चित्रपट, मालिका यांना प्रोत्साहित करण्याचे काम करतो. === फू बाई फू === {{मुख्य|फू बाई फू}} फू बाई फू हा झी मराठीवरील काॅमेडी शो आहे. याची ९ पर्वे सादर झाली. यात धूमधडाका, नया है यह, काॅमेडीचं आधारकार्ड, टोल फ्री कॉमेडी, जिथे असाल तिथे हसाल इत्यादी पर्वे होती. [[निलेश साबळे]], [[वैदेही परशुरामी]], [[सई ताम्हणकर]] हे सूत्रसंचालक आणि [[अश्विनी काळसेकर]], [[उमेश कामत]], [[निर्मिती सावंत]], [[महेश कोठारे]], [[रेणुका शहाणे]] व [[स्वप्नील जोशी]] या सर्वांनी परीक्षकांचे काम केले आहे. === एका पेक्षा एक === {{मुख्य|एका पेक्षा एक}} एका पेक्षा एक हा [[सचिन पिळगांवकर]] यांची निर्मिती असलेला नृत्याचा कार्यक्रम आहे. याची एकूण ७ पर्वे सादर झाली होती ज्यात अप्सरा आली हे पर्व‌ विशेष गाजले. या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन [[आदेश बांदेकर]], [[पुष्कर श्रोत्री]] यांनी केले असून [[सचिन पिळगांवकर]] महागुरू होते. === सा रे ग म प === {{मुख्य|सा रे ग म प}} सा रे ग म प या कार्यक्रमाने तब्बल १४ पर्वे सादर केली. यामध्ये वेगवेगळी पर्व ठेवले गेले. [[पल्लवी जोशी]] हिने सूत्र संचालनाचे काम केले. त्याची संक्षिप्त माहिती पुढीलप्रमाणे:- * स्वप्न स्वरांचे : यामध्ये १८ ते २५ या वयोगटातील स्पर्धकांचा समावेश होता. हे सारेगमपचे पहिले पर्व होते. या पर्वाचा विजेता महागायक पदाचा मान कोल्हापूरचा [[अभिजीत कोसंबी]] याला मिळाला. त्यानंतरच्या पर्वाची विजेती महागायिका पदाचा मान जळगावची वैशाली भैसने-माडे हिला मिळाला. अशाचप्रकारे [[ऊर्मिला धनगर]] ही देखील विजेती होती. या पर्वांचे परीक्षक गायिका [[देवकी पंडित]], रॉकस्टार [[अवधूत गुप्ते]], संगीतकार [[अजय-अतुल]] इत्यादी दिग्गज व्यक्तींनी भूषवले. * स्वप्न स्वरांचे ४०+ : या कार्यक्रमामध्ये वय वर्ष ४० वर्षे व त्या पुढील वयाच्या स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या कार्यक्रमाच्या विजेता जोडीचा मान संगिता चितळे व यज्ञेश्वर लिंबेकर यांना तर उपविजेता जोडीचा मान मिरजचे गायक महेश मुतालिक व मुंबईच्या अनुजा वर्तक यांना मिळाला. * लिटील चॅम्प्स : या पर्वामध्ये लहानग्यांनी आपल्या सुरांनी जगाला मोहून टाकले. ६ ते १५ वयोगटातील स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या पर्वाला केवळ महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर संपूर्ण जगातील प्रेक्षकांनी डोक्यावर घेतले. या कार्यक्रमातील एका भागाला [[लता मंगेशकर]] यांनी उपस्थिती लावून सर्व स्पर्धकांना आशीर्वाद दिला. याशिवाय इतर अनेक दिग्गज गायकांनी लहानग्यांना शाबासकीची थाप दिली. लिटील चॅम्प्सच्या पहिल्या पर्वाने मराठी संगीत विश्वाला पंचरत्न बहाल केले. पंचरत्न म्हणजे * अलिबागची लिटिल मॉनिटर [[मुग्धा वैशंपायन]] * आळंदीची लिटिल मास्टर कार्तिकी गायकवाड * लातूरचा म्युझिक डायरेक्टर [[रोहित राऊत]] * पुण्याची ॲंग्री यंगगर्ल [[आर्या आंबेकर]] * रत्‍नागिरीचा उकडीचा मोदक [[प्रथमेश लघाटे]] या कार्यक्रमातूनच घराघरांत पोहोचलेल्या [[केतकी माटेगांवकर]]ने संगीताबरोबरच मराठी चित्रपटांद्वारे प्रेक्षकांची मने जिंकली. गायिका [[वैशाली सामंत]] व गायक-संगीतकार [[अवधूत गुप्ते]] या पर्वाचे परीक्षक होते. यासोबतच "सा रे ग म प"ने अनेक यशस्वी पर्वं प्रस्तुत केली. त्यामध्ये महाराष्ट्राचा आजचा आवाज, स्वप्न स्वरांचे सूर ताऱ्यांचे, पर्व नव्हे गर्व, सूर नव्या युगाचा, घे पंगा कर दंगा, इत्यादी पर्वांचा समावेश होता. सर्वच पर्वांना प्रेक्षकांनी प्रचंड प्रतिसाद दिला. झी मराठीने "सा रे ग म प" द्वारे मराठी संगीताला एका वेगळ्या उंचीवर नेले आहे. == पुरस्कार सोहळे == {| class="wikitable" !वर्ष !पुरस्कार !संदर्भ |- |२००० – चालू |''झी चित्र गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2019-04-03|title=झी गौरव पुरस्कारात यांनी मारली बाजी, वाचा संपूर्ण यादी|url=https://www.lokmat.com/marathi-cinema/zee-marathi-gaurav-awards-2019-winners/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२००४ – चालू |''[[झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार]]'' |<ref>{{Cite web|date=2019-10-12|url=https://www.lokmat.com/television/agabai-sasubai-and-ratris-khel-chale-2-receives-maximum-awards-zee-marathi-awards-2019/|title=या मालिकेने मारली झी मराठी अवॉर्ड्समध्ये बाजी, नुकतीच सुरु झालीये ही मालिका|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२०१३ – २०२४ |''उंच माझा झोका पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2017-08-22|title=स्त्री कर्तृत्वाचा सन्मान ‘उंच माझा झोका पुरस्कार’|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/1534718/zee-marathi-unch-maza-zoka-awards/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकसत्ता]]}}</ref> |- |२०१५ – चालू |''झी नाट्य गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=दिमाखदार सोहळ्यात संपन्न झाला 'झी नाट्य गौरव पुरस्कार'|url=https://zeenews.india.com/marathi/entertainment/zee-natya-gaurav-puraskar-2020/534751|access-date=2021-07-20|website=[[झी २४ तास]]}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:झी प्रादेशिक वाहिन्या]] [[वर्ग:झी मराठी]] 4ccgvgyeuyxac08kkqjh5oo3dm3uwdn 0 16473 2678239 2678194 2026-04-08T13:01:04Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-21557-14|~2026-21557-14]] ([[User talk:~2026-21557-14|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2529839 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} [[संगणक]]ाने करावयाच्या कामांसाठी इलेक्ट्रॉनिक स्वरूपात दिल्या जाणाऱ्या सूचनांच्या संचाला आज्ञावली (इंग्लिश संज्ञा : 'सॉफ्टवेर/ सॉफ्टवेर)' म्हणतात. ह्याउलट, संगणकाच्या प्रत्यक्ष मूर्त स्वरूपातील भागांना 'हार्डवेर' म्हणले जाते. उदाहरणादाखल, '[[लिब्रे ऑफिस]]', '[[ओपनऑफिस.ऑर्ग|ओपन ऑफिस]]' हा कचेरींसाठी उपयुक्त अशा आज्ञावल्यांचा समूह आहे. == प्रकार == आज्ञावल्यांचे पुढील दोन प्रकार आहेत : [https://www.mahamahiti.in/2020/09/what-is-software-in-marathi.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210303233646/https://www.mahamahiti.in/2020/09/what-is-software-in-marathi.html |date=2021-03-03 }} == हे सुद्धा पहा == * [[मराठी सॉफ्टवेरची यादी]] * [[आग ऑपरेटिंग सिस्टिम]] * [[सी-डॅक]] [[वर्ग:संगणकशास्त्र]] [[वर्ग:संगणक]] 90hbfx3pv3xkvoacvrfr65i5gdcpg9u 0 19517 2678262 2406979 2026-04-08T14:45:26Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678262 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Mariupol gerb.png|thumb|चिह्न]] [[चित्र:Mariupol pos.png|thumb|स्थान]] '''मरिउपोल''' हे दक्षिण [[युक्रेन]]मधील एक शहर आहे. दोनेत्स्क ओब्लास्तमधील हे शहर [[रशिया–युक्रेन युद्ध|२०२२मध्ये]] [[रशिया]]ने हस्तगत केले [[वर्ग:युक्रेनमधील शहरे]] [[वर्ग:फक्त चित्र असलेली पाने]] [[वर्ग:दोनेत्स्क ओब्लास्त]] [[वर्ग:इ.स. १७७८ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:मारिउपोल|*]] 9g8fr95y4e44fnwzuta7oky58lq70ci 2678263 2678262 2026-04-08T14:46:43Z अभय नातू 206 वर्ग 2678263 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मरिउपोल''' हे दक्षिण [[युक्रेन]]मधील एक शहर आहे. दोनेत्स्क ओब्लास्तमधील हे शहर [[रशिया–युक्रेन युद्ध|२०२२मध्ये]] [[रशिया]]ने हस्तगत केले [[चित्र:Mariupol gerb.png|इवलेसे|डावे|चिह्न]] [[चित्र:Mariupol pos.png|इवलेसे|डावे|स्थान]] [[वर्ग:मारिउपोल|*]] [[वर्ग:युक्रेनमधील शहरे]] [[वर्ग:फक्त चित्र असलेली पाने]] [[वर्ग:दोनेत्स्क ओब्लास्त]] [[वर्ग:इ.स. १७७८ मधील निर्मिती]] hesy6ve6zntvgvbuy3qcmjqpquecqaf 2678264 2678263 2026-04-08T14:46:55Z अभय नातू 206 removed [[Category:मारिउपोल]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678264 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मरिउपोल''' हे दक्षिण [[युक्रेन]]मधील एक शहर आहे. दोनेत्स्क ओब्लास्तमधील हे शहर [[रशिया–युक्रेन युद्ध|२०२२मध्ये]] [[रशिया]]ने हस्तगत केले [[चित्र:Mariupol gerb.png|इवलेसे|डावे|चिह्न]] [[चित्र:Mariupol pos.png|इवलेसे|डावे|स्थान]] [[वर्ग:मरिउपोल|*]] [[वर्ग:युक्रेनमधील शहरे]] [[वर्ग:फक्त चित्र असलेली पाने]] [[वर्ग:दोनेत्स्क ओब्लास्त]] [[वर्ग:इ.स. १७७८ मधील निर्मिती]] o6w4qzhvyfhbbfo7l5tc3lfv1bc6jdc 0 21777 2678440 2674588 2026-04-09T11:31:04Z ~2026-21836-98 182002 2678440 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकदाखवा:महाराणी लक्ष्मीबाई}} {{मुखपृष्ठ सदर लेख उमेदवार}} {{इतिहासलेखन}} {{माहितीचौकट चळवळ चरित्र | नाव = स्वातंत्र्यलक्ष्मी बुंदेलखंड सम्राज्ञी अखंड सौभाग्यवती श्रीमंत राजमाता झांशी विरांगना श्री महाराज्ञी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर | चित्र = rani_of_jhansi.jpg | चित्र रुंदी = 220px | चित्र शीर्षक = रणमर्दानी राणी लक्ष्मीबाई ( स्वातंत्र्यलक्ष्मी ) | टोपणनाव = मनिकर्णिका, मनू, छबिली, बाईसाहेब | जन्मदिनांक = [[नोव्हेंबर १९]], [[इ.स. १८३५|१८३५]] | जन्मस्थान = [[वाराणसी|काशी]], [[भारत]] | मूळगाव = [[कोट, रत्नागिरी|कोट]], [[रत्‍नागिरी]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | संबधित नगर = कोट-कोलधे (रत्‍नागिरी), धावडशी (सातारा), पुणे, बिठूर | मृत्युदिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1858|6|17|1835|11|19}} | मृत्युस्थान = [[ग्वाल्हेर]], [[मध्य प्रदेश]], [[भारत]] | चळवळ = [[१८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध]] | संघटना =[[दुर्गा दल]] | पत्रकारिता लेखन = | पुरस्कार = | स्मारके = [[ग्वाल्हेर]], [[झांशी]] | धर्म = [[हिंदू धर्म|हिंदू]] [[मराठी]] | वडील नाव = [[मोरोपंत तांबे]] | आई नाव = [[भागिरथीबाई तांबे]] | पती नाव = [[श्रीमंत गंगाधरराव नेवाळकर]] | पत्नी नाव = | अपत्ये = [[दामोदरराव नेवाळकर]] (दत्तक पुत्र) उर्फ [[आनंदराव नेवाळकर]] }} '''विरांगना महाराणी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर''', ज्यांना '''झांशीची राणी लक्ष्मीबाई''' म्हणून ओळखले जाते, ([[नोव्हेंबर १९]], [[इ.स. १८३५|१८३५]] - [[जून १७]], [[इ.स. १८५८|१८५८]]) या एकोणिसाव्या शतकातील [[झांशी]] राज्याच्या राणी होत्या. [[इ.स. १८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध|इ.स. १८५७ च्या स्वातंत्र्ययुद्धात]] [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]विरुद्ध लढणाऱ्या त्या एक अग्रणी सेनानी होत्या. त्यांच्या शौर्यामुळे आणि नेतृत्वामुळे त्यांना ‘क्रांतिकारकांची स्फूर्तिदेवता’ म्हणून भारतीय जनमानसात अढळ स्थान प्राप्त झाले आहे.<ref name="Lebra2008p9">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=9}}</ref><ref name="Singh2014p1">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=1}}</ref> == बिरुदावली == १० जून १८५७ रोजी राणी लक्ष्मीबाईंनी स्वतःचा राज्याभिषेक करून बुंदेलखंडच्या सम्राज्ञी म्हणून घोषणा केली. झांशीच्या राजदरबारात त्यांना बिरुदावली लावली जायची. जेव्हा त्या शाही पोशाखात, विशेषतः महाराष्ट्रीय नऊवारी साडी, खांद्यावर शेला, किंवा निळा मखमली पायजमा आणि लाल मखमली अंगरखा, डोक्यावर चंदेरी निळा फेटा आणि कमरेला रत्नजडित तलवार बांधून राजदरबारी यायच्या, तेव्हा ही बिरुदावली त्यांना दिली जायची. ==='''झांशी राजदरबार बिरुदावली (इ.स. १८५७-५८):'''=== *सावधान *तांबे वीरकन्या *नेवाळकर राजलक्ष्मी *बुंदेलखंड धराधरीश्वरी *राजराजेश्वरी *सिंहासनाधीश्वरी *अखंड लक्ष्मी अलंकृत *न्यायालंकारमंडित *शस्त्रास्त्रशास्त्रपारंगत *राजनितीधुरंधर *झांशी की महारानी *अखंड सौभाग्यवती *वज्रचुडेमंडित *विरांगणा *श्री रानी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर जू देवी की जय हो! जय हो! == बालपण १८३५ == महाराणी लक्ष्मीबाईंचे मूळ नाव '''मनिकर्णिका''' होते. त्यांचे वडील [[मोरोपंत तांबे]] हे पुण्याच्या पेशव्यांच्या आश्रयाला होते. तांबे कुटुंब मूळचे [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील चिपळूण तालुक्यातील गुढे गावचे होते. साताऱ्याच्या [[धावडशी]] येथील ब्रह्मेंद्र स्वामींनी तांबे कुटुंबाला सेवेत रुजू करून घेतले होते. नंतर काही कुटुंबे दक्षिणेकडे गेली आणि [[कोट]], [[कोलधे]], खेडकुळी या भागात राहिली. तर काही [[पुणे]], [[काशी]], [[बिठूर]] आणि [[झांशी]] येथे वास्तव्यास राहिले. आज त्यांचे काही वंशज [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]], नागपूर, इंदूर आणि साताऱ्यात आहेत. राणीचा जन्म [[मोरोपंत तांबे]] आणि [[भागिरथीबाई तांबे]] यांच्या पोटी [[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेशातील]] [[काशी]] येथे कार्तिक कृष्ण चतुर्दशी, १९ नोव्हेंबर १८३५ रोजी झाला. त्यांचे वडील व्यवसायानिमित्त [[पुणे]] आणि [[सातारा]] येथे स्थायी झाले होते. नेवाळकर कुटुंब मूळचे [[कोट, रत्‍नागिरी|कोट]] (रत्‍नागिरी) येथील होते. पेशव्यांनी त्यांना जळगावच्या [[पारोळा]] येथील जहागीर दिली आणि कालांतराने [[झांशी संस्थान]]ची सुभेदारी दिली. इ.स. १८१८ नंतर इंग्रजांशी तह करून नेवाळकरांनी [[झांशी]] वंशपरंपरागत ताब्यात घेऊन "महाराजा" ही पदवी धारण केली. राणीला‌ बालपणी मोरोपंत लाडाने मनू तर बाजीराव पेशवे छबिली अशी प्रमाने हाक मारीत. == युद्ध कला प्रशिक्षण == राणी लक्ष्मीबाई धोरणी, चतुर, युद्धशास्त्रनिपुण, शूर आणि थोर नेतृत्वगुण असणाऱ्या होत्या. त्या जन्मतः कोणत्याही राजघराण्यातील नव्हत्या, परंतु राजघराण्याशी संबंधित व्यक्तींमध्ये वावरत वाढल्या होत्या. त्यांना अश्वपरीक्षेचे सर्व मापदंड माहित होते आणि त्या घोडेस्वारीतही निपुण होत्या. युद्धशास्त्रातही त्यांनी प्रावीण्य मिळविले होते. बाजीरावांच्या पदरी बाळंभट देवधर नावाचे उत्तम कसरतपटू आणि कुस्तीगीर होते. त्यांनीच मल्लविद्येत पारंगत होण्यासाठी [[मल्लखांब]] नावाचा कसरतीचा प्रकार शोधून काढला होता. मनाची एकाग्रता, चपळता, शरीराचा तोल सांभाळण्याचे कौशल्य आणि चतुरस्र भान वृद्धिंगत करणाऱ्या मल्लखांब विद्येतही राणी लक्ष्मीबाई तरबेज होत्या. मराठा सरसेनापती [[तात्या टोपे]] हे त्यांचे गुरू होते. तात्या टोपे यांनी राणी लक्ष्मीबाई, नानासाहेब पेशवे, रावसाहेब पेशवे, बाळासाहेब पेशवे यांना युद्ध प्रशिक्षण दिले होते. == विवाह १८४२ == वैशाख शुक्ल दशमी, गुरुवार, १९ मे १८४२ रोजी त्यांचा विवाह [[झांशी संस्थान|झांशी संस्थानाचे]] राजे श्रीमंत महाराजाधिराज महाराजा [[गंगाधरराव नेवाळकर]] यांच्याशी झाला. तेव्हा त्यांचे नाव बदलून लक्ष्मीबाई असे ठेवण्यात आले. लग्नानंतर झांशीच्या प्रजेत राणीबद्दल विशेष प्रेम निर्माण झाले. मात्र, दरबाराचे कामकाज राणीने पाहणे गंगाधररावांना पसंत नव्हते, त्यामुळे राणीने आपला वेळ स्वतःच्या कौशल्यांना जपण्यासाठी वापरला. त्यांनी रोजचा [[व्यायाम]], कसरत, घोडेस्वारी आणि [[तलवार]]बाजी नियमित सुरू ठेवली. == पुत्ररत्न १८५१ == महाराज गंगाधरराव आणि महाराणी लक्ष्मीबाई यांना एक मुलगा झाला, परंतु तो तीन महिन्यांचा असताना मृत्यू पावला. या दुःखातून गंगाधरराव खचले. त्यांनी वासुदेवराव नेवाळकर यांचा मुलगा आनंदराव याला दत्तक घेऊन त्याचे नाव ''दामोदरराव'' असे ठेवले. २१ नोव्हेंबर १८५३ रोजी महाराज गंगाधररावांचे निधन झाले.<ref name="Lebra1986p20">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |page=20}}</ref><ref name="Lebra2008p2">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=2}}</ref> == झांशी संस्थान खालसा १८५४ == [[ईस्ट इंडिया कंपनी]]द्वारे [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश सरकार]] [[झांशी संस्थान]] खालसा करणार नाही, असे राणी लक्ष्मीबाईंना झांशी आणि ब्रिटिशांमधील मैत्रीपूर्ण संबंधांमुळे वाटत होते. त्यासाठी त्या स्वतः [[ईस्ट इंडिया कंपनी (निःसंदिग्धीकरण)|ईस्ट इंडिया कंपनी]]शी पत्रव्यवहार करत होत्या. या पत्रव्यवहारातून त्यांनी कंपनी सरकारचा अन्याय आणि बेकायदेशीरपणा उघड केला. एका पत्रात त्यांनी लिहिले, ''"झांशी संस्थान खालसा केले, तर संपूर्ण हिंदुस्थानातील लोकांना हळहळ वाटेल. परिणामी, हिंदुस्थानातील लोकांना ब्रिटिशांबद्दल विश्वास वाटेल का?"'' अशा प्रकारे त्यांनी कंपनीला आव्हान दिले.<ref name="Singh2014p14">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=14}}</ref> मात्र, हिंदुस्थानातील संस्थाने खालसा करण्याचा निर्णय [[गव्हर्नर जनरल डलहौसी]]ने घेतला होता. त्यानुसार, १३ मार्च १८५४ रोजी [[झांशी]]च्या जनतेला उद्देशून जाहीरनामा काढण्यात आला. दत्तक विधान नामंजूर करून झांशी संस्थान ब्रिटिश सरकारात विलीन करण्यात आले. त्या वेळी स्वाभिमानी राणीने ''"मी माझी झांशी देणार नाही"'' असे स्फूर्तिदायक उद्गार काढले.<ref name="Lebra2008p3">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=3}}</ref> झांशी खालसा झाल्यावर राणी लक्ष्मीबाईंना १५ मार्च १८५४ रोजी होळीच्या शुभ दिनी किल्ला सोडून शहरातील राजवाड्यात राहावे लागले. पदच्युत झाल्याचा अपमान सहन करीत त्यांना काही काळ शांत बसावे लागले.<ref name="Lebra1986p39">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |page=39}}</ref><ref name="David2003p250">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |page=250}}</ref> [[File:Jhansi Fort and city.jpg|thumb|झांशीचा किल्ला]] == नारी सेना: दुर्गा दल == इ.स. १८५३ मध्ये महाराणी लक्ष्मीबाईंनी महाराज गंगाधरराव नेवाळकर यांच्या परवानगीने झांशी राजमहालाच्या अंगणात एक महिला सेना तयार केली. या सेनेचे नाव "दुर्गा दल" असे होते. इ.स. १८५७-५८ च्या स्वातंत्र्ययुद्धात या नारी सेनेने इंग्रजांविरुद्ध लढा देत महत्त्वाची भूमिका बजावली.<ref name="Lebra2008p4">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=4}}</ref> ==='''नारी सेनेचे मुख्य सेनानी:'''=== *राणी लक्ष्मीबाई - मुख्य अध्यक्ष *झलकारीबाई कोळी - महिला सरसेनापती *जुही देवी - महिला तोफ संचालक *मोतीबाई - महिला तोफ संचालक व गुप्तचर *काशीबाई कुनबी - महिला तोफ संचालक व तलवारबाज *मुंदरबाई खातून सुल्तान - महिला तोफ संचालक, अश्वरोही, तलवारबाज आणि धनुष्यबाण वीर *सुंदरबाई (सुंदर) - महिला तोफ संचालक व तलवारबाज *मानवतीबाई हैहयवंशी - महिला सैनिक *मालतीबाई लोधी - महिला सैनिक *ललिताबाई बक्षी - महिला सैनिक == इ.स. १८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध == [[१८५७चा उठाव|इ.स. १८५७ चा उठाव]] संपूर्ण हिंदुस्थानात पसरला होता. त्याचप्रमाणे, ४-५ जून १८५७ रोजी झांशीतही शिपायांचा उद्रेक झाला. केवळ ३५ शिपायांनी इंग्रजांना पळवून लावले. या परिस्थितीत राणी लक्ष्मीबाईंनी इंग्रजांच्या परवानगीची वाट न पाहता किल्ल्यावर राहण्याचा निर्णय घेतला. पुढे २२ जुलै १८५७ रोजी ब्रिटिशांनी राणींना झांशीची अधिकारसूत्रे हाती घेण्यास सांगितले. राणी पुन्हा राज्यकर्त्या झाल्या, परंतु त्यांच्यासमोर अत्यंत बिकट परिस्थिती होती. मनुष्यबळाची कमतरता आणि रिकामा खजिना यामुळे प्रजेच्या मनात असुरक्षिततेची भावना होती. तरीही राणी लक्ष्मीबाईंनी खंबीरपणे परिस्थिती हाताळली. त्यांनी जुन्या विश्वासू लोकांना परत बोलावून त्यांना महत्त्वाची पदे दिली. दिवाण लक्ष्मणरावांना प्रधानमंत्री, तर वडील मोरोपंत तांबे यांना खजिनदार नेमले. लक्ष्मणरावांचा भाऊ, मुलगा, मुन्सफ भोलानाथ आणि नामांकित गोलंदाज खुदाबक्ष यांना फौजेचे व शस्त्रास्त्रांच्या जोडणीचे काम दिले. बंडखोर ठाकुरांना धोरणीपणाने आपल्या बाजूस वळवून राज्याच्या सल्लागार मंडळात सामील करून घेतले. ब्रिटिशांनी निकामी केलेल्या २२ [[तोफ|तोफा]] पुन्हा सुरू करून तोफगोळ्यांची निर्मिती सुरू केली. इंग्रजांविरुद्ध बंड करणाऱ्या विद्रोही शिपायांना आपल्या सैन्यात सामील करून घेतले.<ref name="Lebra2008pp5-6">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |pages=5–6}}</ref><ref name="Singh2014p15">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=15}}</ref><ref name="David2003p352">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |page=352}}</ref> परकीयांविरुद्ध लढण्याची तयारी करताना राणींनी प्रजेचा स्वाभिमान आणि निष्ठा वाढवण्याचा प्रयत्न केला. दानशूर, श्रद्धाळू आणि दयाळू असणाऱ्या राणीने थंडीत कुडकुडणाऱ्या हजार-दीड हजार गरिबांना आणि साधू-संन्याशांना उबदार कपड्यांचे वाटप केले. त्यांनी गोवधबंदी लागू केली आणि किल्ल्यावर [[रंगपंचमी]]सारखे सण साजरे करून स्त्रियांसाठी हळदी-कुंकवाचे कार्यक्रम आयोजित केले. झांशीत मराठी नाटकांचे प्रयोग घडवून आणले, जसे की रासक्रीडा, चित्रलेखा, बाणासूर इत्यादी. स्वतःही नाटकांचा आनंद घेत त्यांनी एक स्थिर, सुरक्षित आणि समृद्ध राज्य घडवण्याचा प्रयत्न केला. यामुळे राणी आणि प्रजेमधील नाते दृढ झाले. == राज्याभिषेक १८५७ == ४ जून‌ १८५७ ते ८ जून‌ १८५७ पर्यंत झांशी‌ येथे महाराणी लक्ष्मीबाई यांच्या नेतृत्वाखाली हिंदी सैनिकांनी स्वातंत्र्य युद्ध लढले. आणि इंग्रजांचा पराभव झाला. व झांशी महाराणी लक्ष्मीबाई यांना‌ सर्व अधिकारांसह परत मिळाली. १० जून १८५७ रोजी महाराणी लक्ष्मीबाई यांचा राज्याभिषेक झाला. राजपुत्र दामोदरराव यांच्यानावे त्या स्वतः कारभार पाहत. == १८५८ चे महायुद्ध == दरम्यान, २१ मार्च १८५८ रोजी सकाळी सर ह्यू रोज आपल्या फौजेसह झांशीजवळ आला. त्याने राणीला निःशस्त्र भेटीस येण्यास किंवा युद्धास तयार राहण्यास सांगितले. ब्रिटिशांच्या विश्वासघातामुळे आणि अन्यायामुळे ‘भारतात परकीय शासन नको’ अशा ठाम मताच्या राणींनी भेटीस जाण्यास नकार दिला. त्याच वेळी त्यांनी [[तात्या टोपे]] यांच्याशी संधान बांधून एका बाजूने इंग्रजांवर हल्ला करण्याची सूचना केली.<ref name="Lebra1986pp87-89">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |pages=87–89}}</ref><ref name="David2003pp356-357">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=356–357}}</ref> उत्तम सेनानी आणि कर्तबगार राजकारणी असणाऱ्या ह्यू रोजने झांशीच्या किल्ल्यावर मारा करण्यासाठी आजूबाजूच्या टेकड्यांवर कब्जा मिळवला आणि तिथे तोफा चढवल्या. सुरुवातीला झांशीची बाजू अभेद्य होती. घनगर्ज, नालदार, भवानीशंकर, कडक बिजली या तोफांनी चांगला प्रतिकार केला. "गौसखान" याने तर तोफेमधून असा मारा केला की, दोन शिवमंदिरे वाचली. या गोष्टीसाठी आजही [[झांशी]]तील लोक त्याला धन्यवाद देतात. युद्धाच्या नवव्या दिवशी इंग्रजांनी पश्चिमेकडील तोफ बंद पाडून त्या बाजूच्या तटाला खिंडारे पाडली. ही खिंडारे बुजवण्यासाठी रातोरात काम झाले, ज्यामध्ये स्त्रियांनी चुना, दगड आणि विटा ने-आण करण्याचे काम केले.<ref name="David2003pp356-357" /> शेवटी, झांशीमधील शंकर किल्ल्यावरील मोठ्या विहिरीतून संपूर्ण झांशीला पाणी पुरवठा होत असे, ती विहीर आणि दारुगोळा तयार होणारा कारखाना इंग्रजांनी उद्ध्वस्त केला. अशा परिस्थितीत राणींची आशा पेशव्यांकडून येणाऱ्या मदतीवर होती. ३१ मार्चला [[तात्या टोपे|तात्या टोपे]] यांचे सैन्य आले, परंतु इंग्रजांपुढे त्यांचा टिकाव लागला नाही.<ref name="David2003pp357-358">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=357–358}}</ref><ref name="Lebra2008p6">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=6}}</ref> राणी लक्ष्मीबाईंनी सर्व फौजेला धीर देताना स्वतःच्या बळावर लढण्याचे आवाहन केले. त्यांनी सैनिकांना आश्वासन दिले, ''"रणांगणात तुम्हाला मृत्यू आला, तर तुमच्या विधवांच्या निर्वाहाची व्यवस्था मी करेन."'' राणीचे डावे-उजवे हात असणारे "खुदाबक्ष आणि गौसखान" इंग्रजांच्या गोळीबारात मृत्युमुखी पडले, तेव्हा परिस्थिती बिकट झाली. ब्रिटिश सैन्य शिड्या लावून शहरात उतरले. शांत आणि सुंदर शहराची होणारी वाताहत पाहून राणी संतापल्या आणि त्यांनी स्वतः रणांगणात उतरण्याचा निर्णय घेतला. संतापलेल्या राणीची [[तलवार]] अशी तळपत होती की, समोर येणारा गोरा शिपाई गारदच होत होता. त्यांचे धैर्य आणि शौर्य पाहून ह्यू रोजही थबकला. तरीही, एका अनुभवी सरदाराने पुढचा धोका लक्षात घेऊन राणीला परत किल्ल्यावर नेले. सर्व फौजी अधिकाऱ्यांशी चर्चा करून राणीने रातोरात झांशी सोडण्याचा निर्णय घेतला. सतत ११ दिवस त्यांनी ब्रिटिशांना झुलवत ठेवले. लढाईचा साक्षीदार ह्यू रोजने नंतर म्हटले, "राणी लक्ष्मीबाई सर्वोत्कृष्ट सैनिक आणि सर्वाधिक हिंमतवान व्यक्ती होती." == काल्पी युद्ध १८५८ == झांशीतील पराभवानंतर ३ एप्रिल १८५८ रोजी मध्यरात्री राणी लक्ष्मीबाई आपल्या सारंगी घोडीवर स्वार होऊन, दामोदररावाला पाठीशी बांधून, किल्ल्यावरून खंदकात उडी मारून काल्पीला गेल्या. आणि काल्पीला तात्या टोपे, रावसाहेब पेशवे यांच्याकडे पोहचल्या. २२ मे १८५८ रोजी कोंच येथे महायुद्ध झाले. त्यात राणीच्या सैन्याचा पराभव झाला. == ग्वाल्हेर युद्ध १८५८ == कोंच आणि काल्पी येथील पराभवानंतर त्या रावसाहेब पेशव्यांसह ३०-३१ मे १८५८ रोजी [[ग्वाल्हेर]]ला पोहोचल्या. तिथेही त्यांनी स्वस्थ न बसता सैन्याची कवायत नियमित चालू ठेवली. सैनिकांची चौकशी करीत, इंग्रजांना रोखण्यासाठी रणनीती आखत होत्या. '''ग्वाल्हेर युद्ध''' : १ जून‌ १८५८ '''मुरार युद्ध''' : १६ जून १८५८ रोजी ग्वाल्हेरजवळील कोट्याच्या लढाईत राणी लक्ष्मीबाईंनी शेवटपर्यंत लढा दिला. '''कोटा की सराय युद्ध : ‌'''१७ जून‌ १८५८ '''फुलबाग युद्ध''' : १७ जून १८५८ == हुतात्मा १८५८ == कोटा की सराय आणि फुलबाग युद्धात महाराणी लक्ष्मीबाई गंभीर जखमी झाल्या. जेष्ठ कृष्ण सप्तमी,‌ १७ जून १८५८ रोजी रणांगणातच त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचे पार्थिव बाबा गंगादास यांच्या मठात नेण्यात आले, जिथे त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.<ref name="Lebra1986pp112-114">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |pages=112–114}}</ref><ref name="David2003pp368-369">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=368–369}}</ref> == वारसा == राणी लक्ष्मीबाईंच्या शौर्याने आणि नेतृत्वाने भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला प्रेरणा दिली. त्यांच्या नावाने अनेक स्मारके, शाळा, आणि रस्ते नावे ठेवण्यात आली आहेत. १९४३ मध्ये सुभाषचंद्र बोस यांनी सिंगापूरमध्ये स्थापन केलेल्या "रानी ऑफ झांशी रेजिमेंट" या आझाद हिंद फौजेच्या महिला सैन्यदलाला त्यांचे नाव देण्यात आले.<ref name="Lebra2008p127">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=127}}</ref> राणी लक्ष्मीबाईंच्या जीवनावर अनेक कविता, गाणी आणि साहित्य रचले गेले, ज्यामध्ये सुभद्रा कुमारी चौहान यांची "खूब लडी मर्दानी वो तो झांसी वाली रानी थी" ही कविता विशेष प्रसिद्ध आहे.<ref name="Singh2014p2">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=2}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==हे सुद्धा पहा== * [[झाँसी की रानी रेजिमेंट]] * [[झांसी की रानी (दूरचित्रवाणी मालिका)]] * [[झाशीची राणी (मालिका)]] * [[राणी वेलू नचियार]] {{भारतीय स्वातंत्र्यलढा}} {{DEFAULTSORT:नेवाळकर, लक्ष्मीबाई गंगाधर}} [[वर्ग:भारताचा इतिहास]] [[वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:झांसी संस्थान]] [[वर्ग:इ.स. १८३५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८५८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] [[वर्ग:हिंदू योद्धे]] kfgufzmzqx929pljnv6nsox4tr5y0h0 2678441 2678440 2026-04-09T11:38:36Z ~2026-21836-98 182002 2678441 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकदाखवा:महाराणी लक्ष्मीबाई}} {{मुखपृष्ठ सदर लेख उमेदवार}} {{इतिहासलेखन}} {{माहितीचौकट चळवळ चरित्र | नाव = स्वातंत्र्यलक्ष्मी बुंदेलखंड सम्राज्ञी अखंड सौभाग्यवती श्रीमंत राजमाता झांशी विरांगना श्री महाराज्ञी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर | चित्र = rani_of_jhansi.jpg | चित्र रुंदी = 220px | चित्र शीर्षक = रणमर्दानी राणी लक्ष्मीबाई ( स्वातंत्र्यलक्ष्मी ) | टोपणनाव = मनिकर्णिका, मनू, छबिली, बाईसाहेब | जन्मदिनांक = [[नोव्हेंबर १९]], [[इ.स. १८३५|१८३५]] | जन्मस्थान = [[वाराणसी|काशी]], [[भारत]] | मूळगाव = [[कोट, रत्नागिरी|कोट]], [[रत्‍नागिरी]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | संबधित नगर = कोट-कोलधे (रत्‍नागिरी), धावडशी (सातारा), पुणे, बिठूर | मृत्युदिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1858|6|17|1835|11|19}} | मृत्युस्थान = [[ग्वाल्हेर]], [[मध्य प्रदेश]], [[भारत]] | चळवळ = [[१८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध]] | संघटना =[[दुर्गा दल]] | पत्रकारिता लेखन = | पुरस्कार = | स्मारके = [[ग्वाल्हेर]], [[झांशी]] | धर्म = [[हिंदू धर्म|हिंदू]] [[मराठी]] | वडील नाव = [[मोरोपंत तांबे]] | आई नाव = [[भागिरथीबाई तांबे]] | पती नाव = [[श्रीमंत गंगाधरराव नेवाळकर]] | पत्नी नाव = | अपत्ये = [[दामोदरराव नेवाळकर]] (दत्तक पुत्र) उर्फ [[आनंदराव नेवाळकर]] }} '''विरांगना महाराणी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर''', ज्यांना '''झांशीची राणी लक्ष्मीबाई''' म्हणून ओळखले जाते, ([[नोव्हेंबर १९]], [[इ.स. १८३५|१८३५]] - [[जून १७]], [[इ.स. १८५८|१८५८]]) या एकोणिसाव्या शतकातील [[झांशी]] राज्याच्या राणी होत्या. [[इ.स. १८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध|इ.स. १८५७ च्या स्वातंत्र्ययुद्धात]] [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]विरुद्ध लढणाऱ्या त्या एक अग्रणी सेनानी होत्या. त्यांच्या शौर्यामुळे आणि नेतृत्वामुळे त्यांना ‘क्रांतिकारकांची स्फूर्तिदेवता’ म्हणून भारतीय जनमानसात अढळ स्थान प्राप्त झाले आहे.<ref name="Lebra2008p9">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=9}}</ref><ref name="Singh2014p1">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=1}}</ref> == बिरुदावली == १० जून १८५७ रोजी राणी लक्ष्मीबाईंनी स्वतःचा राज्याभिषेक करून बुंदेलखंडच्या सम्राज्ञी म्हणून घोषणा केली. झांशीच्या राजदरबारात त्यांना बिरुदावली लावली जायची. जेव्हा त्या शाही पोशाखात, विशेषतः महाराष्ट्रीय नऊवारी साडी, खांद्यावर शेला, किंवा निळा मखमली पायजमा आणि लाल मखमली अंगरखा, डोक्यावर चंदेरी निळा फेटा आणि कमरेला रत्नजडित तलवार बांधून राजदरबारी यायच्या, तेव्हा ही बिरुदावली त्यांना दिली जायची. ==='''झांशी राजदरबार बिरुदावली (इ.स. १८५७-५८):'''=== *सावधान *तांबे वीरकन्या *नेवाळकर राजलक्ष्मी *बुंदेलखंड धराधरीश्वरी *राजराजेश्वरी *सिंहासनाधीश्वरी *अखंड लक्ष्मी अलंकृत *न्यायालंकारमंडित *शस्त्रास्त्रशास्त्रपारंगत *राजनितीधुरंधर *झांशी की महारानी *अखंड सौभाग्यवती *वज्रचुडेमंडित *विरांगणा *श्री रानी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर जू देवी की जय हो! जय हो! == बालपण १८३५ == महाराणी लक्ष्मीबाईंचे मूळ नाव '''मनिकर्णिका''' होते. त्यांचे वडील [[मोरोपंत तांबे]] हे पुण्याच्या पेशव्यांच्या आश्रयाला होते. तांबे कुटुंब मूळचे [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील चिपळूण तालुक्यातील गुढे गावचे होते. साताऱ्याच्या [[धावडशी]] येथील ब्रह्मेंद्र स्वामींनी तांबे कुटुंबाला सेवेत रुजू करून घेतले होते. नंतर काही कुटुंबे दक्षिणेकडे गेली आणि [[कोट]], [[कोलधे]], खेडकुळी या भागात राहिली. तर काही [[पुणे]], [[काशी]], [[बिठूर]] आणि [[झांशी]] येथे वास्तव्यास राहिले. आज त्यांचे काही वंशज [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]], नागपूर, इंदूर आणि साताऱ्यात आहेत. राणीचा जन्म [[मोरोपंत तांबे]] आणि [[भागिरथीबाई तांबे]] यांच्या पोटी [[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेशातील]] [[काशी]] येथे कार्तिक कृष्ण चतुर्दशी, १९ नोव्हेंबर १८३५ रोजी झाला. त्यांचे वडील व्यवसायानिमित्त [[पुणे]] आणि [[सातारा]] येथे स्थायी झाले होते. नेवाळकर कुटुंब मूळचे [[कोट, रत्‍नागिरी|कोट]] (रत्‍नागिरी) येथील होते. पेशव्यांनी त्यांना जळगावच्या [[पारोळा]] येथील जहागीर दिली आणि कालांतराने [[झांशी संस्थान]]ची सुभेदारी दिली. इ.स. १८१८ नंतर इंग्रजांशी तह करून नेवाळकरांनी [[झांशी]] वंशपरंपरागत ताब्यात घेऊन "महाराजा" ही पदवी धारण केली. राणीला‌ बालपणी मोरोपंत लाडाने मनू तर बाजीराव पेशवे छबिली अशी प्रमाने हाक मारीत. == युद्ध कला प्रशिक्षण == राणी लक्ष्मीबाई धोरणी, चतुर, युद्धशास्त्रनिपुण, शूर आणि थोर नेतृत्वगुण असणाऱ्या होत्या. त्या जन्मतः कोणत्याही राजघराण्यातील नव्हत्या, परंतु राजघराण्याशी संबंधित व्यक्तींमध्ये वावरत वाढल्या होत्या. त्यांना अश्वपरीक्षेचे सर्व मापदंड माहित होते आणि त्या घोडेस्वारीतही निपुण होत्या. युद्धशास्त्रातही त्यांनी प्रावीण्य मिळविले होते. बाजीरावांच्या पदरी बाळंभट देवधर नावाचे उत्तम कसरतपटू आणि कुस्तीगीर होते. त्यांनीच मल्लविद्येत पारंगत होण्यासाठी [[मल्लखांब]] नावाचा कसरतीचा प्रकार शोधून काढला होता. मनाची एकाग्रता, चपळता, शरीराचा तोल सांभाळण्याचे कौशल्य आणि चतुरस्र भान वृद्धिंगत करणाऱ्या मल्लखांब विद्येतही राणी लक्ष्मीबाई तरबेज होत्या. मराठा सरसेनापती [[तात्या टोपे]] हे त्यांचे गुरू होते. तात्या टोपे यांनी राणी लक्ष्मीबाई, नानासाहेब पेशवे, रावसाहेब पेशवे, बाळासाहेब पेशवे यांना युद्ध प्रशिक्षण दिले होते. == विवाह १८४२ == वैशाख शुक्ल दशमी, गुरुवार, १९ मे १८४२ रोजी त्यांचा विवाह [[झांशी संस्थान|झांशी संस्थानाचे]] राजे श्रीमंत महाराजाधिराज महाराजा [[गंगाधरराव नेवाळकर]] यांच्याशी झाला. तेव्हा त्यांचे नाव बदलून लक्ष्मीबाई असे ठेवण्यात आले. लग्नानंतर झांशीच्या प्रजेत राणीबद्दल विशेष प्रेम निर्माण झाले. मात्र, दरबाराचे कामकाज राणीने पाहणे गंगाधररावांना पसंत नव्हते, त्यामुळे राणीने आपला वेळ स्वतःच्या कौशल्यांना जपण्यासाठी वापरला. त्यांनी रोजचा [[व्यायाम]], कसरत, घोडेस्वारी आणि [[तलवार]]बाजी नियमित सुरू ठेवली. == पुत्ररत्न १८५१ == महाराज गंगाधरराव आणि महाराणी लक्ष्मीबाई यांना एक मुलगा झाला, परंतु तो तीन महिन्यांचा असताना मृत्यू पावला. या दुःखातून गंगाधरराव खचले. त्यांनी वासुदेवराव नेवाळकर यांचा मुलगा आनंदराव याला दत्तक घेऊन त्याचे नाव ''दामोदरराव'' असे ठेवले. २१ नोव्हेंबर १८५३ रोजी महाराज गंगाधररावांचे निधन झाले.<ref name="Lebra1986p20">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |page=20}}</ref><ref name="Lebra2008p2">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=2}}</ref> == झांशी संस्थान खालसा १८५४ == [[ईस्ट इंडिया कंपनी]]द्वारे [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश सरकार]] [[झांशी संस्थान]] खालसा करणार नाही, असे राणी लक्ष्मीबाईंना झांशी आणि ब्रिटिशांमधील मैत्रीपूर्ण संबंधांमुळे वाटत होते. त्यासाठी त्या स्वतः [[ईस्ट इंडिया कंपनी (निःसंदिग्धीकरण)|ईस्ट इंडिया कंपनी]]शी पत्रव्यवहार करत होत्या. या पत्रव्यवहारातून त्यांनी कंपनी सरकारचा अन्याय आणि बेकायदेशीरपणा उघड केला. एका पत्रात त्यांनी लिहिले, ''"झांशी संस्थान खालसा केले, तर संपूर्ण हिंदुस्थानातील लोकांना हळहळ वाटेल. परिणामी, हिंदुस्थानातील लोकांना ब्रिटिशांबद्दल विश्वास वाटेल का?"'' अशा प्रकारे त्यांनी कंपनीला आव्हान दिले.<ref name="Singh2014p14">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=14}}</ref> मात्र, हिंदुस्थानातील संस्थाने खालसा करण्याचा निर्णय [[गव्हर्नर जनरल डलहौसी]]ने घेतला होता. त्यानुसार, १३ मार्च १८५४ रोजी [[झांशी]]च्या जनतेला उद्देशून जाहीरनामा काढण्यात आला. दत्तक विधान नामंजूर करून झांशी संस्थान ब्रिटिश सरकारात विलीन करण्यात आले. त्या वेळी स्वाभिमानी राणीने ''"मी माझी झांशी देणार नाही"'' असे स्फूर्तिदायक उद्गार काढले.<ref name="Lebra2008p3">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=3}}</ref> झांशी खालसा झाल्यावर राणी लक्ष्मीबाईंना १५ मार्च १८५४ रोजी होळीच्या शुभ दिनी किल्ला सोडून शहरातील राजवाड्यात राहावे लागले. पदच्युत झाल्याचा अपमान सहन करीत त्यांना काही काळ शांत बसावे लागले.<ref name="Lebra1986p39">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |page=39}}</ref><ref name="David2003p250">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |page=250}}</ref> [[File:Jhansi Fort and city.jpg|thumb|झांशीचा किल्ला]] == नारी सेना: दुर्गा दल == इ.स. १८५३ मध्ये महाराणी लक्ष्मीबाईंनी महाराज गंगाधरराव नेवाळकर यांच्या परवानगीने झांशी राजमहालाच्या अंगणात एक महिला सेना तयार केली. या सेनेचे नाव "दुर्गा दल" असे होते. इ.स. १८५७-५८ च्या स्वातंत्र्ययुद्धात या नारी सेनेने इंग्रजांविरुद्ध लढा देत महत्त्वाची भूमिका बजावली.<ref name="Lebra2008p4">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=4}}</ref> ==='''नारी सेनेचे मुख्य सेनानी:'''=== *राणी लक्ष्मीबाई - मुख्य अध्यक्ष *झलकारीबाई कोळी - महिला सरसेनापती *जुही देवी - महिला तोफ संचालक *मोतीबाई - महिला तोफ संचालक व गुप्तचर *काशीबाई कुनबी - महिला तोफ संचालक व तलवारबाज *मुंदरबाई खातून सुल्तान - महिला तोफ संचालक, अश्वरोही, तलवारबाज आणि धनुष्यबाण वीर *सुंदरबाई (सुंदर) - महिला तोफ संचालक व तलवारबाज *मानवतीबाई हैहयवंशी - महिला सैनिक *मालतीबाई लोधी - महिला सैनिक *ललिताबाई बक्षी - महिला सैनिक == इ.स. १८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध == [[१८५७चा उठाव|इ.स. १८५७ चा उठाव]] संपूर्ण हिंदुस्थानात पसरला होता. त्याचप्रमाणे, ४-५ जून १८५७ रोजी झांशीतही शिपायांचा उद्रेक झाला. केवळ ३५ शिपायांनी इंग्रजांना पळवून लावले. या परिस्थितीत राणी लक्ष्मीबाईंनी इंग्रजांच्या परवानगीची वाट न पाहता किल्ल्यावर राहण्याचा निर्णय घेतला. पुढे २२ जुलै १८५७ रोजी ब्रिटिशांनी राणींना झांशीची अधिकारसूत्रे हाती घेण्यास सांगितले. राणी पुन्हा राज्यकर्त्या झाल्या, परंतु त्यांच्यासमोर अत्यंत बिकट परिस्थिती होती. मनुष्यबळाची कमतरता आणि रिकामा खजिना यामुळे प्रजेच्या मनात असुरक्षिततेची भावना होती. तरीही राणी लक्ष्मीबाईंनी खंबीरपणे परिस्थिती हाताळली. त्यांनी जुन्या विश्वासू लोकांना परत बोलावून त्यांना महत्त्वाची पदे दिली. दिवाण लक्ष्मणरावांना प्रधानमंत्री, तर वडील मोरोपंत तांबे यांना खजिनदार नेमले. लक्ष्मणरावांचा भाऊ, मुलगा, मुन्सफ भोलानाथ आणि नामांकित गोलंदाज खुदाबक्ष यांना फौजेचे व शस्त्रास्त्रांच्या जोडणीचे काम दिले. बंडखोर ठाकुरांना धोरणीपणाने आपल्या बाजूस वळवून राज्याच्या सल्लागार मंडळात सामील करून घेतले. ब्रिटिशांनी निकामी केलेल्या २२ [[तोफ|तोफा]] पुन्हा सुरू करून तोफगोळ्यांची निर्मिती सुरू केली. इंग्रजांविरुद्ध बंड करणाऱ्या विद्रोही शिपायांना आपल्या सैन्यात सामील करून घेतले.<ref name="Lebra2008pp5-6">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |pages=5–6}}</ref><ref name="Singh2014p15">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=15}}</ref><ref name="David2003p352">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |page=352}}</ref> परकीयांविरुद्ध लढण्याची तयारी करताना राणींनी प्रजेचा स्वाभिमान आणि निष्ठा वाढवण्याचा प्रयत्न केला. दानशूर, श्रद्धाळू आणि दयाळू असणाऱ्या राणीने थंडीत कुडकुडणाऱ्या हजार-दीड हजार गरिबांना आणि साधू-संन्याशांना उबदार कपड्यांचे वाटप केले. त्यांनी गोवधबंदी लागू केली आणि किल्ल्यावर [[रंगपंचमी]]सारखे सण साजरे करून स्त्रियांसाठी हळदी-कुंकवाचे कार्यक्रम आयोजित केले. झांशीत मराठी नाटकांचे प्रयोग घडवून आणले, जसे की रासक्रीडा, चित्रलेखा, बाणासूर इत्यादी. स्वतःही नाटकांचा आनंद घेत त्यांनी एक स्थिर, सुरक्षित आणि समृद्ध राज्य घडवण्याचा प्रयत्न केला. यामुळे राणी आणि प्रजेमधील नाते दृढ झाले. == राज्याभिषेक १८५७ == ४ जून‌ १८५७ ते ८ जून‌ १८५७ पर्यंत झांशी‌ येथे महाराणी लक्ष्मीबाई यांच्या नेतृत्वाखाली हिंदी सैनिकांनी स्वातंत्र्य युद्ध लढले. आणि इंग्रजांचा पराभव झाला. व झांशी महाराणी लक्ष्मीबाई यांना‌ सर्व अधिकारांसह परत मिळाली. १० जून १८५७ रोजी महाराणी लक्ष्मीबाई यांचा राज्याभिषेक झाला. राजपुत्र दामोदरराव यांच्यानावे त्या स्वतः कारभार पाहत. == १८५८ चे महायुद्ध == दरम्यान, २१ मार्च १८५८ रोजी सकाळी सर ह्यू रोज आपल्या फौजेसह झांशीजवळ आला. त्याने राणीला निःशस्त्र भेटीस येण्यास किंवा युद्धास तयार राहण्यास सांगितले. ब्रिटिशांच्या विश्वासघातामुळे आणि अन्यायामुळे ‘भारतात परकीय शासन नको’ अशा ठाम मताच्या राणींनी भेटीस जाण्यास नकार दिला. त्याच वेळी त्यांनी [[तात्या टोपे]] यांच्याशी संधान बांधून एका बाजूने इंग्रजांवर हल्ला करण्याची सूचना केली.<ref name="Lebra1986pp87-89">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |pages=87–89}}</ref><ref name="David2003pp356-357">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=356–357}}</ref> उत्तम सेनानी आणि कर्तबगार राजकारणी असणाऱ्या ह्यू रोजने झांशीच्या किल्ल्यावर मारा करण्यासाठी आजूबाजूच्या टेकड्यांवर कब्जा मिळवला आणि तिथे तोफा चढवल्या. सुरुवातीला झांशीची बाजू अभेद्य होती. घनगर्ज, नालदार, भवानीशंकर, कडक बिजली या तोफांनी चांगला प्रतिकार केला. "गौसखान" याने तर तोफेमधून असा मारा केला की, दोन शिवमंदिरे वाचली. या गोष्टीसाठी आजही [[झांशी]]तील लोक त्याला धन्यवाद देतात. युद्धाच्या नवव्या दिवशी इंग्रजांनी पश्चिमेकडील तोफ बंद पाडून त्या बाजूच्या तटाला खिंडारे पाडली. ही खिंडारे बुजवण्यासाठी रातोरात काम झाले, ज्यामध्ये स्त्रियांनी चुना, दगड आणि विटा ने-आण करण्याचे काम केले.<ref name="David2003pp356-357" /> शेवटी, झांशीमधील शंकर किल्ल्यावरील मोठ्या विहिरीतून संपूर्ण झांशीला पाणी पुरवठा होत असे, ती विहीर आणि दारुगोळा तयार होणारा कारखाना इंग्रजांनी उद्ध्वस्त केला. अशा परिस्थितीत राणींची आशा पेशव्यांकडून येणाऱ्या मदतीवर होती. ३१ मार्चला [[तात्या टोपे|तात्या टोपे]] यांचे सैन्य आले, परंतु इंग्रजांपुढे त्यांचा टिकाव लागला नाही.<ref name="David2003pp357-358">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=357–358}}</ref><ref name="Lebra2008p6">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=6}}</ref> राणी लक्ष्मीबाईंनी सर्व फौजेला धीर देताना स्वतःच्या बळावर लढण्याचे आवाहन केले. त्यांनी सैनिकांना आश्वासन दिले, ''"रणांगणात तुम्हाला मृत्यू आला, तर तुमच्या विधवांच्या निर्वाहाची व्यवस्था मी करेन."'' राणीचे डावे-उजवे हात असणारे "खुदाबक्ष आणि गौसखान" इंग्रजांच्या गोळीबारात मृत्युमुखी पडले, तेव्हा परिस्थिती बिकट झाली. ब्रिटिश सैन्य शिड्या लावून शहरात उतरले. शांत आणि सुंदर शहराची होणारी वाताहत पाहून राणी संतापल्या आणि त्यांनी स्वतः रणांगणात उतरण्याचा निर्णय घेतला. संतापलेल्या राणीची [[तलवार]] अशी तळपत होती की, समोर येणारा गोरा शिपाई गारदच होत होता. त्यांचे धैर्य आणि शौर्य पाहून ह्यू रोजही थबकला. तरीही, एका अनुभवी सरदाराने पुढचा धोका लक्षात घेऊन राणीला परत किल्ल्यावर नेले. सर्व फौजी अधिकाऱ्यांशी चर्चा करून राणीने रातोरात झांशी सोडण्याचा निर्णय घेतला. सतत ११ दिवस त्यांनी ब्रिटिशांना झुलवत ठेवले. लढाईचा साक्षीदार ह्यू रोजने नंतर म्हटले, "राणी लक्ष्मीबाई सर्वोत्कृष्ट सैनिक आणि सर्वाधिक हिंमतवान व्यक्ती होती." == काल्पी युद्ध १८५८ == झांशीतील पराभवानंतर ३ एप्रिल १८५८ रोजी मध्यरात्री राणी लक्ष्मीबाई आपल्या सारंगी घोडीवर स्वार होऊन, दामोदररावाला पाठीशी बांधून, किल्ल्यावरून खंदकात उडी मारून काल्पीला गेल्या. आणि काल्पीला तात्या टोपे, रावसाहेब पेशवे यांच्याकडे पोहचल्या. २२ मे १८५८ रोजी कोंच येथे महायुद्ध झाले. त्यात राणीच्या सैन्याचा पराभव झाला. कालपी युद्धाचे विवरण '''कोंच युद्ध :''' ७ मे १८५८ '''काल्पी युद्ध''' : २२ मे १८५८ == ग्वाल्हेर युद्ध १८५८ == कोंच आणि काल्पी येथील पराभवानंतर त्या रावसाहेब पेशव्यांसह ३०-३१ मे १८५८ रोजी [[ग्वाल्हेर]]ला पोहोचल्या. तिथेही त्यांनी स्वस्थ न बसता सैन्याची कवायत नियमित चालू ठेवली. सैनिकांची चौकशी करीत, इंग्रजांना रोखण्यासाठी रणनीती आखत होत्या. ग्वाल्हेर युद्धाचे विवरण : '''ग्वाल्हेर युद्ध विजय''' : १ जून‌ १८५८ '''लष्कर युद्ध''' : १४ जून १८५८ '''मुरार छावणी युद्ध''' : १६ जून १८५८ '''कोटा की सराय, फुलबाग युद्ध : ‌'''१७ जून‌ १८५८ == हुतात्मा १८५८ == कोटा की सराय आणि फुलबाग युद्धात महाराणी लक्ष्मीबाई साहेब गंभीर जखमी झाल्या. '''जेष्ठ कृष्ण सप्तमी''',‌ १७ जून १८५८ रोजी रणांगणातच त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचे पार्थिव बाबा गंगादास यांच्या मठात नेण्यात आले, जिथे त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.<ref name="Lebra1986pp112-114">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |pages=112–114}}</ref><ref name="David2003pp368-369">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=368–369}}</ref> == वारसा == राणी लक्ष्मीबाईंच्या शौर्याने आणि नेतृत्वाने भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला प्रेरणा दिली. त्यांच्या नावाने अनेक स्मारके, शाळा, आणि रस्ते नावे ठेवण्यात आली आहेत. १९४३ मध्ये सुभाषचंद्र बोस यांनी सिंगापूरमध्ये स्थापन केलेल्या "रानी ऑफ झांशी रेजिमेंट" या आझाद हिंद फौजेच्या महिला सैन्यदलाला त्यांचे नाव देण्यात आले.<ref name="Lebra2008p127">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=127}}</ref> राणी लक्ष्मीबाईंच्या जीवनावर अनेक कविता, गाणी आणि साहित्य रचले गेले, ज्यामध्ये सुभद्रा कुमारी चौहान यांची "खूब लडी मर्दानी वो तो झांसी वाली रानी थी" ही कविता विशेष प्रसिद्ध आहे.<ref name="Singh2014p2">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=2}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==हे सुद्धा पहा== * [[झाँसी की रानी रेजिमेंट]] * [[झांसी की रानी (दूरचित्रवाणी मालिका)]] * [[झाशीची राणी (मालिका)]] * [[राणी वेलू नचियार]] {{भारतीय स्वातंत्र्यलढा}} {{DEFAULTSORT:नेवाळकर, लक्ष्मीबाई गंगाधर}} [[वर्ग:भारताचा इतिहास]] [[वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:झांसी संस्थान]] [[वर्ग:इ.स. १८३५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८५८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] [[वर्ग:हिंदू योद्धे]] 7zrdo3ct1ukikaroh7tjzkptiwobnz3 2678442 2678441 2026-04-09T11:46:54Z ~2026-21836-98 182002 2678442 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकदाखवा:महाराणी लक्ष्मीबाई}} {{मुखपृष्ठ सदर लेख उमेदवार}} {{इतिहासलेखन}} {{माहितीचौकट चळवळ चरित्र | नाव = स्वातंत्र्यलक्ष्मी बुंदेलखंड सम्राज्ञी अखंड सौभाग्यवती श्रीमंत राजमाता झांशी विरांगना श्री महाराज्ञी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर | चित्र = rani_of_jhansi.jpg | चित्र रुंदी = 220px | चित्र शीर्षक = रणमर्दानी राणी लक्ष्मीबाई ( स्वातंत्र्यलक्ष्मी ) | टोपणनाव = मनिकर्णिका, मनू, छबिली, बाईसाहेब | जन्मदिनांक = [[नोव्हेंबर १९]], [[इ.स. १८३५|१८३५]] | जन्मस्थान = [[वाराणसी|काशी]], [[भारत]] | मूळगाव = [[कोट, रत्नागिरी|कोट]], [[रत्‍नागिरी]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | संबधित नगर = कोट-कोलधे (रत्‍नागिरी), धावडशी (सातारा), पुणे, बिठूर | मृत्युदिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1858|6|17|1835|11|19}} | मृत्युस्थान = [[ग्वाल्हेर]], [[मध्य प्रदेश]], [[भारत]] | चळवळ = [[१८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध]] | संघटना =[[दुर्गा दल]] | पत्रकारिता लेखन = | पुरस्कार = | स्मारके = [[ग्वाल्हेर]], [[झांशी]] | धर्म = [[हिंदू धर्म|हिंदू]] [[मराठी]] | वडील नाव = [[मोरोपंत तांबे]] | आई नाव = [[भागिरथीबाई तांबे]] | पती नाव = [[श्रीमंत गंगाधरराव नेवाळकर]] | पत्नी नाव = | अपत्ये = [[दामोदरराव नेवाळकर]] (दत्तक पुत्र) उर्फ [[आनंदराव नेवाळकर]] }} '''विरांगना महाराणी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर''', ज्यांना '''झांशीची राणी लक्ष्मीबाई''' म्हणून ओळखले जाते, ([[नोव्हेंबर १९]], [[इ.स. १८३५|१८३५]] - [[जून १७]], [[इ.स. १८५८|१८५८]]) या एकोणिसाव्या शतकातील [[झांशी]] राज्याच्या राणी होत्या. [[इ.स. १८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध|इ.स. १८५७ च्या स्वातंत्र्ययुद्धात]] [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]विरुद्ध लढणाऱ्या त्या एक अग्रणी सेनानी होत्या. त्यांच्या शौर्यामुळे आणि नेतृत्वामुळे त्यांना ‘क्रांतिकारकांची स्फूर्तिदेवता’ म्हणून भारतीय जनमानसात अढळ स्थान प्राप्त झाले आहे. '''जन्मतिथी''' : श्री चंद्रगुप्त विक्रमादित्य शक १८९२ पराभवा संवत्सरे, श्रीनृप शालिवाहन शक १७५७ मंमथ संवत्सरे, स्वस्तिश्री राज्याभिषेक शक १६१ कार्तिक कृष्ण पक्ष चतुर्दशी बृहस्पती वासरे  दिनांक १९ नोव्हेंबर १८३५ वेळ : रात्री ३.४० स्थळ : काशी, वाराणसी, उत्तर प्रदेश. '''हुतात्मा तिथी''' : श्री चंद्रगुप्त विक्रमादित्य शक १९१५ प्रमोदा संवत्सरे, श्रीनृप शालिवाहन शक १७८० कालयुक्त संवत्सरे, स्वस्तिश्री राज्याभिषेक शक १८४, चंद्रमास जेष्ठ, शुक्ल पक्ष सप्तमी, बृहस्पती वासरे दिनांक १७ जून १८५८ == बिरुदावली == १० जून १८५७ रोजी राणी लक्ष्मीबाईंनी स्वतःचा राज्याभिषेक करून बुंदेलखंडच्या सम्राज्ञी म्हणून घोषणा केली. झांशीच्या राजदरबारात त्यांना बिरुदावली लावली जायची. जेव्हा त्या शाही पोशाखात, विशेषतः महाराष्ट्रीय नऊवारी साडी, खांद्यावर शेला, किंवा निळा मखमली पायजमा आणि लाल मखमली अंगरखा, डोक्यावर चंदेरी निळा फेटा आणि कमरेला रत्नजडित तलवार बांधून राजदरबारी यायच्या, तेव्हा ही बिरुदावली त्यांना दिली जायची. ==='''झांशी राजदरबार बिरुदावली (इ.स. १८५७-५८):'''=== *सावधान *तांबे वीरकन्या *नेवाळकर राजलक्ष्मी *बुंदेलखंड धराधरीश्वरी *राजराजेश्वरी *सिंहासनाधीश्वरी *अखंड लक्ष्मी अलंकृत *न्यायालंकारमंडित *शस्त्रास्त्रशास्त्रपारंगत *राजनितीधुरंधर *झांशी की महारानी *अखंड सौभाग्यवती *वज्रचुडेमंडित *विरांगणा *श्री रानी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर जू देवी की जय हो! जय हो! == बालपण १८३५ == महाराणी लक्ष्मीबाईंचे मूळ नाव '''मनिकर्णिका''' होते. त्यांचे वडील [[मोरोपंत तांबे]] हे पुण्याच्या पेशव्यांच्या आश्रयाला होते. तांबे कुटुंब मूळचे [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील चिपळूण तालुक्यातील गुढे गावचे होते. साताऱ्याच्या [[धावडशी]] येथील ब्रह्मेंद्र स्वामींनी तांबे कुटुंबाला सेवेत रुजू करून घेतले होते. नंतर काही कुटुंबे दक्षिणेकडे गेली आणि [[कोट]], [[कोलधे]], खेडकुळी या भागात राहिली. तर काही [[पुणे]], [[काशी]], [[बिठूर]] आणि [[झांशी]] येथे वास्तव्यास राहिले. आज त्यांचे काही वंशज [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]], नागपूर, इंदूर आणि साताऱ्यात आहेत. राणीचा जन्म [[मोरोपंत तांबे]] आणि [[भागिरथीबाई तांबे]] यांच्या पोटी [[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेशातील]] [[काशी]] येथे कार्तिक कृष्ण चतुर्दशी, १९ नोव्हेंबर १८३५ रोजी झाला. त्यांचे वडील व्यवसायानिमित्त [[पुणे]] आणि [[सातारा]] येथे स्थायी झाले होते. नेवाळकर कुटुंब मूळचे [[कोट, रत्‍नागिरी|कोट]] (रत्‍नागिरी) येथील होते. पेशव्यांनी त्यांना जळगावच्या [[पारोळा]] येथील जहागीर दिली आणि कालांतराने [[झांशी संस्थान]]ची सुभेदारी दिली. इ.स. १८१८ नंतर इंग्रजांशी तह करून नेवाळकरांनी [[झांशी]] वंशपरंपरागत ताब्यात घेऊन "महाराजा" ही पदवी धारण केली. राणीला‌ बालपणी मोरोपंत लाडाने मनू तर बाजीराव पेशवे छबिली अशी प्रमाने हाक मारीत. == युद्ध कला प्रशिक्षण == राणी लक्ष्मीबाई धोरणी, चतुर, युद्धशास्त्रनिपुण, शूर आणि थोर नेतृत्वगुण असणाऱ्या होत्या. त्या जन्मतः कोणत्याही राजघराण्यातील नव्हत्या, परंतु राजघराण्याशी संबंधित व्यक्तींमध्ये वावरत वाढल्या होत्या. त्यांना अश्वपरीक्षेचे सर्व मापदंड माहित होते आणि त्या घोडेस्वारीतही निपुण होत्या. युद्धशास्त्रातही त्यांनी प्रावीण्य मिळविले होते. बाजीरावांच्या पदरी बाळंभट देवधर नावाचे उत्तम कसरतपटू आणि कुस्तीगीर होते. त्यांनीच मल्लविद्येत पारंगत होण्यासाठी [[मल्लखांब]] नावाचा कसरतीचा प्रकार शोधून काढला होता. मनाची एकाग्रता, चपळता, शरीराचा तोल सांभाळण्याचे कौशल्य आणि चतुरस्र भान वृद्धिंगत करणाऱ्या मल्लखांब विद्येतही राणी लक्ष्मीबाई तरबेज होत्या. मराठा सरसेनापती [[तात्या टोपे]] हे त्यांचे गुरू होते. तात्या टोपे यांनी राणी लक्ष्मीबाई, नानासाहेब पेशवे, रावसाहेब पेशवे, बाळासाहेब पेशवे यांना युद्ध प्रशिक्षण दिले होते. == विवाह १८४२ == वैशाख शुक्ल दशमी, गुरुवार, १९ मे १८४२ रोजी त्यांचा विवाह [[झांशी संस्थान|झांशी संस्थानाचे]] राजे श्रीमंत महाराजाधिराज महाराजा [[गंगाधरराव नेवाळकर]] यांच्याशी झाला. तेव्हा त्यांचे नाव बदलून लक्ष्मीबाई असे ठेवण्यात आले. लग्नानंतर झांशीच्या प्रजेत राणीबद्दल विशेष प्रेम निर्माण झाले. मात्र, दरबाराचे कामकाज राणीने पाहणे गंगाधररावांना पसंत नव्हते, त्यामुळे राणीने आपला वेळ स्वतःच्या कौशल्यांना जपण्यासाठी वापरला. त्यांनी रोजचा [[व्यायाम]], कसरत, घोडेस्वारी आणि [[तलवार]]बाजी नियमित सुरू ठेवली. == पुत्ररत्न १८५१ == महाराज गंगाधरराव आणि महाराणी लक्ष्मीबाई यांना एक मुलगा झाला, परंतु तो तीन महिन्यांचा असताना मृत्यू पावला. या दुःखातून गंगाधरराव खचले. त्यांनी वासुदेवराव नेवाळकर यांचा मुलगा आनंदराव याला दत्तक घेऊन त्याचे नाव ''दामोदरराव'' असे ठेवले. २१ नोव्हेंबर १८५३ रोजी महाराज गंगाधररावांचे निधन झाले.<ref name="Lebra1986p20">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |page=20}}</ref><ref name="Lebra2008p2">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=2}}</ref> == झांशी संस्थान खालसा १८५४ == [[ईस्ट इंडिया कंपनी]]द्वारे [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश सरकार]] [[झांशी संस्थान]] खालसा करणार नाही, असे राणी लक्ष्मीबाईंना झांशी आणि ब्रिटिशांमधील मैत्रीपूर्ण संबंधांमुळे वाटत होते. त्यासाठी त्या स्वतः [[ईस्ट इंडिया कंपनी (निःसंदिग्धीकरण)|ईस्ट इंडिया कंपनी]]शी पत्रव्यवहार करत होत्या. या पत्रव्यवहारातून त्यांनी कंपनी सरकारचा अन्याय आणि बेकायदेशीरपणा उघड केला. एका पत्रात त्यांनी लिहिले, ''"झांशी संस्थान खालसा केले, तर संपूर्ण हिंदुस्थानातील लोकांना हळहळ वाटेल. परिणामी, हिंदुस्थानातील लोकांना ब्रिटिशांबद्दल विश्वास वाटेल का?"'' अशा प्रकारे त्यांनी कंपनीला आव्हान दिले.<ref name="Singh2014p14">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=14}}</ref> मात्र, हिंदुस्थानातील संस्थाने खालसा करण्याचा निर्णय [[गव्हर्नर जनरल डलहौसी]]ने घेतला होता. त्यानुसार, १३ मार्च १८५४ रोजी [[झांशी]]च्या जनतेला उद्देशून जाहीरनामा काढण्यात आला. दत्तक विधान नामंजूर करून झांशी संस्थान ब्रिटिश सरकारात विलीन करण्यात आले. त्या वेळी स्वाभिमानी राणीने ''"मी माझी झांशी देणार नाही"'' असे स्फूर्तिदायक उद्गार काढले.<ref name="Lebra2008p3">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=3}}</ref> झांशी खालसा झाल्यावर राणी लक्ष्मीबाईंना १५ मार्च १८५४ रोजी होळीच्या शुभ दिनी किल्ला सोडून शहरातील राजवाड्यात राहावे लागले. पदच्युत झाल्याचा अपमान सहन करीत त्यांना काही काळ शांत बसावे लागले.<ref name="Lebra1986p39">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |page=39}}</ref><ref name="David2003p250">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |page=250}}</ref> [[File:Jhansi Fort and city.jpg|thumb|झांशीचा किल्ला]] == नारी सेना: दुर्गा दल == इ.स. १८५३ मध्ये महाराणी लक्ष्मीबाईंनी महाराज गंगाधरराव नेवाळकर यांच्या परवानगीने झांशी राजमहालाच्या अंगणात एक महिला सेना तयार केली. या सेनेचे नाव "दुर्गा दल" असे होते. इ.स. १८५७-५८ च्या स्वातंत्र्ययुद्धात या नारी सेनेने इंग्रजांविरुद्ध लढा देत महत्त्वाची भूमिका बजावली.<ref name="Lebra2008p4">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=4}}</ref> ==='''नारी सेनेचे मुख्य सेनानी:'''=== *राणी लक्ष्मीबाई - मुख्य अध्यक्ष *झलकारीबाई कोळी - महिला सरसेनापती *जुही देवी - महिला तोफ संचालक *मोतीबाई - महिला तोफ संचालक व गुप्तचर *काशीबाई कुनबी - महिला तोफ संचालक व तलवारबाज *मुंदरबाई खातून सुल्तान - महिला तोफ संचालक, अश्वरोही, तलवारबाज आणि धनुष्यबाण वीर *सुंदरबाई (सुंदर) - महिला तोफ संचालक व तलवारबाज *मानवतीबाई हैहयवंशी - महिला सैनिक *मालतीबाई लोधी - महिला सैनिक *ललिताबाई बक्षी - महिला सैनिक == इ.स. १८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध == [[१८५७चा उठाव|इ.स. १८५७ चा उठाव]] संपूर्ण हिंदुस्थानात पसरला होता. त्याचप्रमाणे, ४-५ जून १८५७ रोजी झांशीतही शिपायांचा उद्रेक झाला. केवळ ३५ शिपायांनी इंग्रजांना पळवून लावले. या परिस्थितीत राणी लक्ष्मीबाईंनी इंग्रजांच्या परवानगीची वाट न पाहता किल्ल्यावर राहण्याचा निर्णय घेतला. पुढे २२ जुलै १८५७ रोजी ब्रिटिशांनी राणींना झांशीची अधिकारसूत्रे हाती घेण्यास सांगितले. राणी पुन्हा राज्यकर्त्या झाल्या, परंतु त्यांच्यासमोर अत्यंत बिकट परिस्थिती होती. मनुष्यबळाची कमतरता आणि रिकामा खजिना यामुळे प्रजेच्या मनात असुरक्षिततेची भावना होती. तरीही राणी लक्ष्मीबाईंनी खंबीरपणे परिस्थिती हाताळली. त्यांनी जुन्या विश्वासू लोकांना परत बोलावून त्यांना महत्त्वाची पदे दिली. दिवाण लक्ष्मणरावांना प्रधानमंत्री, तर वडील मोरोपंत तांबे यांना खजिनदार नेमले. लक्ष्मणरावांचा भाऊ, मुलगा, मुन्सफ भोलानाथ आणि नामांकित गोलंदाज खुदाबक्ष यांना फौजेचे व शस्त्रास्त्रांच्या जोडणीचे काम दिले. बंडखोर ठाकुरांना धोरणीपणाने आपल्या बाजूस वळवून राज्याच्या सल्लागार मंडळात सामील करून घेतले. ब्रिटिशांनी निकामी केलेल्या २२ [[तोफ|तोफा]] पुन्हा सुरू करून तोफगोळ्यांची निर्मिती सुरू केली. इंग्रजांविरुद्ध बंड करणाऱ्या विद्रोही शिपायांना आपल्या सैन्यात सामील करून घेतले.<ref name="Lebra2008pp5-6">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |pages=5–6}}</ref><ref name="Singh2014p15">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=15}}</ref><ref name="David2003p352">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |page=352}}</ref> परकीयांविरुद्ध लढण्याची तयारी करताना राणींनी प्रजेचा स्वाभिमान आणि निष्ठा वाढवण्याचा प्रयत्न केला. दानशूर, श्रद्धाळू आणि दयाळू असणाऱ्या राणीने थंडीत कुडकुडणाऱ्या हजार-दीड हजार गरिबांना आणि साधू-संन्याशांना उबदार कपड्यांचे वाटप केले. त्यांनी गोवधबंदी लागू केली आणि किल्ल्यावर [[रंगपंचमी]]सारखे सण साजरे करून स्त्रियांसाठी हळदी-कुंकवाचे कार्यक्रम आयोजित केले. झांशीत मराठी नाटकांचे प्रयोग घडवून आणले, जसे की रासक्रीडा, चित्रलेखा, बाणासूर इत्यादी. स्वतःही नाटकांचा आनंद घेत त्यांनी एक स्थिर, सुरक्षित आणि समृद्ध राज्य घडवण्याचा प्रयत्न केला. यामुळे राणी आणि प्रजेमधील नाते दृढ झाले. == राज्याभिषेक १८५७ == ४ जून‌ १८५७ ते ८ जून‌ १८५७ पर्यंत झांशी‌ येथे महाराणी लक्ष्मीबाई यांच्या नेतृत्वाखाली हिंदी सैनिकांनी स्वातंत्र्य युद्ध लढले. आणि इंग्रजांचा पराभव झाला. व झांशी महाराणी लक्ष्मीबाई यांना‌ सर्व अधिकारांसह परत मिळाली. १० जून १८५७ रोजी महाराणी लक्ष्मीबाई यांचा राज्याभिषेक झाला. राजपुत्र दामोदरराव यांच्यानावे त्या स्वतः कारभार पाहत. == १८५८ चे महायुद्ध == दरम्यान, २१ मार्च १८५८ रोजी सकाळी सर ह्यू रोज आपल्या फौजेसह झांशीजवळ आला. त्याने राणीला निःशस्त्र भेटीस येण्यास किंवा युद्धास तयार राहण्यास सांगितले. ब्रिटिशांच्या विश्वासघातामुळे आणि अन्यायामुळे ‘भारतात परकीय शासन नको’ अशा ठाम मताच्या राणींनी भेटीस जाण्यास नकार दिला. त्याच वेळी त्यांनी [[तात्या टोपे]] यांच्याशी संधान बांधून एका बाजूने इंग्रजांवर हल्ला करण्याची सूचना केली.<ref name="Lebra1986pp87-89">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |pages=87–89}}</ref><ref name="David2003pp356-357">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=356–357}}</ref> उत्तम सेनानी आणि कर्तबगार राजकारणी असणाऱ्या ह्यू रोजने झांशीच्या किल्ल्यावर मारा करण्यासाठी आजूबाजूच्या टेकड्यांवर कब्जा मिळवला आणि तिथे तोफा चढवल्या. सुरुवातीला झांशीची बाजू अभेद्य होती. घनगर्ज, नालदार, भवानीशंकर, कडक बिजली या तोफांनी चांगला प्रतिकार केला. "गौसखान" याने तर तोफेमधून असा मारा केला की, दोन शिवमंदिरे वाचली. या गोष्टीसाठी आजही [[झांशी]]तील लोक त्याला धन्यवाद देतात. युद्धाच्या नवव्या दिवशी इंग्रजांनी पश्चिमेकडील तोफ बंद पाडून त्या बाजूच्या तटाला खिंडारे पाडली. ही खिंडारे बुजवण्यासाठी रातोरात काम झाले, ज्यामध्ये स्त्रियांनी चुना, दगड आणि विटा ने-आण करण्याचे काम केले.<ref name="David2003pp356-357" /> शेवटी, झांशीमधील शंकर किल्ल्यावरील मोठ्या विहिरीतून संपूर्ण झांशीला पाणी पुरवठा होत असे, ती विहीर आणि दारुगोळा तयार होणारा कारखाना इंग्रजांनी उद्ध्वस्त केला. अशा परिस्थितीत राणींची आशा पेशव्यांकडून येणाऱ्या मदतीवर होती. ३१ मार्चला [[तात्या टोपे|तात्या टोपे]] यांचे सैन्य आले, परंतु इंग्रजांपुढे त्यांचा टिकाव लागला नाही.<ref name="David2003pp357-358">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=357–358}}</ref><ref name="Lebra2008p6">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=6}}</ref> राणी लक्ष्मीबाईंनी सर्व फौजेला धीर देताना स्वतःच्या बळावर लढण्याचे आवाहन केले. त्यांनी सैनिकांना आश्वासन दिले, ''"रणांगणात तुम्हाला मृत्यू आला, तर तुमच्या विधवांच्या निर्वाहाची व्यवस्था मी करेन."'' राणीचे डावे-उजवे हात असणारे "खुदाबक्ष आणि गौसखान" इंग्रजांच्या गोळीबारात मृत्युमुखी पडले, तेव्हा परिस्थिती बिकट झाली. ब्रिटिश सैन्य शिड्या लावून शहरात उतरले. शांत आणि सुंदर शहराची होणारी वाताहत पाहून राणी संतापल्या आणि त्यांनी स्वतः रणांगणात उतरण्याचा निर्णय घेतला. संतापलेल्या राणीची [[तलवार]] अशी तळपत होती की, समोर येणारा गोरा शिपाई गारदच होत होता. त्यांचे धैर्य आणि शौर्य पाहून ह्यू रोजही थबकला. तरीही, एका अनुभवी सरदाराने पुढचा धोका लक्षात घेऊन राणीला परत किल्ल्यावर नेले. सर्व फौजी अधिकाऱ्यांशी चर्चा करून राणीने रातोरात झांशी सोडण्याचा निर्णय घेतला. सतत ११ दिवस त्यांनी ब्रिटिशांना झुलवत ठेवले. लढाईचा साक्षीदार ह्यू रोजने नंतर म्हटले, "राणी लक्ष्मीबाई सर्वोत्कृष्ट सैनिक आणि सर्वाधिक हिंमतवान व्यक्ती होती." == काल्पी युद्ध १८५८ == झांशीतील पराभवानंतर ३ एप्रिल १८५८ रोजी मध्यरात्री राणी लक्ष्मीबाई आपल्या सारंगी घोडीवर स्वार होऊन, दामोदररावाला पाठीशी बांधून, किल्ल्यावरून खंदकात उडी मारून काल्पीला गेल्या. आणि काल्पीला तात्या टोपे, रावसाहेब पेशवे यांच्याकडे पोहचल्या. २२ मे १८५८ रोजी कोंच येथे महायुद्ध झाले. त्यात राणीच्या सैन्याचा पराभव झाला. कालपी युद्धाचे विवरण '''कोंच युद्ध :''' ७ मे १८५८ '''काल्पी युद्ध''' : २२ मे १८५८ == ग्वाल्हेर युद्ध १८५८ == कोंच आणि काल्पी येथील पराभवानंतर त्या रावसाहेब पेशव्यांसह ३०-३१ मे १८५८ रोजी [[ग्वाल्हेर]]ला पोहोचल्या. तिथेही त्यांनी स्वस्थ न बसता सैन्याची कवायत नियमित चालू ठेवली. सैनिकांची चौकशी करीत, इंग्रजांना रोखण्यासाठी रणनीती आखत होत्या. ग्वाल्हेर युद्धाचे विवरण : '''ग्वाल्हेर युद्ध विजय''' : १ जून‌ १८५८ '''लष्कर युद्ध''' : १४ जून १८५८ '''मुरार छावणी युद्ध''' : १६ जून १८५८ '''कोटा की सराय, फुलबाग युद्ध : ‌'''१७ जून‌ १८५८ == हुतात्मा १८५८ == कोटा की सराय आणि फुलबाग युद्धात महाराणी लक्ष्मीबाई साहेब गंभीर जखमी झाल्या. '''जेष्ठ कृष्ण सप्तमी''',‌ १७ जून १८५८ रोजी रणांगणातच त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचे पार्थिव बाबा गंगादास यांच्या मठात नेण्यात आले, जिथे त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.<ref name="Lebra1986pp112-114">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |pages=112–114}}</ref><ref name="David2003pp368-369">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=368–369}}</ref> == वारसा == राणी लक्ष्मीबाईंच्या शौर्याने आणि नेतृत्वाने भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला प्रेरणा दिली. त्यांच्या नावाने अनेक स्मारके, शाळा, आणि रस्ते नावे ठेवण्यात आली आहेत. १९४३ मध्ये सुभाषचंद्र बोस यांनी सिंगापूरमध्ये स्थापन केलेल्या "रानी ऑफ झांशी रेजिमेंट" या आझाद हिंद फौजेच्या महिला सैन्यदलाला त्यांचे नाव देण्यात आले.<ref name="Lebra2008p127">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=127}}</ref> राणी लक्ष्मीबाईंच्या जीवनावर अनेक कविता, गाणी आणि साहित्य रचले गेले, ज्यामध्ये सुभद्रा कुमारी चौहान यांची "खूब लडी मर्दानी वो तो झांसी वाली रानी थी" ही कविता विशेष प्रसिद्ध आहे.<ref name="Singh2014p2">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=2}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==हे सुद्धा पहा== * [[झाँसी की रानी रेजिमेंट]] * [[झांसी की रानी (दूरचित्रवाणी मालिका)]] * [[झाशीची राणी (मालिका)]] * [[राणी वेलू नचियार]] {{भारतीय स्वातंत्र्यलढा}} {{DEFAULTSORT:नेवाळकर, लक्ष्मीबाई गंगाधर}} [[वर्ग:भारताचा इतिहास]] [[वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:झांसी संस्थान]] [[वर्ग:इ.स. १८३५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८५८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] [[वर्ग:हिंदू योद्धे]] m8dkyp56i4vo6ckxiweg0np8uayljcc 2678443 2678442 2026-04-09T11:48:22Z ~2026-21836-98 182002 2678443 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकदाखवा:महाराणी लक्ष्मीबाई}} {{मुखपृष्ठ सदर लेख उमेदवार}} {{इतिहासलेखन}} {{माहितीचौकट चळवळ चरित्र | नाव = स्वातंत्र्यलक्ष्मी बुंदेलखंड सम्राज्ञी अखंड सौभाग्यवती श्रीमंत राजमाता झांशी विरांगना श्री महाराज्ञी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर | चित्र = rani_of_jhansi.jpg | चित्र रुंदी = 220px | चित्र शीर्षक = रणमर्दानी राणी लक्ष्मीबाई ( स्वातंत्र्यलक्ष्मी ) | टोपणनाव = मनिकर्णिका, मनू, छबिली, बाईसाहेब | जन्मदिनांक = [[नोव्हेंबर १९]], [[इ.स. १८३५|१८३५]] | जन्मस्थान = [[वाराणसी|काशी]], [[भारत]] | मूळगाव = [[कोट, रत्नागिरी|कोट]], [[रत्‍नागिरी]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | संबधित नगर = कोट-कोलधे (रत्‍नागिरी), धावडशी (सातारा), पुणे, बिठूर | मृत्युदिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1858|6|17|1835|11|19}} | मृत्युस्थान = [[ग्वाल्हेर]], [[मध्य प्रदेश]], [[भारत]] | चळवळ = [[१८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध]] | संघटना =[[दुर्गा दल]] | पत्रकारिता लेखन = | पुरस्कार = | स्मारके = [[ग्वाल्हेर]], [[झांशी]] | धर्म = [[हिंदू धर्म|हिंदू]] [[मराठी]] | वडील नाव = [[मोरोपंत तांबे]] | आई नाव = [[भागिरथीबाई तांबे]] | पती नाव = [[श्रीमंत गंगाधरराव नेवाळकर]] | पत्नी नाव = | अपत्ये = [[दामोदरराव नेवाळकर]] (दत्तक पुत्र) उर्फ [[आनंदराव नेवाळकर]] }} '''विरांगना महाराणी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर''', ज्यांना '''झांशीची राणी लक्ष्मीबाई''' म्हणून ओळखले जाते, ([[नोव्हेंबर १९]], [[इ.स. १८३५|१८३५]] - [[जून १७]], [[इ.स. १८५८|१८५८]]) या एकोणिसाव्या शतकातील [[झांशी]] राज्याच्या राणी होत्या. [[इ.स. १८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध|इ.स. १८५७ च्या स्वातंत्र्ययुद्धात]] [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]विरुद्ध लढणाऱ्या त्या एक अग्रणी सेनानी होत्या. त्यांच्या शौर्यामुळे आणि नेतृत्वामुळे त्यांना ‘क्रांतिकारकांची स्फूर्तिदेवता’ म्हणून भारतीय जनमानसात अढळ स्थान प्राप्त झाले आहे. '''जन्मतिथी''' : श्री चंद्रगुप्त विक्रमादित्य शक १८९२ पराभवा संवत्सरे, श्रीनृप शालिवाहन शक १७५७ मंमथ संवत्सरे, स्वस्तिश्री राज्याभिषेक शक १६१ कार्तिक कृष्ण पक्ष चतुर्दशी बृहस्पती वासरे  दिनांक १९ नोव्हेंबर १८३५ वेळ : रात्री ३.४० स्थळ : काशी, वाराणसी, उत्तर प्रदेश. '''हुतात्मा तिथी''' : श्री चंद्रगुप्त विक्रमादित्य शक १९१५ प्रमोदा संवत्सरे, श्रीनृप शालिवाहन शक १७८० कालयुक्त संवत्सरे, स्वस्तिश्री राज्याभिषेक शक १८४, चंद्रमास जेष्ठ, शुक्ल पक्ष सप्तमी, बृहस्पती वासरे दिनांक १७ जून १८५८ वेळ : सूर्यास्त, सायं. ६.०० सुमारास स्थान : ग्वाल्हेर संस्थान == बिरुदावली == १० जून १८५७ रोजी राणी लक्ष्मीबाईंनी स्वतःचा राज्याभिषेक करून बुंदेलखंडच्या सम्राज्ञी म्हणून घोषणा केली. झांशीच्या राजदरबारात त्यांना बिरुदावली लावली जायची. जेव्हा त्या शाही पोशाखात, विशेषतः महाराष्ट्रीय नऊवारी साडी, खांद्यावर शेला, किंवा निळा मखमली पायजमा आणि लाल मखमली अंगरखा, डोक्यावर चंदेरी निळा फेटा आणि कमरेला रत्नजडित तलवार बांधून राजदरबारी यायच्या, तेव्हा ही बिरुदावली त्यांना दिली जायची. ==='''झांशी राजदरबार बिरुदावली (इ.स. १८५७-५८):'''=== *सावधान *तांबे वीरकन्या *नेवाळकर राजलक्ष्मी *बुंदेलखंड धराधरीश्वरी *राजराजेश्वरी *सिंहासनाधीश्वरी *अखंड लक्ष्मी अलंकृत *न्यायालंकारमंडित *शस्त्रास्त्रशास्त्रपारंगत *राजनितीधुरंधर *झांशी की महारानी *अखंड सौभाग्यवती *वज्रचुडेमंडित *विरांगणा *श्री रानी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर जू देवी की जय हो! जय हो! == बालपण १८३५ == महाराणी लक्ष्मीबाईंचे मूळ नाव '''मनिकर्णिका''' होते. त्यांचे वडील [[मोरोपंत तांबे]] हे पुण्याच्या पेशव्यांच्या आश्रयाला होते. तांबे कुटुंब मूळचे [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील चिपळूण तालुक्यातील गुढे गावचे होते. साताऱ्याच्या [[धावडशी]] येथील ब्रह्मेंद्र स्वामींनी तांबे कुटुंबाला सेवेत रुजू करून घेतले होते. नंतर काही कुटुंबे दक्षिणेकडे गेली आणि [[कोट]], [[कोलधे]], खेडकुळी या भागात राहिली. तर काही [[पुणे]], [[काशी]], [[बिठूर]] आणि [[झांशी]] येथे वास्तव्यास राहिले. आज त्यांचे काही वंशज [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]], नागपूर, इंदूर आणि साताऱ्यात आहेत. राणीचा जन्म [[मोरोपंत तांबे]] आणि [[भागिरथीबाई तांबे]] यांच्या पोटी [[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेशातील]] [[काशी]] येथे कार्तिक कृष्ण चतुर्दशी, १९ नोव्हेंबर १८३५ रोजी झाला. त्यांचे वडील व्यवसायानिमित्त [[पुणे]] आणि [[सातारा]] येथे स्थायी झाले होते. नेवाळकर कुटुंब मूळचे [[कोट, रत्‍नागिरी|कोट]] (रत्‍नागिरी) येथील होते. पेशव्यांनी त्यांना जळगावच्या [[पारोळा]] येथील जहागीर दिली आणि कालांतराने [[झांशी संस्थान]]ची सुभेदारी दिली. इ.स. १८१८ नंतर इंग्रजांशी तह करून नेवाळकरांनी [[झांशी]] वंशपरंपरागत ताब्यात घेऊन "महाराजा" ही पदवी धारण केली. राणीला‌ बालपणी मोरोपंत लाडाने मनू तर बाजीराव पेशवे छबिली अशी प्रमाने हाक मारीत. == युद्ध कला प्रशिक्षण == राणी लक्ष्मीबाई धोरणी, चतुर, युद्धशास्त्रनिपुण, शूर आणि थोर नेतृत्वगुण असणाऱ्या होत्या. त्या जन्मतः कोणत्याही राजघराण्यातील नव्हत्या, परंतु राजघराण्याशी संबंधित व्यक्तींमध्ये वावरत वाढल्या होत्या. त्यांना अश्वपरीक्षेचे सर्व मापदंड माहित होते आणि त्या घोडेस्वारीतही निपुण होत्या. युद्धशास्त्रातही त्यांनी प्रावीण्य मिळविले होते. बाजीरावांच्या पदरी बाळंभट देवधर नावाचे उत्तम कसरतपटू आणि कुस्तीगीर होते. त्यांनीच मल्लविद्येत पारंगत होण्यासाठी [[मल्लखांब]] नावाचा कसरतीचा प्रकार शोधून काढला होता. मनाची एकाग्रता, चपळता, शरीराचा तोल सांभाळण्याचे कौशल्य आणि चतुरस्र भान वृद्धिंगत करणाऱ्या मल्लखांब विद्येतही राणी लक्ष्मीबाई तरबेज होत्या. मराठा सरसेनापती [[तात्या टोपे]] हे त्यांचे गुरू होते. तात्या टोपे यांनी राणी लक्ष्मीबाई, नानासाहेब पेशवे, रावसाहेब पेशवे, बाळासाहेब पेशवे यांना युद्ध प्रशिक्षण दिले होते. == विवाह १८४२ == वैशाख शुक्ल दशमी, गुरुवार, १९ मे १८४२ रोजी त्यांचा विवाह [[झांशी संस्थान|झांशी संस्थानाचे]] राजे श्रीमंत महाराजाधिराज महाराजा [[गंगाधरराव नेवाळकर]] यांच्याशी झाला. तेव्हा त्यांचे नाव बदलून लक्ष्मीबाई असे ठेवण्यात आले. लग्नानंतर झांशीच्या प्रजेत राणीबद्दल विशेष प्रेम निर्माण झाले. मात्र, दरबाराचे कामकाज राणीने पाहणे गंगाधररावांना पसंत नव्हते, त्यामुळे राणीने आपला वेळ स्वतःच्या कौशल्यांना जपण्यासाठी वापरला. त्यांनी रोजचा [[व्यायाम]], कसरत, घोडेस्वारी आणि [[तलवार]]बाजी नियमित सुरू ठेवली. == पुत्ररत्न १८५१ == महाराज गंगाधरराव आणि महाराणी लक्ष्मीबाई यांना एक मुलगा झाला, परंतु तो तीन महिन्यांचा असताना मृत्यू पावला. या दुःखातून गंगाधरराव खचले. त्यांनी वासुदेवराव नेवाळकर यांचा मुलगा आनंदराव याला दत्तक घेऊन त्याचे नाव ''दामोदरराव'' असे ठेवले. २१ नोव्हेंबर १८५३ रोजी महाराज गंगाधररावांचे निधन झाले.<ref name="Lebra1986p20">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |page=20}}</ref><ref name="Lebra2008p2">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=2}}</ref> == झांशी संस्थान खालसा १८५४ == [[ईस्ट इंडिया कंपनी]]द्वारे [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश सरकार]] [[झांशी संस्थान]] खालसा करणार नाही, असे राणी लक्ष्मीबाईंना झांशी आणि ब्रिटिशांमधील मैत्रीपूर्ण संबंधांमुळे वाटत होते. त्यासाठी त्या स्वतः [[ईस्ट इंडिया कंपनी (निःसंदिग्धीकरण)|ईस्ट इंडिया कंपनी]]शी पत्रव्यवहार करत होत्या. या पत्रव्यवहारातून त्यांनी कंपनी सरकारचा अन्याय आणि बेकायदेशीरपणा उघड केला. एका पत्रात त्यांनी लिहिले, ''"झांशी संस्थान खालसा केले, तर संपूर्ण हिंदुस्थानातील लोकांना हळहळ वाटेल. परिणामी, हिंदुस्थानातील लोकांना ब्रिटिशांबद्दल विश्वास वाटेल का?"'' अशा प्रकारे त्यांनी कंपनीला आव्हान दिले.<ref name="Singh2014p14">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=14}}</ref> मात्र, हिंदुस्थानातील संस्थाने खालसा करण्याचा निर्णय [[गव्हर्नर जनरल डलहौसी]]ने घेतला होता. त्यानुसार, १३ मार्च १८५४ रोजी [[झांशी]]च्या जनतेला उद्देशून जाहीरनामा काढण्यात आला. दत्तक विधान नामंजूर करून झांशी संस्थान ब्रिटिश सरकारात विलीन करण्यात आले. त्या वेळी स्वाभिमानी राणीने ''"मी माझी झांशी देणार नाही"'' असे स्फूर्तिदायक उद्गार काढले.<ref name="Lebra2008p3">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=3}}</ref> झांशी खालसा झाल्यावर राणी लक्ष्मीबाईंना १५ मार्च १८५४ रोजी होळीच्या शुभ दिनी किल्ला सोडून शहरातील राजवाड्यात राहावे लागले. पदच्युत झाल्याचा अपमान सहन करीत त्यांना काही काळ शांत बसावे लागले.<ref name="Lebra1986p39">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |page=39}}</ref><ref name="David2003p250">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |page=250}}</ref> [[File:Jhansi Fort and city.jpg|thumb|झांशीचा किल्ला]] == नारी सेना: दुर्गा दल == इ.स. १८५३ मध्ये महाराणी लक्ष्मीबाईंनी महाराज गंगाधरराव नेवाळकर यांच्या परवानगीने झांशी राजमहालाच्या अंगणात एक महिला सेना तयार केली. या सेनेचे नाव "दुर्गा दल" असे होते. इ.स. १८५७-५८ च्या स्वातंत्र्ययुद्धात या नारी सेनेने इंग्रजांविरुद्ध लढा देत महत्त्वाची भूमिका बजावली.<ref name="Lebra2008p4">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=4}}</ref> ==='''नारी सेनेचे मुख्य सेनानी:'''=== *राणी लक्ष्मीबाई - मुख्य अध्यक्ष *झलकारीबाई कोळी - महिला सरसेनापती *जुही देवी - महिला तोफ संचालक *मोतीबाई - महिला तोफ संचालक व गुप्तचर *काशीबाई कुनबी - महिला तोफ संचालक व तलवारबाज *मुंदरबाई खातून सुल्तान - महिला तोफ संचालक, अश्वरोही, तलवारबाज आणि धनुष्यबाण वीर *सुंदरबाई (सुंदर) - महिला तोफ संचालक व तलवारबाज *मानवतीबाई हैहयवंशी - महिला सैनिक *मालतीबाई लोधी - महिला सैनिक *ललिताबाई बक्षी - महिला सैनिक == इ.स. १८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध == [[१८५७चा उठाव|इ.स. १८५७ चा उठाव]] संपूर्ण हिंदुस्थानात पसरला होता. त्याचप्रमाणे, ४-५ जून १८५७ रोजी झांशीतही शिपायांचा उद्रेक झाला. केवळ ३५ शिपायांनी इंग्रजांना पळवून लावले. या परिस्थितीत राणी लक्ष्मीबाईंनी इंग्रजांच्या परवानगीची वाट न पाहता किल्ल्यावर राहण्याचा निर्णय घेतला. पुढे २२ जुलै १८५७ रोजी ब्रिटिशांनी राणींना झांशीची अधिकारसूत्रे हाती घेण्यास सांगितले. राणी पुन्हा राज्यकर्त्या झाल्या, परंतु त्यांच्यासमोर अत्यंत बिकट परिस्थिती होती. मनुष्यबळाची कमतरता आणि रिकामा खजिना यामुळे प्रजेच्या मनात असुरक्षिततेची भावना होती. तरीही राणी लक्ष्मीबाईंनी खंबीरपणे परिस्थिती हाताळली. त्यांनी जुन्या विश्वासू लोकांना परत बोलावून त्यांना महत्त्वाची पदे दिली. दिवाण लक्ष्मणरावांना प्रधानमंत्री, तर वडील मोरोपंत तांबे यांना खजिनदार नेमले. लक्ष्मणरावांचा भाऊ, मुलगा, मुन्सफ भोलानाथ आणि नामांकित गोलंदाज खुदाबक्ष यांना फौजेचे व शस्त्रास्त्रांच्या जोडणीचे काम दिले. बंडखोर ठाकुरांना धोरणीपणाने आपल्या बाजूस वळवून राज्याच्या सल्लागार मंडळात सामील करून घेतले. ब्रिटिशांनी निकामी केलेल्या २२ [[तोफ|तोफा]] पुन्हा सुरू करून तोफगोळ्यांची निर्मिती सुरू केली. इंग्रजांविरुद्ध बंड करणाऱ्या विद्रोही शिपायांना आपल्या सैन्यात सामील करून घेतले.<ref name="Lebra2008pp5-6">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |pages=5–6}}</ref><ref name="Singh2014p15">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=15}}</ref><ref name="David2003p352">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |page=352}}</ref> परकीयांविरुद्ध लढण्याची तयारी करताना राणींनी प्रजेचा स्वाभिमान आणि निष्ठा वाढवण्याचा प्रयत्न केला. दानशूर, श्रद्धाळू आणि दयाळू असणाऱ्या राणीने थंडीत कुडकुडणाऱ्या हजार-दीड हजार गरिबांना आणि साधू-संन्याशांना उबदार कपड्यांचे वाटप केले. त्यांनी गोवधबंदी लागू केली आणि किल्ल्यावर [[रंगपंचमी]]सारखे सण साजरे करून स्त्रियांसाठी हळदी-कुंकवाचे कार्यक्रम आयोजित केले. झांशीत मराठी नाटकांचे प्रयोग घडवून आणले, जसे की रासक्रीडा, चित्रलेखा, बाणासूर इत्यादी. स्वतःही नाटकांचा आनंद घेत त्यांनी एक स्थिर, सुरक्षित आणि समृद्ध राज्य घडवण्याचा प्रयत्न केला. यामुळे राणी आणि प्रजेमधील नाते दृढ झाले. == राज्याभिषेक १८५७ == ४ जून‌ १८५७ ते ८ जून‌ १८५७ पर्यंत झांशी‌ येथे महाराणी लक्ष्मीबाई यांच्या नेतृत्वाखाली हिंदी सैनिकांनी स्वातंत्र्य युद्ध लढले. आणि इंग्रजांचा पराभव झाला. व झांशी महाराणी लक्ष्मीबाई यांना‌ सर्व अधिकारांसह परत मिळाली. १० जून १८५७ रोजी महाराणी लक्ष्मीबाई यांचा राज्याभिषेक झाला. राजपुत्र दामोदरराव यांच्यानावे त्या स्वतः कारभार पाहत. == १८५८ चे महायुद्ध == दरम्यान, २१ मार्च १८५८ रोजी सकाळी सर ह्यू रोज आपल्या फौजेसह झांशीजवळ आला. त्याने राणीला निःशस्त्र भेटीस येण्यास किंवा युद्धास तयार राहण्यास सांगितले. ब्रिटिशांच्या विश्वासघातामुळे आणि अन्यायामुळे ‘भारतात परकीय शासन नको’ अशा ठाम मताच्या राणींनी भेटीस जाण्यास नकार दिला. त्याच वेळी त्यांनी [[तात्या टोपे]] यांच्याशी संधान बांधून एका बाजूने इंग्रजांवर हल्ला करण्याची सूचना केली.<ref name="Lebra1986pp87-89">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |pages=87–89}}</ref><ref name="David2003pp356-357">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=356–357}}</ref> उत्तम सेनानी आणि कर्तबगार राजकारणी असणाऱ्या ह्यू रोजने झांशीच्या किल्ल्यावर मारा करण्यासाठी आजूबाजूच्या टेकड्यांवर कब्जा मिळवला आणि तिथे तोफा चढवल्या. सुरुवातीला झांशीची बाजू अभेद्य होती. घनगर्ज, नालदार, भवानीशंकर, कडक बिजली या तोफांनी चांगला प्रतिकार केला. "गौसखान" याने तर तोफेमधून असा मारा केला की, दोन शिवमंदिरे वाचली. या गोष्टीसाठी आजही [[झांशी]]तील लोक त्याला धन्यवाद देतात. युद्धाच्या नवव्या दिवशी इंग्रजांनी पश्चिमेकडील तोफ बंद पाडून त्या बाजूच्या तटाला खिंडारे पाडली. ही खिंडारे बुजवण्यासाठी रातोरात काम झाले, ज्यामध्ये स्त्रियांनी चुना, दगड आणि विटा ने-आण करण्याचे काम केले.<ref name="David2003pp356-357" /> शेवटी, झांशीमधील शंकर किल्ल्यावरील मोठ्या विहिरीतून संपूर्ण झांशीला पाणी पुरवठा होत असे, ती विहीर आणि दारुगोळा तयार होणारा कारखाना इंग्रजांनी उद्ध्वस्त केला. अशा परिस्थितीत राणींची आशा पेशव्यांकडून येणाऱ्या मदतीवर होती. ३१ मार्चला [[तात्या टोपे|तात्या टोपे]] यांचे सैन्य आले, परंतु इंग्रजांपुढे त्यांचा टिकाव लागला नाही.<ref name="David2003pp357-358">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=357–358}}</ref><ref name="Lebra2008p6">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=6}}</ref> राणी लक्ष्मीबाईंनी सर्व फौजेला धीर देताना स्वतःच्या बळावर लढण्याचे आवाहन केले. त्यांनी सैनिकांना आश्वासन दिले, ''"रणांगणात तुम्हाला मृत्यू आला, तर तुमच्या विधवांच्या निर्वाहाची व्यवस्था मी करेन."'' राणीचे डावे-उजवे हात असणारे "खुदाबक्ष आणि गौसखान" इंग्रजांच्या गोळीबारात मृत्युमुखी पडले, तेव्हा परिस्थिती बिकट झाली. ब्रिटिश सैन्य शिड्या लावून शहरात उतरले. शांत आणि सुंदर शहराची होणारी वाताहत पाहून राणी संतापल्या आणि त्यांनी स्वतः रणांगणात उतरण्याचा निर्णय घेतला. संतापलेल्या राणीची [[तलवार]] अशी तळपत होती की, समोर येणारा गोरा शिपाई गारदच होत होता. त्यांचे धैर्य आणि शौर्य पाहून ह्यू रोजही थबकला. तरीही, एका अनुभवी सरदाराने पुढचा धोका लक्षात घेऊन राणीला परत किल्ल्यावर नेले. सर्व फौजी अधिकाऱ्यांशी चर्चा करून राणीने रातोरात झांशी सोडण्याचा निर्णय घेतला. सतत ११ दिवस त्यांनी ब्रिटिशांना झुलवत ठेवले. लढाईचा साक्षीदार ह्यू रोजने नंतर म्हटले, "राणी लक्ष्मीबाई सर्वोत्कृष्ट सैनिक आणि सर्वाधिक हिंमतवान व्यक्ती होती." == काल्पी युद्ध १८५८ == झांशीतील पराभवानंतर ३ एप्रिल १८५८ रोजी मध्यरात्री राणी लक्ष्मीबाई आपल्या सारंगी घोडीवर स्वार होऊन, दामोदररावाला पाठीशी बांधून, किल्ल्यावरून खंदकात उडी मारून काल्पीला गेल्या. आणि काल्पीला तात्या टोपे, रावसाहेब पेशवे यांच्याकडे पोहचल्या. २२ मे १८५८ रोजी कोंच येथे महायुद्ध झाले. त्यात राणीच्या सैन्याचा पराभव झाला. कालपी युद्धाचे विवरण '''कोंच युद्ध :''' ७ मे १८५८ '''काल्पी युद्ध''' : २२ मे १८५८ == ग्वाल्हेर युद्ध १८५८ == कोंच आणि काल्पी येथील पराभवानंतर त्या रावसाहेब पेशव्यांसह ३०-३१ मे १८५८ रोजी [[ग्वाल्हेर]]ला पोहोचल्या. तिथेही त्यांनी स्वस्थ न बसता सैन्याची कवायत नियमित चालू ठेवली. सैनिकांची चौकशी करीत, इंग्रजांना रोखण्यासाठी रणनीती आखत होत्या. ग्वाल्हेर युद्धाचे विवरण : '''ग्वाल्हेर युद्ध विजय''' : १ जून‌ १८५८ '''लष्कर युद्ध''' : १४ जून १८५८ '''मुरार छावणी युद्ध''' : १६ जून १८५८ '''कोटा की सराय, फुलबाग युद्ध : ‌'''१७ जून‌ १८५८ == हुतात्मा १८५८ == कोटा की सराय आणि फुलबाग युद्धात महाराणी लक्ष्मीबाई साहेब गंभीर जखमी झाल्या. '''जेष्ठ कृष्ण सप्तमी''',‌ १७ जून १८५८ रोजी रणांगणातच त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचे पार्थिव बाबा गंगादास यांच्या मठात नेण्यात आले, जिथे त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.<ref name="Lebra1986pp112-114">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |pages=112–114}}</ref><ref name="David2003pp368-369">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=368–369}}</ref> == वारसा == राणी लक्ष्मीबाईंच्या शौर्याने आणि नेतृत्वाने भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला प्रेरणा दिली. त्यांच्या नावाने अनेक स्मारके, शाळा, आणि रस्ते नावे ठेवण्यात आली आहेत. १९४३ मध्ये सुभाषचंद्र बोस यांनी सिंगापूरमध्ये स्थापन केलेल्या "रानी ऑफ झांशी रेजिमेंट" या आझाद हिंद फौजेच्या महिला सैन्यदलाला त्यांचे नाव देण्यात आले.<ref name="Lebra2008p127">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=127}}</ref> राणी लक्ष्मीबाईंच्या जीवनावर अनेक कविता, गाणी आणि साहित्य रचले गेले, ज्यामध्ये सुभद्रा कुमारी चौहान यांची "खूब लडी मर्दानी वो तो झांसी वाली रानी थी" ही कविता विशेष प्रसिद्ध आहे.<ref name="Singh2014p2">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=2}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==हे सुद्धा पहा== * [[झाँसी की रानी रेजिमेंट]] * [[झांसी की रानी (दूरचित्रवाणी मालिका)]] * [[झाशीची राणी (मालिका)]] * [[राणी वेलू नचियार]] {{भारतीय स्वातंत्र्यलढा}} {{DEFAULTSORT:नेवाळकर, लक्ष्मीबाई गंगाधर}} [[वर्ग:भारताचा इतिहास]] [[वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:झांसी संस्थान]] [[वर्ग:इ.स. १८३५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८५८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] [[वर्ग:हिंदू योद्धे]] drxxxr1ytc29wkbns1n7ffh3xv6i957 2678444 2678443 2026-04-09T11:48:56Z ~2026-21836-98 182002 2678444 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकदाखवा:महाराणी लक्ष्मीबाई}} {{मुखपृष्ठ सदर लेख उमेदवार}} {{इतिहासलेखन}} {{माहितीचौकट चळवळ चरित्र | नाव = स्वातंत्र्यलक्ष्मी बुंदेलखंड सम्राज्ञी अखंड सौभाग्यवती श्रीमंत राजमाता झांशी विरांगना श्री महाराज्ञी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर | चित्र = rani_of_jhansi.jpg | चित्र रुंदी = 220px | चित्र शीर्षक = रणमर्दानी राणी लक्ष्मीबाई ( स्वातंत्र्यलक्ष्मी ) | टोपणनाव = मनिकर्णिका, मनू, छबिली, बाईसाहेब | जन्मदिनांक = [[नोव्हेंबर १९]], [[इ.स. १८३५|१८३५]] | जन्मस्थान = [[वाराणसी|काशी]], [[भारत]] | मूळगाव = [[कोट, रत्नागिरी|कोट]], [[रत्‍नागिरी]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | संबधित नगर = कोट-कोलधे (रत्‍नागिरी), धावडशी (सातारा), पुणे, बिठूर | मृत्युदिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1858|6|17|1835|11|19}} | मृत्युस्थान = [[ग्वाल्हेर]], [[मध्य प्रदेश]], [[भारत]] | चळवळ = [[१८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध]] | संघटना =[[दुर्गा दल]] | पत्रकारिता लेखन = | पुरस्कार = | स्मारके = [[ग्वाल्हेर]], [[झांशी]] | धर्म = [[हिंदू धर्म|हिंदू]] [[मराठी]] | वडील नाव = [[मोरोपंत तांबे]] | आई नाव = [[भागिरथीबाई तांबे]] | पती नाव = [[श्रीमंत गंगाधरराव नेवाळकर]] | पत्नी नाव = | अपत्ये = [[दामोदरराव नेवाळकर]] (दत्तक पुत्र) उर्फ [[आनंदराव नेवाळकर]] }} '''विरांगना महाराणी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर''', ज्यांना '''झांशीची राणी लक्ष्मीबाई''' म्हणून ओळखले जाते, ([[नोव्हेंबर १९]], [[इ.स. १८३५|१८३५]] - [[जून १७]], [[इ.स. १८५८|१८५८]]) या एकोणिसाव्या शतकातील [[झांशी]] राज्याच्या राणी होत्या. [[इ.स. १८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध|इ.स. १८५७ च्या स्वातंत्र्ययुद्धात]] [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]विरुद्ध लढणाऱ्या त्या एक अग्रणी सेनानी होत्या. त्यांच्या शौर्यामुळे आणि नेतृत्वामुळे त्यांना ‘क्रांतिकारकांची स्फूर्तिदेवता’ म्हणून भारतीय जनमानसात अढळ स्थान प्राप्त झाले आहे. '''जन्मतिथी''' : श्री चंद्रगुप्त विक्रमादित्य शक १८९२ पराभवा संवत्सरे, श्रीनृप शालिवाहन शक १७५७ मंमथ संवत्सरे, स्वस्तिश्री राज्याभिषेक शक १६१ कार्तिक कृष्ण पक्ष चतुर्दशी बृहस्पती वासरे  दिनांक १९ नोव्हेंबर १८३५ वेळ : रात्री ३.४० स्थळ : काशी, वाराणसी, उत्तर प्रदेश. '''हुतात्मा तिथी''' : श्री चंद्रगुप्त विक्रमादित्य शक १९१५ प्रमोदा संवत्सरे, श्रीनृप शालिवाहन शक १७८० कालयुक्त संवत्सरे, स्वस्तिश्री राज्याभिषेक शक १८४, चंद्रमास जेष्ठ, शुक्ल पक्ष सप्तमी, बृहस्पती वासरे दिनांक १७ जून १८५८ वेळ : सूर्यास्त, सायं. ६.०० सुमारास स्थळ‌ : ग्वाल्हेर संस्थान == बिरुदावली == १० जून १८५७ रोजी राणी लक्ष्मीबाईंनी स्वतःचा राज्याभिषेक करून बुंदेलखंडच्या सम्राज्ञी म्हणून घोषणा केली. झांशीच्या राजदरबारात त्यांना बिरुदावली लावली जायची. जेव्हा त्या शाही पोशाखात, विशेषतः महाराष्ट्रीय नऊवारी साडी, खांद्यावर शेला, किंवा निळा मखमली पायजमा आणि लाल मखमली अंगरखा, डोक्यावर चंदेरी निळा फेटा आणि कमरेला रत्नजडित तलवार बांधून राजदरबारी यायच्या, तेव्हा ही बिरुदावली त्यांना दिली जायची. ==='''झांशी राजदरबार बिरुदावली (इ.स. १८५७-५८):'''=== *सावधान *तांबे वीरकन्या *नेवाळकर राजलक्ष्मी *बुंदेलखंड धराधरीश्वरी *राजराजेश्वरी *सिंहासनाधीश्वरी *अखंड लक्ष्मी अलंकृत *न्यायालंकारमंडित *शस्त्रास्त्रशास्त्रपारंगत *राजनितीधुरंधर *झांशी की महारानी *अखंड सौभाग्यवती *वज्रचुडेमंडित *विरांगणा *श्री रानी लक्ष्मीबाईसाहेब गंगाधरराव नेवाळकर जू देवी की जय हो! जय हो! == बालपण १८३५ == महाराणी लक्ष्मीबाईंचे मूळ नाव '''मनिकर्णिका''' होते. त्यांचे वडील [[मोरोपंत तांबे]] हे पुण्याच्या पेशव्यांच्या आश्रयाला होते. तांबे कुटुंब मूळचे [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील चिपळूण तालुक्यातील गुढे गावचे होते. साताऱ्याच्या [[धावडशी]] येथील ब्रह्मेंद्र स्वामींनी तांबे कुटुंबाला सेवेत रुजू करून घेतले होते. नंतर काही कुटुंबे दक्षिणेकडे गेली आणि [[कोट]], [[कोलधे]], खेडकुळी या भागात राहिली. तर काही [[पुणे]], [[काशी]], [[बिठूर]] आणि [[झांशी]] येथे वास्तव्यास राहिले. आज त्यांचे काही वंशज [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]], नागपूर, इंदूर आणि साताऱ्यात आहेत. राणीचा जन्म [[मोरोपंत तांबे]] आणि [[भागिरथीबाई तांबे]] यांच्या पोटी [[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेशातील]] [[काशी]] येथे कार्तिक कृष्ण चतुर्दशी, १९ नोव्हेंबर १८३५ रोजी झाला. त्यांचे वडील व्यवसायानिमित्त [[पुणे]] आणि [[सातारा]] येथे स्थायी झाले होते. नेवाळकर कुटुंब मूळचे [[कोट, रत्‍नागिरी|कोट]] (रत्‍नागिरी) येथील होते. पेशव्यांनी त्यांना जळगावच्या [[पारोळा]] येथील जहागीर दिली आणि कालांतराने [[झांशी संस्थान]]ची सुभेदारी दिली. इ.स. १८१८ नंतर इंग्रजांशी तह करून नेवाळकरांनी [[झांशी]] वंशपरंपरागत ताब्यात घेऊन "महाराजा" ही पदवी धारण केली. राणीला‌ बालपणी मोरोपंत लाडाने मनू तर बाजीराव पेशवे छबिली अशी प्रमाने हाक मारीत. == युद्ध कला प्रशिक्षण == राणी लक्ष्मीबाई धोरणी, चतुर, युद्धशास्त्रनिपुण, शूर आणि थोर नेतृत्वगुण असणाऱ्या होत्या. त्या जन्मतः कोणत्याही राजघराण्यातील नव्हत्या, परंतु राजघराण्याशी संबंधित व्यक्तींमध्ये वावरत वाढल्या होत्या. त्यांना अश्वपरीक्षेचे सर्व मापदंड माहित होते आणि त्या घोडेस्वारीतही निपुण होत्या. युद्धशास्त्रातही त्यांनी प्रावीण्य मिळविले होते. बाजीरावांच्या पदरी बाळंभट देवधर नावाचे उत्तम कसरतपटू आणि कुस्तीगीर होते. त्यांनीच मल्लविद्येत पारंगत होण्यासाठी [[मल्लखांब]] नावाचा कसरतीचा प्रकार शोधून काढला होता. मनाची एकाग्रता, चपळता, शरीराचा तोल सांभाळण्याचे कौशल्य आणि चतुरस्र भान वृद्धिंगत करणाऱ्या मल्लखांब विद्येतही राणी लक्ष्मीबाई तरबेज होत्या. मराठा सरसेनापती [[तात्या टोपे]] हे त्यांचे गुरू होते. तात्या टोपे यांनी राणी लक्ष्मीबाई, नानासाहेब पेशवे, रावसाहेब पेशवे, बाळासाहेब पेशवे यांना युद्ध प्रशिक्षण दिले होते. == विवाह १८४२ == वैशाख शुक्ल दशमी, गुरुवार, १९ मे १८४२ रोजी त्यांचा विवाह [[झांशी संस्थान|झांशी संस्थानाचे]] राजे श्रीमंत महाराजाधिराज महाराजा [[गंगाधरराव नेवाळकर]] यांच्याशी झाला. तेव्हा त्यांचे नाव बदलून लक्ष्मीबाई असे ठेवण्यात आले. लग्नानंतर झांशीच्या प्रजेत राणीबद्दल विशेष प्रेम निर्माण झाले. मात्र, दरबाराचे कामकाज राणीने पाहणे गंगाधररावांना पसंत नव्हते, त्यामुळे राणीने आपला वेळ स्वतःच्या कौशल्यांना जपण्यासाठी वापरला. त्यांनी रोजचा [[व्यायाम]], कसरत, घोडेस्वारी आणि [[तलवार]]बाजी नियमित सुरू ठेवली. == पुत्ररत्न १८५१ == महाराज गंगाधरराव आणि महाराणी लक्ष्मीबाई यांना एक मुलगा झाला, परंतु तो तीन महिन्यांचा असताना मृत्यू पावला. या दुःखातून गंगाधरराव खचले. त्यांनी वासुदेवराव नेवाळकर यांचा मुलगा आनंदराव याला दत्तक घेऊन त्याचे नाव ''दामोदरराव'' असे ठेवले. २१ नोव्हेंबर १८५३ रोजी महाराज गंगाधररावांचे निधन झाले.<ref name="Lebra1986p20">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |page=20}}</ref><ref name="Lebra2008p2">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=2}}</ref> == झांशी संस्थान खालसा १८५४ == [[ईस्ट इंडिया कंपनी]]द्वारे [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश सरकार]] [[झांशी संस्थान]] खालसा करणार नाही, असे राणी लक्ष्मीबाईंना झांशी आणि ब्रिटिशांमधील मैत्रीपूर्ण संबंधांमुळे वाटत होते. त्यासाठी त्या स्वतः [[ईस्ट इंडिया कंपनी (निःसंदिग्धीकरण)|ईस्ट इंडिया कंपनी]]शी पत्रव्यवहार करत होत्या. या पत्रव्यवहारातून त्यांनी कंपनी सरकारचा अन्याय आणि बेकायदेशीरपणा उघड केला. एका पत्रात त्यांनी लिहिले, ''"झांशी संस्थान खालसा केले, तर संपूर्ण हिंदुस्थानातील लोकांना हळहळ वाटेल. परिणामी, हिंदुस्थानातील लोकांना ब्रिटिशांबद्दल विश्वास वाटेल का?"'' अशा प्रकारे त्यांनी कंपनीला आव्हान दिले.<ref name="Singh2014p14">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=14}}</ref> मात्र, हिंदुस्थानातील संस्थाने खालसा करण्याचा निर्णय [[गव्हर्नर जनरल डलहौसी]]ने घेतला होता. त्यानुसार, १३ मार्च १८५४ रोजी [[झांशी]]च्या जनतेला उद्देशून जाहीरनामा काढण्यात आला. दत्तक विधान नामंजूर करून झांशी संस्थान ब्रिटिश सरकारात विलीन करण्यात आले. त्या वेळी स्वाभिमानी राणीने ''"मी माझी झांशी देणार नाही"'' असे स्फूर्तिदायक उद्गार काढले.<ref name="Lebra2008p3">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=3}}</ref> झांशी खालसा झाल्यावर राणी लक्ष्मीबाईंना १५ मार्च १८५४ रोजी होळीच्या शुभ दिनी किल्ला सोडून शहरातील राजवाड्यात राहावे लागले. पदच्युत झाल्याचा अपमान सहन करीत त्यांना काही काळ शांत बसावे लागले.<ref name="Lebra1986p39">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |page=39}}</ref><ref name="David2003p250">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |page=250}}</ref> [[File:Jhansi Fort and city.jpg|thumb|झांशीचा किल्ला]] == नारी सेना: दुर्गा दल == इ.स. १८५३ मध्ये महाराणी लक्ष्मीबाईंनी महाराज गंगाधरराव नेवाळकर यांच्या परवानगीने झांशी राजमहालाच्या अंगणात एक महिला सेना तयार केली. या सेनेचे नाव "दुर्गा दल" असे होते. इ.स. १८५७-५८ च्या स्वातंत्र्ययुद्धात या नारी सेनेने इंग्रजांविरुद्ध लढा देत महत्त्वाची भूमिका बजावली.<ref name="Lebra2008p4">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=4}}</ref> ==='''नारी सेनेचे मुख्य सेनानी:'''=== *राणी लक्ष्मीबाई - मुख्य अध्यक्ष *झलकारीबाई कोळी - महिला सरसेनापती *जुही देवी - महिला तोफ संचालक *मोतीबाई - महिला तोफ संचालक व गुप्तचर *काशीबाई कुनबी - महिला तोफ संचालक व तलवारबाज *मुंदरबाई खातून सुल्तान - महिला तोफ संचालक, अश्वरोही, तलवारबाज आणि धनुष्यबाण वीर *सुंदरबाई (सुंदर) - महिला तोफ संचालक व तलवारबाज *मानवतीबाई हैहयवंशी - महिला सैनिक *मालतीबाई लोधी - महिला सैनिक *ललिताबाई बक्षी - महिला सैनिक == इ.स. १८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध == [[१८५७चा उठाव|इ.स. १८५७ चा उठाव]] संपूर्ण हिंदुस्थानात पसरला होता. त्याचप्रमाणे, ४-५ जून १८५७ रोजी झांशीतही शिपायांचा उद्रेक झाला. केवळ ३५ शिपायांनी इंग्रजांना पळवून लावले. या परिस्थितीत राणी लक्ष्मीबाईंनी इंग्रजांच्या परवानगीची वाट न पाहता किल्ल्यावर राहण्याचा निर्णय घेतला. पुढे २२ जुलै १८५७ रोजी ब्रिटिशांनी राणींना झांशीची अधिकारसूत्रे हाती घेण्यास सांगितले. राणी पुन्हा राज्यकर्त्या झाल्या, परंतु त्यांच्यासमोर अत्यंत बिकट परिस्थिती होती. मनुष्यबळाची कमतरता आणि रिकामा खजिना यामुळे प्रजेच्या मनात असुरक्षिततेची भावना होती. तरीही राणी लक्ष्मीबाईंनी खंबीरपणे परिस्थिती हाताळली. त्यांनी जुन्या विश्वासू लोकांना परत बोलावून त्यांना महत्त्वाची पदे दिली. दिवाण लक्ष्मणरावांना प्रधानमंत्री, तर वडील मोरोपंत तांबे यांना खजिनदार नेमले. लक्ष्मणरावांचा भाऊ, मुलगा, मुन्सफ भोलानाथ आणि नामांकित गोलंदाज खुदाबक्ष यांना फौजेचे व शस्त्रास्त्रांच्या जोडणीचे काम दिले. बंडखोर ठाकुरांना धोरणीपणाने आपल्या बाजूस वळवून राज्याच्या सल्लागार मंडळात सामील करून घेतले. ब्रिटिशांनी निकामी केलेल्या २२ [[तोफ|तोफा]] पुन्हा सुरू करून तोफगोळ्यांची निर्मिती सुरू केली. इंग्रजांविरुद्ध बंड करणाऱ्या विद्रोही शिपायांना आपल्या सैन्यात सामील करून घेतले.<ref name="Lebra2008pp5-6">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |pages=5–6}}</ref><ref name="Singh2014p15">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=15}}</ref><ref name="David2003p352">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |page=352}}</ref> परकीयांविरुद्ध लढण्याची तयारी करताना राणींनी प्रजेचा स्वाभिमान आणि निष्ठा वाढवण्याचा प्रयत्न केला. दानशूर, श्रद्धाळू आणि दयाळू असणाऱ्या राणीने थंडीत कुडकुडणाऱ्या हजार-दीड हजार गरिबांना आणि साधू-संन्याशांना उबदार कपड्यांचे वाटप केले. त्यांनी गोवधबंदी लागू केली आणि किल्ल्यावर [[रंगपंचमी]]सारखे सण साजरे करून स्त्रियांसाठी हळदी-कुंकवाचे कार्यक्रम आयोजित केले. झांशीत मराठी नाटकांचे प्रयोग घडवून आणले, जसे की रासक्रीडा, चित्रलेखा, बाणासूर इत्यादी. स्वतःही नाटकांचा आनंद घेत त्यांनी एक स्थिर, सुरक्षित आणि समृद्ध राज्य घडवण्याचा प्रयत्न केला. यामुळे राणी आणि प्रजेमधील नाते दृढ झाले. == राज्याभिषेक १८५७ == ४ जून‌ १८५७ ते ८ जून‌ १८५७ पर्यंत झांशी‌ येथे महाराणी लक्ष्मीबाई यांच्या नेतृत्वाखाली हिंदी सैनिकांनी स्वातंत्र्य युद्ध लढले. आणि इंग्रजांचा पराभव झाला. व झांशी महाराणी लक्ष्मीबाई यांना‌ सर्व अधिकारांसह परत मिळाली. १० जून १८५७ रोजी महाराणी लक्ष्मीबाई यांचा राज्याभिषेक झाला. राजपुत्र दामोदरराव यांच्यानावे त्या स्वतः कारभार पाहत. == १८५८ चे महायुद्ध == दरम्यान, २१ मार्च १८५८ रोजी सकाळी सर ह्यू रोज आपल्या फौजेसह झांशीजवळ आला. त्याने राणीला निःशस्त्र भेटीस येण्यास किंवा युद्धास तयार राहण्यास सांगितले. ब्रिटिशांच्या विश्वासघातामुळे आणि अन्यायामुळे ‘भारतात परकीय शासन नको’ अशा ठाम मताच्या राणींनी भेटीस जाण्यास नकार दिला. त्याच वेळी त्यांनी [[तात्या टोपे]] यांच्याशी संधान बांधून एका बाजूने इंग्रजांवर हल्ला करण्याची सूचना केली.<ref name="Lebra1986pp87-89">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |pages=87–89}}</ref><ref name="David2003pp356-357">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=356–357}}</ref> उत्तम सेनानी आणि कर्तबगार राजकारणी असणाऱ्या ह्यू रोजने झांशीच्या किल्ल्यावर मारा करण्यासाठी आजूबाजूच्या टेकड्यांवर कब्जा मिळवला आणि तिथे तोफा चढवल्या. सुरुवातीला झांशीची बाजू अभेद्य होती. घनगर्ज, नालदार, भवानीशंकर, कडक बिजली या तोफांनी चांगला प्रतिकार केला. "गौसखान" याने तर तोफेमधून असा मारा केला की, दोन शिवमंदिरे वाचली. या गोष्टीसाठी आजही [[झांशी]]तील लोक त्याला धन्यवाद देतात. युद्धाच्या नवव्या दिवशी इंग्रजांनी पश्चिमेकडील तोफ बंद पाडून त्या बाजूच्या तटाला खिंडारे पाडली. ही खिंडारे बुजवण्यासाठी रातोरात काम झाले, ज्यामध्ये स्त्रियांनी चुना, दगड आणि विटा ने-आण करण्याचे काम केले.<ref name="David2003pp356-357" /> शेवटी, झांशीमधील शंकर किल्ल्यावरील मोठ्या विहिरीतून संपूर्ण झांशीला पाणी पुरवठा होत असे, ती विहीर आणि दारुगोळा तयार होणारा कारखाना इंग्रजांनी उद्ध्वस्त केला. अशा परिस्थितीत राणींची आशा पेशव्यांकडून येणाऱ्या मदतीवर होती. ३१ मार्चला [[तात्या टोपे|तात्या टोपे]] यांचे सैन्य आले, परंतु इंग्रजांपुढे त्यांचा टिकाव लागला नाही.<ref name="David2003pp357-358">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=357–358}}</ref><ref name="Lebra2008p6">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=6}}</ref> राणी लक्ष्मीबाईंनी सर्व फौजेला धीर देताना स्वतःच्या बळावर लढण्याचे आवाहन केले. त्यांनी सैनिकांना आश्वासन दिले, ''"रणांगणात तुम्हाला मृत्यू आला, तर तुमच्या विधवांच्या निर्वाहाची व्यवस्था मी करेन."'' राणीचे डावे-उजवे हात असणारे "खुदाबक्ष आणि गौसखान" इंग्रजांच्या गोळीबारात मृत्युमुखी पडले, तेव्हा परिस्थिती बिकट झाली. ब्रिटिश सैन्य शिड्या लावून शहरात उतरले. शांत आणि सुंदर शहराची होणारी वाताहत पाहून राणी संतापल्या आणि त्यांनी स्वतः रणांगणात उतरण्याचा निर्णय घेतला. संतापलेल्या राणीची [[तलवार]] अशी तळपत होती की, समोर येणारा गोरा शिपाई गारदच होत होता. त्यांचे धैर्य आणि शौर्य पाहून ह्यू रोजही थबकला. तरीही, एका अनुभवी सरदाराने पुढचा धोका लक्षात घेऊन राणीला परत किल्ल्यावर नेले. सर्व फौजी अधिकाऱ्यांशी चर्चा करून राणीने रातोरात झांशी सोडण्याचा निर्णय घेतला. सतत ११ दिवस त्यांनी ब्रिटिशांना झुलवत ठेवले. लढाईचा साक्षीदार ह्यू रोजने नंतर म्हटले, "राणी लक्ष्मीबाई सर्वोत्कृष्ट सैनिक आणि सर्वाधिक हिंमतवान व्यक्ती होती." == काल्पी युद्ध १८५८ == झांशीतील पराभवानंतर ३ एप्रिल १८५८ रोजी मध्यरात्री राणी लक्ष्मीबाई आपल्या सारंगी घोडीवर स्वार होऊन, दामोदररावाला पाठीशी बांधून, किल्ल्यावरून खंदकात उडी मारून काल्पीला गेल्या. आणि काल्पीला तात्या टोपे, रावसाहेब पेशवे यांच्याकडे पोहचल्या. २२ मे १८५८ रोजी कोंच येथे महायुद्ध झाले. त्यात राणीच्या सैन्याचा पराभव झाला. कालपी युद्धाचे विवरण '''कोंच युद्ध :''' ७ मे १८५८ '''काल्पी युद्ध''' : २२ मे १८५८ == ग्वाल्हेर युद्ध १८५८ == कोंच आणि काल्पी येथील पराभवानंतर त्या रावसाहेब पेशव्यांसह ३०-३१ मे १८५८ रोजी [[ग्वाल्हेर]]ला पोहोचल्या. तिथेही त्यांनी स्वस्थ न बसता सैन्याची कवायत नियमित चालू ठेवली. सैनिकांची चौकशी करीत, इंग्रजांना रोखण्यासाठी रणनीती आखत होत्या. ग्वाल्हेर युद्धाचे विवरण : '''ग्वाल्हेर युद्ध विजय''' : १ जून‌ १८५८ '''लष्कर युद्ध''' : १४ जून १८५८ '''मुरार छावणी युद्ध''' : १६ जून १८५८ '''कोटा की सराय, फुलबाग युद्ध : ‌'''१७ जून‌ १८५८ == हुतात्मा १८५८ == कोटा की सराय आणि फुलबाग युद्धात महाराणी लक्ष्मीबाई साहेब गंभीर जखमी झाल्या. '''जेष्ठ कृष्ण सप्तमी''',‌ १७ जून १८५८ रोजी रणांगणातच त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचे पार्थिव बाबा गंगादास यांच्या मठात नेण्यात आले, जिथे त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.<ref name="Lebra1986pp112-114">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=1986 |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/0e84ddff-e153-48ed-be1d-8dc21e374825/content |title=The Rani of Jhansi: A Study in Female Heroism in India |publisher=[[University of Hawai'i Press]] |location=[[Honolulu]] |format=PDF |isbn=978-0-8248-0984-3 |pages=112–114}}</ref><ref name="David2003pp368-369">{{cite book |last=David |first=Saul |author-link=Saul David |date=2003 |title=The Indian Mutiny: 1857 |publisher=[[Penguin Books]] |location=London |isbn=978-0-1410-0554-6 |pages=368–369}}</ref> == वारसा == राणी लक्ष्मीबाईंच्या शौर्याने आणि नेतृत्वाने भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला प्रेरणा दिली. त्यांच्या नावाने अनेक स्मारके, शाळा, आणि रस्ते नावे ठेवण्यात आली आहेत. १९४३ मध्ये सुभाषचंद्र बोस यांनी सिंगापूरमध्ये स्थापन केलेल्या "रानी ऑफ झांशी रेजिमेंट" या आझाद हिंद फौजेच्या महिला सैन्यदलाला त्यांचे नाव देण्यात आले.<ref name="Lebra2008p127">{{cite book |last=Lebra |first=Joyce |author-link=Joyce Lebra |date=2008 |title=Women Against the Raj: The Rani of Jhansi Regiment |publisher=[[ISEAS Publishing]] |location=Singapore |isbn=978-9-8123-0810-8 |page=127}}</ref> राणी लक्ष्मीबाईंच्या जीवनावर अनेक कविता, गाणी आणि साहित्य रचले गेले, ज्यामध्ये सुभद्रा कुमारी चौहान यांची "खूब लडी मर्दानी वो तो झांसी वाली रानी थी" ही कविता विशेष प्रसिद्ध आहे.<ref name="Singh2014p2">{{cite book |last=Singh |first=Harleen |date=2014 |title=The Rani of Jhansi: Gender, History, and Fable in India |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-1-1073-3749-7 |page=2}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==हे सुद्धा पहा== * [[झाँसी की रानी रेजिमेंट]] * [[झांसी की रानी (दूरचित्रवाणी मालिका)]] * [[झाशीची राणी (मालिका)]] * [[राणी वेलू नचियार]] {{भारतीय स्वातंत्र्यलढा}} {{DEFAULTSORT:नेवाळकर, लक्ष्मीबाई गंगाधर}} [[वर्ग:भारताचा इतिहास]] [[वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:झांसी संस्थान]] [[वर्ग:इ.स. १८३५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८५८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] [[वर्ग:हिंदू योद्धे]] nvfh664a58d7a92v5g5td0288i41pxs 0 30929 2678433 2595409 2026-04-09T08:34:00Z ~2026-21826-02 181995 2678433 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = तालुका |स्थानिक_नाव = जिवती |इतर_नाव = (पहाडी पट्टा) |टोपणनाव = |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |अक्षांश = 19|अक्षांशमिनिटे = 36|अक्षांशसेकंद =40 |रेखांश= 79|रेखांशमिनिटे= 04|रेखांशसेकंद= 07 |मुळ_नकाशा = <!-- only if default map not wanted --> |शोधक_स्थान = <!-- left/right --> |मुळ_नकाशा_पट्टी = <!-- हो/नाही --> |आतील_नकाशा_चिन्ह = <!-- हो/नाही --> |नकाशा_शीर्षक = |क्षेत्रफळ_एकूण = |क्षेत्रफळ_आकारमान = |क्षेत्रफळ_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = |क्षेत्रफळ_मेट्रो = |क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = |उंची = |उंची_संदर्भ = |समुद्री_किनारा = |हवामान = |वर्षाव = |तापमान_वार्षिक = |तापमान_हिवाळा = |तापमान_उन्हाळा = |मुख्यालय = <!-- फक्त जिल्हांसाठीच--> |मोठे_शहर = |मोठे_मेट्रो = |जवळचे_शहर = |प्रांत = |विभाग = |जिल्हा = <!-- नावे --> |लोकसंख्या_एकूण = |लोकसंख्या_वर्ष = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = |साक्षरता = |साक्षरता_पुरुष = |साक्षरता_स्त्री = |अधिकृत_भाषा = मराठी |नेता_पद_१ = सभापती |नेता_नाव_१ = |नेता_पद_२ = नगराध्यक्ष |नेता_नाव_२ = सविता आडे |संसदीय_मतदारसंघ = |विधानसभा_मतदारसं = |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] |न्यायक्षेत्र_नाव_१ = जिवती |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[पंचायत समिती]] |न्यायक्षेत्र_नाव_२ = जिवती |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = न्यायालय |न्यायक्षेत्र_नाव_३ = अतिरिक्त जिल्हा व सत्र न्यायालय |कोरे_शीर्षक_१ = |कोरे_उत्तर_१ = |एसटीडी_कोड = |पिन_कोड 442908 = |आरटीओ_कोड = |संकेतस्थळ = |संकेतस्थळ_नाव = |दालन = |तळटिपा = |गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> |स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> }} '''जिवती''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्याच्या [[चंद्रपूर जिल्हा|चंद्रपूर जिल्ह्यातील]] एक शहर व [[तालुका|तालुक्याचे]] ठिकाण आहे. * १४ गावांचा प्रश्न याच तालुक्यातील गावांचा आहे, ज्यांचा समावेश [[तेलंगणा]] राज्य आपल्या राज्यात करण्यास उत्सुकता दाखवत आहे. [[वर्ग:चंद्रपूर जिल्ह्यातील गावे]] au1pkbqt8e1whaz9smbhhfeovzvxvj2 0 43722 2678326 2409046 2026-04-08T19:40:24Z अभय नातू 206 /* उन्हाळी ऑलिंपिक मैदान */ 2678326 wikitext text/x-wiki '''ऑलिम्पिक स्टेडियम''' हे सहसा [[ऑलिंपिक|ऑलिम्पिक खेळांच्या]] मुख्य स्टेडियमला दिलेले नाव आहे. ऑलिम्पिक स्टेडियम हे ऑलिम्पिक खेळांच्या उद्घाटन आणि समारोप समारंभाचे ठिकाण आहे. ==उन्हाळी ऑलिंपिक मैदान== [[Image:Summer olympics all cities.PNG|thumb|right|300px|Map of Summer Olympics locations]] {| class="wikitable" !ऑलिंपिक!!मैदान!!शहर !!देश |- |[[१८९६ उन्हाळी ऑलिंपिक|१८९६]]||[[पंथिनैको स्टेडियम]]||[[अथेन्स]]|| {{देशध्वज|Greece|old}} |- |[[१९०० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९००]]||[[वेलोड्रोमे डी विंसेन्नेस]]||[[पॅरिस]]|| {{देशध्वज|France}} |- |[[१९०४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९०४]]||[[फ्रांसिस फिल्ड]]||[[सेंट लुइस]] || {{देशध्वज|United States|१८९६}} |- |[[१९०८ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९०८]]||[[व्हाइट सिटी स्टेडियम]]||[[लंडन]]||{{देशध्वज|United Kingdom}} |- |[[१९१२ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९१२]]||[[स्टॉकहोल्म ऑलिंपिस्टेडिओन]]||[[स्टॉकहोम]] || {{देशध्वज|Sweden}} |- |[[१९२० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९२०]]||[[ऑलिंपिक मैदान (ॲंटवर्प)]]||[[ॲंटवर्प]] || {{देशध्वज|Belgium}} |- | [[१९२४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९२४]]||[[स्टेड ऑलिंपिक वेस-दु-मनोइर]]||[[पॅरिस]] || {{देशध्वज|France}} |- |[[१९२८ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९२८]]||[[ऑलिंपिक मैदान (ॲम्स्टरडॅम)|ऑलिंपिक मैदान (ऍम्स्टरडॅम)]]||[[अ‍ॅम्स्टरडॅम|ऍम्स्टरडॅम]]||{{देशध्वज|Netherlands}} |- |[[१९३२ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९३२]]||[[लॉस एंजेल्स मेमोरिअल कोलिसेम]]|||[[लॉस एंजेल्स]]||{{देशध्वज|United States|१९१२}} |- |[[१९३६ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९३६]]||[[ऑलिंपिक मैदान (बर्लिन)]]||[[बर्लिन]]||{{देशध्वज|Germany}} |- |[[१९४८ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९४८]]||[[वेंब्ली मैदान (१९२३)]]||[[लंडन]]||{{देशध्वज|United Kingdom}} |- |[[१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९५२]]||[[हेलसिंकी ऑलिंपिक मैदान]]||[[हेलसिंकी]] || {{देशध्वज|Finland}} |- |[[१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९५६]]||[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]]||[[मेलबर्न]] || {{देशध्वज|Australia}} |- |[[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६०]]||[[स्टेडिओ ऑलिंपिको]]||[[रोम]] || {{देशध्वज|Italy}} |- |[[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४]]||[[ऑलिंपिक मैदान (तोक्यो)|ऑलिंपिक मैदान (टोक्यो)]]||[[टोक्यो]]|| {{देशध्वज|Japan}} |- |[[१९६८ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६८]]||[[एस्तादियो ऑलिंपिको उनिव्हर्सितारियो]]||[[मेक्सिको सिटी]] || {{देशध्वज|Mexico}} |- |[[१९७२ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९७२]]||[[ऑलिंपिक मैदान (म्युनिक)]]||[[म्युनिक]] || {{देशध्वज|Germany}} |- |[[१९७६ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९७६]]||[[ऑलिंपिक मैदान (मॉंत्रियाल)]]||[[मॉंत्रियाल]] || {{देशध्वज|Canada}} |- |[[१९८० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९८०]]||[[लुझंइकि स्टेडियम]]||[[मॉस्को]] || {{देशध्वज|Soviet Union}} |- |[[१९८४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९८४]]||[[लॉस एंजेल्स मेमोरिअल कोलिसेम]]||[[लॉस एंजेल्स]] || {{देशध्वज|United States}} |- |[[१९८८ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९८८]]||[[ऑलिंपिक मैदान (सोल)]]||[[सोल]]|| {{देशध्वज|South Korea}} |- |[[१९९२ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९९२]]||[[एस्टेडि ऑलिंपिक लुइस कंपनी]]||[[बार्सिलोना]]|| {{देशध्वज|Spain}} |- |[[१९९६ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९९६]]||[[सेन्टेनियल ऑलिंपिक मैदान]]||[[अटलांटा]]|| {{देशध्वज|United States}} |- |[[२००० उन्हाळी ऑलिंपिक|२०००]]||[[स्टेडियम ऑस्ट्रेलिया]]||[[सिडनी]]|| {{देशध्वज|Australia}} |- |[[२००४ उन्हाळी ऑलिंपिक|२००४]]||[[ऑलिंपिक मैदान (अथेन्स)]]||[[अथेन्स]] || {{देशध्वज|Greece}} |- |[[२००८ उन्हाळी ऑलिंपिक|२००८]]||[[बीजिंग नॅशनल स्टेडियम]]||[[बीजिंग]]|| {{देशध्वज|China}} |- |[[२०१२ उन्हाळी ऑलिंपिक|२०१२]]||[[ऑलिंपिक मैदान (लंडन)]]||[[लंडन]]|| {{देशध्वज|United Kingdom}} |- | [[२०१६ उन्हाळी ऑलिंपिक|२०१६]] || |- | [[२०२० उन्हाळी ऑलिंपिक|२०२०]] || |- | [[२०२४ उन्हाळी ऑलिंपिक|२०२४]] || |- | [[२०२८ उन्हाळी ऑलिंपिक|२०२८]] || |- |} ==हिवाळी ऑलिंपिक मैदान== [[Image:Winter olympics all cities.svg|thumb|300px|Locations of the Winter Olympics]] खाली हिवाळी ऑलिंपिक मैदानांची यादी आहे. {| class="wikitable" !ऑलिंपिक!!मैदान!!शहर !!देश |- | [[१९२४ हिवाळी ऑलिंपिक|१९२४]] ||[[स्तादे ऑलिंपिक दि शामोनी]] || [[शामोनी]] || {{देशध्वज|France}} |- | [[१९२८ हिवाळी ऑलिंपिक|१९२८]] ||[[सेंट मॉरित्झ ऑलिंपिक आइस रिंक]] || [[सेंट मॉरित्झ]] || {{देशध्वज|Switzerland}} |- | [[१९३२ हिवाळी ऑलिंपिक|१९३२]] ||[[लेक प्लॅसिड स्पीडस्केटिंग ओव्हल]] || [[लेक प्लॅसिड, न्यू यॉर्क|लेक प्लॅसिड]], [[न्यू यॉर्क]] || {{देशध्वज|United States|1912}} |- | [[१९३६ हिवाळी ऑलिंपिक|१९३६]] ||[[Olympia Skistadion]]|| [[गार्मिश-पार्टेनकर्चेन]] || {{देशध्वज|Germany|Nazi}} |- |- [[१९४८ हिवाळी ऑलिंपिक|१९४८]] ||[[St. Moritz Olympic Ice Rink]] || [[सेंट मॉरित्झ]] || {{देशध्वज|Switzerland}} |- | [[१९५२ हिवाळी ऑलिंपिक|१९५२]] ||[[Bislett stadion]] || [[ओस्लो|ऑस्लो]] || {{देशध्वज|Norway}} |- | [[१९५६ हिवाळी ऑलिंपिक|१९५६]] ||[[Stadio Olympica]] || [[कोर्टिना दाम्पेझो]] || {{देशध्वज|Italy}} |- | [[१९६० हिवाळी ऑलिंपिक|१९६०]] ||[[Blyth Arena]] || [[स्कॉ व्हॅली स्की रिसॉर्ट|स्कॉ व्हॅली]], [[कॅलिफोर्निया]] || {{देशध्वज|United States|1959}} |- | [[१९६४ हिवाळी ऑलिंपिक|१९६४]] ||[[Bergisel]] || [[इन्सब्रुक]] || {{देशध्वज|Austria}} |- | [[१९६८ हिवाळी ऑलिंपिक|१९६८]] ||[[Stade Lesdiguières]] || [[ग्रेनोबल]] || {{देशध्वज|France}} |- | [[१९७२ हिवाळी ऑलिंपिक|१९७२]] ||[[Makomanai Open स्टेडियम]] || [[सप्पोरो]] || {{देशध्वज|Japan}} |- | [[१९७६ हिवाळी ऑलिंपिक|१९७६]] ||[[Bergisel]] || [[इन्सब्रुक]] || {{देशध्वज|Austria}} |- | [[१९८० हिवाळी ऑलिंपिक|१९८०]] ||[[लेक प्लॅसिड इकेस्ट्रियन स्टेडियम]] || [[लेक प्लॅसिड, न्यू यॉर्क|लेक प्लॅसिड]], [[न्यू यॉर्क]] || {{देशध्वज|United States}} |- | [[१९८४ हिवाळी ऑलिंपिक|१९८४]] ||[[Asim Ferhatović Hase स्टेडियम]] || [[सारायेवो]] || {{देशध्वज|Yugoslavia}} |- | [[१९८८ हिवाळी ऑलिंपिक|१९८८]] ||[[McMahon स्टेडियम]]|| [[कॅल्गारी]] || {{देशध्वज|Canada}} |- | [[१९९२ हिवाळी ऑलिंपिक|१९९२]] ||[[Théâtre des Cérémonies]] || [[आल्बर्टव्हिल]] || {{देशध्वज|France}} |- | [[१९९४ हिवाळी ऑलिंपिक|१९९४]] ||[[Lysgårdsbakken]] || [[लिलहॅमर]] || {{देशध्वज|Norway}} |- | [[१९९८ हिवाळी ऑलिंपिक|१९९८]] ||[[Nagano ऑलिंपिक मैदान]] || [[नागानो]] || {{देशध्वज|Japan}} |- | [[२००२ हिवाळी ऑलिंपिक|२००२]] ||[[Rice-Eccles स्टेडियम]] || [[सॉल्ट लेक सिटी]], [[युटा]] || {{देशध्वज|United States}} |- | [[२००६ हिवाळी ऑलिंपिक|२००६]] ||[[Stadio Olimpico di Torino]] || [[तोरिनो]] || {{देशध्वज|Italy}} |- | [[२०१० हिवाळी ऑलिंपिक|२०१०]] ||[[BC Place स्टेडियम]] || [[व्हॅनकुवर]] || {{देशध्वज|Canada}} |- | [[२०१४ हिवाळी ऑलिंपिक|२०१४]] ||[[सोची ऑलिंपिक मैदान]] || [[सोची]] || {{देशध्वज|Russia}} |- | [[२०१८ हिवाळी ऑलिंपिक|२०१८]] || |- | [[२०२२ हिवाळी ऑलिंपिक|२०२२]] || |- |} {{उन्हाळी ऑलिंपिक मैदान}} {{हिवाळी ऑलिंपिक मैदान‎}} [[वर्ग:खेळ]] 4sskyuwdy6ut5yn7x93am1xivy3005k 2678328 2678326 2026-04-08T19:43:51Z अभय नातू 206 /* उन्हाळी ऑलिंपिक मैदान */ 2678328 wikitext text/x-wiki '''ऑलिम्पिक स्टेडियम''' हे सहसा [[ऑलिंपिक|ऑलिम्पिक खेळांच्या]] मुख्य स्टेडियमला दिलेले नाव आहे. ऑलिम्पिक स्टेडियम हे ऑलिम्पिक खेळांच्या उद्घाटन आणि समारोप समारंभाचे ठिकाण आहे. ==उन्हाळी ऑलिंपिक मैदान== [[Image:Summer olympics all cities.PNG|thumb|right|300px|Map of Summer Olympics locations]] {| class="wikitable" !ऑलिंपिक!!मैदान!!शहर !!देश |- |[[१८९६ उन्हाळी ऑलिंपिक|१८९६]]||[[पंथिनैको स्टेडियम]]||[[अथेन्स]]|| {{देशध्वज|Greece|old}} |- |[[१९०० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९००]]||[[वेलोड्रोमे डी विंसेन्नेस]]||[[पॅरिस]]|| {{देशध्वज|France}} |- |[[१९०४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९०४]]||[[फ्रांसिस फिल्ड]]||[[सेंट लुइस]] || {{देशध्वज|United States|१८९६}} |- |[[१९०८ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९०८]]||[[व्हाइट सिटी स्टेडियम]]||[[लंडन]]||{{देशध्वज|United Kingdom}} |- |[[१९१२ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९१२]]||[[स्टॉकहोल्म ऑलिंपिस्टेडिओन]]||[[स्टॉकहोम]] || {{देशध्वज|Sweden}} |- |[[१९२० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९२०]]||[[ऑलिंपिक मैदान (ॲंटवर्प)]]||[[ॲंटवर्प]] || {{देशध्वज|Belgium}} |- | [[१९२४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९२४]]||[[स्टेड ऑलिंपिक वेस-दु-मनोइर]]||[[पॅरिस]] || {{देशध्वज|France}} |- |[[१९२८ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९२८]]||[[ऑलिंपिक मैदान (ॲम्स्टरडॅम)|ऑलिंपिक मैदान (ऍम्स्टरडॅम)]]||[[अ‍ॅम्स्टरडॅम|ऍम्स्टरडॅम]]||{{देशध्वज|Netherlands}} |- |[[१९३२ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९३२]]||[[लॉस एंजेल्स मेमोरिअल कोलिसेम]]|||[[लॉस एंजेल्स]]||{{देशध्वज|United States|१९१२}} |- |[[१९३६ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९३६]]||[[ऑलिंपिक मैदान (बर्लिन)]]||[[बर्लिन]]||{{देशध्वज|Germany}} |- |[[१९४८ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९४८]]||[[वेंब्ली मैदान (१९२३)]]||[[लंडन]]||{{देशध्वज|United Kingdom}} |- |[[१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९५२]]||[[हेलसिंकी ऑलिंपिक मैदान]]||[[हेलसिंकी]] || {{देशध्वज|Finland}} |- |[[१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९५६]]||[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]]||[[मेलबर्न]] || {{देशध्वज|Australia}} |- |[[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६०]]||[[स्टेडिओ ऑलिंपिको]]||[[रोम]] || {{देशध्वज|Italy}} |- |[[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४]]||[[ऑलिंपिक मैदान (तोक्यो)|ऑलिंपिक मैदान (टोक्यो)]]||[[टोक्यो]]|| {{देशध्वज|Japan}} |- |[[१९६८ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६८]]||[[एस्तादियो ऑलिंपिको उनिव्हर्सितारियो]]||[[मेक्सिको सिटी]] || {{देशध्वज|Mexico}} |- |[[१९७२ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९७२]]||[[ऑलिंपिक मैदान (म्युनिक)]]||[[म्युनिक]] || {{देशध्वज|Germany}} |- |[[१९७६ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९७६]]||[[ऑलिंपिक मैदान (मॉंत्रियाल)]]||[[मॉंत्रियाल]] || {{देशध्वज|Canada}} |- |[[१९८० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९८०]]||[[लुझंइकि स्टेडियम]]||[[मॉस्को]] || {{देशध्वज|Soviet Union}} |- |[[१९८४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९८४]]||[[लॉस एंजेल्स मेमोरिअल कोलिसेम]]||[[लॉस एंजेल्स]] || {{देशध्वज|United States}} |- |[[१९८८ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९८८]]||[[ऑलिंपिक मैदान (सोल)]]||[[सोल]]|| {{देशध्वज|South Korea}} |- |[[१९९२ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९९२]]||[[एस्टेडि ऑलिंपिक लुइस कंपनी]]||[[बार्सिलोना]]|| {{देशध्वज|Spain}} |- |[[१९९६ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९९६]]||[[सेन्टेनियल ऑलिंपिक मैदान]]||[[अटलांटा]]|| {{देशध्वज|United States}} |- |[[२००० उन्हाळी ऑलिंपिक|२०००]]||[[स्टेडियम ऑस्ट्रेलिया]]||[[सिडनी]]|| {{देशध्वज|Australia}} |- |[[२००४ उन्हाळी ऑलिंपिक|२००४]]||[[ऑलिंपिक मैदान (अथेन्स)]]||[[अथेन्स]] || {{देशध्वज|Greece}} |- |[[२००८ उन्हाळी ऑलिंपिक|२००८]]||[[बीजिंग नॅशनल स्टेडियम]]||[[बीजिंग]]|| {{देशध्वज|China}} |- |[[२०१२ उन्हाळी ऑलिंपिक|२०१२]]||[[ऑलिंपिक मैदान (लंडन)]]||[[लंडन]]|| {{देशध्वज|United Kingdom}} |- | [[२०१६ उन्हाळी ऑलिंपिक|२०१६]] || [[मारकाना स्टेडियम]] || [[रिओ दि जानेरो]] || {{देशध्वज|Brazil}} |- | [[२०२० उन्हाळी ऑलिंपिक|२०२०]] || [[जपान नॅशनल स्टेडियम]] || [[टोक्यो]] || {{देशध्वज|Japan}} |- | [[२०२४ उन्हाळी ऑलिंपिक|२०२४]] || [[स्टेड डी फ्रांस]] || [[पॅरिस]] || {{देशध्वज|France}} |- | [[२०२८ उन्हाळी ऑलिंपिक|२०२८]] || [[सोफाय स्टेडियम]] / [[लॉस एंजेलस मेमोरियल कोलोझियम]] || [[लॉस एंजेलस]] || {{देशध्वज|United States}} |- |} ==हिवाळी ऑलिंपिक मैदान== [[Image:Winter olympics all cities.svg|thumb|300px|Locations of the Winter Olympics]] खाली हिवाळी ऑलिंपिक मैदानांची यादी आहे. {| class="wikitable" !ऑलिंपिक!!मैदान!!शहर !!देश |- | [[१९२४ हिवाळी ऑलिंपिक|१९२४]] ||[[स्तादे ऑलिंपिक दि शामोनी]] || [[शामोनी]] || {{देशध्वज|France}} |- | [[१९२८ हिवाळी ऑलिंपिक|१९२८]] ||[[सेंट मॉरित्झ ऑलिंपिक आइस रिंक]] || [[सेंट मॉरित्झ]] || {{देशध्वज|Switzerland}} |- | [[१९३२ हिवाळी ऑलिंपिक|१९३२]] ||[[लेक प्लॅसिड स्पीडस्केटिंग ओव्हल]] || [[लेक प्लॅसिड, न्यू यॉर्क|लेक प्लॅसिड]], [[न्यू यॉर्क]] || {{देशध्वज|United States|1912}} |- | [[१९३६ हिवाळी ऑलिंपिक|१९३६]] ||[[Olympia Skistadion]]|| [[गार्मिश-पार्टेनकर्चेन]] || {{देशध्वज|Germany|Nazi}} |- |- [[१९४८ हिवाळी ऑलिंपिक|१९४८]] ||[[St. Moritz Olympic Ice Rink]] || [[सेंट मॉरित्झ]] || {{देशध्वज|Switzerland}} |- | [[१९५२ हिवाळी ऑलिंपिक|१९५२]] ||[[Bislett stadion]] || [[ओस्लो|ऑस्लो]] || {{देशध्वज|Norway}} |- | [[१९५६ हिवाळी ऑलिंपिक|१९५६]] ||[[Stadio Olympica]] || [[कोर्टिना दाम्पेझो]] || {{देशध्वज|Italy}} |- | [[१९६० हिवाळी ऑलिंपिक|१९६०]] ||[[Blyth Arena]] || [[स्कॉ व्हॅली स्की रिसॉर्ट|स्कॉ व्हॅली]], [[कॅलिफोर्निया]] || {{देशध्वज|United States|1959}} |- | [[१९६४ हिवाळी ऑलिंपिक|१९६४]] ||[[Bergisel]] || [[इन्सब्रुक]] || {{देशध्वज|Austria}} |- | [[१९६८ हिवाळी ऑलिंपिक|१९६८]] ||[[Stade Lesdiguières]] || [[ग्रेनोबल]] || {{देशध्वज|France}} |- | [[१९७२ हिवाळी ऑलिंपिक|१९७२]] ||[[Makomanai Open स्टेडियम]] || [[सप्पोरो]] || {{देशध्वज|Japan}} |- | [[१९७६ हिवाळी ऑलिंपिक|१९७६]] ||[[Bergisel]] || [[इन्सब्रुक]] || {{देशध्वज|Austria}} |- | [[१९८० हिवाळी ऑलिंपिक|१९८०]] ||[[लेक प्लॅसिड इकेस्ट्रियन स्टेडियम]] || [[लेक प्लॅसिड, न्यू यॉर्क|लेक प्लॅसिड]], [[न्यू यॉर्क]] || {{देशध्वज|United States}} |- | [[१९८४ हिवाळी ऑलिंपिक|१९८४]] ||[[Asim Ferhatović Hase स्टेडियम]] || [[सारायेवो]] || {{देशध्वज|Yugoslavia}} |- | [[१९८८ हिवाळी ऑलिंपिक|१९८८]] ||[[McMahon स्टेडियम]]|| [[कॅल्गारी]] || {{देशध्वज|Canada}} |- | [[१९९२ हिवाळी ऑलिंपिक|१९९२]] ||[[Théâtre des Cérémonies]] || [[आल्बर्टव्हिल]] || {{देशध्वज|France}} |- | [[१९९४ हिवाळी ऑलिंपिक|१९९४]] ||[[Lysgårdsbakken]] || [[लिलहॅमर]] || {{देशध्वज|Norway}} |- | [[१९९८ हिवाळी ऑलिंपिक|१९९८]] ||[[Nagano ऑलिंपिक मैदान]] || [[नागानो]] || {{देशध्वज|Japan}} |- | [[२००२ हिवाळी ऑलिंपिक|२००२]] ||[[Rice-Eccles स्टेडियम]] || [[सॉल्ट लेक सिटी]], [[युटा]] || {{देशध्वज|United States}} |- | [[२००६ हिवाळी ऑलिंपिक|२००६]] ||[[Stadio Olimpico di Torino]] || [[तोरिनो]] || {{देशध्वज|Italy}} |- | [[२०१० हिवाळी ऑलिंपिक|२०१०]] ||[[BC Place स्टेडियम]] || [[व्हॅनकुवर]] || {{देशध्वज|Canada}} |- | [[२०१४ हिवाळी ऑलिंपिक|२०१४]] ||[[सोची ऑलिंपिक मैदान]] || [[सोची]] || {{देशध्वज|Russia}} |- | [[२०१८ हिवाळी ऑलिंपिक|२०१८]] || |- | [[२०२२ हिवाळी ऑलिंपिक|२०२२]] || |- |} {{उन्हाळी ऑलिंपिक मैदान}} {{हिवाळी ऑलिंपिक मैदान‎}} [[वर्ग:खेळ]] es02d7pxcd4eh0u16am5zefbzslqpon 0 44494 2678319 2442874 2026-04-08T17:33:51Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2678319 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट फॉर्म्युला वन शर्यत | देश = मलेशिया | शर्यत_नाव = मलेशियन ग्रांप्री | सर्किट = [[सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट]], [[सेपांग]] | सर्किट_चित्र = Sepang.svg | Image_size = | फेऱ्या = ५६ | सर्किट_ची_लांबी_कि.मी. = ५.५४३ | सर्किट_ची_लांबी_मैल = ३.४४४ | शर्यत_लांबी_कि.मी. = ३१०.४०८ | शर्यत_लांबी_मैल = १९२.८८७ | आजपर्यंत_झालेल्या_शर्यती = ३७ | पहिली_शर्यत = १९६२ | शेवटची_शर्यत = २०१७ | सर्वाधिक_विजय_चालक = {{flagicon|Hong Kong|colonial}} [[जॉन मॅकडोनाल्ड]] (४)<br/>{{flagicon|GER}} [[सेबास्टियान फेटेल]] (४) | सर्वाधिक_विजय_संघ = {{flagicon|Italy}} [[स्कुदेरिआ फेर्रारी|फेर्रारी]] (७) }} '''मलेशियन ग्रांप्री''' ([[मलाय भाषा|मलाय]]: Malaysian Grand Prix) ही [[फॉर्म्युला वन]] ह्या [[मोटार वाहन|कार]] शर्यतीच्या सर्वोच्च श्रेणीमधील एक शर्यत आहे. ही शर्यत [[मलेशिया]] देशाच्या [[क्वालालंपूर]] जवळील [[सेपांग]] नावाच्या शहरामधील [[सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] ह्या ट्रॅकवर दरवर्षी भरवली जाते. १९६२ सालापासून खेळवण्यात आलेली ही शर्यत सेपांग येथे १९९९ सालापासून खेळवली जात आहे. ==सर्किट== ===थॉमसन रोड ग्रांप्री सर्किट=== थॉमसन रोड ग्रांप्री सर्किट हे एक फॉर्म्युला टु शर्यतीत वापरण्यात येणारे स्ट्रीट सर्किट आहे, जे [[सिंगापूर]] देशातील थॉमसन रोड भागात स्थित आहे. [[इ.स. १९६२]] ते [[इ.स. १९६५]] पर्यंत येथे मलेशियन ग्रांप्री मधिल फॉर्म्युला टु शर्यती खेळवल्या गेल्या कारण सिंगापूर हा मलेशिया देशाचा भाग होता. [[इ.स. १९६५]] मध्ये सिंगापूरने मलेशियापासून स्वातंत्र्य मिळवले, तरीसुद्दा [[इ.स. १९७३]] पर्यंत येथे मलेशियन ग्रांप्री आयोजित करण्यात आली. ===शाह आलम सर्किट=== शाह आलम सर्किट हे एक फॉर्म्युला वन शर्यतीत वापरण्यात येणारे रेसींग सर्किट आहे, जे [[मलेशिया]] देशातील [[सलांगोर]] राज्याची प्रशासकीय राजधानी, [[शाह आलम|शाह आलम]] परिसरात आहे. सिंगापूरने मलेशियापासून स्वातंत्र्य मिळवल्यावर, [[थॉमसन रोड ग्रांप्री सर्किट]] सिंगापूर अधिकारक्षेत्रामध्ये गेले. त्यामुळे नवीन [[सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] तैयार हो पर्यंत, [[इ.स. १९६८]] पासून [[इ.स. १९९५]] पर्यंत, मलेशियन ग्रांप्री या सर्किटवर आयोजित करण्यात आली. या मध्ये तस्मान सीरीज (१९६८-१९७२)<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.etracksonline.co.uk/asia/malaysia/shahalam68-84.html|title=शाह आलम १९६८-१९८४|प्रकाशक=इ.टॅक्सऑन्लाइन.डॉट.सिओ डॉट युके|दिनांक=२०१५-०२-०४|accessdate=2017-07-05|archive-date=2008-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080416215919/http://www.etracksonline.co.uk/Asia/Malaysia/shahalam68-84.html|url-status=dead}}</ref>, फॉर्म्युला पॅसिफिक (१९७४-१९७४, १९७८,१९८२), फॉर्म्युला अटलांटिक (१९७५) आणि फॉर्म्युला होल्डेन (१९९५) शर्यतींचा समावेश आहे. ===सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट=== सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट हे एक [[सेपांग]], [[मलेशिया]] मधील फॉर्म्युला वन सर्किट आहे. ते [[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या]] जवळ स्थित आहे, जे [[क्वालालंपूर]] शहरापसुन ४५ कि.मी दुर आहे. येथे २०१७ पर्यंत फॉर्म्युला वन मलेशियन ग्रांप्री आयोजीत केली जाते व ईतर शर्यती सुद्दा आयोजीत केल्या जातात.. ==विजेते== ===फॉर्म्युला वन=== {| class="wikitable" |- ! हंगाम ! रेस चालक ! विजेता कारनिर्माता ! सर्किट ! माहिती |- ! [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१७]] | {{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसिंग]]-[[टॅग हुयर]] |rowspan="19"|[[सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] | [[२०१७ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२०१६ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१६]] | {{flagicon|AUS}} [[डॅनियल रीक्कार्डो]] | [[रेड बुल रेसिंग]]-[[टॅग हुयर]] | [[२०१६ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२०१५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१५]] | {{flagicon|DEU}} [[सेबास्टियान फेटेल]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२०१५ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२०१४ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१४]] | {{flagicon|UK}} [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२०१४ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२०१३ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१३]] | {{flagicon|DEU}} [[सेबास्टियान फेटेल]] | [[रेड बुल रेसिंग]]-[[रेनोल्ट]] | [[२०१३ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२०१२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१२]] | {{flagicon|ESP}} [[फर्नांदो अलोन्सो]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२०१२ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२०११ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०११]] | {{flagicon|DEU}} [[सेबास्टियान फेटेल]] | [[रेड बुल रेसिंग]]-[[रेनोल्ट]] | [[२०११ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२०१० फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१०]] | {{flagicon|DEU}} [[सेबास्टियान फेटेल]] | [[रेड बुल रेसिंग]]-[[रेनोल्ट]] | [[२०१० मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२००९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२००९]] | {{flagicon|GBR}} [[जेन्सन बटन]] | [[ब्रॉन जीपी]]-[[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२००९ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२००८ फॉर्म्युला वन हंगाम|२००८]] | {{flagicon|FIN}} [[किमी रायकोन्नेन]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२००८ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२००७ फॉर्म्युला वन हंगाम|२००७]] | {{flagicon|ESP}} [[फर्नांदो अलोन्सो]] | [[मॅकलारेन]]-[[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२००७ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२००६ फॉर्म्युला वन हंगाम|२००६]] | {{flagicon|ITA}} [[जियानकार्लो फिसिकेला]] | [[रेनोल्ट]] | [[२००६ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२००५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२००५]] | {{flagicon|ESP}} [[फर्नांदो अलोन्सो]] | [[रेनोल्ट]] | [[२००५ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२००४ फॉर्म्युला वन हंगाम|२००४]] | {{flagicon|DEU}} [[मिखाएल शुमाखर]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२००४ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२००३ फॉर्म्युला वन हंगाम|२००३]] | {{flagicon|FIN}} [[किमी रायकोन्नेन]] | [[मॅकलारेन]]-[[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२००३ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२००२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२००२]] | {{flagicon|DEU}} [[राल्फ शुमाखर]] | [[विलियम्स एफ१]]-[[बी.एम.डब्ल्यू.]] | [[२००२ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२००१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२००१]] | {{flagicon|DEU}} [[मिखाएल शुमाखर]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२००१ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[२००० फॉर्म्युला वन हंगाम|२०००]] | {{flagicon|DEU}} [[मिखाएल शुमाखर]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२००० मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[१९९९ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९९९]] | {{flagicon|GBR}} [[एडी अर्वाइन]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[१९९९ मलेशियन ग्रांप्री|माहिती]] |} ===फॉर्म्युला होल्डेन=== {| class="wikitable" |- ! हंगाम ! रेस चालक ! विजेता कारनिर्माता ! सर्किट ! माहिती |- ! १९९५ |{{flagicon|AUS}} पॉल स्टोकेल |रेनॉर्ड मोटरस्पोर्ट-होल्डेन |[[शाह आलम सर्किट]] |१९९५ मलेशियन ग्रांप्री |- |} ===फॉर्म्युला पॅसिफिक=== {| class="wikitable" |- ! हंगाम ! रेस चालक ! विजेता कारनिर्माता ! सर्किट ! माहिती |- ! १९८२ |{{flagicon|AUS}} अँड्र्यू मिडीक |[[राल्ट]]-[[फोर्ड मोटर कंपनी]] |rowspan="7"|[[शाह आलम सर्किट]] |१९८२ मलेशियन ग्रांप्री |- ! १९८१ |{{flagicon|AUS}} अँड्र्यू मिडीक |[[राल्ट]]-[[फोर्ड मोटर कंपनी]] |१९८१ मलेशियन ग्रांप्री |- ! १९८० |{{flagicon|NZL}} स्टीव्ह मिलेन |[[राल्ट]]-[[फोर्ड मोटर कंपनी]] |१९८० मलेशियन ग्रांप्री |- ! १९७९ |{{flagicon|NZL}} केन स्मिथ |मार्च-[[फोर्ड मोटर कंपनी]] |१९७९ मलेशियन ग्रांप्री |- ! १९७८ |{{flagicon|NZL}} ग्राएम लॉरेन्स |मार्च-[[फोर्ड मोटर कंपनी]] |१९७८ मलेशियन ग्रांप्री |- ! १९७४ |{{flagicon|HKG|1959}} जॉन मॅकडोनाल्ड |[[राल्ट]]-[[फोर्ड मोटर कंपनी]] |१९७४ मलेशियन ग्रांप्री |- ! १९७३ |{{flagicon|MYS}} सॉनी राजा |मार्च-[[फोर्ड मोटर कंपनी]] |१९७३ मलेशियन ग्रांप्री |- |} ===फॉर्म्युला अटलांटिक=== {| class="wikitable" |- ! हंगाम ! रेस चालक ! विजेता कारनिर्माता ! सर्किट ! माहिती |- ! १९७५ |{{flagicon|HKG|1959}} जॉन मॅकडोनाल्ड |[[राल्ट]]-[[फोर्ड]] |[[शाह आलम सर्किट]] |१९७५ मलेशियन ग्रांप्री |- |} ===तस्मान सीरीज=== {| class="wikitable" |- ! हंगाम ! रेस चालक ! विजेता कारनिर्माता ! सर्किट ! माहिती |- ! १९७२ |{{flagicon|USA}} हार्वे सायमन |एल्फिन-[[फोर्ड मोटर कंपनी]] |rowspan="5"|[[शाह आलम सर्किट]] |१९७२ मलेशियन ग्रांप्री |- ! १९७१ |{{flagicon|HKG|1959}} जॉन मॅकडोनाल्ड |[[ब्राभॅम]]-[[फोर्ड]] |१९७१ मलेशियन ग्रांप्री |- ! १९७० |{{flagicon|HKG|1959}} जॉन मॅकडोनाल्ड |[[ब्राभॅम]]-[[फोर्ड]] |१९७० मलेशियन ग्रांप्री |- ! १९६९ |{{flagicon|MYS}} टोनी मॉ |एल्फिन-[[फोर्ड मोटर कंपनी]] |१९६९ मलेशियन ग्रांप्री |- ! १९६८ |{{flagicon|IDN}} हेन्गई इयानवान |एल्फिन-[[फोर्ड मोटर कंपनी]] |१९६८ मलेशियन ग्रांप्री |- |} ===फॉर्म्युला टु=== {| class="wikitable" |- ! हंगाम ! रेस चालक ! विजेता कारनिर्माता ! सर्किट ! माहिती |- ! १९७७ |{{flagicon|FRA}} पॅट्रीक टॅम्बे |मार्च-[[बी.एम.डब्ल्यू.]] |[[शाह आलम सर्किट]] |१९७७ मलेशियन ग्रांप्री |- |} ===इतर शर्यती=== {| class="wikitable" |- ! हंगाम ! रेस चालक ! विजेता कारनिर्माता ! सर्किट ! माहिती |-style="background-color:#dddddd" ! १९९८<br>–<br>१९९६ |align=center colspan=5 |''शर्यत आयोजीत नाही करण्यात आली. |-style="background-color:#dddddd" ! १९९४<br>–<br>१९८३ |align=center colspan=5 |''शर्यत आयोजीत नाही करण्यात आली. |-style="background-color:#dddddd" ! १९६७<br>–<br>१९६६ |align=center colspan=5 |''शर्यत आयोजीत नाही करण्यात आली. |- ! १९६५ |{{flagicon|HKG|1959}} अल्बर्ट पून |लोटस कार्स |[[थॉमसन रोड ग्रांप्री सर्किट]] |१९६५ मलेशियन ग्रांप्री |-style="background-color:#dddddd" ! १९६४ |align=center colspan=5|''सरावा नंतर, शर्यत रद्द करण्यात आली.'' |- ! १९६३ |{{flagicon|HKG|1959}} अल्बर्ट पून |लोटस कार्स |align=center rowspan="2"|[[थॉमसन रोड ग्रांप्री सर्किट]] |१९६३ मलेशियन ग्रांप्री |- ! १९६२ |{{flagicon|SIN}} योंग नाम केइ |जॅग्वार कार्स |१९६२ मलेशियन ग्रांप्री |} == हे सुद्धा पहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == # [http://www.malaysiangp.com.my/ मलेशियन ग्रांप्री अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061004080430/http://malaysiangp.com.my/ |date=2006-10-04 }} {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:मलेशियामधील खेळ]] [[वर्ग:फॉर्म्युला वन ग्रांप्री]] [[वर्ग:मलेशियन ग्रांप्री]] [[वर्ग:क्वालालंपूर]] cxhd3ci3t6t7rd4gtea8eo66ufzj65b 0 55068 2678294 2653194 2026-04-08T17:04:15Z अभय नातू 206 /* ऑलिम्पिक एरलाईन्स ते ऑलिम्पिक एर */ 2678294 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ऑलिंपिक एरलाइन्स''' ([[ग्रीक भाषा]]: Ολυμπιακές Αερογραμμές, ''ऑलिंपियाकेस एरोग्रामेस'') ह [[ग्रीस]]मधील विमानवाहतूक कंपनी होती. याला ऑलिंपिक एरवेझ असेही नाव होते. ही कंपनी [[ग्रीस]]ची मुख्य कंपनी होती. या कंपनीचे मुख्यालय [[अथेन्स]] शहरात होते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.olympic-airways.gr/oacontactusuk.htm |title=Olympic Airways - Contact Us |प्रकाशक=web.archive.org |दिनांक=22 July 2017 |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2017-07-23 |archive-date=2002-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020210062454/http://www.olympic-airways.gr/oacontactusuk.htm |url-status=dead }}</ref> कंपनीच्या ३७ देशांतर्गत आणि ३२ आंतरराष्ट्रीय सेवा आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.cleartrip.com/flight-booking/olympic-airlines.html |title=Olympic Airlines flights |प्रकाशक=cleartrip.com |दिनांक=22 July 2017 |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2017-07-23 |archive-date=2016-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160531235413/http://www.cleartrip.com/flight-booking/olympic-airlines.html |url-status=dead }}</ref> कंपनीचा मुख्य तळ अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ असून, थेसालोनिकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, “मेसाडोनिया”, हेराकिलो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, “निकोस काझांतझाकिस” आणि रोड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, “डायगोरस” येथे हब्स आहेत. तसेच कंपनीचा [[लंडन]] येथील हिथ्रो विमानतळावर सुद्धा तळ आहे. डिसेंबर २००७ पर्यंत कंपनीचे ८,५०० कर्मचारी होते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7125040.stm |title=Olympic 'facing difficult future' |प्रकाशक=news.bbc.co.uk |दिनांक=3 December 2007 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ऑलिम्पिक एरलाइन्सला त्यांच्या सुरक्षेसंबंधातील व्यवस्थेसाठी आयएटीए कडून आयओएसए मानांकन मिळालेले आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.iata.org/ps/certification/iosa/operators/Olympic+Airlines.htm |title=Olympic Airlines IOSA Operators Profile |प्रकाशक=web.archive.org |दिनांक=22 July 2017 |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2017-07-23 |archive-date=2007-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071101111947/http://www.iata.org/ps/certification/iosa/operators/Olympic+Airlines.htm |url-status=dead }}</ref> ६ मार्च २००९ला ग्रीक राज्याने कंपनीचे हवाई कार्ये, तळावरील कार्ये तसेच तांत्रिक कार्ये मार्फिन इन्वेस्टमेंट ग्रुप (ग्रीसमधील सगळ्यात मोठी गुंतवणूक कंपनी)ला विकत असल्याची घोषणा केली, ज्याने राज्याची ३५ वर्षाची मालकी संपुष्टात आली. २९ सप्टेंबर २००९ला ऑलिम्पिक एरलाइन्स ने त्यांचे जवळपास सगळी कार्ये आणि हवाई सेवा बंद केल्या. ऑलिम्पिक एर नावाची नवीन खाजगी कंपनी स्थापन्यात आली. त्यानंतरही काही काळ कंपनीची काही ग्रीक बेट तसेच युरोपिअन युनियनच्या बाहेर काही ठिकाणी सेवा सुरू होती जी नंतर एक सरकारी टेंडर काढून तिचे वाटप करण्यात आले. ३१ डिसेंबर २००९ला कंपनी संपूर्णपणे बंद करण्यात आली. ==इतिहास== ऑलिम्पिक एरलाईनची पूर्वज कंपनी इकारसची स्थापना १९३०मध्ये झाली होती. पण ग्रीक लोकांनी हवाई वाहतुकीस प्रतिसादना दिल्याने आणि आर्थिक परिस्थिती ढासळल्याने काही महिन्यातच कंपनी दिवाळखोरीत निघाली. काही काळाने १९३५मध्ये टीएइ नावाच्या एका दुसऱ्या खाजगी कंपनीची स्थापना करण्यात आली. दुसऱ्या विश्वयुद्धानंतर १९४७मध्ये ग्रीसमध्ये ३ विमानकंपन्या होत्या. १९५१मध्ये तिन्ही कंपन्यांची आर्थिक परिस्थिती बघता ग्रीक राज्याने त्यांचे विलीनीकरण करून ‘टीएइ ग्रीक राष्ट्रीय विमानकंपनी’ ही एकच कंपनी स्थापण्याचा निर्णय घेतला. ह्या नवीन कंपनीची आर्थिक स्थिती खालावल्याने १९५५मध्ये ती बंद करण्यात आली. कुणीही खरेदीदार न मिळाल्याने राज्याने परत टी कंपनी विकत घेतली. जुलै १९५६मध्ये ग्रीक राज्य आणि ऍरिस्टोटल ओनासिस या शिपिंग कंपनी सोबत, ओनासिस ही विमानकंपनी खरेदी करण्यासोबतचा करार करण्यात आला. ६ एप्रिल १९५७मध्ये कंपनीचे नाव बदलून ऑलिम्पिक एरवेझ करण्यात आले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://centreforaviation.com/data/profiles/airlines/olympic-air-oa |title= Olympic Air Profile |प्रकाशक=centreforaviation.com |दिनांक=22 July 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> नवीन कंपनी वेगाने विकसित होऊ लागली. ग्रीक लोकांमध्ये हवाईप्रवासाचे महत्त्व वाढवण्यासाठी कंपनीने ‘१९५७ मधील हवाईवाहतुकीचे दिवस’ या योजनेअंतर्गत डीसी-३ विमानाने जवळच्या शहरांसाठी मोफत प्रवास सेवा देऊ केली. ओनासिसला नेहमी आधुनिक तंत्रज्ञान वापरात अग्रेसर राहायचे होते. त्यामुळे त्यांनी १९६० मध्ये त्यांचे पहिले जेट विमान विकत घेतले. ऑलिम्पिक आणि ब्रिटिश युरोपियन एरवेझने आधी एक कोडशेअर सेवा सुरू केली. पुढे त्यांनी या सहकार्यात वाढ केली. १९६५ मध्ये ऑलिम्पिकने बोईंग ७०७-३२० जेट विमानांची ऑर्डर दिली. १९६८मध्ये ऑलिम्पिक ने आफ्रिकेमध्ये सेवा देण्यास सुरुवात केली. आठवड्यातून २ वेळा ही सेवा होती ज्यामुळे अथेन्स शहर नैरोबी आणि जोहान्सबर्ग या शहरांशी जोडले गेले. २२ जानेवारी १९७३मध्ये अचानक एक अशी घटना घडली ज्यामुळे ऑलिम्पिक एरलाइन्सचे भवितव्य बदलले. ऍरिस्टोटल ओनासिस यांचा मुलगा अलेक्साण्डर याच्या विमान अपघातात झालेल्या मृत्यूने अवघा ग्रीक देश हादरला आणि ऑलिम्पिक एरवेझचे एक नवे पर्व सुरू झाले. काही महिन्यातच ओनासिस ने त्यांचे सगळे शेअर्स ग्रीक राज्याला विकले. व्यवस्थापन त्रुटींमुळे १९८०मध्ये कंपनी गंभीर आर्थिक संकटात सापडली. ग्रीक नेते आणि त्यांचे नातेवाईक मोफत विमानप्रवास करू लागले, ज्यामुळे कंपनीचे आर्थिक नुकसान होत होते. ==ऑलिम्पिक एरलाइन्स ते ऑलिम्पिक एर== ६ मार्च २००९ रोजी विकसन मंत्री कोस्तीस हात्झीदाकीस यांनी हवाई कार्ये तसेच तांत्रिक कार्ये मार्फिन इन्वेस्टमेंट ग्रुपला विकत असल्याची घोषणा केली. ज्यामुळे तब्बल ३५ वर्ष सरकारी नियंत्रणात आणि १० वर्ष विक्रीच्या खटाटोपानंतर सरतेशेवटी कंपनी पुन्हा खाजगी नियंत्रणात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.theguardian.com/world/2013/nov/01/olympic-airlines-subsidiary-aegean-airlines-72-million-euro-deal |title= Olympic Air to become subsidiary of Aegean Airlines in €72m deal |प्रकाशक=theguardian.com |दिनांक=1 November 2013 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> == ताफा == === अंतिम ताफा === ऑलिंपिक एरलाइन्स बंद झाली त्या वेळी त्यांच्या ताफ्यात खालील विमाने होती:<ref>{{cite web |title=Aircraft photos, search = "Olympic, 2009" |url=https://www.airliners.net/search?airline=41913&datePhotographed=2009&sortBy=aircraft.aircraftGenericType.name.lowercase&sortOrder=asc |website=airliners.net |access-date=9 August 2024}}</ref> {| class="wikitable" |+ ऑलिंपिक एरलाइन्सचा ताफा |- ! विमान !! सेवेत !! प्रवासी !! प्रकार !! मार्ग !! नोंदी |- |[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-३१३एक्स]] |१ |२९५ |जेट विमान | लांब पल्ल्यासाठी |[[ग्रीस शासन|ग्रीस सरकारच्या]] मालकीचे |- |[[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-३००]] |० |१३६ |जेट विमान |मध्यम आणि आखूड पल्ला | |- |[[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-४००]] |० |१५० |जेट विमान |मध्यम आणि आखूड पल्ला | |- |[[एटीआर ४२-३००|एटीआर ४२-३२०]] |७ |५० |टर्बोप्रॉप |आखूड पल्ला/प्रादेशिक | |- |[[एटीआर ७२-२००|एटीआर ७२-२०२]] |११ |६८ |टर्बोप्रॉप |आखूड पल्ला/प्रादेशिक | |- |[[बॉम्बार्डियर डॅश ८-१०२]] |२ |३७ |टर्बोप्रॉप |आखूड पल्ला/प्रादेशिक |[[ऑलिंपिक एर]]कडे हस्तांतरित |- !एकूण |align=center|'''२१''' |colspan="6"| |} === माजी ताफा === ऑलिंपिक एरलाइन्सने यापूर्वी खालील विमाने चालवली आहेत: (टीप: '८४' हा ग्राहक कोड असलेली बोईंग विमाने नवीन खरेदी केली गेली होती)<ref name="Fleet1">{{cite web | url=http://www.airliners.gr/community/viewtopic.php?f=15&t=411 | title=Airliners| year=2003 | access-date=2010-06-10}}</ref> {| class="wikitable" |+ ऑलिंपिक एरलाइन्स/एरवेजचा माजी ताफा |- ! विमान !! एकूण !! प्रवासी !! प्रकार !! मार्ग !! नोंदी |- |[[एरबस ए३००|एरबस ए३००बी२/बी४/६०५आर]] |१३ |२३३ |वाईड-बॉडी जेट | गर्दीचे मार्ग | |- |[[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७-३८४ (& -३५१सी)]] |६ + २ |१४७-१६५ |जेट विमान |लांब आणि मध्यम पल्ला |दोन माजी [[नॉर्थवेस्ट एरलाइन्स]] -३५१सी विमानांचा समावेश |- |[[बोईंग ७१७|बोईंग ७१७-२००]] |३ |१०५ |जेट विमान |कमी आणि मध्यम पल्ला<br />ग्रीस आणि युरोप |२ बव्हेरियाकडून भाड्याने<br />१ पेमब्रोक कॅपिटलकडून भाड्याने |- |[[बोईंग ७२०|बोईंग ७२०-०५१बी]] |७ |१६० |जेट विमान |कमी आणि मध्यम पल्ला<br />युरोप, मध्य पूर्व |माजी [[नॉर्थवेस्ट एरलाइन्स]] |- |[[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-३०]] |२ | |जेट विमान |कमी आणि मध्यम पल्ला |बोईंगकडून ६ महिन्यांच्या भाडेतत्त्वावर<ref>{{cite web |title=N9233Z, ex D-ABIK, leased to Olympic |url=https://www.airhistory.net/photo/705039/N9233Z |website=airliners.net |access-date=19 August 2024}}</ref> |- |[[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२८४ (& -२३०/अॅडव्हांस)]] |७ + ३ |१४६ |जेट विमान |कमी आणि मध्यम पल्ला<br />युरोप, मध्य पूर्व |तीन माजी [[काँडोर (एरलाईन)|काँडोर]] (-२३०/अॅडव्हांस) विमानांचा समावेश |- |[[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-२८४]] |१५ |१२३ |जेट विमान |कमी आणि मध्यम पल्ला<br />ग्रीस आणि युरोप |४ एव्हिएशन सेल्स कंपनीकडून भाड्याने |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२८४बी (& -२१२बी)]] |२ + ३ |४२६ |वाईड-बॉडी जेट |लांब पल्ला<br />उदा. उत्तर अमेरिका, आशिया |तीन माजी [[सिंगापूर एरलाइन्स]] (-२१२बी) विमानांचा समावेश |- |[[डॅसॉल्ट फाल्कन ९००]] |१ |१९ |एक्झिक्युटिव्ह जेट |विशेष प्रसंगी (ad-hoc) |ग्रीस सरकारच्या वतीने ऑलिंपिक एरवेजच्या रंगात संचलित<ref>{{cite web |title=SX-ECH, Falcon 900 |url=https://abpic.co.uk/pictures/view/1138275 |website=Air-Britain (abpic.co.uk) |access-date=18 August 2024}}</ref><ref name="SX-ECH">{{cite web |title=SX-ECH, Falcon 900, 14 September 1999 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/323670 |website=AviationSafetyNetwork |access-date=18 August 2024}}</ref> |- |[[डी हॅविलँड कॉमेट|डी हॅविलँड कॉमेट ४बी]] |६ |८०-९० |जेट विमान |मध्यम पल्ला<br />युरोप, मध्य पूर्व |२ [[ब्रिटीश युरोपियन एरवेज|BEA]] कडून भाड्याने (BEA-OLYMPIC) |- |[[डग्लस डीसी-३]] |१४ |२८ |पिस्टन इंजिन विमान |आखूड पल्ला<br />देशांतर्गत आणि बाल्कन प्रदेश |यापूर्वी टीएई (TAE - ग्रीक नॅशनल एरलाइन्स) कडे होती |- |[[डग्लस डीसी-४]] |२ | |पिस्टन इंजिन विमान |कमी आणि मध्यम पल्ला<br />देशांतर्गत आणि युरोप | |- |[[डग्लस डीसी-६]] |१३ |६६ (१९५८),<br />९५ (१९६७) |पिस्टन इंजिन विमान |कमी आणि मध्यम पल्ला<br />देशांतर्गत आणि युरोप |३ विमाने [[युनियन एरोमॅरिटाइम डी ट्रान्सपोर्ट|U.A.T.]] कडून भाड्याने घेतली होती |- |[[एनएएमसी वायएस-११]] |१० |६४ |टर्बो-प्रॉप |आखूड पल्ला<br />देशांतर्गत आणि बेटांवरील सेवा |२ [[एनएएमसी]] कडून भाड्याने |- |} {| class="wikitable" |+ [[ऑलिंपिक एव्हिएशन]]द्वारे संचलित ऑलिंपिक एरलाइन्स/एरवेजची प्रादेशिक विमाने |- ! विमान !! एकूण !! प्रवासी !! प्रकार !! मार्ग !! नोंदी |- |[[ब्रिटन-नॉर्मन आयलँडर|ब्रिटन नॉर्मन बीएन२ आयलँडर]] |४ |९ |पिस्टन-चलित विमान |आखूड पल्ला<br />देशांतर्गत आणि बेटांवरील सेवा |[[ऑलिंपिक एव्हिएशन]]द्वारे संचलित<ref>{{cite book |last1=Bucher |first1=F.E. |last2=Klee |first2=U |title=jp airline-fleets international |date=1982 |publisher=Editions jp |location=Zurich Airport, Switzerland |page=246}}</ref> |- |[[डॉर्नियर २२८]] |९ |१८ |टर्बो-प्रॉप चलित विमान |आखूड पल्ला<br />देशांतर्गत आणि बेटांवरील सेवा |[[ऑलिंपिक एव्हिएशन]]द्वारे संचलित<ref>{{cite web |title=Search = Olympic Aviation + Dornier |url=https://www.airliners.net/search?airline=41919&keywords=dornier |website=airliners.net |access-date=19 August 2024}}</ref> |- |[[शॉर्ट्स स्कायव्हॅन]] |४ |१८ |टर्बो-प्रॉप चलित विमान |आखूड पल्ला<br />देशांतर्गत आणि बेटांवरील सेवा |[[ऑलिंपिक एव्हिएशन]]द्वारे संचलित |- |[[शॉर्ट्स ३३०]] |६ |३० |टर्बो-प्रॉप चलित विमान |आखूड पल्ला<br />देशांतर्गत आणि बेटांवरील सेवा |[[ऑलिंपिक एव्हिएशन]]द्वारे संचलित |- |} {{Gallery |File:Olympics Airways ATR-42 at night.jpg|[[एटीआर ४२-३२०]] |File:olympic.a340-300.sx-dfb.arp.jpg|[[एरबस ए३४०#ए३४०-३००|एरबस ए३४०-३००]] |File:Olympic Airways Boeing 707-351C Hoppe.jpg|१९८७ मध्ये [[हॅम्बर्ग विमानतळ|हॅम्बर्ग विमानतळावरील]] एक [[बोईंग ७०७]] }} ==संदर्भ== [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:ग्रीसमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. २००३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २००९ मधील समाप्ती]] [[pl:Olympic Airlines]] iwwja79z7123d5oekujvkgu5nqv1kgb 0 55235 2678396 2528105 2026-04-09T03:32:32Z अभय नातू 206 /* बाह्य दुवे */ 2678396 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = आर्किया इस्रायल एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = IZ | ICAO = AIZ | callsign = ARKIA | स्थापना = १९४९ | बंद = | विमानतळ = [[बेन गुरियन विमानतळ]]<br />[[ऐलात]] विमानतळ | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = | मुख्यालय = [[तेल अवीव]], [[इस्रायल]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.arkia.com/ }} [[चित्र:4X-BAU B757 Arkia (5517295891) (2).jpg|250 px|इवलेसे|[[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल]]वर थांबलेले अर्कियाचे [[बोईंग ७५७]] विमान]] '''आर्किया इस्रायल एरलाइन्स''' ([[हिब्रू भाषा|हिब्रू]]: ארקיע‎; {{lang-ar|خطوط أركيا}}) ही [[इस्रायल]] देशामधील एक विमान-वाहतूक कंपनी आहे. [[तेल अवीव]] महानगरामध्ये मुख्यालय व [[बेन गुरियन विमानतळ]]ावर प्रमुख हब असणारी अर्किया सध्या १६ देशांमधील २७ शहरांमध्ये प्रवासी विमानसेवा पुरवते. == विमानताफा == [[File:4X-AGK Independence Day 09-05-2019b.jpg|thumb|आर्किया [[एरबस ए३२१ एलआर]]]] [[File:Arkia Airbus A330-200.jpg|alt=एरबस ए३३०-२००|thumb|आर्किया [[एरबस ए३३०|एरबस ए३३०-२००]]]] [[File:4X-EMA Micha B.jpg|thumb|आर्किया [[एम्ब्राएर १९५]]]] [[File:4X-AVZ_LLBG02-04-2015a.jpg|thumb|आर्कियाचे पूर्वीचे [[एटीआर ७२-५००]] विमान जुन्या रंगसंगतीत]] ===सध्याचा ताफा=== {{As of|2025|8}} नुसार, आर्कियाकडे खालील विमाने आहेत:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Arkia |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=63}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- !विमान !सेवेत ! मागणीवर !प्रवासी !नोंदी |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१ |— |१८० |<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=ארקיע מתרחבת: מטוס שביעי נוסף לצי החברה; עבר צביעה וחידוש של תא הנוסעים |url=https://passportnews.co.il/article/198442 |access-date=31 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=31 July 2025 |language=he}}</ref> |- |[[एरबस ए३२१ एलआर]] |२ |— |२१९ | पहिले गिऱ्हाइक.<ref>{{cite press release|url=https://www.airbus.com/newsroom/press-releases/en/2018/11/arkia-israeli-airlines-takes-delivery-of-world-s-first-a321lr.html|title=Arkia Israeli Airlines takes delivery of world's first A321LR|publisher=Airbus|date=14 November 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/71732-israels-arkia-to-take-maiden-a321neolr|title=Israel's Arkia to take maiden A321neo(LR)|website=ch-aviation.com|access-date=16 October 2018}}</ref> |- |[[एम्ब्राएर १९५]] |३ |— |१२२ | |- !एकूण !६ !— ! colspan="2" | |} ===ऐतिहासिक ताफा=== आर्किया इस्रायल एरलाईन्सने खालील विमाने देखील चालवली आहेत:<ref>{{cite web |url=https://www.arkia.com/company-profile-history-c132 |title=Arkia Israeli Airlines - Company Profile and History |access-date=2018-02-28 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164458/https://www.arkia.com/company-profile-history-c132 |archive-date=2018-03-01 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- !विमान !सुरुवात !निवृत्त !नोंदी |- |[[एटीआर ७२-५००]] |१९९८ |२०१७ | |- |[[बोईंग ७३७-२००]] |१९८२ |२००० | |- |[[बोईंग ७५७-२००]] |१९९३ |२००७ | |- |[[बोईंग ७५७-३००]] |२००० |२०१९{{Cn|date=October 2024}} | |- |[[कर्टिस सी-४६ कमांडो]] |१९५० | माहिती नाही | |- |[[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ७]] | माहिती नाही | माहिती नाही | |- |[[डग्लस डीसी-३]] |१९५५ | माहिती नाही | |- |[[एम्ब्राएर १९०]] | माहिती नाही | माहिती नाही | |- |[[हँडली पेज डार्ट हेराल्ड]] |१९६४ | माहिती नाही | |- |[[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] |१९८० | माहिती नाही | |} ===रंगसंगती (लिव्हरी)=== मे २०१७ मध्ये नवीन विमाने सेवारत होण्यापूर्वी आर्कियाने नवीन रंगसंगती जाहीर केली. यामध्ये विमानाच्या शेपटांच्या उभ्या भागावर इंग्लिश 'a' हे अक्षर असून विमानाचा मागील भाग आणि विंगलेट्सवर विविध रंगांचे पट्टे आहेत. पट्ट्यांचा आणि बोधचिह्नाचा रंग प्रत्येक विमानानुसार वेगळा असतो.<ref>{{cite news|title=PICTURE: Arkia revamps livery ahead of fleet renewal |url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-arkia-revamps-livery-ahead-of-fleet-renewal-437200/ |publisher=[[Flightglobal]] |date=15 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170519123026/https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-arkia-revamps-livery-ahead-of-fleet-renewal-437200/ |archive-date=19 May 2017 |location=[[लंडन]] |url-status=dead }}</ref> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Arkia|अर्किया}} *[http://www.arkia.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225221356/http://www.arkia.com/ |date=2010-12-25 }} [[वर्ग:इस्रायलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:विमानवाहतूक कंपन्या]] 39ves1nam0aaqwo29md2z6t21iywk48 2678397 2678396 2026-04-09T03:33:30Z अभय नातू 206 /* विमानताफा */ 2678397 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = आर्किया इस्रायल एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = IZ | ICAO = AIZ | callsign = ARKIA | स्थापना = १९४९ | बंद = | विमानतळ = [[बेन गुरियन विमानतळ]]<br />[[ऐलात]] विमानतळ | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = | मुख्यालय = [[तेल अवीव]], [[इस्रायल]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.arkia.com/ }} [[चित्र:4X-BAU B757 Arkia (5517295891) (2).jpg|250 px|इवलेसे|[[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल]]वर थांबलेले अर्कियाचे [[बोईंग ७५७]] विमान]] '''आर्किया इस्रायल एरलाइन्स''' ([[हिब्रू भाषा|हिब्रू]]: ארקיע‎; {{lang-ar|خطوط أركيا}}) ही [[इस्रायल]] देशामधील एक विमान-वाहतूक कंपनी आहे. [[तेल अवीव]] महानगरामध्ये मुख्यालय व [[बेन गुरियन विमानतळ]]ावर प्रमुख हब असणारी अर्किया सध्या १६ देशांमधील २७ शहरांमध्ये प्रवासी विमानसेवा पुरवते. == विमानताफा == [[File:4X-AGK Independence Day 09-05-2019b.jpg|thumb|आर्किया [[एरबस ए३२१ एलआर]]]] [[File:Arkia Airbus A330-200.jpg|alt=एरबस ए३३०-२००|thumb|आर्किया [[एरबस ए३३०|एरबस ए३३०-२००]]]] [[File:4X-EMA Micha B.jpg|thumb|आर्किया [[एम्ब्राएर १९५]]]] [[File:4X-AVZ_LLBG02-04-2015a.jpg|thumb|आर्कियाचे पूर्वीचे [[एटीआर ७२-५००]] विमान जुन्या रंगसंगतीत]] ===सध्याचा ताफा=== ऑगस्ट २०२५मध्ये आर्कियाकडील विमाने:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Arkia |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=63}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- !विमान !सेवेत ! मागणीवर !प्रवासी !नोंदी |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१ |— |१८० |<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=ארקיע מתרחבת: מטוס שביעי נוסף לצי החברה; עבר צביעה וחידוש של תא הנוסעים |url=https://passportnews.co.il/article/198442 |access-date=31 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=31 July 2025 |language=he}}</ref> |- |[[एरबस ए३२१ एलआर]] |२ |— |२१९ | पहिले गिऱ्हाइक.<ref>{{cite press release|url=https://www.airbus.com/newsroom/press-releases/en/2018/11/arkia-israeli-airlines-takes-delivery-of-world-s-first-a321lr.html|title=Arkia Israeli Airlines takes delivery of world's first A321LR|publisher=Airbus|date=14 November 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/71732-israels-arkia-to-take-maiden-a321neolr|title=Israel's Arkia to take maiden A321neo(LR)|website=ch-aviation.com|access-date=16 October 2018}}</ref> |- |[[एम्ब्राएर १९५]] |३ |— |१२२ | |- !एकूण !६ !— ! colspan="2" | |} ===ऐतिहासिक ताफा=== आर्किया इस्रायल एरलाइन्सने खालील विमाने देखील चालवली आहेत:<ref>{{cite web |url=https://www.arkia.com/company-profile-history-c132 |title=Arkia Israeli Airlines - Company Profile and History |access-date=2018-02-28 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164458/https://www.arkia.com/company-profile-history-c132 |archive-date=2018-03-01 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- !विमान !सुरुवात !निवृत्त !नोंदी |- |[[एटीआर ७२-५००]] |१९९८ |२०१७ | |- |[[बोईंग ७३७-२००]] |१९८२ |२००० | |- |[[बोईंग ७५७-२००]] |१९९३ |२००७ | |- |[[बोईंग ७५७-३००]] |२००० |२०१९{{Cn|date=October 2024}} | |- |[[कर्टिस सी-४६ कमांडो]] |१९५० | माहिती नाही | |- |[[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ७]] | माहिती नाही | माहिती नाही | |- |[[डग्लस डीसी-३]] |१९५५ | माहिती नाही | |- |[[एम्ब्राएर १९०]] | माहिती नाही | माहिती नाही | |- |[[हँडली पेज डार्ट हेराल्ड]] |१९६४ | माहिती नाही | |- |[[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] |१९८० | माहिती नाही | |} ===रंगसंगती (लिव्हरी)=== मे २०१७ मध्ये नवीन विमाने सेवारत होण्यापूर्वी आर्कियाने नवीन रंगसंगती जाहीर केली. यामध्ये विमानाच्या शेपटांच्या उभ्या भागावर इंग्लिश 'a' हे अक्षर असून विमानाचा मागील भाग आणि विंगलेट्सवर विविध रंगांचे पट्टे आहेत. पट्ट्यांचा आणि बोधचिह्नाचा रंग प्रत्येक विमानानुसार वेगळा असतो.<ref>{{cite news|title=PICTURE: Arkia revamps livery ahead of fleet renewal |url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-arkia-revamps-livery-ahead-of-fleet-renewal-437200/ |publisher=[[Flightglobal]] |date=15 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170519123026/https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-arkia-revamps-livery-ahead-of-fleet-renewal-437200/ |archive-date=19 May 2017 |location=[[लंडन]] |url-status=dead }}</ref> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Arkia|अर्किया}} *[http://www.arkia.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225221356/http://www.arkia.com/ |date=2010-12-25 }} [[वर्ग:इस्रायलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:विमानवाहतूक कंपन्या]] p1p1jzcmxyrtpkwz9ukbr8ffnoanmo9 2678399 2678397 2026-04-09T03:53:46Z अभय नातू 206 /* विमानताफा */ 2678399 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = आर्किया इस्रायल एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = IZ | ICAO = AIZ | callsign = ARKIA | स्थापना = १९४९ | बंद = | विमानतळ = [[बेन गुरियन विमानतळ]]<br />[[ऐलात]] विमानतळ | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = | मुख्यालय = [[तेल अवीव]], [[इस्रायल]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.arkia.com/ }} [[चित्र:4X-BAU B757 Arkia (5517295891) (2).jpg|250 px|इवलेसे|[[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल]]वर थांबलेले अर्कियाचे [[बोईंग ७५७]] विमान]] '''आर्किया इस्रायल एरलाइन्स''' ([[हिब्रू भाषा|हिब्रू]]: ארקיע‎; {{lang-ar|خطوط أركيا}}) ही [[इस्रायल]] देशामधील एक विमान-वाहतूक कंपनी आहे. [[तेल अवीव]] महानगरामध्ये मुख्यालय व [[बेन गुरियन विमानतळ]]ावर प्रमुख हब असणारी अर्किया सध्या १६ देशांमधील २७ शहरांमध्ये प्रवासी विमानसेवा पुरवते. ==इतिहास== [[File:Arikia 4x-bac.jpg|thumb|आर्कियाने ऑक्टोबर १९५९ मध्ये इस्रायलमधील पहिली नागरी हेलिकॉप्टर सेवा सुरू केली.]] [[File:Eleanor Roosevelt arriving to Eilat on Arkia 1959.jpg|thumb|२६ मार्च १९५९ रोजी आर्कियाच्या विमानातून [[एलात]] भेटीसाठी आलेली [[इलिनॉर रूझवेल्ट]]]] ===स्थापना आणि सुरुवातीची वर्षे=== आर्कियाची स्थापना १९४९ मध्ये ''इस्त्रायल इनलँड एरलाइन्स'' नावाने झाली. नव्याने स्थापन झालेल्या इस्रायलच्या विविध प्रदेशांना, विशेषतः [[आकाबाचा आखात|आकाबाच्या आखातात]] असलेल्या [[एलात]] या महत्त्वाच्या बंदराला [[तेल अवीव]]शी जोडण्यासाठी स्थानिक विमान कंपनीची गरज असल्याचे स्पष्ट झाल्यावर या कंपनीची स्थापना झाली.<ref name="about">{{cite web | url=http://www.arkia.co.il/site2con/eng/about_new.html | title=About Arkia | access-date=2007-07-20 | publisher=Arkia Israel Airlines |archive-url = https://web.archive.org/web/20070518181331/http://www.arkia.co.il/site2con/eng/about_new.html |archive-date = 2007-05-18}}</ref> १९५० मध्ये [[डी हॅविलँड डीएच.८९]] विमानांद्वारे उड्डाणे सुरू झाली, त्यानंतर उत्तरेकडील [[रोश पिना विमानतळ|रोश पिना]]पासून दक्षिणेकडील एलात बंदरापर्यंत इस्रायलमधील प्रमुख शहरांना जोडण्यासाठी [[डग्लस डीसी-३]] विमाने वापरली गेली.<ref name="about" /> या काळात [[एल अल]] कडे विमान कंपनीचा ५०% हिस्सा होता, तर उर्वरित हिस्सा इस्रायलचे कामगार महासंघ असलेल्या [[हिस्ताद्रुत]]कडे होता.{{Citation needed|date=April 2011}} नंतर या विमान कंपनीने एलाता एरलाइन्स - एव्हिरॉन आणि आर्किया इस्रायल एरलाइन्स ('''Arkia Israel Airlines''') ही नावे स्वीकारली.{{Citation needed|date=February 2012}} सेवेच्या पहिल्या वर्षात, इस्त्रायल इनलँड एअरलाईन्सने [[कर्टिस सी-४६ कमांडो]] वापरून १३,४८५ प्रवासी वाहून नेले.<ref name="about" /> १९५० च्या दशकात विमान कंपनीची प्रगती होत राहिली. ताफ्यात मोठ्या [[डीसी-३]] विमानांचा समावेश करण्यात आला आणि तेल अवीव-एलात मार्गावर दिवसातून दोन उड्डाणे सुरू झाली.<ref name="about" /> यामुळे आर्कियाच्या वार्षिक प्रवाशांची संख्या ७०,००० पेक्षा जास्त झाली.<ref name="about" /> १९६० च्या दशकात एलात शहराचा विकास होत गेला तशीच विमान कंपनीचीही वाढ झाली. १९६७ ते १९६८ दरम्यान ताफ्यात [[हँडली पेज डार्ट हेराल्ड]] २०० टर्बोप्रॉप विमानांचा समावेश करण्यात आला, ज्यामुळे आर्कियाला [[जेरुसलेम]] आणि [[शर्म अल-शेख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शर्म-अल-शेख]] पर्यंत नवीन मार्ग विस्तारता आले.<ref name="about" /> कनाफ एअरलाईन्स अँड एव्हिएशन सर्व्हिसेसचे ५०% शेअर्स विकत घेतल्यावर 'कनाफ आर्किया एअरलाईन अँड एव्हिएशन सर्व्हिसेस' ही उपकंपनी स्थापन झाली. १९६० च्या दशकाच्या अखेरीस, उत्तरेकडील [[रोश पिना विमानतळ|रोश पिना]]पासून दक्षिणेकडील [[ओफिरा]]पर्यंत संपूर्ण इस्रायलमध्ये नियमित उड्डाणे सुरू झाली होती.<ref name="about" /> [[File:Arkia Boeing 737-200 Volpati.jpg|thumb|१९८२ मध्ये फ्रान्समधील [[पॅरिस]] येथील [[ओर्ली विमानतळ|ओर्ली विमानतळावर]] आर्कियाचे [[बोईंग ७३७-२००]]]] मार्च १९८० मध्ये, कनाफ आर्कियाने आर्कियाचे उर्वरित समभाग विकत घेतले आणि दोन्ही कंपन्यांचे विलीनीकरण केले.{{Citation needed|date=February 2012}} १९८० च्या दशकात विमान कंपनीने वेगाने प्रगती केली आणि आंतरराष्ट्रीय चार्टर मार्केट तसेच विमानांच्या देखभाल-दुरुस्ती क्षेत्रात प्रवेश केला. == विमानताफा == [[File:4X-AGK Independence Day 09-05-2019b.jpg|thumb|आर्किया [[एरबस ए३२१ एलआर]]]] [[File:Arkia Airbus A330-200.jpg|alt=एरबस ए३३०-२००|thumb|आर्किया [[एरबस ए३३०|एरबस ए३३०-२००]]]] [[File:4X-EMA Micha B.jpg|thumb|आर्किया [[एम्ब्राएर १९५]]]] [[File:4X-AVZ_LLBG02-04-2015a.jpg|thumb|आर्कियाचे पूर्वीचे [[एटीआर ७२-५००]] विमान जुन्या रंगसंगतीत]] ===सध्याचा ताफा=== ऑगस्ट २०२५मध्ये आर्कियाकडील विमाने:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Arkia |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=63}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- !विमान !सेवेत ! मागणीवर !प्रवासी !नोंदी |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१ |— |१८० |<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=ארקיע מתרחבת: מטוס שביעי נוסף לצי החברה; עבר צביעה וחידוש של תא הנוסעים |url=https://passportnews.co.il/article/198442 |access-date=31 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=31 July 2025 |language=he}}</ref> |- |[[एरबस ए३२१ एलआर]] |२ |— |२१९ | पहिले गिऱ्हाइक.<ref>{{cite press release|url=https://www.airbus.com/newsroom/press-releases/en/2018/11/arkia-israeli-airlines-takes-delivery-of-world-s-first-a321lr.html|title=Arkia Israeli Airlines takes delivery of world's first A321LR|publisher=Airbus|date=14 November 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/71732-israels-arkia-to-take-maiden-a321neolr|title=Israel's Arkia to take maiden A321neo(LR)|website=ch-aviation.com|access-date=16 October 2018}}</ref> |- |[[एम्ब्राएर १९५]] |३ |— |१२२ | |- !एकूण !६ !— ! colspan="2" | |} ===ऐतिहासिक ताफा=== आर्किया इस्रायल एरलाइन्सने खालील विमाने देखील चालवली आहेत:<ref>{{cite web |url=https://www.arkia.com/company-profile-history-c132 |title=Arkia Israeli Airlines - Company Profile and History |access-date=2018-02-28 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164458/https://www.arkia.com/company-profile-history-c132 |archive-date=2018-03-01 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- !विमान !सुरुवात !निवृत्त !नोंदी |- |[[एटीआर ७२-५००]] |१९९८ |२०१७ | |- |[[बोईंग ७३७-२००]] |१९८२ |२००० | |- |[[बोईंग ७५७-२००]] |१९९३ |२००७ | |- |[[बोईंग ७५७-३००]] |२००० |२०१९{{Cn|date=October 2024}} | |- |[[कर्टिस सी-४६ कमांडो]] |१९५० | माहिती नाही | |- |[[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ७]] | माहिती नाही | माहिती नाही | |- |[[डग्लस डीसी-३]] |१९५५ | माहिती नाही | |- |[[एम्ब्राएर १९०]] | माहिती नाही | माहिती नाही | |- |[[हँडली पेज डार्ट हेराल्ड]] |१९६४ | माहिती नाही | |- |[[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] |१९८० | माहिती नाही | |} ===रंगसंगती (लिव्हरी)=== मे २०१७ मध्ये नवीन विमाने सेवारत होण्यापूर्वी आर्कियाने नवीन रंगसंगती जाहीर केली. यामध्ये विमानाच्या शेपटांच्या उभ्या भागावर इंग्लिश 'a' हे अक्षर असून विमानाचा मागील भाग आणि विंगलेट्सवर विविध रंगांचे पट्टे आहेत. पट्ट्यांचा आणि बोधचिह्नाचा रंग प्रत्येक विमानानुसार वेगळा असतो.<ref>{{cite news|title=PICTURE: Arkia revamps livery ahead of fleet renewal |url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-arkia-revamps-livery-ahead-of-fleet-renewal-437200/ |publisher=[[Flightglobal]] |date=15 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170519123026/https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-arkia-revamps-livery-ahead-of-fleet-renewal-437200/ |archive-date=19 May 2017 |location=[[लंडन]] |url-status=dead }}</ref> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Arkia|अर्किया}} *[http://www.arkia.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225221356/http://www.arkia.com/ |date=2010-12-25 }} [[वर्ग:इस्रायलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:विमानवाहतूक कंपन्या]] 47h7e90fspshhj2j4i16eiunl7g7ebp 2678400 2678399 2026-04-09T03:55:36Z अभय नातू 206 /* स्थापना आणि सुरुवातीची वर्षे */ 2678400 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = आर्किया इस्रायल एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = IZ | ICAO = AIZ | callsign = ARKIA | स्थापना = १९४९ | बंद = | विमानतळ = [[बेन गुरियन विमानतळ]]<br />[[ऐलात]] विमानतळ | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = | मुख्यालय = [[तेल अवीव]], [[इस्रायल]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.arkia.com/ }} [[चित्र:4X-BAU B757 Arkia (5517295891) (2).jpg|250 px|इवलेसे|[[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल]]वर थांबलेले अर्कियाचे [[बोईंग ७५७]] विमान]] '''आर्किया इस्रायल एरलाइन्स''' ([[हिब्रू भाषा|हिब्रू]]: ארקיע‎; {{lang-ar|خطوط أركيا}}) ही [[इस्रायल]] देशामधील एक विमान-वाहतूक कंपनी आहे. [[तेल अवीव]] महानगरामध्ये मुख्यालय व [[बेन गुरियन विमानतळ]]ावर प्रमुख हब असणारी अर्किया सध्या १६ देशांमधील २७ शहरांमध्ये प्रवासी विमानसेवा पुरवते. ==इतिहास== [[File:Arikia 4x-bac.jpg|thumb|आर्कियाने ऑक्टोबर १९५९ मध्ये इस्रायलमधील पहिली नागरी हेलिकॉप्टर सेवा सुरू केली.]] [[File:Eleanor Roosevelt arriving to Eilat on Arkia 1959.jpg|thumb|२६ मार्च १९५९ रोजी आर्कियाच्या विमानातून [[एलात]] भेटीसाठी आलेली [[इलिनॉर रूझवेल्ट]]]] ===स्थापना आणि सुरुवातीची वर्षे=== आर्कियाची स्थापना १९४९ मध्ये ''इस्त्रायल इनलँड एरलाइन्स'' नावाने झाली. नव्याने स्थापन झालेल्या इस्रायलच्या विविध प्रदेशांना, विशेषतः [[आकाबाचा आखात|आकाबाच्या आखातात]] असलेल्या [[एलात]] या महत्त्वाच्या बंदराला [[तेल अवीव]]शी जोडण्यासाठी स्थानिक विमान कंपनीची गरज असल्याचे स्पष्ट झाल्यावर या कंपनीची स्थापना झाली.<ref name="about">{{cite web | url=http://www.arkia.co.il/site2con/eng/about_new.html | title=About Arkia | access-date=2007-07-20 | publisher=Arkia Israel Airlines |archive-url = https://web.archive.org/web/20070518181331/http://www.arkia.co.il/site2con/eng/about_new.html |archive-date = 2007-05-18}}</ref> १९५० मध्ये [[डी हॅविलँड डीएच.८९]] विमानांद्वारे उड्डाणे सुरू झाली, त्यानंतर उत्तरेकडील [[रोश पिना विमानतळ|रोश पिना]]पासून दक्षिणेकडील एलात बंदरापर्यंत इस्रायलमधील प्रमुख शहरांना जोडण्यासाठी [[डग्लस डीसी-३]] विमाने वापरली गेली.<ref name="about" /> या काळात [[एल अल]] कडे विमान कंपनीचा ५०% हिस्सा होता, तर उर्वरित हिस्सा इस्रायलचे कामगार महासंघ असलेल्या [[हिस्ताद्रुत]]कडे होता.{{Citation needed|date=April 2011}} नंतर या विमान कंपनीने एलाता एरलाइन्स - एव्हिरॉन आणि आर्किया इस्रायल एरलाइन्स ही नावे स्वीकारली.{{Citation needed|date=February 2012}} सेवेच्या पहिल्या वर्षात, इस्त्रायल इनलँड एअरलाईन्सने [[कर्टिस सी-४६ कमांडो]] वापरून १३,४८५ प्रवासी वाहून नेले.<ref name="about" /> १९५० च्या दशकात विमान कंपनीची प्रगती होत राहिली. ताफ्यात मोठ्या [[डीसी-३]] विमानांचा समावेश करण्यात आला आणि तेल अवीव-एलात मार्गावर दिवसातून दोन उड्डाणे सुरू झाली.<ref name="about" /> यामुळे आर्कियाच्या वार्षिक प्रवाशांची संख्या ७०,००० पेक्षा जास्त झाली.<ref name="about" /> १९६० च्या दशकात एलात शहराचा विकास होत गेला तशीच विमान कंपनीचीही वाढ झाली. १९६७ ते १९६८ दरम्यान ताफ्यात [[हँडली पेज डार्ट हेराल्ड]] २०० टर्बोप्रॉप विमानांचा समावेश करण्यात आला, ज्यामुळे आर्कियाला [[जेरुसलेम]] आणि [[शर्म अल-शेख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शर्म-अल-शेख]] पर्यंत नवीन मार्ग विस्तारता आले.<ref name="about" /> कनाफ एअरलाईन्स अँड एव्हिएशन सर्व्हिसेसचे ५०% शेअर्स विकत घेतल्यावर 'कनाफ आर्किया एअरलाईन अँड एव्हिएशन सर्व्हिसेस' ही उपकंपनी स्थापन झाली. १९६० च्या दशकाच्या अखेरीस, उत्तरेकडील [[रोश पिना विमानतळ|रोश पिना]]पासून दक्षिणेकडील [[ओफिरा]]पर्यंत संपूर्ण इस्रायलमध्ये नियमित उड्डाणे सुरू झाली होती.<ref name="about" /> [[File:Arkia Boeing 737-200 Volpati.jpg|thumb|१९८२ मध्ये फ्रान्समधील [[पॅरिस]] येथील [[ओर्ली विमानतळ|ओर्ली विमानतळावर]] आर्कियाचे [[बोईंग ७३७-२००]]]] मार्च १९८० मध्ये, कनाफ आर्कियाने आर्कियाचे उर्वरित समभाग विकत घेतले आणि दोन्ही कंपन्यांचे विलीनीकरण केले.{{Citation needed|date=February 2012}} १९८० च्या दशकात विमान कंपनीने वेगाने प्रगती केली आणि आंतरराष्ट्रीय चार्टर मार्केट तसेच विमानांच्या देखभाल-दुरुस्ती क्षेत्रात प्रवेश केला. == विमानताफा == [[File:4X-AGK Independence Day 09-05-2019b.jpg|thumb|आर्किया [[एरबस ए३२१ एलआर]]]] [[File:Arkia Airbus A330-200.jpg|alt=एरबस ए३३०-२००|thumb|आर्किया [[एरबस ए३३०|एरबस ए३३०-२००]]]] [[File:4X-EMA Micha B.jpg|thumb|आर्किया [[एम्ब्राएर १९५]]]] [[File:4X-AVZ_LLBG02-04-2015a.jpg|thumb|आर्कियाचे पूर्वीचे [[एटीआर ७२-५००]] विमान जुन्या रंगसंगतीत]] ===सध्याचा ताफा=== ऑगस्ट २०२५मध्ये आर्कियाकडील विमाने:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Arkia |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=63}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- !विमान !सेवेत ! मागणीवर !प्रवासी !नोंदी |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१ |— |१८० |<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=ארקיע מתרחבת: מטוס שביעי נוסף לצי החברה; עבר צביעה וחידוש של תא הנוסעים |url=https://passportnews.co.il/article/198442 |access-date=31 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=31 July 2025 |language=he}}</ref> |- |[[एरबस ए३२१ एलआर]] |२ |— |२१९ | पहिले गिऱ्हाइक.<ref>{{cite press release|url=https://www.airbus.com/newsroom/press-releases/en/2018/11/arkia-israeli-airlines-takes-delivery-of-world-s-first-a321lr.html|title=Arkia Israeli Airlines takes delivery of world's first A321LR|publisher=Airbus|date=14 November 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/71732-israels-arkia-to-take-maiden-a321neolr|title=Israel's Arkia to take maiden A321neo(LR)|website=ch-aviation.com|access-date=16 October 2018}}</ref> |- |[[एम्ब्राएर १९५]] |३ |— |१२२ | |- !एकूण !६ !— ! colspan="2" | |} ===ऐतिहासिक ताफा=== आर्किया इस्रायल एरलाइन्सने खालील विमाने देखील चालवली आहेत:<ref>{{cite web |url=https://www.arkia.com/company-profile-history-c132 |title=Arkia Israeli Airlines - Company Profile and History |access-date=2018-02-28 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164458/https://www.arkia.com/company-profile-history-c132 |archive-date=2018-03-01 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- !विमान !सुरुवात !निवृत्त !नोंदी |- |[[एटीआर ७२-५००]] |१९९८ |२०१७ | |- |[[बोईंग ७३७-२००]] |१९८२ |२००० | |- |[[बोईंग ७५७-२००]] |१९९३ |२००७ | |- |[[बोईंग ७५७-३००]] |२००० |२०१९{{Cn|date=October 2024}} | |- |[[कर्टिस सी-४६ कमांडो]] |१९५० | माहिती नाही | |- |[[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ७]] | माहिती नाही | माहिती नाही | |- |[[डग्लस डीसी-३]] |१९५५ | माहिती नाही | |- |[[एम्ब्राएर १९०]] | माहिती नाही | माहिती नाही | |- |[[हँडली पेज डार्ट हेराल्ड]] |१९६४ | माहिती नाही | |- |[[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] |१९८० | माहिती नाही | |} ===रंगसंगती (लिव्हरी)=== मे २०१७ मध्ये नवीन विमाने सेवारत होण्यापूर्वी आर्कियाने नवीन रंगसंगती जाहीर केली. यामध्ये विमानाच्या शेपटांच्या उभ्या भागावर इंग्लिश 'a' हे अक्षर असून विमानाचा मागील भाग आणि विंगलेट्सवर विविध रंगांचे पट्टे आहेत. पट्ट्यांचा आणि बोधचिह्नाचा रंग प्रत्येक विमानानुसार वेगळा असतो.<ref>{{cite news|title=PICTURE: Arkia revamps livery ahead of fleet renewal |url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-arkia-revamps-livery-ahead-of-fleet-renewal-437200/ |publisher=[[Flightglobal]] |date=15 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170519123026/https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-arkia-revamps-livery-ahead-of-fleet-renewal-437200/ |archive-date=19 May 2017 |location=[[लंडन]] |url-status=dead }}</ref> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Arkia|अर्किया}} *[http://www.arkia.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225221356/http://www.arkia.com/ |date=2010-12-25 }} [[वर्ग:इस्रायलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:विमानवाहतूक कंपन्या]] ifiqv3fjmdk7wk8f4ifg56pj5cpgv5l 0 55290 2678359 2528124 2026-04-08T22:54:20Z अभय नातू 206 /* बाह्य दुवे */ 2678359 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराण असेमान एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = EP | ICAO = IRC | callsign = ASEMAN | स्थापना = | सुरुवात = १९८० | बंद = | विमानतळ = [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[तेहरान]])<br />[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[शिराझ]]<br />[[मशहद]]<br />[[रश्त]]<br />[[सनंदाज]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ३५ | गंतव्यस्थाने = ५४ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''We Guarantee Your Safety in The Sky'' | मुख्यालय = [[तेहरान]], [[इराण]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iran_Aseman_Airlines_Airbus_A340-300_Sharifi.jpg|250 px|इवलेसे|[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील इराण असेमानचे [[एअरबस ए३४०]] विमान]] '''इराण असेमान एरलाइन्स''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: هواپیمایی آسمان‎) ही [[मध्य पूर्व]]ेतील [[इराण]] ह्या देशामधील एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === ऑगस्ट २०२५च्या सुमारास इराण असेमान एरलाइन्सची विमाने:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Iran Aseman Airlines |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=62}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! सेवेत ! मागण्या ! प्रवासी ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१ |— | | |- |[[एरबस ए३४०-३००]] |१ |— |२५७ | |- |[[बोईंग ७३७-४००]] |३ |— |१४४ |ए३२०-२०० विमाने पुन्हा सेवेत आल्यावर निवृत्त केली जातील |- |[[फोक्कर १००]] |९ |— |१०० | |- !एकूण !२२ !० !colspan=2| |} === पूर्वीची ताफा === [[File:ATR ATR-72-500 (ATR-72-212A), Iran Aseman Airlines AN1245665.jpg|thumb|right|इराण असेमान एरलाइन्सचे एक [[एटीआर ७२-५००]]|232x232px]] {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! एकूण ! दाखल ! निवृत्त ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२० परिवार|एरबस ए३२०-२००]] |५ |२०१४ |२०२१ |निर्बंधांमुळे सर्व विमाने जमिनीवर ठप्प आहेत.{{cn|date=April 2024}} |- |[[एटीआर ७२]] |५ |१९९३ |२०१९ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ३७०४|फ्लाइट ३७०४]] म्हणून कोसळले |- |[[बोईंग ७२७-२००]] |४ |१९९८ |२०१९ |बोईंग ७२७ चे शेवटचे व्यावसायिक प्रवासी संचालक |- |[[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप|फोक्कर एफ २७ फ्रेंडशिप]] |? |? |? |ईपी-एएनए निकामी (written off) झाले |- |[[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप|फोक्कर एफ २८]] |? |१९८०-१९९० |२००४ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७४६|फ्लाइट ७४६]] म्हणून कोसळले, ईपी-पीएयू एका घटनेत सामील होते |} == बाह्य दुवे == * [http://www.iaa.ir/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230621025344/http://www2.iaa.ir/ |date=2023-06-21 }} {{कॉमन्स वर्ग|Iran Aseman|{{लेखनाव}}}} [[वर्ग:इराणमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील निर्मिती]] q43fmmad673bu8zlyvy9bq129jf7xr0 2678360 2678359 2026-04-08T22:54:22Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2678360 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराण असेमान एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = EP | ICAO = IRC | callsign = ASEMAN | स्थापना = | सुरुवात = १९८० | बंद = | विमानतळ = [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[तेहरान]])<br />[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[शिराझ]]<br />[[मशहद]]<br />[[रश्त]]<br />[[सनंदाज]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ३५ | गंतव्यस्थाने = ५४ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''We Guarantee Your Safety in The Sky'' | मुख्यालय = [[तेहरान]], [[इराण]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iran_Aseman_Airlines_Airbus_A340-300_Sharifi.jpg|250 px|इवलेसे|[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील इराण असेमानचे [[एअरबस ए३४०]] विमान]] '''इराण असेमान एरलाइन्स''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: هواپیمایی آسمان‎) ही [[मध्य पूर्व]]ेतील [[इराण]] ह्या देशामधील एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारास इराण असेमान एरलाइन्सची विमाने:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Iran Aseman Airlines |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=62}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! सेवेत ! मागण्या ! प्रवासी ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१ |— | | |- |[[एरबस ए३४०-३००]] |१ |— |२५७ | |- |[[बोईंग ७३७-४००]] |३ |— |१४४ |ए३२०-२०० विमाने पुन्हा सेवेत आल्यावर निवृत्त केली जातील |- |[[फोक्कर १००]] |९ |— |१०० | |- !एकूण !२२ !० !colspan=2| |} === पूर्वीची ताफा === [[File:ATR ATR-72-500 (ATR-72-212A), Iran Aseman Airlines AN1245665.jpg|thumb|right|इराण असेमान एरलाइन्सचे एक [[एटीआर ७२-५००]]|232x232px]] {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! एकूण ! दाखल ! निवृत्त ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२० परिवार|एरबस ए३२०-२००]] |५ |२०१४ |२०२१ |निर्बंधांमुळे सर्व विमाने जमिनीवर ठप्प आहेत.{{cn|date=April 2024}} |- |[[एटीआर ७२]] |५ |१९९३ |२०१९ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ३७०४|फ्लाइट ३७०४]] म्हणून कोसळले |- |[[बोईंग ७२७-२००]] |४ |१९९८ |२०१९ |बोईंग ७२७ चे शेवटचे व्यावसायिक प्रवासी संचालक |- |[[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप|फोक्कर एफ २७ फ्रेंडशिप]] |? |? |? |ईपी-एएनए निकामी (written off) झाले |- |[[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप|फोक्कर एफ २८]] |? |१९८०-१९९० |२००४ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७४६|फ्लाइट ७४६]] म्हणून कोसळले, ईपी-पीएयू एका घटनेत सामील होते |} == बाह्य दुवे == * [http://www.iaa.ir/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230621025344/http://www2.iaa.ir/ |date=2023-06-21 }} {{कॉमन्स वर्ग|Iran Aseman|{{लेखनाव}}}} [[वर्ग:इराणमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील निर्मिती]] 1xgm6gx4ssiusmvov09zcfeajrrxotr 2678361 2678360 2026-04-08T22:54:49Z अभय नातू 206 /* पूर्वीची ताफा */ 2678361 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराण असेमान एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = EP | ICAO = IRC | callsign = ASEMAN | स्थापना = | सुरुवात = १९८० | बंद = | विमानतळ = [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[तेहरान]])<br />[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[शिराझ]]<br />[[मशहद]]<br />[[रश्त]]<br />[[सनंदाज]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ३५ | गंतव्यस्थाने = ५४ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''We Guarantee Your Safety in The Sky'' | मुख्यालय = [[तेहरान]], [[इराण]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iran_Aseman_Airlines_Airbus_A340-300_Sharifi.jpg|250 px|इवलेसे|[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील इराण असेमानचे [[एअरबस ए३४०]] विमान]] '''इराण असेमान एरलाइन्स''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: هواپیمایی آسمان‎) ही [[मध्य पूर्व]]ेतील [[इराण]] ह्या देशामधील एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारास इराण असेमान एरलाइन्सची विमाने:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Iran Aseman Airlines |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=62}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! सेवेत ! मागण्या ! प्रवासी ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१ |— | | |- |[[एरबस ए३४०-३००]] |१ |— |२५७ | |- |[[बोईंग ७३७-४००]] |३ |— |१४४ |ए३२०-२०० विमाने पुन्हा सेवेत आल्यावर निवृत्त केली जातील |- |[[फोक्कर १००]] |९ |— |१०० | |- !एकूण !२२ !० !colspan=2| |} === पूर्वीची ताफा === [[File:ATR ATR-72-500 (ATR-72-212A), Iran Aseman Airlines AN1245665.jpg|thumb|right|इराण असेमान एरलाइन्सचे एक [[एटीआर ७२-५००]]|232x232px]] {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! एकूण ! दाखल ! निवृत्त ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२० परिवार|एरबस ए३२०-२००]] |५ |२०१४ |२०२१ |निर्बंधांमुळे सर्व विमाने जमिनीवर ठप्प आहेत.{{cn|date=April 2024}} |- |[[एटीआर ७२]] |५ |१९९३ |२०१९ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ३७०४|फ्लाइट ३७०४]] म्हणून कोसळले |- |[[बोईंग ७२७-२००]] |४ |१९९८ |२०१९ |बोईंग ७२७ चे शेवटचे व्यावसायिक प्रवासी संचालक |- |[[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप|फोक्कर एफ २७ फ्रेंडशिप]] |? |? |? |ईपी-एएनए भंगारात काढले |- |[[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप|फोक्कर एफ २८]] |? |१९८०-१९९० |२००४ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७४६|फ्लाइट ७४६]] म्हणून कोसळले, ईपी-पीएयू एका घटनेत सामील होते |} == बाह्य दुवे == * [http://www.iaa.ir/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230621025344/http://www2.iaa.ir/ |date=2023-06-21 }} {{कॉमन्स वर्ग|Iran Aseman|{{लेखनाव}}}} [[वर्ग:इराणमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील निर्मिती]] hkhpzt1mx2dke2xg0yo41evc4y6lzci 2678362 2678361 2026-04-08T22:58:26Z अभय नातू 206 /* पूर्वीची ताफा */ 2678362 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराण असेमान एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = EP | ICAO = IRC | callsign = ASEMAN | स्थापना = | सुरुवात = १९८० | बंद = | विमानतळ = [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[तेहरान]])<br />[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[शिराझ]]<br />[[मशहद]]<br />[[रश्त]]<br />[[सनंदाज]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ३५ | गंतव्यस्थाने = ५४ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''We Guarantee Your Safety in The Sky'' | मुख्यालय = [[तेहरान]], [[इराण]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iran_Aseman_Airlines_Airbus_A340-300_Sharifi.jpg|250 px|इवलेसे|[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील इराण असेमानचे [[एअरबस ए३४०]] विमान]] '''इराण असेमान एरलाइन्स''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: هواپیمایی آسمان‎) ही [[मध्य पूर्व]]ेतील [[इराण]] ह्या देशामधील एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारास इराण असेमान एरलाइन्सची विमाने:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Iran Aseman Airlines |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=62}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! सेवेत ! मागण्या ! प्रवासी ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१ |— | | |- |[[एरबस ए३४०-३००]] |१ |— |२५७ | |- |[[बोईंग ७३७-४००]] |३ |— |१४४ |ए३२०-२०० विमाने पुन्हा सेवेत आल्यावर निवृत्त केली जातील |- |[[फोक्कर १००]] |९ |— |१०० | |- !एकूण !२२ !० !colspan=2| |} === पूर्वीची विमाने === [[File:ATR ATR-72-500 (ATR-72-212A), Iran Aseman Airlines AN1245665.jpg|thumb|right|इराण असेमान एरलाइन्सचे एक [[एटीआर ७२-५००]]|232x232px]] {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! एकूण ! दाखल ! निवृत्त ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२० परिवार|एरबस ए३२०-२००]] |५ |२०१४ |२०२१ |निर्बंधांमुळे सर्व विमाने जमिनीवर ठप्प आहेत.{{cn|date=April 2024}} |- |[[एटीआर ७२]] |५ |१९९३ |२०१९ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ३७०४|फ्लाइट ३७०४]] म्हणून कोसळले |- |[[बोईंग ७२७-२००]] |४ |१९९८ |२०१९ |बोईंग ७२७ चे शेवटचे व्यावसायिक प्रवासी संचालक |- |[[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप|फोक्कर एफ २७ फ्रेंडशिप]] |? |? |? |ईपी-एएनए भंगारात काढले |- |[[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप|फोक्कर एफ २८]] |? |१९८०-१९९० |२००४ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७४६|फ्लाइट ७४६]] म्हणून कोसळले, ईपी-पीएयू एका घटनेत सामील होते |} == अपघात आणि दुर्घटना == * ४ ऑक्टोबर १९९० रोजी इराण असेमानचे फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप (नोंदणी क्रमांक EP-ANA) [[रामसर विमानतळ|रामसर विमानतळावर]] उतरताना धावपट्टी ओलांडून पुढे गेले १०० मीटर अंतरावरील एका काँक्रीटच्या भिंतीला धडकून थांबले. विमानातील ४६ प्रवासी आणि चार कर्मचारी वर्गापैकी कोणीही दगावले नाही आणि विमानाची पूर्णपणे दुरुस्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker F-27 Friendship 600 EP-ANA Ramsar Airport (RZR) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/325938 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * १२ ऑक्टोबर १९९४ रोजी इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७४६ हे फोक्कर एफ२८ फेलोशिप (नोंदणी क्रमांक EP-PAV) [[इस्फहान]]हून [[तेहरान]]ला जात असताना, [[इस्फहान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इस्फहान आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून]] उड्डाण केल्यानंतर ३५ मिनिटांनी स्थानिक वेळेनुसार २३:०५ वाजता दोन्ही इंजिनांची शक्ती अचानक कमी झाली. विमान अनियंत्रितपणे खाली कोसळले आणि नतांझ जवळ अपघातग्रस्त झाले. यामध्ये विमानातील सर्व ५९ प्रवासी आणि सात कर्मचारी मारले गेले.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker F-28 Fellowship 1000 EP-PAV Natanz |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/324882 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * १८ जुलै २००० रोजी इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७७५ हे फोक्कर एफ२८ फेलोशिप (नोंदणी क्रमांक EP-PAU) तेहरानहून अहवाझला जात असताना, कमी दृश्यमानतेमुळे वैमानिकाने अहवाझ विमानतळावर उतरण्याचा प्रयत्न करताना धावपट्टी चुकवली आणि बाजूलाच विमान टेकवले. या प्रयत्नात विमानाचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले जे दुरुस्तीच्या पलीकडे होते. यशस्वी गो-अराउंड करण्यात आला आणि विमानातील ८४ प्रवासी व चार कर्मचाऱ्यांपैकी कोणालाही इजा झाली नाही.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker F-28 Fellowship 4000 EP-PAU Ahvaz Airport (AWZ) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/323469 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * २६ ऑगस्ट २०१० रोजी तेहरानहून ताब्रिझला जाणारे इराण असेमान एरलाइन्सचे फ्लाइट ७७३ हे फोक्कर १०० (नोंदणी क्रमांक EP-ASL) ताब्रिझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना धावपट्टी ओलांडून पुढे गेले आणि एका कालव्यात शिरल्याने विमानाचे मोठे नुकसान झाले. विमानातील १०३ प्रवाशांपैकी दोन प्रवासी जखमी झाले, तर सात कर्मचाऱ्यांपैकी कोणालाही इजा झाली नाही.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker 100 EP-ASL Tabriz Airport (TBZ) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/321250 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref><ref name="Fars2">{{cite web |title=Plane Skids off Runway in Northwestern Iran |url=http://english.farsnews.ir/newstext.php?nn=8906050742 |access-date=27 August 2010 |publisher=Fars News Agency}}</ref> * १० मे २०१४ रोजी एक फोक्कर १०० (नोंदणी क्रमांक EP-ASZ) इराणमधील झहेदान विमानतळावर उतरताना झालेल्या अपघातात नुकसानग्रस्त झाले. हे विमान मशहद विमानतळावरून फ्लाइट ८५३ म्हणून आले होते. स्थानिक प्रसारमाध्यमांच्या माहितीनुसार, उतरण्यापूर्वी डाव्या बाजूची मुख्य लँडिंग गियर उघडली गेली नव्हती किंवा लॉक झाली नव्हती. धावपट्टी ३५ वर सक्तीचे लँडिंग (forced landing) करण्यात आले. विमान डाव्या बाजूला वळले आणि धावपट्टीच्या सुरुवातीपासून १४५० मीटर पुढे आणि मध्यरेषेच्या २३ मीटर डावीकडे थांबले.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker 100 EP-ASZ Zahedan Airport (ZAH) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/320533 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * १८ फेब्रुवारी २०१८ रोजी इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ३७०४ हे एटीआर ७२-२०० (नोंदणी क्रमांक EP-ATS) तेहरानहून यासुजला जात असताना मेहराबाद विमानतळावरून उड्डाण केल्यानंतर ८५ मिनिटांनी रडारवरून गायब झाले आणि इसफहानच्या दक्षिणेला झाग्रोस पर्वतावर कोसळले.<ref>{{cite news |date=18 February 2018 |title='No survivors' in Iranian plane crash |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-43103192 |access-date=18 February 2018 |work=BBC News}}</ref> विमानातील सर्व ६६ व्यक्ती (६० प्रवासी आणि सहा कर्मचारी) मृत्युमुखी पडल्या. == बाह्य दुवे == * [http://www.iaa.ir/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230621025344/http://www2.iaa.ir/ |date=2023-06-21 }} {{कॉमन्स वर्ग|Iran Aseman|{{लेखनाव}}}} [[वर्ग:इराणमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील निर्मिती]] pkko5bcf1lmaylkvf0gby8cn0aue11n 2678367 2678362 2026-04-09T02:08:02Z अभय नातू 206 /* अपघात आणि दुर्घटना */ 2678367 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराण असेमान एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = EP | ICAO = IRC | callsign = ASEMAN | स्थापना = | सुरुवात = १९८० | बंद = | विमानतळ = [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[तेहरान]])<br />[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[शिराझ]]<br />[[मशहद]]<br />[[रश्त]]<br />[[सनंदाज]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ३५ | गंतव्यस्थाने = ५४ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''We Guarantee Your Safety in The Sky'' | मुख्यालय = [[तेहरान]], [[इराण]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iran_Aseman_Airlines_Airbus_A340-300_Sharifi.jpg|250 px|इवलेसे|[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील इराण असेमानचे [[एअरबस ए३४०]] विमान]] '''इराण असेमान एरलाइन्स''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: هواپیمایی آسمان‎) ही [[मध्य पूर्व]]ेतील [[इराण]] ह्या देशामधील एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारास इराण असेमान एरलाइन्सची विमाने:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Iran Aseman Airlines |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=62}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! सेवेत ! मागण्या ! प्रवासी ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१ |— | | |- |[[एरबस ए३४०-३००]] |१ |— |२५७ | |- |[[बोईंग ७३७-४००]] |३ |— |१४४ |ए३२०-२०० विमाने पुन्हा सेवेत आल्यावर निवृत्त केली जातील |- |[[फोक्कर १००]] |९ |— |१०० | |- !एकूण !२२ !० !colspan=2| |} === पूर्वीची विमाने === [[File:ATR ATR-72-500 (ATR-72-212A), Iran Aseman Airlines AN1245665.jpg|thumb|right|इराण असेमान एरलाइन्सचे एक [[एटीआर ७२-५००]]|232x232px]] {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! एकूण ! दाखल ! निवृत्त ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२० परिवार|एरबस ए३२०-२००]] |५ |२०१४ |२०२१ |निर्बंधांमुळे सर्व विमाने जमिनीवर ठप्प आहेत.{{cn|date=April 2024}} |- |[[एटीआर ७२]] |५ |१९९३ |२०१९ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ३७०४|फ्लाइट ३७०४]] म्हणून कोसळले |- |[[बोईंग ७२७-२००]] |४ |१९९८ |२०१९ |बोईंग ७२७ चे शेवटचे व्यावसायिक प्रवासी संचालक |- |[[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप|फोक्कर एफ २७ फ्रेंडशिप]] |? |? |? |ईपी-एएनए भंगारात काढले |- |[[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप|फोक्कर एफ २८]] |? |१९८०-१९९० |२००४ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७४६|फ्लाइट ७४६]] म्हणून कोसळले, ईपी-पीएयू एका घटनेत सामील होते |} == अपघात आणि दुर्घटना == * ४ ऑक्टोबर १९९० रोजी इराण असेमानचे [[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप]] (नोंदणी क्रमांक EP-ANA) [[रामसर विमानतळ|रामसर विमानतळावर]] उतरताना धावपट्टी ओलांडून पुढे गेले १०० मीटर अंतरावरील एका काँक्रीटच्या भिंतीला धडकून थांबले. विमानातील ४६ प्रवासी आणि चार कर्मचारी वर्गापैकी कोणीही दगावले नाही आणि विमानाची पूर्णपणे दुरुस्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker F-27 Friendship 600 EP-ANA Ramsar Airport (RZR) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/325938 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * १२ ऑक्टोबर १९९४ रोजी इराण [[असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७४६]] हे [[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप]] (नोंदणी क्रमांक EP-PAV) [[इस्फहान]]हून [[तेहरान]]ला जात असताना, [[इस्फहान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इस्फहान आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून]] उड्डाण केल्यानंतर ३५ मिनिटांनी स्थानिक वेळेनुसार २३:०५ वाजता दोन्ही इंजिनांची शक्ती अचानक कमी झाली. विमान अनियंत्रितपणे खाली कोसळले आणि नतांझ जवळ अपघातग्रस्त झाले. यामध्ये विमानातील सर्व ५९ प्रवासी आणि सात कर्मचारी मारले गेले.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker F-28 Fellowship 1000 EP-PAV Natanz |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/324882 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * १८ जुलै २००० रोजी [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७७५]] हे फोक्कर एफ२८ फेलोशिप (नोंदणी क्रमांक EP-PAU) तेहरानहून [[अहवाझ]]ला जात असताना धुक्यामध्ये वैमानिकाने अहवाझ विमानतळावर उतरण्याचा प्रयत्न करताना धावपट्टी चुकली आणि विमान धावपट्टी बाहेर उतरले. वैमानिकाने पुन्हा एकदा विमान हवेत घेउन नंतर सुखरुप उतरवले. विमानातील ८४ प्रवासी व चार कर्मचाऱ्यांपैकी कोणालाही इजा झाली नाही परंतु विमान भंगारात काढावे लागले.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker F-28 Fellowship 4000 EP-PAU Ahvaz Airport (AWZ) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/323469 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * २६ ऑगस्ट २०१० रोजी तेहरानहून [[तब्रिझ]]ला जाणारे [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७७३]] हे [[फोक्कर १००]] (नोंदणी क्रमांक EP-ASL) [[तब्रिझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तब्रिझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरताना धावपट्टी ओलांडून पुढे गेले आणि एका कालव्यात पडले. यात विमानाचे मोठे नुकसान झाले. विमानातील १०३ प्रवाशांपैकी दोन प्रवासी जखमी झाले, तर सात कर्मचाऱ्यांपैकी कोणालाही इजा झाली नाही.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker 100 EP-ASL Tabriz Airport (TBZ) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/321250 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref><ref name="Fars2">{{cite web |title=Plane Skids off Runway in Northwestern Iran |url=http://english.farsnews.ir/newstext.php?nn=8906050742 |access-date=27 August 2010 |publisher=Fars News Agency}}</ref> * १० मे २०१४ रोजी एक फोक्कर १०० (नोंदणी क्रमांक EP-ASZ) इराणमधील [[झहेदान विमानतळ|झहेदान विमानतळावर]] उतरताना झालेल्या अपघातात नुकसानग्रस्त झाले. हे विमान [[मशहद विमानतळ|मशहद विमानतळावरून]] [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ८५३|फ्लाइट ८५३]] म्हणून आले होते. स्थानिक प्रसारमाध्यमांच्या माहितीनुसार उतरण्यापूर्वी डाव्या बाजूची मुख्य चाके खाली आली नव्हती किंवा लॉक झाली नव्हती. धावपट्टी ३५ वर सक्तीचे लँडिंग करण्यात आले. विमान डाव्या बाजूला वळले आणि धावपट्टीच्या सुरुवातीपासून १,४५० मीटर पुढे आणि मध्यरेषेच्या २३ मीटर डावीकडे भरकटत जाउन थांबले.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker 100 EP-ASZ Zahedan Airport (ZAH) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/320533 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * १८ फेब्रुवारी २०१८ रोजी [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ३७०४]] हे [[एटीआर ७२-२००]] (नोंदणी क्रमांक EP-ATS) तेहरानहून [[यासुज]]ला जात असताना [[मेहराबाद विमानतळ|मेहराबाद विमानतळावरून]] उड्डाण केल्यानंतर ८५ मिनिटांनी रडारवरून गायब झाले आणि [[इस्फहान]]च्या दक्षिणेला [[झाग्रोस पर्वत|झाग्रोस पर्वतावर]] कोसळले.<ref>{{cite news |date=18 February 2018 |title='No survivors' in Iranian plane crash |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-43103192 |access-date=18 February 2018 |work=BBC News}}</ref> विमानातील सर्व ६६ व्यक्ती (६० प्रवासी आणि सहा कर्मचारी) मृत्युमुखी पडल्या. == बाह्य दुवे == * [http://www.iaa.ir/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230621025344/http://www2.iaa.ir/ |date=2023-06-21 }} {{कॉमन्स वर्ग|Iran Aseman|{{लेखनाव}}}} [[वर्ग:इराणमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील निर्मिती]] hkce1lnwt991vbs2v7sbvi87l9xrvvm 2678368 2678367 2026-04-09T02:08:03Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#नियम_८.१|शुद्धलेखनाचा नियम ८.१]]) 2678368 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराण असेमान एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = EP | ICAO = IRC | callsign = ASEMAN | स्थापना = | सुरुवात = १९८० | बंद = | विमानतळ = [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[तेहरान]])<br />[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[शिराझ]]<br />[[मशहद]]<br />[[रश्त]]<br />[[सनंदाज]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ३५ | गंतव्यस्थाने = ५४ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''We Guarantee Your Safety in The Sky'' | मुख्यालय = [[तेहरान]], [[इराण]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iran_Aseman_Airlines_Airbus_A340-300_Sharifi.jpg|250 px|इवलेसे|[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील इराण असेमानचे [[एअरबस ए३४०]] विमान]] '''इराण असेमान एरलाइन्स''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: هواپیمایی آسمان‎) ही [[मध्य पूर्व]]ेतील [[इराण]] ह्या देशामधील एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारास इराण असेमान एरलाइन्सची विमाने:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Iran Aseman Airlines |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=62}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! सेवेत ! मागण्या ! प्रवासी ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१ |— | | |- |[[एरबस ए३४०-३००]] |१ |— |२५७ | |- |[[बोईंग ७३७-४००]] |३ |— |१४४ |ए३२०-२०० विमाने पुन्हा सेवेत आल्यावर निवृत्त केली जातील |- |[[फोक्कर १००]] |९ |— |१०० | |- !एकूण !२२ !० !colspan=2| |} === पूर्वीची विमाने === [[File:ATR ATR-72-500 (ATR-72-212A), Iran Aseman Airlines AN1245665.jpg|thumb|right|इराण असेमान एरलाइन्सचे एक [[एटीआर ७२-५००]]|232x232px]] {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! एकूण ! दाखल ! निवृत्त ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२० परिवार|एरबस ए३२०-२००]] |५ |२०१४ |२०२१ |निर्बंधांमुळे सर्व विमाने जमिनीवर ठप्प आहेत.{{cn|date=April 2024}} |- |[[एटीआर ७२]] |५ |१९९३ |२०१९ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ३७०४|फ्लाइट ३७०४]] म्हणून कोसळले |- |[[बोईंग ७२७-२००]] |४ |१९९८ |२०१९ |बोईंग ७२७ चे शेवटचे व्यावसायिक प्रवासी संचालक |- |[[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप|फोक्कर एफ २७ फ्रेंडशिप]] |? |? |? |ईपी-एएनए भंगारात काढले |- |[[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप|फोक्कर एफ २८]] |? |१९८०-१९९० |२००४ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७४६|फ्लाइट ७४६]] म्हणून कोसळले, ईपी-पीएयू एका घटनेत सामील होते |} == अपघात आणि दुर्घटना == * ४ ऑक्टोबर १९९० रोजी इराण असेमानचे [[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप]] (नोंदणी क्रमांक EP-ANA) [[रामसर विमानतळ|रामसर विमानतळावर]] उतरताना धावपट्टी ओलांडून पुढे गेले १०० मीटर अंतरावरील एका काँक्रीटच्या भिंतीला धडकून थांबले. विमानातील ४६ प्रवासी आणि चार कर्मचारी वर्गापैकी कोणीही दगावले नाही आणि विमानाची पूर्णपणे दुरुस्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker F-27 Friendship 600 EP-ANA Ramsar Airport (RZR) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/325938 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * १२ ऑक्टोबर १९९४ रोजी इराण [[असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७४६]] हे [[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप]] (नोंदणी क्रमांक EP-PAV) [[इस्फहान]]हून [[तेहरान]]ला जात असताना, [[इस्फहान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इस्फहान आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून]] उड्डाण केल्यानंतर ३५ मिनिटांनी स्थानिक वेळेनुसार २३:०५ वाजता दोन्ही इंजिनांची शक्ती अचानक कमी झाली. विमान अनियंत्रितपणे खाली कोसळले आणि नतांझ जवळ अपघातग्रस्त झाले. यामध्ये विमानातील सर्व ५९ प्रवासी आणि सात कर्मचारी मारले गेले.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker F-28 Fellowship 1000 EP-PAV Natanz |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/324882 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * १८ जुलै २००० रोजी [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७७५]] हे फोक्कर एफ२८ फेलोशिप (नोंदणी क्रमांक EP-PAU) तेहरानहून [[अहवाझ]]ला जात असताना धुक्यामध्ये वैमानिकाने अहवाझ विमानतळावर उतरण्याचा प्रयत्न करताना धावपट्टी चुकली आणि विमान धावपट्टी बाहेर उतरले. वैमानिकाने पुन्हा एकदा विमान हवेत घेउन नंतर सुखरूप उतरवले. विमानातील ८४ प्रवासी व चार कर्मचाऱ्यांपैकी कोणालाही इजा झाली नाही परंतु विमान भंगारात काढावे लागले.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker F-28 Fellowship 4000 EP-PAU Ahvaz Airport (AWZ) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/323469 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * २६ ऑगस्ट २०१० रोजी तेहरानहून [[तब्रिझ]]ला जाणारे [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७७३]] हे [[फोक्कर १००]] (नोंदणी क्रमांक EP-ASL) [[तब्रिझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तब्रिझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरताना धावपट्टी ओलांडून पुढे गेले आणि एका कालव्यात पडले. यात विमानाचे मोठे नुकसान झाले. विमानातील १०३ प्रवाशांपैकी दोन प्रवासी जखमी झाले, तर सात कर्मचाऱ्यांपैकी कोणालाही इजा झाली नाही.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker 100 EP-ASL Tabriz Airport (TBZ) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/321250 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref><ref name="Fars2">{{cite web |title=Plane Skids off Runway in Northwestern Iran |url=http://english.farsnews.ir/newstext.php?nn=8906050742 |access-date=27 August 2010 |publisher=Fars News Agency}}</ref> * १० मे २०१४ रोजी एक फोक्कर १०० (नोंदणी क्रमांक EP-ASZ) इराणमधील [[झहेदान विमानतळ|झहेदान विमानतळावर]] उतरताना झालेल्या अपघातात नुकसानग्रस्त झाले. हे विमान [[मशहद विमानतळ|मशहद विमानतळावरून]] [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ८५३|फ्लाइट ८५३]] म्हणून आले होते. स्थानिक प्रसारमाध्यमांच्या माहितीनुसार उतरण्यापूर्वी डाव्या बाजूची मुख्य चाके खाली आली नव्हती किंवा लॉक झाली नव्हती. धावपट्टी ३५ वर सक्तीचे लँडिंग करण्यात आले. विमान डाव्या बाजूला वळले आणि धावपट्टीच्या सुरुवातीपासून १,४५० मीटर पुढे आणि मध्यरेषेच्या २३ मीटर डावीकडे भरकटत जाउन थांबले.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker 100 EP-ASZ Zahedan Airport (ZAH) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/320533 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * १८ फेब्रुवारी २०१८ रोजी [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ३७०४]] हे [[एटीआर ७२-२००]] (नोंदणी क्रमांक EP-ATS) तेहरानहून [[यासुज]]ला जात असताना [[मेहराबाद विमानतळ|मेहराबाद विमानतळावरून]] उड्डाण केल्यानंतर ८५ मिनिटांनी रडारवरून गायब झाले आणि [[इस्फहान]]च्या दक्षिणेला [[झाग्रोस पर्वत|झाग्रोस पर्वतावर]] कोसळले.<ref>{{cite news |date=18 February 2018 |title='No survivors' in Iranian plane crash |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-43103192 |access-date=18 February 2018 |work=BBC News}}</ref> विमानातील सर्व ६६ व्यक्ती (६० प्रवासी आणि सहा कर्मचारी) मृत्युमुखी पडल्या. == बाह्य दुवे == * [http://www.iaa.ir/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230621025344/http://www2.iaa.ir/ |date=2023-06-21 }} {{कॉमन्स वर्ग|Iran Aseman|{{लेखनाव}}}} [[वर्ग:इराणमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील निर्मिती]] skveirwi1vtzro7mc59ioycbvuylz0b 2678369 2678368 2026-04-09T02:08:40Z अभय नातू 206 /* बाह्य दुवे */ 2678369 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराण असेमान एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = EP | ICAO = IRC | callsign = ASEMAN | स्थापना = | सुरुवात = १९८० | बंद = | विमानतळ = [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[तेहरान]])<br />[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[शिराझ]]<br />[[मशहद]]<br />[[रश्त]]<br />[[सनंदाज]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ३५ | गंतव्यस्थाने = ५४ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''We Guarantee Your Safety in The Sky'' | मुख्यालय = [[तेहरान]], [[इराण]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iran_Aseman_Airlines_Airbus_A340-300_Sharifi.jpg|250 px|इवलेसे|[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील इराण असेमानचे [[एअरबस ए३४०]] विमान]] '''इराण असेमान एरलाइन्स''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: هواپیمایی آسمان‎) ही [[मध्य पूर्व]]ेतील [[इराण]] ह्या देशामधील एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारास इराण असेमान एरलाइन्सची विमाने:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Iran Aseman Airlines |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=62}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! सेवेत ! मागण्या ! प्रवासी ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१ |— | | |- |[[एरबस ए३४०-३००]] |१ |— |२५७ | |- |[[बोईंग ७३७-४००]] |३ |— |१४४ |ए३२०-२०० विमाने पुन्हा सेवेत आल्यावर निवृत्त केली जातील |- |[[फोक्कर १००]] |९ |— |१०० | |- !एकूण !२२ !० !colspan=2| |} === पूर्वीची विमाने === [[File:ATR ATR-72-500 (ATR-72-212A), Iran Aseman Airlines AN1245665.jpg|thumb|right|इराण असेमान एरलाइन्सचे एक [[एटीआर ७२-५००]]|232x232px]] {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |- ! विमान ! एकूण ! दाखल ! निवृत्त ! नोंदी |- |[[एरबस ए३२० परिवार|एरबस ए३२०-२००]] |५ |२०१४ |२०२१ |निर्बंधांमुळे सर्व विमाने जमिनीवर ठप्प आहेत.{{cn|date=April 2024}} |- |[[एटीआर ७२]] |५ |१९९३ |२०१९ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ३७०४|फ्लाइट ३७०४]] म्हणून कोसळले |- |[[बोईंग ७२७-२००]] |४ |१९९८ |२०१९ |बोईंग ७२७ चे शेवटचे व्यावसायिक प्रवासी संचालक |- |[[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप|फोक्कर एफ २७ फ्रेंडशिप]] |? |? |? |ईपी-एएनए भंगारात काढले |- |[[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप|फोक्कर एफ २८]] |? |१९८०-१९९० |२००४ |एक विमान [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७४६|फ्लाइट ७४६]] म्हणून कोसळले, ईपी-पीएयू एका घटनेत सामील होते |} == अपघात आणि दुर्घटना == * ४ ऑक्टोबर १९९० रोजी इराण असेमानचे [[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप]] (नोंदणी क्रमांक EP-ANA) [[रामसर विमानतळ|रामसर विमानतळावर]] उतरताना धावपट्टी ओलांडून पुढे गेले १०० मीटर अंतरावरील एका काँक्रीटच्या भिंतीला धडकून थांबले. विमानातील ४६ प्रवासी आणि चार कर्मचारी वर्गापैकी कोणीही दगावले नाही आणि विमानाची पूर्णपणे दुरुस्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker F-27 Friendship 600 EP-ANA Ramsar Airport (RZR) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/325938 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * १२ ऑक्टोबर १९९४ रोजी इराण [[असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७४६]] हे [[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप]] (नोंदणी क्रमांक EP-PAV) [[इस्फहान]]हून [[तेहरान]]ला जात असताना, [[इस्फहान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इस्फहान आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून]] उड्डाण केल्यानंतर ३५ मिनिटांनी स्थानिक वेळेनुसार २३:०५ वाजता दोन्ही इंजिनांची शक्ती अचानक कमी झाली. विमान अनियंत्रितपणे खाली कोसळले आणि नतांझ जवळ अपघातग्रस्त झाले. यामध्ये विमानातील सर्व ५९ प्रवासी आणि सात कर्मचारी मारले गेले.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker F-28 Fellowship 1000 EP-PAV Natanz |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/324882 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * १८ जुलै २००० रोजी [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७७५]] हे फोक्कर एफ२८ फेलोशिप (नोंदणी क्रमांक EP-PAU) तेहरानहून [[अहवाझ]]ला जात असताना धुक्यामध्ये वैमानिकाने अहवाझ विमानतळावर उतरण्याचा प्रयत्न करताना धावपट्टी चुकली आणि विमान धावपट्टी बाहेर उतरले. वैमानिकाने पुन्हा एकदा विमान हवेत घेउन नंतर सुखरूप उतरवले. विमानातील ८४ प्रवासी व चार कर्मचाऱ्यांपैकी कोणालाही इजा झाली नाही परंतु विमान भंगारात काढावे लागले.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker F-28 Fellowship 4000 EP-PAU Ahvaz Airport (AWZ) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/323469 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * २६ ऑगस्ट २०१० रोजी तेहरानहून [[तब्रिझ]]ला जाणारे [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ७७३]] हे [[फोक्कर १००]] (नोंदणी क्रमांक EP-ASL) [[तब्रिझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तब्रिझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरताना धावपट्टी ओलांडून पुढे गेले आणि एका कालव्यात पडले. यात विमानाचे मोठे नुकसान झाले. विमानातील १०३ प्रवाशांपैकी दोन प्रवासी जखमी झाले, तर सात कर्मचाऱ्यांपैकी कोणालाही इजा झाली नाही.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker 100 EP-ASL Tabriz Airport (TBZ) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/321250 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref><ref name="Fars2">{{cite web |title=Plane Skids off Runway in Northwestern Iran |url=http://english.farsnews.ir/newstext.php?nn=8906050742 |access-date=27 August 2010 |publisher=Fars News Agency}}</ref> * १० मे २०१४ रोजी एक फोक्कर १०० (नोंदणी क्रमांक EP-ASZ) इराणमधील [[झहेदान विमानतळ|झहेदान विमानतळावर]] उतरताना झालेल्या अपघातात नुकसानग्रस्त झाले. हे विमान [[मशहद विमानतळ|मशहद विमानतळावरून]] [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ८५३|फ्लाइट ८५३]] म्हणून आले होते. स्थानिक प्रसारमाध्यमांच्या माहितीनुसार उतरण्यापूर्वी डाव्या बाजूची मुख्य चाके खाली आली नव्हती किंवा लॉक झाली नव्हती. धावपट्टी ३५ वर सक्तीचे लँडिंग करण्यात आले. विमान डाव्या बाजूला वळले आणि धावपट्टीच्या सुरुवातीपासून १,४५० मीटर पुढे आणि मध्यरेषेच्या २३ मीटर डावीकडे भरकटत जाउन थांबले.<ref>{{cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Fokker 100 EP-ASZ Zahedan Airport (ZAH) |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/320533 |access-date=18 February 2018 |website=aviation-safety.net}}</ref> * १८ फेब्रुवारी २०१८ रोजी [[इराण असेमान एरलाइन्स फ्लाइट ३७०४]] हे [[एटीआर ७२-२००]] (नोंदणी क्रमांक EP-ATS) तेहरानहून [[यासुज]]ला जात असताना [[मेहराबाद विमानतळ|मेहराबाद विमानतळावरून]] उड्डाण केल्यानंतर ८५ मिनिटांनी रडारवरून गायब झाले आणि [[इस्फहान]]च्या दक्षिणेला [[झाग्रोस पर्वत|झाग्रोस पर्वतावर]] कोसळले.<ref>{{cite news |date=18 February 2018 |title='No survivors' in Iranian plane crash |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-43103192 |access-date=18 February 2018 |work=BBC News}}</ref> विमानातील सर्व ६६ व्यक्ती (६० प्रवासी आणि सहा कर्मचारी) मृत्युमुखी पडल्या. == बाह्य दुवे == * [http://www.iaa.ir/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230621025344/http://www2.iaa.ir/ |date=2023-06-21 }} {{कॉमन्स वर्ग|Iran Aseman|{{लेखनाव}}}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इराणमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील निर्मिती]] lfp23tg9j98o050w88i6l4l9v8ecqej 0 58541 2678384 2678163 2026-04-09T02:25:40Z संतोष गोरे 135680 इंग्लिश विकिपीडियावरून भाषांतरित 2678384 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''गुरू तेग बहादूर''' ([[पंजाबी भाषा|पंजाबी]]: ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ; <small>([[गुरुमुखी]])</small>; १ एप्रिल १६२१ – ११ नोव्हेंबर १६७५)<ref>{{cite book|title=Textual Sources for the Study of Sikhism|year=1984|publisher=Manchester University Press|pages=32–33|url=https://books.google.com/books?id=Mj28AAAAIAAJ|author=W. H. McLeod|access-date=14 November 2013|isbn=9780719010637|archive-date=18 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218101303/https://books.google.com/books?id=Mj28AAAAIAAJ|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=The Ninth Master Guru Tegh Bahadur (1621–1675)|url=http://www.sikhs.org/guru9.htm|website=sikhs.org|access-date=23 November 2014|archive-date=7 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107050930/http://www.sikhs.org/guru9.htm|url-status=live}}</ref> हे [[शीख धर्म|शीख धर्माचे]] संस्थापक असलेल्या दहा [[:वर्ग:शीख गुरू|शीख गुरूंपैकी]] नववे गुरू होते. त्यांनी १६६५ पासून १६७५ मध्ये त्यांचे [[शिरच्छेद]] होईपर्यंत शिखांचे नेतृत्व केले. त्यांचा जन्म १६२१ मध्ये भारतातील [[पंजाब]]मधील [[अमृतसर]] येथे झाला. ते सहावे शीख गुरू [[गुरू हरगोबिंद]] साहिब यांचे सर्वात धाकटे पुत्र होते. एक तत्वनिष्ठ आणि निर्भय योद्धा मानले जाणारे गुरू तेग बहादूर हे एक विद्वान आध्यात्मिक अभ्यासू आणि कवी होते. त्यांनी रचलेली ११५ स्तोत्रे (hymns) [[गुरू ग्रंथ साहिब]]मध्ये समाविष्ट आहेत, जो शीख धर्माचा मुख्य धर्मग्रंथ आहे. त्यांनी १६६४ मध्ये आनंदपूर साहिबची स्थापना केली.<ref>{{Cite book |last=Mann|first=Gurinder Singh|title=The Making of Sikh Scripture|publisher=Oxford University Press|isbn=9780195130249|pages=9|chapter=Table 1. Towns Associated with the Sikh Gurus}}</ref> गुरू तेग बहादूर यांना सहावा [[मुघल साम्राज्य|मुघल]] सम्राट [[औरंगजेब]] याच्या आदेशानुसार भारतातील [[दिल्ली]] येथे फाशी देण्यात आली.<ref name="cs2013">{{cite book|last=Seiple|first=Chris|title=The Routledge handbook of religion and security|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-0-415-66744-9|location=New York|page=96}}</ref><ref name="bbcgtb">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/sikhism/people/teghbahadur.shtml|title=Religions – Sikhism: Guru Tegh Bahadur|publisher=[[BBC]]|access-date=20 October 2016|archive-date=14 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170414075330/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/sikhism/people/teghbahadur.shtml|url-status=live}}</ref><ref name="fenech4">{{cite book|author1=Pashaura Singh|author2=Louis E. Fenech|title=The Oxford Handbook of Sikh Studies|url=https://books.google.com/books?id=8I0NAwAAQBAJ|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-969930-8|pages=236–238|access-date=12 June 2017|archive-date=4 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504190932/https://books.google.com/books?id=8I0NAwAAQBAJ|url-status=live}};<br />{{cite journal | last=Fenech | first=Louis E. | title=Martyrdom and the Execution of Guru Arjan in Early Sikh Sources | journal=Journal of the American Oriental Society | publisher= American Oriental Society | volume=121 | issue=1 | year=2001 |doi=10.2307/606726 | pages=20–31| jstor=606726 }};<br />{{cite journal | last=Fenech | first=Louis E. | title=Martyrdom and the Sikh Tradition | journal=Journal of the American Oriental Society | publisher=American Oriental Society | volume=117 | issue=4 | year=1997 | doi=10.2307/606445 | pages=623–642| jstor=606445 }};<br />{{cite journal | last=McLeod | first=Hew | title=Sikhs and Muslims in the Punjab | journal=South Asia: Journal of South Asian Studies | publisher=Taylor & Francis | volume=22 | issue=sup001 | year=1999 | issn=0085-6401 | doi=10.1080/00856408708723379 | pages=155–165}}</ref> दिल्लीतील [[गुरुद्वारा शीशगंज साहिब]] आणि [[गुरुद्वारा रकाब गंज साहिब]] ही पवित्र ठिकाणे गुरू तेग बहादूर यांच्या फाशीच्या आणि अंत्यसंस्काराच्या ठिकाणांची स्मृती जपतात. त्यांचा हौतात्म्य दिन (शहीद दिवस) दरवर्षी २४ नोव्हेंबर रोजी भारतात साजरा केला जातो.<ref name="singharakab">{{cite book|author=H. S. Singha|title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)|url=https://books.google.com/books?id=gqIbJz7vMn0C|year=2000|publisher=Hemkunt Press|isbn=978-81-7010-301-1|page=169|access-date=30 October 2016|archive-date=20 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920113541/https://books.google.com/books?id=gqIbJz7vMn0C|url-status=live}}</ref><ref name="nesbitt122">{{cite book|author=Eleanor Nesbitt|title=Sikhism: a Very Short Introduction|url=https://books.google.com/books?id=XebnCwAAQBAJ|year=2016|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-874557-0|pages=6, 122–123|access-date=9 March 2017|archive-date=9 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170309075522/https://books.google.com/books?id=XebnCwAAQBAJ|url-status=live}}</ref> गुरू तेग बहादूर आणि औरंगजेब यांच्यातील संघर्षाची कारणे आणि त्यानंतर गुरूंच्या फाशीच्या कारणांबद्दल ऐतिहासिक स्रोतांमध्ये भिन्न मते आहेत. शीख नोंदीनुसार, गुरूंनी औरंगजेबाच्या असहिष्णू धोरणांविरुद्ध गैरमुस्लिमांच्या स्वातंत्र्य आणि अधिकारांचे रक्षण केले, तर मुघल नोंदीनुसार गुरू पंजाब प्रदेशात गैरमुस्लिमांकडून सक्तीने कर गोळा करत होते. याव्यतिरिक्त, गुरूंच्या कुटुंबातील काही सदस्यांनी, ज्यांचा गुरुपदावर दावा होता, त्यांनी औरंगजेबाला गुरूंच्या विरोधात भडकवले होते.<ref>{{Cite book |last=Torri |first=Michelguglielmo |url=https://www.google.co.in/books/edition/A_History_of_India/L9k5EQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=guru+tegh+bahadur&pg=PA351&printsec=frontcover |title=A History of India Volume 1: From the First Human Settlements to the Mughal Empire |date=2025-02-25 |publisher=Boydell & Brewer |isbn=978-1-83765-144-3 |pages=351 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book|title=Historical Dictionary of Sikhism|url=https://www.google.co.in/books/edition/Historical_Dictionary_of_Sikhism/xajcAwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=tegh+bahadur+execution&pg=PA305&printsec=frontcover|publisher=Bloomsbury Publishing PLC|date=2014-06-11|isbn=978-1-4422-3601-1|language=en|first=Louis E.|last=Fenech|first2=W. H.|last2=McLeod|pages=305|quote=According to Muslim sources he was taken as a brigand. Sikh sources, however, vigorously resist this claim.}}</ref> [[File: Guru Teg bahadur ji.jpg|thumb|गुरुद्वारा शीशगंज साहिबचे अंतर्गत दृश्य|इवलेसे]] == चरित्र == === बालपण === गुरु तेग बहादूर यांचा जन्म १ एप्रिल १६२१ रोजी अमृतसर येथे 'त्याग मल' ({{lang|pa|ਤਿਆਗ ਮਲ}}) म्हणून झाला. ते सहावे गुरु, गुरु हरगोविंद यांचे सर्वात धाकटे पुत्र होते.<ref name=":3" /><ref name=":5">{{Cite book |last1=Bhatia |first1=H.S. |url=https://archive.org/details/encyclopaedichis0000unse_f4o8/page/26/mode/2up?view=theater&q=%22April+1%22 |title=The Sikh Gurus and Sikhism |last2=Bakshi |first2=S.R. |publisher=Deep & Deep Publications |year=2000 |isbn=8176291307 |pages=}}</ref>{{Rp|page=27}} त्यांचे कुटुंब खत्रींच्या [[सोढी]] वंशातील होते. हरगोविंद यांना एक मुलगी, बीबी वीरो आणि पाच मुले होती: बाबा गुरदित्ता, सूरज मल, अनी राय, अटल राय आणि त्याग मल.<ref>{{Cite book |last=McLeod |first=W. H. |url=https://books.google.com/books?id=vgixwfeCyDAC&pg=PA88 |title=The A to Z of Sikhism |date=2009-07-24 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6344-6 |pages=88 |language=en}}</ref> त्याग मल यांनी मुघलांविरुद्धच्या [[कर्तारपूरची लढाई|कर्तारपूरच्या लढाईत]] शौर्य दाखवल्यानंतर, गुरूंनी त्यांना 'तेग बहादूर' (तलवारीचा धनी/शूर तलवारबाज) हे नाव दिले.<ref name=":3">{{cite book |author1=William Owen Cole |url=https://books.google.com/books?id=zIC_MgJ5RMUC&pg=PA34 |title=The Sikhs: Their Religious Beliefs and Practices |author2=Piara Singh Sambhi |publisher=Sussex Academic Press |year=1995 |isbn=978-1-898723-13-4 |pages=32–35 |access-date=23 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528230214/https://books.google.com/books?id=zIC_MgJ5RMUC&pg=PA34%2F |archive-date=28 May 2020 |url-status=live}}</ref> तेग बहादूर यांचे संगोपन शीख संस्कृतीत झाले आणि त्यांना [[धनुर्विद्या]] व [[घोडेस्वारी]]चे प्रशिक्षण देण्यात आले. त्यांना [[वेद]], [[उपनिषदे]] आणि [[पुराणे]] यांसारख्या प्राचीन अभिजात ग्रंथांचे शिक्षणही देण्यात आले.<ref>{{cite book |author=H.S. Singha |url=https://books.google.com/books?id=nRodBu9seiIC&pg=PA21 |title=Sikh Studies |publisher=Hemkunt Press |year=2005 |isbn=978-81-7010-245-8 |pages=21–22 |access-date=28 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504192024/https://books.google.com/books?id=nRodBu9seiIC&pg=PA21 |archive-date=4 May 2019 |url-status=live}}</ref> ३ फेब्रुवारी १६३२ रोजी त्यांचा विवाह [[माता गुजरी|गुजरी]] यांच्याशी झाला.{{Citation needed|date=September 2025}} १६४० च्या दशकात, मृत्यू जवळ आला असताना, गुरु हरगोविंद आणि त्यांची पत्नी नानकी, तेग बहादूर आणि गुजरी यांच्यासह अमृतसर जिल्ह्यातील त्यांच्या पूर्वजांच्या [[बाबा बकाला|बकाला]] गावी राहायला गेले. हरगोविंद यांच्या मृत्यूनंतर, तेग बहादूर आपल्या पत्नी आणि आईसह बकाला येथेच राहू लागले.<ref name=gandhi621>{{cite book|last=Gandhi|first=Surjit|title=History of Sikh gurus retold|publisher=Atlantic Publishers|year=2007|isbn=978-81-269-0858-5|pages=621–22}}</ref> === शिखांचे गुरु म्हणून नियुक्ती === मार्च १६६४ मध्ये, [[गुरु हरकिशन]] यांना [[देवी (रोग)|देवीची]] लागण झाली. त्यांच्या अनुयायांनी विचारले की त्यांच्यांच्यानंतर त्यांचे नेतृत्व कोण करेल, तेव्हा ते म्हणाले, "''[[बाबा बकाला]]''", ज्याचा अर्थ असा होता की त्यांचा उत्तराधिकारी बकाला येथे मिळेल. मरणोन्मुख गुरूंच्या शब्दांतील अस्पष्टतेचा फायदा घेऊन अनेकांनी स्वतःला नवे गुरु म्हणवून घेत बकाला येथे ठाण मांडले. एवढे दावेदार पाहून शीख संभ्रमात पडले.<ref name=mk1992/><ref name="hss2000">{{cite book|last=Singha|first=H.S.|title=The encyclopedia of Sikhism|publisher=Hemkunt Publishers|year=2000|isbn=978-81-7010-301-1|page=85}}</ref> [[File:Fresco depicting Bhai Makhan Shah Labana finding Guru Tegh Bahadur, with a young-lad and Mata Nanaki, from Gurdwara Baba Bakala (2).png|thumb|गुरद्वारा बाबा बकाला येथील एक भित्तिचित्र, ज्यात [[माखन शाह लबाणा|भाई माखन शाह लबाणा]] गुरु तेग बहादूर आणि [[माता नानकी]] यांना शोधताना दाखवले आहेत.]] तेग बहादूर यांची नववे गुरु म्हणून निवड कशी झाली याबद्दल शीख परंपरेत एक आख्यायिका आहे. माखन शाह लबाणा नावाच्या एका श्रीमंत व्यापाऱ्याने काही काळापूर्वी एका जहाजाच्या अपघातातून बचावल्यानंतर शीख गुरूंना ५०० सोन्याची नाणी देण्याचा नवस केला होता आणि तो नवव्या गुरूच्या शोधात बकाला येथे आला. त्याने भेटलेल्या प्रत्येक दावेदाराला दोन सोन्याची नाणी अर्पण केली, कारण खरा गुरु आपण मनात धरलेली ५०० नाण्यांची नवसाची गोष्ट ओळखेल अशी त्याची श्रद्धा होती. त्याला भेटलेल्या प्रत्येक "गुरूने" दोन सोन्याची नाणी स्वीकारली आणि त्याला निरोप दिला. मग त्याला समजले की तेग बहादूर देखील बकाला येथे राहतात. माखन शाहने तेग बहादूर यांना नेहमीप्रमाणे दोन सोन्याची नाणी अर्पण केली. तेग बहादूर यांनी त्याला आशीर्वाद दिला आणि टिप्पणी केली की त्याची भेट वचन दिलेल्या पाचशेपेक्षा कमी आहे. माखन शाहने तातडीने फरक भरून काढला आणि गच्चीवर धावत गेला. तो घराच्या छतावरून ओरडू लागला, "''गुरू लाधो रे, गुरू लाधो रे''", ज्याचा अर्थ "मला गुरु सापडले, मला गुरु सापडले" असा होतो.<ref name=mk1992>{{cite book|last=Kohli|first=Mohindar|title=Guru Tegh Bahadur: testimony of conscience|publisher=Sahitya Akademi|year=1992|isbn=978-81-7201-234-2|pages=13–15}}</ref> ऑगस्ट १६६४ मध्ये, हरकिशन यांचे निष्ठावान भक्त दिवाण दर्घा मल यांच्या मुलाच्या नेतृत्वाखालील शीख संगत बकाला येथे पोहोचली आणि त्यांनी तेग बहादूर यांची शिखांचे नववे गुरु म्हणून नियुक्ती केली.<ref>{{Cite book |last1=Singh |first1=Fauja |title=Guru Tegh Bahadur: Martyr and Teacher |last2=Talib |first2=Gurbachan Singh |publisher=Punjabi University |year=1975 |pages=24–26}}</ref> मुघल सम्राट जहांगीरने [[गुरु अर्जन]] यांना मृत्युदंड दिल्यानंतर शिखांमध्ये चालत आलेल्या प्रथेनुसार, गुरु तेग बहादूर यांच्याभोवती सशस्त्र अंगरक्षक असायचे,<ref>{{cite book|author=H.R. Gupta|isbn=9788121502764|title=History of the Sikhs: The Sikh Gurus, 1469–1708|year=1994|volume=1|page=188}}</ref> मात्र ते स्वतः अत्यंत साधे जीवन जगले.<ref name=mk37>{{cite book|last=Kohli|first=Mohindar|title=Guru Tegh Bahadur : testimony of conscience|publisher=Sahitya Akademi|year=1992|isbn=978-81-7201-234-2|pages=37–41}}</ref> === प्रवास === गुरु तेग बहादूर यांनी [[ढाका]] आणि [[आसाम]]सह [[भारतीय उपखंडा]]च्या विविध भागांत [[गुरु नानक]] (पहिले शीख गुरु) यांच्या शिकवणीचा प्रसार करण्यासाठी व्यापक प्रवास केला. त्यांनी ज्या ठिकाणी भेट दिली आणि वास्तव्य केले ती ठिकाणे पुढे शीख गुरुद्वारांची स्थळे बनली.<ref>{{cite book|last=Singha|first=H.S.|title=The encyclopedia of Sikhism|publisher=Hemkunt Publishers|year=2000|isbn=978-81-7010-301-1|pages=139–40}}</ref> आपल्या प्रवासादरम्यान, त्यांनी अनेक विहिरी आणि 'लंगर' (गरिबांसाठी सामुदायिक स्वयंपाकघर) सुरू केले.<ref name="ps189">{{cite book|last=Singh|first=Prithi|title=The history of Sikh gurus|publisher=Lotus Press|year=2006|isbn=978-81-8382-075-2|pages=187–89}}</ref><ref name="rp88">{{cite book|last=Pruthi|first=Raj|title=Sikhism and Indian civilization|year=2004|isbn=978-81-7141-879-4|page=88|publisher=Discovery Publishing House }}</ref> तेग बहादूर यांनी मथुरा, आग्रा, अलाहाबाद आणि वाराणसी या शहरांना भेटी दिल्या.<ref name="nsxviii">{{cite book |author=Gobind Singh (Translated by Navtej Sarna) |title=Zafarnama |publisher=Penguin Books |year=2011 |isbn=978-0-670-08556-9 |pages=xviii–xix}}</ref> त्यांचा मुलगा, [[गुरु गोविंद सिंग]], जे दहावे शीख गुरु झाले, यांचा जन्म १६६६ मध्ये [[पाटणा]] येथे झाला, जेव्हा ते आसाममधील [[धुबरी]] येथे होते, जिथे आता [[गुरद्वारा श्री गुरु तेग बहादूर साहिब]] उभा आहे. आसाममध्ये असताना, शीख ग्रंथांनुसार गुरूंनी [[राम सिंग १|राजा राम सिंग]] आणि अहोम शासक [[सुपंगमुंग|राजा चक्रध्वज सिंग]] यांच्यात शांतता प्रस्थापित करण्यात मध्यस्थी केली होती.<ref>{{Cite book |last1=Singh |first1=Dharam |title=Guru Tegh Bahadur: His Life, Travel and Message |last2=Singh |first2=Paramvir |publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting |year=2022 |isbn=9789354095832 |quote=There took place one battle between the opposing forces of Ram Singh and the Ahom king, named Chakradhwaj, but it remained inconclusive. According to Sikh chronicles, the Guru was able to arrange a truce between the opposing forces and opened the way for a negotiated settlement. The Guru succeeded in bringing about a rapprochement between them and thus more bloodshed was avoided. To celebrate the happy conclusion, soldiers of Ram Singh's camp raised a high mound on the bank of the Brahmputra, each soldier contributing five shields of earth. On the top of this mound now stands Thara Sahib or Damdama Sahib ...}}</ref><ref name="ps189" /><ref>{{cite book |last=Kohli |first=Mohindar |title=Guru Tegh Bahadur: testimony of conscience |publisher=Sahitya Akademi |year=1992 |isbn=978-81-7201-234-2 |pages=25–27}}</ref> आसाम, बंगाल आणि बिहारच्या भेटीनंतर गुरु तेग बहादूर यांनी [[बिलासपूर, हिमाचल प्रदेश|बिलासपूरच्या]] राणी चंपा यांची भेट घेतली, ज्यांनी गुरूंना त्यांच्या राज्यात जमिनीचा तुकडा देण्याची ऑफर दिली. गुरूंनी ती जागा ५०० [[रुपयांना]] विकत घेतली. तेथे त्यांनी हिमालयाच्या पायथ्याशी [[आनंदपूर साहिब]] या शहराची स्थापना केली.<ref name="bbcgtb" /><ref>{{cite book|last=Singha|first=H.S.|title=The encyclopedia of Sikhism|publisher=Hemkunt Publishers|year=2000|isbn=978-81-7010-301-1|page=21}}</ref> १६७२ मध्ये, [[काफिर|बिगर-मुस्लिमांचा]] छळ शिगेला पोहोचलेला असताना, तेग बहादूर यांनी लोकांशी संवाद साधण्यासाठी माळवा प्रदेशात आणि आसपास प्रवास केला.<ref>{{cite book|last=Singh|first=Prithi|title=The history of Sikh gurus|publisher=Lotus Press|year=2006|isbn=978-81-8382-075-2|pages=121–24}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{शीख गुरू |नाव= {{लेखनाव}} |मागील = गुरू हरकिशन |कार्यकाळ = |पुढील = गुरू गोबिंदसिंग }} [[वर्ग:शीख गुरू|तेगबहादूर]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] 7o013zwjane3uwp6f1f1zjl5vg0myjv 2678385 2678384 2026-04-09T02:25:42Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — गुरूचा उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#गुरूचा उकार|अधिक माहिती]]) 2678385 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''गुरू तेग बहादूर''' ([[पंजाबी भाषा|पंजाबी]]: ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ; <small>([[गुरुमुखी]])</small>; १ एप्रिल १६२१ – ११ नोव्हेंबर १६७५)<ref>{{cite book|title=Textual Sources for the Study of Sikhism|year=1984|publisher=Manchester University Press|pages=32–33|url=https://books.google.com/books?id=Mj28AAAAIAAJ|author=W. H. McLeod|access-date=14 November 2013|isbn=9780719010637|archive-date=18 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218101303/https://books.google.com/books?id=Mj28AAAAIAAJ|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=The Ninth Master Guru Tegh Bahadur (1621–1675)|url=http://www.sikhs.org/guru9.htm|website=sikhs.org|access-date=23 November 2014|archive-date=7 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107050930/http://www.sikhs.org/guru9.htm|url-status=live}}</ref> हे [[शीख धर्म|शीख धर्माचे]] संस्थापक असलेल्या दहा [[:वर्ग:शीख गुरू|शीख गुरूंपैकी]] नववे गुरू होते. त्यांनी १६६५ पासून १६७५ मध्ये त्यांचे [[शिरच्छेद]] होईपर्यंत शिखांचे नेतृत्व केले. त्यांचा जन्म १६२१ मध्ये भारतातील [[पंजाब]]मधील [[अमृतसर]] येथे झाला. ते सहावे शीख गुरू [[गुरू हरगोबिंद]] साहिब यांचे सर्वात धाकटे पुत्र होते. एक तत्वनिष्ठ आणि निर्भय योद्धा मानले जाणारे गुरू तेग बहादूर हे एक विद्वान आध्यात्मिक अभ्यासू आणि कवी होते. त्यांनी रचलेली ११५ स्तोत्रे (hymns) [[गुरू ग्रंथ साहिब]]मध्ये समाविष्ट आहेत, जो शीख धर्माचा मुख्य धर्मग्रंथ आहे. त्यांनी १६६४ मध्ये आनंदपूर साहिबची स्थापना केली.<ref>{{Cite book |last=Mann|first=Gurinder Singh|title=The Making of Sikh Scripture|publisher=Oxford University Press|isbn=9780195130249|pages=9|chapter=Table 1. Towns Associated with the Sikh Gurus}}</ref> गुरू तेग बहादूर यांना सहावा [[मुघल साम्राज्य|मुघल]] सम्राट [[औरंगजेब]] याच्या आदेशानुसार भारतातील [[दिल्ली]] येथे फाशी देण्यात आली.<ref name="cs2013">{{cite book|last=Seiple|first=Chris|title=The Routledge handbook of religion and security|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-0-415-66744-9|location=New York|page=96}}</ref><ref name="bbcgtb">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/sikhism/people/teghbahadur.shtml|title=Religions – Sikhism: Guru Tegh Bahadur|publisher=[[BBC]]|access-date=20 October 2016|archive-date=14 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170414075330/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/sikhism/people/teghbahadur.shtml|url-status=live}}</ref><ref name="fenech4">{{cite book|author1=Pashaura Singh|author2=Louis E. Fenech|title=The Oxford Handbook of Sikh Studies|url=https://books.google.com/books?id=8I0NAwAAQBAJ|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-969930-8|pages=236–238|access-date=12 June 2017|archive-date=4 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504190932/https://books.google.com/books?id=8I0NAwAAQBAJ|url-status=live}};<br />{{cite journal | last=Fenech | first=Louis E. | title=Martyrdom and the Execution of Guru Arjan in Early Sikh Sources | journal=Journal of the American Oriental Society | publisher= American Oriental Society | volume=121 | issue=1 | year=2001 |doi=10.2307/606726 | pages=20–31| jstor=606726 }};<br />{{cite journal | last=Fenech | first=Louis E. | title=Martyrdom and the Sikh Tradition | journal=Journal of the American Oriental Society | publisher=American Oriental Society | volume=117 | issue=4 | year=1997 | doi=10.2307/606445 | pages=623–642| jstor=606445 }};<br />{{cite journal | last=McLeod | first=Hew | title=Sikhs and Muslims in the Punjab | journal=South Asia: Journal of South Asian Studies | publisher=Taylor & Francis | volume=22 | issue=sup001 | year=1999 | issn=0085-6401 | doi=10.1080/00856408708723379 | pages=155–165}}</ref> दिल्लीतील [[गुरुद्वारा शीशगंज साहिब]] आणि [[गुरुद्वारा रकाब गंज साहिब]] ही पवित्र ठिकाणे गुरू तेग बहादूर यांच्या फाशीच्या आणि अंत्यसंस्काराच्या ठिकाणांची स्मृती जपतात. त्यांचा हौतात्म्य दिन (शहीद दिवस) दरवर्षी २४ नोव्हेंबर रोजी भारतात साजरा केला जातो.<ref name="singharakab">{{cite book|author=H. S. Singha|title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)|url=https://books.google.com/books?id=gqIbJz7vMn0C|year=2000|publisher=Hemkunt Press|isbn=978-81-7010-301-1|page=169|access-date=30 October 2016|archive-date=20 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920113541/https://books.google.com/books?id=gqIbJz7vMn0C|url-status=live}}</ref><ref name="nesbitt122">{{cite book|author=Eleanor Nesbitt|title=Sikhism: a Very Short Introduction|url=https://books.google.com/books?id=XebnCwAAQBAJ|year=2016|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-874557-0|pages=6, 122–123|access-date=9 March 2017|archive-date=9 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170309075522/https://books.google.com/books?id=XebnCwAAQBAJ|url-status=live}}</ref> गुरू तेग बहादूर आणि औरंगजेब यांच्यातील संघर्षाची कारणे आणि त्यानंतर गुरूंच्या फाशीच्या कारणांबद्दल ऐतिहासिक स्रोतांमध्ये भिन्न मते आहेत. शीख नोंदीनुसार, गुरूंनी औरंगजेबाच्या असहिष्णू धोरणांविरुद्ध गैरमुस्लिमांच्या स्वातंत्र्य आणि अधिकारांचे रक्षण केले, तर मुघल नोंदीनुसार गुरू पंजाब प्रदेशात गैरमुस्लिमांकडून सक्तीने कर गोळा करत होते. याव्यतिरिक्त, गुरूंच्या कुटुंबातील काही सदस्यांनी, ज्यांचा गुरुपदावर दावा होता, त्यांनी औरंगजेबाला गुरूंच्या विरोधात भडकवले होते.<ref>{{Cite book |last=Torri |first=Michelguglielmo |url=https://www.google.co.in/books/edition/A_History_of_India/L9k5EQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=guru+tegh+bahadur&pg=PA351&printsec=frontcover |title=A History of India Volume 1: From the First Human Settlements to the Mughal Empire |date=2025-02-25 |publisher=Boydell & Brewer |isbn=978-1-83765-144-3 |pages=351 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book|title=Historical Dictionary of Sikhism|url=https://www.google.co.in/books/edition/Historical_Dictionary_of_Sikhism/xajcAwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=tegh+bahadur+execution&pg=PA305&printsec=frontcover|publisher=Bloomsbury Publishing PLC|date=2014-06-11|isbn=978-1-4422-3601-1|language=en|first=Louis E.|last=Fenech|first2=W. H.|last2=McLeod|pages=305|quote=According to Muslim sources he was taken as a brigand. Sikh sources, however, vigorously resist this claim.}}</ref> [[File: Guru Teg bahadur ji.jpg|thumb|गुरुद्वारा शीशगंज साहिबचे अंतर्गत दृश्य|इवलेसे]] == चरित्र == === बालपण === गुरू तेग बहादूर यांचा जन्म १ एप्रिल १६२१ रोजी अमृतसर येथे 'त्याग मल' ({{lang|pa|ਤਿਆਗ ਮਲ}}) म्हणून झाला. ते सहावे गुरु, गुरू हरगोविंद यांचे सर्वात धाकटे पुत्र होते.<ref name=":3" /><ref name=":5">{{Cite book |last1=Bhatia |first1=H.S. |url=https://archive.org/details/encyclopaedichis0000unse_f4o8/page/26/mode/2up?view=theater&q=%22April+1%22 |title=The Sikh Gurus and Sikhism |last2=Bakshi |first2=S.R. |publisher=Deep & Deep Publications |year=2000 |isbn=8176291307 |pages=}}</ref>{{Rp|page=27}} त्यांचे कुटुंब खत्रींच्या [[सोढी]] वंशातील होते. हरगोविंद यांना एक मुलगी, बीबी वीरो आणि पाच मुले होती: बाबा गुरदित्ता, सूरज मल, अनी राय, अटल राय आणि त्याग मल.<ref>{{Cite book |last=McLeod |first=W. H. |url=https://books.google.com/books?id=vgixwfeCyDAC&pg=PA88 |title=The A to Z of Sikhism |date=2009-07-24 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6344-6 |pages=88 |language=en}}</ref> त्याग मल यांनी मुघलांविरुद्धच्या [[कर्तारपूरची लढाई|कर्तारपूरच्या लढाईत]] शौर्य दाखवल्यानंतर, गुरूंनी त्यांना 'तेग बहादूर' (तलवारीचा धनी/शूर तलवारबाज) हे नाव दिले.<ref name=":3">{{cite book |author1=William Owen Cole |url=https://books.google.com/books?id=zIC_MgJ5RMUC&pg=PA34 |title=The Sikhs: Their Religious Beliefs and Practices |author2=Piara Singh Sambhi |publisher=Sussex Academic Press |year=1995 |isbn=978-1-898723-13-4 |pages=32–35 |access-date=23 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528230214/https://books.google.com/books?id=zIC_MgJ5RMUC&pg=PA34%2F |archive-date=28 May 2020 |url-status=live}}</ref> तेग बहादूर यांचे संगोपन शीख संस्कृतीत झाले आणि त्यांना [[धनुर्विद्या]] व [[घोडेस्वारी]]चे प्रशिक्षण देण्यात आले. त्यांना [[वेद]], [[उपनिषदे]] आणि [[पुराणे]] यांसारख्या प्राचीन अभिजात ग्रंथांचे शिक्षणही देण्यात आले.<ref>{{cite book |author=H.S. Singha |url=https://books.google.com/books?id=nRodBu9seiIC&pg=PA21 |title=Sikh Studies |publisher=Hemkunt Press |year=2005 |isbn=978-81-7010-245-8 |pages=21–22 |access-date=28 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504192024/https://books.google.com/books?id=nRodBu9seiIC&pg=PA21 |archive-date=4 May 2019 |url-status=live}}</ref> ३ फेब्रुवारी १६३२ रोजी त्यांचा विवाह [[माता गुजरी|गुजरी]] यांच्याशी झाला.{{Citation needed|date=September 2025}} १६४० च्या दशकात, मृत्यू जवळ आला असताना, गुरू हरगोविंद आणि त्यांची पत्नी नानकी, तेग बहादूर आणि गुजरी यांच्यासह अमृतसर जिल्ह्यातील त्यांच्या पूर्वजांच्या [[बाबा बकाला|बकाला]] गावी राहायला गेले. हरगोविंद यांच्या मृत्यूनंतर, तेग बहादूर आपल्या पत्नी आणि आईसह बकाला येथेच राहू लागले.<ref name=gandhi621>{{cite book|last=Gandhi|first=Surjit|title=History of Sikh gurus retold|publisher=Atlantic Publishers|year=2007|isbn=978-81-269-0858-5|pages=621–22}}</ref> === शिखांचे गुरू म्हणून नियुक्ती === मार्च १६६४ मध्ये, [[गुरू हरकिशन]] यांना [[देवी (रोग)|देवीची]] लागण झाली. त्यांच्या अनुयायांनी विचारले की त्यांच्यांच्यानंतर त्यांचे नेतृत्व कोण करेल, तेव्हा ते म्हणाले, "''[[बाबा बकाला]]''", ज्याचा अर्थ असा होता की त्यांचा उत्तराधिकारी बकाला येथे मिळेल. मरणोन्मुख गुरूंच्या शब्दांतील अस्पष्टतेचा फायदा घेऊन अनेकांनी स्वतःला नवे गुरू म्हणवून घेत बकाला येथे ठाण मांडले. एवढे दावेदार पाहून शीख संभ्रमात पडले.<ref name=mk1992/><ref name="hss2000">{{cite book|last=Singha|first=H.S.|title=The encyclopedia of Sikhism|publisher=Hemkunt Publishers|year=2000|isbn=978-81-7010-301-1|page=85}}</ref> [[File:Fresco depicting Bhai Makhan Shah Labana finding Guru Tegh Bahadur, with a young-lad and Mata Nanaki, from Gurdwara Baba Bakala (2).png|thumb|गुरद्वारा बाबा बकाला येथील एक भित्तिचित्र, ज्यात [[माखन शाह लबाणा|भाई माखन शाह लबाणा]] गुरू तेग बहादूर आणि [[माता नानकी]] यांना शोधताना दाखवले आहेत.]] तेग बहादूर यांची नववे गुरू म्हणून निवड कशी झाली याबद्दल शीख परंपरेत एक आख्यायिका आहे. माखन शाह लबाणा नावाच्या एका श्रीमंत व्यापाऱ्याने काही काळापूर्वी एका जहाजाच्या अपघातातून बचावल्यानंतर शीख गुरूंना ५०० सोन्याची नाणी देण्याचा नवस केला होता आणि तो नवव्या गुरूच्या शोधात बकाला येथे आला. त्याने भेटलेल्या प्रत्येक दावेदाराला दोन सोन्याची नाणी अर्पण केली, कारण खरा गुरू आपण मनात धरलेली ५०० नाण्यांची नवसाची गोष्ट ओळखेल अशी त्याची श्रद्धा होती. त्याला भेटलेल्या प्रत्येक "गुरूने" दोन सोन्याची नाणी स्वीकारली आणि त्याला निरोप दिला. मग त्याला समजले की तेग बहादूर देखील बकाला येथे राहतात. माखन शाहने तेग बहादूर यांना नेहमीप्रमाणे दोन सोन्याची नाणी अर्पण केली. तेग बहादूर यांनी त्याला आशीर्वाद दिला आणि टिप्पणी केली की त्याची भेट वचन दिलेल्या पाचशेपेक्षा कमी आहे. माखन शाहने तातडीने फरक भरून काढला आणि गच्चीवर धावत गेला. तो घराच्या छतावरून ओरडू लागला, "''गुरू लाधो रे, गुरू लाधो रे''", ज्याचा अर्थ "मला गुरू सापडले, मला गुरू सापडले" असा होतो.<ref name=mk1992>{{cite book|last=Kohli|first=Mohindar|title=Guru Tegh Bahadur: testimony of conscience|publisher=Sahitya Akademi|year=1992|isbn=978-81-7201-234-2|pages=13–15}}</ref> ऑगस्ट १६६४ मध्ये, हरकिशन यांचे निष्ठावान भक्त दिवाण दर्घा मल यांच्या मुलाच्या नेतृत्वाखालील शीख संगत बकाला येथे पोहोचली आणि त्यांनी तेग बहादूर यांची शिखांचे नववे गुरू म्हणून नियुक्ती केली.<ref>{{Cite book |last1=Singh |first1=Fauja |title=Guru Tegh Bahadur: Martyr and Teacher |last2=Talib |first2=Gurbachan Singh |publisher=Punjabi University |year=1975 |pages=24–26}}</ref> मुघल सम्राट जहांगीरने [[गुरू अर्जन]] यांना मृत्युदंड दिल्यानंतर शिखांमध्ये चालत आलेल्या प्रथेनुसार, गुरू तेग बहादूर यांच्याभोवती सशस्त्र अंगरक्षक असायचे,<ref>{{cite book|author=H.R. Gupta|isbn=9788121502764|title=History of the Sikhs: The Sikh Gurus, 1469–1708|year=1994|volume=1|page=188}}</ref> मात्र ते स्वतः अत्यंत साधे जीवन जगले.<ref name=mk37>{{cite book|last=Kohli|first=Mohindar|title=Guru Tegh Bahadur : testimony of conscience|publisher=Sahitya Akademi|year=1992|isbn=978-81-7201-234-2|pages=37–41}}</ref> === प्रवास === गुरू तेग बहादूर यांनी [[ढाका]] आणि [[आसाम]]सह [[भारतीय उपखंडा]]च्या विविध भागांत [[गुरू नानक]] (पहिले शीख गुरु) यांच्या शिकवणीचा प्रसार करण्यासाठी व्यापक प्रवास केला. त्यांनी ज्या ठिकाणी भेट दिली आणि वास्तव्य केले ती ठिकाणे पुढे शीख गुरुद्वारांची स्थळे बनली.<ref>{{cite book|last=Singha|first=H.S.|title=The encyclopedia of Sikhism|publisher=Hemkunt Publishers|year=2000|isbn=978-81-7010-301-1|pages=139–40}}</ref> आपल्या प्रवासादरम्यान, त्यांनी अनेक विहिरी आणि 'लंगर' (गरिबांसाठी सामुदायिक स्वयंपाकघर) सुरू केले.<ref name="ps189">{{cite book|last=Singh|first=Prithi|title=The history of Sikh gurus|publisher=Lotus Press|year=2006|isbn=978-81-8382-075-2|pages=187–89}}</ref><ref name="rp88">{{cite book|last=Pruthi|first=Raj|title=Sikhism and Indian civilization|year=2004|isbn=978-81-7141-879-4|page=88|publisher=Discovery Publishing House }}</ref> तेग बहादूर यांनी मथुरा, आग्रा, अलाहाबाद आणि वाराणसी या शहरांना भेटी दिल्या.<ref name="nsxviii">{{cite book |author=Gobind Singh (Translated by Navtej Sarna) |title=Zafarnama |publisher=Penguin Books |year=2011 |isbn=978-0-670-08556-9 |pages=xviii–xix}}</ref> त्यांचा मुलगा, [[गुरू गोविंद सिंग]], जे दहावे शीख गुरू झाले, यांचा जन्म १६६६ मध्ये [[पाटणा]] येथे झाला, जेव्हा ते आसाममधील [[धुबरी]] येथे होते, जिथे आता [[गुरद्वारा श्री गुरू तेग बहादूर साहिब]] उभा आहे. आसाममध्ये असताना, शीख ग्रंथांनुसार गुरूंनी [[राम सिंग १|राजा राम सिंग]] आणि अहोम शासक [[सुपंगमुंग|राजा चक्रध्वज सिंग]] यांच्यात शांतता प्रस्थापित करण्यात मध्यस्थी केली होती.<ref>{{Cite book |last1=Singh |first1=Dharam |title=Guru Tegh Bahadur: His Life, Travel and Message |last2=Singh |first2=Paramvir |publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting |year=2022 |isbn=9789354095832 |quote=There took place one battle between the opposing forces of Ram Singh and the Ahom king, named Chakradhwaj, but it remained inconclusive. According to Sikh chronicles, the Guru was able to arrange a truce between the opposing forces and opened the way for a negotiated settlement. The Guru succeeded in bringing about a rapprochement between them and thus more bloodshed was avoided. To celebrate the happy conclusion, soldiers of Ram Singh's camp raised a high mound on the bank of the Brahmputra, each soldier contributing five shields of earth. On the top of this mound now stands Thara Sahib or Damdama Sahib ...}}</ref><ref name="ps189" /><ref>{{cite book |last=Kohli |first=Mohindar |title=Guru Tegh Bahadur: testimony of conscience |publisher=Sahitya Akademi |year=1992 |isbn=978-81-7201-234-2 |pages=25–27}}</ref> आसाम, बंगाल आणि बिहारच्या भेटीनंतर गुरू तेग बहादूर यांनी [[बिलासपूर, हिमाचल प्रदेश|बिलासपूरच्या]] राणी चंपा यांची भेट घेतली, ज्यांनी गुरूंना त्यांच्या राज्यात जमिनीचा तुकडा देण्याची ऑफर दिली. गुरूंनी ती जागा ५०० [[रुपयांना]] विकत घेतली. तेथे त्यांनी हिमालयाच्या पायथ्याशी [[आनंदपूर साहिब]] या शहराची स्थापना केली.<ref name="bbcgtb" /><ref>{{cite book|last=Singha|first=H.S.|title=The encyclopedia of Sikhism|publisher=Hemkunt Publishers|year=2000|isbn=978-81-7010-301-1|page=21}}</ref> १६७२ मध्ये, [[काफिर|बिगर-मुस्लिमांचा]] छळ शिगेला पोहोचलेला असताना, तेग बहादूर यांनी लोकांशी संवाद साधण्यासाठी माळवा प्रदेशात आणि आसपास प्रवास केला.<ref>{{cite book|last=Singh|first=Prithi|title=The history of Sikh gurus|publisher=Lotus Press|year=2006|isbn=978-81-8382-075-2|pages=121–24}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{शीख गुरू |नाव= {{लेखनाव}} |मागील = गुरू हरकिशन |कार्यकाळ = |पुढील = गुरू गोबिंदसिंग }} [[वर्ग:शीख गुरू|तेगबहादूर]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] 2bi7q1ocmntc62cs8hk9tf8v1jdfibn 0 59826 2678366 2545776 2026-04-08T23:14:12Z अभय नातू 206 /* तांत्रिक माहिती */ 2678366 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान | माहितीचौकटरुंदी = 150px | नाव = स्पेस शटल कोलंबिया | उपसाचा = | मानचिह्न = | चित्र = Space_Shuttle_Columbia_lands_following_STS-28_in_1989.jpg | चित्रवर्णन = स्पेस शटल कोलंबिया | प्रकार = स्पेस शटल | उत्पादक देश = अमेरिका | उत्पादक = बोइंग | रचनाकार = | पहिले उड्डाण = १२ एप्रिल १९८१ - १४ एप्रिल १९८१ | समावेश = २६ जुलै १९७३ | निवृत्ती = १ फेब्रुवारी २००३ ला उद्ध्वस्त | सद्यस्थिती = १ फेब्रुवारी २००३ ला मोहिमेहुन परतताना उद्ध्वस्त | मुख्य उपभोक्ता = [[नासा]] | इतर उपभोक्ते = | उत्पादन काळ = | उत्पादित संख्या = | कार्यक्रमावरील खर्च = | प्रत्येक विमानाची किंमत = | मूळ प्रकार = | लेख असलेले उपप्रकार = }} '''स्पेस शटल कोलंबिया''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेचे]] [[अंतराळयान]] होते. हे यान [[पृथ्वी]]वर परत आणता येणारे होते. [[इ.स. २००३]] मध्ये अंतराळातून परतताना स्पेस शटल कोलंबियाचा स्फोट झाला. यात भारतीय वंशाच्या [[कल्पना चावला]] सहीत सात [[अंतराळयात्री]] मृत्युमुखी पडले होते. या पूर्वी यानाने अट्ठावीस अंतराळ मोहिमा केल्या होत्या. यानाचे पहिले उड्डाण [[एप्रिल १२]] [[इ.स. १९८१]] मध्ये झाले. हे निर्मनुष्य होते. पहिले अंतराळवीरांसहितचे उड्डाण [[नोव्हेंबर ११]] [[इ.स. १९८२]] रोजी झाले. या काळातच [[चॅलेंजर अंतराळयान|चॅलेंजर]] हे अंतराळयानही बांधणी होऊन पूर्ण झाले होते. == रचना == [[चित्र:Space Shuttle Columbia launching.jpg|उजवे|इवलेसे|200px|कोलंबिया अंतराळयान]] कोलंबिया या यानाची बांधणी [[इ.स. १९७५]] मध्ये सुरू झाली. हे एकच असे यान होते की ज्या मध्ये कार्बन असलेल्या आवरणाचा उपयोग उष्णतेचे नियमन करण्यासाठी केला गेला होता. हे आवरण पंखांवर बसवले गेले होते. याला Space shuttle thermal protection system असे नाव दिले गेले होते. पुनर्बांधणीमध्ये या यानावर अजून तापमान प्रतिबंधक आवरणे लावण्यात आली. या यानाच्या मुळ आराखड्यानुसार डाव्या पंखावर अमेरिकेचा झेंडा रंगवलेला होता आणि यु एस अ अशी अक्षरे उजव्या पंखावर होती. नंतर ती बदलण्यात आली व सर्व यानांवर सारखीच करण्यात आली. या यानाच्या शेपटाचा आराखडाही नंतर बदलण्यात आला. त्यात वेग प्रतिबंधक छत्रीची (ड्रॅग शुट) यंत्रणा [[इ.स. १९९२]] मध्ये बसवण्यात आली. == तांत्रिक माहिती == आतल्या बाजूने या यानात वेळ पडल्यावर बाहेर पडू शकतील असे इजेक्शन सीट{{मराठी शब्द सुचवा}} - बैठका लावण्यात आल्या होत्या. या बैठका चाचणी उड्डाणात होत्या, परंतु नंतर त्या काढून टाकण्यात आल्या होत्या. कोलंबिया हे एकच यान होते ज्या मध्ये यानाच्या कप्तानासाठी डोक्यापेक्षावर असलेले 'डिस्प्ले'(heads-up display){{मराठी शब्द सुचवा}} नव्हते. इतर यानांप्रमाणेच नंतरच्या काळात कोलंबियाची पुनर्बांधणी करण्यात आली होती. यात नवीन सहजतेने दिसणारे 'डिस्प्ले'{{मराठी शब्द सुचवा}} आणि हलक्या वजनाच्या बैठका अंतर्भूत करण्यात आल्या. याचे हवाबंद करता येणारे 'आतले दार'{{मराठी शब्द सुचवा}} मात्र तसेच ठेवण्यात आले होते. मात्र त्यात बाहेरून लावता येणारे हवाबंद दारही जोडता येईल अशी सुधारणा करण्यात आली होती. या सुधारणा व डॉकिंग अडॅप्टर (docking adapter) {{मराठी शब्द सुचवा}} आणि हवाबंद करता येणारे 'आतले दार' असल्यामुळे या यानचा [[हबल दुर्बिण]]िच्या दुरुस्ती मोहिमांमध्ये [[नासा]] खूप उपयोग झाला होता. == मोहिमा == कोलंबियाने एकूण २८ मोहिमांमध्ये भाग घेतला. एसटीएस-१०७ मोहिमेपर्यंत या शटलने अंतराळात ३००.७४ दिवस व्यतीत केले, ४,८०८ वेळा पृथ्वीप्रदक्षिणा पूर्ण केली आणि एकूण १२,५२,०४,९११.५ किमी अंतर कापले. शटल-[[मीर]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक]] (आयएसएस) कार्यक्रम सुरू असताना सेवेत असूनही कोलंबियाने कोणत्याही अंतराळ स्थानकाला भेट देणारी मोहीम पार पाडली नाही. त्या काळातील इतर तीन सक्रिय शटलनी मीर आणि आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाला किमान एकदा तरी भेट दिली होती. कोलंबियाची रचना जुन्या आणि अवजड आराखड्यावर आधारित असल्यामुळे आयएसएस मोहिमांसाठी लागणारे वजन (पेलोड) वाहून नेण्याची त्याची क्षमता कमी होती. त्यामुळे त्यावर अंतराळ स्थानक डॉकिंग सिस्टीम न बसवण्याचा निर्णय घेण्यात आला. यामुळे [[स्पेसलॅब]] आणि [[स्पेसहाब रिसर्च डबल मॉड्युल]] सारख्या मोठ्या विज्ञान प्रयोगशाळांसाठी पुरेशी जागा उपलब्ध झाली. परिणामी कोलंबियाचा वापर मुख्यत्वे वैज्ञानिक मोहिमांसाठी आणि हबल अंतराळ दुर्बिणीच्या दुरुस्तीसाठी करण्यात आला.<ref>{{Cite report |date=August 2003 |title=Columbia Accident Investigation Board Report Volume 1 |url=https://sma.nasa.gov/SignificantIncidents/assets/columbia-accident-investigation-board-report-volume-1.pdf |page=11|access-date=May 15, 2023 |publisher=NASA |language=en}}</ref> {{sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header" |- ! # ! दिनांक ! मोहीम ! प्रक्षेपण स्थळ ! उतरण्याचे ठिकाण ! style="unsortable" | नोंदी |- | १ | {{Date table sorting|1981|April|12}} | [[एसटीएस-१]] | [[केनेडी स्पेस सेंटर लॉन्च कॉम्प्लेक्स ३९ए|LC-39A]] | [[एडवर्ड्स वायुसेना तळ|एडवर्ड्स]], धावपट्टी २३ | पहिली शटल मोहीम. |- | २ | {{Date table sorting|1981|November|12}} | [[एसटीएस-२]] | एलसी-३९ए | [[एडवर्ड्स वायुसेना तळ|एडवर्ड्स]], धावपट्टी २३ | अंतराळ वाहनाचा पुनर्वापर करण्याची पहिलीच वेळ. |- | ३ | {{Date table sorting|1982|March|22}} | [[एसटीएस-३]] | एलसी-३९ए | [[व्हाइट सँड्स स्पेस हार्बर|व्हाइट सँड्स]], धावपट्टी १७ | रंग न लावलेल्या बाह्य टाकीसह (external tank) पहिली मोहीम.<br />व्हाइट सँड्सवर उतरलेले पहिले आणि एकमेव स्पेस शटल. |- | ४ | {{Date table sorting|1982|June|27}} | [[एसटीएस-४]] | एलसी-३९ए | [[एडवर्ड्स वायुसेना तळ|एडवर्ड्स]], धावपट्टी २२ | शेवटची शटल संशोधन आणि विकास (आर अँड डी) मोहिम. |- | ५ | {{Date table sorting|1982|November|11}} | [[एसटीएस-५]] | एलसी-३९ए | [[एडवर्ड्स वायुसेना तळ|एडवर्ड्स]], धावपट्टी २२ | चार व्यक्तींचे पहिले पथक, व्यावसायिक उपग्रहाचे पहिले प्रक्षेपण. |- | ६ | {{Date table sorting|1983|November|28}} | [[एसटीएस-९]] | एलसी-३९ए | [[एडवर्ड्स वायुसेना तळ|एडवर्ड्स]], धावपट्टी १७ | सहा व्यक्तींचे पहिले पथक, पहिले स्पेसलब्. |- | ७ | {{Date table sorting|1986|January|12}} | [[एसटीएस-६१-सी]] | एलसी-३९ए | [[एडवर्ड्स वायुसेना तळ|एडवर्ड्स]], धावपट्टी २२ | चॅलेंजर दुर्घटनेपूर्वीचे शेवटचे यशस्वी शटल उड्डाण; प्रतिनिधी बिल नेल्सन यांचा समावेश. |- | ८ | {{Date table sorting|1989|August|8}} | [[एसटीएस-२८]] | [[केनेडी स्पेस सेंटर लॉन्च कॉम्प्लेक्स ३९बी|LC-39B]] | [[एडवर्ड्स वायुसेना तळ|एडवर्ड्स]], धावपट्टी १७ | केएच-११ केनेन हा गुप्तहेर उपग्रह प्रक्षेपित केला; ३९-बी कॉम्प्लेक्सवरून कोलंबियाचे पहिले प्रक्षेपण. |- | ९ | {{Date table sorting|1990|January|9}} | [[एसटीएस-३२]] | एलसी-३९ए | [[एडवर्ड्स वायुसेना तळ|एडवर्ड्स]], धावपट्टी २२ | लाँग ड्युरेशन एक्स्पोजर फॅसिलिटी पुन्हा प्राप्त केली. |- | १० | {{Date table sorting|1990|December|2}} | [[एसटीएस-३५]] | एलसी-३९बी | [[एडवर्ड्स वायुसेना तळ|एडवर्ड्स]], धावपट्टी २२ | अनेक क्ष-किरण (X-ray) आणि जंबुपार (UV) दुर्बिणी नेल्या. |- | ११ | {{Date table sorting|1991|June|5}} | [[एसटीएस-४०]] | एलसी-३९बी | [[एडवर्ड्स वायुसेना तळ|एडवर्ड्स]], धावपट्टी २२ | ५ वे स्पेसलब् – लाईफ सायन्सेस-१. |- | १२ | {{Date table sorting|1992|June|25}} | [[एसटीएस-५०]] | एलसी-३९ए | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | युनायटेड स्टेट्स मायक्रोग्रॅव्हिटी लॅबोरेटरी १ (USML-1). |- | १३ | {{Date table sorting|1992|October|22}} | [[एसटीएस-५२]] | एलसी-३९बी | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | लेझर जिओडायनॅमिक सॅटेलाइट २ प्रक्षेपित केला. |- | १४ | {{Date table sorting|1993|April|26}} | [[एसटीएस-५५]] | एलसी-३९ए | [[एडवर्ड्स वायुसेना तळ|एडवर्ड्स]], धावपट्टी २२ | जर्मन स्पेसलब् डी-२ मायक्रोग्रॅव्हिटी संशोधन. |- | १५ | {{Date table sorting|1993|October|18}} | [[एसटीएस-५८]] | एलसी-३९बी | [[एडवर्ड्स वायुसेना तळ|एडवर्ड्स]], धावपट्टी २२ | स्पेसलब् लाईफ सायन्सेस. |- | १६ | {{Date table sorting|1994|March|4}} | [[एसटीएस-६२]] | एलसी-३९बी | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | युनायटेड स्टेट्स मायक्रोग्रॅव्हिटी पेलोड-२ (USMP-2). |- | १७ | {{Date table sorting|1994|July|8}} | [[एसटीएस-६५]] | एलसी-३९ए | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | इंटरनॅशनल मायक्रोग्रॅव्हिटी लॅबोरेटरी (IML-2). |- | १८ | {{Date table sorting|1995|October|20}} | [[एसटीएस-७३]] | एलसी-३९बी | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | युनायटेड स्टेट्स मायक्रोग्रॅव्हिटी लॅबोरेटरी (USML-2). |- | १९ | {{Date table sorting|1996|February|22}} | [[एसटीएस-७५]] | एलसी-३९बी | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | टेडर्ड सॅटेलाईट सिस्टीम रिफ्लाईट (TSS-1R). |- | २० | {{Date table sorting|1996|June|20}} | [[एसटीएस-७८]] | एलसी-३९बी | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | लाईफ अँड मायक्रोग्रॅव्हिटी स्पेसलब् (LMS). |- | २१ | {{Date table sorting|1996|November|19}} | [[एसटीएस-८०]] | एलसी-३९बी | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | वेक शील्ड फॅसिलिटीचे (WSF) तिसरे उड्डाण आणि सर्वात लांब शटल उड्डाण. |- | २२ | {{Date table sorting|1997|April|4}} | [[एसटीएस-८३]] | एलसी-३९ए | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | मायक्रोग्रॅव्हिटी सायन्स लॅबोरेटरी (MSL), मोहीम अर्धवट सोडावी लागली. |- | २३ | {{Date table sorting|1997|July|1}} | [[एसटीएस-९४]] | एलसी-३९ए | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | मायक्रोग्रॅव्हिटी सायन्स लॅबोरेटरी (MSL), पुनरुड्डाण. |- | २४ | {{Date table sorting|1997|November|19}} | [[एसटीएस-८७]] | एलसी-३९बी | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | युनायटेड स्टेट्स मायक्रोग्रॅव्हिटी पेलोड (USMP-4). |- | २५ | {{Date table sorting|1998|April|13}} | [[एसटीएस-९०]] | एलसी-३९बी | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | न्यूरोलब् – स्पेसलब्. |- | २६ | {{Date table sorting|1999|July|23}} | [[एसटीएस-९३]] | एलसी-३९बी | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | चंद्रा एक्स-रे ऑब्झर्व्हेटरी प्रक्षेपित केली; आयलीन कॉलिन्स या पहिल्या महिला शटल कमांडर; कॉम्प्लेक्स ३९-बी वरून कोलंबियाचे शेवटचे प्रक्षेपण. |- | २७ | {{Date table sorting|2002|March|1}} | [[एसटीएस-१०९]] | एलसी-३९ए | [[केनेडी स्पेस सेंटर|केनेडी]], [[शटल लँडिंग फॅसिलिटी|धावपट्टी ३३]] | हबल अंतराळ दुर्बीण दुरुस्ती मोहीम (HSM-3B). |- | २८ | {{Date table sorting|2003|January|16}} | [[एसटीएस-१०७]] | उतरू शकले नाही (नियोजित: केनेडी, धावपट्टी ३३) | बहुशाखीय मायक्रोग्रॅव्हिटी आणि पृथ्वी विज्ञान संशोधन मोहीम. १ फेब्रुवारी २००३ रोजी पृथ्वीच्या वातावरणात पुन्हा प्रवेश करताना शटल नष्ट झाले आणि विमानातील सर्व सात अंतराळवीरांचा मृत्यू झाला. |} === मोहिमांची बोधचिन्हे === [[File:Space Shuttle Columbia tribute poster.jpg|center|thumb|स्पेस शटल कोलंबियाच्या स्मृतीप्रीत्यर्थ नासाचे पोस्टर|650x650px]] {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center; font-size: 100%; width:100%" !colspan=8| कोलंबिया मोहिमांची बोधचिन्हे |- |[[Image:Sts-1-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts-2-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts3-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts-4-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts-5-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:STS-9 patch.svg|center|100x100px]] |[[Image:STS-61-c-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:STS-61-E patch.png|center|100x100px]] |- | '''[[एसटीएस-१]]''' | '''[[एसटीएस-२]]''' | '''[[एसटीएस-३]]''' | '''[[एसटीएस-४]]''' | '''[[एसटीएस-५]]''' | '''[[एसटीएस-९]]''' | '''[[एसटीएस-६१-सी]]''' | '''[[एसटीएस-६१-ई]]*''' |- |[[Image:Sts-28-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:STS-32 patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts-35-patch.svg|center|100x100px]] |[[Image:Sts-40-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts-50-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts-52-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts-55-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts-58-patch.png|center|100x100px]] |- | '''[[एसटीएस-२८]]''' | '''[[एसटीएस-३२]]''' | '''[[एसटीएस-३५]]''' | '''[[एसटीएस-४०]]''' | '''[[एसटीएस-५०]]''' | '''[[एसटीएस-५२]]''' | '''[[एसटीएस-५५]]''' | '''[[एसटीएस-५८]]''' |- |[[Image:Sts-62-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts-65-patch.png|center|110x110px]] |[[Image:Sts-73-patch.png|center|110x110px]] |[[Image:Sts-75-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts-78-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts-80-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts-83-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:Sts-94-patch.png|center|100x100px]] |- | '''[[एसटीएस-६२]]''' | '''[[एसटीएस-६५]]''' | '''[[एसटीएस-७३]]''' | '''[[एसटीएस-७५]]''' | '''[[एसटीएस-७८]]''' | '''[[एसटीएस-८०]]''' | '''[[एसटीएस-८३]]''' | '''[[एसटीएस-९४]]''' |- |[[Image:Sts-87-patch.svg|center|100x100px]] |[[Image:Sts-90-patch.svg|center|100x100px]] |[[Image:Sts-93-patch.png|center|100x100px]] |[[Image:STS-109 patch.svg|center|100x100px]] |[[Image:STS-107 Flight Insignia.svg|center|100x100px]] |[[Image:STS-118 patch new.svg|center|100x100px]] |- | '''[[एसटीएस-८७]]''' | '''[[एसटीएस-९०]]''' | '''[[एसटीएस-९३]]''' | '''[[एसटीएस-१०९]]''' | '''[[एसटीएस-१०७]]''' | '''[[एसटीएस-११८]]**''' |} <small>टीप: * चॅलेंजर दुर्घटनेनंतर मोहीम रद्द करण्यात आली.* * एसटीएस-१०७ मोहिमेत कोलंबिया नष्ट झाल्यामुळे ही मोहीम [[स्पेस शटल एंडेव्हर|एंडेव्हर]] शटलद्वारे पार पाडण्यात आली. </small> == शेवटचे उड्डाण व स्फोट == सोळा दिवस चाललेल्या [[नासा]]च्या अंतराळ मोहिमे नंतर [[फेब्रुवारी १]], [[इ.स. २००३]] रोजी हे यान वातावरणात परतत होते. या उड्डाणात डाव्या पंखावरील तापमान प्रतिबंधक आवरणाला एक भोक पडले. यानाच्या घर्षणाने अतितप्त झालेली हवा यानाच्या पंखातले मुख्य आधार नष्ट करत गेली यामुळे यानाचा तोल ढळला. आत गेलेल्या तप्त हवेमुळे यानाचे तापमान प्रचंड वाढले आणि यानाचा स्फोट होवून सर्व अंतराळवीर मृत्यू पावले होते. [[चित्र:STS-107 Columbia entry imaged from ground.jpg|उजवे|इवलेसे|250px|कोलंबिया अंतराळयान सकाळी - वेळ ८:५७ [[फेब्रुवारी १]], [[इ.स. २००३]] न्यु मेक्सिको या अमेरिकेतील राज्याच्या वर असतांनाचे चित्र. या चित्रात डाव्या पंखावरील आवरण सुटतांना दिसत आहे.]] चौकशी मध्ये असे आढळले की उड्डाणाच्या (१६ दिवसांपूर्वी) वेळी लाँचपॅडच्या{{मराठी शब्द सुचवा}} आधाराचा एक तुकडा कोलंबियाच्या पंखावर पडला होता व त्याने पंखाला एक छिद्र पाडले होते. == अधिक माहिती == या यानातील मृत्युमुखी पडलेल्या अंतराळवीरांची आठवण म्हणून [[कॉलोराडो]] येथील एका पर्वत शिखराचे नामकरण कोलंबिया पॉइंट असे करण्यात आले. तसेच [[मंगळ]]ावरील एका टेकडीचे नामकरण कोलंबिया टेकडी असे करण्यात आले आहे. [[चित्र:Columbia.sts-1.01.jpg|इवलेसे|230px|डावे|कोलंबिया अंतराळयान पहिल्या उड्डाणाच्या वेळी तयार]] == बाह्य दुवे == * [http://video.google.com/videoplay?docid=-3734518559578754313 अंतराळवीरांची शेवटची मुलाखत] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110417123523/http://video.google.com/videoplay?docid=-3734518559578754313 |date=2011-04-17 }} * [http://video.google.co.uk/videoplay?docid=8147866533180818812 कोलंबिया यानाचे चाचणी उड्डाण] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070829015620/http://video.google.co.uk/videoplay?docid=8147866533180818812 |date=2007-08-29 }} * [http://caib.nasa.gov/ कोलंबिया दुर्घटना चौकशी आयोग] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060105050618/http://caib.nasa.gov/ |date=2006-01-05 }} * [http://www.nasa.gov/pdf/298870main_SP-2008-565.pdf कोलंबिया दुर्घटना चौकशी रिपोर्ट] * [http://www.io.com/~o_m/clfaq/clfaq.htm कोलंबिया वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100727172935/http://www.io.com/~o_m/clfaq/clfaq.htm |date=2010-07-27 }} * {{Webarchiv | url=http://www.space.com/missionlaunches/columbia_questions_answers.html | wayback=20030418174156 | text=कोलंबिया वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न}} * [http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/resources/orbiters/columbia.html कोलंबिया यान (OV-102)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190606093616/https://science.ksc.nasa.gov/shuttle/resources/orbiters/columbia.html |date=2019-06-06 }} * [http://www.nytimes.com/2003/02/01/national/01WEB-SHUT.html न्युयॉर्क टाइम्सची बातमी - कोलंबिया यान] * [http://www.spaceshuttlememorial.com/ कोलंबिया यानाची आठवण] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200929101458/http://spaceshuttlememorial.com/ |date=2020-09-29 }} {{स्पेस शटल}} [[वर्ग:तंत्रज्ञान]] [[वर्ग:अंतराळ विज्ञान]] [[वर्ग:अंतराळयाने]] [[वर्ग:दुर्घटनाग्रस्त अवकाशयाने]] [[वर्ग:स्पेस शटल]] 1mawku0egjkd5g2s81monel6yyd6p01 0 60375 2678291 2647406 2026-04-08T16:01:11Z अभय नातू 206 /* तमिळ चित्रपट */ 2678291 wikitext text/x-wiki {{गायक माहिती | नाव = अल्लाह रक्खा रहमान | चित्र =AR Rahman.jpg | टोपण_नाव = ए. आर. रहमान , इसै पुयल [இசைப் புயல்](संगीतातील चक्रीवादळ) | जन्म_दिनांक = {{जन्म_दिनांक_आणि_वय|1967|1|6}} | जन्म_स्थान = [[चेन्नई]], [[तमिळनाडू]] | सुरुवात = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | संगीत प्रकार = [[संगीत दिग्दर्शक]], [[गीतकार]], पार्श्वगायक | कार्यक्षेत्र = | कार्यकाळ = १९८७ - चालू | प्रसिद्ध_आल्बम_चित्रपट = | प्रभाव = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | प्रसिद्ध नातेवाईक = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा =[http://www.arrahman.com/ ए. आर. रहमान.com] | सदस्य = | माजी सदस्य = | वाद्य = }} '''अल्लाह रक्खा रहमान''' ([[तामिळ]]: ஏ. ஆர். ரகுமான், जन्म नाव: ए.एस. दिलीपकुमार, திலீப் குமார்) हे एक जगप्रसिद्ध [[भारत]]ीय [[संगीतकार]] आहेत. आपल्या काळामधील सर्वश्रेष्ठ संगीतकार मानल्या जात असलेल्या रहमानने आजवर अनेक भाषांमधील चित्रपटांना संगीत देऊन जगभरातील चाहत्यांची मने जिंकली आहेत. [[रोजा, चित्रपट|रोजा]], [[बॉम्बे, चित्रपट|बॉम्बे]], [[रंगीला (हिंदी चित्रपट)|रंगीला]], [[दिल से]], [[लगान (हिंदी चित्रपट)|लगान]], [[रंग दे बसंती]] हे त्यांचे काही उल्लेखनीय चित्रपट आहेत. २००८ साली प्रदर्शित झालेल्या [[स्लमडॉग मिलियोनेर (चित्रपट)|स्लमडॉग मिलियोनेर]] ह्या इंग्रजी चित्रपटाच्या संगीतासाठी ए. आर. रहमान यांना अनेक आंतरराष्ट्रीय [[पुरस्कार]] मिळाले. रहमान यांना आजवर दोन [[ऑस्कर पुरस्कार]], दोन [[ग्रॅमी पुरस्कार]], एक [[बाफ्टा पुरस्कार]], एक [[गोल्डन ग्लोब पुरस्कार]], चार [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]], १५ [[फिल्मफेअर पुरस्कार]] व १३ [[फिल्मफेअर पुरस्कार दक्षिण]] मिळाले आहेत. आजवरच्या त्यांच्या दोन दशकांच्या कारकिर्दीत त्यांना भारतीय संगीताला नवी ओळख दिल्याचे श्रेय दिले जाते. == संगीतबद्ध चित्रपट == === हिंदी चित्रपट === {| class="wikitable soratble" |- !वर्ष !width=200 px|चित्रपट !पुरस्कार |- | १९९५ | [[रंगीला]] | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार]] |- |- | १९९६ | [[फायर (१९९६ चित्रपट)|फायर]] | |- | १९९६ | [[दौड (हिंदी चित्रपट)|दौड]] | |- | १९९७ | [[विश्वविधाता (हिंदी चित्रपट)|विश्वविधाता]] | |- | १९९७ | [[कभी ना कभी]] | |- | १९९८ | [[दिल से..]] | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार]] |- | १९९८ | [[१९४७: अर्थ]] | |- | १९९८ | [[डोली सजाके रखना (चित्रपट)|डोली सजाके रखना]] | |- | १९९९ | [[ताल (हिंदी चित्रपट)|ताल]] | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार]] |- | १९९९ | [[तक्षक (१९९९ चित्रपट)|तक्षक]] | |- | २००० | [[पुकार (२००० चित्रपट)|पुकार]] | |- | २००० | [[झुबैदा (हिंदी चित्रपट)|झुबैदा]] | |- | २००१ | वन टू का फोर | |- | २००१ | नायक | |- | २००१ | लव्ह यू हमेशा | |- | २००१ | [[लगान (हिंदी चित्रपट)|लगान]] | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार]] |- | २००२ | द लेजंड ऑफ भगत सिंग | |- | २००२ | [[साथिया]] | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार]] |- | २००३ | तहजीब | |- | २००४ | लकीर | |- | २००४ | मिनाक्षी | |- | २००४ | युवा | |- | २००४ | [[स्वदेस]] | |- | २००४ | दिल ने जिसे अपना कहा | |- | २००५ | नेताजी सुभाषचंद्र बोस | |- | २००५ | मंगल पांडे | |- | २००५ | वॉटर | |- | २००६ | [[रंग दे बसंती]] | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार]] |- | २००७ | [[गुरू (हिंदी चित्रपट)|गुरू]] | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार]] |- | २००७ | प्रव्होक्ड | |- | २००८ | [[जोधा अकबर]] | |- | २००८ | [[जाने तू... या जाने ना]] | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार]] |- | २००८ | युवराज | |- | २००८ | अदा | |- | २००८ | [[गजनी (चित्रपट)|गजनी]] | |- | २००९ | [[दिल्ली 6]] | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार]] |- | २००९ | ब्ल्यू | |- | २०१० | [[रावण (चित्रपट)|रावण]] | |- | २०१० | झूठा ही सही | |- | २०११ | [[रॉकस्टार]] | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम संगीत दिग्दर्शक पुरस्कार]] |- | २०१२ | एक दीवाना था | |- | २०१२ | [[जब तक है जान]] | |- | २०१३ | [[रांझणा]] | |- | २०१४ | [[हायवे]] | |} === विदेशी चित्रपट === * वॉरियर्स ऑफ हेवन अँड अर्थ - २००४ * एलिझाबेथ - २००७ * [[स्लमडॉग मिलियोनेर (चित्रपट)|स्लमडॉग मिलियोनेर]] - २००८ === तमिळ चित्रपट === {| class="wikitable sortable" |+ '''तमिळ चित्रपट: संगीत आणि पुरस्कार''' ! अनुक्रम !! चित्रपटाचे नाव !! संगीत क्षेत्रातील कामगिरी !! पुरस्कार |- | १ || [[रोजा (तमिळ चित्रपट)|रोजा]] || ए.आर. रहमान यांचा पहिला चित्रपट; संगीताने भारतीय चित्रपटसृष्टीत क्रांती घडवली. || राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक) |- | २ || [[पुदिय मुगम]] || 'कन्नुकु मयी अळगु' सारखी गाणी अत्यंत लोकप्रिय झाली. || — |- | ३ || [[जंटलमन (तमिळ चित्रपट)|जंटलमन]] || 'चिकू बुकू रायेले' गाण्याने तरुणाईत प्रचंड लोकप्रियता मिळवली. || फिल्मफेअर पुरस्कार (तमिळ) |- | ४ || [[किळिक्कु चीमायिले]] || ग्रामीण पार्श्वभूमीच्या संगीताचा प्रभावी वापर. || — |- | ५ || [[उळवन]] || शास्त्रीय आणि आधुनिक संगीताचा संगम. || — |- | ६ || [[तिरुडा तिरुडा]] || जागतिक स्तरावरील संगीताचा प्रभाव असलेल्या गाण्यांसाठी प्रसिद्ध. || — |- | ७ || [[वन्डिचोलै चिन्रासु]] || 'सेन्तमिळ नाटु तमिळ' सारखी गाणी प्रसिद्ध. || — |- | ८ || [[ड्युएट]] || सॅक्सोफोनचा (Saxophone) मुख्य वाद्य म्हणून केलेला उत्कृष्ट वापर. || तमिळनाडू राज्य चित्रपट पुरस्कार |- | ९ || [[मे मादम]] || 'मर्गाळी पूवे' सारख्या गाण्यांना शास्त्रीय बैठक लाभली. || — |- | १० || [[कादलन]] || 'मुकाबला' गाण्याने संपूर्ण भारतात धुमाकूळ घातला होता. || राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायक) |- | ११ || [[पवित्र (तमिळ चित्रपट)|पवित्र]] || 'उयिरुम नीये' हे गाणे आईवरील उत्कृष्ट गीतांपैकी एक मानले जाते. || — |- | १२ || [[करुत्तम्मा]] || ग्रामीण भागातील लोकसंगीताचा उत्कृष्ट वापर. || राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायिका) |- | १३ || [[पुदिय मनरगळ]] || नवीन धाटणीच्या संगीताचा प्रयोग. || — |- | १४ || [[मनिता मनिता]] || सामाजिक संदेश देणाऱ्या संगीताचा समावेश. || — |- | १५ || [[बॉम्बे (तमिळ चित्रपट)|बॉम्बे]] || 'हम्मा हम्मा' आणि 'तू ही रे' (उयिरे) ही गाणी जागतिक स्तरावर गाजली. || फिल्मफेअर पुरस्कार आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर दाद |- | १६ || [[इन्दिरा]] || 'नीला कायगीरदू' सारख्या मेलोडिअस गाण्यांसाठी प्रसिद्ध. || — |- | १७ || [[मुतु]] || या चित्रपटाच्या संगीताने जपानमध्येही मोठी लोकप्रियता मिळवली. || तमिळनाडू राज्य चित्रपट पुरस्कार |- | १८ || [[लव्ह बर्ड्स]] || पाश्चात्य नृत्य संगीताचा (Dance music) प्रभावी वापर. || — |- | १९ || [[इन्दियन (तमिळ चित्रपट)|इन्दियन]] || 'अक्कडा नुक्कडा' आणि 'टेलीफोन मणी' ही गाणी गाजली. || फिल्मफेअर पुरस्कार (तमिळ) |- | २० || [[कादल देसम]] || 'मुस्तफा मुस्तफा' हे मैत्रीवरील अजरामर गीत याच चित्रपटातील आहे. || फिल्मफेअर पुरस्कार (तमिळ) |- | २१ || [[मी.रोमिओ]] || उत्तम ठेका असलेल्या डान्स नंबर्ससाठी प्रसिद्ध. || — |- | २२ || [[अन्तिमन्तारै]] || ग्रामीण आणि पारंपारिक तमिळ संगीताचा समावेश. || — |- | २३ || [[मिन्सार कनवु]] || 'वेन्नेलवे' गाण्याने राष्ट्रीय स्तरावर ओळख मिळवली. || राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक) |- | २४ || [[इरुवर]] || १९५० च्या दशकातील शास्त्रीय संगीताचा पुनरुच्चार. || — |- | २५ || [[रत्चगन]] || उच्च दर्जाचे ध्वनी मुद्रण आणि भव्य गाण्यांसाठी प्रसिद्ध. || — |- | २६ || [[मोना लिसा (तमिळ चित्रपट)|मोना लिसा]] || हलक्या-फुलक्या रोमँटिक गाण्यांचा समावेश. || — |- | २७ || [[जीन्स (तमिळ चित्रपट)|जीन्स]] || 'अजुबों' गाण्यात जगातील सात आश्चर्यांचे चित्रीकरण आणि संगीताचा मेळ. || फिल्मफेअर पुरस्कार (तमिळ) |- | २८ || [[मुदलवन]] || 'शकलाका बेबी' गाण्याने तरुणाईला भुरळ घातली. || तमिळनाडू राज्य चित्रपट पुरस्कार |- | २९ || [[ताज महाल (तमिळ चित्रपट)|ताज महाल]] || ग्रामीण प्रेम कथेला साजेसे लोकसंगीत. || — |- | ३० || [[अलैपायुदे]] || शहरी प्रेम कथेसाठी दिलेले अत्यंत रोमँटिक संगीत. || फिल्मफेअर पुरस्कार (तमिळ) |- | ३१ || [[कन्डुकोन्डेन कन्डुकोन्डेन]] || शास्त्रीय रागांवर आधारित गाण्यांसाठी नावाजले गेले. || राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायक) |- | ३२ || [[रिदम]] || निसर्गाच्या पंचमहाभूतांवर आधारित गाण्यांची संकल्पना. || — |- | ३३ || [[तेनाली]] || विनोदी चित्रपटाला साजेसे उत्साही संगीत. || — |- | ३४ || [[बाबा (तमिळ चित्रपट)|बाबा]] || अध्यात्म आणि व्यावसायिक संगीताचा संगम. || — |- | ३५ || [[कादल व्हायरस]] || आधुनिक काळातील प्रेमावर आधारित गाणी. || — |- | ३६ || [[परसुराम]] || ॲक्शन चित्रपटाला साजेसे वेगवान संगीत. || — |- | ३७ || [[बॉयस]] || संगीतात तंत्रज्ञानाचा (Synthesizers) मोठा वापर. || — |- | ३८ || [[एनक्कु २० उनक्कु १८]] || तरुणांच्या आवडीचे ट्रेंडी संगीत. || — |- | ३९ || [[कन्गळाल कैदु सेय]] || मेलोडिअस आणि भावपूर्ण गाण्यांसाठी ओळखला जातो. || — |- | ४० || [[आयदु येळुदु]] || रॉक आणि रॅप संगीताचा प्रभावी वापर. || — |- | ४१ || [[न्यु]] || तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत आणि बोल्ड संगीताचा प्रयोग. || — |- | ४२ || [[अन्बे आरुयिरे]] || नवीन पिढीच्या प्रेमसंबंधांवर आधारित उडत्या चालीची गाणी. || — |- | ४३ || [[सिल्लनु ओरु कादल]] || 'मुनबे वा' हे गाणे आजही अत्यंत लोकप्रिय आहे. || फिल्मफेअर पुरस्कार (तमिळ) |- | ४४ || [[वर्लारु]] || लोकसंगीत आणि शास्त्रीय संगीताचा मेळ. || — |- | ४५ || [[गुरू (तमिळ चित्रपट)|गुरू]] || 'तेरे बिना' (तेरे इरुक्कम) सारख्या गाण्यांनी जादुई वातावरण निर्माण केले. || फिल्मफेअर पुरस्कार (तमिळ) |- | ४६ || [[सिवाजी द बॉस]] || मोठ्या प्रमाणावर ऑर्केस्ट्राचा वापर केलेली गाणी. || — |- | ४७ || [[अळगीय तमिळ मगन]] || संगीतात नाविन्यपूर्ण रिदमचा वापर. || — |- | ४८ || [[सक्करकट्टि]] || 'मन्मदने' गाण्याने प्रसिद्धी मिळवली. || — |- | ४९ || [[विनैत्तांडि वरुवाया]] || आधुनिक तमिळ चित्रपटांमधील सर्वोत्तम रोमँटिक अल्बमपैकी एक. || फिल्मफेअर पुरस्कार (तमिळ) |- | ५० || [[अशोकवनम]] || शास्त्रीय मुळांशी जोडलेले संगीत. || — |- | ५१ || [[एंदिरम]] || सायन्स फिक्शनला साजेसे भविष्यकालीन (Futuristic) संगीत. || फिल्मफेअर पुरस्कार (तमिळ) |- | ५२ || [[द नाईन्टिन्थ स्टेप]] || आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आणि वाद्यांचा प्रयोग. || — |} === तेलुगु चित्रपट === * ग्यांग मास्टर् * सूपर पोलीस * निप्पु रव्व * अडवि राणि * रक्षकुडु *नी मनसु नाकु तेलुसु * नानी == बाह्य दुवे == *[http://www.arrahman.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] *{{आय.एम.डी.बी. नाव|0006246}} {{फिल्मफेअरसंगीतपुरस्कार}} [[वर्ग:भारतीय संगीतकार]] [[वर्ग:तमिळ संगीतकार]] [[वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट संगीतकार]] [[वर्ग:कन्नड संगीतकार]] [[वर्ग:लता मंगेशकर पुरस्कार विजेते]] 5ui3sysmlslh9fwxaxp3qou5jrxn1qo 0 73190 2678225 2678223 2026-04-08T11:59:08Z संतोष गोरे 135680 2678225 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मोहसीना किडवई''' ([[१ जानेवारी]], [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[८ एप्रिल]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) या [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी जिल्ह्यातील]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाच्या एक भारतीय राजकारणी आणि माजी केंद्रीय मंत्री आणि संसदपटू होत्या. त्यांनी पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] आणि [[राजीव गांधी]] यांच्या मंत्रिमंडळात अनेक महत्त्वाची खाती सांभाळत केंद्रीय मंत्री म्हणून काम केले.<ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai passes away at 94 | work=The Hindu | url=https://www.thehindu.com/news/national/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-passes-away-at-94/article70837031.ece |date= 8 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai, ex-Union Minister under Indira and Rajiv Gandhi, dies at 94 | Today News | url=https://www.livemint.com/news/india/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-ex-union-minister-under-indira-and-rajiv-gandhi-dies-at-94/amp-11775634855620.html |date= 8 April 2026 |work= Mint}}</ref> त्या उत्तर प्रदेशातील [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मतदारसंघातून [[सहावी लोकसभा|६ व्या लोकसभेवर]] निवडून आल्या होत्या आणि त्यांनी [[सातवी लोकसभा|७ व्या]] आणि [[आठवी लोकसभा|८ व्या लोकसभेतही]] ही जागा राखली होती. त्यांनी २००४ ते २०१६ दरम्यान [[छत्तीसगड]]मधून [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्या म्हणूनही काम केले.<ref>[http://164.100.24.167:8080/members/StatewiseList. asp#CHT MEMBERS OF RAJYA SABHA (STATE WISE LIST), CHHATTISGARH]{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>^,<ref name="RS">{{Cite web |url=http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |title=Website of SMT. MOHSINA KIDWAI, Member of Parliament (Rajya Sabha) |access-date=15 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205224401/http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |archive-date=5 February 2012 |url-status=dead }}</ref> ==कारकीर्द== मोहसिना किडwai यांनी [[उत्तर प्रदेश शासन]] आणि [[भारत सरकार]]मध्ये अनेक मंत्रीपदे भूषवली होती.<ref name="RS" /> किडवाई यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस पक्षामध्ये]] [[अखिल भारतीय काँग्रेस समिती#सरचिटणीस|अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या (AICC) सरचिटणीसपदासह]] विविध नेतृत्वपदे भूषवली. किडवाई या [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे अध्यक्ष|काँग्रेस पक्षाध्यक्षा]] [[सोनिया गांधी]] यांच्या निकटवर्तीय मानल्या जात असत.<ref name="Tehelka">{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |title=STATE OF THE CONGRESS: Half done, but no clue ahead |access-date=15 June 2007 |archive-date=14 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014191236/http://tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |url-status=dead }}</ref> त्या [[काँग्रेस कार्य समिती#सदस्य|काँग्रेस कार्य समितीच्या सदस्य]] आणि [[आसाम]] तसेच [[पंजाब, भारत|पंजाबच्या]] निवडणूक जाहीरनामा अंमलबजावणी समित्यांच्या निमंत्रक (convenor) देखील होत्या.<ref name="AICC">{{Cite web |url=http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |title=AICC release of 22 April, 2002 after the reshuffle |access-date=15 June 2007 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206055641/http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |url-status=dead }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:आझमगढचे खासदार]] [[वर्ग:मेरठचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] sg2uq74g1vffs80b5ychli1dsgu5dsi 2678226 2678225 2026-04-08T11:59:48Z संतोष गोरे 135680 2678226 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मोहसीना किडवई''' ([[१ जानेवारी]], [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[८ एप्रिल]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) या [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी जिल्ह्यातील]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाच्या एक भारतीय राजकारणी आणि माजी केंद्रीय मंत्री आणि संसदपटू होत्या. त्यांनी पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] आणि [[राजीव गांधी]] यांच्या मंत्रिमंडळात अनेक महत्त्वाची खाती सांभाळत केंद्रीय मंत्री म्हणून काम केले.<ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai passes away at 94 | work=The Hindu | url=https://www.thehindu.com/news/national/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-passes-away-at-94/article70837031.ece |date= 8 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai, ex-Union Minister under Indira and Rajiv Gandhi, dies at 94 | Today News | url=https://www.livemint.com/news/india/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-ex-union-minister-under-indira-and-rajiv-gandhi-dies-at-94/amp-11775634855620.html |date= 8 April 2026 |work= Mint}}</ref> त्या उत्तर प्रदेशातील [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मतदारसंघातून [[सहावी लोकसभा|६ व्या लोकसभेवर]] निवडून आल्या होत्या आणि त्यांनी [[सातवी लोकसभा|७ व्या]] आणि [[आठवी लोकसभा|८ व्या लोकसभेतही]] ही जागा राखली होती. त्यांनी २००४ ते २०१६ दरम्यान [[छत्तीसगड]]मधून [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्या म्हणूनही काम केले.<ref>[http://164.100.24.167:8080/members/StatewiseList. asp#CHT MEMBERS OF RAJYA SABHA (STATE WISE LIST), CHHATTISGARH]{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>^,<ref name="RS">{{Cite web |url=http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |title=Website of SMT. MOHSINA KIDWAI, Member of Parliament (Rajya Sabha) |access-date=15 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205224401/http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |archive-date=5 February 2012 |url-status=dead }}</ref> ==कारकीर्द== किडवई यांनी उत्तर प्रदेश सरकार आणि [[भारत सरकार]]मध्ये अनेक मंत्रीपदे भूषवली होती.<ref name="RS" /> किडवाई यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस पक्षामध्ये]] [[अखिल भारतीय काँग्रेस समिती#सरचिटणीस|अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या (AICC) सरचिटणीसपदासह]] विविध नेतृत्वपदे भूषवली. किडवाई या [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे अध्यक्ष|काँग्रेस पक्षाध्यक्षा]] [[सोनिया गांधी]] यांच्या निकटवर्तीय मानल्या जात असत.<ref name="Tehelka">{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |title=STATE OF THE CONGRESS: Half done, but no clue ahead |access-date=15 June 2007 |archive-date=14 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014191236/http://tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |url-status=dead }}</ref> त्या [[काँग्रेस कार्य समिती#सदस्य|काँग्रेस कार्य समितीच्या सदस्य]] आणि [[आसाम]] तसेच [[पंजाब, भारत|पंजाबच्या]] निवडणूक जाहीरनामा अंमलबजावणी समित्यांच्या निमंत्रक (convenor) देखील होत्या.<ref name="AICC">{{Cite web |url=http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |title=AICC release of 22 April, 2002 after the reshuffle |access-date=15 June 2007 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206055641/http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |url-status=dead }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:आझमगढचे खासदार]] [[वर्ग:मेरठचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] jz7fvrn2a685oqssj0i2jxz6ry4pee5 2678228 2678226 2026-04-08T12:03:15Z संतोष गोरे 135680 2678228 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मोहसीना किडवई''' ([[१ जानेवारी]], [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[८ एप्रिल]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) या [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी जिल्ह्यातील]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाच्या एक भारतीय राजकारणी आणि माजी केंद्रीय मंत्री आणि संसदपटू होत्या. त्यांनी पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] आणि [[राजीव गांधी]] यांच्या मंत्रिमंडळात अनेक महत्त्वाची खाती सांभाळत केंद्रीय मंत्री म्हणून काम केले.<ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai passes away at 94 | work=The Hindu | url=https://www.thehindu.com/news/national/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-passes-away-at-94/article70837031.ece |date= 8 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai, ex-Union Minister under Indira and Rajiv Gandhi, dies at 94 | Today News | url=https://www.livemint.com/news/india/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-ex-union-minister-under-indira-and-rajiv-gandhi-dies-at-94/amp-11775634855620.html |date= 8 April 2026 |work= Mint}}</ref> त्या उत्तर प्रदेशातील [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मतदारसंघातून [[सहावी लोकसभा|६ व्या लोकसभेवर]] निवडून आल्या होत्या आणि त्यांनी [[सातवी लोकसभा|७ व्या]] आणि [[आठवी लोकसभा|८ व्या लोकसभेतही]] ही जागा राखली होती. त्यांनी २००४ ते २०१६ दरम्यान [[छत्तीसगड]]मधून [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्या म्हणूनही काम केले.<ref>[http://164.100.24.167:8080/members/StatewiseList. asp#CHT MEMBERS OF RAJYA SABHA (STATE WISE LIST), CHHATTISGARH]{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>^,<ref name="RS">{{Cite web |url=http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |title=Website of SMT. MOHSINA KIDWAI, Member of Parliament (Rajya Sabha) |access-date=15 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205224401/http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |archive-date=5 February 2012 |url-status=dead }}</ref> ==कारकीर्द== किडवई यांनी उत्तर प्रदेश सरकार आणि [[भारत सरकार]]मध्ये अनेक मंत्रीपदे भूषवली होती.<ref name="RS" /> किडवाई यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षामध्ये [[अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटी|अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या]] (AICC) सरचिटणीसपदासह विविध नेतृत्वपदे भूषवली. किडवाई या काँग्रेस पक्षाध्यक्षा [[सोनिया गांधी]] यांच्या निकटवर्तीय मानल्या जात असत.<ref name="Tehelka">{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |title=STATE OF THE CONGRESS: Half done, but no clue ahead |access-date=15 June 2007 |archive-date=14 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014191236/http://tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |url-status=dead }}</ref> त्या [[काँग्रेस कार्य समिती#सदस्य|काँग्रेस कार्य समितीच्या सदस्य]] आणि [[आसाम]] तसेच [[पंजाब, भारत|पंजाबच्या]] निवडणूक जाहीरनामा अंमलबजावणी समित्यांच्या निमंत्रक (convenor) देखील होत्या.<ref name="AICC">{{Cite web |url=http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |title=AICC release of 22 April, 2002 after the reshuffle |access-date=15 June 2007 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206055641/http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |url-status=dead }}</ref> ==भूषवलेली पदे== त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत खालील पदे भूषवली आहेत:<ref name="RS" /> {| class="wikitable" border="1" |- ! भूषवलेले पद ! पासून ! पर्यंत |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद]] | १९६० | १९७४ |- | राज्यमंत्री, अन्न आणि नागरी पुरवठा, [[उत्तर प्रदेश शासन]] | १९७३ | १९७४ |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] | १९७४ | १९७७ |- | कॅबिनेट मंत्री, हरिजन आणि समाजकल्याण, [[उत्तर प्रदेश शासन]] | १९७४ | १९७५ |- | कॅबिनेट मंत्री, लघु उद्योग, [[उत्तर प्रदेश शासन]] | १९७५ | १९७७ |- | सदस्य, [[सहावी लोकसभा]], आझमगड पोटनिवडणुकीत विजय | १९७८ | १९७९ |- | सदस्य, [[सातवी लोकसभा]], [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मधून | १९८० | १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[कामगार आणि रोजगार मंत्रालय (भारत)|कामगार आणि पुनर्वसन]] | ११ सप्टेंबर १९८२ | २९ जानेवारी १९८३ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | २९ जानेवारी १९८३ | २ ऑगस्ट १९८४ |- | सदस्य, [[आठवी लोकसभा]] | १९८४ | १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार)]] | २ ऑगस्ट १९८४ | ३१ ऑक्टोबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[ग्रामविकास मंत्रालय (भारत)|ग्रामविकास]] | ४ नोव्हेंबर १९८४ | ३१ डिसेंबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | ३१ डिसेंबर १९८४ | २४ जून १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[नौकानयन मंत्रालय (भारत)|वाहतूक]] | २४ जून १९८६ | २२ ऑक्टोबर १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय (भारत)|शहरी विकास]] | २२ ऑक्टोबर १९८६ | २ डिसेंबर १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[पर्यटन मंत्रालय (भारत)|पर्यटन]] (''अतिरिक्त प्रभार'') | १४ फेब्रुवारी १९८८ | २५ जून १९८९ |- | [[राज्यसभा|राज्यसभेवर]] निवड | जून २००४ | – |- | सदस्य, [[अलिगड मुस्लिम विद्यापीठ]] कोर्ट | जुलै २००४ | – |- | सदस्य, कृषी समिती | ऑगस्ट २००४ | – |- | सदस्य, अंजुमन (कोर्ट), [[जामिया मिलिया इस्लामिया]] विद्यापीठ | नोव्हेंबर २००४ | – |- | सदस्य, सल्लागार समिती, [[सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय (भारत)|सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय]] | ऑक्टोबर २००४ | – |- | सदस्य, लोकसंख्या आणि सार्वजनिक आरोग्य विषयक संसदीय मंच | मे २००६ | – |- | सदस्य, अन्न, ग्राहक व्यवहार आणि सार्वजनिक वितरण समिती | जुलै २००६ | – |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:आझमगढचे खासदार]] [[वर्ग:मेरठचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] rpq3qm10tixdc7azokjhe93l19ggiuq 2678229 2678228 2026-04-08T12:05:04Z संतोष गोरे 135680 2678229 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मोहसीना किडवई''' ([[१ जानेवारी]], [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[८ एप्रिल]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) या [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी जिल्ह्यातील]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाच्या एक भारतीय राजकारणी आणि माजी केंद्रीय मंत्री आणि संसदपटू होत्या. त्यांनी पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] आणि [[राजीव गांधी]] यांच्या मंत्रिमंडळात अनेक महत्त्वाची खाती सांभाळत केंद्रीय मंत्री म्हणून काम केले.<ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai passes away at 94 | work=The Hindu | url=https://www.thehindu.com/news/national/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-passes-away-at-94/article70837031.ece |date= 8 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai, ex-Union Minister under Indira and Rajiv Gandhi, dies at 94 |url=https://www.livemint.com/news/india/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-ex-union-minister-under-indira-and-rajiv-gandhi-dies-at-94/amp-11775634855620.html |date= 8 April 2026 |work= Mint}}</ref> त्या उत्तर प्रदेशातील [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मतदारसंघातून [[सहावी लोकसभा|६ व्या लोकसभेवर]] निवडून आल्या होत्या आणि त्यांनी [[सातवी लोकसभा|७ व्या]] आणि [[आठवी लोकसभा|८ व्या लोकसभेतही]] ही जागा राखली होती. त्यांनी २००४ ते २०१६ दरम्यान [[छत्तीसगड]]मधून [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्या म्हणूनही काम केले.<ref>[http://164.100.24.167:8080/members/StatewiseList. asp#CHT MEMBERS OF RAJYA SABHA (STATE WISE LIST), CHHATTISGARH]{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>^,<ref name="RS">{{Cite web |url=http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |title=Website of SMT. MOHSINA KIDWAI, Member of Parliament (Rajya Sabha) |access-date=15 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205224401/http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |archive-date=5 February 2012 |url-status=dead }}</ref> ==कारकीर्द== किडवई यांनी उत्तर प्रदेश सरकार आणि [[भारत सरकार]]मध्ये अनेक मंत्रीपदे भूषवली होती.<ref name="RS" /> किडवाई यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षामध्ये [[अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटी|अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या]] (AICC) सरचिटणीसपदासह विविध नेतृत्वपदे भूषवली. किडवाई या काँग्रेस पक्षाध्यक्षा [[सोनिया गांधी]] यांच्या निकटवर्तीय मानल्या जात असत.<ref name="Tehelka">{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |title=STATE OF THE CONGRESS: Half done, but no clue ahead |access-date=15 June 2007 |archive-date=14 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014191236/http://tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |url-status=dead }}</ref> त्या [[काँग्रेस कार्य समिती#सदस्य|काँग्रेस कार्य समितीच्या सदस्य]] आणि [[आसाम]] तसेच [[पंजाब, भारत|पंजाबच्या]] निवडणूक जाहीरनामा अंमलबजावणी समित्यांच्या निमंत्रक (convenor) देखील होत्या.<ref name="AICC">{{Cite web |url=http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |title=AICC release of 22 April, 2002 after the reshuffle |access-date=15 June 2007 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206055641/http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |url-status=dead }}</ref> ==भूषवलेली पदे== त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत खालील पदे भूषवली आहेत:<ref name="RS" /> {| class="wikitable" border="1" |- ! भूषवलेले पद ! पासून ! पर्यंत |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद]] | १९६० | १९७४ |- | राज्यमंत्री, अन्न आणि नागरी पुरवठा, [[उत्तर प्रदेश शासन]] | १९७३ | १९७४ |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] | १९७४ | १९७७ |- | कॅबिनेट मंत्री, हरिजन आणि समाजकल्याण, [[उत्तर प्रदेश शासन]] | १९७४ | १९७५ |- | कॅबिनेट मंत्री, लघु उद्योग, [[उत्तर प्रदेश शासन]] | १९७५ | १९७७ |- | सदस्य, [[सहावी लोकसभा]], आझमगड पोटनिवडणुकीत विजय | १९७८ | १९७९ |- | सदस्य, [[सातवी लोकसभा]], [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मधून | १९८० | १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[कामगार आणि रोजगार मंत्रालय (भारत)|कामगार आणि पुनर्वसन]] | ११ सप्टेंबर १९८२ | २९ जानेवारी १९८३ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | २९ जानेवारी १९८३ | २ ऑगस्ट १९८४ |- | सदस्य, [[आठवी लोकसभा]] | १९८४ | १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार)]] | २ ऑगस्ट १९८४ | ३१ ऑक्टोबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[ग्रामविकास मंत्रालय (भारत)|ग्रामविकास]] | ४ नोव्हेंबर १९८४ | ३१ डिसेंबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | ३१ डिसेंबर १९८४ | २४ जून १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[नौकानयन मंत्रालय (भारत)|वाहतूक]] | २४ जून १९८६ | २२ ऑक्टोबर १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय (भारत)|शहरी विकास]] | २२ ऑक्टोबर १९८६ | २ डिसेंबर १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[पर्यटन मंत्रालय (भारत)|पर्यटन]] (''अतिरिक्त प्रभार'') | १४ फेब्रुवारी १९८८ | २५ जून १९८९ |- | [[राज्यसभा|राज्यसभेवर]] निवड | जून २००४ | – |- | सदस्य, [[अलिगड मुस्लिम विद्यापीठ]] कोर्ट | जुलै २००४ | – |- | सदस्य, कृषी समिती | ऑगस्ट २००४ | – |- | सदस्य, अंजुमन (कोर्ट), [[जामिया मिलिया इस्लामिया]] विद्यापीठ | नोव्हेंबर २००४ | – |- | सदस्य, सल्लागार समिती, [[सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय (भारत)|सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय]] | ऑक्टोबर २००४ | – |- | सदस्य, लोकसंख्या आणि सार्वजनिक आरोग्य विषयक संसदीय मंच | मे २००६ | – |- | सदस्य, अन्न, ग्राहक व्यवहार आणि सार्वजनिक वितरण समिती | जुलै २००६ | – |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:आझमगढचे खासदार]] [[वर्ग:मेरठचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] d30b5snou8dv9fkw5w052btd0hxjpys 2678231 2678229 2026-04-08T12:08:08Z संतोष गोरे 135680 2678231 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मोहसीना किडवई''' ([[१ जानेवारी]], [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[८ एप्रिल]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) या [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी जिल्ह्यातील]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाच्या एक भारतीय राजकारणी आणि माजी केंद्रीय मंत्री आणि संसदपटू होत्या. त्यांनी पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] आणि [[राजीव गांधी]] यांच्या मंत्रिमंडळात अनेक महत्त्वाची खाती सांभाळत केंद्रीय मंत्री म्हणून काम केले.<ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai passes away at 94 | work=The Hindu | url=https://www.thehindu.com/news/national/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-passes-away-at-94/article70837031.ece |date= 8 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai, ex-Union Minister under Indira and Rajiv Gandhi, dies at 94 |url=https://www.livemint.com/news/india/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-ex-union-minister-under-indira-and-rajiv-gandhi-dies-at-94/amp-11775634855620.html |date= 8 April 2026 |work= Mint}}</ref> त्या उत्तर प्रदेशातील [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मतदारसंघातून [[सहावी लोकसभा|६ व्या लोकसभेवर]] निवडून आल्या होत्या आणि त्यांनी [[सातवी लोकसभा|७ व्या]] आणि [[आठवी लोकसभा|८ व्या लोकसभेतही]] ही जागा राखली होती. त्यांनी २००४ ते २०१६ दरम्यान [[छत्तीसगड]]मधून [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्या म्हणूनही काम केले.<ref>[http://164.100.24.167:8080/members/StatewiseList. asp#CHT MEMBERS OF RAJYA SABHA (STATE WISE LIST), CHHATTISGARH]{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>^,<ref name="RS">{{Cite web |url=http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |title=Website of SMT. MOHSINA KIDWAI, Member of Parliament (Rajya Sabha) |access-date=15 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205224401/http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |archive-date=5 February 2012 |url-status=dead }}</ref> ==कारकीर्द== किडवई यांनी उत्तर प्रदेश सरकार आणि [[भारत सरकार]]मध्ये अनेक मंत्रीपदे भूषवली होती.<ref name="RS" /> किडवाई यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षामध्ये [[अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटी|अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या]] (AICC) सरचिटणीसपदासह विविध नेतृत्वपदे भूषवली. किडवाई या काँग्रेस पक्षाध्यक्षा [[सोनिया गांधी]] यांच्या निकटवर्तीय मानल्या जात असत.<ref name="Tehelka">{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |title=STATE OF THE CONGRESS: Half done, but no clue ahead |access-date=15 June 2007 |archive-date=14 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014191236/http://tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |url-status=dead }}</ref> त्या [[काँग्रेस कार्य समिती#सदस्य|काँग्रेस कार्य समितीच्या सदस्य]] आणि [[आसाम]] तसेच [[पंजाब, भारत|पंजाबच्या]] निवडणूक जाहीरनामा अंमलबजावणी समित्यांच्या निमंत्रक (convenor) देखील होत्या.<ref name="AICC">{{Cite web |url=http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |title=AICC release of 22 April, 2002 after the reshuffle |access-date=15 June 2007 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206055641/http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |url-status=dead }}</ref> ==भूषवलेली पदे== त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत खालील पदे भूषवली आहेत:<ref name="RS" /> {| class="wikitable" border="1" |- ! भूषवलेले पद ! पासून ! पर्यंत |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद]] | १९६० | १९७४ |- | राज्यमंत्री, अन्न आणि नागरी पुरवठा, [[उत्तर प्रदेश शासन]] | १९७३ | १९७४ |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] | १९७४ | १९७७ |- | कॅबिनेट मंत्री, हरिजन आणि समाजकल्याण, [[उत्तर प्रदेश शासन]] | १९७४ | १९७५ |- | कॅबिनेट मंत्री, लघु उद्योग, [[उत्तर प्रदेश शासन]] | १९७५ | १९७७ |- | सदस्य, [[सहावी लोकसभा]], आझमगड पोटनिवडणुकीत विजय | १९७८ | १९७९ |- | सदस्य, [[सातवी लोकसभा]], [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मधून | १९८० | १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[श्रम आणि रोजगार मंत्रालय (भारत)|कामगार आणि पुनर्वसन]] | ११ सप्टेंबर १९८२ | २९ जानेवारी १९८३ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | २९ जानेवारी १९८३ | २ ऑगस्ट १९८४ |- | सदस्य, [[आठवी लोकसभा]] | १९८४ | १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार)]] | २ ऑगस्ट १९८४ | ३१ ऑक्टोबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[ग्रामविकास मंत्रालय (भारत)|ग्रामविकास]] | ४ नोव्हेंबर १९८४ | ३१ डिसेंबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | ३१ डिसेंबर १९८४ | २४ जून १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[नौकानयन मंत्रालय (भारत)|वाहतूक]] | २४ जून १९८६ | २२ ऑक्टोबर १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय (भारत)|शहरी विकास]] | २२ ऑक्टोबर १९८६ | २ डिसेंबर १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[पर्यटन मंत्रालय (भारत)|पर्यटन]] (''अतिरिक्त प्रभार'') | १४ फेब्रुवारी १९८८ | २५ जून १९८९ |- | [[राज्यसभा|राज्यसभेवर]] निवड | जून २००४ | – |- | सदस्य, [[अलिगड मुस्लिम विद्यापीठ]] कोर्ट | जुलै २००४ | – |- | सदस्य, कृषी समिती | ऑगस्ट २००४ | – |- | सदस्य, अंजुमन (कोर्ट), [[जामिया मिलिया इस्लामिया]] विद्यापीठ | नोव्हेंबर २००४ | – |- | सदस्य, सल्लागार समिती, [[सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय (भारत)|सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय]] | ऑक्टोबर २००४ | – |- | सदस्य, लोकसंख्या आणि सार्वजनिक आरोग्य विषयक संसदीय मंच | मे २००६ | – |- | सदस्य, अन्न, ग्राहक व्यवहार आणि सार्वजनिक वितरण समिती | जुलै २००६ | – |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:आझमगढचे खासदार]] [[वर्ग:मेरठचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] 26chghqh7ttu4h1zbknmo4pqen1qy5l 2678232 2678231 2026-04-08T12:09:57Z संतोष गोरे 135680 2678232 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मोहसीना किडवई''' ([[१ जानेवारी]], [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[८ एप्रिल]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) या [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी जिल्ह्यातील]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाच्या एक भारतीय राजकारणी आणि माजी केंद्रीय मंत्री आणि संसदपटू होत्या. त्यांनी पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] आणि [[राजीव गांधी]] यांच्या मंत्रिमंडळात अनेक महत्त्वाची खाती सांभाळत केंद्रीय मंत्री म्हणून काम केले.<ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai passes away at 94 | work=The Hindu | url=https://www.thehindu.com/news/national/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-passes-away-at-94/article70837031.ece |date= 8 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai, ex-Union Minister under Indira and Rajiv Gandhi, dies at 94 |url=https://www.livemint.com/news/india/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-ex-union-minister-under-indira-and-rajiv-gandhi-dies-at-94/amp-11775634855620.html |date= 8 April 2026 |work= Mint}}</ref> त्या उत्तर प्रदेशातील [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मतदारसंघातून [[सहावी लोकसभा|६ व्या लोकसभेवर]] निवडून आल्या होत्या आणि त्यांनी [[सातवी लोकसभा|७ व्या]] आणि [[आठवी लोकसभा|८ व्या लोकसभेतही]] ही जागा राखली होती. त्यांनी २००४ ते २०१६ दरम्यान [[छत्तीसगड]]मधून [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्या म्हणूनही काम केले.<ref>[http://164.100.24.167:8080/members/StatewiseList. asp#CHT MEMBERS OF RAJYA SABHA (STATE WISE LIST), CHHATTISGARH]{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>^,<ref name="RS">{{Cite web |url=http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |title=Website of SMT. MOHSINA KIDWAI, Member of Parliament (Rajya Sabha) |access-date=15 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205224401/http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |archive-date=5 February 2012 |url-status=dead }}</ref> ==कारकीर्द== किडवई यांनी उत्तर प्रदेश सरकार आणि [[भारत सरकार]]मध्ये अनेक मंत्रीपदे भूषवली होती.<ref name="RS" /> किडवाई यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षामध्ये [[अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटी|अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या]] (AICC) सरचिटणीसपदासह विविध नेतृत्वपदे भूषवली. किडवाई या काँग्रेस पक्षाध्यक्षा [[सोनिया गांधी]] यांच्या निकटवर्तीय मानल्या जात असत.<ref name="Tehelka">{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |title=STATE OF THE CONGRESS: Half done, but no clue ahead |access-date=15 June 2007 |archive-date=14 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014191236/http://tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |url-status=dead }}</ref> त्या [[काँग्रेस कार्य समिती#सदस्य|काँग्रेस कार्य समितीच्या सदस्य]] आणि [[आसाम]] तसेच [[पंजाब, भारत|पंजाबच्या]] निवडणूक जाहीरनामा अंमलबजावणी समित्यांच्या निमंत्रक (convenor) देखील होत्या.<ref name="AICC">{{Cite web |url=http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |title=AICC release of 22 April, 2002 after the reshuffle |access-date=15 June 2007 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206055641/http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |url-status=dead }}</ref> ==भूषवलेली पदे== त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत खालील पदे भूषवली आहेत:<ref name="RS" /> {| class="wikitable" border="1" |- ! भूषवलेले पद ! पासून ! पर्यंत |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद]] | १९६० | १९७४ |- | राज्यमंत्री, अन्न आणि नागरी पुरवठा, [[उत्तर प्रदेश शासन]] | १९७३ | १९७४ |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] | १९७४ | १९७७ |- | कॅबिनेट मंत्री, हरिजन आणि समाजकल्याण, [[उत्तर प्रदेश शासन]] | १९७४ | १९७५ |- | कॅबिनेट मंत्री, लघु उद्योग, [[उत्तर प्रदेश शासन]] | १९७५ | १९७७ |- | सदस्य, [[सहावी लोकसभा]], आझमगड पोटनिवडणुकीत विजय | १९७८ | १९७९ |- | सदस्य, [[सातवी लोकसभा]], [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मधून | १९८० | १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[श्रम आणि रोजगार मंत्रालय (भारत)|कामगार आणि पुनर्वसन]] | ११ सप्टेंबर १९८२ | २९ जानेवारी १९८३ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | २९ जानेवारी १९८३ | २ ऑगस्ट १९८४ |- | सदस्य, [[आठवी लोकसभा]] | १९८४ | १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार)]] | २ ऑगस्ट १९८४ | ३१ ऑक्टोबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[ग्रामीण विकास मंत्रालय (भारत)|ग्रामविकास]] | ४ नोव्हेंबर १९८४ | ३१ डिसेंबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | ३१ डिसेंबर १९८४ | २४ जून १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[बंदरे, जहाज वाहतूक आणि जलमार्ग मंत्रालय (भारत) |वाहतूक]] | २४ जून १९८६ | २२ ऑक्टोबर १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय (भारत)|शहरी विकास]] | २२ ऑक्टोबर १९८६ | २ डिसेंबर १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[पर्यटन मंत्रालय (भारत)|पर्यटन]] (''अतिरिक्त प्रभार'') | १४ फेब्रुवारी १९८८ | २५ जून १९८९ |- | [[राज्यसभा|राज्यसभेवर]] निवड | जून २००४ | – |- | सदस्य, [[अलिगड मुस्लिम विद्यापीठ]] कोर्ट | जुलै २००४ | – |- | सदस्य, कृषी समिती | ऑगस्ट २००४ | – |- | सदस्य, अंजुमन (कोर्ट), [[जामिया मिलिया इस्लामिया]] विद्यापीठ | नोव्हेंबर २००४ | – |- | सदस्य, सल्लागार समिती, [[सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय (भारत)|सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय]] | ऑक्टोबर २००४ | – |- | सदस्य, लोकसंख्या आणि सार्वजनिक आरोग्य विषयक संसदीय मंच | मे २००६ | – |- | सदस्य, अन्न, ग्राहक व्यवहार आणि सार्वजनिक वितरण समिती | जुलै २००६ | – |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:आझमगढचे खासदार]] [[वर्ग:मेरठचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] 3lg4rutganl1psx6hxwrfhnk76niuw5 2678233 2678232 2026-04-08T12:10:41Z संतोष गोरे 135680 /* भूषवलेली पदे */ 2678233 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मोहसीना किडवई''' ([[१ जानेवारी]], [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[८ एप्रिल]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) या [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी जिल्ह्यातील]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाच्या एक भारतीय राजकारणी आणि माजी केंद्रीय मंत्री आणि संसदपटू होत्या. त्यांनी पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] आणि [[राजीव गांधी]] यांच्या मंत्रिमंडळात अनेक महत्त्वाची खाती सांभाळत केंद्रीय मंत्री म्हणून काम केले.<ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai passes away at 94 | work=The Hindu | url=https://www.thehindu.com/news/national/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-passes-away-at-94/article70837031.ece |date= 8 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai, ex-Union Minister under Indira and Rajiv Gandhi, dies at 94 |url=https://www.livemint.com/news/india/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-ex-union-minister-under-indira-and-rajiv-gandhi-dies-at-94/amp-11775634855620.html |date= 8 April 2026 |work= Mint}}</ref> त्या उत्तर प्रदेशातील [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मतदारसंघातून [[सहावी लोकसभा|६ व्या लोकसभेवर]] निवडून आल्या होत्या आणि त्यांनी [[सातवी लोकसभा|७ व्या]] आणि [[आठवी लोकसभा|८ व्या लोकसभेतही]] ही जागा राखली होती. त्यांनी २००४ ते २०१६ दरम्यान [[छत्तीसगड]]मधून [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्या म्हणूनही काम केले.<ref>[http://164.100.24.167:8080/members/StatewiseList. asp#CHT MEMBERS OF RAJYA SABHA (STATE WISE LIST), CHHATTISGARH]{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>^,<ref name="RS">{{Cite web |url=http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |title=Website of SMT. MOHSINA KIDWAI, Member of Parliament (Rajya Sabha) |access-date=15 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205224401/http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |archive-date=5 February 2012 |url-status=dead }}</ref> ==कारकीर्द== किडवई यांनी उत्तर प्रदेश सरकार आणि [[भारत सरकार]]मध्ये अनेक मंत्रीपदे भूषवली होती.<ref name="RS" /> किडवाई यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षामध्ये [[अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटी|अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या]] (AICC) सरचिटणीसपदासह विविध नेतृत्वपदे भूषवली. किडवाई या काँग्रेस पक्षाध्यक्षा [[सोनिया गांधी]] यांच्या निकटवर्तीय मानल्या जात असत.<ref name="Tehelka">{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |title=STATE OF THE CONGRESS: Half done, but no clue ahead |access-date=15 June 2007 |archive-date=14 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014191236/http://tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |url-status=dead }}</ref> त्या [[काँग्रेस कार्य समिती#सदस्य|काँग्रेस कार्य समितीच्या सदस्य]] आणि [[आसाम]] तसेच [[पंजाब, भारत|पंजाबच्या]] निवडणूक जाहीरनामा अंमलबजावणी समित्यांच्या निमंत्रक (convenor) देखील होत्या.<ref name="AICC">{{Cite web |url=http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |title=AICC release of 22 April, 2002 after the reshuffle |access-date=15 June 2007 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206055641/http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |url-status=dead }}</ref> ==भूषवलेली पदे== त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत खालील पदे भूषवली आहेत:<ref name="RS" /> {| class="wikitable" border="1" |- ! भूषवलेले पद ! पासून ! पर्यंत |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद]] | १९६० | १९७४ |- | राज्यमंत्री, अन्न आणि नागरी पुरवठा, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७३ | १९७४ |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] | १९७४ | १९७७ |- | कॅबिनेट मंत्री, हरिजन आणि समाजकल्याण, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७४ | १९७५ |- | कॅबिनेट मंत्री, लघु उद्योग, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७५ | १९७७ |- | सदस्य, [[सहावी लोकसभा]], आझमगड पोटनिवडणुकीत विजय | १९७८ | १९७९ |- | सदस्य, [[सातवी लोकसभा]], [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मधून | १९८० | १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[श्रम आणि रोजगार मंत्रालय (भारत)|कामगार आणि पुनर्वसन]] | ११ सप्टेंबर १९८२ | २९ जानेवारी १९८३ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | २९ जानेवारी १९८३ | २ ऑगस्ट १९८४ |- | सदस्य, [[आठवी लोकसभा]] | १९८४ | १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार)]] | २ ऑगस्ट १९८४ | ३१ ऑक्टोबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[ग्रामीण विकास मंत्रालय (भारत)|ग्रामविकास]] | ४ नोव्हेंबर १९८४ | ३१ डिसेंबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | ३१ डिसेंबर १९८४ | २४ जून १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[बंदरे, जहाज वाहतूक आणि जलमार्ग मंत्रालय (भारत) |वाहतूक]] | २४ जून १९८६ | २२ ऑक्टोबर १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय (भारत)|शहरी विकास]] | २२ ऑक्टोबर १९८६ | २ डिसेंबर १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[पर्यटन मंत्रालय (भारत)|पर्यटन]] (''अतिरिक्त प्रभार'') | १४ फेब्रुवारी १९८८ | २५ जून १९८९ |- | [[राज्यसभा|राज्यसभेवर]] निवड | जून २००४ | – |- | सदस्य, [[अलिगड मुस्लिम विद्यापीठ]] कोर्ट | जुलै २००४ | – |- | सदस्य, कृषी समिती | ऑगस्ट २००४ | – |- | सदस्य, अंजुमन (कोर्ट), [[जामिया मिलिया इस्लामिया]] विद्यापीठ | नोव्हेंबर २००४ | – |- | सदस्य, सल्लागार समिती, [[सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय (भारत)|सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय]] | ऑक्टोबर २००४ | – |- | सदस्य, लोकसंख्या आणि सार्वजनिक आरोग्य विषयक संसदीय मंच | मे २००६ | – |- | सदस्य, अन्न, ग्राहक व्यवहार आणि सार्वजनिक वितरण समिती | जुलै २००६ | – |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:आझमगढचे खासदार]] [[वर्ग:मेरठचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] 9a8yos91ixe1yyigjr11ilcd76i5jd9 2678234 2678233 2026-04-08T12:11:07Z संतोष गोरे 135680 2678234 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मोहसीना किडवई''' ([[१ जानेवारी]], [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[८ एप्रिल]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) या [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी जिल्ह्यातील]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाच्या एक भारतीय राजकारणी आणि माजी केंद्रीय मंत्री आणि संसदपटू होत्या. त्यांनी पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] आणि [[राजीव गांधी]] यांच्या मंत्रिमंडळात अनेक महत्त्वाची खाती सांभाळत केंद्रीय मंत्री म्हणून काम केले.<ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai passes away at 94 | work=The Hindu | url=https://www.thehindu.com/news/national/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-passes-away-at-94/article70837031.ece |date= 8 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai, ex-Union Minister under Indira and Rajiv Gandhi, dies at 94 |url=https://www.livemint.com/news/india/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-ex-union-minister-under-indira-and-rajiv-gandhi-dies-at-94/amp-11775634855620.html |date= 8 April 2026 |work= Mint}}</ref> त्या उत्तर प्रदेशातील [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मतदारसंघातून [[सहावी लोकसभा|६ व्या लोकसभेवर]] निवडून आल्या होत्या आणि त्यांनी [[सातवी लोकसभा|७ व्या]] आणि [[आठवी लोकसभा|८ व्या लोकसभेतही]] ही जागा राखली होती. त्यांनी २००४ ते २०१६ दरम्यान [[छत्तीसगड]]मधून [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्या म्हणूनही काम केले.<ref>[http://164.100.24.167:8080/members/StatewiseList. asp#CHT MEMBERS OF RAJYA SABHA (STATE WISE LIST), CHHATTISGARH]{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>^,<ref name="RS">{{Cite web |url=http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |title=Website of SMT. MOHSINA KIDWAI, Member of Parliament (Rajya Sabha) |access-date=15 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205224401/http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |archive-date=5 February 2012 |url-status=dead }}</ref> ==कारकीर्द== किडवई यांनी उत्तर प्रदेश सरकार आणि [[भारत सरकार]]मध्ये अनेक मंत्रीपदे भूषवली होती.<ref name="RS" /> किडवाई यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षामध्ये [[अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटी|अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या]] (AICC) सरचिटणीसपदासह विविध नेतृत्वपदे भूषवली. किडवाई या काँग्रेस पक्षाध्यक्षा [[सोनिया गांधी]] यांच्या निकटवर्तीय मानल्या जात असत.<ref name="Tehelka">{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |title=STATE OF THE CONGRESS: Half done, but no clue ahead |access-date=15 June 2007 |archive-date=14 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014191236/http://tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |url-status=dead }}</ref> त्या काँग्रेस कार्य समितीच्या सदस्य आणि [[आसाम]] तसेच [[पंजाब, भारत|पंजाबच्या]] निवडणूक जाहीरनामा अंमलबजावणी समित्यांच्या निमंत्रक (convenor) देखील होत्या.<ref name="AICC">{{Cite web |url=http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |title=AICC release of 22 April, 2002 after the reshuffle |access-date=15 June 2007 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206055641/http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |url-status=dead }}</ref> ==भूषवलेली पदे== त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत खालील पदे भूषवली आहेत:<ref name="RS" /> {| class="wikitable" border="1" |- ! भूषवलेले पद ! पासून ! पर्यंत |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद]] | १९६० | १९७४ |- | राज्यमंत्री, अन्न आणि नागरी पुरवठा, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७३ | १९७४ |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] | १९७४ | १९७७ |- | कॅबिनेट मंत्री, हरिजन आणि समाजकल्याण, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७४ | १९७५ |- | कॅबिनेट मंत्री, लघु उद्योग, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७५ | १९७७ |- | सदस्य, [[सहावी लोकसभा]], आझमगड पोटनिवडणुकीत विजय | १९७८ | १९७९ |- | सदस्य, [[सातवी लोकसभा]], [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मधून | १९८० | १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[श्रम आणि रोजगार मंत्रालय (भारत)|कामगार आणि पुनर्वसन]] | ११ सप्टेंबर १९८२ | २९ जानेवारी १९८३ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | २९ जानेवारी १९८३ | २ ऑगस्ट १९८४ |- | सदस्य, [[आठवी लोकसभा]] | १९८४ | १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार)]] | २ ऑगस्ट १९८४ | ३१ ऑक्टोबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[ग्रामीण विकास मंत्रालय (भारत)|ग्रामविकास]] | ४ नोव्हेंबर १९८४ | ३१ डिसेंबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | ३१ डिसेंबर १९८४ | २४ जून १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[बंदरे, जहाज वाहतूक आणि जलमार्ग मंत्रालय (भारत) |वाहतूक]] | २४ जून १९८६ | २२ ऑक्टोबर १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय (भारत)|शहरी विकास]] | २२ ऑक्टोबर १९८६ | २ डिसेंबर १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[पर्यटन मंत्रालय (भारत)|पर्यटन]] (''अतिरिक्त प्रभार'') | १४ फेब्रुवारी १९८८ | २५ जून १९८९ |- | [[राज्यसभा|राज्यसभेवर]] निवड | जून २००४ | – |- | सदस्य, [[अलिगड मुस्लिम विद्यापीठ]] कोर्ट | जुलै २००४ | – |- | सदस्य, कृषी समिती | ऑगस्ट २००४ | – |- | सदस्य, अंजुमन (कोर्ट), [[जामिया मिलिया इस्लामिया]] विद्यापीठ | नोव्हेंबर २००४ | – |- | सदस्य, सल्लागार समिती, [[सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय (भारत)|सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय]] | ऑक्टोबर २००४ | – |- | सदस्य, लोकसंख्या आणि सार्वजनिक आरोग्य विषयक संसदीय मंच | मे २००६ | – |- | सदस्य, अन्न, ग्राहक व्यवहार आणि सार्वजनिक वितरण समिती | जुलै २००६ | – |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:आझमगढचे खासदार]] [[वर्ग:मेरठचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] jfhbzgvsayo54cm1ae31jpx2pwlkhck 2678235 2678234 2026-04-08T12:12:09Z संतोष गोरे 135680 2678235 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मोहसीना किडवई''' ([[१ जानेवारी]], [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[८ एप्रिल]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) या [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी जिल्ह्यातील]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाच्या एक भारतीय राजकारणी आणि माजी केंद्रीय मंत्री आणि संसदपटू होत्या. त्यांनी पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] आणि [[राजीव गांधी]] यांच्या मंत्रिमंडळात अनेक महत्त्वाची खाती सांभाळत केंद्रीय मंत्री म्हणून काम केले.<ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai passes away at 94 | work=The Hindu | url=https://www.thehindu.com/news/national/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-passes-away-at-94/article70837031.ece |date= 8 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai, ex-Union Minister under Indira and Rajiv Gandhi, dies at 94 |url=https://www.livemint.com/news/india/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-ex-union-minister-under-indira-and-rajiv-gandhi-dies-at-94/amp-11775634855620.html |date= 8 April 2026 |work= Mint}}</ref> त्या उत्तर प्रदेशातील [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मतदारसंघातून [[सहावी लोकसभा|६ व्या लोकसभेवर]] निवडून आल्या होत्या आणि त्यांनी [[सातवी लोकसभा|७ व्या]] आणि [[आठवी लोकसभा|८ व्या लोकसभेतही]] ही जागा राखली होती. त्यांनी २००४ ते २०१६ दरम्यान [[छत्तीसगड]]मधून [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्या म्हणूनही काम केले.<ref>[http://164.100.24.167:8080/members/StatewiseList. asp#CHT MEMBERS OF RAJYA SABHA (STATE WISE LIST), CHHATTISGARH]{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>^,<ref name="RS">{{Cite web |url=http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |title=Website of SMT. MOHSINA KIDWAI, Member of Parliament (Rajya Sabha) |access-date=15 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205224401/http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |archive-date=5 February 2012 |url-status=dead }}</ref> ==कारकीर्द== किडवई यांनी उत्तर प्रदेश सरकार आणि [[भारत सरकार]]मध्ये अनेक मंत्रीपदे भूषवली होती.<ref name="RS" /> किडवाई यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षामध्ये [[अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटी|अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या]] (AICC) सरचिटणीसपदासह विविध नेतृत्वपदे भूषवली. किडवाई या काँग्रेस पक्षाध्यक्षा [[सोनिया गांधी]] यांच्या निकटवर्तीय मानल्या जात असत.<ref name="Tehelka">{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |title=STATE OF THE CONGRESS: Half done, but no clue ahead |access-date=15 June 2007 |archive-date=14 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014191236/http://tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |url-status=dead }}</ref> त्या [[काँग्रेस कार्यकारी समिती|काँग्रेस कार्यकारी समितीच्या]] सदस्य आणि [[आसाम]] तसेच [[पंजाब, भारत|पंजाबच्या]] निवडणूक जाहीरनामा अंमलबजावणी समित्यांच्या निमंत्रक (convenor) देखील होत्या.<ref name="AICC">{{Cite web |url=http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |title=AICC release of 22 April, 2002 after the reshuffle |access-date=15 June 2007 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206055641/http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |url-status=dead }}</ref> ==भूषवलेली पदे== त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत खालील पदे भूषवली आहेत:<ref name="RS" /> {| class="wikitable" border="1" |- ! भूषवलेले पद ! पासून ! पर्यंत |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद]] | १९६० | १९७४ |- | राज्यमंत्री, अन्न आणि नागरी पुरवठा, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७३ | १९७४ |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] | १९७४ | १९७७ |- | कॅबिनेट मंत्री, हरिजन आणि समाजकल्याण, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७४ | १९७५ |- | कॅबिनेट मंत्री, लघु उद्योग, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७५ | १९७७ |- | सदस्य, [[सहावी लोकसभा]], आझमगड पोटनिवडणुकीत विजय | १९७८ | १९७९ |- | सदस्य, [[सातवी लोकसभा]], [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मधून | १९८० | १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[श्रम आणि रोजगार मंत्रालय (भारत)|कामगार आणि पुनर्वसन]] | ११ सप्टेंबर १९८२ | २९ जानेवारी १९८३ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | २९ जानेवारी १९८३ | २ ऑगस्ट १९८४ |- | सदस्य, [[आठवी लोकसभा]] | १९८४ | १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार)]] | २ ऑगस्ट १९८४ | ३१ ऑक्टोबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[ग्रामीण विकास मंत्रालय (भारत)|ग्रामविकास]] | ४ नोव्हेंबर १९८४ | ३१ डिसेंबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | ३१ डिसेंबर १९८४ | २४ जून १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[बंदरे, जहाज वाहतूक आणि जलमार्ग मंत्रालय (भारत) |वाहतूक]] | २४ जून १९८६ | २२ ऑक्टोबर १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय (भारत)|शहरी विकास]] | २२ ऑक्टोबर १९८६ | २ डिसेंबर १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[पर्यटन मंत्रालय (भारत)|पर्यटन]] (''अतिरिक्त प्रभार'') | १४ फेब्रुवारी १९८८ | २५ जून १९८९ |- | [[राज्यसभा|राज्यसभेवर]] निवड | जून २००४ | – |- | सदस्य, [[अलिगड मुस्लिम विद्यापीठ]] कोर्ट | जुलै २००४ | – |- | सदस्य, कृषी समिती | ऑगस्ट २००४ | – |- | सदस्य, अंजुमन (कोर्ट), [[जामिया मिलिया इस्लामिया]] विद्यापीठ | नोव्हेंबर २००४ | – |- | सदस्य, सल्लागार समिती, [[सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय (भारत)|सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय]] | ऑक्टोबर २००४ | – |- | सदस्य, लोकसंख्या आणि सार्वजनिक आरोग्य विषयक संसदीय मंच | मे २००६ | – |- | सदस्य, अन्न, ग्राहक व्यवहार आणि सार्वजनिक वितरण समिती | जुलै २००६ | – |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:आझमगढचे खासदार]] [[वर्ग:मेरठचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] ry35jvj0r1lvqe4e51pjva5nu2ciaeo 2678236 2678235 2026-04-08T12:13:06Z संतोष गोरे 135680 2678236 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मोहसीना किडवई''' ([[१ जानेवारी]], [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[८ एप्रिल]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) या [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी जिल्ह्यातील]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाच्या एक भारतीय राजकारणी आणि माजी केंद्रीय मंत्री आणि संसदपटू होत्या. त्यांनी पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] आणि [[राजीव गांधी]] यांच्या मंत्रिमंडळात अनेक महत्त्वाची खाती सांभाळत केंद्रीय मंत्री म्हणून काम केले.<ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai passes away at 94 | work=The Hindu | url=https://www.thehindu.com/news/national/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-passes-away-at-94/article70837031.ece |date= 8 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai, ex-Union Minister under Indira and Rajiv Gandhi, dies at 94 |url=https://www.livemint.com/news/india/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-ex-union-minister-under-indira-and-rajiv-gandhi-dies-at-94/amp-11775634855620.html |date= 8 April 2026 |work= Mint}}</ref> त्या उत्तर प्रदेशातील [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मतदारसंघातून [[सहावी लोकसभा|६ व्या लोकसभेवर]] निवडून आल्या होत्या आणि त्यांनी [[सातवी लोकसभा|७ व्या]] आणि [[आठवी लोकसभा|८ व्या लोकसभेतही]] ही जागा राखली होती. त्यांनी २००४ ते २०१६ दरम्यान [[छत्तीसगड]]मधून [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्या म्हणूनही काम केले.<ref>[http://164.100.24.167:8080/members/StatewiseList. asp#CHT MEMBERS OF RAJYA SABHA (STATE WISE LIST), CHHATTISGARH]{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>^,<ref name="RS">{{Cite web |url=http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |title=Website of SMT. MOHSINA KIDWAI, Member of Parliament (Rajya Sabha) |access-date=15 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205224401/http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |archive-date=5 February 2012 |url-status=dead }}</ref> ==कारकीर्द== किडवई यांनी उत्तर प्रदेश सरकार आणि [[भारत सरकार]]मध्ये अनेक मंत्रीपदे भूषवली होती.<ref name="RS" /> किडवाई यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षामध्ये [[अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटी|अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या]] (AICC) सरचिटणीसपदासह विविध नेतृत्वपदे भूषवली. किडवाई या काँग्रेस पक्षाध्यक्षा [[सोनिया गांधी]] यांच्या निकटवर्तीय मानल्या जात असत.<ref name="Tehelka">{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |title=STATE OF THE CONGRESS: Half done, but no clue ahead |access-date=15 June 2007 |archive-date=14 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014191236/http://tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |url-status=dead }}</ref> त्या [[काँग्रेस कार्यकारी समिती|काँग्रेस कार्यकारी समितीच्या]] सदस्य आणि [[आसाम]] तसेच [[पंजाब, भारत|पंजाबच्या]] निवडणूक जाहीरनामा अंमलबजावणी समित्यांच्या निमंत्रक (convenor) देखील होत्या.<ref name="AICC">{{Cite web |url=http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |title=AICC release of 22 April, 2002 after the reshuffle |access-date=15 June 2007 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206055641/http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |url-status=dead }}</ref> ==भूषवलेली पदे== त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत खालील पदे भूषवली आहेत:<ref name="RS" /> {| class="wikitable" border="1" |- ! भूषवलेले पद ! पासून ! पर्यंत |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद]] | १९६० | १९७४ |- | राज्यमंत्री, अन्न आणि नागरी पुरवठा, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७३ | १९७४ |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] | १९७४ | १९७७ |- | कॅबिनेट मंत्री, हरिजन आणि समाजकल्याण, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७४ | १९७५ |- | कॅबिनेट मंत्री, लघु उद्योग, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७५ | १९७७ |- | सदस्य, [[सहावी लोकसभा]], आझमगड पोटनिवडणुकीत विजय | १९७८ | १९७९ |- | सदस्य, [[सातवी लोकसभा]], [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मधून | १९८० | १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[श्रम आणि रोजगार मंत्रालय (भारत)|कामगार आणि पुनर्वसन]] | ११ सप्टेंबर १९८२ | २९ जानेवारी १९८३ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | २९ जानेवारी १९८३ | २ ऑगस्ट १९८४ |- | सदस्य, [[आठवी लोकसभा]] | १९८४ | १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार)]] | २ ऑगस्ट १९८४ | ३१ ऑक्टोबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[ग्रामीण विकास मंत्रालय (भारत)|ग्रामविकास]] | ४ नोव्हेंबर १९८४ | ३१ डिसेंबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | ३१ डिसेंबर १९८४ | २४ जून १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[बंदरे, जहाज वाहतूक आणि जलमार्ग मंत्रालय (भारत) |वाहतूक]] | २४ जून १९८६ | २२ ऑक्टोबर १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय (भारत)|शहरी विकास]] | २२ ऑक्टोबर १९८६ | २ डिसेंबर १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[पर्यटन मंत्रालय (भारत)|पर्यटन]] (''अतिरिक्त प्रभार'') | १४ फेब्रुवारी १९८८ | २५ जून १९८९ |- | [[राज्यसभा|राज्यसभेवर]] निवड | जून २००४ | – |- | सदस्य, [[अलिगड मुस्लिम विद्यापीठ]] कोर्ट | जुलै २००४ | – |- | सदस्य, कृषी समिती | ऑगस्ट २००४ | – |- | सदस्य, अंजुमन (कोर्ट), [[जामिया मिलिया इस्लामिया]] विद्यापीठ | नोव्हेंबर २००४ | – |- | सदस्य, सल्लागार समिती, [[सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय (भारत)|सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय]] | ऑक्टोबर २००४ | – |- | सदस्य, लोकसंख्या आणि सार्वजनिक आरोग्य विषयक संसदीय मंच | मे २००६ | – |- | सदस्य, अन्न, ग्राहक व्यवहार आणि सार्वजनिक वितरण समिती | जुलै २००६ | – |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:किडवई, मोहसीना}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:आझमगढचे खासदार]] [[वर्ग:मेरठचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] 4ex2kes3dhp96nt5z70tmwu8tbc8bwx 2678237 2678236 2026-04-08T12:13:46Z संतोष गोरे 135680 2678237 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मोहसीना किडवई''' ([[१ जानेवारी]], [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[८ एप्रिल]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) या [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी जिल्ह्यातील]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाच्या एक भारतीय राजकारणी आणि माजी केंद्रीय मंत्री आणि संसदपटू होत्या. त्यांनी पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] आणि [[राजीव गांधी]] यांच्या मंत्रिमंडळात अनेक महत्त्वाची खाती सांभाळत केंद्रीय मंत्री म्हणून काम केले.<ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai passes away at 94 | work=The Hindu | url=https://www.thehindu.com/news/national/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-passes-away-at-94/article70837031.ece |date= 8 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai, ex-Union Minister under Indira and Rajiv Gandhi, dies at 94 |url=https://www.livemint.com/news/india/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-ex-union-minister-under-indira-and-rajiv-gandhi-dies-at-94/amp-11775634855620.html |date= 8 April 2026 |work= Mint}}</ref> त्या उत्तर प्रदेशातील [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मतदारसंघातून [[सहावी लोकसभा|६ व्या लोकसभेवर]] निवडून आल्या होत्या आणि त्यांनी [[सातवी लोकसभा|७ व्या]] आणि [[आठवी लोकसभा|८ व्या लोकसभेतही]] ही जागा राखली होती. त्यांनी २००४ ते २०१६ दरम्यान [[छत्तीसगड]]मधून [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्या म्हणूनही काम केले.<ref name="RS">{{Cite web |url=http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |title=Website of SMT. MOHSINA KIDWAI, Member of Parliament (Rajya Sabha) |access-date=15 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205224401/http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |archive-date=5 February 2012 |url-status=dead }}</ref> ==कारकीर्द== किडवई यांनी उत्तर प्रदेश सरकार आणि [[भारत सरकार]]मध्ये अनेक मंत्रीपदे भूषवली होती.<ref name="RS" /> किडवाई यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षामध्ये [[अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटी|अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या]] (AICC) सरचिटणीसपदासह विविध नेतृत्वपदे भूषवली. किडवाई या काँग्रेस पक्षाध्यक्षा [[सोनिया गांधी]] यांच्या निकटवर्तीय मानल्या जात असत.<ref name="Tehelka">{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |title=STATE OF THE CONGRESS: Half done, but no clue ahead |access-date=15 June 2007 |archive-date=14 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014191236/http://tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |url-status=dead }}</ref> त्या [[काँग्रेस कार्यकारी समिती|काँग्रेस कार्यकारी समितीच्या]] सदस्य आणि [[आसाम]] तसेच [[पंजाब, भारत|पंजाबच्या]] निवडणूक जाहीरनामा अंमलबजावणी समित्यांच्या निमंत्रक (convenor) देखील होत्या.<ref name="AICC">{{Cite web |url=http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |title=AICC release of 22 April, 2002 after the reshuffle |access-date=15 June 2007 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206055641/http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |url-status=dead }}</ref> ==भूषवलेली पदे== त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत खालील पदे भूषवली आहेत:<ref name="RS" /> {| class="wikitable" border="1" |- ! भूषवलेले पद ! पासून ! पर्यंत |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद]] | १९६० | १९७४ |- | राज्यमंत्री, अन्न आणि नागरी पुरवठा, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७३ | १९७४ |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] | १९७४ | १९७७ |- | कॅबिनेट मंत्री, हरिजन आणि समाजकल्याण, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७४ | १९७५ |- | कॅबिनेट मंत्री, लघु उद्योग, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७५ | १९७७ |- | सदस्य, [[सहावी लोकसभा]], आझमगड पोटनिवडणुकीत विजय | १९७८ | १९७९ |- | सदस्य, [[सातवी लोकसभा]], [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मधून | १९८० | १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[श्रम आणि रोजगार मंत्रालय (भारत)|कामगार आणि पुनर्वसन]] | ११ सप्टेंबर १९८२ | २९ जानेवारी १९८३ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | २९ जानेवारी १९८३ | २ ऑगस्ट १९८४ |- | सदस्य, [[आठवी लोकसभा]] | १९८४ | १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार)]] | २ ऑगस्ट १९८४ | ३१ ऑक्टोबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[ग्रामीण विकास मंत्रालय (भारत)|ग्रामविकास]] | ४ नोव्हेंबर १९८४ | ३१ डिसेंबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | ३१ डिसेंबर १९८४ | २४ जून १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[बंदरे, जहाज वाहतूक आणि जलमार्ग मंत्रालय (भारत) |वाहतूक]] | २४ जून १९८६ | २२ ऑक्टोबर १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय (भारत)|शहरी विकास]] | २२ ऑक्टोबर १९८६ | २ डिसेंबर १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[पर्यटन मंत्रालय (भारत)|पर्यटन]] (''अतिरिक्त प्रभार'') | १४ फेब्रुवारी १९८८ | २५ जून १९८९ |- | [[राज्यसभा|राज्यसभेवर]] निवड | जून २००४ | – |- | सदस्य, [[अलिगड मुस्लिम विद्यापीठ]] कोर्ट | जुलै २००४ | – |- | सदस्य, कृषी समिती | ऑगस्ट २००४ | – |- | सदस्य, अंजुमन (कोर्ट), [[जामिया मिलिया इस्लामिया]] विद्यापीठ | नोव्हेंबर २००४ | – |- | सदस्य, सल्लागार समिती, [[सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय (भारत)|सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय]] | ऑक्टोबर २००४ | – |- | सदस्य, लोकसंख्या आणि सार्वजनिक आरोग्य विषयक संसदीय मंच | मे २००६ | – |- | सदस्य, अन्न, ग्राहक व्यवहार आणि सार्वजनिक वितरण समिती | जुलै २००६ | – |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:किडवई, मोहसीना}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:आझमगढचे खासदार]] [[वर्ग:मेरठचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] qo6xsilp7b2xrc711sw7ljy4jxbcgno 2678238 2678237 2026-04-08T12:14:54Z संतोष गोरे 135680 2678238 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मोहसीना किडवई''' ([[१ जानेवारी]], [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[८ एप्रिल]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) या [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी जिल्ह्यातील]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाच्या एक भारतीय राजकारणी आणि माजी केंद्रीय मंत्री आणि संसदपटू होत्या. त्यांनी पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] आणि [[राजीव गांधी]] यांच्या मंत्रिमंडळात अनेक महत्त्वाची खाती सांभाळत केंद्रीय मंत्री म्हणून काम केले.<ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai passes away at 94 | work=The Hindu | url=https://www.thehindu.com/news/national/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-passes-away-at-94/article70837031.ece |date= 8 April 2026 }}</ref><ref>{{cite news | title=Veteran Congress leader Mohsina Kidwai, ex-Union Minister under Indira and Rajiv Gandhi, dies at 94 |url=https://www.livemint.com/news/india/veteran-congress-leader-mohsina-kidwai-ex-union-minister-under-indira-and-rajiv-gandhi-dies-at-94/amp-11775634855620.html |date= 8 April 2026 |work= Mint}}</ref> त्या उत्तर प्रदेशातील [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मतदारसंघातून [[सहावी लोकसभा|६ व्या लोकसभेवर]] निवडून आल्या होत्या आणि त्यांनी [[सातवी लोकसभा|७ व्या]] आणि [[आठवी लोकसभा|८ व्या लोकसभेतही]] ही जागा राखली होती. त्यांनी २००४ ते २०१६ दरम्यान [[छत्तीसगड]]मधून [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्या म्हणूनही काम केले.<ref name="RS">{{Cite web |url=http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |title=Website of SMT. MOHSINA KIDWAI, Member of Parliament (Rajya Sabha) |access-date=15 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205224401/http://164.100.24.167:8080/members/Website/Mainweb.asp?mpcode=1955 |archive-date=5 February 2012 |url-status=dead }}</ref> ==कारकीर्द== किडवई यांनी उत्तर प्रदेश सरकार आणि [[भारत सरकार]]मध्ये अनेक मंत्रीपदे भूषवली होती.<ref name="RS" /> किडवाई यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षामध्ये [[अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटी|अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या]] (AICC) सरचिटणीसपदासह विविध नेतृत्वपदे भूषवली. किडवाई या काँग्रेस पक्षाध्यक्षा [[सोनिया गांधी]] यांच्या निकटवर्तीय मानल्या जात असत.<ref name="Tehelka">{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |title=STATE OF THE CONGRESS: Half done, but no clue ahead |access-date=15 June 2007 |archive-date=14 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014191236/http://tehelka.com/story_main21.asp?filename=Ne110406Half_done.asp |url-status=dead }}</ref> त्या [[काँग्रेस कार्यकारी समिती|काँग्रेस कार्यकारी समितीच्या]] सदस्य आणि [[आसाम]] तसेच [[पंजाब, भारत|पंजाबच्या]] निवडणूक जाहीरनामा अंमलबजावणी समित्यांच्या निमंत्रक (convenor) देखील होत्या.<ref name="AICC">{{Cite web |url=http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |title=AICC release of 22 April, 2002 after the reshuffle |access-date=15 June 2007 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206055641/http://www.congresssandesh.com/may-2002/12.html |url-status=dead }}</ref> ==वैयक्तिक आयुष्य== मोहसिना किडवाई यांचा विवाह १७ डिसेंबर १९५३ रोजी खलील आर. किडवाई यांच्याशी झाला. त्यांना तीन मुली आहेत.<ref name="RS" /> ==भूषवलेली पदे== त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत खालील पदे भूषवली आहेत:<ref name="RS" /> {| class="wikitable" border="1" |- ! भूषवलेले पद ! पासून ! पर्यंत |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद]] | १९६० | १९७४ |- | राज्यमंत्री, अन्न आणि नागरी पुरवठा, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७३ | १९७४ |- | सदस्य, [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] | १९७४ | १९७७ |- | कॅबिनेट मंत्री, हरिजन आणि समाजकल्याण, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७४ | १९७५ |- | कॅबिनेट मंत्री, लघु उद्योग, [[उत्तर प्रदेश]] | १९७५ | १९७७ |- | सदस्य, [[सहावी लोकसभा]], आझमगड पोटनिवडणुकीत विजय | १९७८ | १९७९ |- | सदस्य, [[सातवी लोकसभा]], [[मेरठ लोकसभा मतदारसंघ|मेरठ]] मधून | १९८० | १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[श्रम आणि रोजगार मंत्रालय (भारत)|कामगार आणि पुनर्वसन]] | ११ सप्टेंबर १९८२ | २९ जानेवारी १९८३ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | २९ जानेवारी १९८३ | २ ऑगस्ट १९८४ |- | सदस्य, [[आठवी लोकसभा]] | १९८४ | १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार)]] | २ ऑगस्ट १९८४ | ३१ ऑक्टोबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[ग्रामीण विकास मंत्रालय (भारत)|ग्रामविकास]] | ४ नोव्हेंबर १९८४ | ३१ डिसेंबर १९८४ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय (भारत)|आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण]] | ३१ डिसेंबर १९८४ | २४ जून १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[बंदरे, जहाज वाहतूक आणि जलमार्ग मंत्रालय (भारत) |वाहतूक]] | २४ जून १९८६ | २२ ऑक्टोबर १९८६ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय (भारत)|शहरी विकास]] | २२ ऑक्टोबर १९८६ | २ डिसेंबर १९८९ |- | [[भारत सरकार|केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री]], [[पर्यटन मंत्रालय (भारत)|पर्यटन]] (''अतिरिक्त प्रभार'') | १४ फेब्रुवारी १९८८ | २५ जून १९८९ |- | [[राज्यसभा|राज्यसभेवर]] निवड | जून २००४ | – |- | सदस्य, [[अलिगड मुस्लिम विद्यापीठ]] कोर्ट | जुलै २००४ | – |- | सदस्य, कृषी समिती | ऑगस्ट २००४ | – |- | सदस्य, अंजुमन (कोर्ट), [[जामिया मिलिया इस्लामिया]] विद्यापीठ | नोव्हेंबर २००४ | – |- | सदस्य, सल्लागार समिती, [[सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय (भारत)|सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय]] | ऑक्टोबर २००४ | – |- | सदस्य, लोकसंख्या आणि सार्वजनिक आरोग्य विषयक संसदीय मंच | मे २००६ | – |- | सदस्य, अन्न, ग्राहक व्यवहार आणि सार्वजनिक वितरण समिती | जुलै २००६ | – |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:किडवई, मोहसीना}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:आझमगढचे खासदार]] [[वर्ग:मेरठचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] p8yxxbi4smavbixdnykvgtar36i6hwe 0 127060 2678269 2415676 2026-04-08T14:50:33Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678269 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शहर | नाव = खेर्सन | स्थानिक = Херсо́н <small>{{uk icon}}, {{ru icon}}</small> | चित्र = Херсон-коллаж1.jpg | चित्र_वर्णन =खेर्सनमधील वेगवेगळी दृश्ये | ध्वज = | चिन्ह = Kherson1995 city coa.png | नकाशा१ = युक्रेन | देश = युक्रेन | राज्य = | प्रांत = [[खेर्सन ओब्लास्त|खेर्सन]] | जिल्हा = | बेट = | स्थापना = [[इ.स. १७७८]] | महापौर = | क्षेत्रफळ = १३५.५ | उंची = | लोकसंख्या = ३,५८,००० | घनता = २,६०० | वेळ = | वेब = [http://www.city.kherson.ua/ city.kherson.ua] |latd=46 |latm=38 |lats=0 |latNS=N |longd=32 |longm=35 |longs=0 |longEW=E }} '''खेर्सन''' ({{lang-uk|&nbsp;}}व {{lang-ru|Херсо́н}}) हे [[युक्रेन]] देशामधील [[खेर्सन ओब्लास्त|खेर्सन]] ह्याच नावाच्या [[युक्रेनचे ओब्लास्त|ओब्लास्तची]] राजधानी व मोठे शहर आहे. युक्रेनच्या दक्षिण भागात [[काळा समुद्र|काळ्या समुद्राच्या]] काठावर वसलेले खेर्सन युक्रेनमधील महत्त्वाचे बंदर व जहाज-बांधणी केंद्र आहे. [[इस्रायल]] देशाचा दुसरा पंतप्रधान [[मोशे शॅरेड]] ह्याचे खेर्सन हे जन्मस्थान आहे. == बाह्य दुवे == {{Commons category|Kherson|खेर्सन}} * {{uk icon}} {{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.city.kherson.ua/|title=अधिकृत दालन|work=Dnipropetrovsk City Rada|language=Ukrainian|access-date=2012-06-19|archive-date=2009-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090331083355/http://www.city.kherson.ua/|url-status=dead|आर्काईव्ह दिनांक=2009-03-31|आर्काईव्ह दुवा=https://web.archive.org/web/20090331083355/http://www.city.kherson.ua/}} * {{en icon}} {{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.4ppl.ks.ua/|title=फोटो व माहिती|access-date=2012-06-19|archive-date=2013-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817131721/http://4ppl.ks.ua/|url-status=dead|आर्काईव्ह दिनांक=2013-08-17|आर्काईव्ह दुवा=https://web.archive.org/web/20130817131721/http://4ppl.ks.ua/}} [[वर्ग:युक्रेनमधील शहरे]] [[वर्ग:खेर्सन|*]] 0vszkv5xooih0tzcuo55k6jzgivf0k7 2678270 2678269 2026-04-08T14:51:06Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678270 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शहर | नाव = खेर्सन | स्थानिक = Херсо́н <small>{{uk icon}}, {{ru icon}}</small> | चित्र = Херсон-коллаж1.jpg | चित्र_वर्णन =खेर्सनमधील वेगवेगळी दृश्ये | ध्वज = | चिन्ह = Kherson1995 city coa.png | नकाशा१ = युक्रेन | देश = युक्रेन | राज्य = | प्रांत = [[खेर्सन ओब्लास्त|खेर्सन]] | जिल्हा = | बेट = | स्थापना = [[इ.स. १७७८]] | महापौर = | क्षेत्रफळ = १३५.५ | उंची = | लोकसंख्या = ३,५८,००० | घनता = २,६०० | वेळ = | वेब = [http://www.city.kherson.ua/ city.kherson.ua] |latd=46 |latm=38 |lats=0 |latNS=N |longd=32 |longm=35 |longs=0 |longEW=E }} '''खेर्सन''' ({{lang-uk|&nbsp;}}व {{lang-ru|Херсо́н}}) हे [[युक्रेन]] देशामधील [[खेर्सन ओब्लास्त|खेर्सन]] ह्याच नावाच्या [[युक्रेनचे ओब्लास्त|ओब्लास्तची]] राजधानी व मोठे शहर आहे. युक्रेनच्या दक्षिण भागात [[काळा समुद्र|काळ्या समुद्राच्या]] काठावर वसलेले खेर्सन युक्रेनमधील महत्त्वाचे बंदर व जहाज-बांधणी केंद्र आहे. [[इस्रायल]] देशाचा दुसरा पंतप्रधान [[मोशे शॅरेड]] ह्याचे खेर्सन हे जन्मस्थान आहे. == बाह्य दुवे == {{Commons category|Kherson|खेर्सन}} * {{uk icon}} {{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.city.kherson.ua/|title=अधिकृत दालन|work=Dnipropetrovsk City Rada|language=Ukrainian|access-date=2012-06-19|archive-date=2009-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090331083355/http://www.city.kherson.ua/|url-status=dead|आर्काईव्ह दिनांक=2009-03-31|आर्काईव्ह दुवा=https://web.archive.org/web/20090331083355/http://www.city.kherson.ua/}} * {{en icon}} {{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.4ppl.ks.ua/|title=फोटो व माहिती|access-date=2012-06-19|archive-date=2013-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817131721/http://4ppl.ks.ua/|url-status=dead|आर्काईव्ह दिनांक=2013-08-17|आर्काईव्ह दुवा=https://web.archive.org/web/20130817131721/http://4ppl.ks.ua/}} [[वर्ग:युक्रेनमधील शहरे]] [[वर्ग:खेर्सन|*]] [[वर्ग:खेर्सन ओब्लास्त]] oyxe5w7ggyfzrjjg3mw92iqct0xsos1 0 135572 2678227 2678219 2026-04-08T12:02:50Z नरेश सावे 88037 /* डहाणू */ 2678227 wikitext text/x-wiki ही संमेलने वेगवेगळ्या संस्था वेगवेगळ्या नावांनी भरवतात. [[अखिल भारतीय आदिवासी साहित्य संमेलन]], [[आदिवासी उलगुलानवेध साहित्य संमेलन]], [[दलित आदिवासी साहित्य संमेलन]], [[दलित-आदिवासी ग्रामीण साहित्य संमेलन]], [[जागतिक आदिवासी साहित्य संमेलन]], [[जागतिक आदिवासी युवक युवती साहित्य संमेलन]] ही त्यांतली काही नावे. १९८९साली भरलेल्या आदिवासी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष [[लक्ष्मण माने]] होते. ==नाशिक== * फेब्रुवारी २००९मध्ये ८वे अखिल भारतीय '''आदिवासी साहित्य संमेलन''' [[नाशिक]] येथील [[कालिदास कलामंदिर|कालिदास कलामंदिरात]] झाले. संमेलनाध्यक्ष [[रांची विद्यापीठ|रांची विद्यापीठाचे]] कुलगुरू डॉ. रामदयाल मुंडा होते. * आदिवासी विकास विभाग नाशिक यांच्या वतीने नाशिकमध्ये दोन दिवस विभागीय '''आदिवासी साहित्य संमेलना'''चे आयोजन करण्यात आले होते. ५ व ६ जानेवारी २०१२ या काळात महाकवी कालिदास कलामंदिर येथे हे संमेलन झाले. संमेलनाच्या अध्यक्षस्थानी आदिवासी साहित्यिक प्रा. डॉ. पुष्पा गावित होत्या. ==चंद्रपूर == [[आदिवासी साहित्य परिषद|आदिवासी साहित्य परिषदेच्या]] वतीने ३० एप्रिल ते दोन मे २०११ या काळात, [[चंद्रपूर]] शहरात तीन दिवसीय '''आदिवासी साहित्य संमेलन''' झाले. अध्यक्षस्थानी ज्येष्ठ विचारवंत बाळकृष्ण रेणके होते. ==नागपुर== ९वे अखिल भारतीय '''आदिवासी साहित्य संमेलन''' ७-८ मे २०११ या काळात [[नागपुर|नागपुरातील]] [[डॉ. वसंतराव देशपांडे]] सभागृहात आयोजित झाले. आदिवासी साहित्य-संस्कृती संवर्धन समिती व अखिल भारतीय आदिवासी विकास परिषदेच्या संयुक्त विद्यमाने या संमेलनाचे आयोजन केले होते. संमेलनाच्या अध्यक्षस्थानी ज्येष्ठ कवयित्री उषाकिरण आत्राम या होत्या. ==अमरावती== * अखिल भारतीय आदिवासी विकास परिषदेच्या वतीने अमरावती येथे २१ डिसेंबर २०१८ या दिवशी 'राष्ट्रीय अदिवासी युवक-युवती सामाजिक, सांस्कृतिक व शैक्षणिक संमेलन झाले. अध्यक्षस्थानी माजी खासदार सोमजी डामोर होते. ==डहाणू== [[कासा]] येथे [[अनुजा अवकाश संस्था]] व [[आदिवासी साहित्य परिषद]], [[पालघर]] यांच्या सहकार्याने पहिले आदिवासी साहित्य संमेलन [[बिरसा मुंडा]] सभागृहात आयोजित करण्यात आले होते.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स,वसई विरार पुरवणी,बुधवार,८ एप्रिल २०२६</ref> ==हे सुद्धा पहा== * [[आदिवासी उलगुलानवेध साहित्य संमेलन]] * [[साहित्य संमेलने]] [[वर्ग:साहित्य]] [[वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने]] [[वर्ग:साहित्य संमेलने]] [[वर्ग:भारतीय साहित्य संमेलने]] npzqjk3507u5sh1n51pfx6gy5x8eh68 0 165367 2678329 2537120 2026-04-08T19:49:55Z अभय नातू 206 /* अलीकडील विकास */ 2678329 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इथियोपियन एरलाइन्स | चित्र = Ethiopian_Airlines_Logo.svg | चित्र_आकारमान = | IATA = ET | ICAO = ETH | callsign = ETHIOPIAN | स्थापना = २१ डिसेंबर १९४५ | सुरुवात = | बंद = | विमानतळ = [[अदिस अबाबा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''शेबामाइल्स'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ७७ | गंतव्यस्थाने = १०१ (प्रवासी)<br />२३ (माल) | मुख्य कंपनी = इथियोपिया सरकार | ब्रीदवाक्य = ''The New Spirit of Africa'' | मुख्यालय = [[अदिस अबाबा]], [[इथियोपिया]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://ethiopianairlines.com/ }} [[चित्र:Ethiopian_Airlines_Boeing_787-8_ET-AOS_FRA_2012-10-28.png|250 px|[[फ्रांकफुर्ट विमानतळ]]ावरील इथियोपियन एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] ड्रीमलाइनर विमान|इवलेसे]] '''इथियोपियन एरलाइन्स''' ([[अम्हारिक भाषा|अम्हारिक]]: የኢትዮጵያ አየር መንገድ; የኢትዮጵያ) ही [[इथियोपिया]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. [[अदिस अबाबा]]जवळील [[अदिस अबाबा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर मुख्यालय व प्रमुख तळ असलेली इथियोपियन एरलाइन्स १९४५ साली स्थापन करण्यात आली. इथियोपियन एरलाइन्स [[आफ्रिका|आफ्रिकेमधील]] सर्वात मोठ्या व सर्वोत्तम विमानकंपन्यांपैकी एक असून ती २०११ पासून [[स्टार अलायन्स]]चा सदस्य आहे. सध्या इथियोपियन एरलाइन्सद्वारे देशांतर्गत १९ शहरांना तर जगातील ६३ शहरांना प्रवासी विमानसेवा पुरवण्यात येते. [[भारत]]ामधील [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दिल्ली]], [[छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुंबई]] व [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चेन्नई]] विमानतळांवर इथियोपियनची प्रवासी व मालवाहतूक सेवा कार्यरत आहे. ==इतिहास== पूर्वी ही कंपनी संपूर्णपणे देशातील सरकारच्या मालकीची असून [[इथियोपिया]]ची ध्वज वाहक कंपनी होती.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/analysis/ethiopian-airlines-to-continue-asia-expansion-with-singapore-non-stops-giving-changi-a-needed-boost-189892|title=इथियोपियन विमान कंपनीने सिंगापूर बरोबर एशियाई विस्तारणा सुरू केली नस्थिरावता चांगीच्या आवश्यक प्रोत्साहनासाठी |भाषा=इंग्लिश}}</ref> ह्या कंपनीची स्थापना २१ डिसेंबर १९४५ रोजी झालेली असुन ८ एप्रिल १९४६ पासून कंपनी कार्यान्वीत करण्यात आली व १९५१ पासून आंतरराष्ट्रीय उड्डाणाची विस्तारणा करण्यात आली. १९६५ पासून या कंपनीला शेअर कंपनीमध्ये भा गीदारी मिळाली आणि त्यानंतर इथियोपियन एर लाइन्स हे नाव बद्लुन इथियोपियन एरलाइन्स ठेवण्यात आले. १९५९ पासून हे हवाई परिवहन आंतरराष्ट्रीय हवाई वाहतूक संघटना<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.webcitation.org/६7g५Wf१79|title=AFRAA वर्तमान सदस्य इथियोपियन विमान कंपनी - आफ्रिकन विमान कंपनी संघ - ३ ऑगस्ट २०११{{मृत दुवा}}|दिनांक=१५ मे २०१२|अ‍ॅक्सेसदिनांक=१५ मे २०१२|भाषा=इंग्लिश}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ह्यांचे सदस्य बनले. या कंपनीचे मुख्य कार्यालय<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/ethiopian-airlines-et|title=इथियोपियन विमान कंपनीमधिल नफा- विमानचालन केंद्र|दिनांक=८ ऑक्टोबर २०१२|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२9 डिसेंबर २०१२|भाषा=इंग्लिश}}</ref> बोले आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, आदिस अबाबा येथे असून ८२ ठिकाणच्या प्रवाशांना या कंपनीमार्फत प्रवासासाठी सेवा दिली जाते. या कंपनीची १९ स्वदेशी आणि २३ मालवाहू बोटी आहेत . इथियोपियन एरलाइन्स इतर एरलाइन्सच्या तुलनेत आफ्रिकामध्येच अंतर्गत प्रवास सेवा देते. ही या उद्योगातील वेगाने वाढणा-या कंपन्यापैकी एक मानली जाते आणि आफ्रिका खंडातील सर्वांत मोठी कंपनी आहे. ही एक उपखंडातील फायदेशीर हवाई कंपनी आहे .या हवाई कंपनीच्या जहाजी माल विभागाला "आफ्रिकन जहाजी माल हवाई कंपनी"<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.sudantribune.com/Ethiopian-Airlines-distinguished,38146|title=इथियोपियन विमान कंपनी प्रतिष्ठीत आफ्रिकन जहाजी माल हवाई कंपनी पुरस्कार|दिनांक=१ मार्च २०११|अ‍ॅक्सेसदिनांक=१० मे २०१२|प्रकाशक=सूडान ट्रिब्युन|भाषा=इंग्लिश|archive-date=2015-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150405144933/http://www.webcitation.org/67YXKlRBW|url-status=dead}}</ref> या पुरस्काराने वर्ष २०११ मध्ये सन्मानित करण्यात आले. २०१० मध्ये इथियोपियनने "परिकल्पना २०१०" आत्मसात केली. ही १५ वर्षाची विकास धोरण योजना होती. सदर योजनेद्वारे या कंपनीला १२० इतका वेग , ९० प्रवासाची ठिकाणे ,१८ कोटीहून अधिक प्रवासी वाहून नेण्याची क्षमता विकसित करावयाची आहे तसेच ७२०००० टन्स माल वाहतूक करावयाची असून १७०००<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.ethiopianreview.com/content/40312|title=इथियोपियन विमान कंपनी पूर्ण ४० % नफा|दिनांक=१२ ऑगस्ट २०१२|अ‍ॅक्सेसदिनांक=४ जानेवरी २०१३|प्रकाशक=इथियोपियन पुनरावलोकन|भाषा=इंग्लिश|archive-date=2012-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104052123/http://www.ethiopianreview.com/content/40312|url-status=dead}}</ref> कर्मचारी या विमान कंपनीमध्ये रोजगार मिळवतील अशी अपेक्षा आहे.१३ ज़ुलै २०१३ रोजी इथियोपियाने करारावर स्वाक्षरी करून मालाविया वाहक हवाई कंपनीचा ४९% भाग संपादन केला. या नवीन विमान कंपनीला मालविया विमान कंपनी असे नाव देण्यात आले. मालविया विमान कंपनी जानेवारी २०१४ मध्ये<ref>{{स्रोत बातमी|लेखक=मिउला ,मलेंगा (१६ फेब्रुवरी २०१४)|दुवा=http://allafrica.com/stories/201402170110.html|title=मालाविया विमान कंपनी प्राप्त केली दूसरे विमान|दिनांक=२३ फेब्रुवरी २०१४|अ‍ॅक्सेसदिनांक=४ जानेवरी २०१३|प्रकाशक=ऑलआफ्रिका.कॉम .मलावी बातम्या एजन्सी|भाषा=इंग्लिश|archive-date=2014-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223173203/http://allafrica.com/stories/201402170110.html|url-status=bot: unknown}}</ref> कार्यान्वीत झाली. ==मुख्य कार्यालय == सध्या इथियोपियन हवाईकंपनीचे मुख्य कार्यालय बोले आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, आडिस अबाबा<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.ethiopianairlines.com/en/corporate/default.aspx|title=कंपनी प्रोफाइल|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२६ सेप्टेंबर २०१४|प्रकाशक=इथियोपियन विमान कंपनी.BBC बातम्या|भाषा=इंग्लिश}}</ref>, येथे आहे. नवीन मुख्य कार्यालय बांधण्याचा या कंपनीची भविष्यातील योजना आहे. त्यासाठी 2009 मध्ये या कंपनीच्या नवीन कार्यालयाचा आराखडा बनविण्याची स्पर्धा आयोजित करण्यात आली होती. पण त्यातील कोणताही आराखडा मंजूर झाला नव्हता. १६ फेब्रुवारी २०११ मध्ये त्यांनी पुन्हा दुसरी फेरी घेण्याचे ठरविले आणि सप्टेंबर २०११ मध्ये BET या वास्तुविशारदाने स्पर्धा जिंकल्याची घोषणा केली. या हवाई कंपनीने बोले आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या भूखंडावर अंदाजे ३०० कोटी (५,४०,००० वर्गफुट) इतक्या खर्चाचे मुख्य कार्यालय बांधायला सुरुवात केलेली आहे. ==गंतव्यस्थान== सप्टेंबर २०१४ पासून ८३ आंतरराष्ट्रीय प्रवासी गंतव्यस्थानकांचा आणि २० स्वदेशी गंतव्यस्थानकांचा तसेच यूरोप आणि [[अमेरिका|अमेरिकातील]] १३ तसेच मध्य पूर्व आणि एशियामधून २१ अशा आफ्रिकेतील ४९ शहराचा ( इथिओपियाला वगळून) समावेश झाला. आफ्रिकातील स्थानकांवर<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8478290.stm|title=प्रोफाइल : इथियोपियन विमान कंपनी|दिनांक=२५ जानेवरी २०१०|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२६ एप्रिल २०१२|प्रकाशक=BBC बातम्या|भाषा=इंग्लिश}}</ref> १५, [[एशिया]] आणि मध्य पूर्वेतील ७ तसेच [[यूरोप|यूरोपातील]] २ अशा २४ ठिकाणी या कंपनीकडून सेवा दिली जाते. अनेकदा इथियोपियन कंपनी आफ्रिकेतील स्थानकांवर प्राधान्याने सेवा पुरवीते. त्यानंतर बाकीच्या हवाई कंपनीना प्राधान्य दिले जाते. === अलीकडील घडामोडी === फेब्रुवारी २००५ मध्ये, इथियोपियन एरलाइन्सने १० बोईंग ७८७ ड्रीमलायनर विमाने खरेदी करण्यासाठी प्राथमिक करारावर स्वाक्षरी केली, अशी विमाने विकत घेणारी ही आफ्रिकेतील पहिली विमान वाहतूक संस्था ठरली.<ref name="Profile" /><ref name="Ethiopian CEO tours the Airline's 787 Dreamliner ahead of delivery" /> ३१ मे २००५ रोजी बोईंगने जाहीर केले की इथियोपियन एरलाइन्सने आपल्या खरेदी अधिकारांचा वापर केला असून १० विमानांची मागणी निश्चित केली आहे.<ref name="Ethiopian Airlines Increases 787 Dreamliner Order by Five Airplanes" /> बोईंग ७७७-२००एलआर ही विमाने वापरणारी ही आफ्रिकेतील पहिली संस्था होती<ref name="Profile" /><ref name="Capital investment" /> आणि नोव्हेंबर २०१० मध्ये त्यांना त्यांचे पहिले विमान मिळाले.<ref name="NYCAviation">{{cite web |title=Exclusive Look On-Board Ethiopian Airlines' First Boeing 777-200LR: Photo Gallery |author=David Lilienthal |url=http://nycaviation.com/2010/11/exclusive-look-on-board-ethiopian-airlines-first-boeing-777-200lr-photo-gallery/ |publisher=[[NYCAviation]] |date=22 November 2010 |access-date=29 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130122074741/http://www.nycaviation.com/2010/11/exclusive-look-on-board-ethiopian-airlines-first-boeing-777-200lr-photo-gallery/ |archive-date=22 January 2013}}</ref><ref name="Ethiopian Takes Delivery of The First 777-200LR" /><ref name="Boeing Delivers Its 900th 777 Airplane to Ethiopian Airlines" /> इथियोपियन एरलाइन्स २०१६ मध्ये एअरबस ए३५० ही विमाने चालवणारी आफ्रिकेतील पहिली संस्था ठरली.<ref>{{cite web |title=Ethiopian Airlines takes delivery of its first A350 XWB |url=https://www.airbus.com/newsroom/press-releases/en/2016/06/ethiopian-airlines-takes-delivery-of-its-first-a350-xwb.html |website=Airbus |language=en |access-date=4 December 2020 |archive-date=23 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180623205231/http://www.airbus.com/newsroom/press-releases/en/2016/06/ethiopian-airlines-takes-delivery-of-its-first-a350-xwb.html |url-status=live}}</ref> १४ नोव्हेंबर २०२३ रोजी दुबईतील विमान प्रदर्शनात इथियोपियन एरलाइन्सने ३१ बोईंग विमानांची मागणी नोंदवली, ज्यामध्ये २० बोईंग ७३७ मॅक्स आणि ११ ७८७-९ विमानांचा समावेश होता. १५ नोव्हेंबर २०२३ रोजी त्याच प्रदर्शनात संस्थेने ११ अधिक एअरबस ए३५० विमानांची मागणी नोंदवून आपल्या ताफ्यातील या प्रकारच्या विमानांची एकूण संख्या ३३ पर्यंत वाढवली.<ref>{{Cite web |date=2023-11-15 |title=Ethiopian Airlines Signs MoU for 11 Additional A350s {{!}} AFRVIATOR |url=https://afrviator.org/bulletin/ethiopian-airlines-signs-mou-for-11-additional-a350-aircraft/ |access-date=2024-03-17 |website=afrviator.org |language=en-US |archive-date=18 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240318032221/https://afrviator.org/bulletin/ethiopian-airlines-signs-mou-for-11-additional-a350-aircraft/ |url-status=live}}</ref> ५ मार्च २०२४ रोजी इथियोपियन एरलाइन्स आणि बोईंगने आठ ७७७-९ प्रवासी विमानांच्या खरेदीसाठी करार केल्याची घोषणा केली. या करारामुळे ही संस्था आफ्रिकेतील बोईंग ७७७एक्स ची पहिली ग्राहक बनली आहे.<ref>{{Cite web |date=2024-03-05 |title=Ethiopian Airlines Orders Up to 20 Boeing 777X Jets {{!}} AFRVIATOR |url=https://afrviator.org/bulletin/ethiopian-airlines-orders-up-to-20-boeing-777x-jets/ |access-date=2024-03-17 |website=afrviator.org |language=en-US |archive-date=18 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240318032221/https://afrviator.org/bulletin/ethiopian-airlines-orders-up-to-20-boeing-777x-jets/ |url-status=live}}</ref> २०२३ पर्यंत इथियोपियन एरलाइन्सच्या ताफ्यातील विमानांचे एकूण मूल्य ५.२५ अब्ज डॉलर्स इतके आहे, जे संपूर्ण आफ्रिकेतील एकूण ताफ्याच्या मूल्याच्या साधारण ३२% आहे. ==सेवासंस्था== इथियोपियन हवाई कंपनीच्या विमानांमध्ये क्लाउड नाइन<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.ethiopianairlines.com/en/travel/inflight/firstclass.aspx|title=क्लाउड नाइन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२५ जून २०१४|प्रकाशक=इथियोपियन हवाई कंपनी|भाषा=इंग्लिश|archive-date=2014-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20140625211836/http://www.ethiopianairlines.com/en/travel/inflight/firstclass.aspx|url-status=bot: unknown}}</ref> या नावाचा बिझनेस व आणि इकॉनॉमी वर्ग असे दोन वर्ग उपलब्ध आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.cleartrip.com/flight-booking/ethiopian-air-airlines.html|प्रकाशक=क्लियर ट्रिप डॉट कॉम|title=इथियोपियन एरलाइन्स|भाषा=इंग्लिश|accessdate=2014-12-27|archive-date=2015-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216031722/http://www.cleartrip.com/flight-booking/ethiopian-air-airlines.html|url-status=dead}}</ref> ==अन्न आणि पाणी== सगळ्या विमानांमध्ये प्रवाश्यांना खादयपदार्थ आणि शीतपेये उपलब्ध करून दिली जातात. गरम जेवण, गरम किवा थंड खाद्यपदार्थ किंवा हलका फराळ याचा समावेश त्यांच्या खादयपदार्थामध्ये आहे. उड्डाणांच्या पल्ल्यावर आणि वेळेवर खादयपदार्थ अवलंबून आहेत. ज्यादा दराने मागणी असलेले पेय उपलब्ध करून दिले जाते. एकापेक्षा अनेक ठिकाणी प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना विशेष जेवणाची सोय सुद्धा करून दिली जाते. ==विश्राम कक्ष== बोले आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर इथियोपियन विमान कंपनी प्रवाशांना दोन प्रकारची विश्राम कक्ष उपलब्ध करते . क्लाउड नाइनचे प्रवासी क्लाउड नाइन विश्राम कक्षामध्ये उड्डाणाच्या<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.flyethiopian.com/en/travel/airport/lounges.aspx|title=इथियोपियन - विश्राम कक्ष|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२ मै २०१२|प्रकाशक=इथियोपियन हवाई कंपनी|भाषा=इंग्लिश|archive-date=2015-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150405150839/http://www.webcitation.org/67N1AJyoR|url-status=dead}}</ref> निर्गमनासाठी प्रतीक्षा करू शकतात. त्यांना विविध सुविधा पूरविल्या जातात. तसेच वैयक्तिक संगणक आणि वायरलेस कनेक्शन देखिल उपलब्ध करून दिले जाते. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|Ethiopian Airlines|{{लेखनाव}}}} *{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://ethiopianairlines.com/}} [[वर्ग:इथियोपियातील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] c5abkbo4ru193er826motka8sg5jkb0 0 165398 2678290 2647111 2026-04-08T15:51:21Z अभय नातू 206 /* लेखन कारकीर्द */ 2678290 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = मो.रा. वाळंबे | चित्र = |चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = मोरेश्वर रामचंद्र वाळंबे | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = ३० जून १९१२ | जन्म_स्थान = रामदुर्ग, कर्नाटक | मृत्यू_दिनांक = [[२१ मार्च]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय लोक|भारतीय]] [[चित्र:Flag of India.svg|18px]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = | विषय = | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = रामचंद्र वाळंबे | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = कुसुम नारायण बार्शीकर (माहेरचे नाव) | अपत्ये = [[सरोज टोळे]] सीताराम उर्फ सुधाकर वाळंबे, शांताराम उर्फ विजय वाळंबे | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''मो.रा. वाळंबे''' अर्थात '''मोरेश्वर रामचंद्र वाळंबे''' ([[३० जून]], [[इ.स. १९१२|१९१२]]:[[रामदुर्ग (कर्नाटक)|रामदुर्ग]], [[कर्नाटक]], [[भारत]] - [[२१ मार्च]], [[इ.स. १९९२|१९९२]]) हे एक शिक्षणतज्ज्ञ व मराठी भाषेचे व्याकरणकार होते. ‘मराठीची लेखनपद्धती’ या विषयावरची त्यांची अनेक पाठ्यपुस्तके सुपरिचीत आहेत. == शिक्षण व व्यावसायिक जीवन == मो. रा. वाळंबे यांचा जन्म कर्नाटकातील रामदुर्ग या गावी झाला. मुधोळ येथे प्राथमिक शिक्षण पुरे केल्यानंतर कोल्हापुरातील [[राजाराम महाविद्यालय, कोल्हापूर|राजाराम कॉलेज]]<nowiki/>मधून त्यांनी बी.ए.ची पदवी घेतली. यानंतर महाराष्ट्रातील अनेक शिक्षणसंस्थांमध्ये ते शिक्षक, उपमुख्याध्यापक व मुख्याध्यापक अशा विविध पदांवर होते. यात विशेषकरून साताऱ्यातील व पुण्यातील ‘न्यू इंग्लिश स्कूल’ अशा दोन्ही ठिकाणी त्यांनी प्रत्येकी पंधरा वर्षे नोकरी केली. पुण्यातील टिळक स्मारक मंदिरामध्ये मराठी भाषेचे शब्दकोश तयार करण्याचेही काम त्यांनी पाहिले. ‘मराठी भाषाशैली’ या विषयाचा व्यासंग असल्याकारणाने त्यांनी अनेक मराठी प्रकाशनसंस्थांकरिता व छापखान्यांकरिता मुद्रितशोधक म्हणून काम पाहिले. वाळंब्यांना मराठी साहित्यामध्येही रस होता, आणि वि.स. खांडेकर, ग.दि. माडगूळकर, ना.सी. फडके, मालती बेडेकर इत्यादी अनेक मराठी लेखकांशी त्यांचा परिचय होता. [[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|मराठी साहित्य परिषदेचे]] सचिव म्हणून त्यांनी अनेक वर्षे काम पाहिले. याचप्रमाणे मराठी ग्रंथालय परिषदेशीही ते संबंधित होते. ==लेखन कारकीर्द== मोरेश्वर रामचंद्र वाळंबे यांनी [[महाराष्ट्र]] राज्य पाठ्यपुस्तक मंडळासाठी इयत्ता पाचवी, सहावी आणि सातवीसाठी व्याकरण विषयक पुस्तिकांचे लेखन करून त्यांच्या शालेय व्याकरण लेखनास सुरुवात केली. 'सुगम मराठी शुद्धलेखन' (१९५१) ही छोटी पुस्तिका<ref>मो. रा. वाळंबे, प्रस्तावना - मार्च १९८६, 'मराठी शुद्धलेखन प्रदीप', पुनर्मुद्रण १९९८, नितीन प्रकाशन, पुणे ३०, मूल्य रुपये पन्नास फक्त, ISBN 81-8169-27x</ref>, आणि सुगम मराठी व्याकरण लेखन (१९८९)<ref>सुगम मराठी व्याकरण लेखन, (२०१३ च्या आव्र्त्तीतील, प्रकाशक नितीन गोगटे लिखीत प्रस्तावना)</ref> या पुस्तकांचे लेखन केले. वनराणी एल्सा नावाच्या बालसाहित्य पुस्तकाचा अनुवाद आणि संपादन केले. 'मराठी शुद्धलेखन प्रदीप'(प्रथमावृत्ती १९८१) हे त्यांचे पुस्तक आहे. 'सुगम मराठी शुद्धलेखन'ही प्रथम छोटी पुस्तिका होती. त्यानंतर श्री. वाळंबे यांनी 'सुगम मराठी शुद्धलेखन' याच नावाची आणखी एक पुस्तिका लिहिली, ती गो.य. राणे प्रकाशनाने १९६३ साली काढली. त्यानंतर 'शुद्धलेखन- परिचय' या नावाचे आणखी एक छोटे पुस्तक त्यांनी १९६५ साली लिहिले. या दोन्ही आवृत्त्या संपल्यामुळे त्यांनी 'मराठी शुद्धलेखन प्रदीप' हे नवेच मोठे पुस्तक लिहिले. <ref>मो. रा. वाळंबे, प्रस्तावना -मार्च १९८६, 'मराठी शुद्धलेखन प्रदीप', पुनर्मुद्रण १९९८, नितीन प्रकाशन, पुणे ३०, मूल्य पन्‍नास रुपये फक्त,ISBN 81-8169-27x</ref> या पुस्तकाची संपादित सुधारित आवृत्ती 'मराठी शुद्धलेखन प्रदीप' याच नावाने नितीन प्रकाशन, पुणे ३० यांनी प्रसिद्ध केली.<ref>'मराठी शुद्धलेखन प्रदीप', मूळ लेखक मो. रा. वाळंबे, सुधारित आवृत्तीचे लेखक-संपादक : अरुण फडके, १९९८, नितीन प्रकाशन, पुणे ३०, मूल्य ७५ रुपये, प्रथमावृत्ती १९८१, सुधारित आवृत्ती जानेवारी २००२</ref> त्याची प्रथमावृत्ती १९८१ साली आणि सुधारित आवृत्ती जानेवारी २००२ साली प्रकाशित केली. नितीन प्रकाशनने या पुस्तकाचा सहा पानी सारांशही 'शुद्धलेखनविषयक नियम' या नावाने प्रसिद्ध केला. मो.रा. वाळंबे यांनी शालेय विद्यार्थ्यांसाठी लिहिलेल्या [[मराठी]] [[व्याकरणाची]]अर्थात सुगम मराठी व्याकरण व् लेखन या पुस्तकाची ५१वी आवृत्ती २०१६ सालच्या मार्चमध्ये निघाली आहे (<ref>नितीन गोगटे, प्रकाशकाचे दोन शब्द, पान ०४- १४ जानेवारी २००२, 'मराठीशुद्धलेखन प्रदीप', मूळ लेखक मो. रा. वाळंबे, सुधारित आवृत्तीचे [[लेखक]]-[[संपादक]] : अरुण फडके, १९९८, नितीन प्रकाशन, पुणे ३०, मूल्य ७५ रुपये, प्रथमावृत्ती १९८१, सुधारित आवृत्ती जानेवारी २००२ </ref>). याआधी पन्नासाव्या आवृत्तीनिमित्त ब्रेल लिपीमध्ये हे पुस्तक उपलब्ध करून देण्याचा प्रकल्प वाळंबे यांच्या कन्या सौ. [[सरोज सुधीर टोळे|सरोज टोळे]] यांनी हातात घेतला होता. हा प्रकल्प पूर्ण झाला असून ब्रेल लिपीतही हे पुस्तक आले आहे. पूर्वी एका खंडात असलेले हे पुस्तक आता चार खंडात उपलब्ध झाले आहे. याखेरीज ‘आंग्ल भाषेचे अलंकार’, ‘श्री. बाळकृष्ण यांचे चरित्र’, ‘सुबोध वाचन (तीन भाग)’, आणि ‘शिकारीच्या सत्यकथा’ याही पुस्तकांचे लेखन वाळंब्यांनी केले होते. वेळोवेळी मराठी नियतकालिकांसाठी लेखनही त्यांनी केले. === निवडक कृती === <div style="column-count:3;-moz-column-count:3;-webkit-column-count:3"> * सुगम मराठी व्याकरण आणि लेखन * वाळंबे शुद्धलेखन प्रदीप * [[सुगम मराठी शब्दकोश]] * वेध साहित्याचा * साहित्य अध्यापन आणि मूल्यमापन * [[सुगम मराठी व्याकरण-लेखन]] (शालेय आवृत्ती) * निवडक वाळंबे * साहित्याचे अध्यापन * लेखन कौशल्य आणि विकास * आंग्ल भाषेचे अलंकार * शिकारीच्या सत्यकथा </div> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:वाळंबे, मो.रा.}} [[वर्ग:मराठी व्याकरणकार]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:मराठी शिक्षणतज्ज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] id8kb1wfyer10604xbku0i8fc4p27dv 0 165698 2678437 2177273 2026-04-09T10:03:08Z ~2026-21654-78 181998 2678437 wikitext text/x-wiki '''रघूनाथदादा पाटील''' हे एक [[मराठी]] लेखक आहेत. त्यांच्या ’कॉलेज’ आणि ’मस्ती की पाठशाला’ या दोन कादंबऱ्या, तसेच अनेक लेख आणि एकांकिका प्रकाशित झालेल्या आहेत. रघुनाथदादा यांचा जन्म [[औरंगाबाद]]च्या उत्तरेस असलेल्या सावंगी (हर्सुल) या गावात दि. ०३ जूनला झाला. अकरावी ते बि एस सी हे विज्ञान शाखेतील पदवीपर्यंतचे शिक्षण शासकीय ज्ञान विज्ञान महाविद्यालय औरंगाबाद येथे पूर्ण केले. महात्मा गांधी मिशनचे व्यवस्थापन महाविद्यालय औरंगाबाद येथून एम बी ए (पणन) पूर्ण केले. डॉ. बा आ मराठवाडा विद्यापिठातून एम ए एम सी जेची पदवी घेतली.त्यानंतर एल एल बी ही कायद्याची पदवी माणिकचंद पहाडे महाविद्यालयातून घेतली. त्यांनी गणेशोत्सवादरम्यान चार वर्षे सावंगी आणि औरंगाबाद तालुक्यात गावोगाव नाटकाचे प्रयोग केले. कॉलेज' आणि ‘इयत्ता ९’ वी अशा कादंबऱ्यातून शालेय व महाविद्यालयीन तरुणांचे भावविश्व रेखाटणारे नव्या पिढीतील लेखक '''रघूनाथदादा पाटील''' यांच्या कादंबऱ्यांनी तरुणांना अक्षरशः वेड लावले. या पुस्तकांच्या dailyhunt वर कॉलेज आणि मस्ती की पाठशाला (ईयत्ता नववीचे प्रथमावृत्तीचे नाव) इ बूकच्या हजारो प्रती विकल्या गेल्या. अल्पपरिचय * जन्म : ३ जून * जन्मगाव : सावंगी , औरंगाबाद, महाराष्ट्र. * नंतर डॉ. बाम विद्यापीठातून एम बी ए आणि एम ए एम सी जे (पत्रकारितेची पदवी) * मार्च २००९ मध्ये कॉलेज कादंबरी ' कॉलेज नावाच्या गुलमोहराखाली या नावाने प्रकाशित झाली * त्यानंतर विविध वृत्तपत्रांतून लेखन. * २०१३ मध्ये मस्ती की पाठशाला या कादंबरीचे लेखन * २०१५ मध्ये चकवा, राजहंस, तत्त्ववेडा, मालती या कथांसोबत जानीदुश्मन या कथेवर आधारीत त्याच नावाने एकांकिका लेखन. * २०१६ पासून शेतकऱ्यांच्या जीवनावरील कादंबरीचे लेखन सुरू. * दैनिक सामनाच्या महादुष्काळ या २३ जानेवारी २०१६ च्या वर्धापनदिनानिमीत्त प्रसिद्ध केलेल्या विशेष पुरवणीत शेतमाल विपणण व्यवस्थेवर आणि त्यातील त्रूटींवर प्रकाश टाकणारा लेख प्रसिद्ध! * महाराष्ट्र टाईम्स मध्ये माझी सदाफुली आणि आठवण म्हणून लेख प्रसिद्ध. * दैनिक सकाळ मधून पर्यटन या विषयावर लेखन. * नाट्य दिग्दर्शन आणि नाट्य प्रशिक्षणाच्या कार्यशाळांत सहभाग. * रोटरी युवक महोत्सवात परिक्षक म्हणून सहभाग. * नाट्य स्पर्धेचे परिक्षण * पुण्याच्या स्नेहवर्धन प्रकाशन तर्फे कॉलेज या कादंबरीचे प्रकाशन * शासकीय ज्ञान विज्ञान महाविद्यालय औरंगाबाद येथे युवारंग नाट्यस्पर्धेसाठी परीक्षक म्हणून उपस्थिती. *. शासकीय ज्ञान विज्ञान महाविद्यालय औरंगाबाद येथे विभागीय चित्रपट आणि नाट्य कार्यशाळेच्या प्रथम सत्रात नाट्यलेखन यावर तज्ज्ञ म्हणून मार्गदर्शन केलेले आहे. '''तरुणांचे भावाविश्व उलगडणारी धाडसी मांडणी''' 'मराठी साहित्यात सहसा न आढळणारे अवकाश पकडण्याचे धाडस 'कॉलेज' कादंबरीने दाखवले आहे. तरुणांचे अस्सल भावविश्व रेखाटणारी कादंबरी वाचनीय आहे. मानवी नातेसंबंधाचे प्रवाहीपण अनुभवण्यासाठी कादंबरी वाचली पाहिजे' असे प्रतिपादन समीक्षक डॉ. रामचंद्र काळुंखे यांनी केले. '''रघूनाथदादा पाटील''' लिखित 'कॉलेज' या कादंबरीचे ज्येष्ठ साहित्यिक रा. रं. बोराडे यांच्या हस्ते प्रकाशन करण्यात आले. मराठवाडा साहित्य परिषदेच्या सभागृहात रविवारी कार्यक्रम झाला. यावेळी अ. भा. मराठी साहित्य महामंडळाचे अध्यक्ष प्राचार्य कौतिकराव ठाले पाटील, ज्येष्ठ समीक्षक प्रा. चंद्रज्योती मुळे-भंडारी, अभ्यासक डॉ. रामचंद्र काळुंखे आणि शिवसेना शहरप्रमुख बाळासाहेब थोरात यांची प्रमुख उपस्थिती होती. कादंबरीवर डॉ. काळुंखे यांनी भाष्य केले. 'आपला अवकाश पकडण्याचे धारिष्ट्य मराठी साहित्यात नाही. मात्र '''रघूनाथदादा पाटील''' यांनी 'कॉलेज' कादंबरीत हे धाडस दाखवले. प्रकृतीला मानवणारे आणि निखळ करमणूक करणारे साहित्य वाचावे अशा वातावरणात वाचक घडतो. त्यामुळे 'कॉलेज' कादंबरीची भाषा कदाचित अंगावर येऊ शकेल. औरंगाबाद शहरातील महाविद्यालयाच्या अवकाशावर कादंबरी उभी आहे. बालपण आणि प्रौढ वयापेक्षा तारुण्य प्रवाही असते. कुटुंब आणि जातीधर्माच्या मर्यादा ओलांडून तरुण नवे नातेसंबंध तयार करतात. कारण माणसाची सामाजिक ओढ कायम असते. या नाते बांधणीतून माणसाचे अनुभव अधिक घडतात. जगातील चळवळी आणि नेतृत्व तरुणांनी केले आहे. सामाजिक वर्तुळातून बाजूला पडलेला माणूस संकुचित वर्तुळात अडकतो. या पार्श्वभूमीवर तरुणांचे भावविश्व रेखाटणारी 'कॉलेज' कादंबरी उठावदार वाटते', असे काळुंखे म्हणाले. ज्येष्ठ समीक्षक चंद्रज्योती भंडारी-मुळे म्हणाल्या, "कॉलेज या कादंबरीत '''रघूनाथदादा पाटील''' यांनी तारुण्यातील मंतरलेला काळ उभा केला आहे. छोट्या छोट्या प्रसंगातून पात्राना जीवंत केले आहे. 'मैत्रभाव' ही या कादंबरीचा जमेची बाजू आहे. कमालीची ओघवती भाषा हे वैशिष्ट्य म्हणावे लागेल. नायकांमधील चांगुलपणा जीवंत असल्याच्या खुणा अतिशय तरलपणे व्यक्त झाल्या आहेत. कादंबरीचा शेवट शोकात्म असला तरी त्याची चाहूल सुरुवातीला कुठेच लागत नाही; आणि म्हणूनच स्वप्नांच्या जगातून वास्तव जगातला हा प्रवेश चटका लावणारा ठरतो. प्राचार्य रा. रं बोराडे म्हणाले,"कॉलेज विश्वात घडणाऱ्या गोष्टी लिहिणे आणि त्यात रसिकांना गुंतवून ठेवणे फार अवघड असते. पण '''रघूनाथदादा पाटील''' यांनी या तरल भावना फार चांगल्या पद्धतीने मांडल्या आहेत. “ 'कॉलेज' कादंबरीचे लेखक रघुनाथराव व्यवहारे मनोगत व्यक्त करतांना म्हणाले,"माणूस म्हणून आनंदाने जगायला प्रेमाची नितांत गरज असते. आजूबाजूची दुनिया प्रेमाला लपवू आणि दडपू पाहतिये असं लक्षात आलं आणि मला आठवलं ते ते सुंदर वळण! तारुण्य म्हणजे भरभरून जगण्याचा काळ असतो. सगळी सुख: उपभोगण्याचा काळ असतो. व्यवहारी जगातील कठोर, विदारक रुक्षपण आणि ढोंगीपणा जवळपासही असत नाही. बिनधास्तपणे जगण्याचा हा काळ आणि त्यात वाट्याला आलेले हे इंद्रधनुषी रंग. अत्यंत मनमोहक पाडाव. जिथून हलायलाच नको होतं. अशी भावना मनात घर करत होती. मग डोळ्यासमोर उभे राहिलेत ते कॉलेजचे दिवस वाचकांना कॉलेजच्या वयात घेऊन जावं. त्यांनाही यातला कुठला तरी भाग हा आपल्या आयुष्यात घडला आणि त्यांनी काही काळ का होईना पुन्हा 'वयात यावं', पुन्हा पुन्हा त्या आनंदी आठवणीत जगावं हा शुद्ध हेतू तर होताच त्यासोबत तो काळ पुन्हा जगायचा होता मला. त्या वयातील जाणीवा, स्वतःचं विश्व, सामाजिक घटनांकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन, आपल्याच विश्वात रममान होणं, प्रेमात पडणं, मित्राचं आयुष्यातील स्थान. सतत 'मी' भोवती फिरणारं मन, चंचलपणा, निर्व्याज मैत्री, फुलपाखरासारखं बागडणं, थोडा अवखळपणा, विषमलिंगी आकर्षण, काय नसतं त्या वयात! प्रत्येक क्षण भारून टाकलेला असतो! अध्यक्षीय समारोप करताना प्राचार्य ठाले पाटील म्हणाले की, "कॉलेज ही कादंबरी वाचकाला जखडून ठेवणारी आणि शोकांत कादंबरी असल्याने, पार मन हेलावून सोडते. शेवट मनाला चटका लावून जातो.'''रघूनाथदादा पाटील''' यांनी एकांकिका लिहिल्या आहेत, आता त्यांनी नाटक लिहावे. मराठवाड्याच्या नाट्य चळवळीला ती पूरक बाब ठरेल आणि मराठी साहित्यालाही वेगळी नाटकं मिळतील असा मला विश्वास वाटतो." मोठया संख्येने रसिक श्रोते उपस्थित होते. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन विशाखा नांदगावकर यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन मंजुषा जगताप-दुसाने ह्यांनी केले. {{DEFAULTSORT:व्यवहारे, रघू}} [[वर्ग:मराठी लेखक]] 78v9qcbhbvktar06z8csl16wf7k4utw 0 179012 2678334 2356374 2026-04-08T20:37:56Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678334 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराण एर | चित्र = | चित्र_आकारमान = 250 px | IATA = IR | ICAO = IRA | callsign = IRAN AIR | स्थापना = १९४४ (इराण एरवेझ कंपनी) | सुरुवात = १९६१ | बंद = | विमानतळ = [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]<br />[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[मशहद]]<br />[[शिराझ]]<br />[[इस्फहान]]<br />[[ताब्रिझ]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = फाल्कन फ्लायर | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ५१ | गंतव्यस्थाने = ६० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Our Mission Is Your Safety'' | मुख्यालय = [[तेहरान]], [[इराण]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iran Air Boeing 747-200 Kustov.jpg|250 px|[[मॉस्को]]च्या [[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ाहून निघालेले इराण एरचे [[बोईंग ७४७]] विमान|इवलेसे]] '''इराण एर - इराणच्या इस्लामिक प्रजासत्ताकाची विमान कंपनी''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: هواپیمايی جمهوری اسلامی ایران‎) ही [[इराण]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९४४ साली स्थापन झालेल्या इराण एरचे मुख्यालय [[तेहरान]]च्या [[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर असून तिच्या ताफ्यामध्ये ५१ विमाने आहेत. सध्या इराण एरमार्फत जगातील २३ देशांतील ४२ शहरांमध्ये प्रवासी व माल वाहतूकसेवा पुरवली जाते. १९७० च्या दशकात इराण एर झपट्याने प्रगती करणारी कंपनी होती. सुरक्षिततेच्या बाबतीत [[क्वांटास]] खालोखाल जगात तिचा दुसरा क्रमांक मानला जात असे. १९७९ सालच्या [[इराणी क्रांती]]नंतर इराण एरमध्ये बरेच बदल घडून आले. २०१० सालापासून [[युरोपियन संघ]]ाने इराण एरच्या विमानांना आपल्या सदस्य देशांतील विमानतळांवर इंधन भरण्यावर बंदी घातली. [[अमेरिका|अमेरिकेने]] इराणवर घातलेले आर्थिक निर्बंध हे ह्याचे प्रमुख कारण मानले जाते. ह्यामुळे इराण एरच्या विमानांना इंधन भरण्यासाठी इतरत्र वेगळा थांबा घ्यावा लागतो. आर्थिक निर्बंधांमुळे इराण एरला नवी विमाने विकत घेणे देखील अशक्य बनले असून सध्या तिच्या ताफ्यातील विमानांचे सरासरी वय २३ वर्षे आहे. असे असून देखील इराण एर जगातील सर्वात सुरक्षित विमानकंपन्यांपैकी एक मानली जाते. ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|ایران ایر|{{लेखनाव}}}} *[http://www.iranair.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205205918/http://www.iranair.com/ |date=2011-02-05 }} [[वर्ग:इराणमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९४४ मधील निर्मिती]] escg2vdk1kz6yqxha1txxh8482ue03k 2678335 2678334 2026-04-08T20:54:54Z अभय नातू 206 /* बाह्य दुवे */ 2678335 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराण एर | चित्र = | चित्र_आकारमान = 250 px | IATA = IR | ICAO = IRA | callsign = IRAN AIR | स्थापना = १९४४ (इराण एरवेझ कंपनी) | सुरुवात = १९६१ | बंद = | विमानतळ = [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]<br />[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[मशहद]]<br />[[शिराझ]]<br />[[इस्फहान]]<br />[[ताब्रिझ]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = फाल्कन फ्लायर | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ५१ | गंतव्यस्थाने = ६० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Our Mission Is Your Safety'' | मुख्यालय = [[तेहरान]], [[इराण]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iran Air Boeing 747-200 Kustov.jpg|250 px|[[मॉस्को]]च्या [[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ाहून निघालेले इराण एरचे [[बोईंग ७४७]] विमान|इवलेसे]] '''इराण एर - इराणच्या इस्लामिक प्रजासत्ताकाची विमान कंपनी''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: هواپیمايی جمهوری اسلامی ایران‎) ही [[इराण]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९४४ साली स्थापन झालेल्या इराण एरचे मुख्यालय [[तेहरान]]च्या [[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर असून तिच्या ताफ्यामध्ये ५१ विमाने आहेत. सध्या इराण एरमार्फत जगातील २३ देशांतील ४२ शहरांमध्ये प्रवासी व माल वाहतूकसेवा पुरवली जाते. १९७० च्या दशकात इराण एर झपट्याने प्रगती करणारी कंपनी होती. सुरक्षिततेच्या बाबतीत [[क्वांटास]] खालोखाल जगात तिचा दुसरा क्रमांक मानला जात असे. १९७९ सालच्या [[इराणी क्रांती]]नंतर इराण एरमध्ये बरेच बदल घडून आले. २०१० सालापासून [[युरोपियन संघ]]ाने इराण एरच्या विमानांना आपल्या सदस्य देशांतील विमानतळांवर इंधन भरण्यावर बंदी घातली. [[अमेरिका|अमेरिकेने]] इराणवर घातलेले आर्थिक निर्बंध हे ह्याचे प्रमुख कारण मानले जाते. ह्यामुळे इराण एरच्या विमानांना इंधन भरण्यासाठी इतरत्र वेगळा थांबा घ्यावा लागतो. आर्थिक निर्बंधांमुळे इराण एरला नवी विमाने विकत घेणे देखील अशक्य बनले असून सध्या तिच्या ताफ्यातील विमानांचे सरासरी वय २३ वर्षे आहे. असे असून देखील इराण एर जगातील सर्वात सुरक्षित विमानकंपन्यांपैकी एक मानली जाते. == गंतव्यस्थाने == जुलै २०२५ पर्यंत इराण एर [[आशिया]] आणि [[युरोप]]मधील अनेक देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे संचलित करत होती. २०२४ च्या उत्तरार्धात युरोपीय संघानेने इराण एरवर लादलेल्या निर्बंधांमुळे युरोपीय संघतील शहरांना जाणारी सेवा बंद झाली आली.<ref>{{Cite web |date=2024-10-15 |title=Iran Air cancels Europe flights hours after new batch of EU sanctions |url=https://www.euronews.com/2024/10/15/iran-air-cancels-europe-flights-hours-after-new-batch-of-eu-sanctions |access-date=2025-02-21 |website=euronews |language=en}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible sortable" |- ! देश ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी ! संदर्भ |- |अफगाणिस्तान||[[काबुल]]||[[काबुल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Sept25">{{Cite web|date=30 September 2025|title=Iran Air Expands Mashhad International Network in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250929-irnw25mhd|website=aeroroutes.com}}</ref> |- |आर्मेनिया||[[येरेवान]]||[[झ्वार्टनोत्सव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |ऑस्ट्रिया||[[व्हिएन्ना]]||[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |अझरबैजान||[[बाकू]]||[[हैदर अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |बांगलादेश||[[ढाका]]||[[हजरत शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |बाहरिन||[[मनामा]]||[[बाहरिन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |चीन||[[बीजिंग]]||[[बीजिंग कॅपिटल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सायप्रस||[[लार्नाका]]||[[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |डेन्मार्क||[[कोपेनहेगन]]||[[कोपेनहेगन विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |इजिप्त||[[कैरो]]||[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|फ्रांस||rowspan="2"|[[पॅरिस]]||[[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[ऑर्ली विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="4"|जर्मनी||[[कोलोन]]||[[कोलोन बॉन विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[हॅम्बर्ग]]||[[हॅम्बर्ग विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[फ्रँकफर्ट]]||[[फ्रँकफर्ट विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[म्युनिक]]||[[म्युनिक विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |ग्रीस||[[अथेन्स]]||[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |हंगेरी||[[बुडापेस्ट]]||[[बुडापेस्ट फेरेंक लिझ्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|भारत||[[अहमदाबाद]]||[[अहमदाबाद विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Sept25"/> |- |[[दिल्ली]]||[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[मुंबई]]||[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| |- |rowspan="51"|इराण||[[आबादान]]||[[आबादान अयातुल्ला जमी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अबू मुसा]]||[[अबू मुसा विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अराक, इराण|अराक]]||[[अराक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अर्दाबिल]]||[[अर्दाबिल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अहवाझ]]||[[कासिम सुलेमानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अर्दाबिल]]||[[अर्दाबिल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बाम, इराण|बाम]]||[[बाम विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर अब्बास]]||[[बंदर अब्बास आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर बुशेहर]]||[[बुशेहर विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर लेंगेह]]||[[बंदर लेंगेह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बिरजंद]]||[[बिरजंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बोजनोर्द]]||[[बोजनोर्द विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[चाहबहार]]||[[चाबहार कोनारक विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[गोर्गन]]||[[गोर्गन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[हमेदान]]||[[हमेदान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[इलाम, इराण|इलाम]]||[[इलाम विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[इसफहान]]||[[इसफहान शाहीद बेहेष्ती आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[इराणशहर, इराण|इराणशहर]]||[[इराणशहर विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जहरोम]]||[[जहरोम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जिरोफ्त]]||[[जिरोफ्त विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[कलालेह, गोलेस्तान|कलालेह]]||[[कलालेह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केर्मन]]||[[अयातुल्ला हाशमी रफसंजानी विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केर्मनशाह]]||[[केर्मनशाह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[खोर्रमाबाद]]||[[खोर्रमाबाद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[खोय]]||[[खोय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[किश बेट]]||[[किश आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लामेर्द]]||[[लामेर्द आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लार, इराण|लार]]||[[लारेस्तान अयातुल्ला अयातुल्लाही आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लावन बेट]]||[[लावन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[मशहद]]||[[मशहद शाहीद हाशमीनेजाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[पार्साबाद]]||[[पार्साबाद-मोघान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केशम बेट]]||[[केशम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[रफसंजान]]||[[रफसंजान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[रामसर, इराण|रामसर]]||[[रामसर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[राश्त]]||[[राश्त विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सहंद]]||[[सहंद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सनंदाज]]||[[सनंदाज विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सारी]]||[[दश्त-ए नाझ विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सिरजन]]||[[सिरजन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शहर-ए-कोर्द]]||[[शहर-ए-कोर्द शाहीद एस्ताकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शाहरूद]]||[[शाहरूद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सेमनान, इराण|सेमनान]]||[[सेमनान म्युनिसिपल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शिराज]]||[[शिराज शाहीद दस्तगीब आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[ताब्रिझ]]||[[ताब्रिझ शाहीद मदनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|[[तेहरान]]||[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline hub}}||align=center| |- |[[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline hub}}||align=center| |- |[[उर्मिया]]||[[उर्मिया शाहीद बाकेरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[यासुज]]||[[यासुज विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[यज्द]]||[[शाहीद सदुगी विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जाबोल]]||[[जाबोल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जाहेदान]]||[[जाहेदान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|इराक||[[बगदाद]]||[[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[नजफ]]||[[अल नजफ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |rowspan="3"|इटली||[[मिलान]]||[[मिलान मालपेन्सा विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[रिमिनी]]||[[रिमिनी फेलिनी विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[रोम]]||[[रोम फ्युमिचिनो विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |rowspan="2"|जपान||rowspan="2"|[[टोक्यो]]||[[हानेडा विमानतळ]]|| बंद ||align=center|<ref>{{Cite web| title=Transatlantic service | url=https://www.timetableimages.com/ttimages/ir/ir76uk/ir76uk-2.jpg | archive-url=https://web.archive.org/web/20181217003131/http://www.timetableimages.com:80/ttimages/ir/ir76uk/ir76uk-2.jpg | archive-date=2018-12-17}}</ref> |- |[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |जॉर्डन||[[अम्मान]]||[[क्वीन आलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कझाकस्तान||[[अल्माटी]]||[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कुवेत||[[कुवेत शहर]]||[[कुवेत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |लेबनॉन||[[बेरूत]]||[[बेरूत-रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |केनिया||[[नैरोबी]]||[[जोमो केन्याटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |मलेशिया||[[क्वालालंपूर]]||[[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |मोरोक्को||[[माराकेश]]||[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |नेदरलँड्स||[[अॅमस्टरडॅम]]||[[अॅमस्टरडॅम विमानतळ शिफोल]]|| बंद ||align=center| |- |नॉर्वे||[[ओस्लो]]||[[ओस्लो विमानतळ, गार्डेरमोएन]]|| बंद ||align=center| |- |ओमान||[[मस्कत]]||[[मस्कत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|पाकिस्तान||[[कराची]]||[[जीना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लाहोर]]||[[अल्लामा इक्बाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[क्वेटा]]||[[क्वेटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |पोलंड||[[वॉर्सा]]||[[वॉर्सा चोपिन विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कतार||[[दोहा]]||[[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|रशिया||[[मॉस्को]]||[[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[सेंट पीटर्सबर्ग]]||[[पुलकोवो विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|सौदी अरेबिया||[[दम्माम]]||[[किंग फहद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| |- |[[जेद्दाह]]||[[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |[[मदिना]]||[[प्रिन्स मोहम्मद बिन अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |सर्बिया||[[बेलग्रेड]]||[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सिंगापूर||[[सिंगापूर]]||[[चांगी विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |दक्षिण कोरिया||[[सोल]]||[[इंचियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|स्पेन||[[बार्सिलोना]]||[[जोसेप टॅराडेलास बार्सिलोना-एल प्राट विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[माद्रिद]]||[[माद्रिद-बाराजस विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |श्रीलंका||[[कोलंबो]]||[[बंदरनायके आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सीरिया||[[दमास्कस]]||[[दमास्कस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|स्वीडन||[[गोथेनबर्ग]]||[[गोटेबोर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[मालमो]]||[[मालमो विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[स्टॉकहोम]]||[[स्टॉकहोम अर्लांडा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |स्वित्झर्लंड||[[जेनेव्हा]]||[[जेनेव्हा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |ताजिकिस्तान||[[दुशान्बे]]||[[दुशान्बे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |थायलंड||[[बँकॉक]]||[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |ट्युनिशिया||[[ट्युनिस]]||[[ट्युनिस-कार्थेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="4"|तुर्की||[[अंकारा]]||[[अंकारा एसेनबोगा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|[[इस्तंबूल]]||[[अतातुर्क विमानतळ]]||{{Terminated|Airport Closed}}||align=center| |- |[[इस्तंबूल विमानतळ]]||||align=center| |- |[[इझमीर]]||[[इझमीर अदनान मेंडेरेस विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |संयुक्त अरब अमिराती||[[दुबई]]||[[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||||align=center| |- |rowspan="2"|युनायटेड किंग्डम||[[लंडन]]||[[हीथ्रो विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[मँचेस्टर]]||[[मँचेस्टर विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |युनायटेड स्टेट्स||[[न्यूयॉर्क शहर]]||[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |उझबेकिस्तान||[[ताश्कंद]]||[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|ایران ایر|{{लेखनाव}}}} *[http://www.iranair.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205205918/http://www.iranair.com/ |date=2011-02-05 }} [[वर्ग:इराणमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९४४ मधील निर्मिती]] 7k0dzs5g7zg2ex97u3lgu7xan47r2fs 2678336 2678335 2026-04-08T20:54:56Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — शहराचे अचूक नाव ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#शहराचे अचूक नाव|अधिक माहिती]]) 2678336 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराण एर | चित्र = | चित्र_आकारमान = 250 px | IATA = IR | ICAO = IRA | callsign = IRAN AIR | स्थापना = १९४४ (इराण एरवेझ कंपनी) | सुरुवात = १९६१ | बंद = | विमानतळ = [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]<br />[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[मशहद]]<br />[[शिराझ]]<br />[[इस्फहान]]<br />[[ताब्रिझ]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = फाल्कन फ्लायर | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ५१ | गंतव्यस्थाने = ६० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Our Mission Is Your Safety'' | मुख्यालय = [[तेहरान]], [[इराण]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iran Air Boeing 747-200 Kustov.jpg|250 px|[[मॉस्को]]च्या [[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ाहून निघालेले इराण एरचे [[बोईंग ७४७]] विमान|इवलेसे]] '''इराण एर - इराणच्या इस्लामिक प्रजासत्ताकाची विमान कंपनी''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: هواپیمايی جمهوری اسلامی ایران‎) ही [[इराण]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९४४ साली स्थापन झालेल्या इराण एरचे मुख्यालय [[तेहरान]]च्या [[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर असून तिच्या ताफ्यामध्ये ५१ विमाने आहेत. सध्या इराण एरमार्फत जगातील २३ देशांतील ४२ शहरांमध्ये प्रवासी व माल वाहतूकसेवा पुरवली जाते. १९७० च्या दशकात इराण एर झपट्याने प्रगती करणारी कंपनी होती. सुरक्षिततेच्या बाबतीत [[क्वांटास]] खालोखाल जगात तिचा दुसरा क्रमांक मानला जात असे. १९७९ सालच्या [[इराणी क्रांती]]नंतर इराण एरमध्ये बरेच बदल घडून आले. २०१० सालापासून [[युरोपियन संघ]]ाने इराण एरच्या विमानांना आपल्या सदस्य देशांतील विमानतळांवर इंधन भरण्यावर बंदी घातली. [[अमेरिका|अमेरिकेने]] इराणवर घातलेले आर्थिक निर्बंध हे ह्याचे प्रमुख कारण मानले जाते. ह्यामुळे इराण एरच्या विमानांना इंधन भरण्यासाठी इतरत्र वेगळा थांबा घ्यावा लागतो. आर्थिक निर्बंधांमुळे इराण एरला नवी विमाने विकत घेणे देखील अशक्य बनले असून सध्या तिच्या ताफ्यातील विमानांचे सरासरी वय २३ वर्षे आहे. असे असून देखील इराण एर जगातील सर्वात सुरक्षित विमानकंपन्यांपैकी एक मानली जाते. == गंतव्यस्थाने == जुलै २०२५ पर्यंत इराण एर [[आशिया]] आणि [[युरोप]]मधील अनेक देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे संचलित करत होती. २०२४ च्या उत्तरार्धात युरोपीय संघानेने इराण एरवर लादलेल्या निर्बंधांमुळे युरोपीय संघतील शहरांना जाणारी सेवा बंद झाली आली.<ref>{{Cite web |date=2024-10-15 |title=Iran Air cancels Europe flights hours after new batch of EU sanctions |url=https://www.euronews.com/2024/10/15/iran-air-cancels-europe-flights-hours-after-new-batch-of-eu-sanctions |access-date=2025-02-21 |website=euronews |language=en}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible sortable" |- ! देश ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी ! संदर्भ |- |अफगाणिस्तान||[[काबुल]]||[[काबुल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Sept25">{{Cite web|date=30 September 2025|title=Iran Air Expands Mashhad International Network in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250929-irnw25mhd|website=aeroroutes.com}}</ref> |- |आर्मेनिया||[[येरेवान]]||[[झ्वार्टनोत्सव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |ऑस्ट्रिया||[[व्हिएन्ना]]||[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |अझरबैजान||[[बाकू]]||[[हैदर अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |बांगलादेश||[[ढाका]]||[[हजरत शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |बाहरिन||[[मनामा]]||[[बाहरिन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |चीन||[[बीजिंग]]||[[बीजिंग कॅपिटल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सायप्रस||[[लार्नाका]]||[[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |डेन्मार्क||[[कोपेनहेगन]]||[[कोपेनहेगन विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |इजिप्त||[[कैरो]]||[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|फ्रांस||rowspan="2"|[[पॅरिस]]||[[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[ऑर्ली विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="4"|जर्मनी||[[कोलोन]]||[[कोलोन बॉन विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[हॅम्बर्ग]]||[[हॅम्बर्ग विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[फ्रँकफर्ट]]||[[फ्रँकफर्ट विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[म्युनिक]]||[[म्युनिक विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |ग्रीस||[[अथेन्स]]||[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |हंगेरी||[[बुडापेस्ट]]||[[बुडापेस्ट फेरेंक लिझ्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|भारत||[[अहमदाबाद]]||[[अहमदाबाद विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Sept25"/> |- |[[दिल्ली]]||[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[मुंबई]]||[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| |- |rowspan="51"|इराण||[[आबादान]]||[[आबादान अयातुल्ला जमी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अबू मुसा]]||[[अबू मुसा विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अराक, इराण|अराक]]||[[अराक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अर्दाबिल]]||[[अर्दाबिल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अहवाझ]]||[[कासिम सुलेमानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अर्दाबिल]]||[[अर्दाबिल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बाम, इराण|बाम]]||[[बाम विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर अब्बास]]||[[बंदर अब्बास आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर बुशेहर]]||[[बुशेहर विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर लेंगेह]]||[[बंदर लेंगेह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बिरजंद]]||[[बिरजंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बोजनोर्द]]||[[बोजनोर्द विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[चाहबहार]]||[[चाबहार कोनारक विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[गोर्गन]]||[[गोर्गन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[हमेदान]]||[[हमेदान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[इलाम, इराण|इलाम]]||[[इलाम विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[इसफहान]]||[[इसफहान शाहीद बेहेष्ती आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[इराणशहर, इराण|इराणशहर]]||[[इराणशहर विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जहरोम]]||[[जहरोम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जिरोफ्त]]||[[जिरोफ्त विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[कलालेह, गोलेस्तान|कलालेह]]||[[कलालेह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केर्मन]]||[[अयातुल्ला हाशमी रफसंजानी विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केर्मनशाह]]||[[केर्मनशाह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[खोर्रमाबाद]]||[[खोर्रमाबाद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[खोय]]||[[खोय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[किश बेट]]||[[किश आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लामेर्द]]||[[लामेर्द आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लार, इराण|लार]]||[[लारेस्तान अयातुल्ला अयातुल्लाही आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लावन बेट]]||[[लावन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[मशहद]]||[[मशहद शाहीद हाशमीनेजाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[पार्साबाद]]||[[पार्साबाद-मोघान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केशम बेट]]||[[केशम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[रफसंजान]]||[[रफसंजान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[रामसर, इराण|रामसर]]||[[रामसर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[राश्त]]||[[राश्त विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सहंद]]||[[सहंद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सनंदाज]]||[[सनंदाज विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सारी]]||[[दश्त-ए नाझ विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सिरजन]]||[[सिरजन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शहर-ए-कोर्द]]||[[शहर-ए-कोर्द शाहीद एस्ताकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शाहरूद]]||[[शाहरूद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सेमनान, इराण|सेमनान]]||[[सेमनान म्युनिसिपल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शिराज]]||[[शिराज शाहीद दस्तगीब आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[ताब्रिझ]]||[[ताब्रिझ शाहीद मदनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|[[तेहरान]]||[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline hub}}||align=center| |- |[[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline hub}}||align=center| |- |[[उर्मिया]]||[[उर्मिया शाहीद बाकेरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[यासुज]]||[[यासुज विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[यज्द]]||[[शाहीद सदुगी विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जाबोल]]||[[जाबोल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जाहेदान]]||[[जाहेदान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|इराक||[[बगदाद]]||[[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[नजफ]]||[[अल नजफ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |rowspan="3"|इटली||[[मिलान]]||[[मिलान मालपेन्सा विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[रिमिनी]]||[[रिमिनी फेलिनी विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[रोम]]||[[रोम फ्युमिचिनो विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |rowspan="2"|जपान||rowspan="2"|[[टोक्यो]]||[[हानेडा विमानतळ]]|| बंद ||align=center|<ref>{{Cite web| title=Transatlantic service | url=https://www.timetableimages.com/ttimages/ir/ir76uk/ir76uk-2.jpg | archive-url=https://web.archive.org/web/20181217003131/http://www.timetableimages.com:80/ttimages/ir/ir76uk/ir76uk-2.jpg | archive-date=2018-12-17}}</ref> |- |[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |जॉर्डन||[[अम्मान]]||[[क्वीन आलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कझाकस्तान||[[अल्माटी]]||[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कुवेत||[[कुवेत शहर]]||[[कुवेत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |लेबनॉन||[[बेरूत]]||[[बेरूत-रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |केनिया||[[नैरोबी]]||[[जोमो केन्याटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |मलेशिया||[[क्वालालंपूर]]||[[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |मोरोक्को||[[माराकेश]]||[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |नेदरलँड्स||[[अॅमस्टरडॅम]]||[[अॅमस्टरडॅम विमानतळ शिफोल]]|| बंद ||align=center| |- |नॉर्वे||[[ओस्लो]]||[[ओस्लो विमानतळ, गार्डेरमोएन]]|| बंद ||align=center| |- |ओमान||[[मस्कत]]||[[मस्कत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|पाकिस्तान||[[कराची]]||[[जीना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लाहोर]]||[[अल्लामा इक्बाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[क्वेटा]]||[[क्वेटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |पोलंड||[[वॉर्सा]]||[[वॉर्सा चोपिन विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कतार||[[दोहा]]||[[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|रशिया||[[मॉस्को]]||[[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[सेंट पीटर्सबर्ग]]||[[पुलकोवो विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|सौदी अरेबिया||[[दम्माम]]||[[किंग फहद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| |- |[[जेद्दाह]]||[[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |[[मदिना]]||[[प्रिन्स मोहम्मद बिन अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |सर्बिया||[[बेलग्रेड]]||[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सिंगापूर||[[सिंगापूर]]||[[चांगी विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |दक्षिण कोरिया||[[सोल]]||[[इंचियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|स्पेन||[[बार्सिलोना]]||[[जोसेप टॅराडेलास बार्सिलोना-एल प्राट विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[माद्रिद]]||[[माद्रिद-बाराजस विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |श्रीलंका||[[कोलंबो]]||[[बंदरनायके आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सीरिया||[[दमास्कस]]||[[दमास्कस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|स्वीडन||[[गोथेनबर्ग]]||[[गोटेबोर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[मालमो]]||[[मालमो विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[स्टॉकहोम]]||[[स्टॉकहोम अर्लांडा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |स्वित्झर्लंड||[[जेनेव्हा]]||[[जेनेव्हा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |ताजिकिस्तान||[[दुशान्बे]]||[[दुशान्बे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |थायलंड||[[बँकॉक]]||[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |ट्युनिशिया||[[ट्युनिस]]||[[ट्युनिस-कार्थेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="4"|तुर्की||[[अंकारा]]||[[अंकारा एसेनबोगा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|[[इस्तंबूल]]||[[अतातुर्क विमानतळ]]||{{Terminated|Airport Closed}}||align=center| |- |[[इस्तंबूल विमानतळ]]||||align=center| |- |[[इझमीर]]||[[इझमीर अदनान मेंडेरेस विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |संयुक्त अरब अमिराती||[[दुबई]]||[[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||||align=center| |- |rowspan="2"|युनायटेड किंग्डम||[[लंडन]]||[[हीथ्रो विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[मँचेस्टर]]||[[मँचेस्टर विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |युनायटेड स्टेट्स||[[न्यू यॉर्क शहर]]||[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |उझबेकिस्तान||[[ताश्कंद]]||[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|ایران ایر|{{लेखनाव}}}} *[http://www.iranair.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205205918/http://www.iranair.com/ |date=2011-02-05 }} [[वर्ग:इराणमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९४४ मधील निर्मिती]] 28t2mgvnns8hw8wp54fhbhxbodjiytw 2678350 2678336 2026-04-08T21:51:29Z अभय नातू 206 /* बाह्य दुवे */ 2678350 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराण एर | चित्र = | चित्र_आकारमान = 250 px | IATA = IR | ICAO = IRA | callsign = IRAN AIR | स्थापना = १९४४ (इराण एरवेझ कंपनी) | सुरुवात = १९६१ | बंद = | विमानतळ = [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]<br />[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[मशहद]]<br />[[शिराझ]]<br />[[इस्फहान]]<br />[[ताब्रिझ]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = फाल्कन फ्लायर | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ५१ | गंतव्यस्थाने = ६० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Our Mission Is Your Safety'' | मुख्यालय = [[तेहरान]], [[इराण]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iran Air Boeing 747-200 Kustov.jpg|250 px|[[मॉस्को]]च्या [[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ाहून निघालेले इराण एरचे [[बोईंग ७४७]] विमान|इवलेसे]] '''इराण एर - इराणच्या इस्लामिक प्रजासत्ताकाची विमान कंपनी''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: هواپیمايی جمهوری اسلامی ایران‎) ही [[इराण]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९४४ साली स्थापन झालेल्या इराण एरचे मुख्यालय [[तेहरान]]च्या [[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर असून तिच्या ताफ्यामध्ये ५१ विमाने आहेत. सध्या इराण एरमार्फत जगातील २३ देशांतील ४२ शहरांमध्ये प्रवासी व माल वाहतूकसेवा पुरवली जाते. १९७० च्या दशकात इराण एर झपट्याने प्रगती करणारी कंपनी होती. सुरक्षिततेच्या बाबतीत [[क्वांटास]] खालोखाल जगात तिचा दुसरा क्रमांक मानला जात असे. १९७९ सालच्या [[इराणी क्रांती]]नंतर इराण एरमध्ये बरेच बदल घडून आले. २०१० सालापासून [[युरोपियन संघ]]ाने इराण एरच्या विमानांना आपल्या सदस्य देशांतील विमानतळांवर इंधन भरण्यावर बंदी घातली. [[अमेरिका|अमेरिकेने]] इराणवर घातलेले आर्थिक निर्बंध हे ह्याचे प्रमुख कारण मानले जाते. ह्यामुळे इराण एरच्या विमानांना इंधन भरण्यासाठी इतरत्र वेगळा थांबा घ्यावा लागतो. आर्थिक निर्बंधांमुळे इराण एरला नवी विमाने विकत घेणे देखील अशक्य बनले असून सध्या तिच्या ताफ्यातील विमानांचे सरासरी वय २३ वर्षे आहे. असे असून देखील इराण एर जगातील सर्वात सुरक्षित विमानकंपन्यांपैकी एक मानली जाते. == गंतव्यस्थाने == जुलै २०२५ पर्यंत इराण एर [[आशिया]] आणि [[युरोप]]मधील अनेक देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे संचलित करत होती. २०२४ च्या उत्तरार्धात युरोपीय संघानेने इराण एरवर लादलेल्या निर्बंधांमुळे युरोपीय संघतील शहरांना जाणारी सेवा बंद झाली आली.<ref>{{Cite web |date=2024-10-15 |title=Iran Air cancels Europe flights hours after new batch of EU sanctions |url=https://www.euronews.com/2024/10/15/iran-air-cancels-europe-flights-hours-after-new-batch-of-eu-sanctions |access-date=2025-02-21 |website=euronews |language=en}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible sortable" |- ! देश ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी ! संदर्भ |- |अफगाणिस्तान||[[काबुल]]||[[काबुल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Sept25">{{Cite web|date=30 September 2025|title=Iran Air Expands Mashhad International Network in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250929-irnw25mhd|website=aeroroutes.com}}</ref> |- |आर्मेनिया||[[येरेवान]]||[[झ्वार्टनोत्सव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |ऑस्ट्रिया||[[व्हिएन्ना]]||[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |अझरबैजान||[[बाकू]]||[[हैदर अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |बांगलादेश||[[ढाका]]||[[हजरत शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |बाहरिन||[[मनामा]]||[[बाहरिन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |चीन||[[बीजिंग]]||[[बीजिंग कॅपिटल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सायप्रस||[[लार्नाका]]||[[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |डेन्मार्क||[[कोपेनहेगन]]||[[कोपेनहेगन विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |इजिप्त||[[कैरो]]||[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|फ्रांस||rowspan="2"|[[पॅरिस]]||[[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[ऑर्ली विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="4"|जर्मनी||[[कोलोन]]||[[कोलोन बॉन विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[हॅम्बर्ग]]||[[हॅम्बर्ग विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[फ्रँकफर्ट]]||[[फ्रँकफर्ट विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[म्युनिक]]||[[म्युनिक विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |ग्रीस||[[अथेन्स]]||[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |हंगेरी||[[बुडापेस्ट]]||[[बुडापेस्ट फेरेंक लिझ्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|भारत||[[अहमदाबाद]]||[[अहमदाबाद विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Sept25"/> |- |[[दिल्ली]]||[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[मुंबई]]||[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| |- |rowspan="51"|इराण||[[आबादान]]||[[आबादान अयातुल्ला जमी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अबू मुसा]]||[[अबू मुसा विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अराक, इराण|अराक]]||[[अराक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अर्दाबिल]]||[[अर्दाबिल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अहवाझ]]||[[कासिम सुलेमानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अर्दाबिल]]||[[अर्दाबिल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बाम, इराण|बाम]]||[[बाम विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर अब्बास]]||[[बंदर अब्बास आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर बुशेहर]]||[[बुशेहर विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर लेंगेह]]||[[बंदर लेंगेह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बिरजंद]]||[[बिरजंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बोजनोर्द]]||[[बोजनोर्द विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[चाहबहार]]||[[चाबहार कोनारक विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[गोर्गन]]||[[गोर्गन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[हमेदान]]||[[हमेदान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[इलाम, इराण|इलाम]]||[[इलाम विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[इसफहान]]||[[इसफहान शाहीद बेहेष्ती आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[इराणशहर, इराण|इराणशहर]]||[[इराणशहर विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जहरोम]]||[[जहरोम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जिरोफ्त]]||[[जिरोफ्त विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[कलालेह, गोलेस्तान|कलालेह]]||[[कलालेह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केर्मन]]||[[अयातुल्ला हाशमी रफसंजानी विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केर्मनशाह]]||[[केर्मनशाह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[खोर्रमाबाद]]||[[खोर्रमाबाद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[खोय]]||[[खोय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[किश बेट]]||[[किश आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लामेर्द]]||[[लामेर्द आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लार, इराण|लार]]||[[लारेस्तान अयातुल्ला अयातुल्लाही आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लावन बेट]]||[[लावन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[मशहद]]||[[मशहद शाहीद हाशमीनेजाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[पार्साबाद]]||[[पार्साबाद-मोघान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केशम बेट]]||[[केशम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[रफसंजान]]||[[रफसंजान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[रामसर, इराण|रामसर]]||[[रामसर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[राश्त]]||[[राश्त विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सहंद]]||[[सहंद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सनंदाज]]||[[सनंदाज विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सारी]]||[[दश्त-ए नाझ विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सिरजन]]||[[सिरजन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शहर-ए-कोर्द]]||[[शहर-ए-कोर्द शाहीद एस्ताकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शाहरूद]]||[[शाहरूद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सेमनान, इराण|सेमनान]]||[[सेमनान म्युनिसिपल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शिराज]]||[[शिराज शाहीद दस्तगीब आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[ताब्रिझ]]||[[ताब्रिझ शाहीद मदनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|[[तेहरान]]||[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline hub}}||align=center| |- |[[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline hub}}||align=center| |- |[[उर्मिया]]||[[उर्मिया शाहीद बाकेरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[यासुज]]||[[यासुज विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[यज्द]]||[[शाहीद सदुगी विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जाबोल]]||[[जाबोल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जाहेदान]]||[[जाहेदान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|इराक||[[बगदाद]]||[[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[नजफ]]||[[अल नजफ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |rowspan="3"|इटली||[[मिलान]]||[[मिलान मालपेन्सा विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[रिमिनी]]||[[रिमिनी फेलिनी विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[रोम]]||[[रोम फ्युमिचिनो विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |rowspan="2"|जपान||rowspan="2"|[[टोक्यो]]||[[हानेडा विमानतळ]]|| बंद ||align=center|<ref>{{Cite web| title=Transatlantic service | url=https://www.timetableimages.com/ttimages/ir/ir76uk/ir76uk-2.jpg | archive-url=https://web.archive.org/web/20181217003131/http://www.timetableimages.com:80/ttimages/ir/ir76uk/ir76uk-2.jpg | archive-date=2018-12-17}}</ref> |- |[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |जॉर्डन||[[अम्मान]]||[[क्वीन आलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कझाकस्तान||[[अल्माटी]]||[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कुवेत||[[कुवेत शहर]]||[[कुवेत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |लेबनॉन||[[बेरूत]]||[[बेरूत-रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |केनिया||[[नैरोबी]]||[[जोमो केन्याटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |मलेशिया||[[क्वालालंपूर]]||[[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |मोरोक्को||[[माराकेश]]||[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |नेदरलँड्स||[[अॅमस्टरडॅम]]||[[अॅमस्टरडॅम विमानतळ शिफोल]]|| बंद ||align=center| |- |नॉर्वे||[[ओस्लो]]||[[ओस्लो विमानतळ, गार्डेरमोएन]]|| बंद ||align=center| |- |ओमान||[[मस्कत]]||[[मस्कत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|पाकिस्तान||[[कराची]]||[[जीना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लाहोर]]||[[अल्लामा इक्बाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[क्वेटा]]||[[क्वेटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |पोलंड||[[वॉर्सा]]||[[वॉर्सा चोपिन विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कतार||[[दोहा]]||[[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|रशिया||[[मॉस्को]]||[[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[सेंट पीटर्सबर्ग]]||[[पुलकोवो विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|सौदी अरेबिया||[[दम्माम]]||[[किंग फहद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| |- |[[जेद्दाह]]||[[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |[[मदिना]]||[[प्रिन्स मोहम्मद बिन अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |सर्बिया||[[बेलग्रेड]]||[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सिंगापूर||[[सिंगापूर]]||[[चांगी विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |दक्षिण कोरिया||[[सोल]]||[[इंचियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|स्पेन||[[बार्सिलोना]]||[[जोसेप टॅराडेलास बार्सिलोना-एल प्राट विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[माद्रिद]]||[[माद्रिद-बाराजस विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |श्रीलंका||[[कोलंबो]]||[[बंदरनायके आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सीरिया||[[दमास्कस]]||[[दमास्कस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|स्वीडन||[[गोथेनबर्ग]]||[[गोटेबोर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[मालमो]]||[[मालमो विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[स्टॉकहोम]]||[[स्टॉकहोम अर्लांडा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |स्वित्झर्लंड||[[जेनेव्हा]]||[[जेनेव्हा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |ताजिकिस्तान||[[दुशान्बे]]||[[दुशान्बे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |थायलंड||[[बँकॉक]]||[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |ट्युनिशिया||[[ट्युनिस]]||[[ट्युनिस-कार्थेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="4"|तुर्की||[[अंकारा]]||[[अंकारा एसेनबोगा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|[[इस्तंबूल]]||[[अतातुर्क विमानतळ]]||{{Terminated|Airport Closed}}||align=center| |- |[[इस्तंबूल विमानतळ]]||||align=center| |- |[[इझमीर]]||[[इझमीर अदनान मेंडेरेस विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |संयुक्त अरब अमिराती||[[दुबई]]||[[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||||align=center| |- |rowspan="2"|युनायटेड किंग्डम||[[लंडन]]||[[हीथ्रो विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[मँचेस्टर]]||[[मँचेस्टर विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |युनायटेड स्टेट्स||[[न्यू यॉर्क शहर]]||[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |उझबेकिस्तान||[[ताश्कंद]]||[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |} == विमानताफा == [[File:EP-IBB at Heathrow (8198528429).jpg|thumb|इराण एर एरबस ए३००-६००आर]] [[File:Airbus A310-304, Iran Air AN1429573.jpg|thumb|इराण एर एरबस ए३१०-३००]] [[File:IranAir A320-212 EP-IED (5302632412).jpg|thumb|right|इराण एर [[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०-२००]]]] [[File:Iran Air, EP-IFA, Airbus A321-211 (49565081096).jpg|thumb|right|इराण एर [[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]]]] [[File:EP-IJB (38370274115).jpg|thumb|right|इराण एर [[एरबस ए३३०|एरबस ए३३०-२००]]]] [[File:Atr 72-600 in Gorgan Airport.jpg|thumb|इराण एर [[एटीआर ७२-६००]]]] [[File:Iran Air Cargo Boeing 747-200 KvW.jpg|thumb|इराण एर कार्गो [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००सी]]]] === सध्याचा ताफा === मार्च २०२६च्या सुमारास इराण एरकडील विमाने: {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+ इराण एरचा ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! colspan="3" | प्रवासी ! rowspan="2" | नोंदी |- ! style="width:20px;"|<abbr title="Homa Class">एच (होमा)</abbr> ! style="width:20px;"|<abbr title="Economy Class">ई (किफायतशीर)</abbr> ! style="width:20px;"|एकूण |- |[[एरबस ए३००-६००आर]] |४ |२२ |२३९ |२६१ | |- |[[एरबस ए३१०-३००]] |१ |१४ |१९८ |२१२ | |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |२ |१२ |१४४ |१५६ | |- |[[एरबस ए३२१-२००]] |१ |१२ |१८२ |१९४ | |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३३०-२००]] |२ |३२ |२०६ |२३८ |rowspan="2"| |- |२ |१८ |२४६ |२६४ |- |[[एटीआर ७२-६००]] |१३ |— |६८ |६८ | |- |[[फोक्कर १००]] |३ |— |१०४ |१०४ | |- ! colspan="6" | इराण एर कार्गो ताफा |- |[[बोईंग ७४७-२००|बोईंग ७४७-२००सी/एसएफ]] |१ |colspan="3" class="unsortable"|<abbr title="No seats, cargo configuration">{{center|मालवाहू (Cargo)}}</abbr> | |- ! एकूण ! ३१ ! colspan="4" | |} === माजी ताफा === {{More citations needed section|date=March 2017}} इराण एरने पूर्वी खालील विमाने संचलित केली आहेत: {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |- ! विमान ! संख्या ! दाखल ! निवृत्त ! नोंदी/संदर्भ |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३००बी४|एरबस ए३००बी२-२००]] |७ |rowspan="2"|१९८० |२०१९ | |- |१ |१९८८ |अमेरिकन नौदलाने [[इराण एर फ्लाइट ६५५|फ्लाइट आयआर ६५५]] म्हणून पाडले. |- |[[एरबस ए३००बी४|एरबस ए३००बी४-२००एफ]] |२ |२००८ |{{Unknown}} |विमाने सध्या साठवणुकीत आहेत. |- |[[एरबस ए३१०-२००]] |६ |२००१ |२००९ |पूर्वीचा [[टर्किश एरलाइन्स]]चा ताफा.<br />३ विमाने सध्या साठवणुकीत आहेत. |- |[[एरबस ए३१९|एरबस ए३१९-१००]] |१ |२०१९ |२०२६ |२०२६ च्या इराण संघर्षादरम्यान [[बुशेहर विमानतळ]] वरील हवाई हल्ल्यात ईपी-आयईपी नष्ट झाले. <ref>{{Cite web |last=Leff |first=Gary |date=2026-03-03 |title=Iran Air A319 Destroyed on the Ground at Bushehr — Tehran’s Mehrabad Airport Was Hit Too |url=https://viewfromthewing.com/iran-air-a319-destroyed-on-the-ground-at-bushehr-tehrans-mehrabad-airport-was-hit-too/ |access-date=2026-03-03 |website=View from the Wing |language=en-US}}</ref> |- |[[अॅव्हरो यॉर्क]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६२ मध्ये इराणीयन एरवेझमध्ये विलीनीकरण होण्यापूर्वी पर्शियन एर सर्व्हिसेसद्वारे संचलित.<ref>{{cite magazine|url=https://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1957/1957%20-%200609.html|title=World Airline Directory|magazine=Flight|page=609|volume=71|issue=2519|location=London|publisher=Iliffe and Sons Ltd.|date=3 May 1957|access-date=15 January 2017}}</ref> |- |[[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६२ च्या विलीनीकरणापूर्वी इराणीयन एरवेझद्वारे संचलित. |- |[[बोईंग ७०७-३००]] |५ |१९६५ |२००० |विलीनीकरणापूर्वी पर्शियन एर सर्व्हिसेसद्वारे संचलित.<ref name=FIPersian/> |- | rowspan="2" |[[बोईंग ७२७-१००]] |३ | rowspan="2" |१९६५ |२००६ | |- |१ |१९८० |[[इराण एर फ्लाइट २९१|फ्लाइट आयआर २९१]] म्हणून कोसळले.<ref name="asn22">{{ASN accident|title=Boeing 727-86 EP-IRD|id=19800121-0|access-date=28 December 2016}}</ref> |- |rowspan="2"|[[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००/अॅड]] |५ |१९७४ |२०१४ |३ विमाने सध्या साठवणुकीत आहेत. |- |१ |१९७४ |२०११ |[[इराण एर फ्लाइट २७७|फ्लाइट आयआर २७७]] बर्फाळ हवामानात कोसळले.<ref name="Aviation Safety Net">{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=Accident Description |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20110109-0 |access-date=3 July 2020 |website=Aviation Safety Network |publisher=[[Flight Safety Foundation]]}}</ref> |- |[[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-२००]] |६ |१९७१ |२००४ |तेहरान एरोस्पेस प्रदर्शनात जतन केलेले. |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००बी]] |६ |१९७४ |२०१४ |ईपी-आयएएम सध्या साठवणुकीत आहे.<br />५ विमाने [[पॅन ॲम]] आणि [[कार्गोलक्स]] कडून भाड्याने घेतली होती.<br />इराण एर या मॉडेलचा पहिला आणि शेवटचा संचालक होता.<ref>Airclaims Jet program 1995</ref><ref>{{Cite web |date=January 22, 2014 |title=The world's last 747-100 makes final flight with Iran Air |url=http://www.arabianaerospace.aero/the-world-s-last-747-100-makes-final-flight-with-iran-air.html |access-date=March 12, 2015 |website=Arabian Aerospace}}</ref> |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००एसएफ]] |३ |१९८३ |१९८६ |इराणी हवाई दलाकडे सोपवले. |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००बी]] |१ |२००७ |२०१० | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००एफ]] |४ |१९८० |२००४ |ईपी-आयसीसी जतन केलेले आहे.<br />इराणी हवाई दला कडून भाड्याने.{{Citation needed|date=September 2024}} |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००एम]]{{Citation needed|date=September 2024}} |३ |१९७६ |२०१६ |ईपी-आयएजी आणि ईपी-आयएआय सध्या साठवणुकीत आहेत. |- |[[बोईंग ७४७-४००]] |१ |२०१७ |२०१७ |हज उड्डाणांसाठी [[काबुल एर]] कडून भाड्याने. |- |[[बोईंग ७४७एसपी]] |४ |१९७६ |२०१८ |सर्व विमाने साठवणुकीत आहेत. शेवटचा व्यावसायिक संचालक. दोन अजूनही उडण्यायोग्य आहेत. |- |[[कॉन्व्हेअर २४०]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६० |rowspan="4"|१९६२ च्या विलीनीकरणापूर्वी इराणीयन एरवेझद्वारे संचलित.<ref name=FI1957>{{cite magazine|url=https://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1957/1957%20-%200602.html|title=World Airline Directory|magazine=Flight|page=604|volume=71|issue=2519|location=London|publisher=Iliffe and Sons Ltd.|date=3 May 1957|access-date=15 January 2017}}</ref> |- |[[डी हॅविलँड डव्ह]]<ref name=FI1957/> |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |- |[[डी हॅविलँड ड्रॅगन रॅपिड]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |- |[[डग्लस डीसी-३]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९७२ |- |[[डग्लस डीसी-४]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६० |विलीनीकरणापूर्वी, प्रवासी आवृत्ती इरानियन एरवेझद्वारे आणि मालवाहू आवृत्ती पर्शियन एर सर्व्हिसेसद्वारे संचलित.<ref name=FIPersian/><ref name=FI1957/> |- |[[डग्लस डीसी-६|डग्लस डीसी-६बी]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९७२ | |- |[[डग्लस डीसी-७]]सी |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |विलीनीकरणापूर्वी पर्शियन एर सर्व्हिसेसद्वारे संचलित.<ref name=FIPersian/> |- |[[डग्लस डीसी-८]] |१ |१९७६ |१९७७ |[[मार्टिन एर]] कडून भाड्याने. |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९]] |१ |१९७६ |१९७६ |[[मार्टिन एर]] कडून भाड्याने. |- |[[लॉकहीड एल-७४९ कॉन्स्टेलेशन]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} | |- |[[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६० | |- |} ==== काँकोर्ड मागणी ==== ८ ऑक्टोबर १९७२ रोजी इराण एरने [[ब्रिटिश एरक्राफ्ट कॉर्पोरेशन]] कडे दोन [[काँकोर्ड|एरोस्पेशियल-बीएसी काँकोर्ड]] या [[सुपरसोनिक विमान|सुपरसोनिक विमानांसाठी]] मागणी नोंदवली, ज्यामध्ये एका अतिरिक्त विमानाचा पर्याय होता. व्यावसायिक वापरासाठी काँकोर्डची मागणी नोंदवणारी ही शेवटची विमान कंपनी ठरली.<ref>{{cite web|url= http://www.concordesst.com/history/orders.html |title=Orders|website= Concorde SST}}</ref> तथापि, तेहरान आणि पॅरिस दरम्यानच्या उड्डाणांसाठी थोड्या काळासाठी एक काँकोर्ड विमान भाड्याने वापरल्यानंतर, इराण एरने एप्रिल १९८० मध्ये या मागण्या रद्द केल्या. ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|ایران ایر|{{लेखनाव}}}} *[http://www.iranair.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205205918/http://www.iranair.com/ |date=2011-02-05 }} [[वर्ग:इराणमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९४४ मधील निर्मिती]] 8qegckcd9oynr5oyhmso6p9g72xabdm 2678351 2678350 2026-04-08T21:51:31Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2678351 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराण एर | चित्र = | चित्र_आकारमान = 250 px | IATA = IR | ICAO = IRA | callsign = IRAN AIR | स्थापना = १९४४ (इराण एरवेझ कंपनी) | सुरुवात = १९६१ | बंद = | विमानतळ = [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]<br />[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[मशहद]]<br />[[शिराझ]]<br />[[इस्फहान]]<br />[[ताब्रिझ]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = फाल्कन फ्लायर | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ५१ | गंतव्यस्थाने = ६० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Our Mission Is Your Safety'' | मुख्यालय = [[तेहरान]], [[इराण]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iran Air Boeing 747-200 Kustov.jpg|250 px|[[मॉस्को]]च्या [[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ाहून निघालेले इराण एरचे [[बोईंग ७४७]] विमान|इवलेसे]] '''इराण एर - इराणच्या इस्लामिक प्रजासत्ताकाची विमान कंपनी''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: هواپیمايی جمهوری اسلامی ایران‎) ही [[इराण]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९४४ साली स्थापन झालेल्या इराण एरचे मुख्यालय [[तेहरान]]च्या [[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर असून तिच्या ताफ्यामध्ये ५१ विमाने आहेत. सध्या इराण एरमार्फत जगातील २३ देशांतील ४२ शहरांमध्ये प्रवासी व माल वाहतूकसेवा पुरवली जाते. १९७० च्या दशकात इराण एर झपट्याने प्रगती करणारी कंपनी होती. सुरक्षिततेच्या बाबतीत [[क्वांटास]] खालोखाल जगात तिचा दुसरा क्रमांक मानला जात असे. १९७९ सालच्या [[इराणी क्रांती]]नंतर इराण एरमध्ये बरेच बदल घडून आले. २०१० सालापासून [[युरोपियन संघ]]ाने इराण एरच्या विमानांना आपल्या सदस्य देशांतील विमानतळांवर इंधन भरण्यावर बंदी घातली. [[अमेरिका|अमेरिकेने]] इराणवर घातलेले आर्थिक निर्बंध हे ह्याचे प्रमुख कारण मानले जाते. ह्यामुळे इराण एरच्या विमानांना इंधन भरण्यासाठी इतरत्र वेगळा थांबा घ्यावा लागतो. आर्थिक निर्बंधांमुळे इराण एरला नवी विमाने विकत घेणे देखील अशक्य बनले असून सध्या तिच्या ताफ्यातील विमानांचे सरासरी वय २३ वर्षे आहे. असे असून देखील इराण एर जगातील सर्वात सुरक्षित विमानकंपन्यांपैकी एक मानली जाते. == गंतव्यस्थाने == जुलै २०२५ पर्यंत इराण एर [[आशिया]] आणि [[युरोप]]मधील अनेक देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे संचलित करत होती. २०२४ च्या उत्तरार्धात युरोपीय संघानेने इराण एरवर लादलेल्या निर्बंधांमुळे युरोपीय संघतील शहरांना जाणारी सेवा बंद झाली आली.<ref>{{Cite web |date=2024-10-15 |title=Iran Air cancels Europe flights hours after new batch of EU sanctions |url=https://www.euronews.com/2024/10/15/iran-air-cancels-europe-flights-hours-after-new-batch-of-eu-sanctions |access-date=2025-02-21 |website=euronews |language=en}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible sortable" |- ! देश ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी ! संदर्भ |- |अफगाणिस्तान||[[काबुल]]||[[काबुल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Sept25">{{Cite web|date=30 September 2025|title=Iran Air Expands Mashhad International Network in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250929-irnw25mhd|website=aeroroutes.com}}</ref> |- |आर्मेनिया||[[येरेवान]]||[[झ्वार्टनोत्सव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |ऑस्ट्रिया||[[व्हिएन्ना]]||[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |अझरबैजान||[[बाकू]]||[[हैदर अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |बांगलादेश||[[ढाका]]||[[हजरत शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |बाहरिन||[[मनामा]]||[[बाहरिन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |चीन||[[बीजिंग]]||[[बीजिंग कॅपिटल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सायप्रस||[[लार्नाका]]||[[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |डेन्मार्क||[[कोपेनहेगन]]||[[कोपेनहेगन विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |इजिप्त||[[कैरो]]||[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|फ्रांस||rowspan="2"|[[पॅरिस]]||[[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[ऑर्ली विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="4"|जर्मनी||[[कोलोन]]||[[कोलोन बॉन विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[हॅम्बर्ग]]||[[हॅम्बर्ग विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[फ्रँकफर्ट]]||[[फ्रँकफर्ट विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[म्युनिक]]||[[म्युनिक विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |ग्रीस||[[अथेन्स]]||[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |हंगेरी||[[बुडापेस्ट]]||[[बुडापेस्ट फेरेंक लिझ्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|भारत||[[अहमदाबाद]]||[[अहमदाबाद विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Sept25"/> |- |[[दिल्ली]]||[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[मुंबई]]||[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| |- |rowspan="51"|इराण||[[आबादान]]||[[आबादान अयातुल्ला जमी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अबू मुसा]]||[[अबू मुसा विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अराक, इराण|अराक]]||[[अराक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अर्दाबिल]]||[[अर्दाबिल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अहवाझ]]||[[कासिम सुलेमानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अर्दाबिल]]||[[अर्दाबिल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बाम, इराण|बाम]]||[[बाम विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर अब्बास]]||[[बंदर अब्बास आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर बुशेहर]]||[[बुशेहर विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर लेंगेह]]||[[बंदर लेंगेह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बिरजंद]]||[[बिरजंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बोजनोर्द]]||[[बोजनोर्द विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[चाहबहार]]||[[चाबहार कोनारक विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[गोर्गन]]||[[गोर्गन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[हमेदान]]||[[हमेदान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[इलाम, इराण|इलाम]]||[[इलाम विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[इसफहान]]||[[इसफहान शाहीद बेहेष्ती आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[इराणशहर, इराण|इराणशहर]]||[[इराणशहर विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जहरोम]]||[[जहरोम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जिरोफ्त]]||[[जिरोफ्त विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[कलालेह, गोलेस्तान|कलालेह]]||[[कलालेह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केर्मन]]||[[अयातुल्ला हाशमी रफसंजानी विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केर्मनशाह]]||[[केर्मनशाह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[खोर्रमाबाद]]||[[खोर्रमाबाद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[खोय]]||[[खोय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[किश बेट]]||[[किश आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लामेर्द]]||[[लामेर्द आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लार, इराण|लार]]||[[लारेस्तान अयातुल्ला अयातुल्लाही आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लावन बेट]]||[[लावन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[मशहद]]||[[मशहद शाहीद हाशमीनेजाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[पार्साबाद]]||[[पार्साबाद-मोघान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केशम बेट]]||[[केशम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[रफसंजान]]||[[रफसंजान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[रामसर, इराण|रामसर]]||[[रामसर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[राश्त]]||[[राश्त विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सहंद]]||[[सहंद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सनंदाज]]||[[सनंदाज विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सारी]]||[[दश्त-ए नाझ विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सिरजन]]||[[सिरजन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शहर-ए-कोर्द]]||[[शहर-ए-कोर्द शाहीद एस्ताकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शाहरूद]]||[[शाहरूद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सेमनान, इराण|सेमनान]]||[[सेमनान म्युनिसिपल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शिराज]]||[[शिराज शाहीद दस्तगीब आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[ताब्रिझ]]||[[ताब्रिझ शाहीद मदनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|[[तेहरान]]||[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline hub}}||align=center| |- |[[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline hub}}||align=center| |- |[[उर्मिया]]||[[उर्मिया शाहीद बाकेरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[यासुज]]||[[यासुज विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[यज्द]]||[[शाहीद सदुगी विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जाबोल]]||[[जाबोल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जाहेदान]]||[[जाहेदान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|इराक||[[बगदाद]]||[[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[नजफ]]||[[अल नजफ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |rowspan="3"|इटली||[[मिलान]]||[[मिलान मालपेन्सा विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[रिमिनी]]||[[रिमिनी फेलिनी विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[रोम]]||[[रोम फ्युमिचिनो विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |rowspan="2"|जपान||rowspan="2"|[[टोक्यो]]||[[हानेडा विमानतळ]]|| बंद ||align=center|<ref>{{Cite web| title=Transatlantic service | url=https://www.timetableimages.com/ttimages/ir/ir76uk/ir76uk-2.jpg | archive-url=https://web.archive.org/web/20181217003131/http://www.timetableimages.com:80/ttimages/ir/ir76uk/ir76uk-2.jpg | archive-date=2018-12-17}}</ref> |- |[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |जॉर्डन||[[अम्मान]]||[[क्वीन आलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कझाकस्तान||[[अल्माटी]]||[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कुवेत||[[कुवेत शहर]]||[[कुवेत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |लेबनॉन||[[बेरूत]]||[[बेरूत-रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |केनिया||[[नैरोबी]]||[[जोमो केन्याटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |मलेशिया||[[क्वालालंपूर]]||[[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |मोरोक्को||[[माराकेश]]||[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |नेदरलँड्स||[[अॅमस्टरडॅम]]||[[अॅमस्टरडॅम विमानतळ शिफोल]]|| बंद ||align=center| |- |नॉर्वे||[[ओस्लो]]||[[ओस्लो विमानतळ, गार्डेरमोएन]]|| बंद ||align=center| |- |ओमान||[[मस्कत]]||[[मस्कत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|पाकिस्तान||[[कराची]]||[[जीना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लाहोर]]||[[अल्लामा इक्बाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[क्वेटा]]||[[क्वेटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |पोलंड||[[वॉर्सा]]||[[वॉर्सा चोपिन विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कतार||[[दोहा]]||[[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|रशिया||[[मॉस्को]]||[[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[सेंट पीटर्सबर्ग]]||[[पुलकोवो विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|सौदी अरेबिया||[[दम्माम]]||[[किंग फहद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| |- |[[जेद्दाह]]||[[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |[[मदिना]]||[[प्रिन्स मोहम्मद बिन अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |सर्बिया||[[बेलग्रेड]]||[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सिंगापूर||[[सिंगापूर]]||[[चांगी विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |दक्षिण कोरिया||[[सोल]]||[[इंचियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|स्पेन||[[बार्सिलोना]]||[[जोसेप टॅराडेलास बार्सिलोना-एल प्राट विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[माद्रिद]]||[[माद्रिद-बाराजस विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |श्रीलंका||[[कोलंबो]]||[[बंदरनायके आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सीरिया||[[दमास्कस]]||[[दमास्कस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|स्वीडन||[[गोथेनबर्ग]]||[[गोटेबोर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[मालमो]]||[[मालमो विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[स्टॉकहोम]]||[[स्टॉकहोम अर्लांडा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |स्वित्झर्लंड||[[जेनेव्हा]]||[[जेनेव्हा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |ताजिकिस्तान||[[दुशान्बे]]||[[दुशान्बे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |थायलंड||[[बँकॉक]]||[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |ट्युनिशिया||[[ट्युनिस]]||[[ट्युनिस-कार्थेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="4"|तुर्की||[[अंकारा]]||[[अंकारा एसेनबोगा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|[[इस्तंबूल]]||[[अतातुर्क विमानतळ]]||{{Terminated|Airport Closed}}||align=center| |- |[[इस्तंबूल विमानतळ]]||||align=center| |- |[[इझमीर]]||[[इझमीर अदनान मेंडेरेस विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |संयुक्त अरब अमिराती||[[दुबई]]||[[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||||align=center| |- |rowspan="2"|युनायटेड किंग्डम||[[लंडन]]||[[हीथ्रो विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[मँचेस्टर]]||[[मँचेस्टर विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |युनायटेड स्टेट्स||[[न्यू यॉर्क शहर]]||[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |उझबेकिस्तान||[[ताश्कंद]]||[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |} == विमानताफा == [[File:EP-IBB at Heathrow (8198528429).jpg|thumb|इराण एर एरबस ए३००-६००आर]] [[File:Airbus A310-304, Iran Air AN1429573.jpg|thumb|इराण एर एरबस ए३१०-३००]] [[File:IranAir A320-212 EP-IED (5302632412).jpg|thumb|right|इराण एर [[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०-२००]]]] [[File:Iran Air, EP-IFA, Airbus A321-211 (49565081096).jpg|thumb|right|इराण एर [[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]]]] [[File:EP-IJB (38370274115).jpg|thumb|right|इराण एर [[एरबस ए३३०|एरबस ए३३०-२००]]]] [[File:Atr 72-600 in Gorgan Airport.jpg|thumb|इराण एर [[एटीआर ७२-६००]]]] [[File:Iran Air Cargo Boeing 747-200 KvW.jpg|thumb|इराण एर कार्गो [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००सी]]]] === सध्याचा ताफा === मार्च २०२६ च्या सुमारास इराण एरकडील विमाने: {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+ इराण एरचा ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! colspan="3" | प्रवासी ! rowspan="2" | नोंदी |- ! style="width:20px;"|<abbr title="Homa Class">एच (होमा)</abbr> ! style="width:20px;"|<abbr title="Economy Class">ई (किफायतशीर)</abbr> ! style="width:20px;"|एकूण |- |[[एरबस ए३००-६००आर]] |४ |२२ |२३९ |२६१ | |- |[[एरबस ए३१०-३००]] |१ |१४ |१९८ |२१२ | |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |२ |१२ |१४४ |१५६ | |- |[[एरबस ए३२१-२००]] |१ |१२ |१८२ |१९४ | |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३३०-२००]] |२ |३२ |२०६ |२३८ |rowspan="2"| |- |२ |१८ |२४६ |२६४ |- |[[एटीआर ७२-६००]] |१३ |— |६८ |६८ | |- |[[फोक्कर १००]] |३ |— |१०४ |१०४ | |- ! colspan="6" | इराण एर कार्गो ताफा |- |[[बोईंग ७४७-२००|बोईंग ७४७-२००सी/एसएफ]] |१ |colspan="3" class="unsortable"|<abbr title="No seats, cargo configuration">{{center|मालवाहू (Cargo)}}</abbr> | |- ! एकूण ! ३१ ! colspan="4" | |} === माजी ताफा === {{More citations needed section|date=March 2017}} इराण एरने पूर्वी खालील विमाने संचलित केली आहेत: {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |- ! विमान ! संख्या ! दाखल ! निवृत्त ! नोंदी/संदर्भ |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३००बी४|एरबस ए३००बी२-२००]] |७ |rowspan="2"|१९८० |२०१९ | |- |१ |१९८८ |अमेरिकन नौदलाने [[इराण एर फ्लाइट ६५५|फ्लाइट आयआर ६५५]] म्हणून पाडले. |- |[[एरबस ए३००बी४|एरबस ए३००बी४-२००एफ]] |२ |२००८ |{{Unknown}} |विमाने सध्या साठवणुकीत आहेत. |- |[[एरबस ए३१०-२००]] |६ |२००१ |२००९ |पूर्वीचा [[टर्किश एरलाइन्स]]चा ताफा.<br />३ विमाने सध्या साठवणुकीत आहेत. |- |[[एरबस ए३१९|एरबस ए३१९-१००]] |१ |२०१९ |२०२६ |२०२६ च्या इराण संघर्षादरम्यान [[बुशेहर विमानतळ]] वरील हवाई हल्ल्यात ईपी-आयईपी नष्ट झाले. <ref>{{Cite web |last=Leff |first=Gary |date=2026-03-03 |title=Iran Air A319 Destroyed on the Ground at Bushehr — Tehran’s Mehrabad Airport Was Hit Too |url=https://viewfromthewing.com/iran-air-a319-destroyed-on-the-ground-at-bushehr-tehrans-mehrabad-airport-was-hit-too/ |access-date=2026-03-03 |website=View from the Wing |language=en-US}}</ref> |- |[[अॅव्हरो यॉर्क]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६२ मध्ये इराणीयन एरवेझमध्ये विलीनीकरण होण्यापूर्वी पर्शियन एर सर्व्हिसेसद्वारे संचलित.<ref>{{cite magazine|url=https://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1957/1957%20-%200609.html|title=World Airline Directory|magazine=Flight|page=609|volume=71|issue=2519|location=London|publisher=Iliffe and Sons Ltd.|date=3 May 1957|access-date=15 January 2017}}</ref> |- |[[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६२ च्या विलीनीकरणापूर्वी इराणीयन एरवेझद्वारे संचलित. |- |[[बोईंग ७०७-३००]] |५ |१९६५ |२००० |विलीनीकरणापूर्वी पर्शियन एर सर्व्हिसेसद्वारे संचलित.<ref name=FIPersian/> |- | rowspan="2" |[[बोईंग ७२७-१००]] |३ | rowspan="2" |१९६५ |२००६ | |- |१ |१९८० |[[इराण एर फ्लाइट २९१|फ्लाइट आयआर २९१]] म्हणून कोसळले.<ref name="asn22">{{ASN accident|title=Boeing 727-86 EP-IRD|id=19800121-0|access-date=28 December 2016}}</ref> |- |rowspan="2"|[[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००/अॅड]] |५ |१९७४ |२०१४ |३ विमाने सध्या साठवणुकीत आहेत. |- |१ |१९७४ |२०११ |[[इराण एर फ्लाइट २७७|फ्लाइट आयआर २७७]] बर्फाळ हवामानात कोसळले.<ref name="Aviation Safety Net">{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=Accident Description |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20110109-0 |access-date=3 July 2020 |website=Aviation Safety Network |publisher=[[Flight Safety Foundation]]}}</ref> |- |[[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-२००]] |६ |१९७१ |२००४ |तेहरान एरोस्पेस प्रदर्शनात जतन केलेले. |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००बी]] |६ |१९७४ |२०१४ |ईपी-आयएएम सध्या साठवणुकीत आहे.<br />५ विमाने [[पॅन ॲम]] आणि [[कार्गोलक्स]] कडून भाड्याने घेतली होती.<br />इराण एर या मॉडेलचा पहिला आणि शेवटचा संचालक होता.<ref>Airclaims Jet program 1995</ref><ref>{{Cite web |date=January 22, 2014 |title=The world's last 747-100 makes final flight with Iran Air |url=http://www.arabianaerospace.aero/the-world-s-last-747-100-makes-final-flight-with-iran-air.html |access-date=March 12, 2015 |website=Arabian Aerospace}}</ref> |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००एसएफ]] |३ |१९८३ |१९८६ |इराणी हवाई दलाकडे सोपवले. |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००बी]] |१ |२००७ |२०१० | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००एफ]] |४ |१९८० |२००४ |ईपी-आयसीसी जतन केलेले आहे.<br />इराणी हवाई दला कडून भाड्याने.{{Citation needed|date=September 2024}} |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००एम]]{{Citation needed|date=September 2024}} |३ |१९७६ |२०१६ |ईपी-आयएजी आणि ईपी-आयएआय सध्या साठवणुकीत आहेत. |- |[[बोईंग ७४७-४००]] |१ |२०१७ |२०१७ |हज उड्डाणांसाठी [[काबुल एर]] कडून भाड्याने. |- |[[बोईंग ७४७एसपी]] |४ |१९७६ |२०१८ |सर्व विमाने साठवणुकीत आहेत. शेवटचा व्यावसायिक संचालक. दोन अजूनही उडण्यायोग्य आहेत. |- |[[कॉन्व्हेअर २४०]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६० |rowspan="4"|१९६२ च्या विलीनीकरणापूर्वी इराणीयन एरवेझद्वारे संचलित.<ref name=FI1957>{{cite magazine|url=https://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1957/1957%20-%200602.html|title=World Airline Directory|magazine=Flight|page=604|volume=71|issue=2519|location=London|publisher=Iliffe and Sons Ltd.|date=3 May 1957|access-date=15 January 2017}}</ref> |- |[[डी हॅविलँड डव्ह]]<ref name=FI1957/> |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |- |[[डी हॅविलँड ड्रॅगन रॅपिड]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |- |[[डग्लस डीसी-३]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९७२ |- |[[डग्लस डीसी-४]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६० |विलीनीकरणापूर्वी, प्रवासी आवृत्ती इरानियन एरवेझद्वारे आणि मालवाहू आवृत्ती पर्शियन एर सर्व्हिसेसद्वारे संचलित.<ref name=FIPersian/><ref name=FI1957/> |- |[[डग्लस डीसी-६|डग्लस डीसी-६बी]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९७२ | |- |[[डग्लस डीसी-७]]सी |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |विलीनीकरणापूर्वी पर्शियन एर सर्व्हिसेसद्वारे संचलित.<ref name=FIPersian/> |- |[[डग्लस डीसी-८]] |१ |१९७६ |१९७७ |[[मार्टिन एर]] कडून भाड्याने. |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९]] |१ |१९७६ |१९७६ |[[मार्टिन एर]] कडून भाड्याने. |- |[[लॉकहीड एल-७४९ कॉन्स्टेलेशन]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} | |- |[[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६० | |- |} ==== काँकोर्ड मागणी ==== ८ ऑक्टोबर १९७२ रोजी इराण एरने [[ब्रिटिश एरक्राफ्ट कॉर्पोरेशन]] कडे दोन [[काँकोर्ड|एरोस्पेशियल-बीएसी काँकोर्ड]] या [[सुपरसोनिक विमान|सुपरसोनिक विमानांसाठी]] मागणी नोंदवली, ज्यामध्ये एका अतिरिक्त विमानाचा पर्याय होता. व्यावसायिक वापरासाठी काँकोर्डची मागणी नोंदवणारी ही शेवटची विमान कंपनी ठरली.<ref>{{cite web|url= http://www.concordesst.com/history/orders.html |title=Orders|website= Concorde SST}}</ref> तथापि, तेहरान आणि पॅरिस दरम्यानच्या उड्डाणांसाठी थोड्या काळासाठी एक काँकोर्ड विमान भाड्याने वापरल्यानंतर, इराण एरने एप्रिल १९८० मध्ये या मागण्या रद्द केल्या. ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|ایران ایر|{{लेखनाव}}}} *[http://www.iranair.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205205918/http://www.iranair.com/ |date=2011-02-05 }} [[वर्ग:इराणमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९४४ मधील निर्मिती]] nvk0hay9xi4orsojphoxplq20m6jgs0 2678352 2678351 2026-04-08T21:51:51Z अभय नातू 206 /* माजी ताफा */ 2678352 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराण एर | चित्र = | चित्र_आकारमान = 250 px | IATA = IR | ICAO = IRA | callsign = IRAN AIR | स्थापना = १९४४ (इराण एरवेझ कंपनी) | सुरुवात = १९६१ | बंद = | विमानतळ = [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]<br />[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[मशहद]]<br />[[शिराझ]]<br />[[इस्फहान]]<br />[[ताब्रिझ]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = फाल्कन फ्लायर | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ५१ | गंतव्यस्थाने = ६० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Our Mission Is Your Safety'' | मुख्यालय = [[तेहरान]], [[इराण]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iran Air Boeing 747-200 Kustov.jpg|250 px|[[मॉस्को]]च्या [[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ाहून निघालेले इराण एरचे [[बोईंग ७४७]] विमान|इवलेसे]] '''इराण एर - इराणच्या इस्लामिक प्रजासत्ताकाची विमान कंपनी''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: هواپیمايی جمهوری اسلامی ایران‎) ही [[इराण]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९४४ साली स्थापन झालेल्या इराण एरचे मुख्यालय [[तेहरान]]च्या [[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर असून तिच्या ताफ्यामध्ये ५१ विमाने आहेत. सध्या इराण एरमार्फत जगातील २३ देशांतील ४२ शहरांमध्ये प्रवासी व माल वाहतूकसेवा पुरवली जाते. १९७० च्या दशकात इराण एर झपट्याने प्रगती करणारी कंपनी होती. सुरक्षिततेच्या बाबतीत [[क्वांटास]] खालोखाल जगात तिचा दुसरा क्रमांक मानला जात असे. १९७९ सालच्या [[इराणी क्रांती]]नंतर इराण एरमध्ये बरेच बदल घडून आले. २०१० सालापासून [[युरोपियन संघ]]ाने इराण एरच्या विमानांना आपल्या सदस्य देशांतील विमानतळांवर इंधन भरण्यावर बंदी घातली. [[अमेरिका|अमेरिकेने]] इराणवर घातलेले आर्थिक निर्बंध हे ह्याचे प्रमुख कारण मानले जाते. ह्यामुळे इराण एरच्या विमानांना इंधन भरण्यासाठी इतरत्र वेगळा थांबा घ्यावा लागतो. आर्थिक निर्बंधांमुळे इराण एरला नवी विमाने विकत घेणे देखील अशक्य बनले असून सध्या तिच्या ताफ्यातील विमानांचे सरासरी वय २३ वर्षे आहे. असे असून देखील इराण एर जगातील सर्वात सुरक्षित विमानकंपन्यांपैकी एक मानली जाते. == गंतव्यस्थाने == जुलै २०२५ पर्यंत इराण एर [[आशिया]] आणि [[युरोप]]मधील अनेक देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे संचलित करत होती. २०२४ च्या उत्तरार्धात युरोपीय संघानेने इराण एरवर लादलेल्या निर्बंधांमुळे युरोपीय संघतील शहरांना जाणारी सेवा बंद झाली आली.<ref>{{Cite web |date=2024-10-15 |title=Iran Air cancels Europe flights hours after new batch of EU sanctions |url=https://www.euronews.com/2024/10/15/iran-air-cancels-europe-flights-hours-after-new-batch-of-eu-sanctions |access-date=2025-02-21 |website=euronews |language=en}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible sortable" |- ! देश ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी ! संदर्भ |- |अफगाणिस्तान||[[काबुल]]||[[काबुल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Sept25">{{Cite web|date=30 September 2025|title=Iran Air Expands Mashhad International Network in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250929-irnw25mhd|website=aeroroutes.com}}</ref> |- |आर्मेनिया||[[येरेवान]]||[[झ्वार्टनोत्सव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |ऑस्ट्रिया||[[व्हिएन्ना]]||[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |अझरबैजान||[[बाकू]]||[[हैदर अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |बांगलादेश||[[ढाका]]||[[हजरत शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |बाहरिन||[[मनामा]]||[[बाहरिन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |चीन||[[बीजिंग]]||[[बीजिंग कॅपिटल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सायप्रस||[[लार्नाका]]||[[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |डेन्मार्क||[[कोपेनहेगन]]||[[कोपेनहेगन विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |इजिप्त||[[कैरो]]||[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|फ्रांस||rowspan="2"|[[पॅरिस]]||[[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[ऑर्ली विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="4"|जर्मनी||[[कोलोन]]||[[कोलोन बॉन विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[हॅम्बर्ग]]||[[हॅम्बर्ग विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[फ्रँकफर्ट]]||[[फ्रँकफर्ट विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[म्युनिक]]||[[म्युनिक विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |ग्रीस||[[अथेन्स]]||[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |हंगेरी||[[बुडापेस्ट]]||[[बुडापेस्ट फेरेंक लिझ्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|भारत||[[अहमदाबाद]]||[[अहमदाबाद विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Sept25"/> |- |[[दिल्ली]]||[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[मुंबई]]||[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| |- |rowspan="51"|इराण||[[आबादान]]||[[आबादान अयातुल्ला जमी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अबू मुसा]]||[[अबू मुसा विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अराक, इराण|अराक]]||[[अराक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अर्दाबिल]]||[[अर्दाबिल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अहवाझ]]||[[कासिम सुलेमानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[अर्दाबिल]]||[[अर्दाबिल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बाम, इराण|बाम]]||[[बाम विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर अब्बास]]||[[बंदर अब्बास आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर बुशेहर]]||[[बुशेहर विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बंदर लेंगेह]]||[[बंदर लेंगेह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बिरजंद]]||[[बिरजंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बोजनोर्द]]||[[बोजनोर्द विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[चाहबहार]]||[[चाबहार कोनारक विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[गोर्गन]]||[[गोर्गन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[हमेदान]]||[[हमेदान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[इलाम, इराण|इलाम]]||[[इलाम विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[इसफहान]]||[[इसफहान शाहीद बेहेष्ती आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[इराणशहर, इराण|इराणशहर]]||[[इराणशहर विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जहरोम]]||[[जहरोम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जिरोफ्त]]||[[जिरोफ्त विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[कलालेह, गोलेस्तान|कलालेह]]||[[कलालेह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केर्मन]]||[[अयातुल्ला हाशमी रफसंजानी विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केर्मनशाह]]||[[केर्मनशाह विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[खोर्रमाबाद]]||[[खोर्रमाबाद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[खोय]]||[[खोय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[किश बेट]]||[[किश आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लामेर्द]]||[[लामेर्द आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लार, इराण|लार]]||[[लारेस्तान अयातुल्ला अयातुल्लाही आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लावन बेट]]||[[लावन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[मशहद]]||[[मशहद शाहीद हाशमीनेजाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[पार्साबाद]]||[[पार्साबाद-मोघान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[केशम बेट]]||[[केशम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[रफसंजान]]||[[रफसंजान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[रामसर, इराण|रामसर]]||[[रामसर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[राश्त]]||[[राश्त विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सहंद]]||[[सहंद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सनंदाज]]||[[सनंदाज विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सारी]]||[[दश्त-ए नाझ विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सिरजन]]||[[सिरजन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शहर-ए-कोर्द]]||[[शहर-ए-कोर्द शाहीद एस्ताकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शाहरूद]]||[[शाहरूद विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सेमनान, इराण|सेमनान]]||[[सेमनान म्युनिसिपल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[शिराज]]||[[शिराज शाहीद दस्तगीब आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline focus}}||align=center| |- |[[ताब्रिझ]]||[[ताब्रिझ शाहीद मदनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|[[तेहरान]]||[[मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline hub}}||align=center| |- |[[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||{{Airline hub}}||align=center| |- |[[उर्मिया]]||[[उर्मिया शाहीद बाकेरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[यासुज]]||[[यासुज विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[यज्द]]||[[शाहीद सदुगी विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जाबोल]]||[[जाबोल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[जाहेदान]]||[[जाहेदान विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|इराक||[[बगदाद]]||[[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[नजफ]]||[[अल नजफ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |rowspan="3"|इटली||[[मिलान]]||[[मिलान मालपेन्सा विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[रिमिनी]]||[[रिमिनी फेलिनी विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[रोम]]||[[रोम फ्युमिचिनो विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |rowspan="2"|जपान||rowspan="2"|[[टोक्यो]]||[[हानेडा विमानतळ]]|| बंद ||align=center|<ref>{{Cite web| title=Transatlantic service | url=https://www.timetableimages.com/ttimages/ir/ir76uk/ir76uk-2.jpg | archive-url=https://web.archive.org/web/20181217003131/http://www.timetableimages.com:80/ttimages/ir/ir76uk/ir76uk-2.jpg | archive-date=2018-12-17}}</ref> |- |[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |जॉर्डन||[[अम्मान]]||[[क्वीन आलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कझाकस्तान||[[अल्माटी]]||[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कुवेत||[[कुवेत शहर]]||[[कुवेत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |लेबनॉन||[[बेरूत]]||[[बेरूत-रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |केनिया||[[नैरोबी]]||[[जोमो केन्याटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |मलेशिया||[[क्वालालंपूर]]||[[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |मोरोक्को||[[माराकेश]]||[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |नेदरलँड्स||[[अॅमस्टरडॅम]]||[[अॅमस्टरडॅम विमानतळ शिफोल]]|| बंद ||align=center| |- |नॉर्वे||[[ओस्लो]]||[[ओस्लो विमानतळ, गार्डेरमोएन]]|| बंद ||align=center| |- |ओमान||[[मस्कत]]||[[मस्कत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|पाकिस्तान||[[कराची]]||[[जीना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[लाहोर]]||[[अल्लामा इक्बाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[क्वेटा]]||[[क्वेटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |पोलंड||[[वॉर्सा]]||[[वॉर्सा चोपिन विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |कतार||[[दोहा]]||[[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |rowspan="2"|रशिया||[[मॉस्को]]||[[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[सेंट पीटर्सबर्ग]]||[[पुलकोवो विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|सौदी अरेबिया||[[दम्माम]]||[[किंग फहद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| |- |[[जेद्दाह]]||[[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |[[मदिना]]||[[प्रिन्स मोहम्मद बिन अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |सर्बिया||[[बेलग्रेड]]||[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सिंगापूर||[[सिंगापूर]]||[[चांगी विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |दक्षिण कोरिया||[[सोल]]||[[इंचियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|स्पेन||[[बार्सिलोना]]||[[जोसेप टॅराडेलास बार्सिलोना-एल प्राट विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[माद्रिद]]||[[माद्रिद-बाराजस विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |श्रीलंका||[[कोलंबो]]||[[बंदरनायके आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |सीरिया||[[दमास्कस]]||[[दमास्कस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="3"|स्वीडन||[[गोथेनबर्ग]]||[[गोटेबोर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[मालमो]]||[[मालमो विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |[[स्टॉकहोम]]||[[स्टॉकहोम अर्लांडा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |स्वित्झर्लंड||[[जेनेव्हा]]||[[जेनेव्हा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |ताजिकिस्तान||[[दुशान्बे]]||[[दुशान्बे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |थायलंड||[[बँकॉक]]||[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |ट्युनिशिया||[[ट्युनिस]]||[[ट्युनिस-कार्थेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="4"|तुर्की||[[अंकारा]]||[[अंकारा एसेनबोगा विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |rowspan="2"|[[इस्तंबूल]]||[[अतातुर्क विमानतळ]]||{{Terminated|Airport Closed}}||align=center| |- |[[इस्तंबूल विमानतळ]]||||align=center| |- |[[इझमीर]]||[[इझमीर अदनान मेंडेरेस विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center| |- |संयुक्त अरब अमिराती||[[दुबई]]||[[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||||align=center| |- |rowspan="2"|युनायटेड किंग्डम||[[लंडन]]||[[हीथ्रो विमानतळ]]|| निलंबित ||align=center| |- |[[मँचेस्टर]]||[[मँचेस्टर विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |युनायटेड स्टेट्स||[[न्यू यॉर्क शहर]]||[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |उझबेकिस्तान||[[ताश्कंद]]||[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| बंद ||align=center| |- |} == विमानताफा == [[File:EP-IBB at Heathrow (8198528429).jpg|thumb|इराण एर एरबस ए३००-६००आर]] [[File:Airbus A310-304, Iran Air AN1429573.jpg|thumb|इराण एर एरबस ए३१०-३००]] [[File:IranAir A320-212 EP-IED (5302632412).jpg|thumb|right|इराण एर [[एरबस ए३२०|एरबस ए३२०-२००]]]] [[File:Iran Air, EP-IFA, Airbus A321-211 (49565081096).jpg|thumb|right|इराण एर [[एरबस ए३२१|एरबस ए३२१-२००]]]] [[File:EP-IJB (38370274115).jpg|thumb|right|इराण एर [[एरबस ए३३०|एरबस ए३३०-२००]]]] [[File:Atr 72-600 in Gorgan Airport.jpg|thumb|इराण एर [[एटीआर ७२-६००]]]] [[File:Iran Air Cargo Boeing 747-200 KvW.jpg|thumb|इराण एर कार्गो [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००सी]]]] === सध्याचा ताफा === मार्च २०२६ च्या सुमारास इराण एरकडील विमाने: {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+ इराण एरचा ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! colspan="3" | प्रवासी ! rowspan="2" | नोंदी |- ! style="width:20px;"|<abbr title="Homa Class">एच (होमा)</abbr> ! style="width:20px;"|<abbr title="Economy Class">ई (किफायतशीर)</abbr> ! style="width:20px;"|एकूण |- |[[एरबस ए३००-६००आर]] |४ |२२ |२३९ |२६१ | |- |[[एरबस ए३१०-३००]] |१ |१४ |१९८ |२१२ | |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |२ |१२ |१४४ |१५६ | |- |[[एरबस ए३२१-२००]] |१ |१२ |१८२ |१९४ | |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३३०-२००]] |२ |३२ |२०६ |२३८ |rowspan="2"| |- |२ |१८ |२४६ |२६४ |- |[[एटीआर ७२-६००]] |१३ |— |६८ |६८ | |- |[[फोक्कर १००]] |३ |— |१०४ |१०४ | |- ! colspan="6" | इराण एर कार्गो ताफा |- |[[बोईंग ७४७-२००|बोईंग ७४७-२००सी/एसएफ]] |१ |colspan="3" class="unsortable"|<abbr title="No seats, cargo configuration">{{center|मालवाहू (Cargo)}}</abbr> | |- ! एकूण ! ३१ ! colspan="4" | |} === पूर्वीची विमाने === {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |- ! विमान ! संख्या ! दाखल ! निवृत्त ! नोंदी/संदर्भ |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३००बी४|एरबस ए३००बी२-२००]] |७ |rowspan="2"|१९८० |२०१९ | |- |१ |१९८८ |अमेरिकन नौदलाने [[इराण एर फ्लाइट ६५५|फ्लाइट आयआर ६५५]] म्हणून पाडले. |- |[[एरबस ए३००बी४|एरबस ए३००बी४-२००एफ]] |२ |२००८ |{{Unknown}} |विमाने सध्या साठवणुकीत आहेत. |- |[[एरबस ए३१०-२००]] |६ |२००१ |२००९ |पूर्वीचा [[टर्किश एरलाइन्स]]चा ताफा.<br />३ विमाने सध्या साठवणुकीत आहेत. |- |[[एरबस ए३१९|एरबस ए३१९-१००]] |१ |२०१९ |२०२६ |२०२६ च्या इराण संघर्षादरम्यान [[बुशेहर विमानतळ]] वरील हवाई हल्ल्यात ईपी-आयईपी नष्ट झाले. <ref>{{Cite web |last=Leff |first=Gary |date=2026-03-03 |title=Iran Air A319 Destroyed on the Ground at Bushehr — Tehran’s Mehrabad Airport Was Hit Too |url=https://viewfromthewing.com/iran-air-a319-destroyed-on-the-ground-at-bushehr-tehrans-mehrabad-airport-was-hit-too/ |access-date=2026-03-03 |website=View from the Wing |language=en-US}}</ref> |- |[[अॅव्हरो यॉर्क]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६२ मध्ये इराणीयन एरवेझमध्ये विलीनीकरण होण्यापूर्वी पर्शियन एर सर्व्हिसेसद्वारे संचलित.<ref>{{cite magazine|url=https://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1957/1957%20-%200609.html|title=World Airline Directory|magazine=Flight|page=609|volume=71|issue=2519|location=London|publisher=Iliffe and Sons Ltd.|date=3 May 1957|access-date=15 January 2017}}</ref> |- |[[बीचक्राफ्ट मॉडेल १८]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६२ च्या विलीनीकरणापूर्वी इराणीयन एरवेझद्वारे संचलित. |- |[[बोईंग ७०७-३००]] |५ |१९६५ |२००० |विलीनीकरणापूर्वी पर्शियन एर सर्व्हिसेसद्वारे संचलित.<ref name=FIPersian/> |- | rowspan="2" |[[बोईंग ७२७-१००]] |३ | rowspan="2" |१९६५ |२००६ | |- |१ |१९८० |[[इराण एर फ्लाइट २९१|फ्लाइट आयआर २९१]] म्हणून कोसळले.<ref name="asn22">{{ASN accident|title=Boeing 727-86 EP-IRD|id=19800121-0|access-date=28 December 2016}}</ref> |- |rowspan="2"|[[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००/अॅड]] |५ |१९७४ |२०१४ |३ विमाने सध्या साठवणुकीत आहेत. |- |१ |१९७४ |२०११ |[[इराण एर फ्लाइट २७७|फ्लाइट आयआर २७७]] बर्फाळ हवामानात कोसळले.<ref name="Aviation Safety Net">{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=Accident Description |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20110109-0 |access-date=3 July 2020 |website=Aviation Safety Network |publisher=[[Flight Safety Foundation]]}}</ref> |- |[[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-२००]] |६ |१९७१ |२००४ |तेहरान एरोस्पेस प्रदर्शनात जतन केलेले. |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००बी]] |६ |१९७४ |२०१४ |ईपी-आयएएम सध्या साठवणुकीत आहे.<br />५ विमाने [[पॅन ॲम]] आणि [[कार्गोलक्स]] कडून भाड्याने घेतली होती.<br />इराण एर या मॉडेलचा पहिला आणि शेवटचा संचालक होता.<ref>Airclaims Jet program 1995</ref><ref>{{Cite web |date=January 22, 2014 |title=The world's last 747-100 makes final flight with Iran Air |url=http://www.arabianaerospace.aero/the-world-s-last-747-100-makes-final-flight-with-iran-air.html |access-date=March 12, 2015 |website=Arabian Aerospace}}</ref> |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००एसएफ]] |३ |१९८३ |१९८६ |इराणी हवाई दलाकडे सोपवले. |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००बी]] |१ |२००७ |२०१० | |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००एफ]] |४ |१९८० |२००४ |ईपी-आयसीसी जतन केलेले आहे.<br />इराणी हवाई दला कडून भाड्याने.{{Citation needed|date=September 2024}} |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००एम]]{{Citation needed|date=September 2024}} |३ |१९७६ |२०१६ |ईपी-आयएजी आणि ईपी-आयएआय सध्या साठवणुकीत आहेत. |- |[[बोईंग ७४७-४००]] |१ |२०१७ |२०१७ |हज उड्डाणांसाठी [[काबुल एर]] कडून भाड्याने. |- |[[बोईंग ७४७एसपी]] |४ |१९७६ |२०१८ |सर्व विमाने साठवणुकीत आहेत. शेवटचा व्यावसायिक संचालक. दोन अजूनही उडण्यायोग्य आहेत. |- |[[कॉन्व्हेअर २४०]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६० |rowspan="4"|१९६२ च्या विलीनीकरणापूर्वी इराणीयन एरवेझद्वारे संचलित.<ref name=FI1957>{{cite magazine|url=https://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1957/1957%20-%200602.html|title=World Airline Directory|magazine=Flight|page=604|volume=71|issue=2519|location=London|publisher=Iliffe and Sons Ltd.|date=3 May 1957|access-date=15 January 2017}}</ref> |- |[[डी हॅविलँड डव्ह]]<ref name=FI1957/> |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |- |[[डी हॅविलँड ड्रॅगन रॅपिड]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |- |[[डग्लस डीसी-३]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९७२ |- |[[डग्लस डीसी-४]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६० |विलीनीकरणापूर्वी, प्रवासी आवृत्ती इरानियन एरवेझद्वारे आणि मालवाहू आवृत्ती पर्शियन एर सर्व्हिसेसद्वारे संचलित.<ref name=FIPersian/><ref name=FI1957/> |- |[[डग्लस डीसी-६|डग्लस डीसी-६बी]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९७२ | |- |[[डग्लस डीसी-७]]सी |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} |विलीनीकरणापूर्वी पर्शियन एर सर्व्हिसेसद्वारे संचलित.<ref name=FIPersian/> |- |[[डग्लस डीसी-८]] |१ |१९७६ |१९७७ |[[मार्टिन एर]] कडून भाड्याने. |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९]] |१ |१९७६ |१९७६ |[[मार्टिन एर]] कडून भाड्याने. |- |[[लॉकहीड एल-७४९ कॉन्स्टेलेशन]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |{{Unknown}} | |- |[[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] |{{Unknown}} |{{Unknown}} |१९६० | |- |} ==== काँकोर्ड मागणी ==== ८ ऑक्टोबर १९७२ रोजी इराण एरने [[ब्रिटिश एरक्राफ्ट कॉर्पोरेशन]] कडे दोन [[काँकोर्ड|एरोस्पेशियल-बीएसी काँकोर्ड]] या [[सुपरसोनिक विमान|सुपरसोनिक विमानांसाठी]] मागणी नोंदवली, ज्यामध्ये एका अतिरिक्त विमानाचा पर्याय होता. व्यावसायिक वापरासाठी काँकोर्डची मागणी नोंदवणारी ही शेवटची विमान कंपनी ठरली.<ref>{{cite web|url= http://www.concordesst.com/history/orders.html |title=Orders|website= Concorde SST}}</ref> तथापि, तेहरान आणि पॅरिस दरम्यानच्या उड्डाणांसाठी थोड्या काळासाठी एक काँकोर्ड विमान भाड्याने वापरल्यानंतर, इराण एरने एप्रिल १९८० मध्ये या मागण्या रद्द केल्या. ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|ایران ایر|{{लेखनाव}}}} *[http://www.iranair.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205205918/http://www.iranair.com/ |date=2011-02-05 }} [[वर्ग:इराणमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९४४ मधील निर्मिती]] ffkipg3ogooz23hyevzo3k2r8sf2bd7 4 179533 2678230 2678118 2026-04-08T12:05:55Z संतोष गोरे 135680 2678230 wikitext text/x-wiki '''[[विकिपीडिया:मुखपृष्ठ अलीकडील मृत्यू|अलीकडील मृत्यू]]''' : {{*}} [[अली खामेनेई]] (२८ फेब्रुवारी २०२६), {{*}} [[महमूद अहमदिनेजाद]] (२८ फेब्रुवारी २०२६), {{*}} [[मधू मल्होत्रा]] (१३ मार्च २०२६), {{*}} [[मधुमिता राऊत]] (२१ मार्च २०२६), {{*}} [[दत्ता मेघे]] (२२ मार्च २०२६), {{*}} [[जयसिंगराव पवार]] (२६ मार्च २०२६), {{*}} [[विजयपत सिंघानिया]] (२८ मार्च २०२६), {{*}} [[प्रशांत बोस]] (३ एप्रिल २०२६), {{*}} [[मणी कुमार छेत्री]] (५ एप्रिल २०२६), {{*}} [[मोहसीना किडवई]] (८ एप्रिल २०२६) <noinclude> [[वर्ग:विकिपीडिया निर्वाह]] [[वर्ग:मुखपृष्ठ]] </noinclude> gnxy7n2dq018ji5qitcshxgud3gbegh 0 194844 2678330 2344618 2026-04-08T19:55:03Z अभय नातू 206 /* संदर्भ आणि नोंदी */ 2678330 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराकी एअरवेज | चित्र = Iraqi_Airways_Logo.svg | चित्र_आकारमान = 200 px | IATA = IA | ICAO = IAW | callsign = IRAQI | स्थापना = १९४५ | सुरुवात = २८ जानेवारी १९४६ | बंद = | विमानतळ = [[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[बसरा]]<br />[[नजफ]]<br />[[अर्बिल]]<br />[[सुलेमानिया]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ३१ | गंतव्यस्थाने = ३८ | मुख्य कंपनी = इराक सरकार | ब्रीदवाक्य = | मुख्यालय = [[बगदाद]], [[इराक]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iraqi_Airways_Boeing_747-400.jpg|250 px|[[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर उतरणारे इराकी एअरवेजचे [[बोइंग ७४७]] बनावटीचे विमान|इवलेसे]] '''इराकी एअरवेज''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: الملكية الأردنية) ही [[इराक]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९४५ साली स्थापन झालेली इराकी एअरवेज [[मध्य पूर्व]]ेतील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे. तिचे मुख्यालय [[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर असून तिच्या ताफ्यामध्ये ३१ विमाने आहेत. सध्या इराकी एअरवेजमार्फत जगातील ३८ शहरांमध्ये प्रवासी व माल वाहतूकसेवा पुरवली जाते. == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === [[File:Iraqi Airways, YI-AGS, Airbus A321-231 (30728990257).jpg|thumb|२०१८ मध्ये [[उनुकोव्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉस्को उनुकोव्हो विमानतळावर]] उतरताना एक [[एरबस ए३२०|एरबस ए३२१]]]] [[File:Iraqi Airways, YI-AQY, Airbus A330-202 (31817502202).jpg|thumb|२०१६ मध्ये [[अतातुर्क विमानतळ|इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळावर]] उतरताना एक [[एरबस ए३३०|एरबस ए३३०-२००]]]] [[File:Iraqi Airways, YI-ASR, Boeing 737-81Z (47585393392).jpg|thumb|२०१९ मध्ये [[तालिन विमानतळ|तालिन विमानतळावर]] एक बोईंग ७३७-८००]] [[File:Boeing 777-29M-LR, Iraqi Airways AN2268784.jpg|thumb|२०१३ मध्ये [[फ्रँकफर्ट विमानतळ|फ्रँकफर्ट]] येथे एकमेव बोईंग ७७७-२००एलआर.]] ऑगस्ट २०२५च्या सुमारास इराकी एरवेझकडी विमाने:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Iraqi Airways |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=62}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; border-collapse:collapse; text-align:center" |+ इराकी एरवेझचा ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी ! rowspan="2" | नोंदी |- !<abbr title="Business class">सी (व्यावसायिक)</abbr> !<abbr title="Economy class">वाय (किफायतशीर)</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] |५ |— |१२ |१३० |१४२ | |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |३ |— |— |१८० |१८० | |- |[[एरबस ए३२१-२००]] |२ |— |— |२२० |२२० | |- |[[एरबस ए३३०-२००]] |१ |— |२४ |२६४ |२८८ |YI-AQY |- |[[बोईंग ७३७-८००]] |१४ |— |१२ |१५० |१६२ |एक टेलविंड एरलाईन्सकडून भाड्याने |- |[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]] |६ |— |१२ |१५० |१६२ | |- |[[बोईंग ७३७ मॅक्स १०]] |— |१० |colspan="3"|<abbr title="To Be Announced">जाहीर करणे बाकी</abbr> |२०२४ पासून वितरण सुरू होईल.<ref name="Plan23">{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/124935-iraqi-airways-takes-delivery-of-first-b737-max-8|title=Iraqi Airways takes delivery of first B737 MAX 8|website=ch-aviation.com|date=28 February 2023}}</ref> |- |[[बोईंग ७७७-२००एलआर]] |१ |— |१४ |३५० |३६४ |YI-AQZ |- |[[बोईंग ७८७ ड्रीमलायनर|बोईंग ७८७-८]] |२ |७<ref name=":0">{{Cite web |date=31 July 2024 |title=Boeing Commercial Orders & Deliveries |url=https://public.tableau.com/app/profile/salesoperations/viz/BoeingCommercialOrdersDeliveries_16788064876590/OrdersandDeliveries |access-date=17 August 2024 |website=The Boeing Company}}</ref> |२४ |२४२ |२६६ |२०२३ मध्ये वितरण सुरू झाले |- |[[बोईंग ७८७ ड्रीमलायनर|बोईंग ७८७-९]] |— |१<ref name=":0" /> | colspan="3" |<abbr title="To Be Announced">जाहीर करणे बाकी</abbr> | |- |[[बॉम्बार्डियर सीआरजे-९००|बॉम्बार्डियर सीआरजे-९००एलआर]] |६ |— |— |९० |९० | |- !एकूण !४० !१८ ! colspan="4"| |} === ताफ्याचा विस्तार === मे २००८ मध्ये, इराकी सरकारने ३० बोईंग ७३७-८०० विमानांसाठी बोईंगशी २.२ अब्ज डॉलर्सचा करार केला, ज्यामध्ये अतिरिक्त १० विमानांचा पर्याय ठेवण्यात आला होता. तसेच लांब पल्ल्याच्या सेवेसाठी १० बोईंग ७८७ ड्रीमलायनर विमानांच्या मागणीवरही काम सुरू होते.<ref>[http://www.boeing.com/news/releases/2008/q2/080505b_nr.html Iraqi Airways signs contract worth $2.2 billion with Boeing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121012214750/http://www.boeing.com/news/releases/2008/q2/080505b_nr.html |date=12 October 2012 }}. Boeing.com (5 May 2008).</ref> १० बॉम्बार्डियर सीआरजे-९००ईआर विमानांसाठी ३९८ दशलक्ष डॉलर्सचा आणखी एक करार करण्यात आला.<ref>[http://bombardier.com/en/aerospace/media-centre/press-releases/details?docID=0901260d800200af Iraqi Airways signs contract worth $398 million with Bombardier] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313091908/http://bombardier.com/en/aerospace/media-centre/press-releases/details?docID=0901260d800200af |date=13 March 2012 }}. Bombardier.com (6 May 2008).</ref> पहिले सीआरजे-९००ईआर विमान ऑक्टोबर २००८ मध्ये प्राप्त झाले. यामुळे कुवेत एरवेझने बॉम्बार्डियरवर खटला दाखल केला. कुवेतने दावा केला होता की खाडी युद्धाच्या परिणामी त्यांनी इराकी एरवेझविरुद्ध १.२ अब्ज डॉलर्सचे निकाल जिंकले आहेत. कॅनेडियन न्यायाधीशांनी निकाल दिला की त्यांच्याकडे या प्रकरणात अधिकार क्षेत्र नाही कारण यामध्ये परदेशी सरकारचा सहभाग होता आणि विमानांचा खरेदीदार इराकी सरकार होते, इराकी एरवेझ नाही.<ref>[http://canadianpress.google.com/article/ALeqM5j2ve0tpLrEltvc1u1JGsCBwzYYwQ Kuwait Airways files lawsuit against Bombardier] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081013110407/http://canadianpress.google.com/article/ALeqM5j2ve0tpLrEltvc1u1JGsCBwzYYwQ |date=13 October 2008 }}</ref> कुवेत एरवेझचा हा खटला २००९ मध्ये निकाली निघाला, ज्यामध्ये इराकने ३०० दशलक्ष डॉलर्स देण्याचे मान्य केले.<ref>[http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,24963127-5005961,00.html Lawsuit is settled with Iraqi paying $300 million]{{dead link|date=November 2012}}</ref> [[File:YI-ATD, 2024-06-16.jpg|thumb|२०२४ मधील इराकी [[बोईंग ७८७ ड्रीमलायनर|७८७-८]].]] फेब्रुवारी २०१० मध्ये, इराकी एरवेझने ताफ्यासाठी मोठ्या योजना जाहीर केल्या, ज्यात बोईंग ७३७-८०० च्या ३० मागण्यांपैकी १० मागण्यांचे रूपांतर मोठ्या विमानांमध्ये करणे, वितरणाची तारीख सप्टेंबर २०११ पर्यंत अलीकडे आणणे आणि १० बोईंग ७८७ ड्रीमलायनरच्या मागण्यांचे बोईंग ७७७ विमानांमध्ये रूपांतर करणे यांचा समावेश होता.<ref>[http://www.aviationweek.com/aw/generic/story_channel.jsp?channel=comm&id=news/awx/2010/02/18/awx_02_18_2010_p0-205520.xml&headline=Iraqi%20Airways%20Eyes%20Fleet%20Adjustments Iraqi Airways major fleet plans]{{Dead link|date=August 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Aviationweek.com (18 February 2010).</ref> === माजी ताफा === <div style="column-count:3;-moz-column-count:3;-webkit-column-count:3"> [[एरबस ए३००|एरबस ए३००बी४-२०३]] [[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००आरएफ]] [[अँटोनोव्ह एन-१२|अँटोनोव्ह एन-१२बीपी]] [[अँटोनोव्ह एन-२४]] [[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७-३२०सी]] [[बोईंग ७२०|बोईंग ७२०-०५१बी]] [[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००]] [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-२००]] [[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-३००]] [[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-४००]] [[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-७००]] [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००सी]] [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००एफ]] [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-४००]] [[बोईंग ७४७एसपी]] [[बोईंग ७५७|बोईंग ७५७-२००]] [[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२००]] [[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३००ईआर]] [[डी हॅविलँड डव्ह]] [[डी हॅविलँड ड्रॅगन रॅपिड]] [[फोक्कर ७०]] [[हॉकर सिडली ट्रायडेंट|हॉकर सिडली एचएस-१२१ ट्रायडेंट १ई]] [[इलयुशिन इल-७६|इलयुशिन इल-७६एमडी]] [[लॉकहीड जेटस्टार|लॉकहीड एल-१३२९ जेटस्टार]] [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-१०]] [[तुपोलेव्ह तू-१२४|तुपोलेव्ह तू-१२४व्ही]] [[तुपोलेव्ह तू-१३४]] [[व्हिकर्स व्हीसी.१ व्हायकिंग]] [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] </div> १९९० मध्ये [[कुवेत एरवेझ]]ची पाच [[एरबस ए३१०|एरबस ए३१०-२००]] विमाने जप्त करण्यात आली होती आणि इराकी एरवेझचा भाग म्हणून इराक मध्ये त्यांची नोंदणी करण्यात आली होती पण ही विमाने जमिनीवरच बसून होती. इराकी एरवेझने १९८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात पाच एरबस ए३१०-३०० विमानांची मागणी देखील केली होती, परंतु युद्धामुळे लादलेल्या निर्बंधांमुळे ते मिळाली नाहीत. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Iraqi Airways|{{लेखनाव}}}} *[http://www.iraqiairways.com.iq/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160908012842/http://www.iraqiairways.com.iq/ |date=2016-09-08 }} [[वर्ग:इराकमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] 4v4syq4wbb0cfi29e3z2bgr0vt8ppmk 2678331 2678330 2026-04-08T19:55:05Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2678331 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = इराकी एअरवेज | चित्र = Iraqi_Airways_Logo.svg | चित्र_आकारमान = 200 px | IATA = IA | ICAO = IAW | callsign = IRAQI | स्थापना = १९४५ | सुरुवात = २८ जानेवारी १९४६ | बंद = | विमानतळ = [[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[बसरा]]<br />[[नजफ]]<br />[[अर्बिल]]<br />[[सुलेमानिया]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ३१ | गंतव्यस्थाने = ३८ | मुख्य कंपनी = इराक सरकार | ब्रीदवाक्य = | मुख्यालय = [[बगदाद]], [[इराक]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Iraqi_Airways_Boeing_747-400.jpg|250 px|[[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर उतरणारे इराकी एअरवेजचे [[बोइंग ७४७]] बनावटीचे विमान|इवलेसे]] '''इराकी एअरवेज''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: الملكية الأردنية) ही [[इराक]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९४५ साली स्थापन झालेली इराकी एअरवेज [[मध्य पूर्व]]ेतील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे. तिचे मुख्यालय [[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर असून तिच्या ताफ्यामध्ये ३१ विमाने आहेत. सध्या इराकी एअरवेजमार्फत जगातील ३८ शहरांमध्ये प्रवासी व माल वाहतूकसेवा पुरवली जाते. == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === [[File:Iraqi Airways, YI-AGS, Airbus A321-231 (30728990257).jpg|thumb|२०१८ मध्ये [[उनुकोव्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉस्को उनुकोव्हो विमानतळावर]] उतरताना एक [[एरबस ए३२०|एरबस ए३२१]]]] [[File:Iraqi Airways, YI-AQY, Airbus A330-202 (31817502202).jpg|thumb|२०१६ मध्ये [[अतातुर्क विमानतळ|इस्तंबूल अतातुर्क विमानतळावर]] उतरताना एक [[एरबस ए३३०|एरबस ए३३०-२००]]]] [[File:Iraqi Airways, YI-ASR, Boeing 737-81Z (47585393392).jpg|thumb|२०१९ मध्ये [[तालिन विमानतळ|तालिन विमानतळावर]] एक बोईंग ७३७-८००]] [[File:Boeing 777-29M-LR, Iraqi Airways AN2268784.jpg|thumb|२०१३ मध्ये [[फ्रँकफर्ट विमानतळ|फ्रँकफर्ट]] येथे एकमेव बोईंग ७७७-२००एलआर.]] ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारास इराकी एरवेझकडी विमाने:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Iraqi Airways |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=62}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; border-collapse:collapse; text-align:center" |+ इराकी एरवेझचा ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी ! rowspan="2" | नोंदी |- !<abbr title="Business class">सी (व्यावसायिक)</abbr> !<abbr title="Economy class">वाय (किफायतशीर)</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] |५ |— |१२ |१३० |१४२ | |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |३ |— |— |१८० |१८० | |- |[[एरबस ए३२१-२००]] |२ |— |— |२२० |२२० | |- |[[एरबस ए३३०-२००]] |१ |— |२४ |२६४ |२८८ |YI-AQY |- |[[बोईंग ७३७-८००]] |१४ |— |१२ |१५० |१६२ |एक टेलविंड एरलाईन्सकडून भाड्याने |- |[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]] |६ |— |१२ |१५० |१६२ | |- |[[बोईंग ७३७ मॅक्स १०]] |— |१० |colspan="3"|<abbr title="To Be Announced">जाहीर करणे बाकी</abbr> |२०२४ पासून वितरण सुरू होईल.<ref name="Plan23">{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/124935-iraqi-airways-takes-delivery-of-first-b737-max-8|title=Iraqi Airways takes delivery of first B737 MAX 8|website=ch-aviation.com|date=28 February 2023}}</ref> |- |[[बोईंग ७७७-२००एलआर]] |१ |— |१४ |३५० |३६४ |YI-AQZ |- |[[बोईंग ७८७ ड्रीमलायनर|बोईंग ७८७-८]] |२ |७<ref name=":0">{{Cite web |date=31 July 2024 |title=Boeing Commercial Orders & Deliveries |url=https://public.tableau.com/app/profile/salesoperations/viz/BoeingCommercialOrdersDeliveries_16788064876590/OrdersandDeliveries |access-date=17 August 2024 |website=The Boeing Company}}</ref> |२४ |२४२ |२६६ |२०२३ मध्ये वितरण सुरू झाले |- |[[बोईंग ७८७ ड्रीमलायनर|बोईंग ७८७-९]] |— |१<ref name=":0" /> | colspan="3" |<abbr title="To Be Announced">जाहीर करणे बाकी</abbr> | |- |[[बॉम्बार्डियर सीआरजे-९००|बॉम्बार्डियर सीआरजे-९००एलआर]] |६ |— |— |९० |९० | |- !एकूण !४० !१८ ! colspan="4"| |} === ताफ्याचा विस्तार === मे २००८ मध्ये, इराकी सरकारने ३० बोईंग ७३७-८०० विमानांसाठी बोईंगशी २.२ अब्ज डॉलर्सचा करार केला, ज्यामध्ये अतिरिक्त १० विमानांचा पर्याय ठेवण्यात आला होता. तसेच लांब पल्ल्याच्या सेवेसाठी १० बोईंग ७८७ ड्रीमलायनर विमानांच्या मागणीवरही काम सुरू होते.<ref>[http://www.boeing.com/news/releases/2008/q2/080505b_nr.html Iraqi Airways signs contract worth $2.2 billion with Boeing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121012214750/http://www.boeing.com/news/releases/2008/q2/080505b_nr.html |date=12 October 2012 }}. Boeing.com (5 May 2008).</ref> १० बॉम्बार्डियर सीआरजे-९००ईआर विमानांसाठी ३९८ दशलक्ष डॉलर्सचा आणखी एक करार करण्यात आला.<ref>[http://bombardier.com/en/aerospace/media-centre/press-releases/details?docID=0901260d800200af Iraqi Airways signs contract worth $398 million with Bombardier] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313091908/http://bombardier.com/en/aerospace/media-centre/press-releases/details?docID=0901260d800200af |date=13 March 2012 }}. Bombardier.com (6 May 2008).</ref> पहिले सीआरजे-९००ईआर विमान ऑक्टोबर २००८ मध्ये प्राप्त झाले. यामुळे कुवेत एरवेझने बॉम्बार्डियरवर खटला दाखल केला. कुवेतने दावा केला होता की खाडी युद्धाच्या परिणामी त्यांनी इराकी एरवेझविरुद्ध १.२ अब्ज डॉलर्सचे निकाल जिंकले आहेत. कॅनेडियन न्यायाधीशांनी निकाल दिला की त्यांच्याकडे या प्रकरणात अधिकार क्षेत्र नाही कारण यामध्ये परदेशी सरकारचा सहभाग होता आणि विमानांचा खरेदीदार इराकी सरकार होते, इराकी एरवेझ नाही.<ref>[http://canadianpress.google.com/article/ALeqM5j2ve0tpLrEltvc1u1JGsCBwzYYwQ Kuwait Airways files lawsuit against Bombardier] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081013110407/http://canadianpress.google.com/article/ALeqM5j2ve0tpLrEltvc1u1JGsCBwzYYwQ |date=13 October 2008 }}</ref> कुवेत एरवेझचा हा खटला २००९ मध्ये निकाली निघाला, ज्यामध्ये इराकने ३०० दशलक्ष डॉलर्स देण्याचे मान्य केले.<ref>[http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,24963127-5005961,00.html Lawsuit is settled with Iraqi paying $300 million]{{dead link|date=November 2012}}</ref> [[File:YI-ATD, 2024-06-16.jpg|thumb|२०२४ मधील इराकी [[बोईंग ७८७ ड्रीमलायनर|७८७-८]].]] फेब्रुवारी २०१० मध्ये, इराकी एरवेझने ताफ्यासाठी मोठ्या योजना जाहीर केल्या, ज्यात बोईंग ७३७-८०० च्या ३० मागण्यांपैकी १० मागण्यांचे रूपांतर मोठ्या विमानांमध्ये करणे, वितरणाची तारीख सप्टेंबर २०११ पर्यंत अलीकडे आणणे आणि १० बोईंग ७८७ ड्रीमलायनरच्या मागण्यांचे बोईंग ७७७ विमानांमध्ये रूपांतर करणे यांचा समावेश होता.<ref>[http://www.aviationweek.com/aw/generic/story_channel.jsp?channel=comm&id=news/awx/2010/02/18/awx_02_18_2010_p0-205520.xml&headline=Iraqi%20Airways%20Eyes%20Fleet%20Adjustments Iraqi Airways major fleet plans]{{Dead link|date=August 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Aviationweek.com (18 February 2010).</ref> === माजी ताफा === <div style="column-count:3;-moz-column-count:3;-webkit-column-count:3"> [[एरबस ए३००|एरबस ए३००बी४-२०३]] [[एरबस ए३००|एरबस ए३००-६००आरएफ]] [[अँटोनोव्ह एन-१२|अँटोनोव्ह एन-१२बीपी]] [[अँटोनोव्ह एन-२४]] [[बोईंग ७०७|बोईंग ७०७-३२०सी]] [[बोईंग ७२०|बोईंग ७२०-०५१बी]] [[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००]] [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-२००]] [[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-३००]] [[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-४००]] [[बोईंग ७३७ क्लासिक|बोईंग ७३७-७००]] [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००सी]] [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००एफ]] [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-४००]] [[बोईंग ७४७एसपी]] [[बोईंग ७५७|बोईंग ७५७-२००]] [[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-२००]] [[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३००ईआर]] [[डी हॅविलँड डव्ह]] [[डी हॅविलँड ड्रॅगन रॅपिड]] [[फोक्कर ७०]] [[हॉकर सिडली ट्रायडेंट|हॉकर सिडली एचएस-१२१ ट्रायडेंट १ई]] [[इलयुशिन इल-७६|इलयुशिन इल-७६एमडी]] [[लॉकहीड जेटस्टार|लॉकहीड एल-१३२९ जेटस्टार]] [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-१०]] [[तुपोलेव्ह तू-१२४|तुपोलेव्ह तू-१२४व्ही]] [[तुपोलेव्ह तू-१३४]] [[व्हिकर्स व्हीसी.१ व्हायकिंग]] [[व्हिकर्स व्हायकाउंट]] </div> १९९० मध्ये [[कुवेत एरवेझ]]ची पाच [[एरबस ए३१०|एरबस ए३१०-२००]] विमाने जप्त करण्यात आली होती आणि इराकी एरवेझचा भाग म्हणून इराक मध्ये त्यांची नोंदणी करण्यात आली होती पण ही विमाने जमिनीवरच बसून होती. इराकी एरवेझने १९८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात पाच एरबस ए३१०-३०० विमानांची मागणी देखील केली होती, परंतु युद्धामुळे लादलेल्या निर्बंधांमुळे ते मिळाली नाहीत. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Iraqi Airways|{{लेखनाव}}}} *[http://www.iraqiairways.com.iq/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160908012842/http://www.iraqiairways.com.iq/ |date=2016-09-08 }} [[वर्ग:इराकमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] dvf43jftlexqjppdqgrm8zormrmho6w 0 224879 2678426 2639622 2026-04-09T07:00:40Z ~2026-21836-24 181992 2678426 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट रेल्वे स्थानक | नाव = '''मरोळ नाका''' | स्थानिकनाव = | स्थानिकभाषा = | cta_header = | प्रकार = '''[[मुंबई मेट्रो]]''' '''स्थानक''' | style = | चित्र = Marol Naka metro station - Main.jpg | चित्ररुंदी = | चित्रवर्णन = स्थानक प्रवेशद्वार | पत्ता = [[मरोळ]], [[अंधेरी]] (पूर्व), [[मुंबई]] | उंची = | मार्ग = [[निळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|निळी मार्गिका १]], [[ॲक्वा मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|ॲक्वा मार्गिका ३]] | मालकी = [[मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरण]] | चालक = मुंबई मेट्रो वन प्रा. लि. | उद्घाटन = ८ जून २०१४ (निळी), ५ ऑक्टोबर २०२४ (ॲक्वा) | विभाग = | services = {{s-rail|title=मुंबई मेट्रो}} {{s-line|system=मुंबई मेट्रो|line=1 |previous=विमानतळ रस्ता|next=साकी नाका}} {{s-rail|title=मुंबई मेट्रो}} {{s-line|system=मुंबई मेट्रो|line=3 |previous=छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ - टी२|next=एम.आय.डी.सी. - अंधेरी}} | map_type = | map dot label = | latd= 19 | latm= 06 | lats= 28.5624 |latNS= N | longd= 72 | longm= 52 | longs= 45.5124 |longEW= E | map = {{ॲक्वा मार्गिका (मुंबई मेट्रो)}}{{निळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)}} }} '''मरोळ नाका''' हे [[मुंबई मेट्रो]]च्या [[निळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|निळी मार्गिका १]] आणि [[ॲक्वा मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|ॲक्वा मार्गिका ३]] वरील एक मेट्रो स्थानक आहे. हे स्थानक मुंबईच्या [[अंधेरी]] उपनगराच्या पूर्व भागात आहे. मुंबईचा [[मरोळ]] क्षेत्र येथून जवळच आहे. निळी मार्गिका स्थानकाचे उद्घाटन ८ जून २०१४ रोजी आणि ॲक्वा मार्गिका स्थानकाचे उद्घाटन ५ ऑक्टोबर २०२४ रोजी झाले. {{मुंबई मेट्रो}} [[वर्ग:निळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके]] [[वर्ग:ॲक्वा मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके]] jzc1vfboo4jiy5rvw6aqmd5s3gfugx7 10 224883 2678306 2621317 2026-04-08T17:11:38Z ~2026-21745-23 181972 2678306 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = मुंबई मेट्रो | state = <includeonly>{{{state|autocollapsed}}}</includeonly> | title = [[मुंबई मेट्रो]] [[मुंबई मेट्रो स्थानकांची यादी|स्थानक]] |listclass = hlist | groupstyle = text-align: right; background: transparent; | group1 = [[निळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|निळी मार्गिका १]] | list1 = *{{मेट्रो|वर्सोवा}}, *'''{{मेट्रो|डी.एन. नगर}}''', *{{मेट्रो|आझाद नगर}}, *{{मेट्रो|अंधेरी}}, *'''{{मेट्रो|पश्चिम द्रुतगती महामार्ग}}''', *{{मेट्रो|चकाला (जे.बी. नगर)}}, *{{मेट्रो|विमानतळ रस्ता}}, *'''{{मेट्रो|मरोळ नाका}}''', *{{मेट्रो|साकी नाका}}, *{{मेट्रो|असल्फा}}, *{{मेट्रो|जागृती नगर}}, *{{मेट्रो|घाटकोपर}} | group2 = [[पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|पिवळी मार्गिका २]] | list2 = *'''{{मेट्रो|दहिसर (पूर्व)}}''', *{{मेट्रो|आनंद नगर (मुंबई)}}, *{{मेट्रो|कांदरपाडा}}, *{{मेट्रो|मंडपेश्वर}}, *{{मेट्रो|एकसर}}, *{{मेट्रो|बोरीवली (पश्चिम)}}, *{{मेट्रो|शिंपोली}}, *{{मेट्रो|कांदिवली (पश्चिम)}}, *{{मेट्रो|डहाणूकरवाडी}}, *{{मेट्रो|वळनई-मीठ चौकी}}, *{{मेट्रो|मालाड (पश्चिम)}}, *{{मेट्रो|लोअर मालाड}}, *{{मेट्रो|बांगूर नगर}}, *{{मेट्रो|गोरेगाव (पश्चिम)}}, *{{मेट्रो|ओशिवरा}}, *{{मेट्रो|लोअर ओशिवरा}}, *'''{{मेट्रो|अंधेरी (पश्चिम)}}''' | group3 = [[ॲक्वा मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|ॲक्वा मार्गिका ३]] | list3 = *{{मेट्रो|आरे जे.व्ही.एल.आर.}}, *{{मेट्रो|सीप्झ}}, *{{मेट्रो|एम.आय.डी.सी. - अंधेरी}}, *'''{{मेट्रो|मरोळ नाका}}''', *{{मेट्रो|छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ - टी२}}, *{{मेट्रो|सहार रस्ता}}, *{{मेट्रो|छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ - टी१}}, *{{मेट्रो|सांताक्रुझ}}, *{{मेट्रो|वांद्रे वसाहत}}, *{{मेट्रो|वांद्रे कुर्ला संकुल}}, *{{मेट्रो|धारावी}}, *{{मेट्रो|शितलादेवी मंदिर}}, *{{मेट्रो|दादर}}, *{{मेट्रो|सिद्धिविनायक}}, *{{मेट्रो|वरळी}}, *{{मेट्रो|आचार्य अत्रे चौक}}, *{{मेट्रो|विज्ञान केंद्र}}, *{{मेट्रो|महालक्ष्मी}}, *{{मेट्रो|जगन्नाथ शंकरशेठ}}, *{{मेट्रो|ग्रँट रोड}}, *{{मेट्रो|गिरगाव}}, *{{मेट्रो|काळबादेवी}}, *{{मेट्रो|छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस}}, *{{मेट्रो|हुतात्मा चौक}}, *{{मेट्रो|चर्चगेट}}, *{{मेट्रो|विधान भवन}}, *{{मेट्रो|कफ परेड}} | group4 = [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ७]] | list4 = *'''{{मेट्रो|गुंदवली}}''', *{{मेट्रो|मोगरा}}, *{{मेट्रो|जोगेश्वरी (पूर्व)}}, *{{मेट्रो|गोरेगाव (पूर्व)}}, *{{मेट्रो|आरे}}, *{{मेट्रो|दिंडोशी}}, *{{मेट्रो|कुरार}}, *{{मेट्रो|आकुर्ली}}, *{{मेट्रो|पोईसर}}, *{{मेट्रो|मागाठाणे}}, *{{मेट्रो|देवीपाडा}}, *{{मेट्रो|राष्ट्रीय उद्यान}}, *{{मेट्रो|ओवरीपाडा}}, *'''{{मेट्रो|दहिसर (पूर्व)}}''', *{{मेट्रो|पांडुरंगवाडी}}, *{{मेट्रो|मिरागाव}}, *{{मेट्रो|काशिगाव}} }}<noinclude> [[वर्ग:मुंबई मेट्रो साचे]] </noinclude> q0yz118uadsaow2bvhwl1gljhxiy4t1 2678427 2678306 2026-04-09T07:03:21Z ~2026-21836-24 181992 2678427 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = मुंबई मेट्रो | state = <includeonly>{{{state|autocollapsed}}}</includeonly> | title = [[मुंबई मेट्रो]] [[मुंबई मेट्रो स्थानकांची यादी|स्थानक]] |listclass = hlist | groupstyle = text-align: right; background: transparent; | group1 = [[निळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|निळी मार्गिका १]] | list1 = *{{मेट्रो|वर्सोवा}}, *'''{{मेट्रो|डी.एन. नगर}}''', *{{मेट्रो|आझाद नगर}}, *{{मेट्रो|अंधेरी}}, *'''{{मेट्रो|पश्चिम द्रुतगती महामार्ग}}''', *{{मेट्रो|चकाला (जे.बी. नगर)}}, *{{मेट्रो|विमानतळ रस्ता}}, *'''{{मेट्रो|मरोळ नाका}}''', *{{मेट्रो|साकी नाका}}, *{{मेट्रो|असल्फा}}, *{{मेट्रो|जागृती नगर}}, *{{मेट्रो|घाटकोपर}} | group2 = [[पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|पिवळी मार्गिका २अ]] | list2 = *'''{{मेट्रो|दहिसर (पूर्व)}}''', *{{मेट्रो|आनंद नगर (मुंबई)}}, *{{मेट्रो|कांदरपाडा}}, *{{मेट्रो|मंडपेश्वर}}, *{{मेट्रो|एकसर}}, *{{मेट्रो|बोरीवली (पश्चिम)}}, *{{मेट्रो|शिंपोली}}, *{{मेट्रो|कांदिवली (पश्चिम)}}, *{{मेट्रो|डहाणूकरवाडी}}, *{{मेट्रो|वळनई-मीठ चौकी}}, *{{मेट्रो|मालाड (पश्चिम)}}, *{{मेट्रो|लोअर मालाड}}, *{{मेट्रो|बांगूर नगर}}, *{{मेट्रो|गोरेगाव (पश्चिम)}}, *{{मेट्रो|ओशिवरा}}, *{{मेट्रो|लोअर ओशिवरा}}, *'''{{मेट्रो|अंधेरी (पश्चिम)}}''' | group3 = [[पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|पिवळी मार्गिका २ब]] | list3 = *{{मेट्रो|मंडाळे}}, *{{मेट्रो|मानखुर्द}}, *{{मेट्रो|देवनार}}, *{{मेट्रो|शिवाजी चौक (चेंबूर)}}, *{{मेट्रो|डायमंड गार्डन}} | group4 = [[ॲक्वा मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|ॲक्वा मार्गिका ३]] | list4 = *{{मेट्रो|आरे जे.व्ही.एल.आर.}}, *{{मेट्रो|सीप्झ}}, *{{मेट्रो|एम.आय.डी.सी. - अंधेरी}}, *'''{{मेट्रो|मरोळ नाका}}''', *{{मेट्रो|छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ - टी२}}, *{{मेट्रो|सहार रस्ता}}, *{{मेट्रो|छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ - टी१}}, *{{मेट्रो|सांताक्रुझ}}, *{{मेट्रो|वांद्रे वसाहत}}, *{{मेट्रो|वांद्रे कुर्ला संकुल}}, *{{मेट्रो|धारावी}}, *{{मेट्रो|शितलादेवी मंदिर}}, *{{मेट्रो|दादर}}, *{{मेट्रो|सिद्धिविनायक}}, *{{मेट्रो|वरळी}}, *{{मेट्रो|आचार्य अत्रे चौक}}, *{{मेट्रो|विज्ञान केंद्र}}, *{{मेट्रो|महालक्ष्मी}}, *{{मेट्रो|जगन्नाथ शंकरशेठ}}, *{{मेट्रो|ग्रँट रोड}}, *{{मेट्रो|गिरगाव}}, *{{मेट्रो|काळबादेवी}}, *{{मेट्रो|छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस}}, *{{मेट्रो|हुतात्मा चौक}}, *{{मेट्रो|चर्चगेट}}, *{{मेट्रो|विधान भवन}}, *{{मेट्रो|कफ परेड}} | group5 = [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ७ आणि ९]] | list5 = *'''{{मेट्रो|गुंदवली}}''', *{{मेट्रो|मोगरा}}, *{{मेट्रो|जोगेश्वरी (पूर्व)}}, *{{मेट्रो|गोरेगाव (पूर्व)}}, *{{मेट्रो|आरे}}, *{{मेट्रो|दिंडोशी}}, *{{मेट्रो|कुरार}}, *{{मेट्रो|आकुर्ली}}, *{{मेट्रो|पोईसर}}, *{{मेट्रो|मागाठाणे}}, *{{मेट्रो|देवीपाडा}}, *{{मेट्रो|राष्ट्रीय उद्यान}}, *{{मेट्रो|ओवरीपाडा}}, *'''{{मेट्रो|दहिसर (पूर्व)}}''', *{{मेट्रो|पांडुरंगवाडी}}, *{{मेट्रो|मिरागाव}}, *{{मेट्रो|काशिगाव}} }}<noinclude> [[वर्ग:मुंबई मेट्रो साचे]] </noinclude> d840a2b13enp2uq94frw0f84ck3tf65 0 235485 2678297 2088795 2026-04-08T17:06:16Z Ketaki Modak 21590 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678297 wikitext text/x-wiki {{बदल}} मृणालिनी गडकरी (जन्म : १२ जानेवारी १९४९; मृत्यू: पुणे, २७ आॅक्टोबर २०१८) ह्या बंगाली साहित्याचा मराठी वाचकांना परिचय करून देणाऱ्या अनुवादिका लेखिका होत्या. जर्मन भाषा घेऊन पदवी प्राप्त केल्यानंतर गडकरी यांनी मराठी विषयात एम.ए. केले. ‘कविवर्य बा. भ. बोरकर आणि रवींद्रनाथ टागोर यांच्या कवितेतील निसर्ग : एक तौलनिक अभ्यास ’ या विषयावर शोधनिबंध सादर करून त्यांनी एम.फिल. केले .रवींद्रनाथ टागोरांच्या कविता आणि समकालीन मराठी कविता ’ हा त्यांचा पीएच.डी.चा विषय होता. पुणे विद्यापीठाचा मराठी विभाग आणि वर्ल्ड बायबल ट्रान्सलेशन सेंटर’ यांच्या सहकार्याने इंग्रजी बायबलचा आधुनिक मराठीत अनुवाद करण्याच्या प्रकल्पात त्यांचा सहभाग होता. विविध नियतकालिकांत त्यांचे लेखन व अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे ==मृणालिनी गडकरी यांचे साहित्य== * अज्ञात विवेकानंद (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -शंकर) * आनंदमठ (माहितीपर) * आमार मेयेबेला (माझं कुंवारपण) अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * आलो आंधारि (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - बेबी हालदार) * क्रांतियोगिनी भगिनी निवेदिता (भगिनी निवेदिता यांच्या स्मृतिशताब्दी निमित्त मृणालिनी गडकरी लिहिलेले 'क्रांतियोगिनी भगिनी निवेदिता' हे अखेरचे पुस्तक. <ref>क्रांतीयोगिनी भगिनी निवेदिता, प्रकाशक मेहता पब्लिशिंग हाऊस, १९४१ सदाशिव पेठ पुणे ३० </ref>). * काबुलीवाला आणि इतर कथा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * काबुलीवाल्याची बंगाली बायको (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - सुस्मिता बॅनर्जी) * गांधर्वी (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * गोसावी बागेतील भूत (अनुवादित बालसाहित्य, मूळ बंगाली लेखक - शीर्षेंदु मुखोपाध्याय) * तीन सांगातिणी (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * देवदास (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -शरच्चंद्र चट्टोपाध्याय) * नष्ट मेयेर नष्ट गद्य (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * निर्बाचित कलाम (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * निर्बाचित कविता (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * पोस्टमास्तर आणि इतर कथा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * फेरा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * मी धार्मिकता शिकवतो, धर्म नाही! (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - ओशो) ==पुरस्कार== * निर्बाचित कलाम या पुस्तकाला ‘मातृ –पितृ पुरस्कार’ * आमार मेयेबेला’ या पुस्तकाला डॉ. सुभाष भेंडे पुरस्कार * देवदास या कादंबरीच्या अनुवादासाठी ‘साहित्य अकादमी पुरस्कार * पश्चिम बंगाल सरकारमान्य शरद समितीचा शरद पुरस्कार, १९६० * महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा जी . ए. कुलकर्णी पुरस्कार २०११ [[वर्ग:भाषांतरकार]] ryxqigtgg9wu0iudfto4lzgor0pk7tp 2678305 2678297 2026-04-08T17:11:15Z Ketaki Modak 21590 दुवे जोडले. 2678305 wikitext text/x-wiki {{बदल}} मृणालिनी गडकरी (जन्म : १२ जानेवारी १९४९; मृत्यू: पुणे, २७ आॅक्टोबर २०१८) ह्या बंगाली साहित्याचा मराठी वाचकांना परिचय करून देणाऱ्या अनुवादिका लेखिका होत्या. == शिक्षण == जर्मन भाषा घेऊन पदवी प्राप्त केल्यानंतर गडकरी यांनी मराठी विषयात एम.ए. केले. ‘कविवर्य [[बाळकृष्ण भगवंत बोरकर|बा. भ. बोरकर]] आणि [[रवींद्रनाथ टागोर]] यांच्या कवितेतील निसर्ग: एक तौलनिक अभ्यास ’ या विषयावर शोधनिबंध सादर करून त्यांनी एम.फिल. केले .रवींद्रनाथ टागोरांच्या कविता आणि समकालीन मराठी कविता ’ हा त्यांचा पीएच.डी.चा विषय होता. [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>चा मराठी विभाग आणि वर्ल्ड बायबल ट्रान्सलेशन सेंटर’ यांच्या सहकार्याने इंग्रजी [[बायबल]]<nowiki/>चा आधुनिक मराठीत अनुवाद करण्याच्या प्रकल्पात त्यांचा सहभाग होता. विविध नियतकालिकांत त्यांचे लेखन व अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे ==मृणालिनी गडकरी यांचे साहित्य== * अज्ञात [[स्वामी विवेकानंद|विवेकानंद]] (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -शंकर) * आनंदमठ (माहितीपर) * आमार मेयेबेला (माझं कुंवारपण) अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - [[तस्लीमा नसरीन|तसलिमा नासरीन]]) * आलो आंधारि (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - बेबी हालदार) * क्रांतियोगिनी [[भगिनी निवेदिता]] (भगिनी निवेदिता यांच्या स्मृतिशताब्दी निमित्त मृणालिनी गडकरी लिहिलेले 'क्रांतियोगिनी भगिनी निवेदिता' हे अखेरचे पुस्तक. <ref>क्रांतीयोगिनी भगिनी निवेदिता, प्रकाशक मेहता पब्लिशिंग हाऊस, १९४१ सदाशिव पेठ पुणे ३० </ref>). * काबुलीवाला आणि इतर कथा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * काबुलीवाल्याची बंगाली बायको (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - सुस्मिता बॅनर्जी) * गांधर्वी (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * गोसावी बागेतील भूत (अनुवादित बालसाहित्य, मूळ बंगाली लेखक - शीर्षेंदु मुखोपाध्याय) * तीन सांगातिणी (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * देवदास (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक - [[शरच्चंद्र चट्टोपाध्याय]]) * नष्ट मेयेर नष्ट गद्य (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * निर्बाचित कलाम (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * निर्बाचित कविता (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * पोस्टमास्तर आणि इतर कथा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * फेरा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * मी धार्मिकता शिकवतो, धर्म नाही! (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - [[ओशो]]) ==पुरस्कार== * निर्बाचित कलाम या पुस्तकाला ‘मातृ –पितृ पुरस्कार’ * आमार मेयेबेला’ या पुस्तकाला डॉ. [[सुभाष भेंडे]] पुरस्कार * देवदास या कादंबरीच्या अनुवादासाठी ‘[[साहित्य अकादमी पुरस्कार]] * पश्चिम बंगाल सरकारमान्य शरद समितीचा शरद पुरस्कार, १९६० * [[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|महाराष्ट्र साहित्य परिषदे]]<nowiki/>चा [[जी.ए. कुलकर्णी|जी. ए. कुलकर्णी]] पुरस्कार २०११ == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] 0ca4e0aoa1adsywcmx4sxlgzj4loiwe 2678307 2678305 2026-04-08T17:11:40Z Ketaki Modak 21590 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678307 wikitext text/x-wiki {{बदल}} मृणालिनी गडकरी (जन्म : १२ जानेवारी १९४९; मृत्यू: पुणे, २७ आॅक्टोबर २०१८) ह्या बंगाली साहित्याचा मराठी वाचकांना परिचय करून देणाऱ्या अनुवादिका लेखिका होत्या. == शिक्षण == जर्मन भाषा घेऊन पदवी प्राप्त केल्यानंतर गडकरी यांनी मराठी विषयात एम.ए. केले. ‘कविवर्य [[बाळकृष्ण भगवंत बोरकर|बा. भ. बोरकर]] आणि [[रवींद्रनाथ टागोर]] यांच्या कवितेतील निसर्ग: एक तौलनिक अभ्यास ’ या विषयावर शोधनिबंध सादर करून त्यांनी एम.फिल. केले .रवींद्रनाथ टागोरांच्या कविता आणि समकालीन मराठी कविता ’ हा त्यांचा पीएच.डी.चा विषय होता. [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>चा मराठी विभाग आणि वर्ल्ड बायबल ट्रान्सलेशन सेंटर’ यांच्या सहकार्याने इंग्रजी [[बायबल]]<nowiki/>चा आधुनिक मराठीत अनुवाद करण्याच्या प्रकल्पात त्यांचा सहभाग होता. विविध नियतकालिकांत त्यांचे लेखन व अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे ==मृणालिनी गडकरी यांचे साहित्य== * अज्ञात [[स्वामी विवेकानंद|विवेकानंद]] (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -शंकर) * आनंदमठ (माहितीपर) * आमार मेयेबेला (माझं कुंवारपण) अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - [[तस्लीमा नसरीन|तसलिमा नासरीन]]) * आलो आंधारि (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - बेबी हालदार) * क्रांतियोगिनी [[भगिनी निवेदिता]] (भगिनी निवेदिता यांच्या स्मृतिशताब्दी निमित्त मृणालिनी गडकरी लिहिलेले 'क्रांतियोगिनी भगिनी निवेदिता' हे अखेरचे पुस्तक. <ref>क्रांतीयोगिनी भगिनी निवेदिता, प्रकाशक मेहता पब्लिशिंग हाऊस, १९४१ सदाशिव पेठ पुणे ३० </ref>). * काबुलीवाला आणि इतर कथा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * काबुलीवाल्याची बंगाली बायको (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - सुस्मिता बॅनर्जी) * गांधर्वी (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * गोसावी बागेतील भूत (अनुवादित बालसाहित्य, मूळ बंगाली लेखक - शीर्षेंदु मुखोपाध्याय) * तीन सांगातिणी (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * देवदास (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक - [[शरच्चंद्र चट्टोपाध्याय]]) * नष्ट मेयेर नष्ट गद्य (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * निर्बाचित कलाम (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * निर्बाचित कविता (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * पोस्टमास्तर आणि इतर कथा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * फेरा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * मी धार्मिकता शिकवतो, धर्म नाही! (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - [[ओशो]]) ==पुरस्कार== * निर्बाचित कलाम या पुस्तकाला ‘मातृ –पितृ पुरस्कार’ * आमार मेयेबेला’ या पुस्तकाला डॉ. [[सुभाष भेंडे]] पुरस्कार * देवदास या कादंबरीच्या अनुवादासाठी ‘[[साहित्य अकादमी पुरस्कार]] * पश्चिम बंगाल सरकारमान्य शरद समितीचा शरद पुरस्कार, १९६० * [[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|महाराष्ट्र साहित्य परिषदे]]<nowiki/>चा [[जी.ए. कुलकर्णी|जी. ए. कुलकर्णी]] पुरस्कार २०११ == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म]] sy1bfh1tzr2bax5bofg6elizywou420 2678308 2678307 2026-04-08T17:12:01Z Ketaki Modak 21590 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678308 wikitext text/x-wiki {{बदल}} मृणालिनी गडकरी (जन्म : १२ जानेवारी १९४९; मृत्यू: पुणे, २७ आॅक्टोबर २०१८) ह्या बंगाली साहित्याचा मराठी वाचकांना परिचय करून देणाऱ्या अनुवादिका लेखिका होत्या. == शिक्षण == जर्मन भाषा घेऊन पदवी प्राप्त केल्यानंतर गडकरी यांनी मराठी विषयात एम.ए. केले. ‘कविवर्य [[बाळकृष्ण भगवंत बोरकर|बा. भ. बोरकर]] आणि [[रवींद्रनाथ टागोर]] यांच्या कवितेतील निसर्ग: एक तौलनिक अभ्यास ’ या विषयावर शोधनिबंध सादर करून त्यांनी एम.फिल. केले .रवींद्रनाथ टागोरांच्या कविता आणि समकालीन मराठी कविता ’ हा त्यांचा पीएच.डी.चा विषय होता. [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>चा मराठी विभाग आणि वर्ल्ड बायबल ट्रान्सलेशन सेंटर’ यांच्या सहकार्याने इंग्रजी [[बायबल]]<nowiki/>चा आधुनिक मराठीत अनुवाद करण्याच्या प्रकल्पात त्यांचा सहभाग होता. विविध नियतकालिकांत त्यांचे लेखन व अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे ==मृणालिनी गडकरी यांचे साहित्य== * अज्ञात [[स्वामी विवेकानंद|विवेकानंद]] (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -शंकर) * आनंदमठ (माहितीपर) * आमार मेयेबेला (माझं कुंवारपण) अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - [[तस्लीमा नसरीन|तसलिमा नासरीन]]) * आलो आंधारि (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - बेबी हालदार) * क्रांतियोगिनी [[भगिनी निवेदिता]] (भगिनी निवेदिता यांच्या स्मृतिशताब्दी निमित्त मृणालिनी गडकरी लिहिलेले 'क्रांतियोगिनी भगिनी निवेदिता' हे अखेरचे पुस्तक. <ref>क्रांतीयोगिनी भगिनी निवेदिता, प्रकाशक मेहता पब्लिशिंग हाऊस, १९४१ सदाशिव पेठ पुणे ३० </ref>). * काबुलीवाला आणि इतर कथा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * काबुलीवाल्याची बंगाली बायको (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - सुस्मिता बॅनर्जी) * गांधर्वी (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * गोसावी बागेतील भूत (अनुवादित बालसाहित्य, मूळ बंगाली लेखक - शीर्षेंदु मुखोपाध्याय) * तीन सांगातिणी (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * देवदास (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक - [[शरच्चंद्र चट्टोपाध्याय]]) * नष्ट मेयेर नष्ट गद्य (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * निर्बाचित कलाम (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * निर्बाचित कविता (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * पोस्टमास्तर आणि इतर कथा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * फेरा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * मी धार्मिकता शिकवतो, धर्म नाही! (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - [[ओशो]]) ==पुरस्कार== * निर्बाचित कलाम या पुस्तकाला ‘मातृ –पितृ पुरस्कार’ * आमार मेयेबेला’ या पुस्तकाला डॉ. [[सुभाष भेंडे]] पुरस्कार * देवदास या कादंबरीच्या अनुवादासाठी ‘[[साहित्य अकादमी पुरस्कार]] * पश्चिम बंगाल सरकारमान्य शरद समितीचा शरद पुरस्कार, १९६० * [[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|महाराष्ट्र साहित्य परिषदे]]<nowiki/>चा [[जी.ए. कुलकर्णी|जी. ए. कुलकर्णी]] पुरस्कार २०११ == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू]] ik6x02qajz49ty8y6hbcww6kathytkn 2678309 2678308 2026-04-08T17:12:32Z Ketaki Modak 21590 2678309 wikitext text/x-wiki {{बदल}} मृणालिनी गडकरी (जन्म: १२ जानेवारी १९४९; मृत्यू: पुणे, २७ ऑक्टोबर २०१८) ह्या बंगाली साहित्याचा मराठी वाचकांना परिचय करून देणाऱ्या अनुवादिका लेखिका होत्या. == शिक्षण == जर्मन भाषा घेऊन पदवी प्राप्त केल्यानंतर गडकरी यांनी मराठी विषयात एम.ए. केले. ‘कविवर्य [[बाळकृष्ण भगवंत बोरकर|बा. भ. बोरकर]] आणि [[रवींद्रनाथ टागोर]] यांच्या कवितेतील निसर्ग: एक तौलनिक अभ्यास ’ या विषयावर शोधनिबंध सादर करून त्यांनी एम.फिल. केले .रवींद्रनाथ टागोरांच्या कविता आणि समकालीन मराठी कविता ’ हा त्यांचा पीएच.डी.चा विषय होता. [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठा]]<nowiki/>चा मराठी विभाग आणि वर्ल्ड बायबल ट्रान्सलेशन सेंटर’ यांच्या सहकार्याने इंग्रजी [[बायबल]]<nowiki/>चा आधुनिक मराठीत अनुवाद करण्याच्या प्रकल्पात त्यांचा सहभाग होता. विविध नियतकालिकांत त्यांचे लेखन व अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे ==मृणालिनी गडकरी यांचे साहित्य== * अज्ञात [[स्वामी विवेकानंद|विवेकानंद]] (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -शंकर) * आनंदमठ (माहितीपर) * आमार मेयेबेला (माझं कुंवारपण) अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - [[तस्लीमा नसरीन|तसलिमा नासरीन]]) * आलो आंधारि (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - बेबी हालदार) * क्रांतियोगिनी [[भगिनी निवेदिता]] (भगिनी निवेदिता यांच्या स्मृतिशताब्दी निमित्त मृणालिनी गडकरी लिहिलेले 'क्रांतियोगिनी भगिनी निवेदिता' हे अखेरचे पुस्तक. <ref>क्रांतीयोगिनी भगिनी निवेदिता, प्रकाशक मेहता पब्लिशिंग हाऊस, १९४१ सदाशिव पेठ पुणे ३० </ref>). * काबुलीवाला आणि इतर कथा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * काबुलीवाल्याची बंगाली बायको (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - सुस्मिता बॅनर्जी) * गांधर्वी (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * गोसावी बागेतील भूत (अनुवादित बालसाहित्य, मूळ बंगाली लेखक - शीर्षेंदु मुखोपाध्याय) * तीन सांगातिणी (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * देवदास (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक - [[शरच्चंद्र चट्टोपाध्याय]]) * नष्ट मेयेर नष्ट गद्य (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * निर्बाचित कलाम (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * निर्बाचित कविता (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * पोस्टमास्तर आणि इतर कथा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखक -रवींद्रनाथ टागोर) * फेरा (अनुवादित, मूळ बंगाली लेखिका - तसलिमा नासरीन) * मी धार्मिकता शिकवतो, धर्म नाही! (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक - [[ओशो]]) ==पुरस्कार== * निर्बाचित कलाम या पुस्तकाला ‘मातृ –पितृ पुरस्कार’ * आमार मेयेबेला’ या पुस्तकाला डॉ. [[सुभाष भेंडे]] पुरस्कार * देवदास या कादंबरीच्या अनुवादासाठी ‘[[साहित्य अकादमी पुरस्कार]] * पश्चिम बंगाल सरकारमान्य शरद समितीचा शरद पुरस्कार, १९६० * [[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|महाराष्ट्र साहित्य परिषदे]]<nowiki/>चा [[जी.ए. कुलकर्णी|जी. ए. कुलकर्णी]] पुरस्कार २०११ == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू]] em5rfn75qv5aux4nq20koqg904ikh8y 0 251470 2678364 2619123 2026-04-08T23:09:13Z CommonsDelinker 685 मूळ स्रोतातून हे चित्र काढले गेल्यामुळे मराठी विकिपीडियावरुनही ते काढण्यात येत आहे. 2678364 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट पदाधिकारी | सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय = | नाव = गुलाबराव रघुनाथ पाटील | सन्मानवाचक प्रत्यय = | चित्र = | चित्र आकारमान = | लघुचित्र = | चित्र शीर्षक = | क्रम = | पद = [[महाराष्ट्र शासन|पाणीपुरवठा व स्वच्छता मंत्री, महाराष्ट्र]] | कार्यकाळ_आरंभ = ३० डिसेंबर २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती = | उपराष्ट्रपती = | उपपंतप्रधान = | डेप्युटी = | लेफ्टनंट = | राष्ट्रपती = | पंतप्रधान = | राज्यपाल = [[भगतसिंग कोश्यारी]] | गव्हर्नर-जनरल = | मागील = | पुढील = | मतदारसंघ = | बहुमत = | क्रम2 = | पद2 = [[महाराष्ट्र विधानसभा|सदस्य, महाराष्ट्र विधानसभा]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = | उपराष्ट्रपती2 = | उपपंतप्रधान2 = | डेप्युटी2 = | लेफ्टनंट2 = | सम्राट2 = | राष्ट्रपती2 = | पंतप्रधान2 = | राज्यपाल2 = | मागील2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पुढील2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | मतदारसंघ2 = [[जळगाव ग्रामीण विधानसभा मतदारसंघ|जळगाव ग्रामीण]]<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | बहुमत2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | जन्मदिनांक = ५ जुन १९६६ | जन्मस्थान = सांगली | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | पक्ष = [[शिवसेना]] | शिक्षण = | इतरपक्ष = | आई = | वडील = | पती = | पत्नी = | नाते = | अपत्ये = | निवास = | शाळा_महाविद्यालय = | व्यवसाय = राजकारण | धंदा = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''गुलाबराव रघुनाथराव पाटील''' ([[५ जून]], [[इ.स. १९६६|१९६६]]:[[जळगाव]], [[महाराष्ट्र]] - ) हे महाराष्ट्रातील राजकारणी आहेत. ते [[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्राचे]] पाणीपुरवठा व स्वच्छता या विभागाचे विद्यमान मंत्री आहेत. [[शिवसेना]] पक्षाच्या तिकिटावर [[जळगाव ग्रामीण विधानसभा मतदारसंघ]]ातून ते निवडून आले आहेत.<ref>{{Cite web|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/maha-cabinet-expansion-first-cabinet-expansion-of-maha-government-led-by-cm-uddhav-thackeray-126407251.html|title=फडणवीस गेले, अजित पवार मात्र पुन्हा आले! उपमुख्यमंत्र्यासह २५ कॅबिनेट,१० राज्यमंत्र्यांना शपथ|website=Divya Marathi}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.esakal.com/maharashtra/allocation-portfolios-chief-minister-uddhav-thackeray-declared-249311|title=अखेर खातेवाटप जाहीर; 'या' मंत्र्यांकडे असतील 'ही' खाती &#124; eSakal|website=www.esakal.com}}</ref> हे [[शिवसेना|भाजपा]] पक्षातर्फे [[एरंडोल विधानसभा मतदारसंघ|एरंडोल मतदारसंघातून]] [[महाराष्ट्राची १०वी विधानसभा|१०व्या]] आणि [[महाराष्ट्राची ११वी विधानसभा|११व्या]]<ref>{{cite web |url=http://www.elections.in/maharashtra/assembly-constituencies/erandol.html |title=Erandol Assembly Election results |access-date=2022-06-18 |archive-date=2019-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226110301/http://www.elections.in/maharashtra/assembly-constituencies/erandol.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://jalgaonlive.com/%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%9D%E0%A4%9F%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B0/ |title=Jalgaon News |access-date=2022-06-18 |archive-date=2016-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314172401/http://jalgaonlive.com/%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%9D%E0%A4%9F%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B0/ |url-status=dead }}</ref> तर [[जळगाव ग्रामीण विधानसभा मतदारसंघ|जळगाव ग्रामीण मतदारसंघातून]] [[महाराष्ट्राची १३ वी विधानसभा|१३व्या]] आणि [[महाराष्ट्राची चौदावी विधानसभा|चौदाव्या विधानसभेवर]] निवडून गेले. हे उद्धव ठाकरे यांच्या मंत्रीमंडळात जलपुरवठा आणि निःसारणमंत्री होते. या आधी ते २०१६-१९ दरम्यान देवेन्द्र फडणवीस मंत्रीमंडळात सहकारमंत्री होते.<ref>{{Cite news|last=Sanjay Jog|url=https://www.freepressjournal.in/mumbai/uddhav-thackeray-allocates-portfolios-to-his-ministers-here-is-the-complete-list|title=Uddhav Thackeray allocates portfolios to his ministers, here is the complete list|date=5 January 2020|work=Free Press Journal|access-date=2 April 2020}}</ref> गुलाबराव रघुनाथराव पाटील यांच्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात नव्वदच्या दशकात झाली व अत्यंत थोड्या कालावधीत सर्वसामान्यांचे लोकनेते म्हणून त्यांचे नेतृत्व उदयास आले. कोणताही राजकीय वासरा नसतांना केवळ संघटन कौशल्य व वकृत्वशैलीमुळे त्यांनी जनमानसात स्वतःची ओळख निर्माण केली. त्यांचे मूळ गाव लाडली ता. धरणगाव, जिल्हा जळगाव असून त्यांचं जन्म गाव व हल्ली राहत असलेले गाव पाळधी ता. धरणगाव, जिल्हा जळगाव आहे. त्यांचे प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण पाळधी गावात तर महाविद्यालयीन शिक्षण जळगाव शहरात झाले आहे. त्यांनी वयाच्या २५ व्या वर्षी पाळधी येथे शिवसेनेची शाखा उघडली. शाखा प्रमुख म्हणून ते स्वतःच होते. १९९१ मध्ये शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांची चाळीसगांव येथे सभा आयोजित करण्यात आली होती. त्या सभेमध्ये तत्कालीन शिवसेना जिल्हा प्रमुख गणेश राणा यांनी गुलाबराव पाटील यांना भाषणाची संधी दिली. व तेथे त्यांचे भाषण खुपच प्रभावी झाले. व तेथूनच त्यांचा खरा राजकिय प्रवास सुरू झाला. १९९२ मध्ये ते एरंडोल पंचायत समितीवर सदस्य म्हणून निवडून आले. याच काळात धरणगांव कृषी उत्पन्न बाजार समितीवर संचालक म्हणून त्यांची निवड झाली. १९९५ ते १९९९ या कालावधीत त्यांनी शिवसेना जिल्हा प्रमुख म्हणून काम केले. १९९७ मध्ये ते जिल्हा परिषद सदस्य म्हणून निवडून आले. जिल्हा परिषद जळगांवच्या कृषी समितीच्या सभापती पदावर निवड झाली. १९९७ मध्ये महाराष्ट्र राज्याच्या म्हाडाच्या समितीवर सदस्यपदावर निवड झाली. १९९९ मध्ये ते पहिल्यांदा शिवसेनेच्या पक्षावर एरंडोल विधानसभा मतदार संघात विधानसभा सदस्य म्हणून निवडून आले. त्याच पंचवार्षिक मध्ये भाऊ शिवसेनेचे नाशिक विभागाचे प्रतोद होते. १९९९ ते २००४ व २००४ ते २००९ या दोन पंचवार्षिक निवडणुकीत आमदार म्हणून निवडून आले. २०१० मध्ये शिवसेना पक्षाचे उपनेते म्हणून त्यांची निवड करण्यात आली. आज पर्यंत ते उपनेते म्हणून कार्यरत आहेत. २०१४ च्या पंचवार्षिक निवडणूकीत ते तिसऱ्यांदा आमदार म्हणून निवडून आले. जुलै २०१६ मध्ये त्यांची महाराष्ट्र राज्याचे सहकार राज्यमंत्री म्हणून वर्णी लागली. २९ डिसेंबर २०१६ रोजी परभणी जिल्हयाचे पालकमंत्री म्हणून नियुक्ती झाली. २४ आक्टोंबर २०१९ रोजी जळगाव ग्रामीण मधुन ४६७३३ मतांनी ४ वेळा विधानसभा सदस्य म्हणून विजयी झाले. ३० डिसेंबर २०१९ रोजी कॅबिनेट मंत्री म्हणुन पाणीपुरवठा तथा स्वच्छता मंत्री महाराष्ट्र पदाची शपथ घेतली. ०८ जानेवारी २०२० रोजी गुलाबराव पाटील यांची जळगाव जिल्ह्याचे पालकमंत्री म्हणून नियुक्ती झाली. ०९ ऑगस्ट २०२२ रोजी कॅबिनेट मंत्री म्हणून दुसऱ्यांदा पाणीपुरवठा तथा स्वच्छता मंत्री महाराष्ट्र पदाची शपथ घेतली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/maharashtra/allocation-portfolios-chief-minister-uddhav-thackeray-declared-249311 |title=अखेर खातेवाटप जाहीर; 'या' मंत्र्यांकडे असतील 'ही' खाती |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= | संकेतस्थळ= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२१ मे २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> २८ सप्टेबर २०२२ रोजी जळगाव व बुलढाणा जिल्ह्याचे पालकमंत्री म्हणून त्यांच्याकडे जबाबदारी आली. == पदे भूषवली == * १९९१ पाळधी शिवसेना शाखा प्रमुख * १९९२ एरंडोल पंचायत समिती सदस्य * १९९२ धरणगांव कृषी उत्पन्न बाजार समिती संचालक * १९९५ ते १९९९ या कालावधीत शिवसेना जिल्हा प्रमुख * १९९७ जळगाव जिल्हा परिषद सदस्य, जि.प.सभापती * १९९७ महाराष्ट्र राज्य म्हाडा समिती सदस्य * १९९९ एरंडोल विधानसभा मतदार संघातून विधानसभा सदस्य * १९९९ शिवसेनेचे नाशिक विभागाचे प्रतोद * १९९९ ते २००४ व २००४ ते २००९ या दोन पंचवार्षिकमध्ये विधानसभेचे आमदार * २०१० पासून आजतयागत शिवसेना पक्षाचे उपनेते * २०१४ च्या पंचवार्षिक निवडणूकीत  तिसऱ्यांदा आमदार * जुलै २०१६ मध्ये महाराष्ट्र राज्याचे सहकार राज्यमंत्री म्हणून वर्णी * २९ डिसेंबर २०१६ रोजी परभणी जिल्ह्याचे पालकमंत्री म्हणून नियुक्ती * २०१९ जळगाव ग्रामीण विधानसभा मतदारसंघातून चौथ्यांदा आमदार म्हणून विजयी * ३० डिसेंबर २०१९ रोजी कॅबिनेट मंत्री म्हणून पाणीपुरवठा तथा स्वच्छता मंत्री महाराष्ट्र पदाची शपथ * ०८ जानेवारी २०२० रोजी जळगाव जिल्हयाचे पालकमंत्री म्हणून नियुक्ती * ०९ ऑगस्ट २०२२ रोजी कॅबिनेट मंत्री म्हणून पाणीपुरवठा तथा स्वच्छता मंत्री महाराष्ट्र पदाची शपथ * २८ सप्टेबर २०२२ रोजी जळगाव जिल्हयाचे पालकमंत्री म्हणून नियुक्ती ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:पाटील, गुलाबराव}} [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:एरंडोलचे आमदार]] [[वर्ग:जळगाव ग्रामीणचे आमदार]] [[वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १० व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] soxpxxdqd24zdqurwufibmhl9h2yc0w 0 260849 2678383 2678083 2026-04-09T02:25:00Z Tr.sunil bhalerao 181875 2678383 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''मौजे वाघोटण''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' मौजे वाघोटण''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान == मौजे वाघोटण हे गाव देवगड तालुका मध्ये, सिंधुदुर्ग जिल्हा, महाराष्ट्र राज्यात स्थित आहे. हे कोकण किनारपट्टी भागात येते. भौगोलिक स्थान - अक्षांश-रेखांश (Approx.): 16° ते 17° उत्तर अक्षांश आणि 73° ते 74° पूर्व रेखांश प्रदेश: कोकण किनारपट्टी समुद्राजवळील स्थान: अरबी समुद्र जवळ ==हवामान== पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]] केली जाते. == लोकजीवनलोकजीवन (Lifestyle) == == १. उपजीविका == == मुख्य व्यवसाय: शेती भात, काजू, आंबा, नारळ == == पूरक व्यवसाय: बागायती, पशुपालन == == काही लोक नोकरी/व्यवसायासाठी शहरांकडे स्थलांतर करतात == == २. घरांची रचना == == पारंपरिक कौलारू घरे, माती/दगडाची बांधणी == ==प्रेक्षणीय स्थळे== == नागरी सुविधा म मौजे ौजे वाघोटण == == 1) पाणीपुरवठा == == ग्रामपंचायत मार्फत नळयोजना / विहिरी / बोअरवेल == == 2) वीज सुविधा == == महाराष्ट्र राज्य वीज वितरण कंपनी (MSEB) द्वारे वीजपुरवठा == == घरगुती व शेतीसाठी वीज उपलब्ध == == Sindhudurg == == 3) शिक्षण सुविधा == == प्राथमिक शाळा (ZP शाळा) == == माध्यमिक शिक्षणासाठी जवळच्या गावात/देवगड येथे जावे लागते == == जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणात प्राथमिक व खासगी शाळा उपलब्ध == ==जवळपासची गावे== कसबा वाघोटन, पडेल कॅन्टीन ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] sc51byt2jw9k3399bvoyqmjrhnrvpm6 2678387 2678383 2026-04-09T02:43:47Z ~2026-21308-06 181907 * प्रेक्षणीय स्थळे * 2678387 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''मौजे वाघोटण''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' मौजे वाघोटण''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान == मौजे वाघोटण हे गाव देवगड तालुका मध्ये, सिंधुदुर्ग जिल्हा, महाराष्ट्र राज्यात स्थित आहे. हे कोकण किनारपट्टी भागात येते. भौगोलिक स्थान - अक्षांश-रेखांश (Approx.): 16° ते 17° उत्तर अक्षांश आणि 73° ते 74° पूर्व रेखांश प्रदेश: कोकण किनारपट्टी समुद्राजवळील स्थान: अरबी समुद्र जवळ ==हवामान== पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]] केली जाते. == लोकजीवनलोकजीवन (Lifestyle) == == १. उपजीविका == == मुख्य व्यवसाय: शेती भात, काजू, आंबा, नारळ == == पूरक व्यवसाय: बागायती, पशुपालन == == काही लोक नोकरी/व्यवसायासाठी शहरांकडे स्थलांतर करतात == == २. घरांची रचना == == पारंपरिक कौलारू घरे, माती/दगडाची बांधणी == ==प्रेक्षणीय स्थळे== नवलाई देवी मंदिर वाघोटण मौजे वाघोटण येथील नवलाई देवी हे गावातील एक महत्त्वाचे धार्मिक व प्रेक्षणीय ठिकाण मानले जाते. देवीचे महत्त्व नवलाई देवी ही महाराष्ट्रात पूजली जाणारी शक्तीची रूप असून ती अनेक गावांची ग्रामदैवत आहे � == नागरी सुविधा म मौजे ौजे वाघोटण == == 1) पाणीपुरवठा == == ग्रामपंचायत मार्फत नळयोजना / विहिरी / बोअरवेल == == 2) वीज सुविधा == == महाराष्ट्र राज्य वीज वितरण कंपनी (MSEB) द्वारे वीजपुरवठा == == घरगुती व शेतीसाठी वीज उपलब्ध == == Sindhudurg == == 3) शिक्षण सुविधा == == प्राथमिक शाळा (ZP शाळा) == == माध्यमिक शिक्षणासाठी जवळच्या गावात/देवगड येथे जावे लागते == == जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणात प्राथमिक व खासगी शाळा उपलब्ध == ==जवळपासची गावे== कसबा वाघोटन, पडेल कॅन्टीन ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] memqbjtmec49yst3dz18xia0u964bh9 0 260852 2678303 2524187 2026-04-08T17:11:12Z ~2026-21739-47 181974 2678303 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहुळगाव- ३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = ४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. तिर्लोट हे महाराष्ट्रातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यातील सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील द क्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेमान प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी. अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकुण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== तिर्लोट गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== तिर्लोट येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिध्द आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== तिर्लोट गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोटूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== तिर्लोट गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेठी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिध्द आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] 18x17lwzh5ibax4vj48rxuhfx14kaug 2678304 2678303 2026-04-08T17:11:14Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#गट १|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#गट २|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]]) 2678304 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहुळगाव- ३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = ४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. तिर्लोट हे महाराष्ट्रातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यातील सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील द क्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेमान प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी. अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== तिर्लोट गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== तिर्लोट येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== तिर्लोट गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोटूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== तिर्लोट गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेठी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] hcnt501ocmo3x776tnare9gd7u857v5 2678313 2678304 2026-04-08T17:22:32Z ~2026-21739-47 181974 2678313 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहुळगाव- ३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = ४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. तिर्लोट हे महाराष्ट्रातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यातील सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी.अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी.अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== तिर्लोट गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== तिर्लोट येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== तिर्लोट गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== तिर्लोट गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] hge4m6v1oiyqxqm0j9jdrq2olxptfqa 2678314 2678313 2026-04-08T17:25:45Z ~2026-21739-47 181974 2678314 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड= | पिन कोड = ४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. तिर्लोट हे महाराष्ट्रातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यातील सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी.अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी.अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== तिर्लोट गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== तिर्लोट येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== तिर्लोट गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== तिर्लोट गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] lwu4xf7exikaadwvg4dejd3o4odidtr 2678317 2678314 2026-04-08T17:28:44Z ~2026-21739-47 181974 2678317 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. TIRLOT | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड= | पिन कोड = ४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. तिर्लोट हे महाराष्ट्रातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यातील सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी.अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी.अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== तिर्लोट गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== तिर्लोट येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== तिर्लोट गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== तिर्लोट गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] oqjbwg8t5a48mg593urx0s8v148xewd 2678370 2678317 2026-04-09T02:11:25Z संतोष गोरे 135680 2678370 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड= | पिन कोड = ४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. तिर्लोट हे महाराष्ट्रातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यातील सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी.अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी.अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== तिर्लोट गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== तिर्लोट येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== तिर्लोट गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== तिर्लोट गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] 38p6sk5q04qm59x6k17wirhop9ebd75 2678371 2678370 2026-04-09T02:12:15Z संतोष गोरे 135680 2678371 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड= | पिन कोड = ४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी.अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी.अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== तिर्लोट गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== तिर्लोट येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== तिर्लोट गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== तिर्लोट गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] s2o95e09ittgbeh5lmy3qo0iix3ca9j 2678372 2678371 2026-04-09T02:12:41Z संतोष गोरे 135680 2678372 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड= | पिन कोड = ४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== तिर्लोट गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== तिर्लोट येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== तिर्लोट गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== तिर्लोट गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] hl3toj3rwucdk17356193thtf54zkeb 2678373 2678372 2026-04-09T02:13:14Z संतोष गोरे 135680 2678373 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== तिर्लोट गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== तिर्लोट येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== तिर्लोट गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== तिर्लोट गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] aczr1bygh80btmb1vs7a22bbstjfium 2678374 2678373 2026-04-09T02:13:35Z संतोष गोरे 135680 /* हवामान */ 2678374 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== तिर्लोट येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== तिर्लोट गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== तिर्लोट गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] izuceao6ogjs1x2bmn579br1aj0jlb7 2678375 2678374 2026-04-09T02:13:51Z संतोष गोरे 135680 2678375 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== तिर्लोट गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== तिर्लोट गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] b2zr8qpsgz0ipsblrny75mndni4c3p4 2678376 2678375 2026-04-09T02:14:12Z संतोष गोरे 135680 2678376 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== तिर्लोट गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== तिर्लोट गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] bpf2sp5z7wnh7p8eqpr2cnidapl300v 2678377 2678376 2026-04-09T02:14:37Z संतोष गोरे 135680 2678377 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== या गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== तिर्लोट गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] 06m10bzcqc075gbp6zift1jxaqyl8cf 2678378 2678377 2026-04-09T02:14:55Z संतोष गोरे 135680 2678378 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== या गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== या गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== तिर्लोट येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] fuh6e32wo8fgs7dndbxrgxs25ugmdoq 2678379 2678378 2026-04-09T02:15:53Z संतोष गोरे 135680 2678379 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== या गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== या गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] 2f2o7pqhzoik0viair2x816putv3de4 2678380 2678379 2026-04-09T02:16:32Z संतोष गोरे 135680 2678380 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== या गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== या गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== * पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. * पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. * उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. * दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== तिर्लोट येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] ibzkjyu8ca0k561ue7mlasitalvf3ot 2678381 2678380 2026-04-09T02:16:49Z संतोष गोरे 135680 /* अर्थव्यवस्था */ 2678381 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== या गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== या गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== * पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. * पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. * उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. * दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] thc06tv0coq6h6m2vq2od28go3unzv0 2678424 2678381 2026-04-09T06:59:57Z Dgbhosale 181876 /* धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे */ 2678424 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== या गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== या गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. ''आई भावका देवी मंदिर'' - तिर्लोट गावातील आई भावका देवी मंदिर हे एक प्राचीन आणि जागृत ग्रामदैवत असून, हे स्थान श्री भगवतीचे रूप मानले जाते. नवसाला पावणारी देवी म्हणून सुध्दा हे देवस्थान प्रसिध्द आहे. हे मंदिर सिंधुदुर्ग जिल्हयातील भाविकांचे मोठे श्रध्दास्थान आहे. ''रवळनाथ मंदिर -'' तिर्लोट येथील रवळनाथ मंदिर हे कोकणातील प्राचीन आणि जागृत देवस्थान आहे. तेथे रवळनाथाची काळ्या पाषाणातील सुबक मूर्ती मुख्य आकर्षण आहे. हे मंदिर तेथील भक्कम तटबंदी, शांत परिसर आणि पालखी सोहळ्यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. ''गणेश मंदिर -'' तिर्लोट येथील श्री गणेश मंदिर हे कोकणातील एक जागृत आणि ऐतिहासिक ठिकाण आहे. या मंदिराची वैशिष्ट्ये म्हणजे येथील गणेशमूर्ती अत्यंत प्रसन्न आहे. हे मंदिर निसर्गरम्य परिसरात वसलेले आहे. ''विठ्ठल मंदिर -'' तिर्लोट आंबेरी येथील विठ्ठल मंदिर हे एक जागृत देवस्थान असून येथे पंढरपूरच्या विठ्ठल-रुक्मिणीचे सात्विक रूप पाहण्यास मिळते.आषाढी एकादशी, कार्तिकी एकादशी आणि इतर पंढरीच्या वारीच्या काळात येथे विशेष पुजा, भजन आणि कीर्तनाचे आयोजन केले जाते. येथे जवळच आंबेरी खाडी आणि निसर्गरम्य परिसर आहे. ''हनुमान मंदिर -'' आंबेरी खाडीच्या लगत असलेले जागृत देवस्थान म्हणून प्रसिध्द असलेले हनुमान मंदिर तेथे प्रवेश केला की मन अगदी प्रसन्न होते. '''जेटी -''' (Jetty) तिर्लोट आंबेरी जेटी नं. १, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं. २, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं. ३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं. ४ असे वाघोटण खाडीच्या काठावर स्थित किनारपट्टी बंदर आहेत. जे स्थानिक मासेमारी, मालवाहतूक आणि प्रवासी वाहतुकीसाठी वापरले जाते. पर्यटनासाठी तर अतिशय निसर्गरम्य ठिकाण आहेत. ''आंबेरी पुल -'' वाघोटण खाडीवर बांधलेला सिंधुदुर्ग व रत्नागिरी या दोन जिल्ह्यांना रस्तेमार्गे जोडणारा ३१७ मी. लांबीचा पुल म्हणजे या भागातील नैसर्गिक सौंदर्यात आणखी पडलेली भरच. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== * पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. * पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. * उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. * दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] gqj8s2we5xdtk33yduyjglfvfu5rbkk 2678425 2678424 2026-04-09T06:59:58Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#गट १|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]]) 2678425 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== या गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== या गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. ''आई भावका देवी मंदिर'' - तिर्लोट गावातील आई भावका देवी मंदिर हे एक प्राचीन आणि जागृत ग्रामदैवत असून, हे स्थान श्री भगवतीचे रूप मानले जाते. नवसाला पावणारी देवी म्हणून सुद्धा हे देवस्थान प्रसिद्ध आहे. हे मंदिर सिंधुदुर्ग जिल्हयातील भाविकांचे मोठे श्रद्धास्थान आहे. ''रवळनाथ मंदिर -'' तिर्लोट येथील रवळनाथ मंदिर हे कोकणातील प्राचीन आणि जागृत देवस्थान आहे. तेथे रवळनाथाची काळ्या पाषाणातील सुबक मूर्ती मुख्य आकर्षण आहे. हे मंदिर तेथील भक्कम तटबंदी, शांत परिसर आणि पालखी सोहळ्यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. ''गणेश मंदिर -'' तिर्लोट येथील श्री गणेश मंदिर हे कोकणातील एक जागृत आणि ऐतिहासिक ठिकाण आहे. या मंदिराची वैशिष्ट्ये म्हणजे येथील गणेशमूर्ती अत्यंत प्रसन्न आहे. हे मंदिर निसर्गरम्य परिसरात वसलेले आहे. ''विठ्ठल मंदिर -'' तिर्लोट आंबेरी येथील विठ्ठल मंदिर हे एक जागृत देवस्थान असून येथे पंढरपूरच्या विठ्ठल-रुक्मिणीचे सात्विक रूप पाहण्यास मिळते.आषाढी एकादशी, कार्तिकी एकादशी आणि इतर पंढरीच्या वारीच्या काळात येथे विशेष पुजा, भजन आणि कीर्तनाचे आयोजन केले जाते. येथे जवळच आंबेरी खाडी आणि निसर्गरम्य परिसर आहे. ''हनुमान मंदिर -'' आंबेरी खाडीच्या लगत असलेले जागृत देवस्थान म्हणून प्रसिद्ध असलेले हनुमान मंदिर तेथे प्रवेश केला की मन अगदी प्रसन्न होते. '''जेटी -''' (Jetty) तिर्लोट आंबेरी जेटी नं. १, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं. २, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं. ३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं. ४ असे वाघोटण खाडीच्या काठावर स्थित किनारपट्टी बंदर आहेत. जे स्थानिक मासेमारी, मालवाहतूक आणि प्रवासी वाहतुकीसाठी वापरले जाते. पर्यटनासाठी तर अतिशय निसर्गरम्य ठिकाण आहेत. ''आंबेरी पुल -'' वाघोटण खाडीवर बांधलेला सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या दोन जिल्ह्यांना रस्तेमार्गे जोडणारा ३१७ मी. लांबीचा पुल म्हणजे या भागातील नैसर्गिक सौंदर्यात आणखी पडलेली भरच. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== * पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. * पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. * उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. * दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] 7th7hygmu0jgtgeiux92qujwoiyxda6 2678431 2678425 2026-04-09T08:18:27Z Dgbhosale 181876 2678431 wikitext text/x-wiki [[चित्र:आई भावका देवी मंदिर|इवलेसे]] {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== या गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== या गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. ''आई भावका देवी मंदिर'' - तिर्लोट गावातील आई भावका देवी मंदिर हे एक प्राचीन आणि जागृत ग्रामदैवत असून, हे स्थान श्री भगवतीचे रूप मानले जाते. नवसाला पावणारी देवी म्हणून सुद्धा हे देवस्थान प्रसिद्ध आहे. हे मंदिर सिंधुदुर्ग जिल्हयातील भाविकांचे मोठे श्रद्धास्थान आहे. ''रवळनाथ मंदिर -'' तिर्लोट येथील रवळनाथ मंदिर हे कोकणातील प्राचीन आणि जागृत देवस्थान आहे. तेथे रवळनाथाची काळ्या पाषाणातील सुबक मूर्ती मुख्य आकर्षण आहे. हे मंदिर तेथील भक्कम तटबंदी, शांत परिसर आणि पालखी सोहळ्यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. ''गणेश मंदिर -'' तिर्लोट येथील श्री गणेश मंदिर हे कोकणातील एक जागृत आणि ऐतिहासिक ठिकाण आहे. या मंदिराची वैशिष्ट्ये म्हणजे येथील गणेशमूर्ती अत्यंत प्रसन्न आहे. हे मंदिर निसर्गरम्य परिसरात वसलेले आहे. ''विठ्ठल मंदिर -'' तिर्लोट आंबेरी येथील विठ्ठल मंदिर हे एक जागृत देवस्थान असून येथे पंढरपूरच्या विठ्ठल-रुक्मिणीचे सात्विक रूप पाहण्यास मिळते.आषाढी एकादशी, कार्तिकी एकादशी आणि इतर पंढरीच्या वारीच्या काळात येथे विशेष पुजा, भजन आणि कीर्तनाचे आयोजन केले जाते. येथे जवळच आंबेरी खाडी आणि निसर्गरम्य परिसर आहे. ''हनुमान मंदिर -'' आंबेरी खाडीच्या लगत असलेले जागृत देवस्थान म्हणून प्रसिद्ध असलेले हनुमान मंदिर तेथे प्रवेश केला की मन अगदी प्रसन्न होते. '''जेटी -''' (Jetty) तिर्लोट आंबेरी जेटी नं. १, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं. २, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं. ३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं. ४ असे वाघोटण खाडीच्या काठावर स्थित किनारपट्टी बंदर आहेत. जे स्थानिक मासेमारी, मालवाहतूक आणि प्रवासी वाहतुकीसाठी वापरले जाते. पर्यटनासाठी तर अतिशय निसर्गरम्य ठिकाण आहेत. ''आंबेरी पुल -'' वाघोटण खाडीवर बांधलेला सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या दोन जिल्ह्यांना रस्तेमार्गे जोडणारा ३१७ मी. लांबीचा पुल म्हणजे या भागातील नैसर्गिक सौंदर्यात आणखी पडलेली भरच. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== * पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. * पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. * उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. * दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] qerukgh3ig1ewlk5v1d8yy5fjosybgu 2678432 2678431 2026-04-09T08:19:37Z Dgbhosale 181876 2678432 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== या गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== या गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. ''आई भावका देवी मंदिर'' - तिर्लोट गावातील आई भावका देवी मंदिर हे एक प्राचीन आणि जागृत ग्रामदैवत असून, हे स्थान श्री भगवतीचे रूप मानले जाते. नवसाला पावणारी देवी म्हणून सुद्धा हे देवस्थान प्रसिद्ध आहे. हे मंदिर सिंधुदुर्ग जिल्हयातील भाविकांचे मोठे श्रद्धास्थान आहे. ''रवळनाथ मंदिर -'' तिर्लोट येथील रवळनाथ मंदिर हे कोकणातील प्राचीन आणि जागृत देवस्थान आहे. तेथे रवळनाथाची काळ्या पाषाणातील सुबक मूर्ती मुख्य आकर्षण आहे. हे मंदिर तेथील भक्कम तटबंदी, शांत परिसर आणि पालखी सोहळ्यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. ''गणेश मंदिर -'' तिर्लोट येथील श्री गणेश मंदिर हे कोकणातील एक जागृत आणि ऐतिहासिक ठिकाण आहे. या मंदिराची वैशिष्ट्ये म्हणजे येथील गणेशमूर्ती अत्यंत प्रसन्न आहे. हे मंदिर निसर्गरम्य परिसरात वसलेले आहे. ''विठ्ठल मंदिर -'' तिर्लोट आंबेरी येथील विठ्ठल मंदिर हे एक जागृत देवस्थान असून येथे पंढरपूरच्या विठ्ठल-रुक्मिणीचे सात्विक रूप पाहण्यास मिळते.आषाढी एकादशी, कार्तिकी एकादशी आणि इतर पंढरीच्या वारीच्या काळात येथे विशेष पुजा, भजन आणि कीर्तनाचे आयोजन केले जाते. येथे जवळच आंबेरी खाडी आणि निसर्गरम्य परिसर आहे. ''हनुमान मंदिर -'' आंबेरी खाडीच्या लगत असलेले जागृत देवस्थान म्हणून प्रसिद्ध असलेले हनुमान मंदिर तेथे प्रवेश केला की मन अगदी प्रसन्न होते. '''जेटी -''' (Jetty) तिर्लोट आंबेरी जेटी नं. १, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं. २, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं. ३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं. ४ असे वाघोटण खाडीच्या काठावर स्थित किनारपट्टी बंदर आहेत. जे स्थानिक मासेमारी, मालवाहतूक आणि प्रवासी वाहतुकीसाठी वापरले जाते. पर्यटनासाठी तर अतिशय निसर्गरम्य ठिकाण आहेत. ''आंबेरी पुल -'' वाघोटण खाडीवर बांधलेला सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या दोन जिल्ह्यांना रस्तेमार्गे जोडणारा ३१७ मी. लांबीचा पुल म्हणजे या भागातील नैसर्गिक सौंदर्यात आणखी पडलेली भरच. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== * पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. * पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. * उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. * दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] r67wf1z103h44uvrpd0f8kgw8thc0xm 2678439 2678432 2026-04-09T11:28:02Z Dgbhosale 181876 /* धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे */ 2678439 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== या गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== या गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. '''''आई भावका देवी मंदिर-''''' तिर्लोट गावातील आई भावका देवी मंदिर हे एक प्राचीन आणि जागृत ग्रामदैवत असून, हे स्थान श्री भगवतीचे रूप मानले जाते. नवसाला पावणारी देवी म्हणून सुद्धा हे देवस्थान प्रसिद्ध आहे. हे मंदिर सिंधुदुर्ग जिल्हयातील भाविकांचे मोठे श्रद्धास्थान आहे. '''''रवळनाथ मंदिर -''''' तिर्लोट येथील रवळनाथ मंदिर हे कोकणातील प्राचीन आणि जागृत देवस्थान आहे. तेथे रवळनाथाची काळ्या पाषाणातील सुबक मूर्ती मुख्य आकर्षण आहे. हे मंदिर तेथील भक्कम तटबंदी, शांत परिसर आणि पालखी सोहळ्यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. '''''गणेश मंदिर -''''' तिर्लोट येथील श्री गणेश मंदिर हे कोकणातील एक जागृत आणि ऐतिहासिक ठिकाण आहे. या मंदिराची वैशिष्ट्ये म्हणजे येथील गणेशमूर्ती अत्यंत प्रसन्न आहे. हे मंदिर निसर्गरम्य परिसरात वसलेले आहे. '''''विठ्ठल मंदिर -''''' तिर्लोट आंबेरी येथील विठ्ठल मंदिर हे एक जागृत देवस्थान असून येथे पंढरपूरच्या विठ्ठल-रुक्मिणीचे सात्विक रूप पाहण्यास मिळते.आषाढी एकादशी, कार्तिकी एकादशी आणि इतर पंढरीच्या वारीच्या काळात येथे विशेष पुजा, भजन आणि कीर्तनाचे आयोजन केले जाते. येथे जवळच आंबेरी खाडी आणि निसर्गरम्य परिसर आहे. '''''हनुमान मंदिर -''''' आंबेरी खाडीच्या लगत असलेले जागृत देवस्थान म्हणून प्रसिद्ध असलेले हनुमान मंदिर तेथे प्रवेश केला की मन अगदी प्रसन्न होते. '''जेटी -''' (Jetty) तिर्लोट आंबेरी जेटी नं. १, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं. २, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं. ३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं. ४ असे वाघोटण खाडीच्या काठावर स्थित किनारपट्टी बंदर आहेत. जे स्थानिक मासेमारी, मालवाहतूक आणि प्रवासी वाहतुकीसाठी वापरले जाते. पर्यटनासाठी तर अतिशय निसर्गरम्य ठिकाण आहेत. '''''आंबेरी पुल -''''' वाघोटण खाडीवर बांधलेला सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या दोन जिल्ह्यांना रस्तेमार्गे जोडणारा ३१७ मी. लांबीचा पुल म्हणजे या भागातील नैसर्गिक सौंदर्यात आणखी पडलेली भरच. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== * पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. * पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. * उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. * दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] ocif5w4s1f40kt0dc0rbktqit1tpk77 2678445 2678439 2026-04-09T11:56:52Z Dgbhosale 181876 2678445 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव=. | स्थानिक_नाव ='''तिर्लोट''' | | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=देवगड | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा= मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = सौ.रितिका रामकृष्ण जुवाटकर |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = ३०२२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ एकूण = तिर्लोट-६०३-५६-२४ हेक्टर मोहूळगाव-३८६-४६ हेक्टर |पिन_कोड=४१६८०७ | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' तिर्लोट''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[देवगड तालुका|देवगड तालुक्यातील]] सतरा वाड्यांमध्ये विभागलेले एक गाव आहे. हे गाव निसर्गसंपन्न आणि पारंपारिक रितीरिवाज जपणारे कोकणातील दक्षिण किनारपट्टीच्या भागात स्थित आहे. हे गाव मुख्यत्वे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण निसर्गसौंदर्य आणि आई भावकादेवी या ग्रामदेवतेच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. या गावाच्या तिन्ही बाजूने पाणी असल्याने गावाचे नाव तिर्लोट पडले असे म्हणतात. ==भौगोलिक स्थान== तिर्लोट हे गाव वा‌घोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेले असून हे तालुक्याचे ठिकाण देवगड पासून सुमारे २४ कि.मी अंतरावर स्थित आहे. जिथे तिर्लोट व मोहूळगाव यांच्या मिळून एकूण सतरा वाड्या आहेत. हे गाव जिल्हा मुख्यालय ओरोस पासून अंदाजे ८७ कि.मी. अंतरावर आहे. तसेच रत्‍नागिरी जिल्हयाच्या सिमेला लागून असून राजापूर तालुक्यापासून सुमारे २८ कि.मी. अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड ४१६८०७ असा आहे. ==हवामान== या गावचे हवामान सामान्यतः उष्ण आणि दमट आहे. कोकण किनारपट्टीजवळ असल्याने येथे हवामानात मोठा बदल जाणवत नाही. अरबी समुद्राच्या सानिध्यामुळे वर्षभर हवेत आर्द्रता जास्त असते. ==लोकजीवन== येथील लोकजीवन प्रामुख्याने निसर्गाच्या सानिध्यात, शेती आणि बागांवर आधारित आहे. हे गाव आई भावकादेवीच्या जत्रेसाठी प्रसिद्ध आहे. == प्रशासन== तिर्लोट ग्रामपंचायत ही गावाच्या प्रशासनाची मुख्य संस्था आहे. गावाच्या दैनंदिन विकासकामांसाठी सरपंच आणि ग्रामपंचायत अधिकारी कार्यरत असतात. ==शिक्षण== या गावातील शिक्षण व्यवस्थेत तिर्लोट मराठी, तिर्लोट आंबेरी व तिर्लोट मोहूळ या जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा महत्वाची भूमिका बजावतात. या शाळांमध्ये वर्ग पहिली ते सातवी पर्यतची सोय असून त्या सर्वसोयींनी युक्त अशा शाळा आहेत. गावातील मुले / मुली माध्यमिक आणि उच्चमाध्यमिक शिक्षणासाठी नजीकच्या मोठ्या गावांत तसेच देवगड शहरात जातात. ==नागरी सुविधा== या गावात ग्रामीण भागातील मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी रस्ते, पाणी, विज आणि स्वच्छता या सुविधांवर विशेष भर दिला आहे त्याचबरोबर गावात पोस्ट ऑफिस, प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. तसेच गावात ग्रामसचिवालय म्हणून ग्रामपंचायतीची सुसज्ज इमारत आहे. ==धार्मिक आणि प्रेक्षणीय स्थळे== येथील शांत वातावरण, कोकणी संस्कृती आणि परिसरातील धार्मिक व पर्यटनस्थळे आकर्षणाचे केंद्र आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने आई भावका देवी मंदिर, रवळनाथ मंदिर, पुरातनकालीन रामेश्वर मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गणेश मंदिर, विठ्ठल मंदिर इ. धार्मिक स्थळे प्रसिद्ध आहेत. प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.१, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं.२, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं.३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं.४, तसेच सर्वांना आकर्षून घेणारा सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांना रस्ते मार्गे जोडणारा आंबेरी पुल ज्याची लांबी ३१७ मीटर असून तो वाघोटन खाडीवर आहे. '''''आई भावका देवी मंदिर-''''' तिर्लोट गावातील आई भावका देवी मंदिर हे एक प्राचीन आणि जागृत ग्रामदैवत असून, हे स्थान श्री भगवतीचे रूप मानले जाते. नवसाला पावणारी देवी म्हणून सुद्धा हे देवस्थान प्रसिद्ध आहे. हे मंदिर सिंधुदुर्ग जिल्हयातील भाविकांचे मोठे श्रद्धास्थान आहे. '''''रवळनाथ मंदिर -''''' तिर्लोट येथील रवळनाथ मंदिर हे कोकणातील प्राचीन आणि जागृत देवस्थान आहे. तेथे रवळनाथाची काळ्या पाषाणातील सुबक मूर्ती मुख्य आकर्षण आहे. हे मंदिर तेथील भक्कम तटबंदी, शांत परिसर आणि पालखी सोहळ्यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. '''''गणेश मंदिर -''''' तिर्लोट येथील श्री गणेश मंदिर हे कोकणातील एक जागृत आणि ऐतिहासिक ठिकाण आहे. या मंदिराची वैशिष्ट्ये म्हणजे येथील गणेशमूर्ती अत्यंत प्रसन्न आहे. हे मंदिर निसर्गरम्य परिसरात वसलेले आहे. '''''विठ्ठल मंदिर -''''' तिर्लोट आंबेरी येथील विठ्ठल मंदिर हे एक जागृत देवस्थान असून येथे पंढरपूरच्या विठ्ठल-रुक्मिणीचे सात्विक रूप पाहण्यास मिळते.आषाढी एकादशी, कार्तिकी एकादशी आणि इतर पंढरीच्या वारीच्या काळात येथे विशेष पुजा, भजन आणि कीर्तनाचे आयोजन केले जाते. येथे जवळच आंबेरी खाडी आणि निसर्गरम्य परिसर आहे. '''''हनुमान मंदिर -''''' आंबेरी खाडीच्या लगत असलेले जागृत देवस्थान म्हणून प्रसिद्ध असलेले हनुमान मंदिर तेथे प्रवेश केला की मन अगदी प्रसन्न होते. '''जेटी -''' (Jetty) तिर्लोट आंबेरी जेटी नं. १, तिर्लोट आंबेरी जेटी नं. २, तिर्लोट वरचे मोहूळ जेटी नं. ३, तिर्लोट भाटवाडी जेटी नं. ४ असे वाघोटण खाडीच्या काठावर स्थित किनारपट्टी बंदर आहेत. जे स्थानिक मासेमारी, मालवाहतूक आणि प्रवासी वाहतुकीसाठी वापरले जाते. पर्यटनासाठी तर अतिशय निसर्गरम्य ठिकाण आहेत. '''''आंबेरी पुल -'''''https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B2.jpg वाघोटण खाडीवर बांधलेला सिंधुदुर्ग व रत्‍नागिरी या दोन जिल्ह्यांना रस्तेमार्गे जोडणारा ३१७ मी. लांबीचा पुल म्हणजे या भागातील नैसर्गिक सौंदर्यात आणखी पडलेली भरच. कोकणातील पारंपारिक संस्कृती व निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी आंबा व काजूच्या बागा अतिउत्तम. हे गाव देवगडचे हापूस आंबे आणि विविध प्रकारचे मासे यासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. आणखी वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तिर्लोट हेळदेवाडीच्या पायथ्याशी वाहत असणारी बारमाही नदी. ==जवळपासची गावे== * पुर्वेस - सौदाळे, वाघोटन. * पश्चिमेस - खाडीपलिकडे गिर्ये, विजयदुर्ग. * उत्तरेस - खाडीपलिकडे सागवे कात्रादेवी. * दक्षिणेस - पडेल, पुरळ, वाडा. ==अर्थव्यवस्था== येथील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि कोकणातील पारंपारिक व्यवसायांवर आधारित आहे. यामध्ये अर्थव्यवस्था आंबा (हापूस) आणि काजू बागायतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. शिवाय मच्छिमारी, नारळ, सुपारी, भातशेती व नाचणी इ. असे उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:देवगड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] nu2v78r8u62qjxnyyiawizsktdg8u5r 14 261527 2678240 1996874 2026-04-08T13:38:29Z Vidyadhar Bhogale 181965 2678240 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:कुडाळ तालुका]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:तालुक्यानुसार महाराष्ट्रातील गावे]] = निरुखे = o70vm48c4bzdxxv14p9fkiw5dctiw9f 2678382 2678240 2026-04-09T02:20:15Z संतोष गोरे 135680 2678382 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:कुडाळ तालुका]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:तालुक्यानुसार महाराष्ट्रातील गावे]] k5rzuxbjkxolwrfsjfz5e2m5bg5oz3y 10 280207 2678244 2635261 2026-04-08T14:02:39Z Aditya tamhankar 80177 2678244 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns | name = देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी | title = देशानुसार [[२०-२० सामने|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने]] यांची यादी |bodystyle = background:#fdfdfd; width:100%; vertical-align:top; |belowstyle = background:#ddddff; padding-left:1em; padding-right:1em; |groupstyle = background:#ddddff; width:12%;padding-left:1em; padding-right:1em; text-align:right; |liststyle = background:transparent; |oddstyle = background:transparent; |evenstyle = background:#f7f7f7; |fullwidth = y |col1 = {{navbox|subgroup | group1 = {{देशध्वज|AFG|२०१३}} | list1 = [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group2 = {{देशध्वज|ARG}} | list2 = [[आर्जेन्टिना क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[आर्जेन्टिना महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group3 = {{देशध्वज|AUS}} | list3 = [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group4 = {{देशध्वज|AUT}} | list4 = [[ऑस्ट्रिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[ऑस्ट्रिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group5 = {{देशध्वज|BAH}} | list5 = [[बहामास क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group6 = {{देशध्वज|Bahrain}} | list6 = [[बहरैन क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[बहरैन महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group7 = {{देशध्वज|BAN}} | list7 = [[बांगलादेश क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group8 = {{देशध्वज|BAR}} | list8 = <span style="color:#A0A0A0;">पुरुष</span> • [[बार्बाडोस महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group9 = {{देशध्वज|BEL}} | list9 = [[बेल्जियम क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[बेल्जियम महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group10 = {{देशध्वज|BLZ}} | list10 = [[बेलीझ क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[बेलीझ महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group11 = {{देशध्वज|BER}} | list11 = [[बर्म्युडा क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group12 = {{देशध्वज|BHU}} | list12 = [[भूतान क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[भूतान महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group13 = {{देशध्वज|BOT}} | list13 = [[बोत्स्वाना क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[बोत्स्वाना महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group14 = {{देशध्वज|BRA}} | list14 = [[ब्राझील क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[ब्राझील महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group15 = {{देशध्वज|BUL}} | list15 = [[बल्गेरिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[बल्गेरिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group16 = {{देशध्वज|CAM}} | list16 = [[कंबोडिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group17 = {{देशध्वज|CMR}} | list17 = [[कामेरून क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[कामेरून महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group18 = {{देशध्वज|CAN}} | list18 = [[कॅनडा क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[कॅनडा महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group19 = {{देशध्वज|CAY}} | list19 = [[केमन द्वीपसमूह क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[केमन द्वीपसमूह महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group20 = {{देशध्वज|Chile}} | list20 = [[चिले क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[चिले महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] }} |col2 = {{navbox|subgroup | group21 = {{देशध्वज|CHN}} | list21 = [[चीन क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[चीन महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group22 = {{देशध्वज|COK}} | list22 = [[कूक द्वीपसमूह क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[कूक द्वीपसमूह महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group23 = {{देशध्वज|Costa Rica}} | list23 = [[कोस्टा रिका क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[कोस्टा रिका महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group24 = {{देशध्वज|Croatia}} | list24 = [[क्रोएशिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[क्रोएशिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group25 = {{देशध्वज|Cyprus}} | list25 = [[सायप्रस क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[सायप्रस महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group26 = {{देशध्वज|CZE}} | list26 = [[चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group27 = {{देशध्वज|DEN}} | list27 = [[डेन्मार्क क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[डेन्मार्क महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group28 = {{देशध्वज|ENG}} | list28 = [[इंग्लंड क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[इंग्लंड महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group29 = {{देशध्वज|EST}} | list29 = [[एस्टोनिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[एस्टोनिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group30 = {{देशध्वज|Swaziland}} | list30 = [[इस्वाटिनी क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[इस्वाटिनी महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group31 = {{देशध्वज|FLK}} | list31 = [[फॉकलंड द्वीपसमूह क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group32 = {{देशध्वज|FIJ}} | list32 = [[फिजी क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[फिजी महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group33 = {{देशध्वज|FIN}} | list33 = [[फिनलंड क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[फिनलंड महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group34 = {{देशध्वज|FRA}} | list34 = [[फ्रान्स क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[फ्रान्स महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group35 = {{देशध्वज|GAM}} | list35 = [[गांबिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[गांबिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group36 = {{देशध्वज|GER}} | list36 = [[जर्मनी क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[जर्मनी महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group37 = {{देशध्वज|GHA}} | list37 = [[घाना क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[घाना महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group38 = {{देशध्वज|GIB}} | list38 = [[जिब्राल्टर क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group39 = {{देशध्वज|GRE}} | list39 = [[ग्रीस क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[ग्रीस महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group40 = {{देशध्वज|GUE}} | list40 = [[गर्न्सी क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[गर्न्सी महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] }} |col3 = {{navbox|subgroup | group41 = {{देशध्वज|HK}} | list41 = [[हाँग काँग क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[हाँग काँग महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group42 = {{देशध्वज|HUN}} | list42 = [[हंगेरी क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group43 = आयसीसी आंतरराष्ट्रीय XI | list43 = [[आंतरराष्ट्रीय XI क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group44 = {{देशध्वज|IND}} | list44 = [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group45 = {{देशध्वज|Indonesia}} | list45 = [[इंडोनेशिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[इंडोनेशिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group46 = {{देशध्वज|Iran}} | list46 = [[इराण क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group47 = {{देशध्वज|IRE}} | list47 = [[आयर्लंड क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group48 = {{देशध्वज|IMN}} | list48 = [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[आईल ऑफ मान महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group49 = {{देशध्वज|Israel}} | list49 = [[इस्रायल क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group50 = {{देशध्वज|ITA}} | list50 = [[इटली क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[इटली महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group51 = {{देशध्वज|Ivory Coast}} | list51 = [[आयवरी कोस्ट क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group52 = {{देशध्वज|JPN}} | list52 = [[जपान क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[जपान महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group53 = {{देशध्वज|JER}} | list53 = [[जर्सी क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[जर्सी महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group54 = {{देशध्वज|KEN}} | list54 = [[केन्या क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[केन्या महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group55 = {{देशध्वज|KUW}} | list55 = [[कुवेत क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[कुवेत महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group56 = {{देशध्वज|LES}} | list56 = [[लेसोथो क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[लेसोथो महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group57 = {{देशध्वज|LUX}} | list57 = [[लक्झेंबर्ग क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[लक्झेंबर्ग महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group58 = {{देशध्वज|MWI}} | list58 = [[मलावी क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[मलावी महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group59 = {{देशध्वज|MAS}} | list59 = [[मलेशिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[मलेशिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group60 = {{देशध्वज|MDV}} | list60 = [[मालदीव क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[मालदीव महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] }} |col4 = {{navbox|subgroup | group61 = {{देशध्वज|MLI}} | list61 = [[माली क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[माली महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group62 = {{देशध्वज|MLT}} | list62 = [[माल्टा क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[माल्टा महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group63 = {{देशध्वज|MEX}} | list63 = [[मेक्सिको क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[मेक्सिको महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group64 = {{देशध्वज|MGL}} | list64 = [[मंगोलिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[मंगोलिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group65 = {{देशध्वज|MOZ}} | list65 = [[मोझांबिक क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[मोझांबिक महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group66 = {{देशध्वज|MYA}} | list66 = [[म्यानमार क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[म्यानमार महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group67 = {{देशध्वज|NAM}} | list67 = [[नामिबिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[नामिबिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group68 = {{देशध्वज|NEP}} | list68 = [[नेपाळ क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[नेपाळ महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group69 = {{देशध्वज|NED}} | list69 = [[नेदरलँड्स क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[नेदरलँड्स महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group70 = {{देशध्वज|NZ}} | list70 = [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group71 = {{देशध्वज|NGA}} | list71 = [[नायजेरिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[नायजेरिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group72 = {{देशध्वज|NOR}} | list72 = [[नॉर्वे क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[नॉर्वे महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group73 = {{देशध्वज|OMA}} | list73 = [[ओमान क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[ओमान महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group74 = {{देशध्वज|PAK}} | list74 = [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group75 = {{देशध्वज|PAN}} | list75 = [[पनामा क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group76 = {{देशध्वज|PNG}} | list76 = [[पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[पापुआ न्यू गिनी महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group77 = {{देशध्वज|Peru}} | list77 = [[पेरू क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[पेरू महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group78 = {{देशध्वज|PHI}} | list78 = [[फिलिपिन्स क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[फिलिपिन्स महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group79 = {{देशध्वज|POR}} | list79 = [[पोर्तुगाल क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group80 = {{देशध्वज|QAT}} | list80 = [[कतार क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[कतार महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] }} |col5 = {{navbox|subgroup | group81 = {{देशध्वज|ROM}} | list81 = [[रोमेनिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[रोमेनिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group82 = {{देशध्वज|RWA}} | list82 = [[रवांडा क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[रवांडा महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group83 = {{देशध्वज|SAM}} | list83 = [[सामोआ क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[सामोआ महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group84 = {{देशध्वज|SAU}} | list84 = [[सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[सौदी अरेबिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group85 = {{देशध्वज|SCO}} | list85 = [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[स्कॉटलंड महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group86 = {{देशध्वज|SER}} | list86 = [[सर्बिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[सर्बिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group87 = {{देशध्वज|SEY}} | list87 = [[सेशेल्स क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group88 = {{देशध्वज|SLE}} | list88 = [[सियेरा लिओन क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[सियेरा लिओन महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group89 = {{देशध्वज|SIN}} | list89 = [[सिंगापूर क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[सिंगापूर महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group90 = {{देशध्वज|SVN}} | list90 = [[स्लोव्हेनिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group91 = {{देशध्वज|SA}} | list91 = [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group92 = {{देशध्वज|KOR}} | list92 = [[दक्षिण कोरिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[दक्षिण कोरिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group93 = {{देशध्वज|ESP}} | list93 = [[स्पेन क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[स्पेन महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group94 = {{देशध्वज|SL}} | list94 = [[श्रीलंका क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group95 = {{देशध्वज|Saint Helena}} | list95 = [[सेंट हेलेना क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group96 = {{देशध्वज|Suriname}} | list96 = [[सुरिनाम क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group97 = {{देशध्वज|SWE}} | list97 = [[स्वीडन क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[स्वीडन महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group98 = {{देशध्वज|SWI}} | list98 = [[स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group99 = {{देशध्वज|Tajikistan}} | list99 = <span style="color:#A0A0A0;">पुरुष</span> • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group100 = {{देशध्वज|TAN}} | list100 = [[टांझानिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[टांझानिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] }} |col6 = {{navbox|subgroup | group101 = {{देशध्वज|THA}} | list101 = [[थायलंड क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[थायलंड महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group102 = {{देशध्वज|Timor Leste}} | list102 = [[पूर्व तिमोर क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group103 = {{देशध्वज|TUR}} | list103 = [[तुर्कस्तान क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[तुर्कस्तान महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group104 = {{देशध्वज|Turks and Caicos Islands}} | list104 = [[टर्क्स आणि कैकास द्वीपसमूह क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group105 = {{देशध्वज|UGA}} | list105 = [[युगांडा क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[युगांडा महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group106 = {{देशध्वज|UAE}} | list106 = [[संयुक्त अरब अमिराती क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[संयुक्त अरब अमिराती महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group107 = {{देशध्वज|USA}} | list107 = [[अमेरिका क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[अमेरिका महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group108 = {{देशध्वज|Uzbekistan}} | list108 = <span style="color:#A0A0A0;">पुरुष</span> • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> | group109 = {{देशध्वज|VAN}} | list109 = [[व्हानुआतू क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[व्हानुआतू महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group110 = {{देशध्वज|WIN}} | list110 = [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group111 = {{देशध्वज|ZAM}} | list111 = [[झांबिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[झांबिया महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] | group112 = {{देशध्वज|ZIM}} | list112 = [[झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|पुरुष]] • [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी‎|महिला]] }} }} <noinclude> [[वर्ग:क्रिकेट मार्गक्रमण साचे|{{PAGENAME}}]] </noinclude> <noinclude> [[वर्ग:साचे]] [[वर्ग:खेळ साचे]] [[वर्ग:क्रिकेट साचे]] </noinclude> 6qtmj5s0gvb2w1nzg91fuj86ta1qody 0 293246 2678408 2676964 2026-04-09T05:07:01Z ~2026-21842-13 181985 /* ऑक्टोबर २०२५ ते मार्च २०२६ */ 2678408 wikitext text/x-wiki = एक तासांचे विशेष भाग १ = == जुलै २००९ ते जून २०१२ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] !! [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] !! [[एकाच ह्या जन्मी जणू]] !! [[लज्जा (मालिका)|लज्जा]] !! [[आभास हा]] !! [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] !! [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] |- | २५ जुलै २००९ | | | रात्री ८ | | | | | |- | ६ मार्च २०१० | | संध्या. ७ | | | | | | |- | १७ एप्रिल २०१० | | संध्या. ७ | | | | | | |- | १४ ऑगस्ट २०१० | | | | | | | | रात्री ९ |- | २३ ऑक्टोबर २०१० | | | | | रात्री ८.३० | | | |- | १५ जून २०११ | संध्या. ६ | | | | | | | |- | १८ ऑक्टोबर २०११ | | | | रात्री ८ | | | | |- | ४ डिसेंबर २०११ | | | | | | संध्या. ६ | | |- | १८ डिसेंबर २०११ | | | | संध्या. ६ | | | | |- | १९ फेब्रुवारी २०१२ | संध्या. ६ | | | | | | | |- | १ ते ३ मार्च २०१२ | | | | | | | रात्री ८ | |- | २४ मार्च २०१२ | | | | | | | रात्री ८.३० | |} == जुलै २०१२ ते जून २०१४ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[तू तिथे मी]] !! [[जय मल्हार]] !! [[राधा ही बावरी]] !! [[उंच माझा झोका]] !! [[होणार सून मी ह्या घरची]] !! [[मला सासू हवी]] !! [[जुळून येती रेशीमगाठी]] !! [[अजूनही चांदरात आहे]] !! [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] |- | ९ सप्टेंबर २०१२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | |- | २१ ऑक्टोबर २०१२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | १६ डिसेंबर २०१२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २७ जानेवारी २०१३ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | |- | ९-१६-२३ फेब्रुवारी २०१३ | | | | | | | रात्री ८.३० | | | |- | २४ फेब्रुवारी २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | २४ मार्च २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | २१ एप्रिल २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | १६ जून २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | ११ ऑगस्ट २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | |- | ७ सप्टेंबर २०१३ | | | | | | रात्री ८ | | | | |- | १५ सप्टेंबर २०१३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | |- | ९ ते १२ ऑक्टोबर २०१३ | | | | | | | रात्री ८.३० | | | |- | २० ऑक्टोबर २०१३ | संध्या. ६ | | | | | | | | | |- | १७ नोव्हेंबर २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | रात्री ९ |- | २२ डिसेंबर २०१३ | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | २ मार्च २०१४ | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | १८ मे २०१४ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |} == जुलै २०१४ ते जून २०१६ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[जय मल्हार]] !! [[जावई विकत घेणे आहे]] !! [[नांदा सौख्य भरे]] !! [[होणार सून मी ह्या घरची]] !! [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] !! [[जुळून येती रेशीमगाठी]] !! [[माझे पती सौभाग्यवती]] !! [[का रे दुरावा]] !! [[दिल दोस्ती दुनियादारी]] |- | २७ जुलै २०१४ | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | |- | ३ ऑक्टोबर २०१४ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १२ ऑक्टोबर २०१४ | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २० ऑक्टोबर २०१४ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | २२ मार्च २०१५ | संध्या. ६ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ |- | २५ एप्रिल २०१५ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २५ मे २०१५ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | १९ जुलै २०१५ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | | रात्री ९ | |- | २७ जुलै २०१५ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | ३० ऑगस्ट २०१५ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | २७ सप्टेंबर २०१५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | २२ ऑक्टोबर २०१५ | संध्या. ६ | | | | | | | | | |- | २५ ऑक्टोबर २०१५ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | |- | २९ नोव्हेंबर २०१५ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | |- | १४ फेब्रुवारी २०१६ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | |- | २७ मार्च २०१६ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | |- | २७ जून २०१६ | | | | | | रात्री ८ | | | | |} == जुलै २०१६ ते जून २०१७ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[जय मल्हार]] !! [[नांदा सौख्य भरे]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[खुलता कळी खुलेना]] !! [[काहे दिया परदेस]] !! [[दिल दोस्ती दोबारा]] |- | १७ जुलै २०१६ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २१ ऑगस्ट २०१६ | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | |- | ६ सप्टेंबर २०१६ | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २५ सप्टेंबर २०१६ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | |- | ८ ऑक्टोबर २०१६ | | | | | | | | रात्री ९ | |- | २५ डिसेंबर २०१६ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | १९ फेब्रुवारी २०१७ | | | | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ |} == जुलै २०१७ ते जून २०१९ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[जाडूबाई जोरात]] !! [[आम्ही सारे खवय्ये]] !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[लागिरं झालं जी]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[तुझं माझं ब्रेकअप]] !! [[तुला पाहते रे]] !! [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] !! [[जागो मोहन प्यारे]] !! [[ग्रहण (मालिका)|ग्रहण]] |- | १७ सप्टेंबर २०१७ | संध्या. ६ | | संंध्या. ७ | | | | | | | रात्री ८ | |- | २६ नोव्हेंबर २०१७ | | | संंध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | |- | १५ एप्रिल २०१८ | | | | | | संंध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | २२ जुलै २०१८ | | | | संंध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | |- | २३ जुलै २०१८ | | दुपारी १ | | | | | | | | | |- | २ सप्टेंबर २०१८ | | | संंध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | |- | १३-१८ सप्टेंबर २०१८ | | दुपारी १ | | | | | | | | | |- | १०-१८ ऑक्टोबर २०१८ | | दुपारी १ | | | | | | | | | |- | २१ ऑक्टोबर २०१८ | | | | | | | | रात्री ९ | | | |- | १० नोव्हेंबर २०१८ | | | | | | | | | | रात्री ९.३० | |- | ९ डिसेंबर २०१८ | | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | ६ जानेवारी २०१९ | | | | संंध्या. ७ | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | १९ मे २०१९ | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |} == जुलै २०१९ ते जून २०२१ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[घेतला वसा टाकू नको]] !! [[मिसेस मुख्यमंत्री]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[कारभारी लयभारी]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] !! [[अग्गंबाई सासूबाई]] !! [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] !! [[माझा होशील ना]] !! [[देवमाणूस]] |- | १५ ऑगस्ट २०१९ | संध्या. ६ | | | | | | | | | | |- | १३ सप्टेंबर २०१९ | संध्या. ६ | | | | | | | | | | |- | २७ ऑक्टोबर २०१९ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | |- | १५ डिसेंबर २०१९ | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | |- | १ नोव्हेंबर २०२० | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | १३ डिसेंबर २०२० | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | |- | १७ जानेवारी २०२१ | | | | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ |- | ७ फेब्रुवारी २०२१ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | | |- | २१ फेब्रुवारी २०२१ | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | |- | १८ एप्रिल २०२१ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | |} = एक तासांचे विशेष भाग २ = == जुलै २०२१ ते एप्रिल २०२२ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[मन झालं बाजिंद]] !! [[मन उडु उडु झालं]] !! [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] !! [[तू तेव्हा तशी]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] !! [[सा रे ग म प:लिटील चॅम्प्स]] !! [[किचन कल्लाकार]] !! [[देवमाणूस २]] !! [[रात्रीस खेळ चाले ३]] |- | ३१ ऑक्टोबर २०२१ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | रात्री १० | | | |- | २१ नोव्हेंबर २०२१ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | |- | १९ डिसेंबर २०२१ | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | रात्री ९ | |- | २६ डिसेंबर २०२१ | | | | | | | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | २ जानेवारी २०२२ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | ९ जानेवारी २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | रात्री १० | |- | ६ फेब्रुवारी २०२२ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | १३ फेब्रुवारी २०२२ | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | | |- | २० फेब्रुवारी २०२२ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ६ मार्च २०२२ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २० मार्च २०२२ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | १० एप्रिल २०२२ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | |- | १७ एप्रिल २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | रात्री १० | |} == मे ते ऑक्टोबर २०२२ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[सत्यवान सावित्री (मालिका)|सत्यवान सावित्री]] !! [[मन उडु उडु झालं]] !! [[तू तेव्हा तशी]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[बँड बाजा वरात]] !! [[बस बाई बस]] !! [[देवमाणूस २]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | ८ मे २०२२ | | | | | | रात्री ९.३० | | | | |- | ५ जून २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | | | रात्री ८ | |- | १२ जून २०२२ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | १९ जून २०२२ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | | |- | २४ जुलै २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | ३१ जुलै २०२२ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | | |- | १४ ऑगस्ट २०२२ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | |- | २५ सप्टेंबर २०२२ | | | | | रात्री ९ | | | | | |- | ९ ऑक्टोबर २०२२ | | | | | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ |} == नोव्हेंबर २०२२ ते फेब्रुवारी २०२३ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[तू चाल पुढं]] !! [[हृदयी प्रीत जागते]] !! [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[अगं अगं सूनबाई काय म्हणता सासूबाई?]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | १३ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | |- | २० नोव्हेंबर २०२२ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | |- | २७ नोव्हेंबर २०२२ | | | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ |- | ११ डिसेंबर २०२२ | | | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ |- | १ जानेवारी २०२३ | | | | | | | रात्री ९ | | | |- | ८ जानेवारी २०२३ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | १५ जानेवारी २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | | | | | | |- | २२ जानेवारी २०२३ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २९ जानेवारी २०२३ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | ५ फेब्रुवारी २०२३ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | |- | १२ फेब्रुवारी २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | १९ फेब्रुवारी २०२३ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |} == मार्च ते मे २०२३ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[यशोदा - गोष्ट श्यामच्या आईची]] !! [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] !! [[३६ गुणी जोडी]] !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[तू चाल पुढं]] !! [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] !! [[तू तेव्हा तशी]] |- | ५ मार्च २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | | | |- | १२ मार्च २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | |- | १९ मार्च २०२३ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | २६ मार्च २०२३ | | | | | | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ |- | २ एप्रिल २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | |- | १६ एप्रिल २०२३ | | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | २३ एप्रिल २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | | | | | |- | ७ मे २०२३ | संध्या. ६ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | |- | १४ मे २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | | | | |} == जून ते डिसेंबर २०२३ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[३६ गुणी जोडी]] !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[तू चाल पुढं]] !! [[सारं काही तिच्यासाठी]] !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | ४ जून २०२३ | | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | |- | ११ जून २०२३ | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | रात्री १० | |- | १८ जून २०२३ | | | | | | | | | रात्री १० | |- | २५ जून २०२३ | | | | | | संध्या. ७ | | | रात्री १० | रात्री ८ |- | २ जुलै २०२३ | | | | | | | | | रात्री १० | |- | ९ जुलै २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० | |- | १६ जुलै २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | दुपारी २ आणि रात्री १० | |- | २३ जुलै २०२३ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | संध्या. ६ | रात्री १० | |- | ३० जुलै २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | २० ऑगस्ट २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० |- | ३ सप्टेंबर २०२३ | दुपारी २ आणि रात्री १० | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | |- | १० सप्टेंबर २०२३ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | |- | १२ नोव्हेंबर २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | |- | १९ नोव्हेंबर २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | |- | २६ नोव्हेंबर २०२३ | | | | | | | | | | रात्री ८ |- | १७ डिसेंबर २०२३ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | | |- | २४ डिसेंबर २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |} == जानेवारी ते डिसेंबर २०२४ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[सारं काही तिच्यासाठी]] !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[शिवा (मालिका)|शिवा]] !! [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | ७ जानेवारी २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | २१ जानेवारी २०२४ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | २८ जानेवारी २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | ४ फेब्रुवारी २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | २५ फेब्रुवारी २०२४ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ |- | ३ मार्च २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | १० मार्च २०२४ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ |- | २८ जुलै २०२४ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | |- | १८ ऑगस्ट २०२४ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री १० | |- | ८ सप्टेंबर २०२४ | संध्या. ७ | | | | | |- | २२ डिसेंबर २०२४ | | | | | रात्री ९ | |} == जानेवारी ते सप्टेंबर २०२५ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[लाखात एक आमचा दादा]] !! [[सावळ्याची जणू सावली]] !! [[पारू (मालिका)|पारू]] !! [[शिवा (मालिका)|शिवा]] !! [[कमळी (मालिका)|कमळी]] !! [[नवरी मिळे हिटलरला]] !! [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] !! [[तुला जपणार आहे]] |- | २ फेब्रुवारी २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | |- | ३० मार्च २०२५ | दुपारी १२ आणि रात्री १० | | | | | | | | |- | ६ एप्रिल २०२५ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री १०.३० | | |- | १३ एप्रिल २०२५ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७.३० | दुपारी १ आणि रात्री ८.३० | | | | दुपारी २ आणि रात्री १०.३० |- | २७ एप्रिल २०२५ | दुपारी १२ | | | | | | दुपारी १ | | दुपारी २ आणि रात्री १०.३० |- | १८ मे २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३० | दुपारी १ आणि संध्या. ७.३० | | | | | | |- | २५ मे २०२५ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री १०.३० | | |- | ८ जून २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | |- | १३ जुलै २०२५ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | |- | २० जुलै २०२५ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | २७ जुलै २०२५ | | | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० | |- | ३ ऑगस्ट २०२५ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री १० |- | १० ऑगस्ट २०२५ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | |- | २४ ऑगस्ट २०२५ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | |- | २१ सप्टेंबर २०२५ | | | संध्या. ६.३० | | | | | | |} == ऑक्टोबर २०२५ ते मार्च २०२६ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[आम्ही सारे खवय्ये]] !! [[सावळ्याची जणू सावली]] !! [[शुभ श्रावणी]] !! [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] !! [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] !! [[कमळी (मालिका)|कमळी]] !! [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] !! [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] !! [[तुला जपणार आहे]] |- | १२ ऑक्टोबर २०२५ | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | दुपारी १२ आणि रात्री १०.३० |- | १९ ऑक्टोबर २०२५ | दुपारी १२ | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | २६ ऑक्टोबर २०२५ | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | २, ९, १६, २३, ३० नोव्हेंबर २०२५ | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | ७, १४ डिसेंबर २०२५ | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | २१ डिसेंबर २०२५ | | | | | | दुपारी १२ आणि रात्री १०.३० | दुपारी २ आणि संध्या. ६ | दुपारी १ | |- | २८ डिसेंबर २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ आणि रात्री १० | |- | ३-४ जानेवारी २०२६ | | | | संध्या. ७ | | | | | |- | ११ जानेवारी २०२६ | | | | | | | रात्री ९.३० | | |- | १८ जानेवारी २०२६ | | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | |- | ७ फेब्रुवारी २०२६ | | | | | | | | | रात्री १०.३० |- | १४ फेब्रुवारी २०२६ | | | रात्री ९ | | | | | रात्री १० | |- | १५ मार्च २०२६ | दुपारी १२ | दुपारी १ | दुपारी २ | संध्या. ७ | | रात्री ९ | रात्री १० | रात्री ११ | दुपारी ३ |- | २२ मार्च २०२६ | | | दुपारी १२ | | | दुपारी १ | | दुपारी २ | |- | ५ एप्रिल २०२६ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | दुपारी ३ आणि रात्री १० |- | १२ एप्रिल २०२६ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | |} = दोन तासांचे विशेष भाग = == जुलै २०१३ ते डिसेंबर २०१८ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[जय मल्हार]] !! [[नांदा सौख्य भरे]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[उंच माझा झोका]] !! [[होणार सून मी ह्या घरची]] !! [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[काहे दिया परदेस]] !! [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] |- | १४ जुलै २०१३ | | | | | संध्या. ७ | | | | | |- | २० ऑक्टोबर २०१३ | | | | | | संध्या. ७ | | | | |- | ३० मार्च २०१४ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | १७ ऑगस्ट २०१४ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | ३ मे २०१५ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १३ डिसेंबर २०१५ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २४ जानेवारी २०१६ | | | | | | संध्या. ७ | | | | |- | १७ एप्रिल २०१६ | | | | | | | संध्या. ७ | | | |- | ९ ऑक्टोबर २०१६ | | | | | | | | | संध्या. ७ | |- | ८ जानेवारी २०१७ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १५ जानेवारी २०१७ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | ५ मार्च २०१७ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |- | ३० एप्रिल २०१७ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १३ ऑगस्ट २०१७ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २४ सप्टेंबर २०१७ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | १७ डिसेंबर २०१७ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | २९ जुलै २०१८ | | | | | | | | संध्या. ७ | | |- | १९ ऑगस्ट २०१८ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |- | २१ ऑक्टोबर २०१८ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २५ नोव्हेंबर २०१८ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |} == जानेवारी २०१९ ते सप्टेंबर २०२१ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[मिसेस मुख्यमंत्री]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] !! [[तुला पाहते रे]] !! [[माझा होशील ना]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[झिंग झिंग झिंगाट]] !! [[भागो मोहन प्यारे]] !! [[देवमाणूस]] |- | १३ जानेवारी २०१९ | | | | | संध्या. ७ | | | | | |- | १० फेब्रुवारी २०१९ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २१ एप्रिल २०१९ | | | | | | | | संध्या. ७ | | |- | २२ सप्टेंबर २०१९ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २४ नोव्हेंबर २०१९ | | | | | | | | | संध्या. ७ | |- | १६ फेब्रुवारी २०२० | | | | | | | संध्या. ७ | | | |- | १४ फेब्रुवारी २०२१ | | | | | | संध्या. ७ | | | | |- | ७ मार्च २०२१ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २१ मार्च २०२१ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | १८ जुलै २०२१ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | १५ ऑगस्ट २०२१ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | २२ ऑगस्ट २०२१ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |} == ऑक्टोबर २०२१ ते जून २०२५ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[मन झालं बाजिंद]] !! [[तू तेव्हा तशी]] !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] !! [[खुपते तिथे गुप्ते]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[देवमाणूस २]] !! [[तुला जपणार आहे]] |- | १७ ऑक्टोबर २०२१ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २६ डिसेंबर २०२१ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | |- | १२ जून २०२२ | | | | रात्री ८ | | | | | | |- | १७ जुलै २०२२ | | | | | | | | | संध्या. ७ | |- | ६ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २२ जानेवारी २०२३ | | | | | | | | रात्री ८ | | |- | ४ जून २०२३ | | | | | | रात्री ९ | | | | |- | १ ऑक्टोबर २०२३ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | ३१ डिसेंबर २०२३ | | | | | | | संध्या. ७ | | | |- | ८ जून २०२५ | | | | | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ |} == जुलै २०२५ ते चालू == {| class="wikitable sortable" ! !! [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] !! [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] |- | २८ सप्टेंबर २०२५ | | संध्या. ७ |- | ५ जानेवारी २०२६ | संध्या. ७ | |- | १४ फेब्रुवारी २०२६ | संध्या. ७ | |} = विशेष भाग = == दीड तासांचे विशेष भाग == {| class="wikitable sortable" ! !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[जाऊ बाई गावात]] !! [[रात्रीस खेळ चाले ३]] |- | ३१ डिसेंबर २०१९ | | | रात्री १०.३० |- | २५ डिसेंबर २०२२ | संध्या. ७ | | |- | १४ जानेवारी २०२४ | | रात्री ८ | |} == अडीच तासांचे विशेष भाग == {| class="wikitable sortable" ! !! [[अग्गंबाई सासूबाई]] !! [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] |- | १९ जानेवारी २०२० | संध्या. ७ | |- | २४ मे २०२० | | संध्या. ७ |- | १ ऑगस्ट २०२१ | | संध्या. ७ |} == तीन तासांचे विशेष भाग == {| class="wikitable sortable" ! !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[भागो मोहन प्यारे]] |- | २२ डिसेंबर २०१९ | | संध्या. ७ |- | ८ ऑगस्ट २०२१ | संध्या. ७ | |- | २७ फेब्रुवारी २०२२ | रात्री ९ | |} == महासंगम == {| class="wikitable sortable" ! दिनांक !! मालिका / कार्यक्रम !! वेळ |- | rowspan="2"| ५-११ नोव्हेंबर २०२३ | [[चला हवा येऊ द्या]] | rowspan="2"| रात्री ९ ते १०.३० |- | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] |- | rowspan="2"| २०-२६ नोव्हेंबर २०२३ | [[सारं काही तिच्यासाठी]] | rowspan="2"| संध्या. ७.३० ते रात्री ८.३० |- | [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] |- | rowspan="2"| २८ ऑक्टोबर-२ नोव्हेंबर २०२४ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | rowspan="2"| संध्या. ७ ते रात्री ८ |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] |- | rowspan="2"| २५-३० नोव्हेंबर २०२४ | [[लाखात एक आमचा दादा]] | rowspan="2"| रात्री ८.३० ते ९.३० |- | [[शिवा (मालिका)|शिवा]] |- | rowspan="2"| २६ जानेवारी-१ फेब्रुवारी २०२५ | [[पारू (मालिका)|पारू]] | rowspan="2"| संध्या. ७.३० ते रात्री ९ |- | [[लक्ष्मी निवास]] |- | rowspan="2"| ७-१२ एप्रिल २०२५ | [[लाखात एक आमचा दादा]] | rowspan="2"| संध्या. ६.३० ते ७.३० |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] |- | rowspan="2"| १२-१७ मे २०२५ | [[पारू (मालिका)|पारू]] | rowspan="2"| संध्या. ७ ते रात्री ८ |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] |- | rowspan="2"| २७ जुलै-२ ऑगस्ट २०२५ | [[पारू (मालिका)|पारू]] | rowspan="2"| संध्या. ७.३० ते रात्री ९ |- | [[लक्ष्मी निवास]] |- | rowspan="2"| १३-१९ ऑक्टोबर २०२५ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | rowspan="2"| संध्या. ६.३० ते ७.३० |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] |- | rowspan="2"| १०-१४ नोव्हेंबर २०२५ | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | rowspan="2"| रात्री ९ ते १० |- | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] |- | rowspan="2"| ११-१७ जानेवारी २०२६ | [[लक्ष्मी निवास]] | rowspan="2"| रात्री ८ ते ९.३० |- | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] |} [[वर्ग:झी मराठी]] [[वर्ग:याद्या]] t4aixrbaosyrgasbb9vdq8uuoqbw0re 0 306538 2678242 2677920 2026-04-08T13:58:17Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678242 wikitext text/x-wiki खालील यादी ब्राझिल क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. ब्राझिलने ३ ऑक्टोबर २०१९ रोजी चिली विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | ब्राझिलने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200203.html ९०४] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|Chile}} || {{flagicon|Peru}} [[लिमा|एल कोर्टिजो पोलो क्लब पीच ब]], [[लिमा]] || {{cr|BRA}} || rowspan=4 | [[२०१९ दक्षिण अमेरिकी क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा - पुरुष|२०१९ दक्षिण अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200204.html ९०५] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|Peru}} || {{flagicon|Peru}} [[लिमा|एल कोर्टिजो पोलो क्लब पीच अ]], [[लिमा]] || {{cr|Peru}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200207.html ९०९] || ४ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|Peru}} [[लिमा|एल कोर्टिजो पोलो क्लब पीच अ]], [[लिमा]] || {{cr|ARG}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200211.html ९१६] || ५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|Mexico}} || {{flagicon|Peru}} [[लिमा|एल कोर्टिजो पोलो क्लब पीच ब]], [[लिमा]] || {{cr|Mexico}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1453903.html २९०३] || १२ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|BRA}} [[ब्राझील|साओ फर्नांडो पोलो आणि क्रिकेट क्लब]], [[ब्राझील|इटागुई]] || {{cr|BRA}} || [[२०२४ पुरुष दक्षिण अमेरिकन चॅम्पियनशिप|२०२४ दक्षिण अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462878.html ३००८] || ६ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BAH}} || {{flagicon|ARG}} [[सेंट जॉर्ज कॉलेज (किल्मेस)|सेंट जॉर्ज कॉलेज]], [[क्विल्मेस]] || {{cr|BAH}} || rowspan=8 | [[२०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462880.html ३०१२] || ७ डिसेंबर २०२४ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड]], [[ग्रेटर ब्युनोस आयर्स|ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|MEX}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462886.html ३०२०] || ८ डिसेंबर २०२४ || {{cr|SUR}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|BRA}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462894.html ३०३४] || ११ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BER}} || {{flagicon|ARG}} [[सेंट जॉर्ज कॉलेज (किल्मेस)|सेंट जॉर्ज कॉलेज]], [[क्विल्मेस]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462896.html ३०३८] || १२ डिसेंबर २०२४ || {{cr|PAN}} || {{flagicon|ARG}} [[बेल्ग्रानो ऍथलेटिक स्टेडियम]], [[ग्रेटर ब्युनोस आयर्स|ब्युनॉस आयर्स]] || {{cr|BRA}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462900.html ३०५२] || १४ डिसेंबर २०२४ || {{cr|CAY}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|CAY}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462904.html ३०५८] || १५ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BLZ}} || {{flagicon|ARG}} [[बेल्ग्रानो ऍथलेटिक स्टेडियम]], [[ग्रेटर ब्युनोस आयर्स|ब्युनॉस आयर्स]] || {{cr|BLZ}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462911.html ३०६८] || १६ डिसेंबर २०२४ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|ARG}} [[सेंट जॉर्ज कॉलेज (किल्मेस)|सेंट जॉर्ज कॉलेज]], [[क्विल्मेस]] || {{cr|ARG}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507419.html ३५४५] || ३१ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|PAN}} || {{flagicon|BRA}} [[ब्राझील|साओ फर्नांडो पोलो आणि क्रिकेट क्लब (कॅम्पो सेडे)]], [[ब्राझील|इटागुई]] || अनिर्णित || rowspan=2 | [[२०२५ पुरुष दक्षिण अमेरिकन चॅम्पियनशिप|२०२५ दक्षिण अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507420.html ३५५४] || २ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|BRA}} [[ब्राझील|साओ फर्नांडो पोलो आणि क्रिकेट क्लब]], [[ब्राझील|इटागुई]] || {{cr|MEX}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1511993.html ३५९३] || २८ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|ARG}} || rowspan=4 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1511994.html ३५९५] || २९ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || अनिर्णित |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1511996.html ३५९८] || ३० नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|ARG}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1511997.html ३५९९] || ३० नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529376.html ३७९३] || २ एप्रिल २०२६ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|MEX}} || rowspan=5 | [[२०२६ सेंट्रल अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा - पुरुष|२०२६ सेंट्रल अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529378.html ३७९५] || ३ एप्रिल २०२६ || {{cr|CRC}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|BRA}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529379.html ३७९६] || ३ एप्रिल २०२६ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|MEX}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529380.html ३७९७] || ४ एप्रिल २०२६ || {{cr|CRC}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|BRA}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529382.html ३८०१] || ५ एप्रिल २०२६ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|BRA}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:ब्राझिलमधील क्रिकेट]] fvhm4of2gliqemzekxwaqjy0phdsmhs 0 331584 2678365 2270471 2026-04-08T23:09:16Z CommonsDelinker 685 मूळ स्रोतातून हे चित्र काढले गेल्यामुळे मराठी विकिपीडियावरुनही ते काढण्यात येत आहे. 2678365 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट संसद सदस्य|नाव=डॉ. उल्हास वासुदेव पाटील|चित्र= |मतदारसंघ=जळगाव|धर्म=हिंदू|व्यवसाय=डॉक्टर, राजकारण|शिक्षण=एम.बी.बी.एस., एम.डी.|अपत्ये=१ मुलगा, १ मुलगी</br> डॉ. अनिकेत पाटील</br> [[डॉ. केतकी पाटील]]</br>|पक्ष=[[काँग्रेस]]|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|जन्मदिनांक={{जन्म दिनांक आणि वय|1960|2|23}}|पद1=काँग्रेस प्रदेश उपाध्यक्ष, महाराष्ट्र|पत्नी=डॉ. वर्षा पाटील|आई=गोदावरी पाटील|वडील=वासुदेव पाटील }} डॉ. <bdi>उल्हास</bdi> वासुदेव पाटील (२३ फेब्रुवारी १९६०) हे [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] पक्षातील ज्येष्ठ नेते व [[रावेर लोकसभा मतदारसंघ|रावेर लोकसभा मतदार संघाचे]] माजी खासदार आहे. काँग्रेसच्या एकनिष्ठ नेत्यांमध्ये डॉ.उल्हास पाटील यांचे नाव घेतले जाते. सध्या ते काँग्रेसचे महाराष्ट्र राज्याचे उपाध्यक्ष आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sarkarnama.in/top-news-mobile/patil-appointed-vice-president-pradesh-congress-arj90-82394|title=प्रदेश काँग्रेस उपाध्यपदी डॉ. उल्हास पाटील तर जळगाव शहर अध्यक्षपदी श्याम तायडे|last=ब्यूरो|first=सरकारनामा|date=2021-08-27|website=Sarkarnama|language=mr|access-date=2023-05-24}}</ref> काँग्रेस पक्षाच्या माजी अध्यक्षा [[सोनिया गांधी]], [[राहुल गांधी]] यांच्यासह अनेक वरिष्ठ नेत्यांच्या मर्जीतील नेत्यांमध्ये डॉ.उल्हास पाटील यांचे नाव घेतले जाते. सन १९९८ मध्ये काँग्रेसपक्षाने त्यांना [[जळगाव लोकसभा मतदारसंघ|लोकसभेच्या जळगाव मतदारसंघातून]] उमेदवारी दिली. त्यावेळी [[जळगाव जिल्हा]] हा [[भारतीय जनता पक्ष|भाजप]]<nowiki/>चा गड झाला होता.  अशा स्थितीतही त्यांना तब्बल ५६ हजार ५१४ मतानी ते विजयी झाले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/uttar-maharashtra/marathi-news-jalgaon-raver-loksabha-dr-ulhas-patil-180460|title=Loksabha 2019 : रावेरमधून डॉ. उल्हास पाटलांसाठी "करो..या...मरो'|website=eSakal - Marathi Newspaper|language=mr-IN|access-date=2023-05-24}}</ref> मात्र त्यांना खासदारकीचा पाच वर्षांचा पूर्ण कालावधी मिळाला नाही. अवघे 13 महिन्यात सरकार कोसळले, लोकसभा बरखास्त झाली. पुन्हा झालेल्या निवडणुकीत त्यांचा पराभव झाला. अवघ्या तेरा महिन्यांचा विरोधी पक्षाचा कालावधी मिळाल्यानंतरही त्यांनी जळगाव जिल्ह्यात वैद्यकीय महाविद्यालय मंजूर करून आणले, अर्थात ते खासगी आहे. त्यानंतर त्यांनी अभियांत्रिकी महाविद्यालय, सहकारी बँक, विधी महाविद्यालय, फॅशन डिझायनिंग कॉलेज सुरू केले. == जीवन == [[सातपुडा|सातपुड्याच्या]] कुशीत असलेल्या [[रावेर तालुका|रावेर तालुक्यातील]] विवरे गावातील एका शेतकरी कुटुंबात उल्हास पाटील यांचा जन्म झाला. लहानपणापासून कुशाग्र बुद्धमत्ता लाभलेल्या डॉ. उल्हास पाटील यांनी स्त्रीरोग तज्ज्ञाची पदवी घेऊन जळगावात वैद्यकीय सेवेस सुरुवात केली. घरात राजकारणाचा गंधही नव्हता. त्यामुळे त्या वाटेला जाणे शक्यच नव्हते; परंतु माजी मंत्री (कै.) बाळासाहेब चौधरी यांच्यामुळे ते सन १९७८ मध्ये तरुण वयातच काँग्रेस पक्षाशी जोडले गेले. सुरुवातीला ते [[पुणे जिल्हा]] युवक काँग्रेस सहसचिव म्हणून त्यांनी काम पाहिले. यावेळी त्यांच्यातीले नेतृत्वगुण ठळकपणे समोर आले. तेंव्हापासून ते काँग्रेस पक्षाशी एकनिष्ठ आहेत. सन १९९८ मध्ये काँग्रेसपक्षाने त्यांना [[जळगाव लोकसभा मतदारसंघ|लोकसभेच्या जळगाव मतदारसंघातून]] उमेदवारी दिली. ते निवडून देखील आले मात्र त्यांना केवळ १३ महिन्यांची खासदारकी मिळाली. १३ महिन्यांच्या खासदारकीनंतर सन १९९९ मध्ये ते पराभूत झाल्यानंतर २००४ मध्येही त्यांनी काँग्रेसतर्फे कडवी लढत दिली, अवघ्या वीस हजार मतांनी ते पराभूत झाले. सन २००७ मध्ये पक्षाने त्यांना उमेदवारी नाकारली. सन २००९ मध्ये ही जागा [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेसक]]<nowiki/>डे गेली. तर २०१४ मध्येही ही जागा राष्ट्रवादी काँग्रेसकडेच राहिली. मात्र, त्यावेळी त्यांनी अपक्ष निवडणूक लढविली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/ulhas-patil/articleshow/33173158.cms|title=डॉ. उल्हास पाटील यांनी माघार घ्यावी|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2023-05-24}}</ref> मात्र त्यांना पराभव पत्करावा लागला. २०१९ च्या लोकसभा निवडणुकीवेळी काँग्रेस व राष्ट्रवादी काँग्रेस आघाडीत रावेर लोकसभा मतदारसंघाची जागा पुन्हा राष्ट्रवादी काँग्रेसकडेच होती. काँग्रेसने या जागेची मागणी केली. मात्र राष्ट्रवादीने लढण्याचा निर्णय घेतला होता. मात्र त्यांना उमेदवार न मिळाल्याने अखेर पक्षाने ही जागा काँग्रेसला सोडली. काँग्रेसतर्फे डॉ. उल्हास पाटील यांना उमेदवारी देण्यात आली आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/jalgaon/ravers-seat-congress-dr-ulhas-patil-prabal-contenders/|title=रावेरची जागा काँग्रेसला, डॉ. उल्हास पाटील प्रबळ दावेदार|date=2019-03-29|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2023-05-24}}</ref> मात्र त्यांचा पराभव झाला. मात्र जळगाव जिल्हा काँग्रेस महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेसमध्ये डॉ. उल्हास पाटील यांचे मोठे वजन आहे. काँग्रेस पक्षात कितीतरी चढ उतार आले तरी त्यांनी काँग्रेस संघटन मजबूत करण्यावर भर दिल्याने त्यांच्या कार्याची दखल दिल्लीतील काँग्रेस श्रेष्ठींनी घेत त्यांच्यावर महाराष्ट्र प्रदेश उपाध्यक्ष म्हणून जबाबदारी सोपवली. == शिक्षण == * एम.बी.बी.एस (१९८३) * एम.डी (स्त्रीरोग तज्ञ) एप्रिल १९८७ * एफ.आय.एम.सी.एच., बी.जे. मेडिकल कॉलेज पुणे == राजकीय व संसदीय जबाबदाऱ्या == * महाविद्यालयीन दिवसांपासून भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे सक्रिय सदस्य म्हणजे. (सन १९७८ पासून) * सहसचिव, युवक काँग्रेस, जिल्हा पुणे. * १२व्या लोकसभेसाठी खासदार * १३ आणि १४व्या लोकसभेसाठी लोकसभेचे उमेदवार * २००४ मध्ये केवळ २०,००० मतांनी १४वी लोकसभा पराभूत * मानवी संसदीय स्थायी समितीचे सदस्य संसाधन विकास (बारावी लोकसभा) * आरोग्य मंत्रालयासाठी संसदीय सल्लागार सदस्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय. (बारावी लोकसभा) * ऑल इंडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल, गव्हर्निंग कौन्सिलचे सदस्य विज्ञान नवी दिल्ली. (१९९८ - १९९९) * वैद्यकीय शिक्षण समितीचे सदस्य, भारत सरकार (१९९८ - १९९९) * [[अक्वायर्ड इम्यूनो डेफिशियन्सी सिंड्रोम|एड्स]] नियंत्रण समितीचे सदस्य (१९९८ - १९९९) == व्यावसायिक पार्श्वभूमी == * ससून हॉस्पिटल, पुणे येथील वैद्यकीय अधिकारी. * माजी स्त्रीरोग विभाग प्रमुख: सिव्हिल हॉस्पिटल, जळगाव. * जळगाव जिल्ह्यातील अग्रगण्य स्त्रीरोगतज्ञ म्हणून परिचित. जळगाव येथे १९९० पासून आजपर्यंत १०० खाटांची रुग्णालय. * मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडिया, नवी दिल्ली द्वारे मान्यताप्राप्त अभ्यासक्रमासाठी पदव्युत्तर पदविका आणि पदवीसाठी पदव्युत्तर शिक्षक म्हणून काम. * प्रसूती आणि स्त्रीरोगशास्त्र विषयावर राष्ट्रीय स्तरावरील चर्चासत्रांमध्ये विविध शोधनिबंध सादर. == समाजकार्य == * स्वयंसेवी संस्था अर्थात गोदावरी फाउंडेशनचे संस्थापक अध्यक्ष. सदर संस्था नोंदणीकृत असून १९९३ पासून कार्यरत आहे. * गोदावरी फाउंडेशनचे डॉ. उल्हास पाटील वैद्यकीय महाविद्यालय आणि हॉस्पिटल असून येथे दररोज सुमारे १००० रुग्णांवर बाह्यरुग्ण विभाग (ओपीडी) आणि इनडोअरमध्ये उपचार केले जातात. * या हॉस्पिटलमध्ये परवडणाऱ्या सवलतीच्या दरात जळगाव, बुलढाणा, अकोला, बुरहानपूर येथील सर्वसामान्य माणसाला अत्याधुनिक आरोग्य सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जातात. * जळगाव जिल्ह्यात आरोग्य शिबिरे आयोजित करून गरजू रूग्णांवर मोफत उपचार करणे. * वैद्यकीय निदान, डोळा, कर्करोग शोधणे, हृदयरोग तपासणी, पल्स पोलिओ कार्यक्रम, एड्स शैक्षणिक कार्यक्रम, रक्तदान, मोती बिंदू, कान-नाक-घसा तपासणी, कुटुंब नियोजन कार्यक्रम. == शैक्षणिक संस्था == * डॉ. उल्हास पाटील मेडिकल कॉलेज आणि हॉस्पिटल मध्ये एमबीबीएसच्या २०० जागांची क्षमता असलेला अभ्यासक्रम. * अभियांत्रिकी महाविद्यालय * नर्सिंग कॉलेज (डिप्लोमा आणि पदवी अभ्यासक्रम) * मॅनेजमेंट कॉलेजेस * कृषी अभियांत्रिकी आणि कृषी महाविद्यालय * फिजिओथेरपी कॉलेज * कॉलेज ऑफ फिजिशियन अंतर्गत पदव्युत्तर संस्था आणि प्रसूतिशास्त्र आणि स्त्रीरोग डिप्लोमासाठी सर्जन. * डीएनबी, नवी दिल्ली अंतर्गत पदव्युत्तर संस्था स्त्रीरोग आणि प्रसूतीशास्त्र मध्ये पदवीधर डिप्लोमा. * पदवीधर विज्ञान महाविद्यालय (जैवतंत्रज्ञान आणि सूक्ष्मजीवशास्त्र) * गृहविज्ञान, फॅशन डिझाईनमधील पदविका अभ्यासक्रम (महिला), इंटिरियर डिझाइन. * संगीत, ललित कला आणि पदवी आणि पदव्युत्तर संस्था * जळगाव, [[भुसावळ]] आणि सावदा येथे इंग्रजी माध्यमाच्या शाळा. * लॉ कॉलेज: ३ आणि ५ वर्षे दोन्ही पदवी अभ्यासक्रम. * दंत, [[होमिओपॅथी]] इन्स्टिट्यूट्स == सांस्कृतिक == * अध्यक्ष व संघटन सचिव: प्रथम खान्देश साहित्य संमेलन, जळगाव. * सदस्य: जिल्हा साहित्य संघ, जळगाव. * कवी संमेलन, साहित्य संमेलन, संगीत स्पर्धा, नाट्य स्पर्धा आदींचे दरवर्षी आयोजन. == सहकार == * संस्थापक अध्यक्ष: गोदावरी लक्ष्मी को-ऑपरेटिव्ह बँक लि., जळगाव * मुख्य प्रवर्तक: गोदावरी केळी उत्पादक सह-ऑपरेटिव्ह मार्केटिंग आणि प्रोसेसिंग लि. (प्रस्तावित) == संदर्भ == [[वर्ग:महाराष्ट्रातील खासदारांची यादी]] [[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:रावेरचे खासदार]] bzbi64xxht85tx6pgfk224gbx3ovj5p 0 332679 2678391 2460208 2026-04-09T02:52:46Z संतोष गोरे 135680 2678391 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''तटीय आंध्र''' किंवा '''कोस्टल आंध्र''' किंवा '''कोस्टा आंध्र''' हा भारताच्या [[आंध्र प्रदेश]] राज्यातील एक भौगोलिक प्रदेश आहे. [[विजयवाडा]] हे या प्रदेशातील सर्वात मोठे शहर आहे. उत्तरंध्र, [[रायलसीमा]] आणि [[तेलंगणा]] या प्रदेशाच्या सीमा आहेत. हे १९५३ पूर्वी मद्रास राज्याचा आणि १९५३ ते १९५६ पर्यंत [[आंध्र राज्य|आंध्र राज्याचा]] भाग होता.  या क्षेत्रामध्ये आंध्र प्रदेशातील [[पूर्व घाट]] आणि [[बंगालचा उपसागर|बंगालच्या उपसागराच्या]] दरम्यान, [[ओडिशा|ओडिशाच्या]] उत्तरेकडील सीमेपासून दक्षिणेकडील [[रायलसीमा|रायलसीमापर्यंतच्या]] किनारी जिल्ह्यांचा समावेश आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.preservearticles.com/geography/notes-on-the-northern-circars-and-the-coromandal-coast/1104|title=Write short notes on the Northern Circars and the Coromandal Coast|date=5 January 2011|access-date=2023-06-15|archive-date=2022-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814235847/https://www.preservearticles.com/geography/notes-on-the-northern-circars-and-the-coromandal-coast/1104|url-status=dead}}</ref> तटीय आंध्र हा शेतीसाठी उपयुक्त असा सुपीक प्रदेश आहे, ज्याला [[गोदावरी नदी|गोदावरी]], [[कृष्णा नदी|कृष्णा]] आणि पेन्ना नद्यां पाणी पूरवतात. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=6oMiAQAAMAAJ|title=Trends in Indian Transport System: A Districtwise Study|last=Rao|first=Desari Panduranga|publisher=Inter-India Publications|year=1985|isbn=978-0-86590-701-0|pages=158}}</ref> तटीय आंध्रच्या समृद्धीचे श्रेय तिथल्या समृद्ध शेतजमिनी आणि या तीन नद्यांच्या मुबलक पाणीपुरवठ्याला देता येईल. भातशेतीत उगवलेले [[तांदूळ]] हे मुख्य पीक असून डाळी आणि [[नारळ]] हे देखील महत्त्वाचे आहे. मासेमारी उद्योगही या प्रदेशासाठी महत्त्वाचा आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://dof.gov.in/sites/default/files/2020-08/HandbookonFS2018.pdf|title=Indian States fish production}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतामधील प्रस्तावित राज्ये व केंद्रशासित प्रदेश]] [[वर्ग:आंध्र प्रदेश]] taeglp5m7sscyzns036579x7pukbjjl 10 345572 2678325 2648301 2026-04-08T17:41:24Z Ketaki Modak 21590 2678325 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य | title = [[श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य]] | image = [[File:Sri-Aurobindo-face-3.jpg|Sri-Aurobindo-face-3|left|150px]] | state = {{{state|expanded}}} | listclass = hlist | group1 = श्रीअरविंद व श्रीमाताजी आणि पूर्णयोग | list1 = * [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] * [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] * [[पूर्णयोग]] | group2 = श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांचे चरित्र, आत्मपर | list2 = * [[योगी अरविंद घोष]] * [[महायोगी अरविंद]] * [[पूर्णयोगी श्रीअरविंद चरित्र आणि कार्य (पुस्तक)|पूर्णयोगी श्रीअरविंद चरित्र आणि कार्य]] * [[युगद्रष्टे श्रीअरविंद]] * [[श्रीअरविंदांची जीवनकथा (पुस्तक)|श्रीअरविंदांची जीवनकथा (बालसाहित्य)]] * [[उत्तरयोगी]] * [[श्रीअरविंद क्रांतिकारक व योगी (चरित्र)]] * [[तेजाचा वारसा: योगी अरविंद]] * योगी अरविंद * योगी अरविंद * [[श्रीअरविंद - जीवन व योग]] * [[मुक्तिगाथा महामानवाची (चरित्र)]] * [[श्रीअरविंद अथवा चैतन्याचे अपूर्व साहस (पुस्तक)|श्रीअरविंद अथवा चैतन्याचे अपूर्व साहस]] * [[श्रीअरविंद]] * [[श्रीअरविंद]] * [[अखेरचे पर्व - (श्रीअरविंदांच्या सान्निध्यात बारा वर्षे)|अखेरचे पर्व]] * [[मदर (श्रीमाताजी चरित्र)|मदर]] * [[द मदर्स अजेंडा]] | group3 = श्रीअरविंद यांच्या साहित्याचा अनुवाद | list3 = * [[योग समन्वय]] * ''[[गीतेवरील निबंध]]'' * ''[[दिव्य जीवन (ग्रंथ)|दिव्य जीवन]]'' * ''[[सावित्री: एक आख्यायिका आणि एक प्रतीक ]]'' * ''[[श्रीअरविंद सावित्री (पुस्तक)]]'' * ''[[पृथ्वीवर अतिमानसाचा आविष्कार (पुस्तक)|पृथ्वीवर अतिमानसाचा आविष्कार]]'' * ''[[अतिमानव (पुस्तिका)]]'' * ''[[माता (पुस्तक)|माता]]'' * ''[[जगदंबा (पुस्तक)|जगदंबा]]'' * ''[[योगाची मूलतत्त्वे (पुस्तक)|योगाची मूलतत्त्वे]]'' * ''[[ईश उपनिषद (पुस्तक)|ईश-उपनिषद]]'' * ''[[केन-उपनिषद (श्रीअरविंद भाष्य)]]'' * ''[[भारतीय संस्कृतीचा पाया (ग्रंथ)|भारतीय संस्कृतीचा पाया]]'' * ''[[वेद-रहस्य (पुस्तक)|वेद-रहस्य]]'' * ''[[मानवी एकतेचा आदर्श]]'' * ''[[मानवी विकास चक्र]]'' * ''[[वंदे मातरम् (पुस्तक)|वंदे मातरम्]]'' * ''[[भवानी-भारती (पुस्तक)|भवानी-भारती]]'' * ''[[भवानी मंदिर (राजकीय पत्रक)|भवानी-मंदिर (पुस्तिका)]]'' * ''[[ऋषी (पुस्तिका)]]'' * ''[[ज्योतिषशास्त्र (पुस्तिका)]]'' * ''[[योग व त्याचे उद्देश (पुस्तिका)]]'' * ''[[श्रीअरविंद-विचार-दर्शन-माला (पुस्तिका-संच)]] * ''[[श्रीअरविंद यांची पाच स्वप्ने]]'' | group4 = श्रीमाताजी यांच्या वाङ्मयाचा अनुवाद | list4 = * ''[[श्रीमाताजी सावित्रीविषयी (पुस्तक)|श्रीमाताजी सावित्रीविषयी]]'' * ''[[शिक्षण - भाग ०१ व ०२ (पुस्तके)|शिक्षण - भाग ०१ व ०२ ]]'' * ''[[प्रार्थना आणि ध्यान (पुस्तक)|प्रार्थना आणि ध्यान]]'' * ''[[श्रीमाताजी - स्वत:विषयी (पुस्तक)|श्रीमाताजी (स्वत:विषयी)]]'' * ''[[चार तपस्या आणि चार मुक्ती (पुस्तक)]]'' * ''[[महान रहस्य (नाट्यसंहिता)]]'' * ''[[सत्यगिरीचे आरोहण (नाट्यसंहिता)]] * ''[[परमशोध]]'' * ''[[श्रीमाताजींची प्रवचने (पुस्तक)|श्रीमाताजींची प्रवचने (१९३०-१९३१)]]'' * ''[[श्रीमाताजींची उत्तरे (पुस्तक)|श्रीमाताजींची उत्तरे]]'' | group5 = इतर लेखकांनी केलेले लेखन | list5 = * ''[[श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य]]'' * ''[[श्रीअरविंद - साधनापद्धती व मार्गदर्शन]]'' * ''[[श्रीअरविंदांचे तत्त्वचिंतन]]'' * ''[[महाकवी श्रीअरविंद यांच्या सावित्री महाकाव्यातील तत्त्वज्ञान]]'' * ''[[अरविंद दोहन (धार पहिली)]]'' * ''[[अरविंद दोहन (धार दुसरी)]]'' * ''[[महाराजा सयाजीराव आणि योगी अरविंद घोष]]'' * ''[[श्रीअरविंद आणि महाराष्ट्र (पुस्तक)|श्रीअरविंद आणि महाराष्ट्र]]'' * ''[[श्रीमातृदर्शन]]'' * ''[[पथप्रदीप]]'' * ''[[संक्षिप्त सावित्री (पुस्तक)]]'' | group6 = नियतकालिके | list6 = * ''[[अभीप्सा (मासिक)|अभीप्सा (मराठी मासिक)]]'' * ''[[संजीवन (मराठी नियतकालिक)|संजीवन (मराठी त्रैमासिक)]]'' * ''[[आर्य मासिक|आर्य (इंग्रजी मासिक)]]'' * ''[[कर्मयोगिन (नियतकालिक)| कर्मयोगिन (इंग्रजी साप्ताहिक)]]'' * ''[[बंदे मातरम (वृत्तपत्र)|बंदे मातरम (इंग्रजी वृत्तपत्र)]]'' * ''[[धर्म (नियतकालिक)| धर्म (बंगाली नियतकालिक)]]'' * ''[[बुलेटिन ऑफ श्रीअरबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन|बुलेटिन ऑफ श्रीअरबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन (इंग्रजी व फ्रेंच द्विभाषिक त्रैमासिक)]]'' * ''[[मदर इंडिया (मासिक)|मदर इंडिया (इंग्रजी मासिक)]]'' * ''[[युगांतर|युगांतर (बंगाली साप्ताहिक)]]'' * ''[[श्रीअरबिंदो सर्कल (नियतकालिक)]]'' * ''[[श्रीअरबिंदोज ॲक्शन (इंग्रजी नियतकालिक)]]'' * ''[[श्रीअरविंद कर्मधारा (हिंदी नियतकालिक)]]'' * ''[[इंदुप्रकाश|इंदुप्रकाश (नियतकालिक)]]'' * ''[[द अ‍ॅडव्हेंट (त्रैमासिक)]]'' | group7 = इंटरनेटवरील उपस्थिती | list7 = * ''[https://auromarathi.org/ ऑरो मराठी संकेतस्थळ]'' * ''[https://www.youtube.com/@auromarathi682 ऑरो मराठी युट्यूब चॅनेल] * ''[https://www.facebook.com/abhipsa.masik.5 अभीप्सा मराठी मासिक फेसबुक]'' | group8 = संबंधित साचे | list8 = * [[साचा:श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांचे कार्य]] * [[साचा:पूर्णयोग]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[वर्ग:पूर्णयोग]] [[वर्ग:मार्गक्रमण साचे]] </noinclude> hjxycfictdc91m3r533txqvg2gj3h79 0 348066 2678292 2431349 2026-04-08T16:59:12Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2678292 wikitext text/x-wiki {{मट्रा}} {{माहितीचौकट शास्त्रज्ञ |जन्म_दिनांक={{Birth date and age|df=yes|1957|11|21}} |पुरस्कार={{ublist| १९८९&nbsp;इंडियन नॅशनल सायन्स अकादमी - यंग सायंटिस्ट मेडल | १९९९&nbsp;भारतीय राष्ट्रीय विज्ञान अकादमी - प्राध्यापक के.पी. भार्गव मेमोरियल मेडल | २०००&nbsp;नॅशनल बायोसायन्स पारितोषिक }} }} '''मधु दीक्षित''' (जन्म २१ नोव्हेंबर १९५७) या एक भारतीय हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी जीवशास्त्रज्ञ, फार्माकोलॉजिस्ट आहेत. त्यांनी (२०१५ - २०१७) [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन महामंडळ|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेच्या]] केंद्रीय औषध संशोधन संस्थेच्या संचालिका म्हणून काम केले आहे.<ref name="5 CSIR's labs get directors 60 days after minister's Lucknow visit">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/5-CSIRs-labs-get-directors-60-days-after-ministers-Lucknow-visit/articleshow/47646506.cms|title=5 CSIR's labs get directors 60 days after minister's Lucknow visit|date=12 June 2015|website=Times of India|access-date=2017-11-24}}</ref> थ्रॉम्बोसिस सारख्या हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी पॅथॉलॉजीजवरील अभ्यासासाठी त्या प्रसिद्ध आहेत.<ref name="Director profile">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.cdri.res.in/216.aspx?id=216|title=Director profile|date=2017-11-24|website=Central Drug Research Institute|access-date=2017-11-24}}</ref> त्या कार्लटन विद्यापीठातील सहायक प्राध्यापिका देखील आहेत.<ref name="Dr. Madhu Dixit Adjunct Research Professor">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://physics.carleton.ca/people/adjunct-professors/madhu-dixit|title=Dr. Madhu Dixit Adjunct Research Professor|date=2017-11-24|website=Carleton University|access-date=2017-11-24|archive-date=2017-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035622/https://physics.carleton.ca/people/adjunct-professors/madhu-dixit|url-status=dead}}</ref> त्यांच्या अभ्यासाचे अनेक लेखांद्वारे दस्तऐवजीकरण केले गेले आहे<ref name="Browse by Fellow">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://repository.ias.ac.in/view/fellows/Dikshit=3AMadhu=3A=3A.html|title=Browse by Fellow|date=2017-11-21|publisher=Indian Academy of Sciences|access-date=2017-11-21|archive-date=2017-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201045239/http://repository.ias.ac.in/view/fellows/Dikshit=3AMadhu=3A=3A.html|url-status=dead}}</ref><ref name="On Google Scholar">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scholar.google.co.in/citations?user=UBF7iuMAAAAJ&hl=en|title=Dr Madhu Dikshit|date=2017-11-23|publisher=Google Scholar|access-date=2017-11-23}}</ref> आणि रिसर्चगेट, वैज्ञानिक लेखांच्या ऑनलाइन भांडाराने त्यापैकी २०४ लेख सूचीबद्ध केले आहेत.<ref name="On ResearchGate">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.researchgate.net/profile/Madhu_Dikshit|title=On ResearchGate|date=2017-11-23|access-date=2017-11-23}}</ref> भारतीय विज्ञान अकादमी,<ref name="Fellow profile">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ias.ac.in/describe/fellow/Dikshit,_Dr_Madhu|title=Fellow profile|date=2017-11-12|publisher=Indian Academy of Sciences|access-date=2017-11-12}}</ref> राष्ट्रीय विज्ञान अकादमी, भारत<ref name="NASI fellows">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.nasi.org.in/fellows.asp?RsFilter=D|title=NASI fellows|date=2017-11-12|publisher=National Academy of Sciences, India|access-date=2017-11-12|archive-date=2015-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150717020647/http://www.nasi.org.in/fellows.asp?RsFilter=D|url-status=dead}}</ref> आणि भारतीय राष्ट्रीय विज्ञान अकादमी या तिन्ही प्रमुख भारतीय विज्ञान अकादमींनी त्यांची फेलो म्हणून निवड केली आहे.<ref name="INSA Year Book 2016">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.insaindia.res.in/pdf/YearBook_2016.pdf|title=INSA Year Book 2016|date=2017-11-24|publisher=Indian National Science Academy|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161104001952/http://www.insaindia.res.in/pdf/YearBook_2016.pdf|archive-date=4 November 2016|access-date=2017-11-24}}</ref> त्यांनी यंग सायंटिस्ट मेडल (१९८९) देखील प्राप्त केलेले आहे. तसेच भारतीय राष्ट्रीय विज्ञान अकादमीचे प्रोफेसर केपी भार्गव मेमोरियल मेडल (१९९९) देखील प्राप्त केलेले आहे.<ref name="Indian fellow - Dikshit">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://insaindia.res.in/detail/P13-1608|title=Indian fellow - Dikshit|date=2017-10-21|publisher=Indian National Science Academy|access-date=2017-10-22|archive-date=2017-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113091721/http://www.insaindia.res.in/detail/P13-1608|url-status=dead}}</ref> भारत सरकारच्या बायोटेक्नॉलॉजी विभागाने त्यांना २००० मध्ये बायोसायन्समधील योगदानाबद्दल कारकीर्द डेव्हलपमेंटसाठी राष्ट्रीय जैवविज्ञान पुरस्कार प्रदान केला, जो सर्वोच्च भारतीय विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="Awardees of National Bioscience Awards for Career Development">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://dbtindia.nic.in/wp-content/uploads/2014/03/list_of_bioscience_awardees.pdf|title=Awardees of National Bioscience Awards for Career Development|date=2016|publisher=Department of Biotechnology|access-date=2017-11-20|archive-date=2018-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20180304191331/http://dbtindia.nic.in/wp-content/uploads/2014/03/list_of_bioscience_awardees.pdf|url-status=dead}}</ref> == निवडलेली ग्रंथसूची == * प्रकाश, प्रेम; खन्ना, विवेक; सिंग, विशाल; ज्योती, अनुपम; जैन, मनीष; केशरी, रविशंकर; बर्थवाल, मनोज कुमार; दीक्षित, मधु (२०११). "एटोरवास्टॅटिन फ्रक्टोज-प्रेरित इन्सुलिन प्रतिरोधक उंदरांमध्ये इस्केमिया-रिपरफ्यूजन दुखापतीपासून संरक्षण करते". हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी औषधे आणि थेरपी. २५ (४): २८५–२९७. doi:10.1007/s10557-011-6312-x. <nowiki>PMID 21671014</nowiki>. S2CID 3061622. * कोठारी, निखिल; केशरी, रवी एस.; बोगरा, जयश्री; कोहली, मोनिका; अब्बास, हैदर; मलिक, अनिता; दीक्षित, मधू; बर्थवाल, मनोज के. (२०११). "प्लाझ्मामध्ये वाढलेली मायलोपेरॉक्सीडेस एंझाइमची क्रिया जळजळ आणि सेप्सिसच्या प्रारंभाचे सूचक आहे". जर्नल ऑफ क्रिटिकल केअर. २६ (४): ४३५.ई१–४३५.ई७. doi:१०.१०१६/j.jcrc.२०१०.०९.००१. PMID २१०३६५२५. * जैन, मनीष; बर्थवाल, मनोज कुमार; हक, वहाजुल; कट्टी, सेतुराम बी.; दीक्षित, मधु (२०१२). "उंदराच्या थोरॅसिक महाधमनी रिंग्समध्ये एसिटाइलकोलीन-प्रेरित विश्रांतीचे संभाव्य अवरोधक म्हणून कादंबरी आर्जिनाइन ॲनालॉग्सचे संश्लेषण आणि औषधीय मूल्यांकन". रासायनिक जीवशास्त्र आणि औषध रचना. ७९ (४): ४५९–४६९. doi:१०.११११/j.१७४७-०२८५.२०११.०१२८६.एक्स. पीएमआयडी २२१४५५८६. S2CID २२९७१९६१. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्यदुवे == * {{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=BjjtUpnAHh0|title=Natural Products Research in CDRI - Dr Madhu Dikshit, Director, CSIR-CDRI talks|date=25 February 2016|publisher=CSIR-CDRI India|format=YouTube video|access-date=2017-11-24}} * {{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://blogs.nature.com/indigenus/2013/07/away-from-home-sailing-my-mast.html|title=Away from home: Sailing my mast|date=10 July 2013|website=Nature India|access-date=2017-11-24|archive-date=2017-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170605221504/http://blogs.nature.com/indigenus/2013/07/away-from-home-sailing-my-mast.html|url-status=dead}} [[वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म]] [[वर्ग:नॅशनल अकादमी ऑफ सायन्सेस, भारताचे फेलो]] [[वर्ग:भारतीय महिला जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय विज्ञान अकादमीचे फेलो]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय वैज्ञानिक लेखक]] [[वर्ग:नॅशनल बायोसायन्स पारितोषिक प्राप्तकर्ते]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय विज्ञान अकादमीचे फेलो]] [[वर्ग:भारतीय औषधशास्त्रज्ञ]] s9n819fkuf7rc5zac022ebc1407yn0t 0 351821 2678407 2678191 2026-04-09T05:06:20Z ~2026-21842-13 181985 2678407 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम | कार्यक्रम = सावळ्याची जणू सावली | चित्र = | लोगो_चित्र_शीर्षक = | उपशीर्षक = | प्रकार = | निर्माता = [[महेश कोठारे]], [[आदिनाथ कोठारे]] | निर्मिती संस्था = कोठारे प्रोडक्शन | दिग्दर्शक = | क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = | सूत्रधार = | कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]] | पंच = | आवाज = | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = | अंतिम संगीत = | संगीतकार = | देश = [[भारत]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | वर्ष संख्या = | एपिसोड संख्या = | कार्यकारी निर्माता = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सह निर्माता = | कथा संकलन = स्वप्नील चव्हाण, इरफान मुजावर | संकलन = | स्थळ = | कॅमेरा = | चालण्याचा वेळ = * दररोज संध्या. ७ वाजता * दररोज संध्या. ६.३० वाजता (११ ऑगस्ट २०२५ पासून) * सोमवार ते शनिवार दुपारी १ वाजता (१३ एप्रिल २०२६ पासून) | वाहिनी = [[झी मराठी]] | चित्र प्रकार = | ध्वनी प्रकार = | पहिला भाग = | प्रथम प्रसारण = २३ सप्टेंबर २०२४ | शेवटचे प्रसारण = चालू | आधी = | नंतर = [[लक्ष्मी निवास]] | सारखे = }} '''सावळ्याची जणू सावली''' ही [[झी मराठी]]वर प्रसारित होणारी एक मालिका आहे. या मालिकेची मूळ कथा [[झी बांग्ला]]वरील कृष्णकोळी या बंगाली मालिकेवर आधारित आहे. == कलाकार == * प्राप्ती रेडकर - सावली एकनाथ भागवत / सावली सारंग मेहेंदळे ** दुर्वा देवधर - लहान साऊ * साईंकीत कामत - सारंग चंद्रकांत मेहेंदळे * साईराज केंद्रे - अबीर सारंग मेहेंदळे * वेदांती भोसले - ओवी सारंग मेहेंदळे * [[सुलेखा तळवलकर]] - तिलोत्तमा चंद्रकांत मेहेंदळे * चारूदत्त भागवत - चंद्रकांत मेहेंदळे * आशिष कुलकर्णी - राजकुमार चंद्रकांत मेहेंदळे * मानसी नाईक - अमृता राजकुमार मेहेंदळे * सुप्रीत कदम - नील चंद्रकांत मेहेंदळे * [[वीणा जगताप]] - ऐश्वर्या नील मेहेंदळे * गुरू दिवेकर / रुचिर गुरव - सोहम चंद्रकांत मेहेंदळे * भाग्यश्री दळवी - तारा सुमंत वझे / तारा सोहम मेहेंदळे * [[सविता मालपेकर]] - जगदंबा खानोलकर * रमेश रोकडे - एकनाथ भागवत * पूनम चौधरी-पाटील - कान्हू एकनाथ भागवत * सर्वेश जाधव - अप्पू एकनाथ भागवत * रोहन पेडणेकर - सखदेव एकनाथ भागवत * गौरी किरण - जयंती कोट्टलवार / जयंती सखदेव भागवत * अजय पाध्ये - सुमंत वझे * [[मेघा धाडे]] - भैरवी सुमंत वझे * [[पुष्कर जोग]] - श्रीरंग * मानसी कुलकर्णी - शिवानी कारखानीस * स्नेहलता माघाडे - अस्मी प्रधान * मयूर खांडगे - जगन्नाथ शास्त्री * अमृता मोडक - अलका जगन्नाथ शास्त्री * मानसी म्हात्रे - अनामिका * [[मधुगंधा कुलकर्णी]] - कालिंदी धर्माधिकारी * [[नागेश भोसले]] - विश्वंभर ठाकूर * अक्षता उकिरडे - कियारा विश्वंभर ठाकूर * सचिन गावडे - पिंकू भिकाजी म्हात्रे * शिवानी बने - किरण * मयूर पवार - बबलू * निषाद भोईर - देवा * मुकेश जाधव - घोरपडे * अक्षय पाटील - आकार * राजेश भोसले * बीना सिद्धार्थ == पुनर्निर्मिती == {|class="wikitable" ! भाषा ! नाव ! वाहिनी ! प्रकाशित |- | [[बंगाली]] | कृष्णकोळी | [[झी बांग्ला]] | १८ जून २०१८ - ९ जानेवारी २०२२ |- | [[तेलुगू]] | कृष्ण तुलसी | [[झी तेलुगू]] | २२ फेब्रुवारी २०२१ - २६ नोव्हेंबर २०२२ |- | [[भोजपुरी]] | श्याम तुलसी | [[झी गंगा]] | २० सप्टेंबर २०२१ - २९ जुलै २०२२ |- | [[तमिळ]] | कार्थिगाई दीपम | [[झी तमिळ]] | ५ डिसेंबर २०२२ - चालू |- | [[मल्याळम]] | श्यामंबरम | [[झी केरळम]] | ६ फेब्रुवारी २०२३ - २९ सप्टेंबर २०२४ |} == नव्या वेळेत == {| class="wikitable sortable" ! क्र. !! दिनांक !! वार !! वेळ |- | १ || २३ सप्टेंबर २०२४ – ९ ऑगस्ट २०२५ || rowspan="2"| दररोज || संध्या. ७ |- | २ || ११ ऑगस्ट २०२५ – १२ एप्रिल २०२६ || संध्या. ६.३० |- | ३ || १३ एप्रिल २०२६ – चालू || सोम-शनि || दुपारी १ |} == बाह्य दुवे == {{झी मराठी संध्या. ७च्या मालिका}} {{झी मराठी संध्या. ६.३०च्या मालिका}} {{झी मराठी दुपारच्या मालिका}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] 49b779outp78przmomwz34du3xslgey 10 366117 2678296 2578012 2026-04-08T17:05:45Z ~2026-21745-23 181972 2678296 wikitext text/x-wiki काशिगाव<noinclude> [[वर्ग:मुंबई मेट्रो साचे]] </noinclude> s6fudgwrpj7vjexvxe0679emgfow3dl 0 366513 2678311 2639682 2026-04-08T17:13:45Z ~2026-21745-23 181972 2678311 wikitext text/x-wiki {{रेल्वे स्थानक | नाव = दहिसर (पूर्व) | स्थानिकनाव = | स्थानिकभाषा = | प्रकार = [[मुंबई मेट्रो]] स्थानक | चित्र = Dahisar (east) metro station platform.jpg | चित्ररुंदी = | चित्रवर्णन = | पत्ता = | देश = [[भारत]] | उंची = | मार्ग = | जोडमार्ग = | अंतर = | इमारत = | फलाट = २ | खोली = | फलाटमजले = | मार्गिका = [[पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|पिवळी मार्गिका २]], [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ७]] | वाहनतळ = | सायकलस्टँड = | उद्घाटन = २ एप्रिल २०२२ | बंद = | पुनर्बांधणी = | विद्युतीकरण = | संकेत = | मालकी = | चालक = | विभाग = | आधीचेनाव = | प्रवासीसंख्या = | प्रवासीकालखंड = | प्रवासीसंख्याटक्केफरक = | services = {{s-rail|title=मुंबई मेट्रो}} {{s-line|system=मुंबई मेट्रो|line=2 |previous=आनंद नगर (मुंबई)|next=}} {{s-rail|title=मुंबई मेट्रो}} {{s-line|system=मुंबई मेट्रो|line=7 |previous=ओवरीपाडा|next=पांडुरंगवाडी}} | map = {{लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)}}{{पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)}} }} '''दहिसर (पूर्व)''' हे [[मुंबई मेट्रो]]च्या [[पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|पिवळी मार्गिका २]] आणि [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ७]] वरील एक स्थानक आहे. ह्या स्थानकाचे उद्घाटन २ एप्रिल २०२२ रोजी झाले. {{मुंबई मेट्रो}} [[वर्ग:लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके]] [[वर्ग:पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके]] 4508amnebrjw4a5v5hdhxx6azs8krjf 2678423 2678311 2026-04-09T06:58:42Z ~2026-21836-24 181992 2678423 wikitext text/x-wiki {{रेल्वे स्थानक | नाव = दहिसर (पूर्व) | स्थानिकनाव = | स्थानिकभाषा = | प्रकार = [[मुंबई मेट्रो]] स्थानक | चित्र = Dahisar (east) metro station platform.jpg | चित्ररुंदी = | चित्रवर्णन = | पत्ता = | देश = [[भारत]] | उंची = | मार्ग = | जोडमार्ग = | अंतर = | इमारत = | फलाट = ४ | खोली = | फलाटमजले = | मार्गिका = [[पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|पिवळी मार्गिका २अ]], [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ९]] | वाहनतळ = | सायकलस्टँड = | उद्घाटन = २ एप्रिल २०२२ (पिवळी), ८ एप्रिल २०२६ (लाल) | बंद = | पुनर्बांधणी = | विद्युतीकरण = | संकेत = | मालकी = | चालक = | विभाग = | आधीचेनाव = | प्रवासीसंख्या = | प्रवासीकालखंड = | प्रवासीसंख्याटक्केफरक = | services = {{s-rail|title=मुंबई मेट्रो}} {{s-line|system=मुंबई मेट्रो|line=2 |previous=आनंद नगर (मुंबई)|next=}} {{s-rail|title=मुंबई मेट्रो}} {{s-line|system=मुंबई मेट्रो|line=7 |previous=ओवरीपाडा|next=पांडुरंगवाडी}} | map = {{लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)}}{{पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)}} }} '''दहिसर (पूर्व)''' हे [[मुंबई मेट्रो]]च्या [[पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|पिवळी मार्गिका २अ]] आणि [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ९]] वरील एक स्थानक आहे. पिवळी मार्गिका स्थानकाचे उद्घाटन २ एप्रिल २०२२ रोजी आणि लाल मार्गिका स्थानकाचे उद्घाटन ८ एप्रिल २०२६ रोजी झाले. {{मुंबई मेट्रो}} [[वर्ग:लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके]] [[वर्ग:पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके]] p9fws5d7fv4kltp8zjzsvcwenwdkme2 0 371280 2678363 2678214 2026-04-08T23:09:10Z CommonsDelinker 685 मूळ स्रोतातून हे चित्र काढले गेल्यामुळे मराठी विकिपीडियावरुनही ते काढण्यात येत आहे. 2678363 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी|चित्र=|मतदारसंघ=पाचोरा-भडगाव|व्यवसाय=संचालिका: निर्मल सीड्स प्रा. लि.|शिक्षण=बी.एस्सी. (ॲग्रीकल्चर)|वडील=रघुनाथ ओंकार पाटील (तात्यासाहेब आर. ओ. पाटील)|पक्ष=भारतीय जनता पक्ष|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|जन्मतारीख=२३ डिसेंबर १९७६}} सौ. वैशाली नरेंद्रसिंग सुर्यवंशी (जन्म: २३ डिसेंबर १९७६) या एक भारतीय उद्योजिका, शिक्षणतज्ज्ञ आणि राजकारणी आहेत. त्या कृषी क्षेत्रातील अग्रगण्य कंपनी 'निर्मल सीड्स प्रा. लि.' च्या संचालिका <ref>https://nirmalseedsindia.com/management/#1636255758299-9c675525-fcda</ref> आणि पाचोरा येथील 'निर्मल इंटरनॅशनल स्कूल'च्या अध्यक्षा आहेत. त्या माजी आमदार आर. ओ. तात्या पाटील यांच्या कन्या आहेत. त्यांनी २०२४ मध्ये शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाकडून पाचोरा-भडगाव विधानसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवली होती. == बालपण आणि शिक्षण == वैशाली सुर्यवंशी यांचा जन्म २३ डिसेंबर १९७६ रोजी जळगाव जिल्ह्यातील पाचोरा येथे झाला. त्यांचे वडील, माजी आमदार आर. ओ. तात्या पाटील, हे सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात कार्यरत होते, ज्यामुळे त्यांना लहानपणापासूनच सामाजिक कार्याची ओळख झाली. त्यांनी कृषी क्षेत्रात शिक्षण घेतले असून, बी.एस्सी. (ॲग्रीकल्चर) ही पदवी संपादन केली आहे. == कारकीर्द == === उद्योजिका म्हणून कार्य === कृषी पदवी घेतल्यानंतर, वैशाली सुर्यवंशी यांनी २००३ मध्ये छत्रपती संभाजीनगर येथे 'निर्मल गार्डन शॉपी' सुरू करून उद्योजकीय प्रवासाला सुरुवात केली. वडिलांच्या निधनानंतर, त्यांनी 'निर्मल सीड्स प्रा. लि.' या कंपनीच्या संचालकपदाची सूत्रे हाती घेतली. त्यांच्या नेतृत्वात कंपनीचा विस्तार भारतभरातील २२ राज्यांमध्ये झाला असून, परदेशातही कंपनीची उत्पादने निर्यात केली जातात. कंपनीच्या 'निर्मल जैवतंत्रज्ञान प्रयोगशाळे'ची पाचोरा येथे स्थापना करण्यात आली, जी या क्षेत्रातील एक महत्त्वाची प्रयोगशाळा मानली जाते. निर्मल सीड्सच्या माध्यमातून त्यांनी हजारो लोकांना रोजगार उपलब्ध करून दिला आहे. === शैक्षणिक क्षेत्रातील कार्य === वैशाली सुर्यवंशी या 'निर्मल इंटरनॅशनल स्कूल, पाचोरा' या संस्थेच्या संस्थापक-अध्यक्षा आहेत. २०११ मध्ये स्थापन झालेली ही शाळा पाचोरा आणि भडगाव तालुक्यातील पहिली सीबीएसई (CBSE) संलग्न शाळा आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/shivsena-former-mla-r-o-patil-funeral-at-pachora/articleshow/68620586.cms|title=पाचोरा शहरात पहिली सीबीएसई अभ्यासक्रम आधारित शाळा|website=Maharashtra Times|language=mr|url-status=live|access-date=2025-10-01}}</ref> सुमारे २००० विद्यार्थी येथे शिक्षण घेत असून, शाळेने शैक्षणिक आणि नावीन्यपूर्ण उपक्रमांमुळे जिल्ह्यात ओळख निर्माण केली आहे. या संस्थेच्या माध्यमातूनही त्यांनी अनेक शिक्षक, कर्मचारी आणि इतरांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून दिल्या आहेत. === राजकीय कारकीर्द === वडिलांच्या राजकीय वारशामुळे वैशाली सुर्यवंशी यांचा राजकारणाशी जवळचा संबंध आला. त्यांनी वडिलांच्या निवडणूक काळात प्रचार नियोजन, महिलांचे संघटन आणि मतदारसंघ व्यवस्थापनात सक्रिय सहभाग घेतला होता. ==== विधानसभा निवडणूक २०२४ ==== २०२४ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत, त्यांनी शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाच्या उमेदवार म्हणून पाचोरा-भडगाव विधानसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवली. या निवडणुकीत त्यांना ५८,६७७ मते मिळाली आणि त्या दुसऱ्या स्थानी राहिल्या. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.facebook.com/ShivsenaUBT/posts/%E0%A5%A7%E0%A5%AE-%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%BE-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8-%E0%A4%86%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%80%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4-%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B5/1096228061867968/|title=१८-पाचोरा विधानसभा मतदारसंघाच्या महाविकास आघाडीच्या अधिकृत उमेदवार}}</ref> वैशाली सुर्यवंशी यांनी नुकताच भारतीय जनता पक्षात प्रवेश केला आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/nashik/vaishali-suryawanshi-joins-bjp-setback-for-shivsena-ubt-in-jalgaon-ocd-94-5316068/|title=जळगावात ठाकरे गटाला धक्का! वैशाली सुर्यवंशी यांचा भाजपमध्ये प्रवेश...|date=2025-08-19|website=Loksatta|language=mr|url-status=live|access-date=2025-10-01}}</ref>> == संदर्भ == <references responsive="" /> [[वर्ग:राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील व्यक्ती]] [[वर्ग:महिला राजकारणी]] [[वर्ग:उद्योजक]] __क्रमीत__ aktbbgixnlvfqyqcjyvrqugs5vo4dss 2678404 2678363 2026-04-09T04:29:48Z Tushar Bhambare 36999 Photo Uploaded 2678404 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी|चित्र=वैशाली सूर्यवंशी.jpg|मतदारसंघ=पाचोरा-भडगाव|व्यवसाय=संचालिका: निर्मल सीड्स प्रा. लि.|शिक्षण=बी.एस्सी. (ॲग्रीकल्चर)|वडील=रघुनाथ ओंकार पाटील (तात्यासाहेब आर. ओ. पाटील)|पक्ष=भारतीय जनता पक्ष|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|जन्मतारीख=२३ डिसेंबर १९७६}} सौ. वैशाली नरेंद्रसिंग सुर्यवंशी (जन्म: २३ डिसेंबर १९७६) या एक भारतीय उद्योजिका, शिक्षणतज्ज्ञ आणि राजकारणी आहेत. त्या कृषी क्षेत्रातील अग्रगण्य कंपनी 'निर्मल सीड्स प्रा. लि.' च्या संचालिका <ref>https://nirmalseedsindia.com/management/#1636255758299-9c675525-fcda</ref> आणि पाचोरा येथील 'निर्मल इंटरनॅशनल स्कूल'च्या अध्यक्षा आहेत. त्या माजी आमदार आर. ओ. तात्या पाटील यांच्या कन्या आहेत. त्यांनी २०२४ मध्ये शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाकडून पाचोरा-भडगाव विधानसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवली होती. == बालपण आणि शिक्षण == वैशाली सुर्यवंशी यांचा जन्म २३ डिसेंबर १९७६ रोजी जळगाव जिल्ह्यातील पाचोरा येथे झाला. त्यांचे वडील, माजी आमदार आर. ओ. तात्या पाटील, हे सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात कार्यरत होते, ज्यामुळे त्यांना लहानपणापासूनच सामाजिक कार्याची ओळख झाली. त्यांनी कृषी क्षेत्रात शिक्षण घेतले असून, बी.एस्सी. (ॲग्रीकल्चर) ही पदवी संपादन केली आहे. == कारकीर्द == === उद्योजिका म्हणून कार्य === कृषी पदवी घेतल्यानंतर, वैशाली सुर्यवंशी यांनी २००३ मध्ये छत्रपती संभाजीनगर येथे 'निर्मल गार्डन शॉपी' सुरू करून उद्योजकीय प्रवासाला सुरुवात केली. वडिलांच्या निधनानंतर, त्यांनी 'निर्मल सीड्स प्रा. लि.' या कंपनीच्या संचालकपदाची सूत्रे हाती घेतली. त्यांच्या नेतृत्वात कंपनीचा विस्तार भारतभरातील २२ राज्यांमध्ये झाला असून, परदेशातही कंपनीची उत्पादने निर्यात केली जातात. कंपनीच्या 'निर्मल जैवतंत्रज्ञान प्रयोगशाळे'ची पाचोरा येथे स्थापना करण्यात आली, जी या क्षेत्रातील एक महत्त्वाची प्रयोगशाळा मानली जाते. निर्मल सीड्सच्या माध्यमातून त्यांनी हजारो लोकांना रोजगार उपलब्ध करून दिला आहे. === शैक्षणिक क्षेत्रातील कार्य === वैशाली सुर्यवंशी या 'निर्मल इंटरनॅशनल स्कूल, पाचोरा' या संस्थेच्या संस्थापक-अध्यक्षा आहेत. २०११ मध्ये स्थापन झालेली ही शाळा पाचोरा आणि भडगाव तालुक्यातील पहिली सीबीएसई (CBSE) संलग्न शाळा आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/shivsena-former-mla-r-o-patil-funeral-at-pachora/articleshow/68620586.cms|title=पाचोरा शहरात पहिली सीबीएसई अभ्यासक्रम आधारित शाळा|website=Maharashtra Times|language=mr|url-status=live|access-date=2025-10-01}}</ref> सुमारे २००० विद्यार्थी येथे शिक्षण घेत असून, शाळेने शैक्षणिक आणि नावीन्यपूर्ण उपक्रमांमुळे जिल्ह्यात ओळख निर्माण केली आहे. या संस्थेच्या माध्यमातूनही त्यांनी अनेक शिक्षक, कर्मचारी आणि इतरांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून दिल्या आहेत. === राजकीय कारकीर्द === वडिलांच्या राजकीय वारशामुळे वैशाली सुर्यवंशी यांचा राजकारणाशी जवळचा संबंध आला. त्यांनी वडिलांच्या निवडणूक काळात प्रचार नियोजन, महिलांचे संघटन आणि मतदारसंघ व्यवस्थापनात सक्रिय सहभाग घेतला होता. ==== विधानसभा निवडणूक २०२४ ==== २०२४ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत, त्यांनी शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाच्या उमेदवार म्हणून पाचोरा-भडगाव विधानसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवली. या निवडणुकीत त्यांना ५८,६७७ मते मिळाली आणि त्या दुसऱ्या स्थानी राहिल्या. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.facebook.com/ShivsenaUBT/posts/%E0%A5%A7%E0%A5%AE-%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%BE-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8-%E0%A4%86%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%80%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4-%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B5/1096228061867968/|title=१८-पाचोरा विधानसभा मतदारसंघाच्या महाविकास आघाडीच्या अधिकृत उमेदवार}}</ref> वैशाली सुर्यवंशी यांनी नुकताच भारतीय जनता पक्षात प्रवेश केला आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/nashik/vaishali-suryawanshi-joins-bjp-setback-for-shivsena-ubt-in-jalgaon-ocd-94-5316068/|title=जळगावात ठाकरे गटाला धक्का! वैशाली सुर्यवंशी यांचा भाजपमध्ये प्रवेश...|date=2025-08-19|website=Loksatta|language=mr|url-status=live|access-date=2025-10-01}}</ref>> == संदर्भ == <references responsive="" /> [[वर्ग:राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील व्यक्ती]] [[वर्ग:महिला राजकारणी]] [[वर्ग:उद्योजक]] __क्रमीत__ ajfhxt5gi1z4c6kpi5aijeuajccilte 2678405 2678404 2026-04-09T04:40:45Z संतोष गोरे 135680 2678405 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} {{माहितीचौकट पदाधिकारी|चित्र=वैशाली सूर्यवंशी.jpg|मतदारसंघ=पाचोरा-भडगाव|व्यवसाय=संचालिका: निर्मल सीड्स प्रा. लि.|शिक्षण=बी.एस्सी. (ॲग्रीकल्चर)|वडील=रघुनाथ ओंकार पाटील (तात्यासाहेब आर. ओ. पाटील)|पक्ष=भारतीय जनता पक्ष|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|जन्मतारीख=२३ डिसेंबर १९७६}} सौ. वैशाली नरेंद्रसिंग सुर्यवंशी (जन्म: २३ डिसेंबर १९७६) या एक भारतीय उद्योजिका, शिक्षणतज्ज्ञ आणि राजकारणी आहेत. त्या कृषी क्षेत्रातील अग्रगण्य कंपनी 'निर्मल सीड्स प्रा. लि.' च्या संचालिका <ref>https://nirmalseedsindia.com/management/#1636255758299-9c675525-fcda</ref> आणि पाचोरा येथील 'निर्मल इंटरनॅशनल स्कूल'च्या अध्यक्षा आहेत. त्या माजी आमदार आर. ओ. तात्या पाटील यांच्या कन्या आहेत. त्यांनी २०२४ मध्ये शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाकडून पाचोरा-भडगाव विधानसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवली होती. == बालपण आणि शिक्षण == वैशाली सुर्यवंशी यांचा जन्म २३ डिसेंबर १९७६ रोजी जळगाव जिल्ह्यातील पाचोरा येथे झाला. त्यांचे वडील, माजी आमदार आर. ओ. तात्या पाटील, हे सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात कार्यरत होते, ज्यामुळे त्यांना लहानपणापासूनच सामाजिक कार्याची ओळख झाली. त्यांनी कृषी क्षेत्रात शिक्षण घेतले असून, बी.एस्सी. (ॲग्रीकल्चर) ही पदवी संपादन केली आहे. == कारकीर्द == === उद्योजिका म्हणून कार्य === कृषी पदवी घेतल्यानंतर, वैशाली सुर्यवंशी यांनी २००३ मध्ये छत्रपती संभाजीनगर येथे 'निर्मल गार्डन शॉपी' सुरू करून उद्योजकीय प्रवासाला सुरुवात केली. वडिलांच्या निधनानंतर, त्यांनी 'निर्मल सीड्स प्रा. लि.' या कंपनीच्या संचालकपदाची सूत्रे हाती घेतली. त्यांच्या नेतृत्वात कंपनीचा विस्तार भारतभरातील २२ राज्यांमध्ये झाला असून, परदेशातही कंपनीची उत्पादने निर्यात केली जातात. कंपनीच्या 'निर्मल जैवतंत्रज्ञान प्रयोगशाळे'ची पाचोरा येथे स्थापना करण्यात आली, जी या क्षेत्रातील एक महत्त्वाची प्रयोगशाळा मानली जाते. निर्मल सीड्सच्या माध्यमातून त्यांनी हजारो लोकांना रोजगार उपलब्ध करून दिला आहे. === शैक्षणिक क्षेत्रातील कार्य === वैशाली सुर्यवंशी या 'निर्मल इंटरनॅशनल स्कूल, पाचोरा' या संस्थेच्या संस्थापक-अध्यक्षा आहेत. २०११ मध्ये स्थापन झालेली ही शाळा पाचोरा आणि भडगाव तालुक्यातील पहिली सीबीएसई (CBSE) संलग्न शाळा आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/shivsena-former-mla-r-o-patil-funeral-at-pachora/articleshow/68620586.cms|title=पाचोरा शहरात पहिली सीबीएसई अभ्यासक्रम आधारित शाळा|website=Maharashtra Times|language=mr|url-status=live|access-date=2025-10-01}}</ref> सुमारे २००० विद्यार्थी येथे शिक्षण घेत असून, शाळेने शैक्षणिक आणि नावीन्यपूर्ण उपक्रमांमुळे जिल्ह्यात ओळख निर्माण केली आहे. या संस्थेच्या माध्यमातूनही त्यांनी अनेक शिक्षक, कर्मचारी आणि इतरांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून दिल्या आहेत. === राजकीय कारकीर्द === वडिलांच्या राजकीय वारशामुळे वैशाली सुर्यवंशी यांचा राजकारणाशी जवळचा संबंध आला. त्यांनी वडिलांच्या निवडणूक काळात प्रचार नियोजन, महिलांचे संघटन आणि मतदारसंघ व्यवस्थापनात सक्रिय सहभाग घेतला होता. ==== विधानसभा निवडणूक २०२४ ==== २०२४ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत, त्यांनी शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाच्या उमेदवार म्हणून पाचोरा-भडगाव विधानसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवली. या निवडणुकीत त्यांना ५८,६७७ मते मिळाली आणि त्या दुसऱ्या स्थानी राहिल्या. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.facebook.com/ShivsenaUBT/posts/%E0%A5%A7%E0%A5%AE-%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%BE-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8-%E0%A4%86%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%80%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4-%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B5/1096228061867968/|title=१८-पाचोरा विधानसभा मतदारसंघाच्या महाविकास आघाडीच्या अधिकृत उमेदवार}}</ref> वैशाली सुर्यवंशी यांनी नुकताच भारतीय जनता पक्षात प्रवेश केला आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/nashik/vaishali-suryawanshi-joins-bjp-setback-for-shivsena-ubt-in-jalgaon-ocd-94-5316068/|title=जळगावात ठाकरे गटाला धक्का! वैशाली सुर्यवंशी यांचा भाजपमध्ये प्रवेश...|date=2025-08-19|website=Loksatta|language=mr|url-status=live|access-date=2025-10-01}}</ref>> == संदर्भ == <references responsive="" /> [[वर्ग:राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील व्यक्ती]] [[वर्ग:महिला राजकारणी]] [[वर्ग:उद्योजक]] __क्रमीत__ 35al767rxm83e92aba6j3k5gxvg7o3d 10 375004 2678298 2639868 2026-04-08T17:07:38Z ~2026-21745-23 181972 2678298 wikitext text/x-wiki {{Routemap |inline = <includeonly>1</includeonly> |navbar = MM Red Line |title = मुंबई मेट्रो |title-bg = Red |title-color=white |state = collapsed |map-title = लाल मार्गिका ७ |map = ~~{{center|किमी}}~~ exKDSTa red!~lhSTRa@f!~exKDSTa red~~ ~~ ~~डोंगरी डेपो exhACC red ~~ ८.३३४६ ~~ {{मेट्रो|सुभाषचंद्र बोस स्टेडियम}} \exhACC red!~STRc2\CONT3 ~~ ७.६९६ ~~ {{मेट्रो|शहीद भगतसिंग उद्यान}} STRc2\STR3+1!~lhMSTR!~exSTR red\STRc4 ~~ ~~ {{rint|mumbai|s}} ''[[पश्चिम मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|पश्चिम मार्ग]]'' CONT1\STRc4!~exhACC red\ ~~ ६.२६४२ ~~ {{मेट्रो|मेडतिया नगर}} exhACC red ~~ ५.०१७१ ~~ {{मेट्रो|साईबाबा नगर}} hACC red ~~ ३.७१७१ ~~ {{मेट्रो|काशिगाव}} \\XPLTaq!~hINTACC red\XPLTeq!~exhKINTACCaq green\exhCONTfq green ~~ २.७९७१ ~~ {{मेट्रो|मिरागाव}}~~''[[File:BSicon exSUBWAY-CHN.svg|18px]] [[हिरवी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|हिरवी मार्गिका १०]]'' hACC red ~~ १.९९६३ ~~ {{मेट्रो|पांडुरंगवाडी}} hCONTgq yellow\hSTR+r yellow\hSTR red\\~~ ~~''[[File:BSicon SUBWAY-CHN.svg|18px]] [[पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|पिवळी मार्गिका २अ]]'' XPLTaq!~lhBHF!~KSTRe yellow!~KINTACCa red\XPLTeq!~hINTACC red\~~०.००००~~{{मेट्रो|दहिसर (पूर्व)}} hSTRl red\xhABZg+r red\ hACC red~~१.१४०४~~{{मेट्रो|ओवरीपाडा}} hACC red~~२.१४८४~~{{मेट्रो|राष्ट्रीय उद्यान}} hACC red~~३.२७४९~~{{मेट्रो|देवीपाडा}} hACC red~~४.०९७२~~{{मेट्रो|मागाठाणे}} hACC red~~५.८२४९~~{{मेट्रो|पोईसर}} hACC red~~६.४४९२~~{{मेट्रो|आकुर्ली}} hACC red~~७.४५६९~~{{मेट्रो|कुरार}} hACC red~~८.३४४९~~{{मेट्रो|दिंडोशी}} hACC red~~९.४२४९~~{{मेट्रो|आरे}} hACC red~~११.७४३४~~{{मेट्रो|गोरेगाव (पूर्व)}} XPLT+l\XPLTeq!~hINTACC red\~~१३.११११~~{{मेट्रो|जोगेश्वरी (पूर्व)}} exhCONTgq pink\XPLTe!~exhINTACCq pink\hSTR red!~lhMSTRq!~exSTRq pink\exhCONTfq pink\~~ ~~{{मेट्रो|जे.व्ही.एल.आर.}} ''[[File:BSicon exSUBWAY-CHN.svg|18px]] [[गुलाबी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|गुलाबी मार्गिका ६]]'' hACC red~~१४.२९५१~~{{मेट्रो|मोगरा}} \XPLTaq!~hKINTACCxe red\XPLT+r~~१५.५२४९~~{{मेट्रो|गुंदवली}} \hCONTgq azure\exhSTR red!~lhMSTRq!~STRq azure\XPLTe!~hINTACCq azure\hCONTfq azure~~ ~~{{मेट्रो|पश्चिम द्रुतगती महामार्ग}} ''[[File:BSicon SUBWAY-CHN.svg|18px]] [[निळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|निळी मार्गिका १]]'' exhACC red~~१६.०८४९~~{{मेट्रो|विमानतळ वसाहत}} exhtSTRa red extCONTg teal\extSTR red\~~ ~~'' [[File:BSicon SUBWAY-CHN.svg|18px]] [[ॲक्वा मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|ॲक्वा मार्गिका ३]]'' XPLTaq!~extKINTACCa golden\XPLTq!~extINTACC teal\XPLTeq!~extKINTACCe red\\~~१८.९३४२~~{{मेट्रो|छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ - टी२}}~~{{rint|air|link=छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ}} extCONTf golden\extSTR teal\\\~~ ~~''[[File:BSicon exSUBWAY-CHN.svg|18px]] [[सोनेरी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|सोनेरी मार्गिका ८]]'' extCONTf teal\\ }}<noinclude> {{railway-routemap|IN|लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|type=rapid transit line}} [[वर्ग:मुंबई मेट्रो साचे]] </noinclude> n7nk89vj1aiucvwbstjtsb4fey2qwlx 10 375006 2678300 2639716 2026-04-08T17:10:08Z ~2026-21745-23 181972 2678300 wikitext text/x-wiki {{Routemap |inline = <includeonly>1</includeonly> |navbar = MM Yellow Line |title = मुंबई मेट्रो |title-color = black |title-bg = Yellow |state = collapsed |map-title = पिवळी मार्गिका २ |map = ~~{{center|किमी}}~~ hCONTg red\\~~ ~~ ~~''[[File:BSicon SUBWAY-CHN.svg|18px]] [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ७]]'' hABZgl red\hSTR+r red\ XPLTaq!~hINTACC red\XPLTeq!~lhBHF!~KSTRe red!~KINTACCa yellow\~~०.००००~~{{मेट्रो|दहिसर (पूर्व)}} hCONTgq red\hSTRr red\hSTR yellow\\~~ ~~ ~~''[[File:BSicon SUBWAY-CHN.svg|18px]] [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ९]]'' RP4e\hSKRZ-G4 yellow\dRP4q\d~~ ~~ ~~महात्मा गांधी रस्ता hACC yellow~~०.७११~~{{मेट्रो|आनंद नगर (मुंबई)}} CONTgq\mhKRZ yellow+\LSTR+r~~ ~~ ~~{{rint|mumbai|s}} ''{{BSto|[[पश्चिम मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|पश्चिम मार्ग]]|{{rws|डहाणू रोड}}कडे}}'' dWASSERq\hKRZW yellow\dWASSERq~~ ~~ ~~[[दहिसर नदी]] hACC yellow~~२.४२२७~~{{मेट्रो|कांदरपाडा}} hACC yellow~~३.३८३१~~{{मेट्रो|मंडपेश्वर}} hACC yellow~~४.४६८४~~{{मेट्रो|एकसर}} hACC yellow~~५.५३७५~~{{मेट्रो|बोरीवली (पश्चिम)}} hACC yellow~~६.४६५९~~{{मेट्रो|शिंपोली}} hACC yellow~~७.५७१८~~{{मेट्रो|कांदिवली (पश्चिम)}} hACC yellow~~८.२००३~~{{मेट्रो|डहाणूकरवाडी}} dWASSERq\hKRZW yellow\dWASSERq~~ ~~ ~~[[पोईसर नदी]] KDSTaq yellow!~lhSTRa@fq\hABZgr yellow\~~ ~~ ~~चारकोप डेपो hACC yellow~~९.५३५५~~{{मेट्रो|वळनई-मीठ चौकी}} hACC yellow~~१०.८४६~~{{मेट्रो|मालाड (पश्चिम)}} hACC yellow~~१२.२४३४~~{{मेट्रो|लोअर मालाड}} hACC yellow~~१३.१८३१~~{{मेट्रो|बांगुर नगर}} hACC yellow~~१४.४५५५~~{{मेट्रो|गोरेगाव (पश्चिम)}} dWASSERq\hKRZW yellow\dWASSERq~~ ~~ ~~[[ओशिवरा नदी]] hACC yellow~~१५.४६८७~~{{मेट्रो|ओशिवरा}} \exhCONTgq pink\hSTR yellow!~lhMSTRq!~exSTRq pink\XPLTa!~exhINTACCq pink\exhCONTfq pink~~ ~~{{मेट्रो|आदर्श नगर}}~~''[[File:BSicon exSUBWAY-CHN.svg|18px]] [[गुलाबी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|गुलाबी मार्गिका ६]]'' \XPLTaq!~hINTACC yellow\XPLTr~~१६.४३३~~{{मेट्रो|लोअर ओशिवरा}} XPLT+l\XPLTeq!~hKINTACCxe yellow\~~१७.५७८६~~{{मेट्रो|अंधेरी (पश्चिम)}} hdCONTgq azure\XPLTe!~hINTACCq azure\hSTRq azure!~lhMSTR!~exSTR yellow\hcSTRq azure\hCONTfq azure\c~~ ~~{{मेट्रो|डी.एन. नगर}}~~''[[File:BSicon SUBWAY-CHN.svg|18px]] [[निळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|निळी मार्गिका १]]'' exKDSTe yellow!~lhSTRe@g~~ ~~ ~~मंडाळे डेपो }}<noinclude> {{Railway-routemap|IN|पिवळी मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|type=rapid transit line|cat=no}} [[वर्ग:मुंबई मेट्रो साचे]] </noinclude> 88hf0i8qrpu7qkqkesp9yddhv8yblmm 0 375229 2678284 2677908 2026-04-08T15:41:29Z Morekar 149644 2678284 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |नाव=राजा शिवाजी|दिग्दर्शन=[[रितेश देशमुख]]|निर्मिती=[[जेनेलिया देशमुख]]<br>[[ज्योती देशपांडे]]|भाषा=मराठी|देश=भारत|संगीत=[[अजय-अतुल]]|छाया=संतोष सिवान|प्रदर्शन तारीख=१ मे २०२६|वितरक=जियो स्टुडिओज|प्रमुख कलाकार=[[रितेश देशमुख]]<br>[[संजय दत्त]]<br>[[अभिषेक बच्चन]]<br>[[महेश मांजरेकर]]<br>[[सचिन खेडेकर]]<br>[[भाग्यश्री पटवर्धन|भाग्यश्री]]<br>[[फरदीन खान]]<br>[[जितेंद्र जोशी]]<br>[[अमोल गुप्ते]]<br>[[जेनेलिया देशमुख]]|इतर भाषा=हिंदी}} '''''राजा शिवाजी''''' हा [[रितेश देशमुख]] दिग्दर्शित आगामी भारतीय ऐतिहासिक चित्रपट आहे. हा चित्रपट [[छत्रपती शिवाजी महाराज]] यांच्या जीवनावर आधारित असून, [[मराठा साम्राज्य]]ाचे संस्थापक म्हणून त्यांच्या कार्याचा आढावा घेतो. चित्रपटाची निर्मिती [[जेनेलिया देशमुख]] आणि [[ज्योती देशपांडे]] यांनी केली आहे. चित्रपटात [[रितेश देशमुख]] प्रमुख भूमिकेत असून, त्यांच्या सोबत [[संजय दत्त]], [[अभिषेक बच्चन]], [[महेश मांजरेकर]], [[सचिन खेडेकर]], [[भाग्यश्री पटवर्धन|भाग्यश्री]], [[फरदीन खान]], [[जितेंद्र जोशी]], अमोले गुप्ते आणि [[जेनेलिया डिसूझा|जेनेलिया देशमुख]] यांचा समावेश असलेली मोठी कलाकार आहेत. हा चित्रपट मराठी आणि हिंदी भाषांमध्ये एकाच वेळी तयार करण्यात आला असून, [[तेलुगू भाषा|तेलुगू]]<nowiki/>मध्ये डब आवृत्तीसह १ मे २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार आहे. चित्रपटाची अधिकृत घोषणा १९ फेब्रुवारी २०२४ रोजी करण्यात आली. चित्रीकरण फेब्रुवारी २०२५ मध्ये सुरू झाले असून, [[मुंबई]], [[सातारा जिल्हा|सातारा]], [[वाई तालुका|वाई]], [[महाबळेश्वर]] आणि [[सह्याद्री]] पर्वतरांगांमध्ये विविध ठिकाणी चित्रीकरण करण्यात आले. ==कलाकार== *[[रितेश देशमुख]] – [[छत्रपती शिवाजी महाराज]] *[[अभिषेक बच्चन]] - [[संभाजी शहाजी भोसले]] *[[संजय दत्त]] – [[अफझलखान]] *[[महेश मांजरेकर]] - [[लखुजी जाधव]]राव *[[सचिन खेडेकर]] - शहाजी महाराज *[[भाग्यश्री पटवर्धन]] – [[जिजाबाई शहाजी भोसले|जिजाबाई]] *[[फरदीन खान]] - [[औरंगजेब]] *[[जितेंद्र जोशी]] - पंताजी गोपीनाथ *विद्या बालन - बडी बेगम *[[अमोल गुप्ते]] - [[आदिलशहा]] *[[जेनेलिया देशमुख]] - [[सईबाई भोसले]] *[[सलमान खान]] – [[जिवा महाला]] (विशेष उपस्थिती) ==निर्मिती== ===विकास=== छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या जीवनावर आधारित चित्रपट निर्मितीबाबत चर्चा प्रथम २०१५ मध्ये सुरू झाली. सुरुवातीला हा चित्रपट मुंबई फिल्म कंपनी अंतर्गत तयार होणार असून, वेगवेगळ्या टप्प्यांवर वेगवेगळ्या दिग्दर्शकांची नावे चर्चेत होती. २०२० मध्ये हा प्रकल्प त्रयी (शिवत्रयी) स्वरूपात साकारण्याची घोषणा करण्यात आली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/bol-mb-riteish-deshmukh-making-film-on-shivaji-maharaj-5089459-pho.html|title=रितेश देशमुख बनणार छत्रपती शिवाजी महाराज.. जेनेलिया बनवणार फिल्म|website=[[दिव्य मराठी]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528080503/https://divyamarathi.bhaskar.com/news/bol-mb-riteish-deshmukh-making-film-on-shivaji-maharaj-5089459-pho.html|archive-date=2022-05-28|access-date=2026-01-06}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/bollywood-news/nagraj-manjule-interview-director-talks-about-chhatrapati-shivaji-maharaj-movie-in-mata-cafe/articleshow/98767445.cms|title=छत्रपती शिवाजी महाराजांवरच्या चित्रपटाचं काय झालं? नागराज मंजुळेंनी खरं काय ते सांगून टाकलं|website=[[महाराष्ट्र टाइम्स]]|language=mr|url-status=live|access-date=2026-01-06}}</ref> [[कोविड-१९]] महामारीमुळे या प्रकल्पाला विलंब झाला. अखेरीस, १९ फेब्रुवारी २०२४ रोजी रितेश देशमुख यांनी स्वतः दिग्दर्शन करणार असल्याची घोषणा करत ‘‘राजा शिवाजी’’ हे शीर्षक अधिकृतपणे जाहीर केले. या चित्रपटाद्वारे प्रसिद्ध छायाचित्रकार [[संतोष सिवन]] यांनी मराठी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. ===कलाकार=== [[रितेश देशमुख]] यांची छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या भूमिकेसाठी निवड करण्यात आली. पुढील काळात [[संजय दत्त]], [[अभिषेक बच्चन]] आणि [[फरदीन खान]] यांची मुघलकालीन व्यक्तिरेखांसाठी निवड झाल्याचे जाहीर झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/premier/riteish-deshmukh-announces-raja-shivaji-film-three-top-actors-to-play-mughal-emperors-psn14|title=रितेश देशमुखच्या 'राजा शिवाजी' चित्रपटाबद्दल मोठी अपडेट; 'हे' तीन बॉलिवूड अभिनेते साकारणार मुघल|last=नाईक|first=पायल|date=2025-02-07|website=[[सकाळ]]|language=mr|url-status=live|access-date=2026-01-06}}</ref> [[भाग्यश्री पटवर्धन]] यांची जिजाबाई यांच्या भूमिकेसाठी निवड करण्यात आली. नंतर [[महेश मांजरेकर]], [[सचिन खेडेकर]], [[जितेंद्र जोशी]], [[अमोल गुप्ते]] आणि [[जेनेलिया डिसूझा|जेनेलिया देशमुख]] यांच्या भूमिका अधिकृतपणे घोषित करण्यात आल्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/manoranjan/marathi-cinema/riteish-deshmukh-announce-raja-shivaji-movie-release-date-and-reveals-starcast-sva-00-5102774/|title=ठरलं! 'या' दिवशी प्रदर्शित होणार रितेश देशमुखचा 'राजा शिवाजी' सिनेमा, संजय दत्तसह झळकणार 'हे' कलाकार...; पाहा पहिली झलक|date=2025-05-21|website=[[लोकसत्ता]]|language=mr|url-status=live|access-date=2026-01-06}}</ref> नोव्हेंबर २०२५ मध्ये [[सलमान खान]] विशेष उपस्थिती म्हणून [[जिवा महाला]]<nowiki/>ची भूमिका साकारणार असल्याची माहिती समोर आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/filmy/marathi-cinema/salman-khan-to-play-a-role-in-riteish-deshmukh-s-raja-shivaji-movie-along-with-sanjay-dutt-a-a945/|title=रितेश देशमुखच्या 'राजा शिवाजी'मध्ये सलमान खानची एन्ट्री, 'या' भूमिकेत दिसणार भाईजान|date=2025-11-05|website=[[लोकमत]]|language=mr|url-status=live|access-date=2026-01-06}}</ref> ===चित्रीकरण=== चित्रपटाचे चित्रीकरण फेब्रुवारी २०२५ मध्ये सुरू झाले. सुरुवातीच्या टप्प्यात [[शिवनेरी]] किल्ल्याची प्रतिकृती उभारून बालपणातील घटनांचे चित्रीकरण करण्यात आले. दुसऱ्या टप्प्यात रायगडावरील राज्याभिषेक, युद्धप्रसंग आणि वैयक्तिक आयुष्यातील महत्त्वाचे क्षण चित्रित करण्यात आले.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mid-day.com/entertainment/bollywood-news/article/riteish-deshmukh-second-schedule-raja-shivaji-goregaon-film-city-23516631|title=Riteish Deshmukh begins second schedule of Raja Shivaji|date=2025-04-10|website=[[मिड-डे]]|language=en|trans-title=रितेश देशमुख यांनी ‘राजा शिवाजी’ चित्रपटाच्या दुसऱ्या टप्प्याच्या चित्रीकरणाला सुरुवात केली.|url-status=live|access-date=2026-01-06}}</ref> ऑक्टोबर २०२५ मध्ये मुंबईतील फिल्म सिटी येथे मोठ्या किल्ल्याचा सेट उभारून चित्रीकरण करण्यात आले.<ref name=":0" /> त्यानंतर [[सह्याद्री]] पर्वतरांगांमध्ये बाह्य चित्रीकरण झाले. नोव्हेंबर महिन्यात चित्रीकरणू हे शेवटच्या टप्प्यात होते.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/manoranjan/marathi-cinema/riteish-deshmukh-raja-shivaji-movie-updates-star-cast-list-actor-shares-glimpses-from-set-sva-00-5495493/|title="वर्षभराचा प्रवास लवकरच...", रितेश देशमुखच्या 'राजा शिवाजी' सिनेमाविषयी महत्त्वाची अपडेट, झळकणार 'हे' दिग्गज कलाकार|date=2025-11-08|website=[[लोकसत्ता]]|language=mr|url-status=live|access-date=2026-01-06}}</ref> त्यांनतर मुंबई मध्ये सलमान खानचे त्याचे चित्रीकरण पूर्ण केले.<ref name=":1" /> डिसेंबर २०२५ मध्ये सुमारे १०० दिवसांच्या चित्रीकरणानंतर चित्रपटाचे शूटिंग पूर्ण झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://saamtv.esakal.com/entertainment/riteish-deshmukh-upcoming-movie-raja-shivaji-shooting-complete-share-emotional-post-sm2000|title=Riteish Deshmukh : "लवकरच येत आहोत..." रितेश भाऊंच्या 'राजा शिवाजी' चित्रपटाचं शूटिंग पूर्ण, रिलीज डेट काय?|last=म्हसकर|first=श्रेया|date=2025-12-17|website=[[साम टीव्ही]]|language=mr|url-status=live|access-date=2026-01-06}}</ref> ==विपणन== २१ मे २०२५ रोजी, [[रितेश देशमुख]] यांनी चित्रपटाचा पहिला मोशन पोस्टर रिलीज करत चित्रपटाच्या प्रदर्शित होण्याची तारीख जाहीर केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.ndtv.com/entertainment/riteish-deshmukh-raja-shivaji-movie-release-date-1-may-2026-mahesh-manjrekar-sachin-khedekar-jitendra-joshi-amol-gupte-key-role-8470762|title=रितेश देशमुख दिग्दर्शित राजा शिवाजी सिनेमाचा FIRST LOOK रिलीज, 4 मराठी अभिनेते दिसणार प्रमुख भूमिकेत|website=[[एनडीटीव्ही|एनडीटीव्ही मराठी]]|url-status=live|access-date=2026-04-07}}</ref> नंतर, १९ फेब्रुवारी २०२६ रोजी त्यांनी छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या भूमिकेत स्वतःचा पहिला लूक पोस्टर सादर केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://saamtv.esakal.com/entertainment/raja-shivaji-movie-marathi-movie-first-look-of-riteish-deshmukh-as-shivaji-maharaj-released-on-occasion-of-shivjayanti-svk01|title=Raja Shivaji: हातात भगवा, नजरेत ज्वाला…; शिवजयंतीनिमित्त रितेश देशमुखच्या 'राजा शिवाजी' चित्रपटाची दमदार झलक समोर|date=2026-02-19|website=[[साम टीव्ही]]|language=mr|url-status=live|access-date=2026-04-07}}</ref> या चित्रपटाचा टीझर ''[[धुरंधर: द रिव्हेंज]]''च्या प्रदर्शनादरम्यान दाखवण्यात आला आणि नंतर ३१ मार्च २०२६ रोजी सोशल मीडियावर प्रदर्शित करण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/manoranjan/marathi-cinema/riteish-deshmukh-film-raja-shivaji-teaser-release-with-dhurandhar-2-theatre-hrc-97-5780878/|title=‘धुरंधर-द रिव्हेंज' पाहायला जाताय? रितेश देशमुखने 'राजा शिवाजी'बद्दल दिली गुड न्यूज, वाचा...|date=2026-03-18|website=[[लोकसत्ता]]|language=mr|url-status=live|access-date=2026-04-07}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pudhari.news/soneri/raja-shivaji-teaser-out-riteish-deshmukh-stuns-as-chhatrapati-shivaji-maharaj-rs98|title=Raja Shivaji Teaser: ‘राजा शिवाजी’चा टीझर रिलीज! अंगावर काटा आणणारा ऐतिहासिक अनुभव; स्वराज्याच्या लढ्याची भव्य कहाणी|date=2026-03-31|website=[[पुढारी (वृत्तपत्र)|पुढारी]]|language=mr|url-status=live|access-date=2026-04-07}}</ref> हा टीझर ५ एप्रिल २०२६ रोजी [[बिग बॉस मराठी]] मध्ये ही दाखवण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.navarashtra.com/movies/marathi/raja-shivaji-first-look-teaser-bigg-boss-marathi-6-riteish-deshmukh-1192841.html|title=मराठी माणसाची छाती अभिमानाने फुलवणार! ‘राजा शिवाजी’चा फर्स्ट लूक टीझरची झलक दिसणार ‘बिग बॉस’ च्या भाऊच्या धक्क्यावर|last=ससाणे|first=सायली|date=2026-04-05|website=नवराष्ट्र|language=mr|url-status=live|access-date=2026-04-07}}</ref> ==प्रदर्शन== ''राजा शिवाजी'' हा चित्रपट १ मे २०२६ रोजी, [[महाराष्ट्र दिन]]ाच्या निमित्ताने प्रदर्शित होणार आहे. हा चित्रपट मराठी, हिंदी, तेलुगू भाषांमध्ये प्रदर्शित केला जाणार आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/manoranjan/marathi-cinema/riteish-deshmukh-raja-shivaji-movie-first-teaser-release-1st-may-starcast-sanjay-dutt-genelia-deshmukh-sva-00-5807129/|title=१० वर्षांचं स्वप्न अखेर साकार! रितेश देशमुखच्या 'राजा शिवाजी' सिनेमाचा टीझर प्रदर्शित, पत्नी जिनिलीया साकारणार 'ही' भूमिका|date=2026-03-31|website=[[लोकसत्ता]]|language=mr|url-status=live|access-date=2026-04-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/entertainment/bollywood/raja-shivaji-film-release-1-may-2026-in-6-languages-with-marathi-hindi-tweet-by-ritesh-deshmukh-bollywood-marathi-1360248 |title=एक नंबर मुहूर्त, रितेश देशमुखच्या 'राजा शिवाजी' चित्रपटाची तारीख ठरली; 6 भाषेत होणार प्रदर्शित|last=गलांडे|first=महेश|date=2025-05-21|website=[[एबीपी माझा]]|language=mr|url-status=live|access-date=2026-01-06}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भसूची}} ==बाह्य दुवे== *{{IMDb title|id=31390893}} [[वर्ग:आगामी चित्रपट]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मराठी चित्रपट]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील हिंदी चित्रपट]] 2ir1xmbiqk0inj4qpvwadtdt1zzbi2a 0 377609 2678293 2677620 2026-04-08T17:02:38Z Ketaki Modak 21590 2678293 wikitext text/x-wiki अव्वल इंग्रजी काळात मराठीमध्ये मोठ्या प्रमाणात भाषांतराला सुरुवात झाली. त्या काळाला भाषांतरयुग असेही संबोधले गेले. आजही मराठीमध्ये अनुवाद करणाऱ्या व्यक्तींची संख्या लक्षणीय आहे. {| class="wikitable" |'''नाव''' |'''जन्मवर्ष''' |'''अनुवादाचा अनुभव (वर्षे)''' |'''कोणत्या भाषेतून कोणत्या भाषेत?''' |'''प्रकाशित अनुवाद (पुस्तकांची संख्या)''' |'''प्रकाशन संस्था''' |'''साहित्यप्रकार कथा.''' |'''अन्य तपशील''' |- | rowspan="4" align="left" |अनिल विद्याधर आठलेकर | rowspan="4" align="left" |१९८२- | rowspan="4" align="left" |१० वर्षे | align="left" |इंग्रजी/हिंदी/मराठी - कन्नड, | rowspan="4" align="left" |५ | rowspan="4" | | rowspan="4" align="left" |कादंबरी, लेख, ललित, कॉमिक्स, अध्यात्म/धार्मिक विषय, जाहिरात, इतिहास, शैक्षणिक विषय, प्रश्नपत्रिका, वैद्यकीय अनुवाद, अन्य... |कन्नड चित्रपटासाठी डबिंग हेड म्हणून काम, |- | align="left" |कन्नड - मराठी/हिंदी |जाहिरातीसाठी कन्नड व्हॉईसओव्हर, |- | |मराठी चित्रपटासाठी गीतलेखन |- | align="left" |इंग्रजी-हिंदी, इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी | |- | rowspan="2" align="left" |अपर्णा झा | rowspan="2" align="left" |१९४२- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |बंगाली - मराठी, | rowspan="2" align="left" |५ | rowspan="2" align="left" |[[पद्मगंधा प्रकाशन]], मेहेता प्रकाशन पुणे, साहित्य प्रसार केंद्र नागपूर | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, नाटक | rowspan="2" align="left" |मराठी - बंगाली शब्दकोष, नोव्हेंबर २०२३ |- | align="left" |मराठी - बंगाली |- | rowspan="2" align="left" |अभय अरुण इनामदार | rowspan="2" align="left" |१९७५- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | rowspan="2" align="left" |३ <ref>अभय इनामदार, Spinewise - मिहाना पब्लिकेशन्स </ref> | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, | rowspan="2" align="left" |आरोग्यसेवा व लीगल क्षेत्रातील अनुवादाचे काम. ब्रोशर्स, माहितीपत्रके व इतर अनुवाद (तांत्रिक, व्यावसायिक आणि भावनिक लिखाणाचा अनुवाद)   |- | align="left" |इंग्रजी - हिंदी |- | rowspan="2" align="left" |अमर अरुण देवगांवकर | rowspan="2" align="left" |१९९६- | rowspan="2" align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, | rowspan="2" align="left" |६ | rowspan="2" align="left" |मंजुल प्रकाशन, कथा (नवी दिल्ली), विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | rowspan="2" | |- | align="left" |मराठी-इंग्रजी, हिंदी-मराठी |- | align="left" |[[अविनाश बिनीवाले]] | align="left" |१९४३- | | align="left" |जर्मन-मराठी, रशियन-मराठी,मराठी-हिंदी | | | | |- | align="left" |[[अशोक जैन]] | align="left" |१९४४-२०१४ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | rowspan="3" align="left" |अक्षता प्रसाद देशपांडे | rowspan="3" align="left" |१९६९ - | rowspan="3" align="left" |२० वर्षाहून अधिक | rowspan="3" align="left" |मराठी - कन्नड कन्नड - मराठी | rowspan="3" align="left" |५ | rowspan="3" | | rowspan="3" align="left" |आत्मचरित्र, प्रेरणादायक पुस्तकं, कथा, लेख |डॉ. [[विठ्ठल कामत]] यांची सगळी पुस्तकं कन्नडमध्ये अनुवादित. |- |फ़ुलाला सुगंध मातीचा या मराठी मालिकेचा कन्नड अनुवाद आणि पटकथा लेखन, |- |झी साठी शॉर्ट ड्रामाचा अनुवाद |- | align="left" |आदित्य आनंद हर्डीकर | align="left" |१९७४- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |अन्य | |- | align="left" |आरती अरुण देवगांवकर | align="left" |१९६९- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी | align="left" |१४ | align="left" |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स, मंजुल प्रकाशन, भारतीय विचार साधना | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | |- | rowspan="2" align="left" |[[आश्लेषा महाजन|आश्लेषा शिरीष महाजन]] | rowspan="2" align="left" |१९६९- | rowspan="2" align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" |११ | rowspan="2" align="left" |मनाक्षरे प्रकाशन पुणे, प्रथम बुक्स | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, कविता, बाल साहित्य | rowspan="2" | १ कादंबरी, बाकी बालसाहित्याच्या दहा+ पुस्तिका, ई-पुस्तिका |- | align="left" |संस्कृत - मराठी |- | align="left" |[[उमा कुलकर्णी]] | align="left" |१९५०- | | align="left" |कन्नड-मराठी | | | | |- | align="left" |[[कविता महाजन]] | align="left" |१९६७-२०१८ | | | | align="left" |[[राजहंस प्रकाशन]] | | [[इस्मत चुगताई]] या उर्दू लेखिकाच्या लघुकथांचा अनुवाद - राजाई या नावाने प्रकाशित; त्याला [[साहित्य अकादमी पुरस्कार|साहित्य अकादमी]] पुरस्कार प्राप्त <ref>https://www.business-standard.com/article/pti-stories/marathi-writer-kavita-mahajan-passes-away-118092701284_1.html</ref> |- | align="left" |[[गोपाळ गणेश आगरकर]] | align="left" |१८५६-१८९५ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |[[गोरख थोरात|गोरख निवृत्ती थोरात]] | align="left" |१९६९- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |मराठी - हिंदी | align="left" |३३ <ref>राडा, भाऊ पाध्ये, अनुवाद - गोरख थोरात, सेतु प्रकाशन</ref> | align="left" |राजकमल प्रकाशन नवी दिल्ली, सेतु प्रकाशन नवी दिल्ली, साहित्य अकादमी नवी दिल्ली, भारतीय ज्ञानपीठ प्रकाशन नवी दिल्ली | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य | align="left" |०३ राष्ट्रीय, ०२ राज्यस्तरीय आणि ०१ प्रादेशिक पुरस्कार |- | align="left" |[[चंद्रकांत भोंजाळ|चंद्रकांत केशव भोंजाळ]] | align="left" |१९५४- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |हिंदी - मराठी | align="left" |७० | align="left" |अक्षर प्रकाशन, संधिकाल प्रकाशन, अनघा प्रकाशन, दिलीपराज प्रकाशन, | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान | |- | align="left" |[[चंद्रकांत पाटील|चंद्रकांत नागेशराव पाटील]] | | | align="left" |मराठी-हिंदी | | | | |- | align="left" |चित्रा पिंपळे | align="left" |१९५५ - | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |मराठी - हिन्दी, इंग्लिश - हिन्दी | align="left" |१० | align="left" |हेडविग,मंजुल | align="left" |कादंबरी, कविता, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |जयश्री टेंगशे | align="left" |१९५०- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |२ | align="left" |विश्वकर्मा प्रकाशन, पुणे सरस्वती पब्लिकेशन्स, कोल्हापूर | align="left" |आध्यात्मिक लेखन | |- | align="left" |जयश्री बोकील | align="left" |१९६९- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी, संस्कृत-मराठी. | align="left" |३ | align="left" |बुक गंगा | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |ज्योती आफळे | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | align="left" |मेहता पब्लिशिंग हाऊस अनुबंध प्रकाशन | | [[पेरी मेसन]] या वकिलाची मध्यवर्ती भूमिका ठेवून [[अर्ल स्टॅनले गार्डनर]] यांनी अनेक कादंबऱ्या लिहिल्या आहेत. त्यातील ३ कादंबऱ्यांचा अनुवाद केला आहे.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2022-06-12|title=पेरी मेसन|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A4%A8&oldid=2122610|journal=विकिपीडिया|language=mr}}</ref> |- | align="left" |ज्योती कुंटे <ref>लेखक परिचय - कोसबाड की पहाडीसे (पद्मश्री अनुताई वाघ)</ref> | align="left" |१९५१- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी, | align="left" | | align="left" |बुक गंगा | align="left" |कविता, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | |- | align="left" |[[केतकी मोडक|डॉ.केतकी मोडक]] | align="left" |१९६८- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | align="left" |[[श्रीअरविंद सोसायटी]] | align="left" |अध्यात्मपर लेखन | align="left" |[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या साहित्याचा अनुवाद, [[अभीप्सा (मासिक)|अभीप्सा]] (संपूर्णपणे अनुवादित असलेल्या) मासिकातून प्रकाशित. |- | align="left" |[[छाया महाजन|डॉ.छाया महाजन]] | align="left" |१९४९- | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |डॉ.वर्षा तोडमल | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |डॉ.संपदा पाटगावकर | align="left" |१९६१- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी, | | align="left" |हेडविग मिडिया,मधुश्री पब्लिकेशन | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, अन्य | |- | align="left" |तेजश्री सौरभ जोशी | align="left" |१९८१- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |फ्रेंच - मराठी, मराठी - फ्रेंच | | | align="left" |लघुकथा | |- | align="left" |तेजाली चंद्रकांत शहासने | align="left" |१९८४- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |मराठी - इंग्रजी, इंग्रजी-मराठी | align="left" | | align="left" |विधी महाविद्यालय, बीबीसी वर्ल्ड सर्विस, चांगुलपणाची चळवळ | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, अन्य | align="left" |कायदेविषयक, वैचारिक लेख, शैक्षणिक साहित्य, बातम्या, वेबसाईटसाठी आवश्यक व्यावसायिक, माहितीपर मजकूर   |- | align="left" |दत्तात्रय तथा प्रमोद गोविंद शेजवलकर | align="left" |१९५१- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | | align="left" |१० | align="left" |[[राजहंस प्रकाशन]], मेहता प्रकाशन, साकेत प्रकाशन, फिंगरप्रिंट प्रकाशन | align="left" |कादंबरी, अन्य | align="left" |` |- | align="left" |दीपश्री विवेक करंदीकर | align="left" |१९७३- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |अन्य | align="left" |ऍप्सच्या लोकलायझेशनसाठी कार्यरत |- | rowspan="2" align="left" |नारायण माधवराव हरळीकर | rowspan="2" align="left" |१९४८- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" |लघुकथा, नाटक, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | rowspan="2" align="left" |वृत्तपत्रीय भाषांतर, जाहिरातींसाठी भाषांतर. |- | align="left" |इंग्रजी - हिंदी, हिंदी - मराठी, मराठी - हिंदी, |- | rowspan="2" align="left" |नीता कुलकर्णी | rowspan="2" align="left" |१९७३- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" |१५ <ref>लेखक परिचय - एक होती रितू</ref> | rowspan="2" align="left" |अमेय प्रकाशन, रोहन प्रकाशन, मधुश्री पब्लिकेशन, मंजुल प्रकाशन, विश्वकर्मा प्रकाशन, wow प्रकाशन, [[विवेकानंद केंद्र]] प्रकाशन विभाग | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य | rowspan="2" | |- | align="left" |हिंदी - मराठी |- | align="left" |नूतन कुलकर्णी - इंगळे | align="left" |१९८१- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी | | align="left" |NDA | align="left" |लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |[[पांडुरंग महादेव बापट|पांडुरंग महादेव बापट ऊर्फ सेनापती बापट]] | align="left" |१८८०-१९६७ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | align="left" |[[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]] | align="left" |अध्यात्मपर लेखन | |- | align="left" |[[पु.ल. देशपांडे]] | align="left" |१९१९-२००० | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |पूजा सुनील देशपांडे | align="left" |१९६८- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |२ | align="left" |[[नॅशनल बुक ट्रस्ट]] | align="left" |बाल साहित्य, कृषी, शैक्षणिक विषय अन्य | |- | align="left" |पूनम छत्रे <ref>लेखक परिचय - कथापौर्णिमा कथासंग्रह, प्रकाशक: रसिक साहित्य, पुणे. </ref> | | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी | align="left" | | align="left" |मनोविकास प्रकाशन, साकेत प्रकाशन, मधूश्री पब्लिकेशन इत्यादी | align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य | |- | align="left" |[[प्रशांत तळणीकर]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |प्रसाददत्त शशिकांत गाडगीळ | align="left" |१९७०- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |मराठी- इंग्रजी, इंग्रजी - मराठी | align="left" |२२ | align="left" |मेहता प्रकाशन. वैशाली प्रकाशन. | align="left" |कादंबरी, चरित्र / आत्मचरित्र | |- | align="left" |[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा. भागवत]] | align="left" |१९१०-२००१ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |विज्ञानकथा | align="left" |त्यांनी '[[ज्यूल व्हर्न]]' या प्रसिद्ध व आद्य-विज्ञानकथालेखकाचे संपूर्ण लेखन मराठीत भाषांतरित केले. |- | align="left" |[[भार्गवराम विठ्ठल वरेरकर|भार्गवराम (मामा) विठ्ठल वरेरकर]] | align="left" |१८८३-१९६४ | | align="left" |बंगाली-मराठी | | | | |- | rowspan="2" align="left" |मंजिरी दिलीप धामणकर <ref>अनुभाषिते, लेखिका - मंजिरी धामणकर, प्रकाशक - अल्टिमेट असोसिएट्स </ref> | rowspan="2" align="left" |१९५९- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | rowspan="2" align="left" |इंग्रजी, हिंदी, संस्कृत, बंगाली मधून मराठीत आणि मराठीतून हिंदी, इंग्रजीत | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" |मेहता प्रकाशन, अमेय प्रकाशन, ग्रिप्स थिएटर, फ्लाय ड्रीम्स प्रकाशन | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य |हिंदी,उर्दू, बंगाली गीतांचा त्याच चालीत मराठी अनुवाद, |- |मराठी गीतांचा हिंदी अनुवाद |- | align="left" |मंजिरी सागर गानू | align="left" |१९७१- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी-मराठी | align="left" | - | | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, अन्य | align="left" |दैनिक, माहेर, मेनका मासिकांसाठी लेखांचे अनुवाद |- | align="left" |[[मंजुषा आमडेकर|मंजूषा आमडेकर]] | align="left" |१९६६- | align="left" |३०-३२ वर्षांचा अनुभव | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी | align="left" |२५० <ref>बिले ते विवेकानंद, विश्वास प्रकाशन, डिसेंबर २०२५</ref> | align="left" |मेहता पब्लिशिंग हाऊस, मंजुल प्रकाशनन, रिया पब्लिकेशन, व्यास क्रिएशन प्रकाशन, विश्वास प्रकाशन | align="left" |प्रामुख्याने बालसाहित्य, इतर प्रकार - तांत्रिक, माहितीपूर्ण, जाहिराती | align="left" | * आठ पुरस्कार प्राप्त * [[हॅरी पॉटर]]<nowiki/> मालिकेतील सर्व पुस्तकांचा मराठी अनुवाद |- | align="left" |माधुरी मयेकर-पांगे | align="left" |१९७८- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |मराठी - हिंदी, हिंदी - मराठी, मराठी - इंग्रजी, इंग्रजी - मराठी | align="left" |५ | align="left" |[[माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय (भारत)|सुमेरू प्रकाशन, श्री गणेश प्रकाशन, माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय]] | align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान | align="left" |६००० पेक्षा जास्त मराठी शुभेच्छा पत्र संदेशांचे लिखाण प्रकाशित. |- | align="left" |मीना शेटे-संभू | | align="left" |१५ | align="left" |इंग्रजी - मराठी, हिंदी-मराठी | align="left" |142 | align="left" |मेहता, अमेय, विश्वकर्मा, सुगावा, सायन, सनय ,मंजुल, मधुश्री, सकाळ, कृष्णा, ब्लूम्सबरी चैतन्य, न्यू ईरा, गरुडा | align="left" |कादंबरी, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, /विज्ञान/इतिहास,/प्रवासवर्णन/वैद्यकीय/मानसशास्त्र/शेअर बाजार/वाणिज्य/संशोधनपर/क्रीडा/स्वयंसाहाय्यता | align="left" |[[लोकपाल विधेयक, २०११|लोकपाल विधेयक व अन्य विधेयकांची भाषांतरे केली आहेत.]] |- | align="left" |[[मृणालिनी गडकरी]] | align="left" |१९४९-२०१८ | | align="left" |बंगाली-मराठी, इंग्रजी - मराठी | | | | |- | rowspan="2" align="left" |यशश्री पुणेकर | rowspan="2" align="left" |१९६६- | rowspan="2" align="left" |२० वर्षे | rowspan="2" align="left" |हिंदी आणि इंग्रजी मधून मराठीत | rowspan="2" | | align="left" |पालकनीती प्रकाशन, Wow publication | rowspan="2" align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख/ विज्ञान विषयक लेख /कथा | rowspan="2" | |- | align="left" |एकलव्य प्रकाशन |- | rowspan="2" align="left" |योगेश गंगाधर प्रभुणे | rowspan="2" align="left" |१९७१- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" | - | rowspan="2" align="left" | - | rowspan="2" align="left" |अन्य, | rowspan="2" align="left" |प्रसिद्धी पत्रके, लेख यांचा अनुवाद |- | align="left" |हिंदी - मराठी |- | align="left" |[[रवींद्र गुर्जर]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |रवींद्र देवधर | | | | | | | |- | rowspan="2" align="left" |रवींद्र हरि अभ्यंकर | rowspan="2" align="left" |१९५१- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |फ्रेंच - मराठी, | rowspan="2" align="left" | - | rowspan="2" align="left" |केल्याने भाषांतर या नियतकालिकात अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे | rowspan="2" align="left" |लघुकथा, कविता, बाल साहित्य, अन्य | rowspan="2" align="left" | * प्रॉडट कॅटलॉग, सरकारी पत्रव्यवहार,कायदेशीर नोटिसा, करारनामे इत्यादी * मागणीप्रमाणे अनुवाद (फ्री लान्स) |- | align="left" |मराठी - फ्रेंच , इंग्रजी - मराठी, मराठी-इंग्रजी, गुजराती - इंग्रजी इंग्रजी -गुजराती, गुजराती - फ्रेंच, हिंदी - इंग्लिश |- | align="left" |राधिका कुलकर्णी | align="left" |१९६१- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" | - | | align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख | align="left" |[[दूरदर्शन]] वृत्तविभागासाठी भाषांतरकार म्हणून ( इंग्रजी-मराठी आणि मराठी -इंग्रजी) काम . |- | align="left" |[[लीना सोहोनी]] | align="left" |१९५९- | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | rowspan="2" align="left" |वंदना अनुपकुमार कुंडेटकर | rowspan="2" align="left" |१९६५- | rowspan="2" align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | rowspan="2" align="left" |३ <ref>लेखक परिचय - माझ्या अम्मीची गोष्ट, मेहता पब्लिकेशन </ref> | rowspan="2" align="left" |मेहता प्रकाशन, माय मिरर पब्लिकेशन्स | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | rowspan="2" | |- | align="left" |इंग्रजी - हिंदी |- | align="left" |[[विजय भागवत]] | align="left" |१९३१ - | align="left" |४० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |२५ | align="left" |सुयोग प्रकाशन, मधुश्री प्रकाशन | align="left" |विज्ञान तंत्रज्ञान, बालकथा, अन्य | |- | align="left" |विजयालक्ष्मी रमेश रेवणकर | align="left" |१९५०- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, इंग्रजी - कन्नड | align="left" |१० | align="left" |[[कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन|कॉन्टिनेन्टल]] , मीहाना, चंद्रकला, नवीन इत्यादी. | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |[[विदुला टोकेकर]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |विलास गीते | | | align="left" |बंगाली-मराठी | | | | |- | align="left" |[[वैजनाथशास्त्री कानफाडे]] | align="left" |ब्रिटीशकालीन | | align="left" |बंगाली-मराठी | | | | |- | align="left" |शीतल कोकाटे | align="left" |२०१८- | align="left" |८ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-हिंदी, इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी | | | align="left" |लेख, लघुकथा, जाहिरात, इतिहास, शैक्षणिक विषय, कॉर्पोरेट अनुवाद, अन्य | |- | align="left" |[[शुचिता नांदापूरकर-फडके]] | align="left" |१९६५- | align="left" |१४ | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |१०५ | align="left" |मेहता प्रकाशन, विश्वकर्मा प्रकाशन, मंजुल प्रकाशन, प्रसाद प्रकाशन,श्रीअरविंद आश्रम, मधुश्री प्रकाशन, रोहन प्रकाशन, हेडविग प्रकाशन, फिंगरप्रिंट प्रकाशन,गोएल प्रकाशन,पुढारी,वैशाली प्रकाशन,सह्याद्री हॉस्पिटल | align="left" |ललित-कथा, कादंबरी, वैचारिक, कायदाविषयक,बालसाहित्य, स्व-मदत,आध्यात्मिक,चरित्रे,आत्मकथन,तत्त्वज्ञान,कविता,शैक्षणिक,वैद्यकीय लेख | |- | align="left" |संगीता नितीन कुलकर्णी | align="left" |१९६६- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |४ | align="left" |साकेत प्रकाशन, मंजुळ | | |- | align="left" |सायली धोंगडे | align="left" |१९७५- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी मराठी - इंग्रजी, हिन्दी-मराठी | align="left" |३ | align="left" |हेडविग प्रकाशन | align="left" |कादंबरी, कविता, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य | |- | align="left" |सुनिल विष्णू करमरकर | align="left" |१९६२- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |१ | align="left" |[[मेहता पब्लिशिंग हाऊस|मेहता पब्लिशिंग हाऊस, पुणे]] | align="left" |कादंबरी, लघुकथा | |- | align="left" |सुमेधा जोशी | align="left" |१९६८- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |फ्रेंच - इंग्रजी, फ्रेंच - मराठी, इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |कादंबरी, लघुकथा | |- | align="left" |सुवर्णा पुरुषोत्तम बेडेकर <ref>लेखक परिचय - युद्ध आणि शांतता - भारत आणि पाकिस्तान</ref> | align="left" |१९६६- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी | align="left" | | align="left" |अमेय प्रकाशन, इंद्रा पब्लिकेशन, चिनार पब्लिकेशन, मंजूल प्रकाशन, मायमिरर पब्लिशिंग हाऊस, जयको पब्लिकेशन, हेडविग प्रकाशन, नॅशनल बुक ट्रस्ट | align="left" |कादंबरी, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |[[सुश्रुत कुलकर्णी]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |५ <ref>{{जर्नल स्रोत|date=2026-03-19|title=सुश्रुत कुलकर्णी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A5%80&oldid=2673902|journal=विकिपीडिया|language=mr}}</ref> | | | |- | align="left" |[[स्वर्णलता भिशीकर]] | align="left" |१९५१-२०२५ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]] | | |- | align="left" |स्वाती संदीप दाढे. | align="left" |१९६६- |१० ते १५ वर्षे | align="left" |बंगाली - मराठी |२ <ref>अनुवादक स्वाती दाढे परिचय, अनुभूती - बंगाली अनुवादित कथा </ref> |अनाहत, निहारा प्रकाशन |लघुकथा, कविता, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य | |} == संबंधित माहितीसाठी == [[मराठीतील अनुवादित पुस्तकांची यादी]] == संदर्भ == [[वर्ग:याद्या]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] eb2v21nbrqodhqzl2eqw4w543cgxv1o 2678295 2678293 2026-04-08T17:04:46Z Ketaki Modak 21590 2678295 wikitext text/x-wiki अव्वल इंग्रजी काळात मराठीमध्ये मोठ्या प्रमाणात भाषांतराला सुरुवात झाली. त्या काळाला भाषांतरयुग असेही संबोधले गेले. आजही मराठीमध्ये अनुवाद करणाऱ्या व्यक्तींची संख्या लक्षणीय आहे. सदर यादी नावांच्या आद्याक्षरानुसार आहे. {| class="wikitable" |'''नाव''' |'''जन्मवर्ष''' |'''अनुवादाचा अनुभव (वर्षे)''' |'''कोणत्या भाषेतून कोणत्या भाषेत?''' |'''प्रकाशित अनुवाद (पुस्तकांची संख्या)''' |'''प्रकाशन संस्था''' |'''साहित्यप्रकार कथा.''' |'''अन्य तपशील''' |- | rowspan="4" align="left" |अनिल विद्याधर आठलेकर | rowspan="4" align="left" |१९८२- | rowspan="4" align="left" |१० वर्षे | align="left" |इंग्रजी/हिंदी/मराठी - कन्नड, | rowspan="4" align="left" |५ | rowspan="4" | | rowspan="4" align="left" |कादंबरी, लेख, ललित, कॉमिक्स, अध्यात्म/धार्मिक विषय, जाहिरात, इतिहास, शैक्षणिक विषय, प्रश्नपत्रिका, वैद्यकीय अनुवाद, अन्य... |कन्नड चित्रपटासाठी डबिंग हेड म्हणून काम, |- | align="left" |कन्नड - मराठी/हिंदी |जाहिरातीसाठी कन्नड व्हॉईसओव्हर, |- | |मराठी चित्रपटासाठी गीतलेखन |- | align="left" |इंग्रजी-हिंदी, इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी | |- | rowspan="2" align="left" |अपर्णा झा | rowspan="2" align="left" |१९४२- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |बंगाली - मराठी, | rowspan="2" align="left" |५ | rowspan="2" align="left" |[[पद्मगंधा प्रकाशन]], मेहेता प्रकाशन पुणे, साहित्य प्रसार केंद्र नागपूर | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, नाटक | rowspan="2" align="left" |मराठी - बंगाली शब्दकोष, नोव्हेंबर २०२३ |- | align="left" |मराठी - बंगाली |- | rowspan="2" align="left" |अभय अरुण इनामदार | rowspan="2" align="left" |१९७५- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | rowspan="2" align="left" |३ <ref>अभय इनामदार, Spinewise - मिहाना पब्लिकेशन्स </ref> | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, | rowspan="2" align="left" |आरोग्यसेवा व लीगल क्षेत्रातील अनुवादाचे काम. ब्रोशर्स, माहितीपत्रके व इतर अनुवाद (तांत्रिक, व्यावसायिक आणि भावनिक लिखाणाचा अनुवाद)   |- | align="left" |इंग्रजी - हिंदी |- | rowspan="2" align="left" |अमर अरुण देवगांवकर | rowspan="2" align="left" |१९९६- | rowspan="2" align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, | rowspan="2" align="left" |६ | rowspan="2" align="left" |मंजुल प्रकाशन, कथा (नवी दिल्ली), विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | rowspan="2" | |- | align="left" |मराठी-इंग्रजी, हिंदी-मराठी |- | align="left" |[[अविनाश बिनीवाले]] | align="left" |१९४३- | | align="left" |जर्मन-मराठी, रशियन-मराठी,मराठी-हिंदी | | | | |- | align="left" |[[अशोक जैन]] | align="left" |१९४४-२०१४ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | rowspan="3" align="left" |अक्षता प्रसाद देशपांडे | rowspan="3" align="left" |१९६९ - | rowspan="3" align="left" |२० वर्षाहून अधिक | rowspan="3" align="left" |मराठी - कन्नड कन्नड - मराठी | rowspan="3" align="left" |५ | rowspan="3" | | rowspan="3" align="left" |आत्मचरित्र, प्रेरणादायक पुस्तकं, कथा, लेख |डॉ. [[विठ्ठल कामत]] यांची सगळी पुस्तकं कन्नडमध्ये अनुवादित. |- |फ़ुलाला सुगंध मातीचा या मराठी मालिकेचा कन्नड अनुवाद आणि पटकथा लेखन, |- |झी साठी शॉर्ट ड्रामाचा अनुवाद |- | align="left" |आदित्य आनंद हर्डीकर | align="left" |१९७४- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |अन्य | |- | align="left" |आरती अरुण देवगांवकर | align="left" |१९६९- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी | align="left" |१४ | align="left" |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स, मंजुल प्रकाशन, भारतीय विचार साधना | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | |- | rowspan="2" align="left" |[[आश्लेषा महाजन|आश्लेषा शिरीष महाजन]] | rowspan="2" align="left" |१९६९- | rowspan="2" align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" |११ | rowspan="2" align="left" |मनाक्षरे प्रकाशन पुणे, प्रथम बुक्स | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, कविता, बाल साहित्य | rowspan="2" | १ कादंबरी, बाकी बालसाहित्याच्या दहा+ पुस्तिका, ई-पुस्तिका |- | align="left" |संस्कृत - मराठी |- | align="left" |[[उमा कुलकर्णी]] | align="left" |१९५०- | | align="left" |कन्नड-मराठी | | | | |- | align="left" |[[कविता महाजन]] | align="left" |१९६७-२०१८ | | | | align="left" |[[राजहंस प्रकाशन]] | | [[इस्मत चुगताई]] या उर्दू लेखिकाच्या लघुकथांचा अनुवाद - राजाई या नावाने प्रकाशित; त्याला [[साहित्य अकादमी पुरस्कार|साहित्य अकादमी]] पुरस्कार प्राप्त <ref>https://www.business-standard.com/article/pti-stories/marathi-writer-kavita-mahajan-passes-away-118092701284_1.html</ref> |- | align="left" |[[गोपाळ गणेश आगरकर]] | align="left" |१८५६-१८९५ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |[[गोरख थोरात|गोरख निवृत्ती थोरात]] | align="left" |१९६९- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |मराठी - हिंदी | align="left" |३३ <ref>राडा, भाऊ पाध्ये, अनुवाद - गोरख थोरात, सेतु प्रकाशन</ref> | align="left" |राजकमल प्रकाशन नवी दिल्ली, सेतु प्रकाशन नवी दिल्ली, साहित्य अकादमी नवी दिल्ली, भारतीय ज्ञानपीठ प्रकाशन नवी दिल्ली | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य | align="left" |०३ राष्ट्रीय, ०२ राज्यस्तरीय आणि ०१ प्रादेशिक पुरस्कार |- | align="left" |[[चंद्रकांत भोंजाळ|चंद्रकांत केशव भोंजाळ]] | align="left" |१९५४- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |हिंदी - मराठी | align="left" |७० | align="left" |अक्षर प्रकाशन, संधिकाल प्रकाशन, अनघा प्रकाशन, दिलीपराज प्रकाशन, | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान | |- | align="left" |[[चंद्रकांत पाटील|चंद्रकांत नागेशराव पाटील]] | | | align="left" |मराठी-हिंदी | | | | |- | align="left" |चित्रा पिंपळे | align="left" |१९५५ - | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |मराठी - हिन्दी, इंग्लिश - हिन्दी | align="left" |१० | align="left" |हेडविग,मंजुल | align="left" |कादंबरी, कविता, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |जयश्री टेंगशे | align="left" |१९५०- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |२ | align="left" |विश्वकर्मा प्रकाशन, पुणे सरस्वती पब्लिकेशन्स, कोल्हापूर | align="left" |आध्यात्मिक लेखन | |- | align="left" |जयश्री बोकील | align="left" |१९६९- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी, संस्कृत-मराठी. | align="left" |३ | align="left" |बुक गंगा | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |ज्योती आफळे | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | align="left" |मेहता पब्लिशिंग हाऊस अनुबंध प्रकाशन | | [[पेरी मेसन]] या वकिलाची मध्यवर्ती भूमिका ठेवून [[अर्ल स्टॅनले गार्डनर]] यांनी अनेक कादंबऱ्या लिहिल्या आहेत. त्यातील ३ कादंबऱ्यांचा अनुवाद केला आहे.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2022-06-12|title=पेरी मेसन|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A4%A8&oldid=2122610|journal=विकिपीडिया|language=mr}}</ref> |- | align="left" |ज्योती कुंटे <ref>लेखक परिचय - कोसबाड की पहाडीसे (पद्मश्री अनुताई वाघ)</ref> | align="left" |१९५१- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी, | align="left" | | align="left" |बुक गंगा | align="left" |कविता, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | |- | align="left" |[[केतकी मोडक|डॉ.केतकी मोडक]] | align="left" |१९६८- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | align="left" |[[श्रीअरविंद सोसायटी]] | align="left" |अध्यात्मपर लेखन | align="left" |[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या साहित्याचा अनुवाद, [[अभीप्सा (मासिक)|अभीप्सा]] (संपूर्णपणे अनुवादित असलेल्या) मासिकातून प्रकाशित. |- | align="left" |[[छाया महाजन|डॉ.छाया महाजन]] | align="left" |१९४९- | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |डॉ.वर्षा तोडमल | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |डॉ.संपदा पाटगावकर | align="left" |१९६१- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी, | | align="left" |हेडविग मिडिया,मधुश्री पब्लिकेशन | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, अन्य | |- | align="left" |तेजश्री सौरभ जोशी | align="left" |१९८१- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |फ्रेंच - मराठी, मराठी - फ्रेंच | | | align="left" |लघुकथा | |- | align="left" |तेजाली चंद्रकांत शहासने | align="left" |१९८४- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |मराठी - इंग्रजी, इंग्रजी-मराठी | align="left" | | align="left" |विधी महाविद्यालय, बीबीसी वर्ल्ड सर्विस, चांगुलपणाची चळवळ | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, अन्य | align="left" |कायदेविषयक, वैचारिक लेख, शैक्षणिक साहित्य, बातम्या, वेबसाईटसाठी आवश्यक व्यावसायिक, माहितीपर मजकूर   |- | align="left" |दत्तात्रय तथा प्रमोद गोविंद शेजवलकर | align="left" |१९५१- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | | align="left" |१० | align="left" |[[राजहंस प्रकाशन]], मेहता प्रकाशन, साकेत प्रकाशन, फिंगरप्रिंट प्रकाशन | align="left" |कादंबरी, अन्य | align="left" |` |- | align="left" |दीपश्री विवेक करंदीकर | align="left" |१९७३- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |अन्य | align="left" |ऍप्सच्या लोकलायझेशनसाठी कार्यरत |- | rowspan="2" align="left" |नारायण माधवराव हरळीकर | rowspan="2" align="left" |१९४८- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" |लघुकथा, नाटक, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | rowspan="2" align="left" |वृत्तपत्रीय भाषांतर, जाहिरातींसाठी भाषांतर. |- | align="left" |इंग्रजी - हिंदी, हिंदी - मराठी, मराठी - हिंदी, |- | rowspan="2" align="left" |नीता कुलकर्णी | rowspan="2" align="left" |१९७३- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" |१५ <ref>लेखक परिचय - एक होती रितू</ref> | rowspan="2" align="left" |अमेय प्रकाशन, रोहन प्रकाशन, मधुश्री पब्लिकेशन, मंजुल प्रकाशन, विश्वकर्मा प्रकाशन, wow प्रकाशन, [[विवेकानंद केंद्र]] प्रकाशन विभाग | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य | rowspan="2" | |- | align="left" |हिंदी - मराठी |- | align="left" |नूतन कुलकर्णी - इंगळे | align="left" |१९८१- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी | | align="left" |NDA | align="left" |लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |[[पांडुरंग महादेव बापट|पांडुरंग महादेव बापट ऊर्फ सेनापती बापट]] | align="left" |१८८०-१९६७ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | align="left" |[[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]] | align="left" |अध्यात्मपर लेखन | |- | align="left" |[[पु.ल. देशपांडे]] | align="left" |१९१९-२००० | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |पूजा सुनील देशपांडे | align="left" |१९६८- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |२ | align="left" |[[नॅशनल बुक ट्रस्ट]] | align="left" |बाल साहित्य, कृषी, शैक्षणिक विषय अन्य | |- | align="left" |पूनम छत्रे <ref>लेखक परिचय - कथापौर्णिमा कथासंग्रह, प्रकाशक: रसिक साहित्य, पुणे. </ref> | | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी | align="left" | | align="left" |मनोविकास प्रकाशन, साकेत प्रकाशन, मधूश्री पब्लिकेशन इत्यादी | align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य | |- | align="left" |[[प्रशांत तळणीकर]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |प्रसाददत्त शशिकांत गाडगीळ | align="left" |१९७०- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |मराठी- इंग्रजी, इंग्रजी - मराठी | align="left" |२२ | align="left" |मेहता प्रकाशन. वैशाली प्रकाशन. | align="left" |कादंबरी, चरित्र / आत्मचरित्र | |- | align="left" |[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा. भागवत]] | align="left" |१९१०-२००१ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |विज्ञानकथा | align="left" |त्यांनी '[[ज्यूल व्हर्न]]' या प्रसिद्ध व आद्य-विज्ञानकथालेखकाचे संपूर्ण लेखन मराठीत भाषांतरित केले. |- | align="left" |[[भार्गवराम विठ्ठल वरेरकर|भार्गवराम (मामा) विठ्ठल वरेरकर]] | align="left" |१८८३-१९६४ | | align="left" |बंगाली-मराठी | | | | |- | rowspan="2" align="left" |मंजिरी दिलीप धामणकर <ref>अनुभाषिते, लेखिका - मंजिरी धामणकर, प्रकाशक - अल्टिमेट असोसिएट्स </ref> | rowspan="2" align="left" |१९५९- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | rowspan="2" align="left" |इंग्रजी, हिंदी, संस्कृत, बंगाली मधून मराठीत आणि मराठीतून हिंदी, इंग्रजीत | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" |मेहता प्रकाशन, अमेय प्रकाशन, ग्रिप्स थिएटर, फ्लाय ड्रीम्स प्रकाशन | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य |हिंदी,उर्दू, बंगाली गीतांचा त्याच चालीत मराठी अनुवाद, |- |मराठी गीतांचा हिंदी अनुवाद |- | align="left" |मंजिरी सागर गानू | align="left" |१९७१- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी-मराठी | align="left" | - | | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, अन्य | align="left" |दैनिक, माहेर, मेनका मासिकांसाठी लेखांचे अनुवाद |- | align="left" |[[मंजुषा आमडेकर|मंजूषा आमडेकर]] | align="left" |१९६६- | align="left" |३०-३२ वर्षांचा अनुभव | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी | align="left" |२५० <ref>बिले ते विवेकानंद, विश्वास प्रकाशन, डिसेंबर २०२५</ref> | align="left" |मेहता पब्लिशिंग हाऊस, मंजुल प्रकाशनन, रिया पब्लिकेशन, व्यास क्रिएशन प्रकाशन, विश्वास प्रकाशन | align="left" |प्रामुख्याने बालसाहित्य, इतर प्रकार - तांत्रिक, माहितीपूर्ण, जाहिराती | align="left" | * आठ पुरस्कार प्राप्त * [[हॅरी पॉटर]]<nowiki/> मालिकेतील सर्व पुस्तकांचा मराठी अनुवाद |- | align="left" |माधुरी मयेकर-पांगे | align="left" |१९७८- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |मराठी - हिंदी, हिंदी - मराठी, मराठी - इंग्रजी, इंग्रजी - मराठी | align="left" |५ | align="left" |[[माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय (भारत)|सुमेरू प्रकाशन, श्री गणेश प्रकाशन, माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय]] | align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान | align="left" |६००० पेक्षा जास्त मराठी शुभेच्छा पत्र संदेशांचे लिखाण प्रकाशित. |- | align="left" |मीना शेटे-संभू | | align="left" |१५ | align="left" |इंग्रजी - मराठी, हिंदी-मराठी | align="left" |142 | align="left" |मेहता, अमेय, विश्वकर्मा, सुगावा, सायन, सनय ,मंजुल, मधुश्री, सकाळ, कृष्णा, ब्लूम्सबरी चैतन्य, न्यू ईरा, गरुडा | align="left" |कादंबरी, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, /विज्ञान/इतिहास,/प्रवासवर्णन/वैद्यकीय/मानसशास्त्र/शेअर बाजार/वाणिज्य/संशोधनपर/क्रीडा/स्वयंसाहाय्यता | align="left" |[[लोकपाल विधेयक, २०११|लोकपाल विधेयक व अन्य विधेयकांची भाषांतरे केली आहेत.]] |- | align="left" |[[मृणालिनी गडकरी]] | align="left" |१९४९-२०१८ | | align="left" |बंगाली-मराठी, इंग्रजी - मराठी | | | | |- | rowspan="2" align="left" |यशश्री पुणेकर | rowspan="2" align="left" |१९६६- | rowspan="2" align="left" |२० वर्षे | rowspan="2" align="left" |हिंदी आणि इंग्रजी मधून मराठीत | rowspan="2" | | align="left" |पालकनीती प्रकाशन, Wow publication | rowspan="2" align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख/ विज्ञान विषयक लेख /कथा | rowspan="2" | |- | align="left" |एकलव्य प्रकाशन |- | rowspan="2" align="left" |योगेश गंगाधर प्रभुणे | rowspan="2" align="left" |१९७१- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" | - | rowspan="2" align="left" | - | rowspan="2" align="left" |अन्य, | rowspan="2" align="left" |प्रसिद्धी पत्रके, लेख यांचा अनुवाद |- | align="left" |हिंदी - मराठी |- | align="left" |[[रवींद्र गुर्जर]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |रवींद्र देवधर | | | | | | | |- | rowspan="2" align="left" |रवींद्र हरि अभ्यंकर | rowspan="2" align="left" |१९५१- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |फ्रेंच - मराठी, | rowspan="2" align="left" | - | rowspan="2" align="left" |केल्याने भाषांतर या नियतकालिकात अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे | rowspan="2" align="left" |लघुकथा, कविता, बाल साहित्य, अन्य | rowspan="2" align="left" | * प्रॉडट कॅटलॉग, सरकारी पत्रव्यवहार,कायदेशीर नोटिसा, करारनामे इत्यादी * मागणीप्रमाणे अनुवाद (फ्री लान्स) |- | align="left" |मराठी - फ्रेंच , इंग्रजी - मराठी, मराठी-इंग्रजी, गुजराती - इंग्रजी इंग्रजी -गुजराती, गुजराती - फ्रेंच, हिंदी - इंग्लिश |- | align="left" |राधिका कुलकर्णी | align="left" |१९६१- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" | - | | align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख | align="left" |[[दूरदर्शन]] वृत्तविभागासाठी भाषांतरकार म्हणून ( इंग्रजी-मराठी आणि मराठी -इंग्रजी) काम . |- | align="left" |[[लीना सोहोनी]] | align="left" |१९५९- | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | rowspan="2" align="left" |वंदना अनुपकुमार कुंडेटकर | rowspan="2" align="left" |१९६५- | rowspan="2" align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | rowspan="2" align="left" |३ <ref>लेखक परिचय - माझ्या अम्मीची गोष्ट, मेहता पब्लिकेशन </ref> | rowspan="2" align="left" |मेहता प्रकाशन, माय मिरर पब्लिकेशन्स | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | rowspan="2" | |- | align="left" |इंग्रजी - हिंदी |- | align="left" |[[विजय भागवत]] | align="left" |१९३१ - | align="left" |४० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |२५ | align="left" |सुयोग प्रकाशन, मधुश्री प्रकाशन | align="left" |विज्ञान तंत्रज्ञान, बालकथा, अन्य | |- | align="left" |विजयालक्ष्मी रमेश रेवणकर | align="left" |१९५०- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, इंग्रजी - कन्नड | align="left" |१० | align="left" |[[कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन|कॉन्टिनेन्टल]] , मीहाना, चंद्रकला, नवीन इत्यादी. | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |[[विदुला टोकेकर]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |विलास गीते | | | align="left" |बंगाली-मराठी | | | | |- | align="left" |[[वैजनाथशास्त्री कानफाडे]] | align="left" |ब्रिटीशकालीन | | align="left" |बंगाली-मराठी | | | | |- | align="left" |शीतल कोकाटे | align="left" |२०१८- | align="left" |८ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-हिंदी, इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी | | | align="left" |लेख, लघुकथा, जाहिरात, इतिहास, शैक्षणिक विषय, कॉर्पोरेट अनुवाद, अन्य | |- | align="left" |[[शुचिता नांदापूरकर-फडके]] | align="left" |१९६५- | align="left" |१४ | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |१०५ | align="left" |मेहता प्रकाशन, विश्वकर्मा प्रकाशन, मंजुल प्रकाशन, प्रसाद प्रकाशन,श्रीअरविंद आश्रम, मधुश्री प्रकाशन, रोहन प्रकाशन, हेडविग प्रकाशन, फिंगरप्रिंट प्रकाशन,गोएल प्रकाशन,पुढारी,वैशाली प्रकाशन,सह्याद्री हॉस्पिटल | align="left" |ललित-कथा, कादंबरी, वैचारिक, कायदाविषयक,बालसाहित्य, स्व-मदत,आध्यात्मिक,चरित्रे,आत्मकथन,तत्त्वज्ञान,कविता,शैक्षणिक,वैद्यकीय लेख | |- | align="left" |संगीता नितीन कुलकर्णी | align="left" |१९६६- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |४ | align="left" |साकेत प्रकाशन, मंजुळ | | |- | align="left" |सायली धोंगडे | align="left" |१९७५- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी मराठी - इंग्रजी, हिन्दी-मराठी | align="left" |३ | align="left" |हेडविग प्रकाशन | align="left" |कादंबरी, कविता, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य | |- | align="left" |सुनिल विष्णू करमरकर | align="left" |१९६२- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |१ | align="left" |[[मेहता पब्लिशिंग हाऊस|मेहता पब्लिशिंग हाऊस, पुणे]] | align="left" |कादंबरी, लघुकथा | |- | align="left" |सुमेधा जोशी | align="left" |१९६८- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |फ्रेंच - इंग्रजी, फ्रेंच - मराठी, इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |कादंबरी, लघुकथा | |- | align="left" |सुवर्णा पुरुषोत्तम बेडेकर <ref>लेखक परिचय - युद्ध आणि शांतता - भारत आणि पाकिस्तान</ref> | align="left" |१९६६- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी | align="left" | | align="left" |अमेय प्रकाशन, इंद्रा पब्लिकेशन, चिनार पब्लिकेशन, मंजूल प्रकाशन, मायमिरर पब्लिशिंग हाऊस, जयको पब्लिकेशन, हेडविग प्रकाशन, नॅशनल बुक ट्रस्ट | align="left" |कादंबरी, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |[[सुश्रुत कुलकर्णी]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |५ <ref>{{जर्नल स्रोत|date=2026-03-19|title=सुश्रुत कुलकर्णी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A5%80&oldid=2673902|journal=विकिपीडिया|language=mr}}</ref> | | | |- | align="left" |[[स्वर्णलता भिशीकर]] | align="left" |१९५१-२०२५ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]] | | |- | align="left" |स्वाती संदीप दाढे. | align="left" |१९६६- |१० ते १५ वर्षे | align="left" |बंगाली - मराठी |२ <ref>अनुवादक स्वाती दाढे परिचय, अनुभूती - बंगाली अनुवादित कथा </ref> |अनाहत, निहारा प्रकाशन |लघुकथा, कविता, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य | |} == संबंधित माहितीसाठी == [[मराठीतील अनुवादित पुस्तकांची यादी]] == संदर्भ == [[वर्ग:याद्या]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] 8hnjm3e8dlvybo2cg34skgy84k2cdst 2678310 2678295 2026-04-08T17:13:17Z Ketaki Modak 21590 2678310 wikitext text/x-wiki अव्वल इंग्रजी काळात मराठीमध्ये मोठ्या प्रमाणात भाषांतराला सुरुवात झाली. त्या काळाला भाषांतरयुग असेही संबोधले गेले. आजही मराठीमध्ये अनुवाद करणाऱ्या व्यक्तींची संख्या लक्षणीय आहे. सदर यादी नावांच्या आद्याक्षरानुसार आहे. {| class="wikitable" |'''नाव''' |'''जन्मवर्ष''' |'''अनुवादाचा अनुभव (वर्षे)''' |'''कोणत्या भाषेतून कोणत्या भाषेत?''' |'''प्रकाशित अनुवाद (पुस्तकांची संख्या)''' |'''प्रकाशन संस्था''' |'''साहित्यप्रकार कथा.''' |'''अन्य तपशील''' |- | rowspan="4" align="left" |अनिल विद्याधर आठलेकर | rowspan="4" align="left" |१९८२- | rowspan="4" align="left" |१० वर्षे | align="left" |इंग्रजी/हिंदी/मराठी - कन्नड, | rowspan="4" align="left" |५ | rowspan="4" | | rowspan="4" align="left" |कादंबरी, लेख, ललित, कॉमिक्स, अध्यात्म/धार्मिक विषय, जाहिरात, इतिहास, शैक्षणिक विषय, प्रश्नपत्रिका, वैद्यकीय अनुवाद, अन्य... |कन्नड चित्रपटासाठी डबिंग हेड म्हणून काम, |- | align="left" |कन्नड - मराठी/हिंदी |जाहिरातीसाठी कन्नड व्हॉईसओव्हर, |- | |मराठी चित्रपटासाठी गीतलेखन |- | align="left" |इंग्रजी-हिंदी, इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी | |- | rowspan="2" align="left" |अपर्णा झा | rowspan="2" align="left" |१९४२- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |बंगाली - मराठी, | rowspan="2" align="left" |५ | rowspan="2" align="left" |[[पद्मगंधा प्रकाशन]], मेहेता प्रकाशन पुणे, साहित्य प्रसार केंद्र नागपूर | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, नाटक | rowspan="2" align="left" |मराठी - बंगाली शब्दकोष, नोव्हेंबर २०२३ |- | align="left" |मराठी - बंगाली |- | rowspan="2" align="left" |अभय अरुण इनामदार | rowspan="2" align="left" |१९७५- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | rowspan="2" align="left" |३ <ref>अभय इनामदार, Spinewise - मिहाना पब्लिकेशन्स </ref> | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, | rowspan="2" align="left" |आरोग्यसेवा व लीगल क्षेत्रातील अनुवादाचे काम. ब्रोशर्स, माहितीपत्रके व इतर अनुवाद (तांत्रिक, व्यावसायिक आणि भावनिक लिखाणाचा अनुवाद)   |- | align="left" |इंग्रजी - हिंदी |- | rowspan="2" align="left" |अमर अरुण देवगांवकर | rowspan="2" align="left" |१९९६- | rowspan="2" align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, | rowspan="2" align="left" |६ | rowspan="2" align="left" |मंजुल प्रकाशन, कथा (नवी दिल्ली), विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | rowspan="2" | |- | align="left" |मराठी-इंग्रजी, हिंदी-मराठी |- | align="left" |[[अविनाश बिनीवाले]] | align="left" |१९४३- | | align="left" |जर्मन-मराठी, रशियन-मराठी,मराठी-हिंदी | | | | |- | align="left" |[[अशोक जैन]] | align="left" |१९४४-२०१४ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | rowspan="3" align="left" |अक्षता प्रसाद देशपांडे | rowspan="3" align="left" |१९६९ - | rowspan="3" align="left" |२० वर्षाहून अधिक | rowspan="3" align="left" |मराठी - कन्नड कन्नड - मराठी | rowspan="3" align="left" |५ | rowspan="3" | | rowspan="3" align="left" |आत्मचरित्र, प्रेरणादायक पुस्तकं, कथा, लेख |डॉ. [[विठ्ठल कामत]] यांची सगळी पुस्तकं कन्नडमध्ये अनुवादित. |- |फ़ुलाला सुगंध मातीचा या मराठी मालिकेचा कन्नड अनुवाद आणि पटकथा लेखन, |- |झी साठी शॉर्ट ड्रामाचा अनुवाद |- | align="left" |आदित्य आनंद हर्डीकर | align="left" |१९७४- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |अन्य | |- | align="left" |आरती अरुण देवगांवकर | align="left" |१९६९- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी | align="left" |१४ | align="left" |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स, मंजुल प्रकाशन, भारतीय विचार साधना | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | |- | rowspan="2" align="left" |[[आश्लेषा महाजन|आश्लेषा शिरीष महाजन]] | rowspan="2" align="left" |१९६९- | rowspan="2" align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" |११ | rowspan="2" align="left" |मनाक्षरे प्रकाशन पुणे, प्रथम बुक्स | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, कविता, बाल साहित्य | rowspan="2" | १ कादंबरी, बाकी बालसाहित्याच्या दहा+ पुस्तिका, ई-पुस्तिका |- | align="left" |संस्कृत - मराठी |- | align="left" |[[उमा कुलकर्णी]] | align="left" |१९५०- | | align="left" |कन्नड-मराठी | | | | |- | align="left" |[[कविता महाजन]] | align="left" |१९६७-२०१८ | | | | align="left" |[[राजहंस प्रकाशन]] | | [[इस्मत चुगताई]] या उर्दू लेखिकाच्या लघुकथांचा अनुवाद - राजाई या नावाने प्रकाशित; त्याला [[साहित्य अकादमी पुरस्कार|साहित्य अकादमी]] पुरस्कार प्राप्त <ref>https://www.business-standard.com/article/pti-stories/marathi-writer-kavita-mahajan-passes-away-118092701284_1.html</ref> |- | align="left" |[[गोपाळ गणेश आगरकर]] | align="left" |१८५६-१८९५ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |[[गोरख थोरात|गोरख निवृत्ती थोरात]] | align="left" |१९६९- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |मराठी - हिंदी | align="left" |३३ <ref>राडा, भाऊ पाध्ये, अनुवाद - गोरख थोरात, सेतु प्रकाशन</ref> | align="left" |राजकमल प्रकाशन नवी दिल्ली, सेतु प्रकाशन नवी दिल्ली, साहित्य अकादमी नवी दिल्ली, भारतीय ज्ञानपीठ प्रकाशन नवी दिल्ली | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य | align="left" |०३ राष्ट्रीय, ०२ राज्यस्तरीय आणि ०१ प्रादेशिक पुरस्कार |- | align="left" |[[चंद्रकांत भोंजाळ|चंद्रकांत केशव भोंजाळ]] | align="left" |१९५४- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |हिंदी - मराठी | align="left" |७० | align="left" |अक्षर प्रकाशन, संधिकाल प्रकाशन, अनघा प्रकाशन, दिलीपराज प्रकाशन, | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान | |- | align="left" |[[चंद्रकांत पाटील|चंद्रकांत नागेशराव पाटील]] | | | align="left" |मराठी-हिंदी | | | | |- | align="left" |चित्रा पिंपळे | align="left" |१९५५ - | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |मराठी - हिन्दी, इंग्लिश - हिन्दी | align="left" |१० | align="left" |हेडविग,मंजुल | align="left" |कादंबरी, कविता, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |जयश्री टेंगशे | align="left" |१९५०- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |२ | align="left" |विश्वकर्मा प्रकाशन, पुणे सरस्वती पब्लिकेशन्स, कोल्हापूर | align="left" |आध्यात्मिक लेखन | |- | align="left" |जयश्री बोकील | align="left" |१९६९- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी, संस्कृत-मराठी. | align="left" |३ | align="left" |बुक गंगा | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |ज्योती आफळे | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | align="left" |मेहता पब्लिशिंग हाऊस अनुबंध प्रकाशन | | [[पेरी मेसन]] या वकिलाची मध्यवर्ती भूमिका ठेवून [[अर्ल स्टॅनले गार्डनर]] यांनी अनेक कादंबऱ्या लिहिल्या आहेत. त्यातील ३ कादंबऱ्यांचा अनुवाद केला आहे.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2022-06-12|title=पेरी मेसन|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A4%A8&oldid=2122610|journal=विकिपीडिया|language=mr}}</ref> |- | align="left" |ज्योती कुंटे <ref>लेखक परिचय - कोसबाड की पहाडीसे (पद्मश्री अनुताई वाघ)</ref> | align="left" |१९५१- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी, | align="left" | | align="left" |बुक गंगा | align="left" |कविता, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | |- | align="left" |[[केतकी मोडक|डॉ.केतकी मोडक]] | align="left" |१९६८- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | align="left" |[[श्रीअरविंद सोसायटी]] | align="left" |अध्यात्मपर लेखन | align="left" |[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या साहित्याचा अनुवाद, [[अभीप्सा (मासिक)|अभीप्सा]] (संपूर्णपणे अनुवादित असलेल्या) मासिकातून प्रकाशित. |- | align="left" |[[छाया महाजन|डॉ.छाया महाजन]] | align="left" |१९४९- | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |डॉ.वर्षा तोडमल | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |डॉ.संपदा पाटगावकर | align="left" |१९६१- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी, | | align="left" |हेडविग मिडिया,मधुश्री पब्लिकेशन | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, अन्य | |- | align="left" |तेजश्री सौरभ जोशी | align="left" |१९८१- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |फ्रेंच - मराठी, मराठी - फ्रेंच | | | align="left" |लघुकथा | |- | align="left" |तेजाली चंद्रकांत शहासने | align="left" |१९८४- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |मराठी - इंग्रजी, इंग्रजी-मराठी | align="left" | | align="left" |विधी महाविद्यालय, बीबीसी वर्ल्ड सर्विस, चांगुलपणाची चळवळ | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, अन्य | align="left" |कायदेविषयक, वैचारिक लेख, शैक्षणिक साहित्य, बातम्या, वेबसाईटसाठी आवश्यक व्यावसायिक, माहितीपर मजकूर   |- | align="left" |दत्तात्रय तथा प्रमोद गोविंद शेजवलकर | align="left" |१९५१- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | | align="left" |१० | align="left" |[[राजहंस प्रकाशन]], मेहता प्रकाशन, साकेत प्रकाशन, फिंगरप्रिंट प्रकाशन | align="left" |कादंबरी, अन्य | align="left" |` |- | align="left" |दीपश्री विवेक करंदीकर | align="left" |१९७३- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |अन्य | align="left" |ऍप्सच्या लोकलायझेशनसाठी कार्यरत |- | rowspan="2" align="left" |नारायण माधवराव हरळीकर | rowspan="2" align="left" |१९४८- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" |लघुकथा, नाटक, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | rowspan="2" align="left" |वृत्तपत्रीय भाषांतर, जाहिरातींसाठी भाषांतर. |- | align="left" |इंग्रजी - हिंदी, हिंदी - मराठी, मराठी - हिंदी, |- | rowspan="2" align="left" |नीता कुलकर्णी | rowspan="2" align="left" |१९७३- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" |१५ <ref>लेखक परिचय - एक होती रितू</ref> | rowspan="2" align="left" |अमेय प्रकाशन, रोहन प्रकाशन, मधुश्री पब्लिकेशन, मंजुल प्रकाशन, विश्वकर्मा प्रकाशन, wow प्रकाशन, [[विवेकानंद केंद्र]] प्रकाशन विभाग | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य | rowspan="2" | |- | align="left" |हिंदी - मराठी |- | align="left" |नूतन कुलकर्णी - इंगळे | align="left" |१९८१- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी | | align="left" |NDA | align="left" |लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |[[पांडुरंग महादेव बापट|पांडुरंग महादेव बापट ऊर्फ सेनापती बापट]] | align="left" |१८८०-१९६७ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | align="left" |[[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]] | align="left" |अध्यात्मपर लेखन | |- | align="left" |[[पु.ल. देशपांडे]] | align="left" |१९१९-२००० | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |पूजा सुनील देशपांडे | align="left" |१९६८- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |२ | align="left" |[[नॅशनल बुक ट्रस्ट]] | align="left" |बाल साहित्य, कृषी, शैक्षणिक विषय अन्य | |- | align="left" |पूनम छत्रे <ref>लेखक परिचय - कथापौर्णिमा कथासंग्रह, प्रकाशक: रसिक साहित्य, पुणे. </ref> | | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी | align="left" | | align="left" |मनोविकास प्रकाशन, साकेत प्रकाशन, मधूश्री पब्लिकेशन इत्यादी | align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य | |- | align="left" |[[प्रशांत तळणीकर]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |प्रसाददत्त शशिकांत गाडगीळ | align="left" |१९७०- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |मराठी- इंग्रजी, इंग्रजी - मराठी | align="left" |२२ | align="left" |मेहता प्रकाशन. वैशाली प्रकाशन. | align="left" |कादंबरी, चरित्र / आत्मचरित्र | |- | align="left" |[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा. भागवत]] | align="left" |१९१०-२००१ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |विज्ञानकथा | align="left" |त्यांनी '[[ज्यूल व्हर्न]]' या प्रसिद्ध व आद्य-विज्ञानकथालेखकाचे संपूर्ण लेखन मराठीत भाषांतरित केले. |- | align="left" |[[भार्गवराम विठ्ठल वरेरकर|भार्गवराम (मामा) विठ्ठल वरेरकर]] | align="left" |१८८३-१९६४ | | align="left" |बंगाली-मराठी | | | | |- | rowspan="2" align="left" |मंजिरी दिलीप धामणकर <ref>अनुभाषिते, लेखिका - मंजिरी धामणकर, प्रकाशक - अल्टिमेट असोसिएट्स </ref> | rowspan="2" align="left" |१९५९- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | rowspan="2" align="left" |इंग्रजी, हिंदी, संस्कृत, बंगाली मधून मराठीत आणि मराठीतून हिंदी, इंग्रजीत | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" |मेहता प्रकाशन, अमेय प्रकाशन, ग्रिप्स थिएटर, फ्लाय ड्रीम्स प्रकाशन | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य |हिंदी,उर्दू, बंगाली गीतांचा त्याच चालीत मराठी अनुवाद, |- |मराठी गीतांचा हिंदी अनुवाद |- | align="left" |मंजिरी सागर गानू | align="left" |१९७१- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी-मराठी | align="left" | - | | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, अन्य | align="left" |दैनिक, माहेर, मेनका मासिकांसाठी लेखांचे अनुवाद |- | align="left" |[[मंजुषा आमडेकर|मंजूषा आमडेकर]] | align="left" |१९६६- | align="left" |३०-३२ वर्षांचा अनुभव | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी | align="left" |२५० <ref>बिले ते विवेकानंद, विश्वास प्रकाशन, डिसेंबर २०२५</ref> | align="left" |मेहता पब्लिशिंग हाऊस, मंजुल प्रकाशनन, रिया पब्लिकेशन, व्यास क्रिएशन प्रकाशन, विश्वास प्रकाशन | align="left" |प्रामुख्याने बालसाहित्य, इतर प्रकार - तांत्रिक, माहितीपूर्ण, जाहिराती | align="left" | * आठ पुरस्कार प्राप्त * [[हॅरी पॉटर]]<nowiki/> मालिकेतील सर्व पुस्तकांचा मराठी अनुवाद |- | align="left" |माधुरी मयेकर-पांगे | align="left" |१९७८- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |मराठी - हिंदी, हिंदी - मराठी, मराठी - इंग्रजी, इंग्रजी - मराठी | align="left" |५ | align="left" |[[माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय (भारत)|सुमेरू प्रकाशन, श्री गणेश प्रकाशन, माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय]] | align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान | align="left" |६००० पेक्षा जास्त मराठी शुभेच्छा पत्र संदेशांचे लिखाण प्रकाशित. |- | align="left" |मीना शेटे-संभू | | align="left" |१५ | align="left" |इंग्रजी - मराठी, हिंदी-मराठी | align="left" |142 | align="left" |मेहता, अमेय, विश्वकर्मा, सुगावा, सायन, सनय ,मंजुल, मधुश्री, सकाळ, कृष्णा, ब्लूम्सबरी चैतन्य, न्यू ईरा, गरुडा | align="left" |कादंबरी, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, /विज्ञान/इतिहास,/प्रवासवर्णन/वैद्यकीय/मानसशास्त्र/शेअर बाजार/वाणिज्य/संशोधनपर/क्रीडा/स्वयंसाहाय्यता | align="left" |[[लोकपाल विधेयक, २०११|लोकपाल विधेयक व अन्य विधेयकांची भाषांतरे केली आहेत.]] |- | align="left" |[[मृणालिनी गडकरी]] | align="left" |१९४९-२०१८ | | align="left" |बंगाली-मराठी, इंग्रजी - मराठी | | | | |- | rowspan="2" align="left" |यशश्री पुणेकर | rowspan="2" align="left" |१९६६- | rowspan="2" align="left" |२० वर्षे | rowspan="2" align="left" |हिंदी आणि इंग्रजी मधून मराठीत | rowspan="2" | | align="left" |पालकनीती प्रकाशन, Wow publication | rowspan="2" align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख/ विज्ञान विषयक लेख /कथा | rowspan="2" | |- | align="left" |एकलव्य प्रकाशन |- | rowspan="2" align="left" |योगेश गंगाधर प्रभुणे | rowspan="2" align="left" |१९७१- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" | - | rowspan="2" align="left" | - | rowspan="2" align="left" |अन्य, | rowspan="2" align="left" |प्रसिद्धी पत्रके, लेख यांचा अनुवाद |- | align="left" |हिंदी - मराठी |- | align="left" |[[रवींद्र गुर्जर]] | | १५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |रवींद्र देवधर | | | | | | | |- | rowspan="2" align="left" |रवींद्र हरि अभ्यंकर | rowspan="2" align="left" |१९५१- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |फ्रेंच - मराठी, | rowspan="2" align="left" | - | rowspan="2" align="left" |केल्याने भाषांतर या नियतकालिकात अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे | rowspan="2" align="left" |लघुकथा, कविता, बाल साहित्य, अन्य | rowspan="2" align="left" | * प्रॉडट कॅटलॉग, सरकारी पत्रव्यवहार,कायदेशीर नोटिसा, करारनामे इत्यादी * मागणीप्रमाणे अनुवाद (फ्री लान्स) |- | align="left" |मराठी - फ्रेंच , इंग्रजी - मराठी, मराठी-इंग्रजी, गुजराती - इंग्रजी इंग्रजी -गुजराती, गुजराती - फ्रेंच, हिंदी - इंग्लिश |- | align="left" |राधिका कुलकर्णी | align="left" |१९६१- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" | - | | align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख | align="left" |[[दूरदर्शन]] वृत्तविभागासाठी भाषांतरकार म्हणून ( इंग्रजी-मराठी आणि मराठी -इंग्रजी) काम . |- | align="left" |[[लीना सोहोनी]] | align="left" |१९५९- | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | rowspan="2" align="left" |वंदना अनुपकुमार कुंडेटकर | rowspan="2" align="left" |१९६५- | rowspan="2" align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | rowspan="2" align="left" |३ <ref>लेखक परिचय - माझ्या अम्मीची गोष्ट, मेहता पब्लिकेशन </ref> | rowspan="2" align="left" |मेहता प्रकाशन, माय मिरर पब्लिकेशन्स | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | rowspan="2" | |- | align="left" |इंग्रजी - हिंदी |- | align="left" |[[विजय भागवत]] | align="left" |१९३१ - | align="left" |४० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |२५ | align="left" |सुयोग प्रकाशन, मधुश्री प्रकाशन | align="left" |विज्ञान तंत्रज्ञान, बालकथा, अन्य | |- | align="left" |विजयालक्ष्मी रमेश रेवणकर | align="left" |१९५०- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, इंग्रजी - कन्नड | align="left" |१० | align="left" |[[कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन|कॉन्टिनेन्टल]] , मीहाना, चंद्रकला, नवीन इत्यादी. | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |[[विदुला टोकेकर]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |विलास गीते | | | align="left" |बंगाली-मराठी | | | | |- | align="left" |[[वैजनाथशास्त्री कानफाडे]] | align="left" |ब्रिटीशकालीन | | align="left" |बंगाली-मराठी | | | | |- | align="left" |शीतल कोकाटे | align="left" |२०१८- | align="left" |८ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-हिंदी, इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी | | | align="left" |लेख, लघुकथा, जाहिरात, इतिहास, शैक्षणिक विषय, कॉर्पोरेट अनुवाद, अन्य | |- | align="left" |[[शुचिता नांदापूरकर-फडके]] | align="left" |१९६५- | align="left" |१४ | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |१०५ | align="left" |मेहता प्रकाशन, विश्वकर्मा प्रकाशन, मंजुल प्रकाशन, प्रसाद प्रकाशन,श्रीअरविंद आश्रम, मधुश्री प्रकाशन, रोहन प्रकाशन, हेडविग प्रकाशन, फिंगरप्रिंट प्रकाशन,गोएल प्रकाशन,पुढारी,वैशाली प्रकाशन,सह्याद्री हॉस्पिटल | align="left" |ललित-कथा, कादंबरी, वैचारिक, कायदाविषयक,बालसाहित्य, स्व-मदत,आध्यात्मिक,चरित्रे,आत्मकथन,तत्त्वज्ञान,कविता,शैक्षणिक,वैद्यकीय लेख | |- | align="left" |संगीता नितीन कुलकर्णी | align="left" |१९६६- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |४ | align="left" |साकेत प्रकाशन, मंजुळ | | |- | align="left" |सायली धोंगडे | align="left" |१९७५- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी मराठी - इंग्रजी, हिन्दी-मराठी | align="left" |३ | align="left" |हेडविग प्रकाशन | align="left" |कादंबरी, कविता, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य | |- | align="left" |सुनिल विष्णू करमरकर | align="left" |१९६२- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |१ | align="left" |[[मेहता पब्लिशिंग हाऊस|मेहता पब्लिशिंग हाऊस, पुणे]] | align="left" |कादंबरी, लघुकथा | |- | align="left" |सुमेधा जोशी | align="left" |१९६८- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |फ्रेंच - इंग्रजी, फ्रेंच - मराठी, इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |कादंबरी, लघुकथा | |- | align="left" |सुवर्णा पुरुषोत्तम बेडेकर <ref>लेखक परिचय - युद्ध आणि शांतता - भारत आणि पाकिस्तान</ref> | align="left" |१९६६- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी | align="left" | | align="left" |अमेय प्रकाशन, इंद्रा पब्लिकेशन, चिनार पब्लिकेशन, मंजूल प्रकाशन, मायमिरर पब्लिशिंग हाऊस, जयको पब्लिकेशन, हेडविग प्रकाशन, नॅशनल बुक ट्रस्ट | align="left" |कादंबरी, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |[[सुश्रुत कुलकर्णी]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |५ <ref>{{जर्नल स्रोत|date=2026-03-19|title=सुश्रुत कुलकर्णी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A5%80&oldid=2673902|journal=विकिपीडिया|language=mr}}</ref> | | | |- | align="left" |[[स्वर्णलता भिशीकर]] | align="left" |१९५१-२०२५ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]] | | |- | align="left" |स्वाती संदीप दाढे. | align="left" |१९६६- |१० ते १५ वर्षे | align="left" |बंगाली - मराठी |२ <ref>अनुवादक स्वाती दाढे परिचय, अनुभूती - बंगाली अनुवादित कथा </ref> |अनाहत, निहारा प्रकाशन |लघुकथा, कविता, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य | |} == संबंधित माहितीसाठी == [[मराठीतील अनुवादित पुस्तकांची यादी]] == संदर्भ == [[वर्ग:याद्या]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] dkmtp0c5qgxjl96guoiow5ndmrgdkci 0 378740 2678386 2677777 2026-04-09T02:29:10Z संतोष गोरे 135680 /* सुरुवातीचे जीवन */ 2678386 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रुद्रमा देवी''' (शासनकाळ: १२६२ – नोव्हेंबर १२८९), ज्यांना त्यांच्या रुद्र-देव महाराज या राज्याभिषेकाच्या नावाने देखील ओळखले जाते, या [[काकतीय]] काकतीय राजवंशाच्या एक सम्राज्ञी होत्या. त्यांनी दक्षिण भारतातील सध्याच्या [[तेलंगणा]] आणि [[आंध्र प्रदेश]] या राज्यांच्या मोठ्या भूभागावर राज्य केले. रुद्रमा देवी यांचे वडील आणि पूर्ववर्ती शासक [[गणपती (काकतीय राजवंश)|गणपती]] यांना पुत्र नसल्यामुळे त्यांनी १२६० च्या सुमारास रुद्रमा यांची आपली सह-शासक म्हणून नियुक्ती केली होती. १२६३ पर्यंत त्या एकमेव शासक बनल्या, तरीही १२६९ पर्यंत त्यांचा औपचारिक राज्याभिषेक झाला नव्हता. त्यांच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला त्यांना बंडाचा सामना करावा लागला, जो त्यांनी आपल्या निष्ठावंतांच्या मदतीने मोडून काढला. १२५० च्या उत्तरार्धात आणि १२६० च्या सुरुवातीस त्यांच्या दक्षिणेकडील शेजारी—[[पांड्य राजवंश|पांड्यांनी]]—जिंकलेला काही प्रदेश त्यांनी पुन्हा हस्तगत केला. त्यांनी वायव्येकडून [[देवगिरीचे यादव|देवगिरीच्या यादवांचे]] आणि ईशान्येकडून [[गजपती|गजपतींचे]] आक्रमण देखील परतवून लावले. १२७० आणि १२८० च्या दशकात, कायस्थ प्रमुख [[अंबादेव]] याने केलेल्या बंडामुळे रुद्रमा देवींनी आपला दक्षिणेकडील बराचसा प्रदेश गमावला आणि १२८९ मध्ये त्याच्याविरुद्ध झालेल्या संघर्षात बहुधा त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा नातू [[प्रतापरुद्र]] हा काकतीय सिंहासनावर बसला. रुद्रमा देवींची कारकीर्द ही काकतीय सैन्यात अनेक बिगर-खानदानी योद्ध्यांच्या उदयासाठी उल्लेखनीय ठरली. त्यांनी [[वरंगळ किल्ला|वरंगळ किल्ल्याची]] आतील भिंत उंच करून आणि खंदकाने वेढलेली बाह्य भिंत बांधून तो अधिक मजबूत केला. == सुरुवातीचे जीवन == रुद्रमा-देवी, ज्यांना 'रुद्रंबा' म्हणूनही ओळखले जाते, त्या त्यांचे पूर्ववर्ती राजा गणपती-देव यांच्या कन्या होत्या. विद्यानाथांच्या 'प्रतापरुद्र-यशोभूषणम्' वरील आपल्या भाष्यात कुमार-स्वामी सोमपीठी यांनी असे नमूद केले आहे की, रुद्रमा या गणपती आणि राणी सोमांबा यांच्या कन्या होत्या. तथापि, याच ग्रंथात दुसऱ्या एका ठिकाणी त्यांनी चुकून रुद्रमा यांचा उल्लेख गणपतीची मुख्य राणी म्हणून केला आहे. व्हेनेशियन प्रवासी [[मार्को पोलो]] (ज्याने इसवी सन १२९३ च्या सुमारास काकतीय राज्याला भेट दिली होती) आणि १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथासह इतर काही स्रोतांमध्येही रुद्रमा यांचे वर्णन गणपतीची पत्नी म्हणून चुकीच्या पद्धतीने करण्यात आले आहे. मात्र, समकालीन कोरीव लेखांमधील (शिलालेख) पुराव्यांवरून हे स्पष्ट होते की, रुद्रमा या गणपतीच्या पत्नी नसून कन्या होत्या. रुद्रमा यांचा विवाह निडदवोलु येथील चालुक्य सामंत इंदू-शेखराचा मुलगा वीर-भद्र याच्याशी झाला होता. काकतीय सम्राटांनी पराभूत कुटुंबांना पुन्हा सत्तेवर बसवल्याची आणि त्यांच्याशी वैवाहिक संबंध प्रस्थापित केल्याची अनेक उदाहरणे आहेत: बहुधा १२४० मध्ये वेंगी विजयादरम्यान गणपतीने चालुक्यांच्या या शाखेला आपल्या अधिपत्याखाली आणले असावे. निडदवोलुच्या चालुक्यांची राजकीय निष्ठा सुरक्षित करण्यासाठी गणपतीने त्यानंतर लगेचच रुद्रमा यांचा विवाह लावून दिला असावा. == राज्यारोहण == १२५० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, दक्षिणेकडील सीमेवर [[पांड्य राजवंश|पांड्यांकडून]] पराभव पत्करावा लागल्यानंतर गणपती देव उघडपणे निवृत्त झाले.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} त्यांना कोणताही पुरुष वारस नव्हता,{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=615}} आणि त्यांनी रुद्रमाला आपला उत्तराधिकारी म्हणून नामनिर्देशित केले. तिने साधारण १२६० पासून 'रुद्र-देव महाराजा' या नावाने सह-शासक म्हणून राज्य करण्यास सुरुवात केली.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} गणपती बहुधा राज्य करण्यासाठी खूप वृद्ध आणि अशक्त झाले होते, त्यामुळे त्यांनी सरकार चालवण्याची जबाबदारी रुद्रमावर सोपवली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|pp=620-621}} ती १२६३ मध्ये एकमेव शासक बनल्याचे दिसून येते.{{sfn|Cynthia Talbot|2001|p=273}} काकतिया 'महा-प्रधान' पेड्डा मल्लया प्रेगडा यांचा १२६६ इसवी सनचा [[त्रिपुरांतकम]] शिलालेख 'महाराज' गणपती-देव यांचा सत्ताधारी सार्वभौम म्हणून उल्लेख करतो, रुद्रमाचा नाही. काकतिया अधीनस्थ जनिगा-देव यांचा १२६९ इसवी सनचा डुग्गी शिलालेख रुद्रमाचे वर्णन 'पट्टोद्धती' (pattoddhrti या शब्दाची चूक, ज्याचा अर्थ "राजपद निवडले") असे करतो. हे सूचित करते की १२६९ मध्ये गणपती जिवंत होते आणि रुद्रमाचा औपचारिकपणे सार्वभौम म्हणून राज्याभिषेक झाला नव्हता: अधिकृतपणे, ती अजूनही 'राणी नियुक्त' (queen designate) होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=621}} शिलालेख पुराव्यावरून असे सुचते की १२६० च्या दशकात, काकतियांनी गणपतीच्या साम्राज्यातील अनेक प्रदेशांवरील नियंत्रण गमावले होते. दक्षिणेकडील प्रदेश पांड्यांनी जिंकले होते, पूर्वेकडील [[कोस्टल आंध्र|किनारपट्टी आंध्राचे]] काही भाग [[गजपती राजवंश|गजपतींनी]] घेतले होते, आणि वायव्येकडील तेलंगणाचे काही भाग सेउनांनी (यादवांनी) जिंकले होते.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=219}} [[वेंगी]] प्रदेशात १२६२-१२७८ या काळातील कोणतेही काकतिया नोंदी सापडलेल्या नाहीत, जे सूचित करतात की त्यांचे माजी सामंत - कोना हैहय आणि चालुक्य प्रमुखांनी - आता काकतियांचे सार्वभौमत्व मान्य करणे बंद केले होते.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=224}} हे शक्य आहे की काकतिया सम्राटाने निददावोलूच्या चालुक्यांना स्वायत्तता दिली असावी, कारण या कुटुंबातील वीर-भद्र हा रुद्रमाचा पती होता; तथापि, हे निश्चित नाही.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=623}} === बंडखोरी === असे दिसते की काही उमराव आणि रुद्रमाच्या स्वतःच्या नातेवाईकांना एका महिलेचे सिंहासनावर नामनिर्देशन मंजूर नव्हते. १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथानुसार हरी-हर आणि मुरारी-देव नावाच्या दोन व्यक्तींनी रुद्रमाविरुद्ध बंड केले होते. मजकूर त्यांचे वर्णन गणपतीच्या धाकट्या राण्यांपासून झालेले पुत्र असे करतो.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} त्यात नमूद केले आहे की त्यांनी काकतियांची राजधानी वारंगल काबीज केली आणि रुद्रमाला तिथून हाकलून दिले. त्यानंतर रुद्रमाने आपल्या समर्थकांना एकत्र केले, किल्ला पुन्हा जिंकला आणि आपल्या सावत्र भावांना मारून टाकले. या वृत्तांताला इतर कोणत्याही पुराव्याचा आधार नाही आणि इतर कोणताही स्त्रोत गणपतीच्या या कथित पुत्रांचा किंवा गणपतीला पुत्र असल्याचा उल्लेख करत नाही.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=621}} गणपतीची बहीण मैलामा हिच्या त्रिपुरांतकम शिलालेखानुसार, हरी-हर हा प्रत्यक्षात गणपतीचा चुलता होता.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} 'प्रताप-चरित्र' मधील कथानकाची ऐतिहासिकता शंकास्पद असली तरी, त्यात रुद्रमाविरुद्ध झालेल्या बंडाची स्मृती जतन केलेली असावी.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} 'प्रताप-चरित्र' नुसार प्रसादादित्यने 'काकतिया-राज्य-स्थापन-आचार्य' (काकतिया साम्राज्याचा आधारस्तंभ{{sfn|Cynthia Talbot|2001|p=159}}) आणि 'राय-पितामहंक' या पदव्या धारण केल्या होत्या, ज्या काकतिया सत्ता पुन्हा प्रस्थापित करण्यात त्यांची भूमिका अधोरेखित करतात. हा प्रसादादित्यच्या कुटुंबाचा इतिहास (chronicle) असल्याने, यात रुद्रमाविरुद्धचे बंड दडपण्यात त्याच्या भूमिकेची अतिशयोक्ती केली असावी. इतरही अनेक प्रमुखांनी अशाच पदव्या धारण केल्या होत्या, ज्यावरून असे सुचते की त्यांनीही रुद्रमाला बंड दडपण्यास मदत केली असावी.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} उदाहरणार्थ: * खालील काकतिया अधिनस्थांनी १२७५ ते १२९० इसवी सनच्या त्यांच्या शिलालेखांमध्ये 'राय-स्थापन-आचार्य' ही पदवी धारण केली होती:{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}}{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=119}}{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} ** 'महा-प्रधान' कन्नर-नायक (किंवा कंदर-नायक) ** 'महा-प्रधान' गणपती-देव (किंवा गणपद-देव) 'महाराजुलु' ** निश्शंक मल्लिकार्जुन 'नायक' ** कायस्थ कुटुंबातील [[अंबादेव|अंबा-देव]] * मलयाला प्रमुख गुंदया-नायक आणि मादाया-नायक यांनी 'स्वामी-द्रोहरा-गंड' ही बिरुदावली धारण केली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} * मचया नायकने 'स्वामी-द्रोहरा-गंड' आणि 'स्वामी-वंचकार-गंड' ही बिरुदे लावली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} १४ व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काही प्रमुखांनी, जसे की देवारी नायडू (कारकीर्द १३१३-१३१७) आणि काचया रेड्डी यांनी देखील अशाच पदव्या धारण केल्या होत्या, परंतु त्यांनी बहुधा रुद्रमासाठी लढा दिला नसावा; त्यांनी [[दिल्ली सल्तनत|दिल्ली सल्तनताच्या]] आक्रमणांविरुद्ध लढल्यानंतर या पदव्या धारण केल्या असाव्यात.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} b5w0y0pnwhaak3v3mc6bcgo5c14d2f6 2678388 2678386 2026-04-09T02:50:45Z संतोष गोरे 135680 2678388 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रुद्रमा देवी''' (शासनकाळ: १२६२ – नोव्हेंबर १२८९), ज्यांना त्यांच्या रुद्र-देव महाराज या राज्याभिषेकाच्या नावाने देखील ओळखले जाते, या [[काकतीय]] काकतीय राजवंशाच्या एक सम्राज्ञी होत्या. त्यांनी दक्षिण भारतातील सध्याच्या [[तेलंगणा]] आणि [[आंध्र प्रदेश]] या राज्यांच्या मोठ्या भूभागावर राज्य केले. रुद्रमा देवी यांचे वडील आणि पूर्ववर्ती शासक [[गणपती (काकतीय राजवंश)|गणपती]] यांना पुत्र नसल्यामुळे त्यांनी १२६० च्या सुमारास रुद्रमा यांची आपली सह-शासक म्हणून नियुक्ती केली होती. १२६३ पर्यंत त्या एकमेव शासक बनल्या, तरीही १२६९ पर्यंत त्यांचा औपचारिक राज्याभिषेक झाला नव्हता. त्यांच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला त्यांना बंडाचा सामना करावा लागला, जो त्यांनी आपल्या निष्ठावंतांच्या मदतीने मोडून काढला. १२५० च्या उत्तरार्धात आणि १२६० च्या सुरुवातीस त्यांच्या दक्षिणेकडील शेजारी—[[पांड्य राजवंश|पांड्यांनी]]—जिंकलेला काही प्रदेश त्यांनी पुन्हा हस्तगत केला. त्यांनी वायव्येकडून [[देवगिरीचे यादव|देवगिरीच्या यादवांचे]] आणि ईशान्येकडून [[गजपती|गजपतींचे]] आक्रमण देखील परतवून लावले. १२७० आणि १२८० च्या दशकात, कायस्थ प्रमुख [[अंबादेव]] याने केलेल्या बंडामुळे रुद्रमा देवींनी आपला दक्षिणेकडील बराचसा प्रदेश गमावला आणि १२८९ मध्ये त्याच्याविरुद्ध झालेल्या संघर्षात बहुधा त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा नातू [[प्रतापरुद्र]] हा काकतीय सिंहासनावर बसला. रुद्रमा देवींची कारकीर्द ही काकतीय सैन्यात अनेक बिगर-खानदानी योद्ध्यांच्या उदयासाठी उल्लेखनीय ठरली. त्यांनी [[वरंगळ किल्ला|वरंगळ किल्ल्याची]] आतील भिंत उंच करून आणि खंदकाने वेढलेली बाह्य भिंत बांधून तो अधिक मजबूत केला. == सुरुवातीचे जीवन == रुद्रमा-देवी, ज्यांना 'रुद्रंबा' म्हणूनही ओळखले जाते, त्या त्यांचे पूर्ववर्ती राजा गणपती-देव यांच्या कन्या होत्या. विद्यानाथांच्या 'प्रतापरुद्र-यशोभूषणम्' वरील आपल्या भाष्यात कुमार-स्वामी सोमपीठी यांनी असे नमूद केले आहे की, रुद्रमा या गणपती आणि राणी सोमांबा यांच्या कन्या होत्या. तथापि, याच ग्रंथात दुसऱ्या एका ठिकाणी त्यांनी चुकून रुद्रमा यांचा उल्लेख गणपतीची मुख्य राणी म्हणून केला आहे. व्हेनेशियन प्रवासी [[मार्को पोलो]] (ज्याने इसवी सन १२९३ च्या सुमारास काकतीय राज्याला भेट दिली होती) आणि १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथासह इतर काही स्रोतांमध्येही रुद्रमा यांचे वर्णन गणपतीची पत्नी म्हणून चुकीच्या पद्धतीने करण्यात आले आहे. मात्र, समकालीन कोरीव लेखांमधील (शिलालेख) पुराव्यांवरून हे स्पष्ट होते की, रुद्रमा या गणपतीच्या पत्नी नसून कन्या होत्या. रुद्रमा यांचा विवाह निडदवोलु येथील चालुक्य सामंत इंदू-शेखराचा मुलगा वीर-भद्र याच्याशी झाला होता. काकतीय सम्राटांनी पराभूत कुटुंबांना पुन्हा सत्तेवर बसवल्याची आणि त्यांच्याशी वैवाहिक संबंध प्रस्थापित केल्याची अनेक उदाहरणे आहेत: बहुधा १२४० मध्ये वेंगी विजयादरम्यान गणपतीने चालुक्यांच्या या शाखेला आपल्या अधिपत्याखाली आणले असावे. निडदवोलुच्या चालुक्यांची राजकीय निष्ठा सुरक्षित करण्यासाठी गणपतीने त्यानंतर लगेचच रुद्रमा यांचा विवाह लावून दिला असावा. == राज्यारोहण == १२५० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, दक्षिणेकडील सीमेवर [[पांड्य राजवंश|पांड्यांकडून]] पराभव पत्करावा लागल्यानंतर गणपती देव उघडपणे निवृत्त झाले.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} त्यांना कोणताही पुरुष वारस नव्हता,{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=615}} आणि त्यांनी रुद्रमाला आपला उत्तराधिकारी म्हणून नामनिर्देशित केले. तिने साधारण १२६० पासून 'रुद्र-देव महाराजा' या नावाने सह-शासक म्हणून राज्य करण्यास सुरुवात केली.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} गणपती बहुधा राज्य करण्यासाठी खूप वृद्ध आणि अशक्त झाले होते, त्यामुळे त्यांनी सरकार चालवण्याची जबाबदारी रुद्रमावर सोपवली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|pp=620-621}} ती १२६३ मध्ये एकमेव शासक बनल्याचे दिसून येते.{{sfn|Cynthia Talbot|2001|p=273}} काकतिया 'महा-प्रधान' पेड्डा मल्लया प्रेगडा यांचा १२६६ इसवी सनचा त्रिपुरांतक शिलालेख 'महाराज' गणपती-देव यांचा सत्ताधारी सार्वभौम म्हणून उल्लेख करतो, रुद्रमाचा नाही. काकतिया अधीनस्थ जनिगा-देव यांचा १२६९ इसवी सनचा डुग्गी शिलालेख रुद्रमाचे वर्णन 'पट्टोद्धती' असे करतो. हे सूचित करते की १२६९ मध्ये गणपती जिवंत होते आणि रुद्रमाचा औपचारिकपणे सार्वभौम म्हणून राज्याभिषेक झाला नव्हता: अधिकृतपणे, ती अजूनही 'राणी नियुक्त' होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=621}} शिलालेख पुराव्यावरून असे सुचते की १२६० च्या दशकात, काकतियांनी गणपतीच्या साम्राज्यातील अनेक प्रदेशांवरील नियंत्रण गमावले होते. दक्षिणेकडील प्रदेश पांड्यांनी जिंकले होते, पूर्वेकडील [[तटीय आंध्र|किनारपट्टी आंध्राचे]] काही भाग गजपतींनी घेतले होते, आणि वायव्येकडील तेलंगणाचे काही भाग सेउनांनी (यादवांनी) जिंकले होते.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=219}} वेंगी प्रदेशात १२६२-१२७८ या काळातील कोणतेही काकतिया नोंदी सापडलेल्या नाहीत, जे सूचित करतात की त्यांचे माजी सामंत - कोना हैहय आणि चालुक्य प्रमुखांनी - आता काकतियांचे सार्वभौमत्व मान्य करणे बंद केले होते.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=224}} हे शक्य आहे की काकतिया सम्राटाने निददावोलूच्या चालुक्यांना स्वायत्तता दिली असावी, कारण या कुटुंबातील वीर-भद्र हा रुद्रमाचा पती होता; तथापि, हे निश्चित नाही.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=623}} === बंडखोरी === असे दिसते की काही उमराव आणि रुद्रमाच्या स्वतःच्या नातेवाईकांना एका महिलेचे सिंहासनावर नामनिर्देशन मंजूर नव्हते. १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथानुसार हरी-हर आणि मुरारी-देव नावाच्या दोन व्यक्तींनी रुद्रमाविरुद्ध बंड केले होते. मजकूर त्यांचे वर्णन गणपतीच्या धाकट्या राण्यांपासून झालेले पुत्र असे करतो.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} त्यात नमूद केले आहे की त्यांनी काकतियांची राजधानी वारंगल काबीज केली आणि रुद्रमाला तिथून हाकलून दिले. त्यानंतर रुद्रमाने आपल्या समर्थकांना एकत्र केले, किल्ला पुन्हा जिंकला आणि आपल्या सावत्र भावांना मारून टाकले. या वृत्तांताला इतर कोणत्याही पुराव्याचा आधार नाही आणि इतर कोणताही स्त्रोत गणपतीच्या या कथित पुत्रांचा किंवा गणपतीला पुत्र असल्याचा उल्लेख करत नाही.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=621}} गणपतीची बहीण मैलामा हिच्या त्रिपुरांतकम शिलालेखानुसार, हरी-हर हा प्रत्यक्षात गणपतीचा चुलता होता.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} 'प्रताप-चरित्र' मधील कथानकाची ऐतिहासिकता शंकास्पद असली तरी, त्यात रुद्रमाविरुद्ध झालेल्या बंडाची स्मृती जतन केलेली असावी.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} 'प्रताप-चरित्र' नुसार प्रसादादित्यने 'काकतिया-राज्य-स्थापन-आचार्य' (काकतिया साम्राज्याचा आधारस्तंभ{{sfn|Cynthia Talbot|2001|p=159}}) आणि 'राय-पितामहंक' या पदव्या धारण केल्या होत्या, ज्या काकतिया सत्ता पुन्हा प्रस्थापित करण्यात त्यांची भूमिका अधोरेखित करतात. हा प्रसादादित्यच्या कुटुंबाचा इतिहास असल्याने, यात रुद्रमाविरुद्धचे बंड दडपण्यात त्याच्या भूमिकेची अतिशयोक्ती केली असावी. इतरही अनेक प्रमुखांनी अशाच पदव्या धारण केल्या होत्या, ज्यावरून असे सुचते की त्यांनीही रुद्रमाला बंड दडपण्यास मदत केली असावी.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} उदाहरणार्थ: * खालील काकतिया अधिनस्थांनी १२७५ ते १२९० इसवी सनच्या त्यांच्या शिलालेखांमध्ये 'राय-स्थापन-आचार्य' ही पदवी धारण केली होती:{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}}{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=119}}{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} ** 'महा-प्रधान' कन्नर-नायक (किंवा कंदर-नायक) ** 'महा-प्रधान' गणपती-देव (किंवा गणपद-देव) 'महाराजुलु' ** निश्शंक मल्लिकार्जुन 'नायक' ** कायस्थ कुटुंबातील [[अंबादेव|अंबा-देव]] * मलयाला प्रमुख गुंदया-नायक आणि मादाया-नायक यांनी 'स्वामी-द्रोहरा-गंड' ही बिरुदावली धारण केली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} * मचया नायकने 'स्वामी-द्रोहरा-गंड' आणि 'स्वामी-वंचकार-गंड' ही बिरुदे लावली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} १४ व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काही प्रमुखांनी, जसे की देवारी नायडू (कारकीर्द १३१३-१३१७) आणि काचया रेड्डी यांनी देखील अशाच पदव्या धारण केल्या होत्या, परंतु त्यांनी बहुधा रुद्रमासाठी लढा दिला नसावा; त्यांनी [[दिल्ली सल्तनत|दिल्ली सल्तनताच्या]] आक्रमणांविरुद्ध लढल्यानंतर या पदव्या धारण केल्या असाव्यात.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} qsur8d5gvmiy574rbjxk6xwrsmm5yk8 2678392 2678388 2026-04-09T02:58:47Z संतोष गोरे 135680 2678392 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रुद्रमा देवी''' (शासनकाळ: १२६२ – नोव्हेंबर १२८९), ज्यांना त्यांच्या रुद्र-देव महाराज या राज्याभिषेकाच्या नावाने देखील ओळखले जाते, या [[काकतीय]] काकतीय राजवंशाच्या एक सम्राज्ञी होत्या. त्यांनी दक्षिण भारतातील सध्याच्या [[तेलंगणा]] आणि [[आंध्र प्रदेश]] या राज्यांच्या मोठ्या भूभागावर राज्य केले. रुद्रमा देवी यांचे वडील आणि पूर्ववर्ती शासक [[गणपती (काकतीय राजवंश)|गणपती]] यांना पुत्र नसल्यामुळे त्यांनी १२६० च्या सुमारास रुद्रमा यांची आपली सह-शासक म्हणून नियुक्ती केली होती. १२६३ पर्यंत त्या एकमेव शासक बनल्या, तरीही १२६९ पर्यंत त्यांचा औपचारिक राज्याभिषेक झाला नव्हता. त्यांच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला त्यांना बंडाचा सामना करावा लागला, जो त्यांनी आपल्या निष्ठावंतांच्या मदतीने मोडून काढला. १२५० च्या उत्तरार्धात आणि १२६० च्या सुरुवातीस त्यांच्या दक्षिणेकडील शेजारी—[[पांड्य राजवंश|पांड्यांनी]]—जिंकलेला काही प्रदेश त्यांनी पुन्हा हस्तगत केला. त्यांनी वायव्येकडून [[देवगिरीचे यादव|देवगिरीच्या यादवांचे]] आणि ईशान्येकडून [[गजपती|गजपतींचे]] आक्रमण देखील परतवून लावले. १२७० आणि १२८० च्या दशकात, कायस्थ प्रमुख [[अंबादेव]] याने केलेल्या बंडामुळे रुद्रमा देवींनी आपला दक्षिणेकडील बराचसा प्रदेश गमावला आणि १२८९ मध्ये त्याच्याविरुद्ध झालेल्या संघर्षात बहुधा त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा नातू [[प्रतापरुद्र]] हा काकतीय सिंहासनावर बसला. रुद्रमा देवींची कारकीर्द ही काकतीय सैन्यात अनेक बिगर-खानदानी योद्ध्यांच्या उदयासाठी उल्लेखनीय ठरली. त्यांनी [[वरंगळ किल्ला|वरंगळ किल्ल्याची]] आतील भिंत उंच करून आणि खंदकाने वेढलेली बाह्य भिंत बांधून तो अधिक मजबूत केला. == सुरुवातीचे जीवन == रुद्रमा-देवी, ज्यांना 'रुद्रंबा' म्हणूनही ओळखले जाते, त्या त्यांचे पूर्ववर्ती राजा गणपती-देव यांच्या कन्या होत्या. विद्यानाथांच्या 'प्रतापरुद्र-यशोभूषणम्' वरील आपल्या भाष्यात कुमार-स्वामी सोमपीठी यांनी असे नमूद केले आहे की, रुद्रमा या गणपती आणि राणी सोमांबा यांच्या कन्या होत्या. तथापि, याच ग्रंथात दुसऱ्या एका ठिकाणी त्यांनी चुकून रुद्रमा यांचा उल्लेख गणपतीची मुख्य राणी म्हणून केला आहे. व्हेनेशियन प्रवासी [[मार्को पोलो]] (ज्याने इसवी सन १२९३ च्या सुमारास काकतीय राज्याला भेट दिली होती) आणि १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथासह इतर काही स्रोतांमध्येही रुद्रमा यांचे वर्णन गणपतीची पत्नी म्हणून चुकीच्या पद्धतीने करण्यात आले आहे. मात्र, समकालीन कोरीव लेखांमधील (शिलालेख) पुराव्यांवरून हे स्पष्ट होते की, रुद्रमा या गणपतीच्या पत्नी नसून कन्या होत्या. रुद्रमा यांचा विवाह निडदवोलु येथील चालुक्य सामंत इंदू-शेखराचा मुलगा वीर-भद्र याच्याशी झाला होता. काकतीय सम्राटांनी पराभूत कुटुंबांना पुन्हा सत्तेवर बसवल्याची आणि त्यांच्याशी वैवाहिक संबंध प्रस्थापित केल्याची अनेक उदाहरणे आहेत: बहुधा १२४० मध्ये वेंगी विजयादरम्यान गणपतीने चालुक्यांच्या या शाखेला आपल्या अधिपत्याखाली आणले असावे. निडदवोलुच्या चालुक्यांची राजकीय निष्ठा सुरक्षित करण्यासाठी गणपतीने त्यानंतर लगेचच रुद्रमा यांचा विवाह लावून दिला असावा. == राज्यारोहण == १२५० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, दक्षिणेकडील सीमेवर [[पांड्य राजवंश|पांड्यांकडून]] पराभव पत्करावा लागल्यानंतर गणपती देव उघडपणे निवृत्त झाले.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} त्यांना कोणताही पुरुष वारस नव्हता,{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=615}} आणि त्यांनी रुद्रमाला आपला उत्तराधिकारी म्हणून नामनिर्देशित केले. तिने साधारण १२६० पासून 'रुद्र-देव महाराजा' या नावाने सह-शासक म्हणून राज्य करण्यास सुरुवात केली.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} गणपती बहुधा राज्य करण्यासाठी खूप वृद्ध आणि अशक्त झाले होते, त्यामुळे त्यांनी सरकार चालवण्याची जबाबदारी रुद्रमावर सोपवली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|pp=620-621}} ती १२६३ मध्ये एकमेव शासक बनल्याचे दिसून येते.{{sfn|Cynthia Talbot|2001|p=273}} काकतिया 'महा-प्रधान' पेड्डा मल्लया प्रेगडा यांचा १२६६ इसवी सनचा त्रिपुरांतक शिलालेख 'महाराज' गणपती-देव यांचा सत्ताधारी सार्वभौम म्हणून उल्लेख करतो, रुद्रमाचा नाही. काकतिया अधीनस्थ जनिगा-देव यांचा १२६९ इसवी सनचा डुग्गी शिलालेख रुद्रमाचे वर्णन 'पट्टोद्धती' असे करतो. हे सूचित करते की १२६९ मध्ये गणपती जिवंत होते आणि रुद्रमाचा औपचारिकपणे सार्वभौम म्हणून राज्याभिषेक झाला नव्हता: अधिकृतपणे, ती अजूनही 'राणी नियुक्त' होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=621}} शिलालेख पुराव्यावरून असे सुचते की १२६० च्या दशकात, काकतियांनी गणपतीच्या साम्राज्यातील अनेक प्रदेशांवरील नियंत्रण गमावले होते. दक्षिणेकडील प्रदेश पांड्यांनी जिंकले होते, पूर्वेकडील [[तटीय आंध्र|किनारपट्टी आंध्राचे]] काही भाग गजपतींनी घेतले होते, आणि वायव्येकडील तेलंगणाचे काही भाग सेउनांनी (यादवांनी) जिंकले होते.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=219}} वेंगी प्रदेशात १२६२-१२७८ या काळातील कोणतेही काकतिया नोंदी सापडलेल्या नाहीत, जे सूचित करतात की त्यांचे माजी सामंत - कोना हैहय आणि चालुक्य प्रमुखांनी - आता काकतियांचे सार्वभौमत्व मान्य करणे बंद केले होते.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=224}} हे शक्य आहे की काकतिया सम्राटाने निददावोलूच्या चालुक्यांना स्वायत्तता दिली असावी, कारण या कुटुंबातील वीर-भद्र हा रुद्रमाचा पती होता; तथापि, हे निश्चित नाही.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=623}} === बंडखोरी === असे दिसते की काही उमराव आणि रुद्रमाच्या स्वतःच्या नातेवाईकांना एका महिलेचे सिंहासनावर नामनिर्देशन मंजूर नव्हते. १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथानुसार हरी-हर आणि मुरारी-देव नावाच्या दोन व्यक्तींनी रुद्रमाविरुद्ध बंड केले होते. मजकूर त्यांचे वर्णन गणपतीच्या धाकट्या राण्यांपासून झालेले पुत्र असे करतो.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} त्यात नमूद केले आहे की त्यांनी काकतियांची राजधानी वारंगल काबीज केली आणि रुद्रमाला तिथून हाकलून दिले. त्यानंतर रुद्रमाने आपल्या समर्थकांना एकत्र केले, किल्ला पुन्हा जिंकला आणि आपल्या सावत्र भावांना मारून टाकले. या वृत्तांताला इतर कोणत्याही पुराव्याचा आधार नाही आणि इतर कोणताही स्त्रोत गणपतीच्या या कथित पुत्रांचा किंवा गणपतीला पुत्र असल्याचा उल्लेख करत नाही.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=621}} गणपतीची बहीण मैलामा हिच्या त्रिपुरांतकम शिलालेखानुसार, हरी-हर हा प्रत्यक्षात गणपतीचा चुलता होता.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} 'प्रताप-चरित्र' मधील कथानकाची ऐतिहासिकता शंकास्पद असली तरी, त्यात रुद्रमाविरुद्ध झालेल्या बंडाची स्मृती जतन केलेली असावी.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} 'प्रताप-चरित्र' नुसार प्रसादादित्यने 'काकतिया-राज्य-स्थापन-आचार्य' (काकतिया साम्राज्याचा आधारस्तंभ{{sfn|Cynthia Talbot|2001|p=159}}) आणि 'राय-पितामहंक' या पदव्या धारण केल्या होत्या, ज्या काकतिया सत्ता पुन्हा प्रस्थापित करण्यात त्यांची भूमिका अधोरेखित करतात. हा प्रसादादित्यच्या कुटुंबाचा इतिहास असल्याने, यात रुद्रमाविरुद्धचे बंड दडपण्यात त्याच्या भूमिकेची अतिशयोक्ती केली असावी. इतरही अनेक प्रमुखांनी अशाच पदव्या धारण केल्या होत्या, ज्यावरून असे सुचते की त्यांनीही रुद्रमाला बंड दडपण्यास मदत केली असावी.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} उदाहरणार्थ: * खालील काकतिया अधिनस्थांनी १२७५ ते १२९० इसवी सनच्या त्यांच्या शिलालेखांमध्ये 'राय-स्थापन-आचार्य' ही पदवी धारण केली होती:{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}}{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=119}}{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} ** 'महा-प्रधान' कन्नर-नायक (किंवा कंदर-नायक) ** 'महा-प्रधान' गणपती-देव (किंवा गणपद-देव) 'महाराजुलु' ** निश्शंक मल्लिकार्जुन 'नायक' ** कायस्थ कुटुंबातील अंबादेव * मलयाला प्रमुख गुंदया-नायक आणि मादाया-नायक यांनी 'स्वामी-द्रोहरा-गंड' ही बिरुदावली धारण केली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} * मचया नायकने 'स्वामी-द्रोहरा-गंड' आणि 'स्वामी-वंचकार-गंड' ही बिरुदे लावली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} १४ व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काही प्रमुखांनी, जसे की देवारी नायडू (कारकीर्द १३१३-१३१७) आणि काचया रेड्डी यांनी देखील अशाच पदव्या धारण केल्या होत्या, परंतु त्यांनी बहुधा रुद्रमासाठी लढा दिला नसावा; त्यांनी [[दिल्ली सल्तनत|दिल्ली सल्तनताच्या]] आक्रमणांविरुद्ध लढल्यानंतर या पदव्या धारण केल्या असाव्यात.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} kf9al6fgy82mc0z0odu9zhpf6wr8dty 2678393 2678392 2026-04-09T03:02:33Z संतोष गोरे 135680 /* राज्यारोहण */ 2678393 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रुद्रमा देवी''' (शासनकाळ: १२६२ – नोव्हेंबर १२८९), ज्यांना त्यांच्या रुद्र-देव महाराज या राज्याभिषेकाच्या नावाने देखील ओळखले जाते, या [[काकतीय]] काकतीय राजवंशाच्या एक सम्राज्ञी होत्या. त्यांनी दक्षिण भारतातील सध्याच्या [[तेलंगणा]] आणि [[आंध्र प्रदेश]] या राज्यांच्या मोठ्या भूभागावर राज्य केले. रुद्रमा देवी यांचे वडील आणि पूर्ववर्ती शासक [[गणपती (काकतीय राजवंश)|गणपती]] यांना पुत्र नसल्यामुळे त्यांनी १२६० च्या सुमारास रुद्रमा यांची आपली सह-शासक म्हणून नियुक्ती केली होती. १२६३ पर्यंत त्या एकमेव शासक बनल्या, तरीही १२६९ पर्यंत त्यांचा औपचारिक राज्याभिषेक झाला नव्हता. त्यांच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला त्यांना बंडाचा सामना करावा लागला, जो त्यांनी आपल्या निष्ठावंतांच्या मदतीने मोडून काढला. १२५० च्या उत्तरार्धात आणि १२६० च्या सुरुवातीस त्यांच्या दक्षिणेकडील शेजारी—[[पांड्य राजवंश|पांड्यांनी]]—जिंकलेला काही प्रदेश त्यांनी पुन्हा हस्तगत केला. त्यांनी वायव्येकडून [[देवगिरीचे यादव|देवगिरीच्या यादवांचे]] आणि ईशान्येकडून [[गजपती|गजपतींचे]] आक्रमण देखील परतवून लावले. १२७० आणि १२८० च्या दशकात, कायस्थ प्रमुख [[अंबादेव]] याने केलेल्या बंडामुळे रुद्रमा देवींनी आपला दक्षिणेकडील बराचसा प्रदेश गमावला आणि १२८९ मध्ये त्याच्याविरुद्ध झालेल्या संघर्षात बहुधा त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा नातू [[प्रतापरुद्र]] हा काकतीय सिंहासनावर बसला. रुद्रमा देवींची कारकीर्द ही काकतीय सैन्यात अनेक बिगर-खानदानी योद्ध्यांच्या उदयासाठी उल्लेखनीय ठरली. त्यांनी [[वरंगळ किल्ला|वरंगळ किल्ल्याची]] आतील भिंत उंच करून आणि खंदकाने वेढलेली बाह्य भिंत बांधून तो अधिक मजबूत केला. == सुरुवातीचे जीवन == रुद्रमा-देवी, ज्यांना 'रुद्रंबा' म्हणूनही ओळखले जाते, त्या त्यांचे पूर्ववर्ती राजा गणपती-देव यांच्या कन्या होत्या. विद्यानाथांच्या 'प्रतापरुद्र-यशोभूषणम्' वरील आपल्या भाष्यात कुमार-स्वामी सोमपीठी यांनी असे नमूद केले आहे की, रुद्रमा या गणपती आणि राणी सोमांबा यांच्या कन्या होत्या. तथापि, याच ग्रंथात दुसऱ्या एका ठिकाणी त्यांनी चुकून रुद्रमा यांचा उल्लेख गणपतीची मुख्य राणी म्हणून केला आहे. व्हेनेशियन प्रवासी [[मार्को पोलो]] (ज्याने इसवी सन १२९३ च्या सुमारास काकतीय राज्याला भेट दिली होती) आणि १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथासह इतर काही स्रोतांमध्येही रुद्रमा यांचे वर्णन गणपतीची पत्नी म्हणून चुकीच्या पद्धतीने करण्यात आले आहे. मात्र, समकालीन कोरीव लेखांमधील (शिलालेख) पुराव्यांवरून हे स्पष्ट होते की, रुद्रमा या गणपतीच्या पत्नी नसून कन्या होत्या. रुद्रमा यांचा विवाह निडदवोलु येथील चालुक्य सामंत इंदू-शेखराचा मुलगा वीर-भद्र याच्याशी झाला होता. काकतीय सम्राटांनी पराभूत कुटुंबांना पुन्हा सत्तेवर बसवल्याची आणि त्यांच्याशी वैवाहिक संबंध प्रस्थापित केल्याची अनेक उदाहरणे आहेत: बहुधा १२४० मध्ये वेंगी विजयादरम्यान गणपतीने चालुक्यांच्या या शाखेला आपल्या अधिपत्याखाली आणले असावे. निडदवोलुच्या चालुक्यांची राजकीय निष्ठा सुरक्षित करण्यासाठी गणपतीने त्यानंतर लगेचच रुद्रमा यांचा विवाह लावून दिला असावा. == राज्यारोहण == १२५० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, दक्षिणेकडील सीमेवर [[पांड्य राजवंश|पांड्यांकडून]] पराभव पत्करावा लागल्यानंतर गणपती देव उघडपणे निवृत्त झाले.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} त्यांना कोणताही पुरुष वारस नव्हता,{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=615}} आणि त्यांनी रुद्रमाला आपला उत्तराधिकारी म्हणून नामनिर्देशित केले. तिने साधारण १२६० पासून 'रुद्र-देव महाराजा' या नावाने सह-शासक म्हणून राज्य करण्यास सुरुवात केली.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} गणपती बहुधा राज्य करण्यासाठी खूप वृद्ध आणि अशक्त झाले होते, त्यामुळे त्यांनी सरकार चालवण्याची जबाबदारी रुद्रमावर सोपवली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|pp=620-621}} ती १२६३ मध्ये एकमेव शासक बनल्याचे दिसून येते.{{sfn|Cynthia Talbot|2001|p=273}} काकतिया 'महा-प्रधान' पेड्डा मल्लया प्रेगडा यांचा १२६६ इसवी सनचा त्रिपुरांतक शिलालेख 'महाराज' गणपती-देव यांचा सत्ताधारी सार्वभौम म्हणून उल्लेख करतो, रुद्रमाचा नाही. काकतिया अधीनस्थ जनिगा-देव यांचा १२६९ इसवी सनचा डुग्गी शिलालेख रुद्रमाचे वर्णन 'पट्टोद्धती' असे करतो. हे सूचित करते की १२६९ मध्ये गणपती जिवंत होते आणि रुद्रमाचा औपचारिकपणे सार्वभौम म्हणून राज्याभिषेक झाला नव्हता: अधिकृतपणे, ती अजूनही 'राणी नियुक्त' होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=621}} शिलालेख पुराव्यावरून असे सुचते की १२६० च्या दशकात, काकतियांनी गणपतीच्या साम्राज्यातील अनेक प्रदेशांवरील नियंत्रण गमावले होते. दक्षिणेकडील प्रदेश पांड्यांनी जिंकले होते, पूर्वेकडील [[तटीय आंध्र|किनारपट्टी आंध्राचे]] काही भाग गजपतींनी घेतले होते, आणि वायव्येकडील तेलंगणाचे काही भाग सेउनांनी (यादवांनी) जिंकले होते.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=219}} वेंगी प्रदेशात १२६२-१२७८ या काळातील कोणतेही काकतिया नोंदी सापडलेल्या नाहीत, जे सूचित करतात की त्यांचे माजी सामंत - कोना हैहय आणि चालुक्य प्रमुखांनी - आता काकतियांचे सार्वभौमत्व मान्य करणे बंद केले होते.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=224}} हे शक्य आहे की काकतिया सम्राटाने निददावोलूच्या चालुक्यांना स्वायत्तता दिली असावी, कारण या कुटुंबातील वीर-भद्र हा रुद्रमाचा पती होता; तथापि, हे निश्चित नाही.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=623}} === बंडखोरी === असे दिसते की काही उमराव आणि रुद्रमाच्या स्वतःच्या नातेवाईकांना एका महिलेचे सिंहासनावर नामनिर्देशन मंजूर नव्हते. १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथानुसार हरी-हर आणि मुरारी-देव नावाच्या दोन व्यक्तींनी रुद्रमाविरुद्ध बंड केले होते. मजकूर त्यांचे वर्णन गणपतीच्या धाकट्या राण्यांपासून झालेले पुत्र असे करतो.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} त्यात नमूद केले आहे की त्यांनी काकतियांची राजधानी वारंगल काबीज केली आणि रुद्रमाला तिथून हाकलून दिले. त्यानंतर रुद्रमाने आपल्या समर्थकांना एकत्र केले, किल्ला पुन्हा जिंकला आणि आपल्या सावत्र भावांना मारून टाकले. या वृत्तांताला इतर कोणत्याही पुराव्याचा आधार नाही आणि इतर कोणताही स्त्रोत गणपतीच्या या कथित पुत्रांचा किंवा गणपतीला पुत्र असल्याचा उल्लेख करत नाही.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=621}} गणपतीची बहीण मैलामा हिच्या त्रिपुरांतकम शिलालेखानुसार, हरी-हर हा प्रत्यक्षात गणपतीचा चुलता होता.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} 'प्रताप-चरित्र' मधील कथानकाची ऐतिहासिकता शंकास्पद असली तरी, त्यात रुद्रमाविरुद्ध झालेल्या बंडाची स्मृती जतन केलेली असावी.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} 'प्रताप-चरित्र' नुसार प्रसादादित्यने 'काकतिया-राज्य-स्थापन-आचार्य' (काकतिया साम्राज्याचा आधारस्तंभ{{sfn|Cynthia Talbot|2001|p=159}}) आणि 'राय-पितामहंक' या पदव्या धारण केल्या होत्या, ज्या काकतिया सत्ता पुन्हा प्रस्थापित करण्यात त्यांची भूमिका अधोरेखित करतात. हा प्रसादादित्यच्या कुटुंबाचा इतिहास असल्याने, यात रुद्रमाविरुद्धचे बंड दडपण्यात त्याच्या भूमिकेची अतिशयोक्ती केली असावी. इतरही अनेक प्रमुखांनी अशाच पदव्या धारण केल्या होत्या, ज्यावरून असे सुचते की त्यांनीही रुद्रमाला बंड दडपण्यास मदत केली असावी.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} उदाहरणार्थ: * खालील काकतिया अधिनस्थांनी १२७५ ते १२९० इसवी सनच्या त्यांच्या शिलालेखांमध्ये 'राय-स्थापन-आचार्य' ही पदवी धारण केली होती:{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}}{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=119}}{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} ** 'महा-प्रधान' कन्नर-नायक (किंवा कंदर-नायक) ** 'महा-प्रधान' गणपती-देव (किंवा गणपद-देव) 'महाराजुलु' ** निश्शंक मल्लिकार्जुन 'नायक' ** कायस्थ कुटुंबातील अंबादेव * मलयाला प्रमुख गुंदया-नायक आणि मादाया-नायक यांनी 'स्वामी-द्रोहरा-गंड' ही बिरुदावली धारण केली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} * मचया नायकने 'स्वामी-द्रोहरा-गंड' आणि 'स्वामी-वंचकार-गंड' ही बिरुदे लावली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} १४ व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काही प्रमुखांनी, जसे की देवारी नायडू (कारकीर्द १३१३-१३१७) आणि काचया रेड्डी यांनी देखील अशाच पदव्या धारण केल्या होत्या, परंतु त्यांनी बहुधा रुद्रमासाठी लढा दिला नसावा; त्यांनी [[दिल्ली सल्तनत|दिल्ली सल्तनताच्या]] आक्रमणांविरुद्ध लढल्यानंतर या पदव्या धारण केल्या असाव्यात.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} == मृत्यू == [[File:Inscription on the death of Rani Rudrama in Chandupalta-1289 AD.jpg|thumb|१२८९ इसवी सनचा [[चंदुपटला]] शिलालेख, ज्यात रुद्रमाच्या मृत्यूचा उल्लेख आहे.]] नोव्हेंबर १२८९ मध्ये अंबा-देवाच्या सैन्याकडून रुद्रमा मारली गेल्याचे दिसून येते. या सिद्धांताला खालील पुराव्यांचा आधार आहे:{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125-126}} * २७ नोव्हेंबर १२८९ च्या [[चंदुपटला]] शिलालेखानुसार, पुव्वुला मुम्मदी या योद्ध्याने रुद्रमा (ज्याचा उल्लेख "काकती रुद्रमा-देवी" असा केला आहे) आणि तिचे सेनापती मल्लिकार्जुन-''नायक'' यांच्या [[पुण्य (हिंदू धर्म)|पुण्यार्थ]] सोम-नाथ-देव देवाला काही जमीन दान केली होती. त्यात नमूद केले आहे की, त्या दोघांनीही ''[[शिवलोक]]'' प्राप्त केला होता, म्हणजेच त्यांचा मृत्यू झाला होता. बहुधा हा मृत्यू शिलालेखाच्या तारखेच्या काही दिवस आधी झाला असावा.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125}} * मल्लिकार्जुनचा मुलगा इम्मदी मल्लिकार्जुन-''नायक'' याने १२९० इसवी सन मध्ये काढलेला एक शिलालेख पुष्टी करतो की मल्लिकार्जुन हा रुद्रमाचा सेनापती होता; हा शिलालेख "कुमार रुद्र-देव ''महाराजा''" यांच्या पुण्यार्थ काढण्यात आला होता.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125}} * हे शिलालेख असे सूचित करतात की रुद्रमा आणि तिचे सेनापती मल्लिकार्जुन यांचा मृत्यू एकाच वेळी झाला. इतिहासकार पी.व्ही.पी. शास्त्री यांच्या मते, त्यावेळी रुद्रमाचे वय खूप जास्त - सुमारे ऐंशी वर्षे - असावे आणि म्हणूनच तिने युद्धात सैन्याचे नेतृत्व केले नसावे. तथापि, सैन्याला प्रेरणा देण्यासाठी ती मल्लिकार्जुनच्या नेतृत्वाखालील सैन्यासोबत गेली असावी.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125}} * अंबा-देवाच्या १२९० इसवी सनच्या त्रिपुरांतकम शिलालेखानुसार, त्याने मल्लिकार्जुन-''पती''ला सात अंगांपासून वंचित केले. हा मल्लिकार्जुन, ज्याचे वर्णन शिलालेख देव आणि [[ब्राह्मण|ब्राह्मणांचा]] शत्रू म्हणून करतो, तो रुद्रमाचा सेनापती मल्लिकार्जुनच असल्याचे दिसून येते.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=126}} या संदर्भात, "सात अंग" हे मल्लिकार्जुनच्या राजपदाच्या सात घटकांशी संबंधित असल्याचे दिसते,{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=629}} ज्याची व्याख्या ''[[अमरकोश|अमर-कोषात]]'' "राजा, मंत्री, मित्र, कोष, राष्ट्र, दुर्ग आणि सैन्य" अशी केली आहे.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=126}} * १२८९ इसवी सनच्या सुमारास काकतिया साम्राज्यात अंबा-देवाचे बंड ही एकमेव ज्ञात राजकीय खळबळ होती. मल्लिकार्जुनला त्याच्या अधिपतीपासून (राज्याच्या अंगांपैकी एक) वंचित केल्याचा दावा करण्यासोबतच,{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|pp=125-126}} अंबा-देवाने सर्व 'आंध्र' राजांचा पराभव केल्याचाही दावा केला आहे.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=633}} हे सूचित करते की रुद्रमाच्या मृत्यूला तोच जबाबदार होता: शास्त्री यांच्या मते, त्याने रुद्रमाला मारल्याचे स्पष्टपणे नमूद केले नाही, कारण एका वृद्ध महिलेला मारल्याची बढाई मारणे एका योद्ध्यासाठी भूषणावह मानले गेले नसते.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=126}} २०१७ मध्ये, [[भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण]] (ASI) चे पुरातत्वशास्त्रज्ञ डी. कन्ना बाबू यांनी [[बोलीकुंटा]] येथील पोचलम्मा मंदिरात दोन शिल्पे रुद्रमाची असल्याचे ओळखले. पहिल्या शिल्पात ती डाव्या हातात लगाम आणि उजव्या हातात तलवार घेऊन घोड्यावर स्वार झालेली दिसते; तिच्या डोक्यावर छत्र आहे - जे राजपद दर्शवते. दुसरे शिल्प तिला थकलेल्या अवस्थेत, दुःखी होऊन डावीकडे कललेले दाखवते; तिथे राजछत्र नाही, जे बहुधा तिने युद्धात गमावले असावे; आणि तिथे एक म्हैस आहे - जी मृत्यूची देवता [[यम|यमाचे]] वाहन आहे. बाबू यांच्या व्याख्येनुसार, ही शिल्पे अंबा-देवाविरुद्धच्या युद्धात रुद्रमाच्या झालेल्या मृत्यूचे चित्रण करतात.<ref>{{cite news |author=K. Venkateshwarlu |title=Two sculptures of Rani Rudrama Devi shed light on her death |date=2017-12-05 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/two-sculptures-of-rani-rudrama-devi-shed-light-on-her-death/article21268201.ece |access-date=2023-04-01 }}</ref> सुमारे १२९१ मध्ये, रुद्रमाचा वारस [[प्रतापरुद्र]] याच्या कारकिर्दीत, काकतिया सैन्याने अंबा-देवाचा पराभव केला.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|pp=129-130}} पूर्वीच्या इतिहासकारांचा असा विश्वास होता की रुद्रमादेवीने १२९५ पर्यंत राज्य केले, कारण या वर्षापूर्वीच्या काही नोंदींमध्ये प्रतापरुद्राचा उल्लेख 'कुमार' (राजपुत्र) रुद्र असा आहे.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=129}} तथापि, चंदुपटला शिलालेखाच्या शोधामुळे हे स्पष्ट झाले की रुद्रमादेवीचा मृत्यू २७ नोव्हेंबर १२८९ पूर्वी झाला होता.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125}}{{sfn|B. Satyanarayana Singh|1999|p=3}} शिवाय, १२९५ पूर्वीच्या काही नोंदी (जसे की १२९२ चा इंकीराला शिलालेख) प्रतापरुद्राला '[[महाराज]]' असे संबोधतात. असे दिसते की सिंहासनारूढ झाल्यानंतर काही वर्षे प्रतापरुद्राला 'कुमार' रुद्र म्हणूनच संबोधले गेले, कारण तो सवयीचा वापर होता.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=129}} nueefbxu2d1on7vbjbz02dhyngheeac 2678394 2678393 2026-04-09T03:03:14Z संतोष गोरे 135680 2678394 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रुद्रमा देवी''' (शासनकाळ: १२६२ – नोव्हेंबर १२८९), ज्यांना त्यांच्या रुद्र-देव महाराज या राज्याभिषेकाच्या नावाने देखील ओळखले जाते, या [[काकतीय]] काकतीय राजवंशाच्या एक सम्राज्ञी होत्या. त्यांनी दक्षिण भारतातील सध्याच्या [[तेलंगणा]] आणि [[आंध्र प्रदेश]] या राज्यांच्या मोठ्या भूभागावर राज्य केले. रुद्रमा देवी यांचे वडील आणि पूर्ववर्ती शासक [[गणपती (काकतीय राजवंश)|गणपती]] यांना पुत्र नसल्यामुळे त्यांनी १२६० च्या सुमारास रुद्रमा यांची आपली सह-शासक म्हणून नियुक्ती केली होती. १२६३ पर्यंत त्या एकमेव शासक बनल्या, तरीही १२६९ पर्यंत त्यांचा औपचारिक राज्याभिषेक झाला नव्हता. त्यांच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला त्यांना बंडाचा सामना करावा लागला, जो त्यांनी आपल्या निष्ठावंतांच्या मदतीने मोडून काढला. १२५० च्या उत्तरार्धात आणि १२६० च्या सुरुवातीस त्यांच्या दक्षिणेकडील शेजारी—[[पांड्य राजवंश|पांड्यांनी]]—जिंकलेला काही प्रदेश त्यांनी पुन्हा हस्तगत केला. त्यांनी वायव्येकडून [[देवगिरीचे यादव|देवगिरीच्या यादवांचे]] आणि ईशान्येकडून [[गजपती|गजपतींचे]] आक्रमण देखील परतवून लावले. १२७० आणि १२८० च्या दशकात, कायस्थ प्रमुख [[अंबादेव]] याने केलेल्या बंडामुळे रुद्रमा देवींनी आपला दक्षिणेकडील बराचसा प्रदेश गमावला आणि १२८९ मध्ये त्याच्याविरुद्ध झालेल्या संघर्षात बहुधा त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा नातू [[प्रतापरुद्र]] हा काकतीय सिंहासनावर बसला. रुद्रमा देवींची कारकीर्द ही काकतीय सैन्यात अनेक बिगर-खानदानी योद्ध्यांच्या उदयासाठी उल्लेखनीय ठरली. त्यांनी [[वरंगळ किल्ला|वरंगळ किल्ल्याची]] आतील भिंत उंच करून आणि खंदकाने वेढलेली बाह्य भिंत बांधून तो अधिक मजबूत केला. == सुरुवातीचे जीवन == रुद्रमा-देवी, ज्यांना 'रुद्रंबा' म्हणूनही ओळखले जाते, त्या त्यांचे पूर्ववर्ती राजा गणपती-देव यांच्या कन्या होत्या. विद्यानाथांच्या 'प्रतापरुद्र-यशोभूषणम्' वरील आपल्या भाष्यात कुमार-स्वामी सोमपीठी यांनी असे नमूद केले आहे की, रुद्रमा या गणपती आणि राणी सोमांबा यांच्या कन्या होत्या. तथापि, याच ग्रंथात दुसऱ्या एका ठिकाणी त्यांनी चुकून रुद्रमा यांचा उल्लेख गणपतीची मुख्य राणी म्हणून केला आहे. व्हेनेशियन प्रवासी [[मार्को पोलो]] (ज्याने इसवी सन १२९३ च्या सुमारास काकतीय राज्याला भेट दिली होती) आणि १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथासह इतर काही स्रोतांमध्येही रुद्रमा यांचे वर्णन गणपतीची पत्नी म्हणून चुकीच्या पद्धतीने करण्यात आले आहे. मात्र, समकालीन कोरीव लेखांमधील (शिलालेख) पुराव्यांवरून हे स्पष्ट होते की, रुद्रमा या गणपतीच्या पत्नी नसून कन्या होत्या. रुद्रमा यांचा विवाह निडदवोलु येथील चालुक्य सामंत इंदू-शेखराचा मुलगा वीर-भद्र याच्याशी झाला होता. काकतीय सम्राटांनी पराभूत कुटुंबांना पुन्हा सत्तेवर बसवल्याची आणि त्यांच्याशी वैवाहिक संबंध प्रस्थापित केल्याची अनेक उदाहरणे आहेत: बहुधा १२४० मध्ये वेंगी विजयादरम्यान गणपतीने चालुक्यांच्या या शाखेला आपल्या अधिपत्याखाली आणले असावे. निडदवोलुच्या चालुक्यांची राजकीय निष्ठा सुरक्षित करण्यासाठी गणपतीने त्यानंतर लगेचच रुद्रमा यांचा विवाह लावून दिला असावा. == राज्यारोहण == १२५० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, दक्षिणेकडील सीमेवर [[पांड्य राजवंश|पांड्यांकडून]] पराभव पत्करावा लागल्यानंतर गणपती देव उघडपणे निवृत्त झाले.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} त्यांना कोणताही पुरुष वारस नव्हता,{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=615}} आणि त्यांनी रुद्रमाला आपला उत्तराधिकारी म्हणून नामनिर्देशित केले. तिने साधारण १२६० पासून 'रुद्र-देव महाराजा' या नावाने सह-शासक म्हणून राज्य करण्यास सुरुवात केली.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} गणपती बहुधा राज्य करण्यासाठी खूप वृद्ध आणि अशक्त झाले होते, त्यामुळे त्यांनी सरकार चालवण्याची जबाबदारी रुद्रमावर सोपवली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|pp=620-621}} ती १२६३ मध्ये एकमेव शासक बनल्याचे दिसून येते.{{sfn|Cynthia Talbot|2001|p=273}} काकतिया 'महा-प्रधान' पेड्डा मल्लया प्रेगडा यांचा १२६६ इसवी सनचा त्रिपुरांतक शिलालेख 'महाराज' गणपती-देव यांचा सत्ताधारी सार्वभौम म्हणून उल्लेख करतो, रुद्रमाचा नाही. काकतिया अधीनस्थ जनिगा-देव यांचा १२६९ इसवी सनचा डुग्गी शिलालेख रुद्रमाचे वर्णन 'पट्टोद्धती' असे करतो. हे सूचित करते की १२६९ मध्ये गणपती जिवंत होते आणि रुद्रमाचा औपचारिकपणे सार्वभौम म्हणून राज्याभिषेक झाला नव्हता: अधिकृतपणे, ती अजूनही 'राणी नियुक्त' होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=621}} शिलालेख पुराव्यावरून असे सुचते की १२६० च्या दशकात, काकतियांनी गणपतीच्या साम्राज्यातील अनेक प्रदेशांवरील नियंत्रण गमावले होते. दक्षिणेकडील प्रदेश पांड्यांनी जिंकले होते, पूर्वेकडील [[तटीय आंध्र|किनारपट्टी आंध्राचे]] काही भाग गजपतींनी घेतले होते, आणि वायव्येकडील तेलंगणाचे काही भाग सेउनांनी (यादवांनी) जिंकले होते.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=219}} वेंगी प्रदेशात १२६२-१२७८ या काळातील कोणतेही काकतिया नोंदी सापडलेल्या नाहीत, जे सूचित करतात की त्यांचे माजी सामंत - कोना हैहय आणि चालुक्य प्रमुखांनी - आता काकतियांचे सार्वभौमत्व मान्य करणे बंद केले होते.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=224}} हे शक्य आहे की काकतिया सम्राटाने निददावोलूच्या चालुक्यांना स्वायत्तता दिली असावी, कारण या कुटुंबातील वीर-भद्र हा रुद्रमाचा पती होता; तथापि, हे निश्चित नाही.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=623}} === बंडखोरी === असे दिसते की काही उमराव आणि रुद्रमाच्या स्वतःच्या नातेवाईकांना एका महिलेचे सिंहासनावर नामनिर्देशन मंजूर नव्हते. १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथानुसार हरी-हर आणि मुरारी-देव नावाच्या दोन व्यक्तींनी रुद्रमाविरुद्ध बंड केले होते. मजकूर त्यांचे वर्णन गणपतीच्या धाकट्या राण्यांपासून झालेले पुत्र असे करतो.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} त्यात नमूद केले आहे की त्यांनी काकतियांची राजधानी वारंगल काबीज केली आणि रुद्रमाला तिथून हाकलून दिले. त्यानंतर रुद्रमाने आपल्या समर्थकांना एकत्र केले, किल्ला पुन्हा जिंकला आणि आपल्या सावत्र भावांना मारून टाकले. या वृत्तांताला इतर कोणत्याही पुराव्याचा आधार नाही आणि इतर कोणताही स्त्रोत गणपतीच्या या कथित पुत्रांचा किंवा गणपतीला पुत्र असल्याचा उल्लेख करत नाही.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=621}} गणपतीची बहीण मैलामा हिच्या त्रिपुरांतकम शिलालेखानुसार, हरी-हर हा प्रत्यक्षात गणपतीचा चुलता होता.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} 'प्रताप-चरित्र' मधील कथानकाची ऐतिहासिकता शंकास्पद असली तरी, त्यात रुद्रमाविरुद्ध झालेल्या बंडाची स्मृती जतन केलेली असावी.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} 'प्रताप-चरित्र' नुसार प्रसादादित्यने 'काकतिया-राज्य-स्थापन-आचार्य' (काकतिया साम्राज्याचा आधारस्तंभ{{sfn|Cynthia Talbot|2001|p=159}}) आणि 'राय-पितामहंक' या पदव्या धारण केल्या होत्या, ज्या काकतिया सत्ता पुन्हा प्रस्थापित करण्यात त्यांची भूमिका अधोरेखित करतात. हा प्रसादादित्यच्या कुटुंबाचा इतिहास असल्याने, यात रुद्रमाविरुद्धचे बंड दडपण्यात त्याच्या भूमिकेची अतिशयोक्ती केली असावी. इतरही अनेक प्रमुखांनी अशाच पदव्या धारण केल्या होत्या, ज्यावरून असे सुचते की त्यांनीही रुद्रमाला बंड दडपण्यास मदत केली असावी.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} उदाहरणार्थ: * खालील काकतिया अधिनस्थांनी १२७५ ते १२९० इसवी सनच्या त्यांच्या शिलालेखांमध्ये 'राय-स्थापन-आचार्य' ही पदवी धारण केली होती:{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}}{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=119}}{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} ** 'महा-प्रधान' कन्नर-नायक (किंवा कंदर-नायक) ** 'महा-प्रधान' गणपती-देव (किंवा गणपद-देव) 'महाराजुलु' ** निश्शंक मल्लिकार्जुन 'नायक' ** कायस्थ कुटुंबातील अंबादेव * मलयाला प्रमुख गुंदया-नायक आणि मादाया-नायक यांनी 'स्वामी-द्रोहरा-गंड' ही बिरुदावली धारण केली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} * मचया नायकने 'स्वामी-द्रोहरा-गंड' आणि 'स्वामी-वंचकार-गंड' ही बिरुदे लावली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} १४ व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काही प्रमुखांनी, जसे की देवारी नायडू (कारकीर्द १३१३-१३१७) आणि काचया रेड्डी यांनी देखील अशाच पदव्या धारण केल्या होत्या, परंतु त्यांनी बहुधा रुद्रमासाठी लढा दिला नसावा; त्यांनी [[दिल्ली सल्तनत|दिल्ली सल्तनताच्या]] आक्रमणांविरुद्ध लढल्यानंतर या पदव्या धारण केल्या असाव्यात.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} == मृत्यू == [[File:Inscription on the death of Rani Rudrama in Chandupalta-1289 AD.jpg|thumb|१२८९ इसवी सनचा [[चंदुपटला]] शिलालेख, ज्यात रुद्रमाच्या मृत्यूचा उल्लेख आहे.]] नोव्हेंबर १२८९ मध्ये अंबा-देवाच्या सैन्याकडून रुद्रमा मारली गेल्याचे दिसून येते. या सिद्धांताला खालील पुराव्यांचा आधार आहे:{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125-126}} * २७ नोव्हेंबर १२८९ च्या [[चंदुपटला]] शिलालेखानुसार, पुव्वुला मुम्मदी या योद्ध्याने रुद्रमा (ज्याचा उल्लेख "काकती रुद्रमा-देवी" असा केला आहे) आणि तिचे सेनापती मल्लिकार्जुन-''नायक'' यांच्या [[पुण्य (हिंदू धर्म)|पुण्यार्थ]] सोम-नाथ-देव देवाला काही जमीन दान केली होती. त्यात नमूद केले आहे की, त्या दोघांनीही ''[[शिवलोक]]'' प्राप्त केला होता, म्हणजेच त्यांचा मृत्यू झाला होता. बहुधा हा मृत्यू शिलालेखाच्या तारखेच्या काही दिवस आधी झाला असावा.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125}} * मल्लिकार्जुनचा मुलगा इम्मदी मल्लिकार्जुन-''नायक'' याने १२९० इसवी सन मध्ये काढलेला एक शिलालेख पुष्टी करतो की मल्लिकार्जुन हा रुद्रमाचा सेनापती होता; हा शिलालेख "कुमार रुद्र-देव ''महाराजा''" यांच्या पुण्यार्थ काढण्यात आला होता.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125}} * हे शिलालेख असे सूचित करतात की रुद्रमा आणि तिचे सेनापती मल्लिकार्जुन यांचा मृत्यू एकाच वेळी झाला. इतिहासकार पी.व्ही.पी. शास्त्री यांच्या मते, त्यावेळी रुद्रमाचे वय खूप जास्त - सुमारे ऐंशी वर्षे - असावे आणि म्हणूनच तिने युद्धात सैन्याचे नेतृत्व केले नसावे. तथापि, सैन्याला प्रेरणा देण्यासाठी ती मल्लिकार्जुनच्या नेतृत्वाखालील सैन्यासोबत गेली असावी.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125}} * अंबा-देवाच्या १२९० इसवी सनच्या त्रिपुरांतकम शिलालेखानुसार, त्याने मल्लिकार्जुन-''पती''ला सात अंगांपासून वंचित केले. हा मल्लिकार्जुन, ज्याचे वर्णन शिलालेख देव आणि [[ब्राह्मण|ब्राह्मणांचा]] शत्रू म्हणून करतो, तो रुद्रमाचा सेनापती मल्लिकार्जुनच असल्याचे दिसून येते.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=126}} या संदर्भात, "सात अंग" हे मल्लिकार्जुनच्या राजपदाच्या सात घटकांशी संबंधित असल्याचे दिसते,{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=629}} ज्याची व्याख्या ''[[अमरकोश|अमर-कोषात]]'' "राजा, मंत्री, मित्र, कोष, राष्ट्र, दुर्ग आणि सैन्य" अशी केली आहे.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=126}} * १२८९ इसवी सनच्या सुमारास काकतिया साम्राज्यात अंबा-देवाचे बंड ही एकमेव ज्ञात राजकीय खळबळ होती. मल्लिकार्जुनला त्याच्या अधिपतीपासून (राज्याच्या अंगांपैकी एक) वंचित केल्याचा दावा करण्यासोबतच,{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|pp=125-126}} अंबा-देवाने सर्व 'आंध्र' राजांचा पराभव केल्याचाही दावा केला आहे.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=633}} हे सूचित करते की रुद्रमाच्या मृत्यूला तोच जबाबदार होता: शास्त्री यांच्या मते, त्याने रुद्रमाला मारल्याचे स्पष्टपणे नमूद केले नाही, कारण एका वृद्ध महिलेला मारल्याची बढाई मारणे एका योद्ध्यासाठी भूषणावह मानले गेले नसते.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=126}} २०१७ मध्ये, [[भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण]] (ASI) चे पुरातत्वशास्त्रज्ञ डी. कन्ना बाबू यांनी [[बोलीकुंटा]] येथील पोचलम्मा मंदिरात दोन शिल्पे रुद्रमाची असल्याचे ओळखले. पहिल्या शिल्पात ती डाव्या हातात लगाम आणि उजव्या हातात तलवार घेऊन घोड्यावर स्वार झालेली दिसते; तिच्या डोक्यावर छत्र आहे - जे राजपद दर्शवते. दुसरे शिल्प तिला थकलेल्या अवस्थेत, दुःखी होऊन डावीकडे कललेले दाखवते; तिथे राजछत्र नाही, जे बहुधा तिने युद्धात गमावले असावे; आणि तिथे एक म्हैस आहे - जी मृत्यूची देवता [[यम|यमाचे]] वाहन आहे. बाबू यांच्या व्याख्येनुसार, ही शिल्पे अंबा-देवाविरुद्धच्या युद्धात रुद्रमाच्या झालेल्या मृत्यूचे चित्रण करतात.<ref>{{cite news |author=K. Venkateshwarlu |title=Two sculptures of Rani Rudrama Devi shed light on her death |date=2017-12-05 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/two-sculptures-of-rani-rudrama-devi-shed-light-on-her-death/article21268201.ece |access-date=2023-04-01 }}</ref> सुमारे १२९१ मध्ये, रुद्रमाचा वारस [[प्रतापरुद्र]] याच्या कारकिर्दीत, काकतिया सैन्याने अंबा-देवाचा पराभव केला.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|pp=129-130}} पूर्वीच्या इतिहासकारांचा असा विश्वास होता की रुद्रमादेवीने १२९५ पर्यंत राज्य केले, कारण या वर्षापूर्वीच्या काही नोंदींमध्ये प्रतापरुद्राचा उल्लेख 'कुमार' (राजपुत्र) रुद्र असा आहे.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=129}} तथापि, चंदुपटला शिलालेखाच्या शोधामुळे हे स्पष्ट झाले की रुद्रमादेवीचा मृत्यू २७ नोव्हेंबर १२८९ पूर्वी झाला होता.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125}}{{sfn|B. Satyanarayana Singh|1999|p=3}} शिवाय, १२९५ पूर्वीच्या काही नोंदी (जसे की १२९२ चा इंकीराला शिलालेख) प्रतापरुद्राला '[[महाराज]]' असे संबोधतात. असे दिसते की सिंहासनारूढ झाल्यानंतर काही वर्षे प्रतापरुद्राला 'कुमार' रुद्र म्हणूनच संबोधले गेले, कारण तो सवयीचा वापर होता.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=129}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} gfzytckkk3hqea3qcawu0asfbyaqu3x 2678395 2678394 2026-04-09T03:09:19Z संतोष गोरे 135680 /* मृत्यू */ 2678395 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रुद्रमा देवी''' (शासनकाळ: १२६२ – नोव्हेंबर १२८९), ज्यांना त्यांच्या रुद्र-देव महाराज या राज्याभिषेकाच्या नावाने देखील ओळखले जाते, या [[काकतीय]] काकतीय राजवंशाच्या एक सम्राज्ञी होत्या. त्यांनी दक्षिण भारतातील सध्याच्या [[तेलंगणा]] आणि [[आंध्र प्रदेश]] या राज्यांच्या मोठ्या भूभागावर राज्य केले. रुद्रमा देवी यांचे वडील आणि पूर्ववर्ती शासक [[गणपती (काकतीय राजवंश)|गणपती]] यांना पुत्र नसल्यामुळे त्यांनी १२६० च्या सुमारास रुद्रमा यांची आपली सह-शासक म्हणून नियुक्ती केली होती. १२६३ पर्यंत त्या एकमेव शासक बनल्या, तरीही १२६९ पर्यंत त्यांचा औपचारिक राज्याभिषेक झाला नव्हता. त्यांच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला त्यांना बंडाचा सामना करावा लागला, जो त्यांनी आपल्या निष्ठावंतांच्या मदतीने मोडून काढला. १२५० च्या उत्तरार्धात आणि १२६० च्या सुरुवातीस त्यांच्या दक्षिणेकडील शेजारी—[[पांड्य राजवंश|पांड्यांनी]]—जिंकलेला काही प्रदेश त्यांनी पुन्हा हस्तगत केला. त्यांनी वायव्येकडून [[देवगिरीचे यादव|देवगिरीच्या यादवांचे]] आणि ईशान्येकडून [[गजपती|गजपतींचे]] आक्रमण देखील परतवून लावले. १२७० आणि १२८० च्या दशकात, कायस्थ प्रमुख [[अंबादेव]] याने केलेल्या बंडामुळे रुद्रमा देवींनी आपला दक्षिणेकडील बराचसा प्रदेश गमावला आणि १२८९ मध्ये त्याच्याविरुद्ध झालेल्या संघर्षात बहुधा त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा नातू [[प्रतापरुद्र]] हा काकतीय सिंहासनावर बसला. रुद्रमा देवींची कारकीर्द ही काकतीय सैन्यात अनेक बिगर-खानदानी योद्ध्यांच्या उदयासाठी उल्लेखनीय ठरली. त्यांनी [[वरंगळ किल्ला|वरंगळ किल्ल्याची]] आतील भिंत उंच करून आणि खंदकाने वेढलेली बाह्य भिंत बांधून तो अधिक मजबूत केला. == सुरुवातीचे जीवन == रुद्रमा-देवी, ज्यांना 'रुद्रंबा' म्हणूनही ओळखले जाते, त्या त्यांचे पूर्ववर्ती राजा गणपती-देव यांच्या कन्या होत्या. विद्यानाथांच्या 'प्रतापरुद्र-यशोभूषणम्' वरील आपल्या भाष्यात कुमार-स्वामी सोमपीठी यांनी असे नमूद केले आहे की, रुद्रमा या गणपती आणि राणी सोमांबा यांच्या कन्या होत्या. तथापि, याच ग्रंथात दुसऱ्या एका ठिकाणी त्यांनी चुकून रुद्रमा यांचा उल्लेख गणपतीची मुख्य राणी म्हणून केला आहे. व्हेनेशियन प्रवासी [[मार्को पोलो]] (ज्याने इसवी सन १२९३ च्या सुमारास काकतीय राज्याला भेट दिली होती) आणि १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथासह इतर काही स्रोतांमध्येही रुद्रमा यांचे वर्णन गणपतीची पत्नी म्हणून चुकीच्या पद्धतीने करण्यात आले आहे. मात्र, समकालीन कोरीव लेखांमधील (शिलालेख) पुराव्यांवरून हे स्पष्ट होते की, रुद्रमा या गणपतीच्या पत्नी नसून कन्या होत्या. रुद्रमा यांचा विवाह निडदवोलु येथील चालुक्य सामंत इंदू-शेखराचा मुलगा वीर-भद्र याच्याशी झाला होता. काकतीय सम्राटांनी पराभूत कुटुंबांना पुन्हा सत्तेवर बसवल्याची आणि त्यांच्याशी वैवाहिक संबंध प्रस्थापित केल्याची अनेक उदाहरणे आहेत: बहुधा १२४० मध्ये वेंगी विजयादरम्यान गणपतीने चालुक्यांच्या या शाखेला आपल्या अधिपत्याखाली आणले असावे. निडदवोलुच्या चालुक्यांची राजकीय निष्ठा सुरक्षित करण्यासाठी गणपतीने त्यानंतर लगेचच रुद्रमा यांचा विवाह लावून दिला असावा. == राज्यारोहण == १२५० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, दक्षिणेकडील सीमेवर [[पांड्य राजवंश|पांड्यांकडून]] पराभव पत्करावा लागल्यानंतर गणपती देव उघडपणे निवृत्त झाले.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} त्यांना कोणताही पुरुष वारस नव्हता,{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=615}} आणि त्यांनी रुद्रमाला आपला उत्तराधिकारी म्हणून नामनिर्देशित केले. तिने साधारण १२६० पासून 'रुद्र-देव महाराजा' या नावाने सह-शासक म्हणून राज्य करण्यास सुरुवात केली.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} गणपती बहुधा राज्य करण्यासाठी खूप वृद्ध आणि अशक्त झाले होते, त्यामुळे त्यांनी सरकार चालवण्याची जबाबदारी रुद्रमावर सोपवली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|pp=620-621}} ती १२६३ मध्ये एकमेव शासक बनल्याचे दिसून येते.{{sfn|Cynthia Talbot|2001|p=273}} काकतिया 'महा-प्रधान' पेड्डा मल्लया प्रेगडा यांचा १२६६ इसवी सनचा त्रिपुरांतक शिलालेख 'महाराज' गणपती-देव यांचा सत्ताधारी सार्वभौम म्हणून उल्लेख करतो, रुद्रमाचा नाही. काकतिया अधीनस्थ जनिगा-देव यांचा १२६९ इसवी सनचा डुग्गी शिलालेख रुद्रमाचे वर्णन 'पट्टोद्धती' असे करतो. हे सूचित करते की १२६९ मध्ये गणपती जिवंत होते आणि रुद्रमाचा औपचारिकपणे सार्वभौम म्हणून राज्याभिषेक झाला नव्हता: अधिकृतपणे, ती अजूनही 'राणी नियुक्त' होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=621}} शिलालेख पुराव्यावरून असे सुचते की १२६० च्या दशकात, काकतियांनी गणपतीच्या साम्राज्यातील अनेक प्रदेशांवरील नियंत्रण गमावले होते. दक्षिणेकडील प्रदेश पांड्यांनी जिंकले होते, पूर्वेकडील [[तटीय आंध्र|किनारपट्टी आंध्राचे]] काही भाग गजपतींनी घेतले होते, आणि वायव्येकडील तेलंगणाचे काही भाग सेउनांनी (यादवांनी) जिंकले होते.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=219}} वेंगी प्रदेशात १२६२-१२७८ या काळातील कोणतेही काकतिया नोंदी सापडलेल्या नाहीत, जे सूचित करतात की त्यांचे माजी सामंत - कोना हैहय आणि चालुक्य प्रमुखांनी - आता काकतियांचे सार्वभौमत्व मान्य करणे बंद केले होते.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=224}} हे शक्य आहे की काकतिया सम्राटाने निददावोलूच्या चालुक्यांना स्वायत्तता दिली असावी, कारण या कुटुंबातील वीर-भद्र हा रुद्रमाचा पती होता; तथापि, हे निश्चित नाही.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=623}} === बंडखोरी === असे दिसते की काही उमराव आणि रुद्रमाच्या स्वतःच्या नातेवाईकांना एका महिलेचे सिंहासनावर नामनिर्देशन मंजूर नव्हते. १७ व्या शतकातील 'प्रताप-चरित्र' या ग्रंथानुसार हरी-हर आणि मुरारी-देव नावाच्या दोन व्यक्तींनी रुद्रमाविरुद्ध बंड केले होते. मजकूर त्यांचे वर्णन गणपतीच्या धाकट्या राण्यांपासून झालेले पुत्र असे करतो.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} त्यात नमूद केले आहे की त्यांनी काकतियांची राजधानी वारंगल काबीज केली आणि रुद्रमाला तिथून हाकलून दिले. त्यानंतर रुद्रमाने आपल्या समर्थकांना एकत्र केले, किल्ला पुन्हा जिंकला आणि आपल्या सावत्र भावांना मारून टाकले. या वृत्तांताला इतर कोणत्याही पुराव्याचा आधार नाही आणि इतर कोणताही स्त्रोत गणपतीच्या या कथित पुत्रांचा किंवा गणपतीला पुत्र असल्याचा उल्लेख करत नाही.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=621}} गणपतीची बहीण मैलामा हिच्या त्रिपुरांतकम शिलालेखानुसार, हरी-हर हा प्रत्यक्षात गणपतीचा चुलता होता.{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} 'प्रताप-चरित्र' मधील कथानकाची ऐतिहासिकता शंकास्पद असली तरी, त्यात रुद्रमाविरुद्ध झालेल्या बंडाची स्मृती जतन केलेली असावी.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} 'प्रताप-चरित्र' नुसार प्रसादादित्यने 'काकतिया-राज्य-स्थापन-आचार्य' (काकतिया साम्राज्याचा आधारस्तंभ{{sfn|Cynthia Talbot|2001|p=159}}) आणि 'राय-पितामहंक' या पदव्या धारण केल्या होत्या, ज्या काकतिया सत्ता पुन्हा प्रस्थापित करण्यात त्यांची भूमिका अधोरेखित करतात. हा प्रसादादित्यच्या कुटुंबाचा इतिहास असल्याने, यात रुद्रमाविरुद्धचे बंड दडपण्यात त्याच्या भूमिकेची अतिशयोक्ती केली असावी. इतरही अनेक प्रमुखांनी अशाच पदव्या धारण केल्या होत्या, ज्यावरून असे सुचते की त्यांनीही रुद्रमाला बंड दडपण्यास मदत केली असावी.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} उदाहरणार्थ: * खालील काकतिया अधिनस्थांनी १२७५ ते १२९० इसवी सनच्या त्यांच्या शिलालेखांमध्ये 'राय-स्थापन-आचार्य' ही पदवी धारण केली होती:{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}}{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=119}}{{sfn|R.S. Sharma|1957|p=218}} ** 'महा-प्रधान' कन्नर-नायक (किंवा कंदर-नायक) ** 'महा-प्रधान' गणपती-देव (किंवा गणपद-देव) 'महाराजुलु' ** निश्शंक मल्लिकार्जुन 'नायक' ** कायस्थ कुटुंबातील अंबादेव * मलयाला प्रमुख गुंदया-नायक आणि मादाया-नायक यांनी 'स्वामी-द्रोहरा-गंड' ही बिरुदावली धारण केली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} * मचया नायकने 'स्वामी-द्रोहरा-गंड' आणि 'स्वामी-वंचकार-गंड' ही बिरुदे लावली होती.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} १४ व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काही प्रमुखांनी, जसे की देवारी नायडू (कारकीर्द १३१३-१३१७) आणि काचया रेड्डी यांनी देखील अशाच पदव्या धारण केल्या होत्या, परंतु त्यांनी बहुधा रुद्रमासाठी लढा दिला नसावा; त्यांनी [[दिल्ली सल्तनत|दिल्ली सल्तनताच्या]] आक्रमणांविरुद्ध लढल्यानंतर या पदव्या धारण केल्या असाव्यात.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=622}} == मृत्यू == [[File:Inscription on the death of Rani Rudrama in Chandupalta-1289 AD.jpg|thumb|१२८९ इसवी सनचा [[चंदुपटला]] शिलालेख, ज्यात रुद्रमाच्या मृत्यूचा उल्लेख आहे.]] नोव्हेंबर १२८९ मध्ये अंबा-देवाच्या सैन्याकडून रुद्रमा मारली गेल्याचे दिसून येते. या सिद्धांताला खालील पुराव्यांचा आधार आहे: {{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125-126}} * २७ नोव्हेंबर १२८९ च्या [[चंदुपटला]] शिलालेखानुसार, पुव्वुला मुम्मदी या योद्ध्याने रुद्रमा (ज्याचा उल्लेख "काकती रुद्रमा-देवी" असा केला आहे) आणि तिचे सेनापती मल्लिकार्जुन-''नायक'' यांच्या [[पुण्य (हिंदू धर्म)|पुण्यार्थ]] सोम-नाथ-देव देवाला काही जमीन दान केली होती. त्यात नमूद केले आहे की, त्या दोघांनीही ''[[शिवलोक]]'' प्राप्त केला होता, म्हणजेच त्यांचा मृत्यू झाला होता. बहुधा हा मृत्यू शिलालेखाच्या तारखेच्या काही दिवस आधी झाला असावा.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125}} * मल्लिकार्जुनचा मुलगा इम्मदी मल्लिकार्जुन-''नायक'' याने १२९० इसवी सन मध्ये काढलेला एक शिलालेख पुष्टी करतो की मल्लिकार्जुन हा रुद्रमाचा सेनापती होता; हा शिलालेख "कुमार रुद्र-देव ''महाराजा''" यांच्या पुण्यार्थ काढण्यात आला होता.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125}} * हे शिलालेख असे सूचित करतात की रुद्रमा आणि तिचे सेनापती मल्लिकार्जुन यांचा मृत्यू एकाच वेळी झाला. इतिहासकार पी.व्ही.पी. शास्त्री यांच्या मते, त्यावेळी रुद्रमाचे वय खूप जास्त - सुमारे ऐंशी वर्षे - असावे आणि म्हणूनच तिने युद्धात सैन्याचे नेतृत्व केले नसावे. तथापि, सैन्याला प्रेरणा देण्यासाठी ती मल्लिकार्जुनच्या नेतृत्वाखालील सैन्यासोबत गेली असावी.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125}} * अंबा-देवाच्या १२९० इसवी सनच्या त्रिपुरांतकम शिलालेखानुसार, त्याने मल्लिकार्जुन-''पती''ला सात अंगांपासून वंचित केले. हा मल्लिकार्जुन, ज्याचे वर्णन शिलालेख देव आणि [[ब्राह्मण|ब्राह्मणांचा]] शत्रू म्हणून करतो, तो रुद्रमाचा सेनापती मल्लिकार्जुनच असल्याचे दिसून येते.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=126}} या संदर्भात, "सात अंग" हे मल्लिकार्जुनच्या राजपदाच्या सात घटकांशी संबंधित असल्याचे दिसते,{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=629}} ज्याची व्याख्या ''[[अमरकोश|अमर-कोषात]]'' "राजा, मंत्री, मित्र, कोष, राष्ट्र, दुर्ग आणि सैन्य" अशी केली आहे.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=126}} * १२८९ इसवी सनच्या सुमारास काकतिया साम्राज्यात अंबा-देवाचे बंड ही एकमेव ज्ञात राजकीय खळबळ होती. मल्लिकार्जुनला त्याच्या अधिपतीपासून (राज्याच्या अंगांपैकी एक) वंचित केल्याचा दावा करण्यासोबतच{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125-126}} अंबा-देवाने सर्व 'आंध्र' राजांचा पराभव केल्याचाही दावा केला आहे.{{sfn|Ghulam Yazdani|1960|p=633}} हे सूचित करते की रुद्रमाच्या मृत्यूला तोच जबाबदार होता: शास्त्री यांच्या मते, त्याने रुद्रमाला मारल्याचे स्पष्टपणे नमूद केले नाही, कारण एका वृद्ध महिलेला मारल्याची बढाई मारणे एका योद्ध्यासाठी भूषणावह मानले गेले नसते.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=126}} २०१७ मध्ये, [[भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण]] (ASI) चे पुरातत्वशास्त्रज्ञ डी. कन्ना बाबू यांनी [[बोलीकुंटा]] येथील पोचलम्मा मंदिरात दोन शिल्पे रुद्रमाची असल्याचे ओळखले. पहिल्या शिल्पात ती डाव्या हातात लगाम आणि उजव्या हातात तलवार घेऊन घोड्यावर स्वार झालेली दिसते; तिच्या डोक्यावर छत्र आहे - जे राजपद दर्शवते. दुसरे शिल्प तिला थकलेल्या अवस्थेत, दुःखी होऊन डावीकडे कललेले दाखवते; तिथे राजछत्र नाही, जे बहुधा तिने युद्धात गमावले असावे; आणि तिथे एक म्हैस आहे - जी मृत्यूची देवता [[यम|यमाचे]] वाहन आहे. बाबू यांच्या व्याख्येनुसार, ही शिल्पे अंबा-देवाविरुद्धच्या युद्धात रुद्रमाच्या झालेल्या मृत्यूचे चित्रण करतात.<ref>{{cite news |author=K. Venkateshwarlu |title=Two sculptures of Rani Rudrama Devi shed light on her death |date=2017-12-05 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/two-sculptures-of-rani-rudrama-devi-shed-light-on-her-death/article21268201.ece |access-date=2023-04-01 }}</ref> सुमारे १२९१ मध्ये, रुद्रमाचा वारस [[प्रतापरुद्र]] याच्या कारकिर्दीत, काकतिया सैन्याने अंबा-देवाचा पराभव केला.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|pp=129-130}} पूर्वीच्या इतिहासकारांचा असा विश्वास होता की रुद्रमादेवीने १२९५ पर्यंत राज्य केले, कारण या वर्षापूर्वीच्या काही नोंदींमध्ये प्रतापरुद्राचा उल्लेख 'कुमार' (राजपुत्र) रुद्र असा आहे.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=129}} तथापि, चंदुपटला शिलालेखाच्या शोधामुळे हे स्पष्ट झाले की रुद्रमादेवीचा मृत्यू २७ नोव्हेंबर १२८९ पूर्वी झाला होता.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=125}}{{sfn|B. Satyanarayana Singh|1999|p=3}} शिवाय, १२९५ पूर्वीच्या काही नोंदी (जसे की १२९२ चा इंकीराला शिलालेख) प्रतापरुद्राला '[[महाराज]]' असे संबोधतात. असे दिसते की सिंहासनारूढ झाल्यानंतर काही वर्षे प्रतापरुद्राला 'कुमार' रुद्र म्हणूनच संबोधले गेले, कारण तो सवयीचा वापर होता.{{sfn|P.V.P. Sastry|1978|p=129}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} f80dsa5a5fq268t8i36f6ryzb40q5l5 1 378801 2678249 2678173 2026-04-08T14:31:21Z अभय नातू 206 /* विसंगतता व स्पष्टता */ Reply 2678249 wikitext text/x-wiki == विसंगतता व स्पष्टता == आत्ता या लेखात राज्याचे दोन्ही राजकीय आणि प्रशासनीय अर्थ आहेत. राज्य हा अत्यंत अनिश्चित शब्द आहे; एका देशातील प्रशासकीय भाग, किंवा एका राजाचा देश, व अजून अनेक इतर अर्थ, आणि फक्त एका लेखात ह्या सगळ्या संकल्पना बसणार नाहीत. हे राजकीय संस्थेचे लेख राहू देऊत(कारण की हा लेख आधीच इंग्रजीतले आणि इतर भाषांचे 'राजकीय संस्था' या अर्थेशी जोडलेले आहे), आणि नवीन लेख तयार करू जेव्हा गरज पडली किंवा कोणाला बनवायचे असेल तर; उदाहरणार्थ नवीन लेखाचे शीर्षक ‘राज्य (प्रशासकीय)’ किंवा ‘प्रशासकीय राज्य’ असू शकते. [[सदस्य:TheonlyPuneriintown|TheonlyPuneriintown]] ([[सदस्य चर्चा:TheonlyPuneriintown|चर्चा]]) १०:११, ८ एप्रिल २०२६ (IST) :साधारणतः सहमत. भारतात ''राज्य'' शब्दाचे दोन प्रचलित अर्थ आढळतात -- १. प्रशासकीय भाग (administrative entity), जसे महाराष्ट्र, कर्नाटक, इ. २. शासन, जसे गायकवाडांचे राज्य, सामंतांचे राज्य, इ. :असे असता वरील दोन (तरी) अर्थ असलेल्या लेखांसाठी (प्रशासकीय राज्य) असे लावू नये. इतर अर्थ ध्वनित होत असेल तर त्याला निःसंदिग्ध करण्यासाठी प्रत्यय लावावा. :लक्षात आणून देउन त्यावर उपायसुद्धा सुचवल्याबद्दल धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:०१, ८ एप्रिल २०२६ (IST) krjaizawjcpzwmy2amjar35y5ubo792 0 378806 2678241 2678211 2026-04-08T13:53:27Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678241 wikitext text/x-wiki खालील यादी पनामा क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. पनामाने २५ एप्रिल २०१९ रोजी कोस्टा रिका विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पनामाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181406.html ७६७] || २५ एप्रिल २०१९ || {{cr|CRC}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|PAN}} || rowspan=3 | [[२०१९ सेंट्रल अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद|२०१९ सेंट्रल अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181408.html ७६९] || २६ एप्रिल २०१९ || {{cr|BLZ}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|BLZ}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181409.html ७७०] || २७ एप्रिल २०१९ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|PAN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286669.html १४०७] || ७ नोव्हेंबर २०२१ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || rowspan=6 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286672.html १४११] || ८ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|BLZ}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{cr|BLZ}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286676.html १४१७] || १० नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा]] || {{cr|ARG}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286680.html १४२१] || ११ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|BER}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286684.html १४२५] || १३ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|BAH}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{cr|PAN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286686.html १४२७] || १४ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359794.html २००२] || २५ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|PAN}} || rowspan=4 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका पात्रता#उप-प्रादेशिक पात्रता|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359792.html २००६] || २६ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|BAH}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|BAH}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359789.html २००९] || २८ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|BER}} || {{flagicon|ARG}} [[बेल्ग्रानो ऍथलेटिक स्टेडियम]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359799.html २०१०] || २ मार्च २०२३ || {{cr|CAY}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|CAY}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399151.html २२६८] || ३० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|CAY}} || {{flagicon|BER}} [[व्हाइट हिल फील्ड]], [[सँडिस पॅरिश]] || {{cr|CAY}} || rowspan=4 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399152.html २२७३] || १ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BER}} || {{flagicon|BER}} [[व्हाइट हिल फील्ड]], [[सँडिस पॅरिश]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399154.html २२८०] || ३ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|BER}} [[बर्म्युडा राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[हॅमिल्टन, बर्म्युडा|हॅमिल्टन]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399157.html २२८९] || ४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BER}} || {{flagicon|BER}} [[बर्म्युडा राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[हॅमिल्टन, बर्म्युडा|हॅमिल्टन]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462877.html ३००७] || ६ डिसेंबर २०२४ || {{cr|SUR}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|PAN}} || rowspan=8 | [[२०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462883.html ३०१५] || ७ डिसेंबर २०२४ || {{cr|CAY}} || {{flagicon|ARG}} [[सेंट जॉर्ज कॉलेज (किल्मेस)|सेंट जॉर्ज कॉलेज]], [[क्विल्मेस]] || {{cr|CAY}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462884.html ३०१८] || ८ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BER}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462891.html ३०२८] || १० डिसेंबर २०२४ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|ARG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462893.html ३०३३] || ११ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BAH}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|BAH}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462896.html ३०३८] || १२ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BRA}} || {{flagicon|ARG}} [[बेल्ग्रानो ऍथलेटिक स्टेडियम]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|BRA}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462902.html ३०५४] || १४ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BLZ}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|BLZ}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462907.html ३०६१] || १५ डिसेंबर २०२४ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|PAN}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 95zke5nrgewuqh3ft5pyz8z88ebxlag 2678243 2678241 2026-04-08T13:59:03Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678243 wikitext text/x-wiki खालील यादी पनामा क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. पनामाने २५ एप्रिल २०१९ रोजी कोस्टा रिका विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पनामाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181406.html ७६७] || २५ एप्रिल २०१९ || {{cr|CRC}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|PAN}} || rowspan=3 | [[२०१९ सेंट्रल अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद|२०१९ सेंट्रल अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181408.html ७६९] || २६ एप्रिल २०१९ || {{cr|BLZ}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|BLZ}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181409.html ७७०] || २७ एप्रिल २०१९ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|PAN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286669.html १४०७] || ७ नोव्हेंबर २०२१ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || rowspan=6 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286672.html १४११] || ८ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|BLZ}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{cr|BLZ}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286676.html १४१७] || १० नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा]] || {{cr|ARG}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286680.html १४२१] || ११ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|BER}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286684.html १४२५] || १३ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|BAH}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{cr|PAN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286686.html १४२७] || १४ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359794.html २००२] || २५ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|PAN}} || rowspan=4 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका पात्रता#उप-प्रादेशिक पात्रता|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359792.html २००६] || २६ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|BAH}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|BAH}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359789.html २००९] || २८ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|BER}} || {{flagicon|ARG}} [[बेल्ग्रानो ऍथलेटिक स्टेडियम]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359799.html २०१०] || २ मार्च २०२३ || {{cr|CAY}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|CAY}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399151.html २२६८] || ३० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|CAY}} || {{flagicon|BER}} [[व्हाइट हिल फील्ड]], [[सँडिस पॅरिश]] || {{cr|CAY}} || rowspan=4 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399152.html २२७३] || १ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BER}} || {{flagicon|BER}} [[व्हाइट हिल फील्ड]], [[सँडिस पॅरिश]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399154.html २२८०] || ३ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|BER}} [[बर्म्युडा राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[हॅमिल्टन, बर्म्युडा|हॅमिल्टन]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399157.html २२८९] || ४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BER}} || {{flagicon|BER}} [[बर्म्युडा राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[हॅमिल्टन, बर्म्युडा|हॅमिल्टन]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462877.html ३००७] || ६ डिसेंबर २०२४ || {{cr|SUR}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|PAN}} || rowspan=8 | [[२०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462883.html ३०१५] || ७ डिसेंबर २०२४ || {{cr|CAY}} || {{flagicon|ARG}} [[सेंट जॉर्ज कॉलेज (किल्मेस)|सेंट जॉर्ज कॉलेज]], [[क्विल्मेस]] || {{cr|CAY}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462884.html ३०१८] || ८ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BER}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462891.html ३०२८] || १० डिसेंबर २०२४ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|ARG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462893.html ३०३३] || ११ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BAH}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|BAH}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462896.html ३०३८] || १२ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BRA}} || {{flagicon|ARG}} [[बेल्ग्रानो ऍथलेटिक स्टेडियम]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|BRA}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462902.html ३०५४] || १४ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BLZ}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|BLZ}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462907.html ३०६१] || १५ डिसेंबर २०२४ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|PAN}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481296.html ३१४१] || १७ एप्रिल २०२५ || {{cr|TCA}} || {{flagicon|PAN}} [[पनामा सिटी|फोर्ट क्लेटन मैदान]], [[पनामा सिटी]] || {{cr|PAN}} || rowspan=3 | [[२०२५ सेंट्रल अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481297.html ३१४२] || १८ एप्रिल २०२५ || {{cr|CRC}} || {{flagicon|PAN}} [[पनामा सिटी|फोर्ट क्लेटन मैदान]], [[पनामा सिटी]] || {{cr|PAN}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481300.html ३१४७] || १९ एप्रिल २०२५ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|PAN}} [[पनामा सिटी|फोर्ट क्लेटन मैदान]], [[पनामा सिटी]] || {{cr|PAN}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507418.html ३५३९] || ३० ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|BRA}} [[ब्राझील|साओ फर्नांडो पोलो आणि क्रिकेट क्लब (कॅम्पो सेडे)]], [[ब्राझील|इटागुई]] || अनिर्णित || rowspan=2 | [[२०२५ पुरुष दक्षिण अमेरिकन चॅम्पियनशिप|२०२५ दक्षिण अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507419.html ३५४५] || ३१ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|BRA}} || {{flagicon|BRA}} [[ब्राझील|साओ फर्नांडो पोलो आणि क्रिकेट क्लब (कॅम्पो सेडे)]], [[ब्राझील|इटागुई]] || अनिर्णित |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 0zzsdo3saw5nze2epaaw24fp1onawl7 2678250 2678243 2026-04-08T14:32:26Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678250 wikitext text/x-wiki खालील यादी पनामा क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. पनामाने २५ एप्रिल २०१९ रोजी कोस्टा रिका विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पनामाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181406.html ७६७] || २५ एप्रिल २०१९ || {{cr|CRC}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|PAN}} || rowspan=3 | [[२०१९ सेंट्रल अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद|२०१९ सेंट्रल अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181408.html ७६९] || २६ एप्रिल २०१९ || {{cr|BLZ}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|BLZ}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181409.html ७७०] || २७ एप्रिल २०१९ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|MEX}} [[रिफोर्मा ॲथलेटिक क्लब मैदान]], [[मेहिको (राज्य)|नौकालपन]] || {{cr|PAN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286669.html १४०७] || ७ नोव्हेंबर २०२१ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || rowspan=6 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286672.html १४११] || ८ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|BLZ}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{cr|BLZ}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286676.html १४१७] || १० नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा]] || {{cr|ARG}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286680.html १४२१] || ११ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|BER}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286684.html १४२५] || १३ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|BAH}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{cr|PAN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286686.html १४२७] || १४ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[कुल्डीकगे क्रिकेट ग्राऊंड]], [[अँटिगा]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359794.html २००२] || २५ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|PAN}} || rowspan=4 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका पात्रता#उप-प्रादेशिक पात्रता|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359792.html २००६] || २६ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|BAH}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|BAH}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359789.html २००९] || २८ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|BER}} || {{flagicon|ARG}} [[बेल्ग्रानो ऍथलेटिक स्टेडियम]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359799.html २०१०] || २ मार्च २०२३ || {{cr|CAY}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|CAY}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399151.html २२६८] || ३० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|CAY}} || {{flagicon|BER}} [[व्हाइट हिल फील्ड]], [[सँडिस पॅरिश]] || {{cr|CAY}} || rowspan=4 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399152.html २२७३] || १ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BER}} || {{flagicon|BER}} [[व्हाइट हिल फील्ड]], [[सँडिस पॅरिश]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399154.html २२८०] || ३ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|BER}} [[बर्म्युडा राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[हॅमिल्टन, बर्म्युडा|हॅमिल्टन]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399157.html २२८९] || ४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BER}} || {{flagicon|BER}} [[बर्म्युडा राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[हॅमिल्टन, बर्म्युडा|हॅमिल्टन]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462877.html ३००७] || ६ डिसेंबर २०२४ || {{cr|SUR}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|PAN}} || rowspan=8 | [[२०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462883.html ३०१५] || ७ डिसेंबर २०२४ || {{cr|CAY}} || {{flagicon|ARG}} [[सेंट जॉर्ज कॉलेज (किल्मेस)|सेंट जॉर्ज कॉलेज]], [[क्विल्मेस]] || {{cr|CAY}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462884.html ३०१८] || ८ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BER}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|BER}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462891.html ३०२८] || १० डिसेंबर २०२४ || {{cr|ARG}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|ARG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462893.html ३०३३] || ११ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BAH}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|BAH}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462896.html ३०३८] || १२ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BRA}} || {{flagicon|ARG}} [[बेल्ग्रानो ऍथलेटिक स्टेडियम]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|BRA}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462902.html ३०५४] || १४ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BLZ}} || {{flagicon|ARG}} [[क्लब सॅन अल्बानो]], [[बुर्झाको]] || {{cr|BLZ}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1462907.html ३०६१] || १५ डिसेंबर २०२४ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|ARG}} [[हर्लिंगहॅम क्लब ग्राउंड|हर्लिंगहॅम क्लब मैदान]], [[ब्युनोस आयर्स]] || {{cr|PAN}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481296.html ३१४१] || १७ एप्रिल २०२५ || {{cr|TCA}} || {{flagicon|PAN}} [[पनामा सिटी|फोर्ट क्लेटन मैदान]], [[पनामा सिटी]] || {{cr|PAN}} || rowspan=3 | [[२०२५ सेंट्रल अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481297.html ३१४२] || १८ एप्रिल २०२५ || {{cr|CRC}} || {{flagicon|PAN}} [[पनामा सिटी|फोर्ट क्लेटन मैदान]], [[पनामा सिटी]] || {{cr|PAN}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481300.html ३१४७] || १९ एप्रिल २०२५ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|PAN}} [[पनामा सिटी|फोर्ट क्लेटन मैदान]], [[पनामा सिटी]] || {{cr|PAN}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507418.html ३५३९] || ३० ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|MEX}} || {{flagicon|BRA}} [[ब्राझील|साओ फर्नांडो पोलो आणि क्रिकेट क्लब (कॅम्पो सेडे)]], [[ब्राझील|इटागुई]] || अनिर्णित || rowspan=2 | [[२०२५ पुरुष दक्षिण अमेरिकन चॅम्पियनशिप|२०२५ दक्षिण अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507419.html ३५४५] || ३१ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|BRA}} || {{flagicon|BRA}} [[ब्राझील|साओ फर्नांडो पोलो आणि क्रिकेट क्लब (कॅम्पो सेडे)]], [[ब्राझील|इटागुई]] || अनिर्णित |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पनामा क्रिकेट|टी२०]] 7ulk4o097do371kpsjw1byx71ecchvp 0 378807 2678251 2678216 2026-04-08T14:33:01Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[आर्खिप कुइंदझी]] वरुन [[आर्खिप कुइंद्झी]] ला हलविला: शुद्धलेखन 2678216 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''अर्खिप इवानोविच कुइंदझी''' (२७ जानेवारी (१५ जानेवारी) १८४१ - २४ जुलाई (११ जुलाई) १९१०) हे उरुम (क्रिमियन ग्रीक) वंशाचे एक रशियन {{Efn|See the following sources:<ref>{{Cite magazine|magazine=[[Novoye Vremya (newspaper)|Novoye Vremya]]|via=[[Bibliothèque nationale de France]] |page=5 |issue=10055 |date = March 15, 1904 |title=Письма Въ Редакцiю. |url=https://www.retronews.fr/journal/novoe-vremja/15-mars-1904/4466/5464878/5|access-date=September 12, 2024 |language=ru |script-quote=ru:Я принужденъ заявить многоуважаемому г. Меньшикову, что я—русскій. Предки мои греки, которые еще при императрицѣ Екатеринѣ переселились съ южнаго берега Крыма и основали городъ Маріуполь и 24 деревни. Все сказанное мною подтвердитъ многоуважаемому г. Меньшикову мой землякъ Эльпе (Л. Поповъ), сотрудникъ „Новаго Времени“, съ которымъ я знакомъ съ дѣтства. А. Куинджи. 1 марта 1904 г. |trans-quote=I am forced to declare to the highly respected {{ill|Mikhail Menshikov (journalist){{!}}Mr. Menshikov|ru|Меньшиков, Михаил Осипович}} that I am Russian. My ancestors are Greeks, who during the time of [[Catherine the Great|Empress Catherine]] [[Eviction of Christians from the Crimea (1778)|moved from the southern coast of Crimea]] and founded the city of [[Mariupol]] and 24 villages. My fellow countryman {{ill|Lazar Popov{{!}}Elpe (L. Popov)|ru|Попов, Лазарь Константинович}}, an employee of ''Novoye Vremya'', whom I have known since childhood, will confirm everything I have said to the highly respected Mr. Menshikov. A. Kuindzhi. 1 March 1904.}}</ref><ref>{{Cite magazine|magazine=[[Mir iskusstva]]|via=[[Nekrasov Central Library]] |page=73 |issue=3 |year=1904 |title=Смѣхъ и Горе. |url=https://electro.nekrasovka.ru/books/1319984/pages/9|access-date=September 11, 2024 |language=ru }}</ref>}} निसर्गचित्रकार होते.<ref name="artroots">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://artroots.com/ra/bio/kuinji/arkhipkuinjibio.htm|title=Biography of Arkhip Ivanovich Kuinji (1842-1910), Russian Artist|date=2000|access-date=8 May 2021}}</ref> == जन्मतारीख == कुइंदझीची नेमकी जन्मतारीख ज्ञात नाही. जरी असा विश्वास होता की त्यांचा जन्म १८४२ मध्ये झाला होता, तरी अभिलेखागारांमधील नवीनतम शोधांनुसार त्यांचा जन्म १८४१ मध्ये झाला होता. सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीने जेव्हा कुइंदझीला स्वतःच्या जन्मतारखेबद्दल स्पष्टीकरण देण्यास सांगितले, तेव्हा त्याने "स्पष्टपणे १८४१ लिहिले, नंतर, शंकेने, जानेवारी, आणि नंतर अनेक वेळा महिना खोडून टाकला".<ref name="birthday">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.0629.com.ua/news/3314818/so-ne-tak-z-datou-narodzenna-kuindzi-ta-comu-google-pomilivsa-privitavsi-vsih-z-jogo-180-riccam|title=Що не так з датою народження Куїнджі, та чому Google помилився, привітавши всіх з його 180-річчям|last=Марина Молошна|date=January 27, 2022|website=www.0629.com.ua|publisher=0629.com.ua|language=uk|access-date=January 27, 2022}}</ref> संशोधकांच्या मते, त्याचा जन्म जानेवारी ते मार्च १८४१ च्या दरम्यान झाला असावा. सर्वसाधारणपणे २७ जानेवारी ही तारीख मानली जाते, तरीही कुइंदझी १९ फेब्रुवारी रोजी आपला नामदिन साजरा करत असे; जो बिशप अर्किप्पसच्या सणाच्या दिवशी म्हणून पण साजरा केला जातो.<ref name="birthday"/> == चरित्र == आर्खिप कुइंदझी यांचा जन्म मारियुपोल उएझ्ड (रशियन साम्राज्याच्या येकातेरिनोस्लाव्ह गव्हर्नरेटच्या उपविभागांपैकी एक) येथे झाला, परंतु त्यांनी आपले बालपण तागानरोग शहरात घालवले. त्यांचे ख्रिश्चन नाव हे ग्रीक शब्द "आर्किपोस" म्हणजे " [[घोडा]] " यांपासून बनलेला आहे जो "घोड्यांचा स्वामी" असे आहे. हे रशियन रूपांतर आहे आणि त्यांचे आडनाव त्यांच्या आजोबांच्या व्यावसायिक टोपणनावावरून आले आहे, ज्याचा क्रिमियन तातार ( उरुम) भाषेत "[[सोनार]]" असा अर्थ होतो. तो एका गरीब कुटुंबात वाढला; त्याचे वडील, इव्हान ख्रिस्तोफोरोविच कुइंदझी (इतरत्र एमेन्झी <ref name="artroots"/> एक पॉन्टिक ग्रीक [[बूट निर्मिती|चांभार]] होते. आर्खिप सहा वर्षांचा असताना त्याने आपले आई-वडील गमावले, त्यामुळे त्याला चर्चच्या बांधकाम स्थळावर काम करून, पाळीव जनावरे चारून आणि धान्याच्या व्यापाऱ्याच्या दुकानात काम करून उदरनिर्वाह करणे भाग पडले. त्याला कुटुंबातील एका ग्रीक मित्राकडून, जो शिक्षक होता, प्राथमिक शिक्षण मिळाले आणि त्यानंतर तो स्थानिक शाळेत गेला. १८५५ मध्ये, वयाच्या १३-१४ व्या वर्षी, कुइंदझी इव्हान आयवाझोव्स्की यांच्याकडे कला शिकण्यासाठी फियोदोसियाला गेले; तथापि, ते फक्त रंग मिसळण्यात व नवे रंग बनवण्यात गुंतले होते.<ref name="Bowlt" /> त्यांनी आयवाझोव्स्कीचे विद्यार्थी असलेल्या ॲडॉल्फ फेसलर यांच्याकडे शिक्षण घेतले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Архип Куинджи|last=Manin|first=Vitaly|date=2000|publisher=Belyĭ gorod|isbn=978-5-7793-0219-7|location=Moskva|page=6|language=ru|quote=в Феодосию к знаменитому Айвазовскому. Куинджи прибыл в тихую Феодосию, по-видимому, летом 1855 года.&nbsp;... Устройством Куинджи занялся Адольф Фесслер, ученик и копиист Айвазовского. Жил Архип во дворе под навесом в&nbsp;...|author-link=:ru:Манин, Виталий Серафимович}}</ref> १९०३ च्या एका ज्ञानकोशीय लेखात म्हटले आहे: "जरी कुइंदझीला आयवाझोव्स्कीचा विद्यार्थी म्हणता येत नसले तरी, त्याच्या कार्याच्या सुरुवातीच्या काळात आयवाझोव्स्कीचा त्याच्यावर निःसंशयपणे काही प्रभाव होता; त्याने आपल्या चित्रकलेच्या शैलीत त्यांच्याकडून बरेच काही घेतले आहे".<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=[[Russian Biographical Dictionary]]|date=1903|publisher=[[Imperial Russian Historical Society]]|location=Saint Petersburg|language=ru|chapter=Куинджи Архип Иванович|quote=Хотя Куинджи и нельзя назвать учеником Айвазовского, но последний имел на него, несомненно, некоторое влияние в первый период его деятельности; от него он заимствовал многое в манере писать, в выборе тем, в любви к широким пространствам.|chapter-url=http://rulex.ru/01110969.htm}}</ref> इंग्रज कला इतिहासकार जॉन ई. बोल्ट यांनी लिहिले की "आयवाझोव्स्कीच्या सूर्यास्त, वादळे आणि उसळणाऱ्या महासागरांशी संबंधित प्रकाश आणि आकाराच्या मूलभूत जाणिवेने तरुण कुइंदझीवर कायमस्वरूपी प्रभाव टाकला आहे."<ref name="Bowlt">{{जर्नल स्रोत|last=Bowlt|first=John E.|date=1975|title=A Russian Luminist School? Arkhip Kuindzhi's "Red Sunset on the Dnepr"|journal=Metropolitan Museum Journal|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|volume=10|pages=123–125|doi=10.2307/1512704|jstor=1512704}}</ref> १८६० ते १८६५ या काळात कुइंदझीने टागान्रोग येथील सिमिओन इसाकोविच यांच्या फोटोग्राफी स्टुडिओमध्ये काम केले. त्याने स्वतःचा फोटोग्राफी स्टुडिओ उघडण्याचा प्रयत्न केला, पण तो अयशस्वी ठरला. त्यानंतर, कुइंदझी टागान्रोग सोडून [[सेंट पीटर्सबर्ग|सेंट पीटर्सबर्गला]] गेला. त्याने प्रामुख्याने स्वतंत्रपणे आणि सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीमध्ये (१८६८ पासून; १८९३ पासून पूर्ण सदस्य) चित्रकलेचा अभ्यास केला. तो 'प्रवासी कला प्रदर्शने' ( पेरेडविझ्निकी ) या गटाचा सह-भागीदार होता. हा गट रशियातील वास्तववादी कलाकारांचा होता, ज्यांनी शैक्षणिक निर्बंधांच्या निषेधार्थ एक कलाकार सहकारी संस्था स्थापन केली. ही १८७० मध्ये 'प्रवासी कला प्रदर्शने संस्था' (पेरेडविझ्निकी) म्हणून विकसित झाली. [[चित्र:Arkhip_Kuindzhi2.jpg|उजवे|इवलेसे|कुइंदझी यांचे व्यक्तिचित्र, १८७० चे दशक]] १८७२ मध्ये, कुइंदझीने अकादमी सोडली आणि एक स्वतंत्र कलाकार म्हणून काम केले. ''<nowiki/>'ऑन द वलाम आयलंड'<nowiki/>'' हे चित्र पावेल ट्रेत्याकोव्हने आपल्या कलादालनासाठी विकत घेतलेली पहिली कलाकृती होती. १८७३ मध्ये, कुइंदझीने आपले ''<nowiki/>'द स्नो''' हे चित्र प्रदर्शित केले, ज्याला १८७४ मध्ये लंडन येथील आंतरराष्ट्रीय कला प्रदर्शनात कांस्य पदक मिळाले. १८७० च्या दशकाच्या मध्यात, त्याने पेरेडविझ्निकीच्या धर्तीवर अनेक चित्रे तयार केली, ज्यात निसर्गचित्रण हे विशिष्ट सामाजिक संबंधांसाठी तयार केले होते. ह्यात काही चित्र होते - ''फॉरगॉटन व्हिलेज (''१८७४), ''चुमाक पाथ इन मारियुपोल'' (१८७५) - हे दोन्ही ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीत आहे. आपल्या परिपक्व काळात कुइंदझी यांनी नैसर्गिक परिस्थितीचे सर्वात अभिव्यक्त प्रकाशमय पैलू टिपण्याची आकांक्षा बाळगली. त्यांनी विहंगम दृश्ये तयार करण्यासाठी संमिश्र रचनांचा (उदा. उंच क्षितिज) वापर केला. प्रकाशाचे परिणाम आणि मुख्य छटांमध्ये दर्शविलेल्या तीव्र रंगांचा वापर करून, त्यांनी प्रकाशाचा भ्रम चित्रित केला जसे की ''इव्हनिंग इन'' ''युक्रेन'' (१८७६); ''अ बर्च ग्रुव्ह'' (१८७९); ''आफ्टर अ थंडरस्टॉर्म'' (१८७९); या तिन्ही कलाकृती ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीत आहेत. ''मुनलिट नाईट ऑन द द्नीपर'' (१८८०) जे रशियन संग्रहालय, सेंट पीटर्सबर्ग येथे आहे. त्यांची नंतरची कामे रंगरंगोटीच्या सजावटीच्या परिणामांसाठी उल्लेखनीय आहेत. कुइंदझीने सेंट पीटर्सबर्ग विद्यापीठात शिकवणाऱ्या रसायनशास्त्रज्ञ [[दिमित्री मेंडेलीव|दिमित्री मेंडेलीव्ह]] यांच्याशी घनिष्ठ मैत्री केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=A well-ordered thing : Dmitrii Mendeleev and the shadow of the periodic table|last=Gordin|first=Michael D.|date=2019|isbn=9780691172385|edition=Revised|location=Princeton|pages=182}}</ref> कुइंदझी एक श्रोता किंवा विद्यार्थी म्हणून त्यांच्या वर्गांना उपस्थित राहत असे. तो वारंवार मेंडेलीव्ह आणि त्यांच्या पत्नीच्या साप्ताहिक मेळाव्यांना भेट देत असे आणि त्याला प्रकाश, रंग आणि आकलन यांच्या अभ्यासात आयुष्यभराची आवड निर्माण झाली.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Paranyuk|first=Viktoria|date=2019|title=Painting Light Scientifically: Arkhip Kuindzhi's Intermedial Environment|journal=Slavic Review|volume=78|issue=2|pages=456–480|doi=10.1017/slr.2019.97}}</ref> कुइंदझी यांनी सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीमध्ये व्याख्याने दिली ते १८९२ पासून प्राध्यापक व १८९४ पासून निसर्गचित्र कार्यशाळेचे प्राध्यापक-प्रमुख होते. परंतु विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनांना पाठिंबा दिल्यामुळे १८९७ मध्ये त्यांना पदावरून काढून टाकण्यात आले. अर्काडी रायलोव्ह, निकोलस रोएरिच, कॉन्स्टँटिन बोगाएव्स्की आणि इतर कलाकार त्यांच्या विद्यार्थ्यांमध्ये होते. कुइंदझी यांनी १९०९ मध्ये 'सोसायटी ऑफ आर्टिस्ट्स'च्या स्थापनेचा पुढाकार घेतला, नंतर या संस्थेला त्यांचे नाव देण्यात आले. == चित्रांची चोरी == जानेवारी २०१९ मध्ये, त्यांचे ''ऐ-पेट्री.'' ''क्रिमिया हे'' चित्र मॉस्कोच्या ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीमधून चोरीला गेले होते. परंतु दुसऱ्याच दिवशी ते सापडले आणि सुरक्षितपणे परत मिळवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://tass.com/emergencies/1042052|title=Painting stolen in Tretyakov Gallery heist 'not damaged', source says|website=TASS}}</ref> चित्र चोरणाऱ्या व्यक्तीला तीन वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली.<ref name="rferl">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.rferl.org/a/moscow-tretyakov-gallery-theft/30183763.html|title=Three Years For Stealing Painting From Moscow's Tretyakov Gallery|date=25 September 2019|website=rferl.org}}</ref> २१ मार्च २०२२ रोजी, युक्रेनवरील रशियन आक्रमणादरम्यान, मारियुपोलच्या वेढ्यात झालेल्या रशियन हवाई हल्ल्यात कुइंदझी कला संग्रहालयाचे नुकसान झाले.<ref name="TheArt">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|title=Mariupol museum dedicated to 19th-century artist Arkhip Kuindzhi destroyed by airstrike|date=23 March 2022|website=The Art Newspaper|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326155240/https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|archive-date=2022-03-26|access-date=25 March 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|title=In Mariupol occupiers destroyed an art museum that housed original works by Aivazovsky|date=24 March 2022|website=[[Hromadske Radio]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401184400/https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|archive-date=2022-04-01|access-date=2022-04-01}}</ref> संग्रहात असलेली कुइंदझीची तीन मूळ चित्रे— ''रेड सनसेटचे'' एक रेखाचित्र आणि ''एल्ब्रस'' व ''ऑटम'' या दोन तयारीच्या कलाकृती—बॉम्बस्फोटापूर्वी संग्रहालयाच्या तळघरात ठेवण्यात आली होती आणि त्यांना नुकसान झाले नाही. तरीही रशियाने आपल्या लुटीच्या मोहिमेचा भाग म्हणून ती ताब्यात घेतली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.themoscowtimes.com/2022/07/06/how-russia-removed-priceless-kuindzhi-artworks-from-ukraines-mariupol-a77765|title=How Russia 'Removed' Priceless Kuindzhi Artworks from Ukraine's Mariupol|last=Sorokina|first=Yanina|date=2022-07-06|website=The Moscow Times|language=en|access-date=2023-03-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.politico.eu/article/ukraine-fights-back-as-russia-aims-to-rub-out-its-history/|title=Culture war: Russia ransacks art to rub out Ukraine's history|date=2022-12-06|website=POLITICO|language=en|access-date=2023-03-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forbes.com/sites/brianbushard/2023/01/14/these-are-some-of-the-most-famous-ukrainian-works-of-art-looted-by-russia/|title=These Are Some of the Most Famous Ukrainian Works of Art Looted by Russia|last=Bushard|first=Brian|date=2023-01-14|website=Forbes|language=en|access-date=2023-03-25}}</ref><ref name="free radio">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://freeradio.com.ua/ru/zhorili-kolektsii-ta-vykradeni-kartyny-arkhypa-kuindzhi-shcho-stalo-z-mariupolskym-khudozhnim-muzeiem-pislia-vidkrytoho-vtorhnennia/|title=Сгоревшие коллекции и украденные картины Архипа Куинджи: что стало с Мариупольским художественным музеем после открытого вторжения|last=Назарова|first=Ганна|date=2023-01-27|website=Вільне радіо|language=ru-RU|access-date=2024-12-21}}</ref> == गॅलरी == <gallery widths="150" heights="150" perrow="4" mode="packed"> चित्र:Kuindzhi_Jesus_Christ_1901.jpg|अल्ट=Christ in the Garden of Gethsemane (1901)| ''क्राइस्ट इन द गार्डन ऑफ गेथसेमाने'' (१९०१) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_008.jpg|अल्ट=Lake Ladoga (1873)| ''[[लदोगा सरोवर|लेक लदोगा]]'' (१८७३) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_007.jpg|अल्ट=Evening in Ukraine (1878–1901)| ''इव्हनिंग इन युक्रेन'' (१८७८–१९०१) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_005.jpg|अल्ट=A Birch Grove (1879)| ''अ बर्च ग्रुव्ह'' (१८७९) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_001.jpg|अल्ट=Dnieper in the Morning (1881)| ''[[द्नीपर नदी|द्नीपर]] इन द मॉरनिंग'' (१८८१) चित्र:Arkhip_Kuindzhi_-_Ночь_на_Днепре_-_Google_Art_Project.jpg|अल्ट=Moonlit Night on the Dnieper (1880)| ''मुन लाईट ऑन द द्नीपर'' (१८८०) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_004.jpg|अल्ट=Surf and Clouds (1882)| ''सर्फ ॲन्ड क्लाऊडस'' (१८८२) चित्र:Куинджи_-_Море._Крым..jpg|अल्ट=Sea. Crimea (1898–1908)| ''सी. क्रिमिया'' (१८९८–१९०८) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_002.jpg|अल्ट=Elbrus (1890–1895)| ''[[माउंट एल्ब्रुस|एल्ब्रस]]'' (१८९०-१८९५) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_009.jpg|अल्ट=Rainbow (1900–1905)| ''रेनबो'' (१९००-१९०५) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_003.jpg|अल्ट=Moonspots in the Forest, Winter (1898–1908)| ''मुनस्पॉट्स इन द फॉरेस्ट, विंटर'' (१८९८–१९०८) चित्र:00Kuindzhi_NochnoeGRM1.jpg|अल्ट=Night (1905–1908)| ''नाइट'' (१९०५-१९०८) चित्र:Куинджи_-_Березовая_роща_1901.jpg|अल्ट=Birch Grove (1901)| ''बर्च ग्रोव्ह'' (१९०१) चित्र:WLA_metmuseum_Red_Sunset_on_the_Dnieper_Arkhip_Ivanovich_Kuindzhi.jpg|अल्ट=Red Sunset on the Dnieper (1905)| ''रेड सनसेट ऑन द द्नीपर'' (१९०५) चित्र:Kuindzhi_Mariupol_1875.jpg|अल्ट=Chumaks path in Mariupol (1875)| ''चुमाक्स पाथ इन मारियुपोल'' (१८७५) </gallery> == टिप्पणी == {{notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:कुइंदझी, आर्खिप }} [[वर्ग:इ.स. १९१० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १८४१ मधील जन्म]] [[वर्ग:युक्रेनी कलाकार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] lkcipjkwvkpi5ll3c0ocgpj32abf4ly 2678257 2678251 2026-04-08T14:37:53Z अभय नातू 206 चित्र 2678257 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''अर्खिप इवानोविच कुइंदझी''' (२७ जानेवारी (१५ जानेवारी) १८४१ - २४ जुलाई (११ जुलाई) १९१०) हे उरुम (क्रिमियन ग्रीक) वंशाचे एक रशियन {{Efn|See the following sources:<ref>{{Cite magazine|magazine=[[Novoye Vremya (newspaper)|Novoye Vremya]]|via=[[Bibliothèque nationale de France]] |page=5 |issue=10055 |date = March 15, 1904 |title=Письма Въ Редакцiю. |url=https://www.retronews.fr/journal/novoe-vremja/15-mars-1904/4466/5464878/5|access-date=September 12, 2024 |language=ru |script-quote=ru:Я принужденъ заявить многоуважаемому г. Меньшикову, что я—русскій. Предки мои греки, которые еще при императрицѣ Екатеринѣ переселились съ южнаго берега Крыма и основали городъ Маріуполь и 24 деревни. Все сказанное мною подтвердитъ многоуважаемому г. Меньшикову мой землякъ Эльпе (Л. Поповъ), сотрудникъ „Новаго Времени“, съ которымъ я знакомъ съ дѣтства. А. Куинджи. 1 марта 1904 г. |trans-quote=I am forced to declare to the highly respected {{ill|Mikhail Menshikov (journalist){{!}}Mr. Menshikov|ru|Меньшиков, Михаил Осипович}} that I am Russian. My ancestors are Greeks, who during the time of [[Catherine the Great|Empress Catherine]] [[Eviction of Christians from the Crimea (1778)|moved from the southern coast of Crimea]] and founded the city of [[Mariupol]] and 24 villages. My fellow countryman {{ill|Lazar Popov{{!}}Elpe (L. Popov)|ru|Попов, Лазарь Константинович}}, an employee of ''Novoye Vremya'', whom I have known since childhood, will confirm everything I have said to the highly respected Mr. Menshikov. A. Kuindzhi. 1 March 1904.}}</ref><ref>{{Cite magazine|magazine=[[Mir iskusstva]]|via=[[Nekrasov Central Library]] |page=73 |issue=3 |year=1904 |title=Смѣхъ и Горе. |url=https://electro.nekrasovka.ru/books/1319984/pages/9|access-date=September 11, 2024 |language=ru }}</ref>}} निसर्गचित्रकार होते.<ref name="artroots">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://artroots.com/ra/bio/kuinji/arkhipkuinjibio.htm|title=Biography of Arkhip Ivanovich Kuinji (1842-1910), Russian Artist|date=2000|access-date=8 May 2021}}</ref> == जन्मतारीख == कुइंदझीची नेमकी जन्मतारीख ज्ञात नाही. जरी असा विश्वास होता की त्यांचा जन्म १८४२ मध्ये झाला होता, तरी अभिलेखागारांमधील नवीनतम शोधांनुसार त्यांचा जन्म १८४१ मध्ये झाला होता. सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीने जेव्हा कुइंदझीला स्वतःच्या जन्मतारखेबद्दल स्पष्टीकरण देण्यास सांगितले, तेव्हा त्याने "स्पष्टपणे १८४१ लिहिले, नंतर, शंकेने, जानेवारी, आणि नंतर अनेक वेळा महिना खोडून टाकला".<ref name="birthday">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.0629.com.ua/news/3314818/so-ne-tak-z-datou-narodzenna-kuindzi-ta-comu-google-pomilivsa-privitavsi-vsih-z-jogo-180-riccam|title=Що не так з датою народження Куїнджі, та чому Google помилився, привітавши всіх з його 180-річчям|last=Марина Молошна|date=January 27, 2022|website=www.0629.com.ua|publisher=0629.com.ua|language=uk|access-date=January 27, 2022}}</ref> संशोधकांच्या मते, त्याचा जन्म जानेवारी ते मार्च १८४१ च्या दरम्यान झाला असावा. सर्वसाधारणपणे २७ जानेवारी ही तारीख मानली जाते, तरीही कुइंदझी १९ फेब्रुवारी रोजी आपला नामदिन साजरा करत असे; जो बिशप अर्किप्पसच्या सणाच्या दिवशी म्हणून पण साजरा केला जातो.<ref name="birthday"/> == चरित्र == [[चित्र:Arkhip_Kuindzhi2.jpg|डावे|इवलेसे|कुइंदझी यांचे व्यक्तिचित्र, १८७० चे दशक]] आर्खिप कुइंदझी यांचा जन्म मारियुपोल उएझ्ड (रशियन साम्राज्याच्या येकातेरिनोस्लाव्ह गव्हर्नरेटच्या उपविभागांपैकी एक) येथे झाला, परंतु त्यांनी आपले बालपण तागानरोग शहरात घालवले. त्यांचे ख्रिश्चन नाव हे ग्रीक शब्द "आर्किपोस" म्हणजे " [[घोडा]] " यांपासून बनलेला आहे जो "घोड्यांचा स्वामी" असे आहे. हे रशियन रूपांतर आहे आणि त्यांचे आडनाव त्यांच्या आजोबांच्या व्यावसायिक टोपणनावावरून आले आहे, ज्याचा क्रिमियन तातार ( उरुम) भाषेत "[[सोनार]]" असा अर्थ होतो. तो एका गरीब कुटुंबात वाढला; त्याचे वडील, इव्हान ख्रिस्तोफोरोविच कुइंदझी (इतरत्र एमेन्झी <ref name="artroots"/> एक पॉन्टिक ग्रीक [[बूट निर्मिती|चांभार]] होते. आर्खिप सहा वर्षांचा असताना त्याने आपले आई-वडील गमावले, त्यामुळे त्याला चर्चच्या बांधकाम स्थळावर काम करून, पाळीव जनावरे चारून आणि धान्याच्या व्यापाऱ्याच्या दुकानात काम करून उदरनिर्वाह करणे भाग पडले. त्याला कुटुंबातील एका ग्रीक मित्राकडून, जो शिक्षक होता, प्राथमिक शिक्षण मिळाले आणि त्यानंतर तो स्थानिक शाळेत गेला. १८५५ मध्ये, वयाच्या १३-१४ व्या वर्षी, कुइंदझी इव्हान आयवाझोव्स्की यांच्याकडे कला शिकण्यासाठी फियोदोसियाला गेले; तथापि, ते फक्त रंग मिसळण्यात व नवे रंग बनवण्यात गुंतले होते.<ref name="Bowlt" /> त्यांनी आयवाझोव्स्कीचे विद्यार्थी असलेल्या ॲडॉल्फ फेसलर यांच्याकडे शिक्षण घेतले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Архип Куинджи|last=Manin|first=Vitaly|date=2000|publisher=Belyĭ gorod|isbn=978-5-7793-0219-7|location=Moskva|page=6|language=ru|quote=в Феодосию к знаменитому Айвазовскому. Куинджи прибыл в тихую Феодосию, по-видимому, летом 1855 года.&nbsp;... Устройством Куинджи занялся Адольф Фесслер, ученик и копиист Айвазовского. Жил Архип во дворе под навесом в&nbsp;...|author-link=:ru:Манин, Виталий Серафимович}}</ref> १९०३ च्या एका ज्ञानकोशीय लेखात म्हटले आहे: "जरी कुइंदझीला आयवाझोव्स्कीचा विद्यार्थी म्हणता येत नसले तरी, त्याच्या कार्याच्या सुरुवातीच्या काळात आयवाझोव्स्कीचा त्याच्यावर निःसंशयपणे काही प्रभाव होता; त्याने आपल्या चित्रकलेच्या शैलीत त्यांच्याकडून बरेच काही घेतले आहे".<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=[[Russian Biographical Dictionary]]|date=1903|publisher=[[Imperial Russian Historical Society]]|location=Saint Petersburg|language=ru|chapter=Куинджи Архип Иванович|quote=Хотя Куинджи и нельзя назвать учеником Айвазовского, но последний имел на него, несомненно, некоторое влияние в первый период его деятельности; от него он заимствовал многое в манере писать, в выборе тем, в любви к широким пространствам.|chapter-url=http://rulex.ru/01110969.htm}}</ref> इंग्रज कला इतिहासकार जॉन ई. बोल्ट यांनी लिहिले की "आयवाझोव्स्कीच्या सूर्यास्त, वादळे आणि उसळणाऱ्या महासागरांशी संबंधित प्रकाश आणि आकाराच्या मूलभूत जाणिवेने तरुण कुइंदझीवर कायमस्वरूपी प्रभाव टाकला आहे."<ref name="Bowlt">{{जर्नल स्रोत|last=Bowlt|first=John E.|date=1975|title=A Russian Luminist School? Arkhip Kuindzhi's "Red Sunset on the Dnepr"|journal=Metropolitan Museum Journal|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|volume=10|pages=123–125|doi=10.2307/1512704|jstor=1512704}}</ref> १८६० ते १८६५ या काळात कुइंदझीने टागान्रोग येथील सिमिओन इसाकोविच यांच्या फोटोग्राफी स्टुडिओमध्ये काम केले. त्याने स्वतःचा फोटोग्राफी स्टुडिओ उघडण्याचा प्रयत्न केला, पण तो अयशस्वी ठरला. त्यानंतर, कुइंदझी टागान्रोग सोडून [[सेंट पीटर्सबर्ग|सेंट पीटर्सबर्गला]] गेला. त्याने प्रामुख्याने स्वतंत्रपणे आणि सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीमध्ये (१८६८ पासून; १८९३ पासून पूर्ण सदस्य) चित्रकलेचा अभ्यास केला. तो 'प्रवासी कला प्रदर्शने' ( पेरेडविझ्निकी ) या गटाचा सह-भागीदार होता. हा गट रशियातील वास्तववादी कलाकारांचा होता, ज्यांनी शैक्षणिक निर्बंधांच्या निषेधार्थ एक कलाकार सहकारी संस्था स्थापन केली. ही १८७० मध्ये 'प्रवासी कला प्रदर्शने संस्था' (पेरेडविझ्निकी) म्हणून विकसित झाली. १८७२ मध्ये, कुइंदझीने अकादमी सोडली आणि एक स्वतंत्र कलाकार म्हणून काम केले. ''<nowiki/>'ऑन द वलाम आयलंड'<nowiki/>'' हे चित्र पावेल ट्रेत्याकोव्हने आपल्या कलादालनासाठी विकत घेतलेली पहिली कलाकृती होती. १८७३ मध्ये, कुइंदझीने आपले ''<nowiki/>'द स्नो''' हे चित्र प्रदर्शित केले, ज्याला १८७४ मध्ये लंडन येथील आंतरराष्ट्रीय कला प्रदर्शनात कांस्य पदक मिळाले. १८७० च्या दशकाच्या मध्यात, त्याने पेरेडविझ्निकीच्या धर्तीवर अनेक चित्रे तयार केली, ज्यात निसर्गचित्रण हे विशिष्ट सामाजिक संबंधांसाठी तयार केले होते. ह्यात काही चित्र होते - ''फॉरगॉटन व्हिलेज (''१८७४), ''चुमाक पाथ इन मारियुपोल'' (१८७५) - हे दोन्ही ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीत आहे. आपल्या परिपक्व काळात कुइंदझी यांनी नैसर्गिक परिस्थितीचे सर्वात अभिव्यक्त प्रकाशमय पैलू टिपण्याची आकांक्षा बाळगली. त्यांनी विहंगम दृश्ये तयार करण्यासाठी संमिश्र रचनांचा (उदा. उंच क्षितिज) वापर केला. प्रकाशाचे परिणाम आणि मुख्य छटांमध्ये दर्शविलेल्या तीव्र रंगांचा वापर करून, त्यांनी प्रकाशाचा भ्रम चित्रित केला जसे की ''इव्हनिंग इन'' ''युक्रेन'' (१८७६); ''अ बर्च ग्रुव्ह'' (१८७९); ''आफ्टर अ थंडरस्टॉर्म'' (१८७९); या तिन्ही कलाकृती ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीत आहेत. ''मुनलिट नाईट ऑन द द्नीपर'' (१८८०) जे रशियन संग्रहालय, सेंट पीटर्सबर्ग येथे आहे. त्यांची नंतरची कामे रंगरंगोटीच्या सजावटीच्या परिणामांसाठी उल्लेखनीय आहेत. कुइंदझीने सेंट पीटर्सबर्ग विद्यापीठात शिकवणाऱ्या रसायनशास्त्रज्ञ [[दिमित्री मेंडेलीव|दिमित्री मेंडेलीव्ह]] यांच्याशी घनिष्ठ मैत्री केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=A well-ordered thing : Dmitrii Mendeleev and the shadow of the periodic table|last=Gordin|first=Michael D.|date=2019|isbn=9780691172385|edition=Revised|location=Princeton|pages=182}}</ref> कुइंदझी एक श्रोता किंवा विद्यार्थी म्हणून त्यांच्या वर्गांना उपस्थित राहत असे. तो वारंवार मेंडेलीव्ह आणि त्यांच्या पत्नीच्या साप्ताहिक मेळाव्यांना भेट देत असे आणि त्याला प्रकाश, रंग आणि आकलन यांच्या अभ्यासात आयुष्यभराची आवड निर्माण झाली.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Paranyuk|first=Viktoria|date=2019|title=Painting Light Scientifically: Arkhip Kuindzhi's Intermedial Environment|journal=Slavic Review|volume=78|issue=2|pages=456–480|doi=10.1017/slr.2019.97}}</ref> कुइंदझी यांनी सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीमध्ये व्याख्याने दिली ते १८९२ पासून प्राध्यापक व १८९४ पासून निसर्गचित्र कार्यशाळेचे प्राध्यापक-प्रमुख होते. परंतु विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनांना पाठिंबा दिल्यामुळे १८९७ मध्ये त्यांना पदावरून काढून टाकण्यात आले. अर्काडी रायलोव्ह, निकोलस रोएरिच, कॉन्स्टँटिन बोगाएव्स्की आणि इतर कलाकार त्यांच्या विद्यार्थ्यांमध्ये होते. कुइंदझी यांनी १९०९ मध्ये 'सोसायटी ऑफ आर्टिस्ट्स'च्या स्थापनेचा पुढाकार घेतला, नंतर या संस्थेला त्यांचे नाव देण्यात आले. == चित्रांची चोरी == जानेवारी २०१९ मध्ये, त्यांचे ''ऐ-पेट्री.'' ''क्रिमिया हे'' चित्र मॉस्कोच्या ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीमधून चोरीला गेले होते. परंतु दुसऱ्याच दिवशी ते सापडले आणि सुरक्षितपणे परत मिळवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://tass.com/emergencies/1042052|title=Painting stolen in Tretyakov Gallery heist 'not damaged', source says|website=TASS}}</ref> चित्र चोरणाऱ्या व्यक्तीला तीन वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली.<ref name="rferl">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.rferl.org/a/moscow-tretyakov-gallery-theft/30183763.html|title=Three Years For Stealing Painting From Moscow's Tretyakov Gallery|date=25 September 2019|website=rferl.org}}</ref> २१ मार्च २०२२ रोजी, युक्रेनवरील रशियन आक्रमणादरम्यान, मारियुपोलच्या वेढ्यात झालेल्या रशियन हवाई हल्ल्यात कुइंदझी कला संग्रहालयाचे नुकसान झाले.<ref name="TheArt">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|title=Mariupol museum dedicated to 19th-century artist Arkhip Kuindzhi destroyed by airstrike|date=23 March 2022|website=The Art Newspaper|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326155240/https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|archive-date=2022-03-26|access-date=25 March 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|title=In Mariupol occupiers destroyed an art museum that housed original works by Aivazovsky|date=24 March 2022|website=[[Hromadske Radio]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401184400/https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|archive-date=2022-04-01|access-date=2022-04-01}}</ref> संग्रहात असलेली कुइंदझीची तीन मूळ चित्रे— ''रेड सनसेटचे'' एक रेखाचित्र आणि ''एल्ब्रस'' व ''ऑटम'' या दोन तयारीच्या कलाकृती—बॉम्बस्फोटापूर्वी संग्रहालयाच्या तळघरात ठेवण्यात आली होती आणि त्यांना नुकसान झाले नाही. तरीही रशियाने आपल्या लुटीच्या मोहिमेचा भाग म्हणून ती ताब्यात घेतली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.themoscowtimes.com/2022/07/06/how-russia-removed-priceless-kuindzhi-artworks-from-ukraines-mariupol-a77765|title=How Russia 'Removed' Priceless Kuindzhi Artworks from Ukraine's Mariupol|last=Sorokina|first=Yanina|date=2022-07-06|website=The Moscow Times|language=en|access-date=2023-03-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.politico.eu/article/ukraine-fights-back-as-russia-aims-to-rub-out-its-history/|title=Culture war: Russia ransacks art to rub out Ukraine's history|date=2022-12-06|website=POLITICO|language=en|access-date=2023-03-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forbes.com/sites/brianbushard/2023/01/14/these-are-some-of-the-most-famous-ukrainian-works-of-art-looted-by-russia/|title=These Are Some of the Most Famous Ukrainian Works of Art Looted by Russia|last=Bushard|first=Brian|date=2023-01-14|website=Forbes|language=en|access-date=2023-03-25}}</ref><ref name="free radio">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://freeradio.com.ua/ru/zhorili-kolektsii-ta-vykradeni-kartyny-arkhypa-kuindzhi-shcho-stalo-z-mariupolskym-khudozhnim-muzeiem-pislia-vidkrytoho-vtorhnennia/|title=Сгоревшие коллекции и украденные картины Архипа Куинджи: что стало с Мариупольским художественным музеем после открытого вторжения|last=Назарова|first=Ганна|date=2023-01-27|website=Вільне радіо|language=ru-RU|access-date=2024-12-21}}</ref> == गॅलरी == <gallery widths="150" heights="150" perrow="4" mode="packed"> चित्र:Kuindzhi_Jesus_Christ_1901.jpg|अल्ट=Christ in the Garden of Gethsemane (1901)| ''क्राइस्ट इन द गार्डन ऑफ गेथसेमाने'' (१९०१) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_008.jpg|अल्ट=Lake Ladoga (1873)| ''[[लदोगा सरोवर|लेक लदोगा]]'' (१८७३) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_007.jpg|अल्ट=Evening in Ukraine (1878–1901)| ''इव्हनिंग इन युक्रेन'' (१८७८–१९०१) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_005.jpg|अल्ट=A Birch Grove (1879)| ''अ बर्च ग्रुव्ह'' (१८७९) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_001.jpg|अल्ट=Dnieper in the Morning (1881)| ''[[द्नीपर नदी|द्नीपर]] इन द मॉरनिंग'' (१८८१) चित्र:Arkhip_Kuindzhi_-_Ночь_на_Днепре_-_Google_Art_Project.jpg|अल्ट=Moonlit Night on the Dnieper (1880)| ''मुन लाईट ऑन द द्नीपर'' (१८८०) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_004.jpg|अल्ट=Surf and Clouds (1882)| ''सर्फ ॲन्ड क्लाऊडस'' (१८८२) चित्र:Куинджи_-_Море._Крым..jpg|अल्ट=Sea. Crimea (1898–1908)| ''सी. क्रिमिया'' (१८९८–१९०८) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_002.jpg|अल्ट=Elbrus (1890–1895)| ''[[माउंट एल्ब्रुस|एल्ब्रस]]'' (१८९०-१८९५) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_009.jpg|अल्ट=Rainbow (1900–1905)| ''रेनबो'' (१९००-१९०५) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_003.jpg|अल्ट=Moonspots in the Forest, Winter (1898–1908)| ''मुनस्पॉट्स इन द फॉरेस्ट, विंटर'' (१८९८–१९०८) चित्र:00Kuindzhi_NochnoeGRM1.jpg|अल्ट=Night (1905–1908)| ''नाइट'' (१९०५-१९०८) चित्र:Куинджи_-_Березовая_роща_1901.jpg|अल्ट=Birch Grove (1901)| ''बर्च ग्रोव्ह'' (१९०१) चित्र:WLA_metmuseum_Red_Sunset_on_the_Dnieper_Arkhip_Ivanovich_Kuindzhi.jpg|अल्ट=Red Sunset on the Dnieper (1905)| ''रेड सनसेट ऑन द द्नीपर'' (१९०५) चित्र:Kuindzhi_Mariupol_1875.jpg|अल्ट=Chumaks path in Mariupol (1875)| ''चुमाक्स पाथ इन मारियुपोल'' (१८७५) </gallery> == टिप्पणी == {{notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:कुइंदझी, आर्खिप }} [[वर्ग:इ.स. १९१० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १८४१ मधील जन्म]] [[वर्ग:युक्रेनी कलाकार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] hdo0rgq7y2wkq7xgb1v1siv8grbl4q8 2678258 2678257 2026-04-08T14:38:36Z अभय नातू 206 शुद्धलेखन 2678258 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''अर्खिप इवानोविच कुइंद्झी''' (२७ जानेवारी (१५ जानेवारी) १८४१ - २४ जुलाई (११ जुलाई) १९१०) हे उरुम (क्रिमियन ग्रीक) वंशाचे एक रशियन {{Efn|See the following sources:<ref>{{Cite magazine|magazine=[[Novoye Vremya (newspaper)|Novoye Vremya]]|via=[[Bibliothèque nationale de France]] |page=5 |issue=10055 |date = March 15, 1904 |title=Письма Въ Редакцiю. |url=https://www.retronews.fr/journal/novoe-vremja/15-mars-1904/4466/5464878/5|access-date=September 12, 2024 |language=ru |script-quote=ru:Я принужденъ заявить многоуважаемому г. Меньшикову, что я—русскій. Предки мои греки, которые еще при императрицѣ Екатеринѣ переселились съ южнаго берега Крыма и основали городъ Маріуполь и 24 деревни. Все сказанное мною подтвердитъ многоуважаемому г. Меньшикову мой землякъ Эльпе (Л. Поповъ), сотрудникъ „Новаго Времени“, съ которымъ я знакомъ съ дѣтства. А. Куинджи. 1 марта 1904 г. |trans-quote=I am forced to declare to the highly respected {{ill|Mikhail Menshikov (journalist){{!}}Mr. Menshikov|ru|Меньшиков, Михаил Осипович}} that I am Russian. My ancestors are Greeks, who during the time of [[Catherine the Great|Empress Catherine]] [[Eviction of Christians from the Crimea (1778)|moved from the southern coast of Crimea]] and founded the city of [[Mariupol]] and 24 villages. My fellow countryman {{ill|Lazar Popov{{!}}Elpe (L. Popov)|ru|Попов, Лазарь Константинович}}, an employee of ''Novoye Vremya'', whom I have known since childhood, will confirm everything I have said to the highly respected Mr. Menshikov. A. Kuindzhi. 1 March 1904.}}</ref><ref>{{Cite magazine|magazine=[[Mir iskusstva]]|via=[[Nekrasov Central Library]] |page=73 |issue=3 |year=1904 |title=Смѣхъ и Горе. |url=https://electro.nekrasovka.ru/books/1319984/pages/9|access-date=September 11, 2024 |language=ru }}</ref>}} निसर्गचित्रकार होते.<ref name="artroots">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://artroots.com/ra/bio/kuinji/arkhipkuinjibio.htm|title=Biography of Arkhip Ivanovich Kuinji (1842-1910), Russian Artist|date=2000|access-date=8 May 2021}}</ref> == जन्मतारीख == कुइंद्झीची नेमकी जन्मतारीख ज्ञात नाही. जरी असा विश्वास होता की त्यांचा जन्म १८४२ मध्ये झाला होता, तरी अभिलेखागारांमधील नवीनतम शोधांनुसार त्यांचा जन्म १८४१ मध्ये झाला होता. सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीने जेव्हा कुइंद्झीला स्वतःच्या जन्मतारखेबद्दल स्पष्टीकरण देण्यास सांगितले, तेव्हा त्याने "स्पष्टपणे १८४१ लिहिले, नंतर, शंकेने, जानेवारी, आणि नंतर अनेक वेळा महिना खोडून टाकला".<ref name="birthday">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.0629.com.ua/news/3314818/so-ne-tak-z-datou-narodzenna-kuindzi-ta-comu-google-pomilivsa-privitavsi-vsih-z-jogo-180-riccam|title=Що не так з датою народження Куїнджі, та чому Google помилився, привітавши всіх з його 180-річчям|last=Марина Молошна|date=January 27, 2022|website=www.0629.com.ua|publisher=0629.com.ua|language=uk|access-date=January 27, 2022}}</ref> संशोधकांच्या मते, त्याचा जन्म जानेवारी ते मार्च १८४१ च्या दरम्यान झाला असावा. सर्वसाधारणपणे २७ जानेवारी ही तारीख मानली जाते, तरीही कुइंद्झी १९ फेब्रुवारी रोजी आपला नामदिन साजरा करत असे; जो बिशप अर्किप्पसच्या सणाच्या दिवशी म्हणून पण साजरा केला जातो.<ref name="birthday"/> == चरित्र == [[चित्र:Arkhip_Kuindzhi2.jpg|डावे|इवलेसे|कुइंद्झी यांचे व्यक्तिचित्र, १८७० चे दशक]] आर्खिप कुइंद्झी यांचा जन्म मारियुपोल उएझ्ड (रशियन साम्राज्याच्या येकातेरिनोस्लाव्ह गव्हर्नरेटच्या उपविभागांपैकी एक) येथे झाला, परंतु त्यांनी आपले बालपण तागानरोग शहरात घालवले. त्यांचे ख्रिश्चन नाव हे ग्रीक शब्द "आर्किपोस" म्हणजे " [[घोडा]] " यांपासून बनलेला आहे जो "घोड्यांचा स्वामी" असे आहे. हे रशियन रूपांतर आहे आणि त्यांचे आडनाव त्यांच्या आजोबांच्या व्यावसायिक टोपणनावावरून आले आहे, ज्याचा क्रिमियन तातार ( उरुम) भाषेत "[[सोनार]]" असा अर्थ होतो. तो एका गरीब कुटुंबात वाढला; त्याचे वडील, इव्हान ख्रिस्तोफोरोविच कुइंद्झी (इतरत्र एमेन्झी <ref name="artroots"/> एक पॉन्टिक ग्रीक [[बूट निर्मिती|चांभार]] होते. आर्खिप सहा वर्षांचा असताना त्याने आपले आई-वडील गमावले, त्यामुळे त्याला चर्चच्या बांधकाम स्थळावर काम करून, पाळीव जनावरे चारून आणि धान्याच्या व्यापाऱ्याच्या दुकानात काम करून उदरनिर्वाह करणे भाग पडले. त्याला कुटुंबातील एका ग्रीक मित्राकडून, जो शिक्षक होता, प्राथमिक शिक्षण मिळाले आणि त्यानंतर तो स्थानिक शाळेत गेला. १८५५ मध्ये, वयाच्या १३-१४ व्या वर्षी, कुइंद्झी इव्हान आयवाझोव्स्की यांच्याकडे कला शिकण्यासाठी फियोदोसियाला गेले; तथापि, ते फक्त रंग मिसळण्यात व नवे रंग बनवण्यात गुंतले होते.<ref name="Bowlt" /> त्यांनी आयवाझोव्स्कीचे विद्यार्थी असलेल्या ॲडॉल्फ फेसलर यांच्याकडे शिक्षण घेतले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Архип Куинджи|last=Manin|first=Vitaly|date=2000|publisher=Belyĭ gorod|isbn=978-5-7793-0219-7|location=Moskva|page=6|language=ru|quote=в Феодосию к знаменитому Айвазовскому. Куинджи прибыл в тихую Феодосию, по-видимому, летом 1855 года.&nbsp;... Устройством Куинджи занялся Адольф Фесслер, ученик и копиист Айвазовского. Жил Архип во дворе под навесом в&nbsp;...|author-link=:ru:Манин, Виталий Серафимович}}</ref> १९०३ च्या एका ज्ञानकोशीय लेखात म्हटले आहे: "जरी कुइंद्झीला आयवाझोव्स्कीचा विद्यार्थी म्हणता येत नसले तरी, त्याच्या कार्याच्या सुरुवातीच्या काळात आयवाझोव्स्कीचा त्याच्यावर निःसंशयपणे काही प्रभाव होता; त्याने आपल्या चित्रकलेच्या शैलीत त्यांच्याकडून बरेच काही घेतले आहे".<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=[[Russian Biographical Dictionary]]|date=1903|publisher=[[Imperial Russian Historical Society]]|location=Saint Petersburg|language=ru|chapter=Куинджи Архип Иванович|quote=Хотя Куинджи и нельзя назвать учеником Айвазовского, но последний имел на него, несомненно, некоторое влияние в первый период его деятельности; от него он заимствовал многое в манере писать, в выборе тем, в любви к широким пространствам.|chapter-url=http://rulex.ru/01110969.htm}}</ref> इंग्रज कला इतिहासकार जॉन ई. बोल्ट यांनी लिहिले की "आयवाझोव्स्कीच्या सूर्यास्त, वादळे आणि उसळणाऱ्या महासागरांशी संबंधित प्रकाश आणि आकाराच्या मूलभूत जाणिवेने तरुण कुइंद्झीवर कायमस्वरूपी प्रभाव टाकला आहे."<ref name="Bowlt">{{जर्नल स्रोत|last=Bowlt|first=John E.|date=1975|title=A Russian Luminist School? Arkhip Kuindzhi's "Red Sunset on the Dnepr"|journal=Metropolitan Museum Journal|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|volume=10|pages=123–125|doi=10.2307/1512704|jstor=1512704}}</ref> १८६० ते १८६५ या काळात कुइंद्झीने टागान्रोग येथील सिमिओन इसाकोविच यांच्या फोटोग्राफी स्टुडिओमध्ये काम केले. त्याने स्वतःचा फोटोग्राफी स्टुडिओ उघडण्याचा प्रयत्न केला, पण तो अयशस्वी ठरला. त्यानंतर, कुइंद्झी टागान्रोग सोडून [[सेंट पीटर्सबर्ग|सेंट पीटर्सबर्गला]] गेला. त्याने प्रामुख्याने स्वतंत्रपणे आणि सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीमध्ये (१८६८ पासून; १८९३ पासून पूर्ण सदस्य) चित्रकलेचा अभ्यास केला. तो 'प्रवासी कला प्रदर्शने' ( पेरेडविझ्निकी ) या गटाचा सह-भागीदार होता. हा गट रशियातील वास्तववादी कलाकारांचा होता, ज्यांनी शैक्षणिक निर्बंधांच्या निषेधार्थ एक कलाकार सहकारी संस्था स्थापन केली. ही १८७० मध्ये 'प्रवासी कला प्रदर्शने संस्था' (पेरेडविझ्निकी) म्हणून विकसित झाली. १८७२ मध्ये, कुइंद्झीने अकादमी सोडली आणि एक स्वतंत्र कलाकार म्हणून काम केले. ''<nowiki/>'ऑन द वलाम आयलंड'<nowiki/>'' हे चित्र पावेल ट्रेत्याकोव्हने आपल्या कलादालनासाठी विकत घेतलेली पहिली कलाकृती होती. १८७३ मध्ये, कुइंद्झीने आपले ''<nowiki/>'द स्नो''' हे चित्र प्रदर्शित केले, ज्याला १८७४ मध्ये लंडन येथील आंतरराष्ट्रीय कला प्रदर्शनात कांस्य पदक मिळाले. १८७० च्या दशकाच्या मध्यात, त्याने पेरेडविझ्निकीच्या धर्तीवर अनेक चित्रे तयार केली, ज्यात निसर्गचित्रण हे विशिष्ट सामाजिक संबंधांसाठी तयार केले होते. ह्यात काही चित्र होते - ''फॉरगॉटन व्हिलेज (''१८७४), ''चुमाक पाथ इन मारियुपोल'' (१८७५) - हे दोन्ही ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीत आहे. आपल्या परिपक्व काळात कुइंद्झी यांनी नैसर्गिक परिस्थितीचे सर्वात अभिव्यक्त प्रकाशमय पैलू टिपण्याची आकांक्षा बाळगली. त्यांनी विहंगम दृश्ये तयार करण्यासाठी संमिश्र रचनांचा (उदा. उंच क्षितिज) वापर केला. प्रकाशाचे परिणाम आणि मुख्य छटांमध्ये दर्शविलेल्या तीव्र रंगांचा वापर करून, त्यांनी प्रकाशाचा भ्रम चित्रित केला जसे की ''इव्हनिंग इन'' ''युक्रेन'' (१८७६); ''अ बर्च ग्रुव्ह'' (१८७९); ''आफ्टर अ थंडरस्टॉर्म'' (१८७९); या तिन्ही कलाकृती ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीत आहेत. ''मुनलिट नाईट ऑन द द्नीपर'' (१८८०) जे रशियन संग्रहालय, सेंट पीटर्सबर्ग येथे आहे. त्यांची नंतरची कामे रंगरंगोटीच्या सजावटीच्या परिणामांसाठी उल्लेखनीय आहेत. कुइंद्झीने सेंट पीटर्सबर्ग विद्यापीठात शिकवणाऱ्या रसायनशास्त्रज्ञ [[दिमित्री मेंडेलीव|दिमित्री मेंडेलीव्ह]] यांच्याशी घनिष्ठ मैत्री केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=A well-ordered thing : Dmitrii Mendeleev and the shadow of the periodic table|last=Gordin|first=Michael D.|date=2019|isbn=9780691172385|edition=Revised|location=Princeton|pages=182}}</ref> कुइंद्झी एक श्रोता किंवा विद्यार्थी म्हणून त्यांच्या वर्गांना उपस्थित राहत असे. तो वारंवार मेंडेलीव्ह आणि त्यांच्या पत्नीच्या साप्ताहिक मेळाव्यांना भेट देत असे आणि त्याला प्रकाश, रंग आणि आकलन यांच्या अभ्यासात आयुष्यभराची आवड निर्माण झाली.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Paranyuk|first=Viktoria|date=2019|title=Painting Light Scientifically: Arkhip Kuindzhi's Intermedial Environment|journal=Slavic Review|volume=78|issue=2|pages=456–480|doi=10.1017/slr.2019.97}}</ref> कुइंद्झी यांनी सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीमध्ये व्याख्याने दिली ते १८९२ पासून प्राध्यापक व १८९४ पासून निसर्गचित्र कार्यशाळेचे प्राध्यापक-प्रमुख होते. परंतु विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनांना पाठिंबा दिल्यामुळे १८९७ मध्ये त्यांना पदावरून काढून टाकण्यात आले. अर्काडी रायलोव्ह, निकोलस रोएरिच, कॉन्स्टँटिन बोगाएव्स्की आणि इतर कलाकार त्यांच्या विद्यार्थ्यांमध्ये होते. कुइंद्झी यांनी १९०९ मध्ये 'सोसायटी ऑफ आर्टिस्ट्स'च्या स्थापनेचा पुढाकार घेतला, नंतर या संस्थेला त्यांचे नाव देण्यात आले. == चित्रांची चोरी == जानेवारी २०१९ मध्ये, त्यांचे ''ऐ-पेट्री.'' ''क्रिमिया हे'' चित्र मॉस्कोच्या ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीमधून चोरीला गेले होते. परंतु दुसऱ्याच दिवशी ते सापडले आणि सुरक्षितपणे परत मिळवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://tass.com/emergencies/1042052|title=Painting stolen in Tretyakov Gallery heist 'not damaged', source says|website=TASS}}</ref> चित्र चोरणाऱ्या व्यक्तीला तीन वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली.<ref name="rferl">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.rferl.org/a/moscow-tretyakov-gallery-theft/30183763.html|title=Three Years For Stealing Painting From Moscow's Tretyakov Gallery|date=25 September 2019|website=rferl.org}}</ref> २१ मार्च २०२२ रोजी, युक्रेनवरील रशियन आक्रमणादरम्यान, मारियुपोलच्या वेढ्यात झालेल्या रशियन हवाई हल्ल्यात कुइंद्झी कला संग्रहालयाचे नुकसान झाले.<ref name="TheArt">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|title=Mariupol museum dedicated to 19th-century artist Arkhip Kuindzhi destroyed by airstrike|date=23 March 2022|website=The Art Newspaper|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326155240/https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|archive-date=2022-03-26|access-date=25 March 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|title=In Mariupol occupiers destroyed an art museum that housed original works by Aivazovsky|date=24 March 2022|website=[[Hromadske Radio]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401184400/https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|archive-date=2022-04-01|access-date=2022-04-01}}</ref> संग्रहात असलेली कुइंद्झीची तीन मूळ चित्रे— ''रेड सनसेटचे'' एक रेखाचित्र आणि ''एल्ब्रस'' व ''ऑटम'' या दोन तयारीच्या कलाकृती—बॉम्बस्फोटापूर्वी संग्रहालयाच्या तळघरात ठेवण्यात आली होती आणि त्यांना नुकसान झाले नाही. तरीही रशियाने आपल्या लुटीच्या मोहिमेचा भाग म्हणून ती ताब्यात घेतली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.themoscowtimes.com/2022/07/06/how-russia-removed-priceless-kuindzhi-artworks-from-ukraines-mariupol-a77765|title=How Russia 'Removed' Priceless Kuindzhi Artworks from Ukraine's Mariupol|last=Sorokina|first=Yanina|date=2022-07-06|website=The Moscow Times|language=en|access-date=2023-03-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.politico.eu/article/ukraine-fights-back-as-russia-aims-to-rub-out-its-history/|title=Culture war: Russia ransacks art to rub out Ukraine's history|date=2022-12-06|website=POLITICO|language=en|access-date=2023-03-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forbes.com/sites/brianbushard/2023/01/14/these-are-some-of-the-most-famous-ukrainian-works-of-art-looted-by-russia/|title=These Are Some of the Most Famous Ukrainian Works of Art Looted by Russia|last=Bushard|first=Brian|date=2023-01-14|website=Forbes|language=en|access-date=2023-03-25}}</ref><ref name="free radio">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://freeradio.com.ua/ru/zhorili-kolektsii-ta-vykradeni-kartyny-arkhypa-kuindzhi-shcho-stalo-z-mariupolskym-khudozhnim-muzeiem-pislia-vidkrytoho-vtorhnennia/|title=Сгоревшие коллекции и украденные картины Архипа Куинджи: что стало с Мариупольским художественным музеем после открытого вторжения|last=Назарова|first=Ганна|date=2023-01-27|website=Вільне радіо|language=ru-RU|access-date=2024-12-21}}</ref> == गॅलरी == <gallery widths="150" heights="150" perrow="4" mode="packed"> चित्र:Kuindzhi_Jesus_Christ_1901.jpg|अल्ट=Christ in the Garden of Gethsemane (1901)| ''क्राइस्ट इन द गार्डन ऑफ गेथसेमाने'' (१९०१) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_008.jpg|अल्ट=Lake Ladoga (1873)| ''[[लदोगा सरोवर|लेक लदोगा]]'' (१८७३) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_007.jpg|अल्ट=Evening in Ukraine (1878–1901)| ''इव्हनिंग इन युक्रेन'' (१८७८–१९०१) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_005.jpg|अल्ट=A Birch Grove (1879)| ''अ बर्च ग्रुव्ह'' (१८७९) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_001.jpg|अल्ट=Dnieper in the Morning (1881)| ''[[द्नीपर नदी|द्नीपर]] इन द मॉरनिंग'' (१८८१) चित्र:Arkhip_Kuindzhi_-_Ночь_на_Днепре_-_Google_Art_Project.jpg|अल्ट=Moonlit Night on the Dnieper (1880)| ''मुन लाईट ऑन द द्नीपर'' (१८८०) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_004.jpg|अल्ट=Surf and Clouds (1882)| ''सर्फ ॲन्ड क्लाऊडस'' (१८८२) चित्र:Куинджи_-_Море._Крым..jpg|अल्ट=Sea. Crimea (1898–1908)| ''सी. क्रिमिया'' (१८९८–१९०८) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_002.jpg|अल्ट=Elbrus (1890–1895)| ''[[माउंट एल्ब्रुस|एल्ब्रस]]'' (१८९०-१८९५) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_009.jpg|अल्ट=Rainbow (1900–1905)| ''रेनबो'' (१९००-१९०५) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_003.jpg|अल्ट=Moonspots in the Forest, Winter (1898–1908)| ''मुनस्पॉट्स इन द फॉरेस्ट, विंटर'' (१८९८–१९०८) चित्र:00Kuindzhi_NochnoeGRM1.jpg|अल्ट=Night (1905–1908)| ''नाइट'' (१९०५-१९०८) चित्र:Куинджи_-_Березовая_роща_1901.jpg|अल्ट=Birch Grove (1901)| ''बर्च ग्रोव्ह'' (१९०१) चित्र:WLA_metmuseum_Red_Sunset_on_the_Dnieper_Arkhip_Ivanovich_Kuindzhi.jpg|अल्ट=Red Sunset on the Dnieper (1905)| ''रेड सनसेट ऑन द द्नीपर'' (१९०५) चित्र:Kuindzhi_Mariupol_1875.jpg|अल्ट=Chumaks path in Mariupol (1875)| ''चुमाक्स पाथ इन मारियुपोल'' (१८७५) </gallery> == नोंदी == {{notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:कुइंद्झी, आर्खिप }} [[वर्ग:इ.स. १९१० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १८४१ मधील जन्म]] [[वर्ग:युक्रेनी कलाकार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] kvhjbv676816pal8g9qqqp4950ckb2e 2678259 2678258 2026-04-08T14:40:02Z अभय नातू 206 शुद्धलेखन 2678259 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''आर्खिप इव्हानोविच कुइंद्झी''' ([[२७ जानेवारी]], (जुन्या पद्धतीने १५ जानेवारी) [[इ.स. १८४१|१८४१]] - [[२४ जुलै]] (जुन्या पद्धतीने ११ जुलै), [[इ.स. १९१०|१९१०]]) हे उरुम (क्रिमियन ग्रीक) वंशाचे एक रशियन {{Efn|See the following sources:<ref>{{Cite magazine|magazine=[[Novoye Vremya (newspaper)|Novoye Vremya]]|via=[[Bibliothèque nationale de France]] |page=5 |issue=10055 |date = March 15, 1904 |title=Письма Въ Редакцiю. |url=https://www.retronews.fr/journal/novoe-vremja/15-mars-1904/4466/5464878/5|access-date=September 12, 2024 |language=ru |script-quote=ru:Я принужденъ заявить многоуважаемому г. Меньшикову, что я—русскій. Предки мои греки, которые еще при императрицѣ Екатеринѣ переселились съ южнаго берега Крыма и основали городъ Маріуполь и 24 деревни. Все сказанное мною подтвердитъ многоуважаемому г. Меньшикову мой землякъ Эльпе (Л. Поповъ), сотрудникъ „Новаго Времени“, съ которымъ я знакомъ съ дѣтства. А. Куинджи. 1 марта 1904 г. |trans-quote=I am forced to declare to the highly respected {{ill|Mikhail Menshikov (journalist){{!}}Mr. Menshikov|ru|Меньшиков, Михаил Осипович}} that I am Russian. My ancestors are Greeks, who during the time of [[Catherine the Great|Empress Catherine]] [[Eviction of Christians from the Crimea (1778)|moved from the southern coast of Crimea]] and founded the city of [[Mariupol]] and 24 villages. My fellow countryman {{ill|Lazar Popov{{!}}Elpe (L. Popov)|ru|Попов, Лазарь Константинович}}, an employee of ''Novoye Vremya'', whom I have known since childhood, will confirm everything I have said to the highly respected Mr. Menshikov. A. Kuindzhi. 1 March 1904.}}</ref><ref>{{Cite magazine|magazine=[[Mir iskusstva]]|via=[[Nekrasov Central Library]] |page=73 |issue=3 |year=1904 |title=Смѣхъ и Горе. |url=https://electro.nekrasovka.ru/books/1319984/pages/9|access-date=September 11, 2024 |language=ru }}</ref>}} निसर्गचित्रकार होते.<ref name="artroots">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://artroots.com/ra/bio/kuinji/arkhipkuinjibio.htm|title=Biography of Arkhip Ivanovich Kuinji (1842-1910), Russian Artist|date=2000|access-date=8 May 2021}}</ref> == जन्मतारीख == कुइंद्झीची नेमकी जन्मतारीख ज्ञात नाही. जरी असा विश्वास होता की त्यांचा जन्म १८४२ मध्ये झाला होता, तरी अभिलेखागारांमधील नवीनतम शोधांनुसार त्यांचा जन्म १८४१ मध्ये झाला होता. सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीने जेव्हा कुइंद्झीला स्वतःच्या जन्मतारखेबद्दल स्पष्टीकरण देण्यास सांगितले, तेव्हा त्याने "स्पष्टपणे १८४१ लिहिले, नंतर, शंकेने, जानेवारी, आणि नंतर अनेक वेळा महिना खोडून टाकला".<ref name="birthday">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.0629.com.ua/news/3314818/so-ne-tak-z-datou-narodzenna-kuindzi-ta-comu-google-pomilivsa-privitavsi-vsih-z-jogo-180-riccam|title=Що не так з датою народження Куїнджі, та чому Google помилився, привітавши всіх з його 180-річчям|last=Марина Молошна|date=January 27, 2022|website=www.0629.com.ua|publisher=0629.com.ua|language=uk|access-date=January 27, 2022}}</ref> संशोधकांच्या मते, त्याचा जन्म जानेवारी ते मार्च १८४१ च्या दरम्यान झाला असावा. सर्वसाधारणपणे २७ जानेवारी ही तारीख मानली जाते, तरीही कुइंद्झी १९ फेब्रुवारी रोजी आपला नामदिन साजरा करत असे; जो बिशप अर्किप्पसच्या सणाच्या दिवशी म्हणून पण साजरा केला जातो.<ref name="birthday"/> == चरित्र == [[चित्र:Arkhip_Kuindzhi2.jpg|डावे|इवलेसे|कुइंद्झी यांचे व्यक्तिचित्र, १८७० चे दशक]] आर्खिप कुइंद्झी यांचा जन्म मारियुपोल उएझ्ड (रशियन साम्राज्याच्या येकातेरिनोस्लाव्ह गव्हर्नरेटच्या उपविभागांपैकी एक) येथे झाला, परंतु त्यांनी आपले बालपण तागानरोग शहरात घालवले. त्यांचे ख्रिश्चन नाव हे ग्रीक शब्द "आर्किपोस" म्हणजे " [[घोडा]] " यांपासून बनलेला आहे जो "घोड्यांचा स्वामी" असे आहे. हे रशियन रूपांतर आहे आणि त्यांचे आडनाव त्यांच्या आजोबांच्या व्यावसायिक टोपणनावावरून आले आहे, ज्याचा क्रिमियन तातार ( उरुम) भाषेत "[[सोनार]]" असा अर्थ होतो. तो एका गरीब कुटुंबात वाढला; त्याचे वडील, इव्हान ख्रिस्तोफोरोविच कुइंद्झी (इतरत्र एमेन्झी <ref name="artroots"/> एक पॉन्टिक ग्रीक [[बूट निर्मिती|चांभार]] होते. आर्खिप सहा वर्षांचा असताना त्याने आपले आई-वडील गमावले, त्यामुळे त्याला चर्चच्या बांधकाम स्थळावर काम करून, पाळीव जनावरे चारून आणि धान्याच्या व्यापाऱ्याच्या दुकानात काम करून उदरनिर्वाह करणे भाग पडले. त्याला कुटुंबातील एका ग्रीक मित्राकडून, जो शिक्षक होता, प्राथमिक शिक्षण मिळाले आणि त्यानंतर तो स्थानिक शाळेत गेला. १८५५ मध्ये, वयाच्या १३-१४ व्या वर्षी, कुइंद्झी इव्हान आयवाझोव्स्की यांच्याकडे कला शिकण्यासाठी फियोदोसियाला गेले; तथापि, ते फक्त रंग मिसळण्यात व नवे रंग बनवण्यात गुंतले होते.<ref name="Bowlt" /> त्यांनी आयवाझोव्स्कीचे विद्यार्थी असलेल्या ॲडॉल्फ फेसलर यांच्याकडे शिक्षण घेतले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Архип Куинджи|last=Manin|first=Vitaly|date=2000|publisher=Belyĭ gorod|isbn=978-5-7793-0219-7|location=Moskva|page=6|language=ru|quote=в Феодосию к знаменитому Айвазовскому. Куинджи прибыл в тихую Феодосию, по-видимому, летом 1855 года.&nbsp;... Устройством Куинджи занялся Адольф Фесслер, ученик и копиист Айвазовского. Жил Архип во дворе под навесом в&nbsp;...|author-link=:ru:Манин, Виталий Серафимович}}</ref> १९०३ च्या एका ज्ञानकोशीय लेखात म्हटले आहे: "जरी कुइंद्झीला आयवाझोव्स्कीचा विद्यार्थी म्हणता येत नसले तरी, त्याच्या कार्याच्या सुरुवातीच्या काळात आयवाझोव्स्कीचा त्याच्यावर निःसंशयपणे काही प्रभाव होता; त्याने आपल्या चित्रकलेच्या शैलीत त्यांच्याकडून बरेच काही घेतले आहे".<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=[[Russian Biographical Dictionary]]|date=1903|publisher=[[Imperial Russian Historical Society]]|location=Saint Petersburg|language=ru|chapter=Куинджи Архип Иванович|quote=Хотя Куинджи и нельзя назвать учеником Айвазовского, но последний имел на него, несомненно, некоторое влияние в первый период его деятельности; от него он заимствовал многое в манере писать, в выборе тем, в любви к широким пространствам.|chapter-url=http://rulex.ru/01110969.htm}}</ref> इंग्रज कला इतिहासकार जॉन ई. बोल्ट यांनी लिहिले की "आयवाझोव्स्कीच्या सूर्यास्त, वादळे आणि उसळणाऱ्या महासागरांशी संबंधित प्रकाश आणि आकाराच्या मूलभूत जाणिवेने तरुण कुइंद्झीवर कायमस्वरूपी प्रभाव टाकला आहे."<ref name="Bowlt">{{जर्नल स्रोत|last=Bowlt|first=John E.|date=1975|title=A Russian Luminist School? Arkhip Kuindzhi's "Red Sunset on the Dnepr"|journal=Metropolitan Museum Journal|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|volume=10|pages=123–125|doi=10.2307/1512704|jstor=1512704}}</ref> १८६० ते १८६५ या काळात कुइंद्झीने टागान्रोग येथील सिमिओन इसाकोविच यांच्या फोटोग्राफी स्टुडिओमध्ये काम केले. त्याने स्वतःचा फोटोग्राफी स्टुडिओ उघडण्याचा प्रयत्न केला, पण तो अयशस्वी ठरला. त्यानंतर, कुइंद्झी टागान्रोग सोडून [[सेंट पीटर्सबर्ग|सेंट पीटर्सबर्गला]] गेला. त्याने प्रामुख्याने स्वतंत्रपणे आणि सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीमध्ये (१८६८ पासून; १८९३ पासून पूर्ण सदस्य) चित्रकलेचा अभ्यास केला. तो 'प्रवासी कला प्रदर्शने' ( पेरेडविझ्निकी ) या गटाचा सह-भागीदार होता. हा गट रशियातील वास्तववादी कलाकारांचा होता, ज्यांनी शैक्षणिक निर्बंधांच्या निषेधार्थ एक कलाकार सहकारी संस्था स्थापन केली. ही १८७० मध्ये 'प्रवासी कला प्रदर्शने संस्था' (पेरेडविझ्निकी) म्हणून विकसित झाली. १८७२ मध्ये, कुइंद्झीने अकादमी सोडली आणि एक स्वतंत्र कलाकार म्हणून काम केले. ''<nowiki/>'ऑन द वलाम आयलंड'<nowiki/>'' हे चित्र पावेल ट्रेत्याकोव्हने आपल्या कलादालनासाठी विकत घेतलेली पहिली कलाकृती होती. १८७३ मध्ये, कुइंद्झीने आपले ''<nowiki/>'द स्नो''' हे चित्र प्रदर्शित केले, ज्याला १८७४ मध्ये लंडन येथील आंतरराष्ट्रीय कला प्रदर्शनात कांस्य पदक मिळाले. १८७० च्या दशकाच्या मध्यात, त्याने पेरेडविझ्निकीच्या धर्तीवर अनेक चित्रे तयार केली, ज्यात निसर्गचित्रण हे विशिष्ट सामाजिक संबंधांसाठी तयार केले होते. ह्यात काही चित्र होते - ''फॉरगॉटन व्हिलेज (''१८७४), ''चुमाक पाथ इन मारियुपोल'' (१८७५) - हे दोन्ही ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीत आहे. आपल्या परिपक्व काळात कुइंद्झी यांनी नैसर्गिक परिस्थितीचे सर्वात अभिव्यक्त प्रकाशमय पैलू टिपण्याची आकांक्षा बाळगली. त्यांनी विहंगम दृश्ये तयार करण्यासाठी संमिश्र रचनांचा (उदा. उंच क्षितिज) वापर केला. प्रकाशाचे परिणाम आणि मुख्य छटांमध्ये दर्शविलेल्या तीव्र रंगांचा वापर करून, त्यांनी प्रकाशाचा भ्रम चित्रित केला जसे की ''इव्हनिंग इन'' ''युक्रेन'' (१८७६); ''अ बर्च ग्रुव्ह'' (१८७९); ''आफ्टर अ थंडरस्टॉर्म'' (१८७९); या तिन्ही कलाकृती ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीत आहेत. ''मुनलिट नाईट ऑन द द्नीपर'' (१८८०) जे रशियन संग्रहालय, सेंट पीटर्सबर्ग येथे आहे. त्यांची नंतरची कामे रंगरंगोटीच्या सजावटीच्या परिणामांसाठी उल्लेखनीय आहेत. कुइंद्झीने सेंट पीटर्सबर्ग विद्यापीठात शिकवणाऱ्या रसायनशास्त्रज्ञ [[दिमित्री मेंडेलीव|दिमित्री मेंडेलीव्ह]] यांच्याशी घनिष्ठ मैत्री केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=A well-ordered thing : Dmitrii Mendeleev and the shadow of the periodic table|last=Gordin|first=Michael D.|date=2019|isbn=9780691172385|edition=Revised|location=Princeton|pages=182}}</ref> कुइंद्झी एक श्रोता किंवा विद्यार्थी म्हणून त्यांच्या वर्गांना उपस्थित राहत असे. तो वारंवार मेंडेलीव्ह आणि त्यांच्या पत्नीच्या साप्ताहिक मेळाव्यांना भेट देत असे आणि त्याला प्रकाश, रंग आणि आकलन यांच्या अभ्यासात आयुष्यभराची आवड निर्माण झाली.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Paranyuk|first=Viktoria|date=2019|title=Painting Light Scientifically: Arkhip Kuindzhi's Intermedial Environment|journal=Slavic Review|volume=78|issue=2|pages=456–480|doi=10.1017/slr.2019.97}}</ref> कुइंद्झी यांनी सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीमध्ये व्याख्याने दिली ते १८९२ पासून प्राध्यापक व १८९४ पासून निसर्गचित्र कार्यशाळेचे प्राध्यापक-प्रमुख होते. परंतु विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनांना पाठिंबा दिल्यामुळे १८९७ मध्ये त्यांना पदावरून काढून टाकण्यात आले. अर्काडी रायलोव्ह, निकोलस रोएरिच, कॉन्स्टँटिन बोगाएव्स्की आणि इतर कलाकार त्यांच्या विद्यार्थ्यांमध्ये होते. कुइंद्झी यांनी १९०९ मध्ये 'सोसायटी ऑफ आर्टिस्ट्स'च्या स्थापनेचा पुढाकार घेतला, नंतर या संस्थेला त्यांचे नाव देण्यात आले. == चित्रांची चोरी == जानेवारी २०१९ मध्ये, त्यांचे ''ऐ-पेट्री.'' ''क्रिमिया हे'' चित्र मॉस्कोच्या ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीमधून चोरीला गेले होते. परंतु दुसऱ्याच दिवशी ते सापडले आणि सुरक्षितपणे परत मिळवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://tass.com/emergencies/1042052|title=Painting stolen in Tretyakov Gallery heist 'not damaged', source says|website=TASS}}</ref> चित्र चोरणाऱ्या व्यक्तीला तीन वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली.<ref name="rferl">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.rferl.org/a/moscow-tretyakov-gallery-theft/30183763.html|title=Three Years For Stealing Painting From Moscow's Tretyakov Gallery|date=25 September 2019|website=rferl.org}}</ref> २१ मार्च २०२२ रोजी, युक्रेनवरील रशियन आक्रमणादरम्यान, मारियुपोलच्या वेढ्यात झालेल्या रशियन हवाई हल्ल्यात कुइंद्झी कला संग्रहालयाचे नुकसान झाले.<ref name="TheArt">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|title=Mariupol museum dedicated to 19th-century artist Arkhip Kuindzhi destroyed by airstrike|date=23 March 2022|website=The Art Newspaper|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326155240/https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|archive-date=2022-03-26|access-date=25 March 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|title=In Mariupol occupiers destroyed an art museum that housed original works by Aivazovsky|date=24 March 2022|website=[[Hromadske Radio]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401184400/https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|archive-date=2022-04-01|access-date=2022-04-01}}</ref> संग्रहात असलेली कुइंद्झीची तीन मूळ चित्रे— ''रेड सनसेटचे'' एक रेखाचित्र आणि ''एल्ब्रस'' व ''ऑटम'' या दोन तयारीच्या कलाकृती—बॉम्बस्फोटापूर्वी संग्रहालयाच्या तळघरात ठेवण्यात आली होती आणि त्यांना नुकसान झाले नाही. तरीही रशियाने आपल्या लुटीच्या मोहिमेचा भाग म्हणून ती ताब्यात घेतली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.themoscowtimes.com/2022/07/06/how-russia-removed-priceless-kuindzhi-artworks-from-ukraines-mariupol-a77765|title=How Russia 'Removed' Priceless Kuindzhi Artworks from Ukraine's Mariupol|last=Sorokina|first=Yanina|date=2022-07-06|website=The Moscow Times|language=en|access-date=2023-03-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.politico.eu/article/ukraine-fights-back-as-russia-aims-to-rub-out-its-history/|title=Culture war: Russia ransacks art to rub out Ukraine's history|date=2022-12-06|website=POLITICO|language=en|access-date=2023-03-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forbes.com/sites/brianbushard/2023/01/14/these-are-some-of-the-most-famous-ukrainian-works-of-art-looted-by-russia/|title=These Are Some of the Most Famous Ukrainian Works of Art Looted by Russia|last=Bushard|first=Brian|date=2023-01-14|website=Forbes|language=en|access-date=2023-03-25}}</ref><ref name="free radio">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://freeradio.com.ua/ru/zhorili-kolektsii-ta-vykradeni-kartyny-arkhypa-kuindzhi-shcho-stalo-z-mariupolskym-khudozhnim-muzeiem-pislia-vidkrytoho-vtorhnennia/|title=Сгоревшие коллекции и украденные картины Архипа Куинджи: что стало с Мариупольским художественным музеем после открытого вторжения|last=Назарова|first=Ганна|date=2023-01-27|website=Вільне радіо|language=ru-RU|access-date=2024-12-21}}</ref> == गॅलरी == <gallery widths="150" heights="150" perrow="4" mode="packed"> चित्र:Kuindzhi_Jesus_Christ_1901.jpg|अल्ट=Christ in the Garden of Gethsemane (1901)| ''क्राइस्ट इन द गार्डन ऑफ गेथसेमाने'' (१९०१) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_008.jpg|अल्ट=Lake Ladoga (1873)| ''[[लदोगा सरोवर|लेक लदोगा]]'' (१८७३) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_007.jpg|अल्ट=Evening in Ukraine (1878–1901)| ''इव्हनिंग इन युक्रेन'' (१८७८–१९०१) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_005.jpg|अल्ट=A Birch Grove (1879)| ''अ बर्च ग्रुव्ह'' (१८७९) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_001.jpg|अल्ट=Dnieper in the Morning (1881)| ''[[द्नीपर नदी|द्नीपर]] इन द मॉरनिंग'' (१८८१) चित्र:Arkhip_Kuindzhi_-_Ночь_на_Днепре_-_Google_Art_Project.jpg|अल्ट=Moonlit Night on the Dnieper (1880)| ''मुन लाईट ऑन द द्नीपर'' (१८८०) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_004.jpg|अल्ट=Surf and Clouds (1882)| ''सर्फ ॲन्ड क्लाऊडस'' (१८८२) चित्र:Куинджи_-_Море._Крым..jpg|अल्ट=Sea. Crimea (1898–1908)| ''सी. क्रिमिया'' (१८९८–१९०८) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_002.jpg|अल्ट=Elbrus (1890–1895)| ''[[माउंट एल्ब्रुस|एल्ब्रस]]'' (१८९०-१८९५) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_009.jpg|अल्ट=Rainbow (1900–1905)| ''रेनबो'' (१९००-१९०५) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_003.jpg|अल्ट=Moonspots in the Forest, Winter (1898–1908)| ''मुनस्पॉट्स इन द फॉरेस्ट, विंटर'' (१८९८–१९०८) चित्र:00Kuindzhi_NochnoeGRM1.jpg|अल्ट=Night (1905–1908)| ''नाइट'' (१९०५-१९०८) चित्र:Куинджи_-_Березовая_роща_1901.jpg|अल्ट=Birch Grove (1901)| ''बर्च ग्रोव्ह'' (१९०१) चित्र:WLA_metmuseum_Red_Sunset_on_the_Dnieper_Arkhip_Ivanovich_Kuindzhi.jpg|अल्ट=Red Sunset on the Dnieper (1905)| ''रेड सनसेट ऑन द द्नीपर'' (१९०५) चित्र:Kuindzhi_Mariupol_1875.jpg|अल्ट=Chumaks path in Mariupol (1875)| ''चुमाक्स पाथ इन मारियुपोल'' (१८७५) </gallery> == नोंदी == {{notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:कुइंद्झी, आर्खिप }} [[वर्ग:इ.स. १९१० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १८४१ मधील जन्म]] [[वर्ग:युक्रेनी कलाकार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] egm54jp4m0g6bmtun0dyb9ecfe2iivq 2678260 2678259 2026-04-08T14:44:24Z अभय नातू 206 /* जन्मतारीख */ 2678260 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''आर्खिप इव्हानोविच कुइंद्झी''' ([[२७ जानेवारी]], (जुन्या पद्धतीने १५ जानेवारी) [[इ.स. १८४१|१८४१]] - [[२४ जुलै]] (जुन्या पद्धतीने ११ जुलै), [[इ.स. १९१०|१९१०]]) हे उरुम (क्रिमियन ग्रीक) वंशाचे एक रशियन {{Efn|See the following sources:<ref>{{Cite magazine|magazine=[[Novoye Vremya (newspaper)|Novoye Vremya]]|via=[[Bibliothèque nationale de France]] |page=5 |issue=10055 |date = March 15, 1904 |title=Письма Въ Редакцiю. |url=https://www.retronews.fr/journal/novoe-vremja/15-mars-1904/4466/5464878/5|access-date=September 12, 2024 |language=ru |script-quote=ru:Я принужденъ заявить многоуважаемому г. Меньшикову, что я—русскій. Предки мои греки, которые еще при императрицѣ Екатеринѣ переселились съ южнаго берега Крыма и основали городъ Маріуполь и 24 деревни. Все сказанное мною подтвердитъ многоуважаемому г. Меньшикову мой землякъ Эльпе (Л. Поповъ), сотрудникъ „Новаго Времени“, съ которымъ я знакомъ съ дѣтства. А. Куинджи. 1 марта 1904 г. |trans-quote=I am forced to declare to the highly respected {{ill|Mikhail Menshikov (journalist){{!}}Mr. Menshikov|ru|Меньшиков, Михаил Осипович}} that I am Russian. My ancestors are Greeks, who during the time of [[Catherine the Great|Empress Catherine]] [[Eviction of Christians from the Crimea (1778)|moved from the southern coast of Crimea]] and founded the city of [[Mariupol]] and 24 villages. My fellow countryman {{ill|Lazar Popov{{!}}Elpe (L. Popov)|ru|Попов, Лазарь Константинович}}, an employee of ''Novoye Vremya'', whom I have known since childhood, will confirm everything I have said to the highly respected Mr. Menshikov. A. Kuindzhi. 1 March 1904.}}</ref><ref>{{Cite magazine|magazine=[[Mir iskusstva]]|via=[[Nekrasov Central Library]] |page=73 |issue=3 |year=1904 |title=Смѣхъ и Горе. |url=https://electro.nekrasovka.ru/books/1319984/pages/9|access-date=September 11, 2024 |language=ru }}</ref>}} निसर्गचित्रकार होते.<ref name="artroots">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://artroots.com/ra/bio/kuinji/arkhipkuinjibio.htm|title=Biography of Arkhip Ivanovich Kuinji (1842-1910), Russian Artist|date=2000|access-date=8 May 2021}}</ref> == जन्मतारीख == कुइंद्झीची नेमकी जन्मतारीख ज्ञात नाही. साधारणतः त्यांचा जन्म १८४२ मध्ये झाल्याचा समज आहे. नवीन संशोधनानुसा त्यांचा जन्म १८४१ मध्ये झाला असण्याची शक्यता आहे. कुइंद्झीने [[सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमी]]ला आपली जन्मतारीख कळवताना ती १८४१ असल्याचे स्पष्टपणे १८४१ लिहिले, परंतु नंतर त्यात अनेक खाडाखोडा केल्या.<ref name="birthday">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.0629.com.ua/news/3314818/so-ne-tak-z-datou-narodzenna-kuindzi-ta-comu-google-pomilivsa-privitavsi-vsih-z-jogo-180-riccam|title=Що не так з датою народження Куїнджі, та чому Google помилився, привітавши всіх з його 180-річчям|last=Марина Молошна|date=January 27, 2022|website=www.0629.com.ua|publisher=0629.com.ua|language=uk|access-date=January 27, 2022}}</ref> संशोधकांच्या मते त्याचा जन्म जानेवारी ते मार्च १८४१ च्या दरम्यान झाला असावा. सर्वसाधारणपणे २७ जानेवारी ही तारीख मानली जाते. कुइंद्झी आपला नामदिन १९ फेब्रुवारी रोजी साजरा करत असे. हा दिवस बिशप अर्किप्पसचा सण म्हणून साजरा केला जातो.<ref name="birthday"/> == चरित्र == [[चित्र:Arkhip_Kuindzhi2.jpg|डावे|इवलेसे|कुइंद्झी यांचे व्यक्तिचित्र, १८७० चे दशक]] आर्खिप कुइंद्झी यांचा जन्म मारियुपोल उएझ्ड (रशियन साम्राज्याच्या येकातेरिनोस्लाव्ह गव्हर्नरेटच्या उपविभागांपैकी एक) येथे झाला, परंतु त्यांनी आपले बालपण तागानरोग शहरात घालवले. त्यांचे ख्रिश्चन नाव हे ग्रीक शब्द "आर्किपोस" म्हणजे " [[घोडा]] " यांपासून बनलेला आहे जो "घोड्यांचा स्वामी" असे आहे. हे रशियन रूपांतर आहे आणि त्यांचे आडनाव त्यांच्या आजोबांच्या व्यावसायिक टोपणनावावरून आले आहे, ज्याचा क्रिमियन तातार ( उरुम) भाषेत "[[सोनार]]" असा अर्थ होतो. तो एका गरीब कुटुंबात वाढला; त्याचे वडील, इव्हान ख्रिस्तोफोरोविच कुइंद्झी (इतरत्र एमेन्झी <ref name="artroots"/> एक पॉन्टिक ग्रीक [[बूट निर्मिती|चांभार]] होते. आर्खिप सहा वर्षांचा असताना त्याने आपले आई-वडील गमावले, त्यामुळे त्याला चर्चच्या बांधकाम स्थळावर काम करून, पाळीव जनावरे चारून आणि धान्याच्या व्यापाऱ्याच्या दुकानात काम करून उदरनिर्वाह करणे भाग पडले. त्याला कुटुंबातील एका ग्रीक मित्राकडून, जो शिक्षक होता, प्राथमिक शिक्षण मिळाले आणि त्यानंतर तो स्थानिक शाळेत गेला. १८५५ मध्ये, वयाच्या १३-१४ व्या वर्षी, कुइंद्झी इव्हान आयवाझोव्स्की यांच्याकडे कला शिकण्यासाठी फियोदोसियाला गेले; तथापि, ते फक्त रंग मिसळण्यात व नवे रंग बनवण्यात गुंतले होते.<ref name="Bowlt" /> त्यांनी आयवाझोव्स्कीचे विद्यार्थी असलेल्या ॲडॉल्फ फेसलर यांच्याकडे शिक्षण घेतले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Архип Куинджи|last=Manin|first=Vitaly|date=2000|publisher=Belyĭ gorod|isbn=978-5-7793-0219-7|location=Moskva|page=6|language=ru|quote=в Феодосию к знаменитому Айвазовскому. Куинджи прибыл в тихую Феодосию, по-видимому, летом 1855 года.&nbsp;... Устройством Куинджи занялся Адольф Фесслер, ученик и копиист Айвазовского. Жил Архип во дворе под навесом в&nbsp;...|author-link=:ru:Манин, Виталий Серафимович}}</ref> १९०३ च्या एका ज्ञानकोशीय लेखात म्हटले आहे: "जरी कुइंद्झीला आयवाझोव्स्कीचा विद्यार्थी म्हणता येत नसले तरी, त्याच्या कार्याच्या सुरुवातीच्या काळात आयवाझोव्स्कीचा त्याच्यावर निःसंशयपणे काही प्रभाव होता; त्याने आपल्या चित्रकलेच्या शैलीत त्यांच्याकडून बरेच काही घेतले आहे".<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=[[Russian Biographical Dictionary]]|date=1903|publisher=[[Imperial Russian Historical Society]]|location=Saint Petersburg|language=ru|chapter=Куинджи Архип Иванович|quote=Хотя Куинджи и нельзя назвать учеником Айвазовского, но последний имел на него, несомненно, некоторое влияние в первый период его деятельности; от него он заимствовал многое в манере писать, в выборе тем, в любви к широким пространствам.|chapter-url=http://rulex.ru/01110969.htm}}</ref> इंग्रज कला इतिहासकार जॉन ई. बोल्ट यांनी लिहिले की "आयवाझोव्स्कीच्या सूर्यास्त, वादळे आणि उसळणाऱ्या महासागरांशी संबंधित प्रकाश आणि आकाराच्या मूलभूत जाणिवेने तरुण कुइंद्झीवर कायमस्वरूपी प्रभाव टाकला आहे."<ref name="Bowlt">{{जर्नल स्रोत|last=Bowlt|first=John E.|date=1975|title=A Russian Luminist School? Arkhip Kuindzhi's "Red Sunset on the Dnepr"|journal=Metropolitan Museum Journal|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|volume=10|pages=123–125|doi=10.2307/1512704|jstor=1512704}}</ref> १८६० ते १८६५ या काळात कुइंद्झीने टागान्रोग येथील सिमिओन इसाकोविच यांच्या फोटोग्राफी स्टुडिओमध्ये काम केले. त्याने स्वतःचा फोटोग्राफी स्टुडिओ उघडण्याचा प्रयत्न केला, पण तो अयशस्वी ठरला. त्यानंतर, कुइंद्झी टागान्रोग सोडून [[सेंट पीटर्सबर्ग|सेंट पीटर्सबर्गला]] गेला. त्याने प्रामुख्याने स्वतंत्रपणे आणि सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीमध्ये (१८६८ पासून; १८९३ पासून पूर्ण सदस्य) चित्रकलेचा अभ्यास केला. तो 'प्रवासी कला प्रदर्शने' ( पेरेडविझ्निकी ) या गटाचा सह-भागीदार होता. हा गट रशियातील वास्तववादी कलाकारांचा होता, ज्यांनी शैक्षणिक निर्बंधांच्या निषेधार्थ एक कलाकार सहकारी संस्था स्थापन केली. ही १८७० मध्ये 'प्रवासी कला प्रदर्शने संस्था' (पेरेडविझ्निकी) म्हणून विकसित झाली. १८७२ मध्ये, कुइंद्झीने अकादमी सोडली आणि एक स्वतंत्र कलाकार म्हणून काम केले. ''<nowiki/>'ऑन द वलाम आयलंड'<nowiki/>'' हे चित्र पावेल ट्रेत्याकोव्हने आपल्या कलादालनासाठी विकत घेतलेली पहिली कलाकृती होती. १८७३ मध्ये, कुइंद्झीने आपले ''<nowiki/>'द स्नो''' हे चित्र प्रदर्शित केले, ज्याला १८७४ मध्ये लंडन येथील आंतरराष्ट्रीय कला प्रदर्शनात कांस्य पदक मिळाले. १८७० च्या दशकाच्या मध्यात, त्याने पेरेडविझ्निकीच्या धर्तीवर अनेक चित्रे तयार केली, ज्यात निसर्गचित्रण हे विशिष्ट सामाजिक संबंधांसाठी तयार केले होते. ह्यात काही चित्र होते - ''फॉरगॉटन व्हिलेज (''१८७४), ''चुमाक पाथ इन मारियुपोल'' (१८७५) - हे दोन्ही ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीत आहे. आपल्या परिपक्व काळात कुइंद्झी यांनी नैसर्गिक परिस्थितीचे सर्वात अभिव्यक्त प्रकाशमय पैलू टिपण्याची आकांक्षा बाळगली. त्यांनी विहंगम दृश्ये तयार करण्यासाठी संमिश्र रचनांचा (उदा. उंच क्षितिज) वापर केला. प्रकाशाचे परिणाम आणि मुख्य छटांमध्ये दर्शविलेल्या तीव्र रंगांचा वापर करून, त्यांनी प्रकाशाचा भ्रम चित्रित केला जसे की ''इव्हनिंग इन'' ''युक्रेन'' (१८७६); ''अ बर्च ग्रुव्ह'' (१८७९); ''आफ्टर अ थंडरस्टॉर्म'' (१८७९); या तिन्ही कलाकृती ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीत आहेत. ''मुनलिट नाईट ऑन द द्नीपर'' (१८८०) जे रशियन संग्रहालय, सेंट पीटर्सबर्ग येथे आहे. त्यांची नंतरची कामे रंगरंगोटीच्या सजावटीच्या परिणामांसाठी उल्लेखनीय आहेत. कुइंद्झीने सेंट पीटर्सबर्ग विद्यापीठात शिकवणाऱ्या रसायनशास्त्रज्ञ [[दिमित्री मेंडेलीव|दिमित्री मेंडेलीव्ह]] यांच्याशी घनिष्ठ मैत्री केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=A well-ordered thing : Dmitrii Mendeleev and the shadow of the periodic table|last=Gordin|first=Michael D.|date=2019|isbn=9780691172385|edition=Revised|location=Princeton|pages=182}}</ref> कुइंद्झी एक श्रोता किंवा विद्यार्थी म्हणून त्यांच्या वर्गांना उपस्थित राहत असे. तो वारंवार मेंडेलीव्ह आणि त्यांच्या पत्नीच्या साप्ताहिक मेळाव्यांना भेट देत असे आणि त्याला प्रकाश, रंग आणि आकलन यांच्या अभ्यासात आयुष्यभराची आवड निर्माण झाली.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Paranyuk|first=Viktoria|date=2019|title=Painting Light Scientifically: Arkhip Kuindzhi's Intermedial Environment|journal=Slavic Review|volume=78|issue=2|pages=456–480|doi=10.1017/slr.2019.97}}</ref> कुइंद्झी यांनी सेंट पीटर्सबर्ग कला अकादमीमध्ये व्याख्याने दिली ते १८९२ पासून प्राध्यापक व १८९४ पासून निसर्गचित्र कार्यशाळेचे प्राध्यापक-प्रमुख होते. परंतु विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनांना पाठिंबा दिल्यामुळे १८९७ मध्ये त्यांना पदावरून काढून टाकण्यात आले. अर्काडी रायलोव्ह, निकोलस रोएरिच, कॉन्स्टँटिन बोगाएव्स्की आणि इतर कलाकार त्यांच्या विद्यार्थ्यांमध्ये होते. कुइंद्झी यांनी १९०९ मध्ये 'सोसायटी ऑफ आर्टिस्ट्स'च्या स्थापनेचा पुढाकार घेतला, नंतर या संस्थेला त्यांचे नाव देण्यात आले. == चित्रांची चोरी == जानेवारी २०१९ मध्ये, त्यांचे ''ऐ-पेट्री.'' ''क्रिमिया हे'' चित्र मॉस्कोच्या ट्रेत्याकोव्ह गॅलरीमधून चोरीला गेले होते. परंतु दुसऱ्याच दिवशी ते सापडले आणि सुरक्षितपणे परत मिळवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://tass.com/emergencies/1042052|title=Painting stolen in Tretyakov Gallery heist 'not damaged', source says|website=TASS}}</ref> चित्र चोरणाऱ्या व्यक्तीला तीन वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली.<ref name="rferl">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.rferl.org/a/moscow-tretyakov-gallery-theft/30183763.html|title=Three Years For Stealing Painting From Moscow's Tretyakov Gallery|date=25 September 2019|website=rferl.org}}</ref> २१ मार्च २०२२ रोजी, युक्रेनवरील रशियन आक्रमणादरम्यान, मारियुपोलच्या वेढ्यात झालेल्या रशियन हवाई हल्ल्यात कुइंद्झी कला संग्रहालयाचे नुकसान झाले.<ref name="TheArt">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|title=Mariupol museum dedicated to 19th-century artist Arkhip Kuindzhi destroyed by airstrike|date=23 March 2022|website=The Art Newspaper|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326155240/https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|archive-date=2022-03-26|access-date=25 March 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|title=In Mariupol occupiers destroyed an art museum that housed original works by Aivazovsky|date=24 March 2022|website=[[Hromadske Radio]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401184400/https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|archive-date=2022-04-01|access-date=2022-04-01}}</ref> संग्रहात असलेली कुइंद्झीची तीन मूळ चित्रे— ''रेड सनसेटचे'' एक रेखाचित्र आणि ''एल्ब्रस'' व ''ऑटम'' या दोन तयारीच्या कलाकृती—बॉम्बस्फोटापूर्वी संग्रहालयाच्या तळघरात ठेवण्यात आली होती आणि त्यांना नुकसान झाले नाही. तरीही रशियाने आपल्या लुटीच्या मोहिमेचा भाग म्हणून ती ताब्यात घेतली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.themoscowtimes.com/2022/07/06/how-russia-removed-priceless-kuindzhi-artworks-from-ukraines-mariupol-a77765|title=How Russia 'Removed' Priceless Kuindzhi Artworks from Ukraine's Mariupol|last=Sorokina|first=Yanina|date=2022-07-06|website=The Moscow Times|language=en|access-date=2023-03-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.politico.eu/article/ukraine-fights-back-as-russia-aims-to-rub-out-its-history/|title=Culture war: Russia ransacks art to rub out Ukraine's history|date=2022-12-06|website=POLITICO|language=en|access-date=2023-03-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forbes.com/sites/brianbushard/2023/01/14/these-are-some-of-the-most-famous-ukrainian-works-of-art-looted-by-russia/|title=These Are Some of the Most Famous Ukrainian Works of Art Looted by Russia|last=Bushard|first=Brian|date=2023-01-14|website=Forbes|language=en|access-date=2023-03-25}}</ref><ref name="free radio">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://freeradio.com.ua/ru/zhorili-kolektsii-ta-vykradeni-kartyny-arkhypa-kuindzhi-shcho-stalo-z-mariupolskym-khudozhnim-muzeiem-pislia-vidkrytoho-vtorhnennia/|title=Сгоревшие коллекции и украденные картины Архипа Куинджи: что стало с Мариупольским художественным музеем после открытого вторжения|last=Назарова|first=Ганна|date=2023-01-27|website=Вільне радіо|language=ru-RU|access-date=2024-12-21}}</ref> == गॅलरी == <gallery widths="150" heights="150" perrow="4" mode="packed"> चित्र:Kuindzhi_Jesus_Christ_1901.jpg|अल्ट=Christ in the Garden of Gethsemane (1901)| ''क्राइस्ट इन द गार्डन ऑफ गेथसेमाने'' (१९०१) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_008.jpg|अल्ट=Lake Ladoga (1873)| ''[[लदोगा सरोवर|लेक लदोगा]]'' (१८७३) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_007.jpg|अल्ट=Evening in Ukraine (1878–1901)| ''इव्हनिंग इन युक्रेन'' (१८७८–१९०१) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_005.jpg|अल्ट=A Birch Grove (1879)| ''अ बर्च ग्रुव्ह'' (१८७९) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_001.jpg|अल्ट=Dnieper in the Morning (1881)| ''[[द्नीपर नदी|द्नीपर]] इन द मॉरनिंग'' (१८८१) चित्र:Arkhip_Kuindzhi_-_Ночь_на_Днепре_-_Google_Art_Project.jpg|अल्ट=Moonlit Night on the Dnieper (1880)| ''मुन लाईट ऑन द द्नीपर'' (१८८०) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_004.jpg|अल्ट=Surf and Clouds (1882)| ''सर्फ ॲन्ड क्लाऊडस'' (१८८२) चित्र:Куинджи_-_Море._Крым..jpg|अल्ट=Sea. Crimea (1898–1908)| ''सी. क्रिमिया'' (१८९८–१९०८) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_002.jpg|अल्ट=Elbrus (1890–1895)| ''[[माउंट एल्ब्रुस|एल्ब्रस]]'' (१८९०-१८९५) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_009.jpg|अल्ट=Rainbow (1900–1905)| ''रेनबो'' (१९००-१९०५) चित्र:Archip_Iwanowitsch_Kuindshi_003.jpg|अल्ट=Moonspots in the Forest, Winter (1898–1908)| ''मुनस्पॉट्स इन द फॉरेस्ट, विंटर'' (१८९८–१९०८) चित्र:00Kuindzhi_NochnoeGRM1.jpg|अल्ट=Night (1905–1908)| ''नाइट'' (१९०५-१९०८) चित्र:Куинджи_-_Березовая_роща_1901.jpg|अल्ट=Birch Grove (1901)| ''बर्च ग्रोव्ह'' (१९०१) चित्र:WLA_metmuseum_Red_Sunset_on_the_Dnieper_Arkhip_Ivanovich_Kuindzhi.jpg|अल्ट=Red Sunset on the Dnieper (1905)| ''रेड सनसेट ऑन द द्नीपर'' (१९०५) चित्र:Kuindzhi_Mariupol_1875.jpg|अल्ट=Chumaks path in Mariupol (1875)| ''चुमाक्स पाथ इन मारियुपोल'' (१८७५) </gallery> == नोंदी == {{notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:कुइंद्झी, आर्खिप }} [[वर्ग:इ.स. १९१० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १८४१ मधील जन्म]] [[वर्ग:युक्रेनी कलाकार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] a3a2x0mfyiqu91vk1clumqjxh1padtp 0 378808 2678261 2678224 2026-04-08T14:44:54Z अभय नातू 206 removed [[Category:संग्रहालये]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678261 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कुइंदझी कला संग्रहालय''' हे [[युक्रेन|युक्रेनमधील]] [[मरिउपोल|मारिउपोल]] शहरात असलेले एक कला संग्रहालय होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://mariupolrada.gov.ua/en/directory/object/hudozhnij-muzej-im.-a.i.-kuindzhi-filija-ku-%C2%ABmariupolskij-kraeznavchij-muzej%C2%BB|title=The Art museum A.I. Kuinji|website=mariupolrada.gov.ua|language=en|access-date=2022-03-11}}</ref> हे संग्रहालय याच शहरात जन्मलेल्या कलाकार [[आर्खिप कुइंदझी]] यांचे जीवन आणि कार्य प्रदर्शित करण्यासाठी समर्पित आहे. हे संग्रहालय ३० ऑक्टोबर २०१० रोजी उघडले, परंतु त्याच्या निर्मितीचा प्रस्ताव जवळपास एक शतक आधी मांडण्यात आला होता. २१ मार्च २०२२ रोजी मारिउपोलच्या वेढ्यादरम्यान झालेल्या हवाई हल्ल्यात संग्रहालयाच्या इमारतीचे नुकसान झाले. तळघरात असलेल्या कुइंदझी यांच्या तीन मूळ कलाकृतींना कोणतेही नुकसान झाले नाही. == इतिहास == मारिउपोलचा इतिहास एक शाश्वत वस्ती म्हणून १७७८ मध्ये सुरू झाला. त्यामुळे, शहरात तुलनेने कमी स्थापत्य स्मारके आहेत, आणि त्यातील काही सर्वात मौल्यवान वास्तू जीर्णोद्धाराशिवाय नष्ट झाल्या आहेत. शहरातील सर्व ऑर्थोडॉक्स चर्च, झेमस्त्वो, तोरगोवाया रस्त्यावरील बहुतेक ऐतिहासिक दुकाने, मध्यवर्ती कॅटेरिन्स्काया रस्त्यावरील ऐतिहासिक इमारती आहे. योगायोगाने जतन झालेल्या इमारतींमध्ये, सेसेशन शैलीतील (भांडवलशाहीची एक सजावटीची शैली - आर्ट नुव्हो) इमारती सर्वाधिक प्रमाणात आढळतात. [[आर्खिप कुइंदझी]] यांना समर्पित एक संग्रहालय मारियुपोलमध्ये उभारण्याची कल्पना सर्वप्रथम १९१४ मध्ये मांडण्यात आली. कुइंदझी कलाकार संस्थेकडून कलाकृतींचे संभाव्य दान प्रस्तावित करण्यात आले होते, परंतु [[पहिले महायुद्ध|पहिल्या महायुद्धामुळे]] निर्णय प्रक्रियेला विलंब झाला. १९६० च्या दशकात संग्रहालय उभारणीवर पुन्हा एकदा गांभीर्याने विचार करण्यात आला, परंतु संग्रहालयासाठी निधी उपलब्ध नसल्यामुळे त्याऐवजी कुइंदझी प्रदर्शन केंद्र उघडण्यात आले. १९९७ मध्ये जागा दान करण्यात आली आणि २००८ मध्ये नूतनीकरणाचे काम सुरू झाले.<ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://forumn.kiev.ua/2010-07-98/98-17.html|title=МАРІУПОЛЬ ВІДКРИЄ НАРЕШТІ МУЗЕЙ АРХИПА КУЇНДЖІ|website=forumn.kiev.ua|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202112301/http://www.forumn.kiev.ua/2010-07-98/98-17.html|archive-date=2014-02-02|access-date=2022-03-11}}</ref> हे संग्रहालय ३० ऑक्टोबर २०१० रोजी मारियुपोल स्थानिक ज्ञान संग्रहालयाची शाखा म्हणून उघडले गेले.<ref name="Mandria">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mandria.ua/sights/474.html|title=Mariupol Museum of Local Lore|website=Mandria|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014100452/http://www.mandria.ua/sights/474.html|archive-date=2012-10-14|access-date=25 March 2022}}</ref> हे संग्रहालय १९०२ मध्ये 'रिअल स्कूल'च्या संस्थापिकेच्या पत्नी, व्हॅलेंटिना गाडझिनोव्हा यांना लग्नाची भेट म्हणून बांधलेल्या इमारतीत आहे.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://mistomariupol.com.ua/en/kuindzhi-art-museum/|title=Kuindzhi Art Museum • Mariupol is a tourist city|date=23 February 2021|language=en-US|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302193806/https://mistomariupol.com.ua/en/kuindzhi-art-museum/|archive-date=2023-03-02|access-date=2022-03-11}}</ref> २०१५ मध्ये संग्रहालयाने आपल्या नामधारकाच्या जन्माची १७५ वी जयंती साजरी केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://day.kyiv.ua/en/article/time-out/i-am-kuindzhi|title="I am Kuindzhi"|last=Kharchenko|first=Olha|date=21 December 2015|website=day.kyiv.uk|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704062615/https://day.kyiv.ua/en/article/time-out/i-am-kuindzhi|archive-date=2018-07-04|access-date=2023-03-21}}</ref> २०१९ मध्ये युक्रेनमधील फ्रान्सच्या राजदूत, इसाबेल डुमोंट यांनी संग्रहालयाला भेट देऊन त्याच्या कार्याची प्रशंसा केली. २१ मार्च २०२२ रोजी मारियुपोलच्या वेढ्यादरम्यान झालेल्या रशियन हवाई हल्ल्यात संग्रहालयाचे नुकसान झाले. तथापि प्रदर्शन आधीच तळघरात ठेवण्यात आले होते आणि त्याला कोणतेही नुकसान झाले नाही. तेव्हापासून कुइंदझी यांच्या तीन मूळ कलाकृती, इव्हान आयवाझोव्स्की यांचे एक चित्र आणि इतर चित्रे व प्रतिमा संग्रहालयातून काढून रशियाने लुटल्या. परंतु संग्रहालयातील बराचसा संग्रह जवळच्याच मारियुपोल स्थानिक ज्ञान संग्रहालयाच्या इमारतीत जळून खाक झाला.<ref name="TheArt">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|title=Mariupol museum dedicated to 19th-century artist Arkhip Kuindzhi destroyed by airstrike|date=23 March 2022|website=The Art Newspaper|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326155240/https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|archive-date=2022-03-26|access-date=25 March 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|title=In Mariupol occupiers destroyed an art museum that housed original works by Aivazovsky|date=24 March 2022|website=[[Hromadske Radio]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401184400/https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|archive-date=2022-04-01|access-date=2022-04-01}}</ref><ref name="free radio">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://freeradio.com.ua/ru/zhorili-kolektsii-ta-vykradeni-kartyny-arkhypa-kuindzhi-shcho-stalo-z-mariupolskym-khudozhnim-muzeiem-pislia-vidkrytoho-vtorhnennia/|title=Сгоревшие коллекции и украденные картины Архипа Куинджи: что стало с Мариупольским художественным музеем после открытого вторжения|last=Назарова|first=Ганна|date=2023-01-27|website=Вільне радіо|language=ru-RU|access-date=2024-12-21}}</ref> == संग्रह आणि संशोधन == कला संग्रहामध्ये ६५० चित्रे, ९६० ग्राफिक कलाकृती, १५० शिल्पे आणि ३०० हून अधिक सजावटीच्या कला वस्तूंचा समावेश आहे.<ref name=":0"/> या संग्रहाचा बराचसा भाग विसाव्या शतकात मारियुपोल स्थानिक इतिहास संग्रहालयाने विकसित केला होता.<ref name=":3"/> कुइंदझी यांच्या तीन मूळ कलाकृती, तसेच त्यांच्या कलाकृतींच्या प्रती संग्रहालयात ठेवल्या होत्या. मूळ कलाकृती म्हणजे ''रेड वेस्ट,'' ''ऑटम – क्रिमिया'' आणि ''एल्ब्रस'' ही रेखाचित्रे आहेत, जी १९६० च्या दशकात स्टेट रशियन म्युझियमने मारियुपोलमधील (तेव्हा एका सोव्हिएत अधिकाऱ्याच्या नावावरून झदानोव्ह म्हणून ओळखले जाणारे) स्थानिक इतिहास संग्रहालयाला दान केली होती. त्या सध्या कुठे आहेत हे अज्ञात आहे.<ref name=":0"/><ref name="TheArt"/> संग्रहालयात कुइंदझीच्या जीवनाशी संबंधित कागदपत्रे, तसेच त्याच्या १८४१ च्या युक्रेनियन जन्म प्रमाणपत्राची एक प्रत देखील आहे.<ref name=":2">{{स्रोत बातमी|url=https://www.radiosvoboda.org/a/novyny-pryazovya-wikipedia-kuyindzhi-bytva-ukrayina-rosiya/31682567.html|title=Український чи російський художник? У "Вікіпедії" "б'ються" за Куїнджі|date=2 February 2022|work=Радіо Свобода|language=uk|access-date=2022-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202083445/https://www.radiosvoboda.org/a/novyny-pryazovya-wikipedia-kuyindzhi-bytva-ukrayina-rosiya/31682567.html|archive-date=2022-02-02}}</ref> यात इतर कलाकारांच्या कामाचा समावेश आहे, जसे की व्हिक्टोरिया कोवालचुक ज्यांनी तेथे प्रदर्शन भरवले होते,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://wz.lviv.ua/interview/370584-maino-spilky-khudozhnykiv-rozikraly-a-mene-vykliuchyly-z-ii-lav|title="Майно Спілки художників розікрали, а мене виключили з її лав" — Високий Замок|last=Замок|first=Високий|date=2018-05-08|website=wz.lviv.ua|language=uk-ua|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508131705/https://wz.lviv.ua/interview/370584-maino-spilky-khudozhnykiv-rozikraly-a-mene-vykliuchyly-z-ii-lav|archive-date=2018-05-08|access-date=2022-03-11}}</ref> तसेच इव्हान आयवाझोव्स्की, वासिली वेरेस्चागिन, इव्हान शिशकिन, यांच्यासह इतरांचाही.<ref name=":3"/> संग्रहालयाने कुइंदझीच्या जन्मतारखेसाठी १८४१ हे वर्ष समर्थनार्थ पुरावे सादर केले आहेत, जे परस्परविरोधी पुराव्यांमुळे वादाचा विषय ठरले आहे. हा वाद रशियन आणि युक्रेनियन विकिपीडियामध्ये झाला होता.<ref name=":2"/> == गॅलरी == <gallery mode="packed"> चित्र:Arkhip_Kouïndji.jpg|अल्ट=Arkhip Kuindzhi, around 1900| आर्खिप कुइंदझी , सुमारे १९०० चित्र:Stamp_of_Belarus_-_2018_-_Colnect_783205_-_Burch_Grove_-_by_Arkhip_Kuindzhi_1901.jpeg|अल्ट=Stamp of Belarus 2018, Birch Grove, Kuindzhi 1901| बेलारूसचे २०१८ मधील स्टॅम्प, ''बर्च ग्रोव्ह'', कुइंदझी १९०१ चित्र:UA003.17(1).jpg|अल्ट=Stamp of Ukraine, After Thunderstorm, Arkhyp Kuindzhi 1879| युक्रेनचे टपाल तिकीट, ''आफ्टर थ्ंडर स्टॉर्म'', अर्खिप कुइंदझी १८७९ </gallery> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:युक्रेनमधील संग्रहालये]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] 154x0y00h9uqpkpdh3xhisulskwmyjm 2678266 2678261 2026-04-08T14:47:28Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678266 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कुइंदझी कला संग्रहालय''' हे [[युक्रेन|युक्रेनमधील]] [[मरिउपोल|मारिउपोल]] शहरात असलेले एक कला संग्रहालय होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://mariupolrada.gov.ua/en/directory/object/hudozhnij-muzej-im.-a.i.-kuindzhi-filija-ku-%C2%ABmariupolskij-kraeznavchij-muzej%C2%BB|title=The Art museum A.I. Kuinji|website=mariupolrada.gov.ua|language=en|access-date=2022-03-11}}</ref> हे संग्रहालय याच शहरात जन्मलेल्या कलाकार [[आर्खिप कुइंदझी]] यांचे जीवन आणि कार्य प्रदर्शित करण्यासाठी समर्पित आहे. हे संग्रहालय ३० ऑक्टोबर २०१० रोजी उघडले, परंतु त्याच्या निर्मितीचा प्रस्ताव जवळपास एक शतक आधी मांडण्यात आला होता. २१ मार्च २०२२ रोजी मारिउपोलच्या वेढ्यादरम्यान झालेल्या हवाई हल्ल्यात संग्रहालयाच्या इमारतीचे नुकसान झाले. तळघरात असलेल्या कुइंदझी यांच्या तीन मूळ कलाकृतींना कोणतेही नुकसान झाले नाही. == इतिहास == मारिउपोलचा इतिहास एक शाश्वत वस्ती म्हणून १७७८ मध्ये सुरू झाला. त्यामुळे, शहरात तुलनेने कमी स्थापत्य स्मारके आहेत, आणि त्यातील काही सर्वात मौल्यवान वास्तू जीर्णोद्धाराशिवाय नष्ट झाल्या आहेत. शहरातील सर्व ऑर्थोडॉक्स चर्च, झेमस्त्वो, तोरगोवाया रस्त्यावरील बहुतेक ऐतिहासिक दुकाने, मध्यवर्ती कॅटेरिन्स्काया रस्त्यावरील ऐतिहासिक इमारती आहे. योगायोगाने जतन झालेल्या इमारतींमध्ये, सेसेशन शैलीतील (भांडवलशाहीची एक सजावटीची शैली - आर्ट नुव्हो) इमारती सर्वाधिक प्रमाणात आढळतात. [[आर्खिप कुइंदझी]] यांना समर्पित एक संग्रहालय मारियुपोलमध्ये उभारण्याची कल्पना सर्वप्रथम १९१४ मध्ये मांडण्यात आली. कुइंदझी कलाकार संस्थेकडून कलाकृतींचे संभाव्य दान प्रस्तावित करण्यात आले होते, परंतु [[पहिले महायुद्ध|पहिल्या महायुद्धामुळे]] निर्णय प्रक्रियेला विलंब झाला. १९६० च्या दशकात संग्रहालय उभारणीवर पुन्हा एकदा गांभीर्याने विचार करण्यात आला, परंतु संग्रहालयासाठी निधी उपलब्ध नसल्यामुळे त्याऐवजी कुइंदझी प्रदर्शन केंद्र उघडण्यात आले. १९९७ मध्ये जागा दान करण्यात आली आणि २००८ मध्ये नूतनीकरणाचे काम सुरू झाले.<ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://forumn.kiev.ua/2010-07-98/98-17.html|title=МАРІУПОЛЬ ВІДКРИЄ НАРЕШТІ МУЗЕЙ АРХИПА КУЇНДЖІ|website=forumn.kiev.ua|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202112301/http://www.forumn.kiev.ua/2010-07-98/98-17.html|archive-date=2014-02-02|access-date=2022-03-11}}</ref> हे संग्रहालय ३० ऑक्टोबर २०१० रोजी मारियुपोल स्थानिक ज्ञान संग्रहालयाची शाखा म्हणून उघडले गेले.<ref name="Mandria">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mandria.ua/sights/474.html|title=Mariupol Museum of Local Lore|website=Mandria|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014100452/http://www.mandria.ua/sights/474.html|archive-date=2012-10-14|access-date=25 March 2022}}</ref> हे संग्रहालय १९०२ मध्ये 'रिअल स्कूल'च्या संस्थापिकेच्या पत्नी, व्हॅलेंटिना गाडझिनोव्हा यांना लग्नाची भेट म्हणून बांधलेल्या इमारतीत आहे.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://mistomariupol.com.ua/en/kuindzhi-art-museum/|title=Kuindzhi Art Museum • Mariupol is a tourist city|date=23 February 2021|language=en-US|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302193806/https://mistomariupol.com.ua/en/kuindzhi-art-museum/|archive-date=2023-03-02|access-date=2022-03-11}}</ref> २०१५ मध्ये संग्रहालयाने आपल्या नामधारकाच्या जन्माची १७५ वी जयंती साजरी केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://day.kyiv.ua/en/article/time-out/i-am-kuindzhi|title="I am Kuindzhi"|last=Kharchenko|first=Olha|date=21 December 2015|website=day.kyiv.uk|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704062615/https://day.kyiv.ua/en/article/time-out/i-am-kuindzhi|archive-date=2018-07-04|access-date=2023-03-21}}</ref> २०१९ मध्ये युक्रेनमधील फ्रान्सच्या राजदूत, इसाबेल डुमोंट यांनी संग्रहालयाला भेट देऊन त्याच्या कार्याची प्रशंसा केली. २१ मार्च २०२२ रोजी मारियुपोलच्या वेढ्यादरम्यान झालेल्या रशियन हवाई हल्ल्यात संग्रहालयाचे नुकसान झाले. तथापि प्रदर्शन आधीच तळघरात ठेवण्यात आले होते आणि त्याला कोणतेही नुकसान झाले नाही. तेव्हापासून कुइंदझी यांच्या तीन मूळ कलाकृती, इव्हान आयवाझोव्स्की यांचे एक चित्र आणि इतर चित्रे व प्रतिमा संग्रहालयातून काढून रशियाने लुटल्या. परंतु संग्रहालयातील बराचसा संग्रह जवळच्याच मारियुपोल स्थानिक ज्ञान संग्रहालयाच्या इमारतीत जळून खाक झाला.<ref name="TheArt">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|title=Mariupol museum dedicated to 19th-century artist Arkhip Kuindzhi destroyed by airstrike|date=23 March 2022|website=The Art Newspaper|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326155240/https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|archive-date=2022-03-26|access-date=25 March 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|title=In Mariupol occupiers destroyed an art museum that housed original works by Aivazovsky|date=24 March 2022|website=[[Hromadske Radio]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401184400/https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|archive-date=2022-04-01|access-date=2022-04-01}}</ref><ref name="free radio">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://freeradio.com.ua/ru/zhorili-kolektsii-ta-vykradeni-kartyny-arkhypa-kuindzhi-shcho-stalo-z-mariupolskym-khudozhnim-muzeiem-pislia-vidkrytoho-vtorhnennia/|title=Сгоревшие коллекции и украденные картины Архипа Куинджи: что стало с Мариупольским художественным музеем после открытого вторжения|last=Назарова|first=Ганна|date=2023-01-27|website=Вільне радіо|language=ru-RU|access-date=2024-12-21}}</ref> == संग्रह आणि संशोधन == कला संग्रहामध्ये ६५० चित्रे, ९६० ग्राफिक कलाकृती, १५० शिल्पे आणि ३०० हून अधिक सजावटीच्या कला वस्तूंचा समावेश आहे.<ref name=":0"/> या संग्रहाचा बराचसा भाग विसाव्या शतकात मारियुपोल स्थानिक इतिहास संग्रहालयाने विकसित केला होता.<ref name=":3"/> कुइंदझी यांच्या तीन मूळ कलाकृती, तसेच त्यांच्या कलाकृतींच्या प्रती संग्रहालयात ठेवल्या होत्या. मूळ कलाकृती म्हणजे ''रेड वेस्ट,'' ''ऑटम – क्रिमिया'' आणि ''एल्ब्रस'' ही रेखाचित्रे आहेत, जी १९६० च्या दशकात स्टेट रशियन म्युझियमने मारियुपोलमधील (तेव्हा एका सोव्हिएत अधिकाऱ्याच्या नावावरून झदानोव्ह म्हणून ओळखले जाणारे) स्थानिक इतिहास संग्रहालयाला दान केली होती. त्या सध्या कुठे आहेत हे अज्ञात आहे.<ref name=":0"/><ref name="TheArt"/> संग्रहालयात कुइंदझीच्या जीवनाशी संबंधित कागदपत्रे, तसेच त्याच्या १८४१ च्या युक्रेनियन जन्म प्रमाणपत्राची एक प्रत देखील आहे.<ref name=":2">{{स्रोत बातमी|url=https://www.radiosvoboda.org/a/novyny-pryazovya-wikipedia-kuyindzhi-bytva-ukrayina-rosiya/31682567.html|title=Український чи російський художник? У "Вікіпедії" "б'ються" за Куїнджі|date=2 February 2022|work=Радіо Свобода|language=uk|access-date=2022-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202083445/https://www.radiosvoboda.org/a/novyny-pryazovya-wikipedia-kuyindzhi-bytva-ukrayina-rosiya/31682567.html|archive-date=2022-02-02}}</ref> यात इतर कलाकारांच्या कामाचा समावेश आहे, जसे की व्हिक्टोरिया कोवालचुक ज्यांनी तेथे प्रदर्शन भरवले होते,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://wz.lviv.ua/interview/370584-maino-spilky-khudozhnykiv-rozikraly-a-mene-vykliuchyly-z-ii-lav|title="Майно Спілки художників розікрали, а мене виключили з її лав" — Високий Замок|last=Замок|first=Високий|date=2018-05-08|website=wz.lviv.ua|language=uk-ua|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508131705/https://wz.lviv.ua/interview/370584-maino-spilky-khudozhnykiv-rozikraly-a-mene-vykliuchyly-z-ii-lav|archive-date=2018-05-08|access-date=2022-03-11}}</ref> तसेच इव्हान आयवाझोव्स्की, वासिली वेरेस्चागिन, इव्हान शिशकिन, यांच्यासह इतरांचाही.<ref name=":3"/> संग्रहालयाने कुइंदझीच्या जन्मतारखेसाठी १८४१ हे वर्ष समर्थनार्थ पुरावे सादर केले आहेत, जे परस्परविरोधी पुराव्यांमुळे वादाचा विषय ठरले आहे. हा वाद रशियन आणि युक्रेनियन विकिपीडियामध्ये झाला होता.<ref name=":2"/> == गॅलरी == <gallery mode="packed"> चित्र:Arkhip_Kouïndji.jpg|अल्ट=Arkhip Kuindzhi, around 1900| आर्खिप कुइंदझी , सुमारे १९०० चित्र:Stamp_of_Belarus_-_2018_-_Colnect_783205_-_Burch_Grove_-_by_Arkhip_Kuindzhi_1901.jpeg|अल्ट=Stamp of Belarus 2018, Birch Grove, Kuindzhi 1901| बेलारूसचे २०१८ मधील स्टॅम्प, ''बर्च ग्रोव्ह'', कुइंदझी १९०१ चित्र:UA003.17(1).jpg|अल्ट=Stamp of Ukraine, After Thunderstorm, Arkhyp Kuindzhi 1879| युक्रेनचे टपाल तिकीट, ''आफ्टर थ्ंडर स्टॉर्म'', अर्खिप कुइंदझी १८७९ </gallery> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:युक्रेनमधील संग्रहालये]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] [[वर्ग:मरिउपोल]] jv1kzjviy92bsxqo0ejv9p5lebjr3d4 2678267 2678266 2026-04-08T14:48:02Z अभय नातू 206 उपवर्गीकरण बदलले"कला संग्रहालय" - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678267 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कुइंदझी कला संग्रहालय''' हे [[युक्रेन|युक्रेनमधील]] [[मरिउपोल|मारिउपोल]] शहरात असलेले एक कला संग्रहालय होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://mariupolrada.gov.ua/en/directory/object/hudozhnij-muzej-im.-a.i.-kuindzhi-filija-ku-%C2%ABmariupolskij-kraeznavchij-muzej%C2%BB|title=The Art museum A.I. Kuinji|website=mariupolrada.gov.ua|language=en|access-date=2022-03-11}}</ref> हे संग्रहालय याच शहरात जन्मलेल्या कलाकार [[आर्खिप कुइंदझी]] यांचे जीवन आणि कार्य प्रदर्शित करण्यासाठी समर्पित आहे. हे संग्रहालय ३० ऑक्टोबर २०१० रोजी उघडले, परंतु त्याच्या निर्मितीचा प्रस्ताव जवळपास एक शतक आधी मांडण्यात आला होता. २१ मार्च २०२२ रोजी मारिउपोलच्या वेढ्यादरम्यान झालेल्या हवाई हल्ल्यात संग्रहालयाच्या इमारतीचे नुकसान झाले. तळघरात असलेल्या कुइंदझी यांच्या तीन मूळ कलाकृतींना कोणतेही नुकसान झाले नाही. == इतिहास == मारिउपोलचा इतिहास एक शाश्वत वस्ती म्हणून १७७८ मध्ये सुरू झाला. त्यामुळे, शहरात तुलनेने कमी स्थापत्य स्मारके आहेत, आणि त्यातील काही सर्वात मौल्यवान वास्तू जीर्णोद्धाराशिवाय नष्ट झाल्या आहेत. शहरातील सर्व ऑर्थोडॉक्स चर्च, झेमस्त्वो, तोरगोवाया रस्त्यावरील बहुतेक ऐतिहासिक दुकाने, मध्यवर्ती कॅटेरिन्स्काया रस्त्यावरील ऐतिहासिक इमारती आहे. योगायोगाने जतन झालेल्या इमारतींमध्ये, सेसेशन शैलीतील (भांडवलशाहीची एक सजावटीची शैली - आर्ट नुव्हो) इमारती सर्वाधिक प्रमाणात आढळतात. [[आर्खिप कुइंदझी]] यांना समर्पित एक संग्रहालय मारियुपोलमध्ये उभारण्याची कल्पना सर्वप्रथम १९१४ मध्ये मांडण्यात आली. कुइंदझी कलाकार संस्थेकडून कलाकृतींचे संभाव्य दान प्रस्तावित करण्यात आले होते, परंतु [[पहिले महायुद्ध|पहिल्या महायुद्धामुळे]] निर्णय प्रक्रियेला विलंब झाला. १९६० च्या दशकात संग्रहालय उभारणीवर पुन्हा एकदा गांभीर्याने विचार करण्यात आला, परंतु संग्रहालयासाठी निधी उपलब्ध नसल्यामुळे त्याऐवजी कुइंदझी प्रदर्शन केंद्र उघडण्यात आले. १९९७ मध्ये जागा दान करण्यात आली आणि २००८ मध्ये नूतनीकरणाचे काम सुरू झाले.<ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://forumn.kiev.ua/2010-07-98/98-17.html|title=МАРІУПОЛЬ ВІДКРИЄ НАРЕШТІ МУЗЕЙ АРХИПА КУЇНДЖІ|website=forumn.kiev.ua|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202112301/http://www.forumn.kiev.ua/2010-07-98/98-17.html|archive-date=2014-02-02|access-date=2022-03-11}}</ref> हे संग्रहालय ३० ऑक्टोबर २०१० रोजी मारियुपोल स्थानिक ज्ञान संग्रहालयाची शाखा म्हणून उघडले गेले.<ref name="Mandria">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mandria.ua/sights/474.html|title=Mariupol Museum of Local Lore|website=Mandria|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014100452/http://www.mandria.ua/sights/474.html|archive-date=2012-10-14|access-date=25 March 2022}}</ref> हे संग्रहालय १९०२ मध्ये 'रिअल स्कूल'च्या संस्थापिकेच्या पत्नी, व्हॅलेंटिना गाडझिनोव्हा यांना लग्नाची भेट म्हणून बांधलेल्या इमारतीत आहे.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://mistomariupol.com.ua/en/kuindzhi-art-museum/|title=Kuindzhi Art Museum • Mariupol is a tourist city|date=23 February 2021|language=en-US|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302193806/https://mistomariupol.com.ua/en/kuindzhi-art-museum/|archive-date=2023-03-02|access-date=2022-03-11}}</ref> २०१५ मध्ये संग्रहालयाने आपल्या नामधारकाच्या जन्माची १७५ वी जयंती साजरी केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://day.kyiv.ua/en/article/time-out/i-am-kuindzhi|title="I am Kuindzhi"|last=Kharchenko|first=Olha|date=21 December 2015|website=day.kyiv.uk|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704062615/https://day.kyiv.ua/en/article/time-out/i-am-kuindzhi|archive-date=2018-07-04|access-date=2023-03-21}}</ref> २०१९ मध्ये युक्रेनमधील फ्रान्सच्या राजदूत, इसाबेल डुमोंट यांनी संग्रहालयाला भेट देऊन त्याच्या कार्याची प्रशंसा केली. २१ मार्च २०२२ रोजी मारियुपोलच्या वेढ्यादरम्यान झालेल्या रशियन हवाई हल्ल्यात संग्रहालयाचे नुकसान झाले. तथापि प्रदर्शन आधीच तळघरात ठेवण्यात आले होते आणि त्याला कोणतेही नुकसान झाले नाही. तेव्हापासून कुइंदझी यांच्या तीन मूळ कलाकृती, इव्हान आयवाझोव्स्की यांचे एक चित्र आणि इतर चित्रे व प्रतिमा संग्रहालयातून काढून रशियाने लुटल्या. परंतु संग्रहालयातील बराचसा संग्रह जवळच्याच मारियुपोल स्थानिक ज्ञान संग्रहालयाच्या इमारतीत जळून खाक झाला.<ref name="TheArt">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|title=Mariupol museum dedicated to 19th-century artist Arkhip Kuindzhi destroyed by airstrike|date=23 March 2022|website=The Art Newspaper|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326155240/https://www.theartnewspaper.com/2022/03/23/mariupol-museum-dedicated-to-19th-century-artist-arkhip-kuindzhi-destroyed-by-airstrike-according-to-local-media|archive-date=2022-03-26|access-date=25 March 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|title=In Mariupol occupiers destroyed an art museum that housed original works by Aivazovsky|date=24 March 2022|website=[[Hromadske Radio]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401184400/https://hromadske.radio/en/news/2022/03/24/in-mariupol-occupiers-destroyed-an-art-museum-that-housed-original-works-by-aivazovsky|archive-date=2022-04-01|access-date=2022-04-01}}</ref><ref name="free radio">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://freeradio.com.ua/ru/zhorili-kolektsii-ta-vykradeni-kartyny-arkhypa-kuindzhi-shcho-stalo-z-mariupolskym-khudozhnim-muzeiem-pislia-vidkrytoho-vtorhnennia/|title=Сгоревшие коллекции и украденные картины Архипа Куинджи: что стало с Мариупольским художественным музеем после открытого вторжения|last=Назарова|first=Ганна|date=2023-01-27|website=Вільне радіо|language=ru-RU|access-date=2024-12-21}}</ref> == संग्रह आणि संशोधन == कला संग्रहामध्ये ६५० चित्रे, ९६० ग्राफिक कलाकृती, १५० शिल्पे आणि ३०० हून अधिक सजावटीच्या कला वस्तूंचा समावेश आहे.<ref name=":0"/> या संग्रहाचा बराचसा भाग विसाव्या शतकात मारियुपोल स्थानिक इतिहास संग्रहालयाने विकसित केला होता.<ref name=":3"/> कुइंदझी यांच्या तीन मूळ कलाकृती, तसेच त्यांच्या कलाकृतींच्या प्रती संग्रहालयात ठेवल्या होत्या. मूळ कलाकृती म्हणजे ''रेड वेस्ट,'' ''ऑटम – क्रिमिया'' आणि ''एल्ब्रस'' ही रेखाचित्रे आहेत, जी १९६० च्या दशकात स्टेट रशियन म्युझियमने मारियुपोलमधील (तेव्हा एका सोव्हिएत अधिकाऱ्याच्या नावावरून झदानोव्ह म्हणून ओळखले जाणारे) स्थानिक इतिहास संग्रहालयाला दान केली होती. त्या सध्या कुठे आहेत हे अज्ञात आहे.<ref name=":0"/><ref name="TheArt"/> संग्रहालयात कुइंदझीच्या जीवनाशी संबंधित कागदपत्रे, तसेच त्याच्या १८४१ च्या युक्रेनियन जन्म प्रमाणपत्राची एक प्रत देखील आहे.<ref name=":2">{{स्रोत बातमी|url=https://www.radiosvoboda.org/a/novyny-pryazovya-wikipedia-kuyindzhi-bytva-ukrayina-rosiya/31682567.html|title=Український чи російський художник? У "Вікіпедії" "б'ються" за Куїнджі|date=2 February 2022|work=Радіо Свобода|language=uk|access-date=2022-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202083445/https://www.radiosvoboda.org/a/novyny-pryazovya-wikipedia-kuyindzhi-bytva-ukrayina-rosiya/31682567.html|archive-date=2022-02-02}}</ref> यात इतर कलाकारांच्या कामाचा समावेश आहे, जसे की व्हिक्टोरिया कोवालचुक ज्यांनी तेथे प्रदर्शन भरवले होते,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://wz.lviv.ua/interview/370584-maino-spilky-khudozhnykiv-rozikraly-a-mene-vykliuchyly-z-ii-lav|title="Майно Спілки художників розікрали, а мене виключили з її лав" — Високий Замок|last=Замок|first=Високий|date=2018-05-08|website=wz.lviv.ua|language=uk-ua|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508131705/https://wz.lviv.ua/interview/370584-maino-spilky-khudozhnykiv-rozikraly-a-mene-vykliuchyly-z-ii-lav|archive-date=2018-05-08|access-date=2022-03-11}}</ref> तसेच इव्हान आयवाझोव्स्की, वासिली वेरेस्चागिन, इव्हान शिशकिन, यांच्यासह इतरांचाही.<ref name=":3"/> संग्रहालयाने कुइंदझीच्या जन्मतारखेसाठी १८४१ हे वर्ष समर्थनार्थ पुरावे सादर केले आहेत, जे परस्परविरोधी पुराव्यांमुळे वादाचा विषय ठरले आहे. हा वाद रशियन आणि युक्रेनियन विकिपीडियामध्ये झाला होता.<ref name=":2"/> == गॅलरी == <gallery mode="packed"> चित्र:Arkhip_Kouïndji.jpg|अल्ट=Arkhip Kuindzhi, around 1900| आर्खिप कुइंदझी , सुमारे १९०० चित्र:Stamp_of_Belarus_-_2018_-_Colnect_783205_-_Burch_Grove_-_by_Arkhip_Kuindzhi_1901.jpeg|अल्ट=Stamp of Belarus 2018, Birch Grove, Kuindzhi 1901| बेलारूसचे २०१८ मधील स्टॅम्प, ''बर्च ग्रोव्ह'', कुइंदझी १९०१ चित्र:UA003.17(1).jpg|अल्ट=Stamp of Ukraine, After Thunderstorm, Arkhyp Kuindzhi 1879| युक्रेनचे टपाल तिकीट, ''आफ्टर थ्ंडर स्टॉर्म'', अर्खिप कुइंदझी १८७९ </gallery> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:युक्रेनमधील संग्रहालये]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] [[वर्ग:मरिउपोल|कला संग्रहालय]] 8zpi3u6q847k9jb6yyhlvmgpkox5s36 0 378809 2678245 2026-04-08T14:09:41Z Aditya tamhankar 80177 नवीन पान: खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंत... 2678245 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 735tsy6rvdpg20h0pkdp423aodse200 2678246 2678245 2026-04-08T14:11:43Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678246 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=3 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} tn9i2uj9lw1rxa9kkluetvti93a36ea 2678268 2678246 2026-04-08T14:50:02Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678268 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=3 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|टी२०]] 476toftl02w07jixktlz0o9bgizcflv 2678276 2678268 2026-04-08T15:00:13Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678276 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=6 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089202.html ६०८] || १२ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089203.html ६०९] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089243.html ६१०] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|टी२०]] q77hpp85pmk2mdy54v1t83vryft1idl 2678278 2678276 2026-04-08T15:08:26Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678278 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=6 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089202.html ६०८] || १२ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089203.html ६०९] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089243.html ६१०] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176792.html ७५६] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१८-१९ आयसीसी ट्वेंटी२० विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176793.html ७५७] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176795.html ७६०] || २३ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176797.html ७६२] || २४ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|टी२०]] dy9m276fr0bcfw5tnrv2iyrei9p6amj 2678279 2678278 2026-04-08T15:12:50Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678279 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=6 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089202.html ६०८] || १२ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089203.html ६०९] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089243.html ६१०] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176792.html ७५६] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१८-१९ आयसीसी ट्वेंटी२० विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176793.html ७५७] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176795.html ७६०] || २३ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176797.html ७६२] || २४ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=5 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192812.html ८२०] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192815.html ८२४] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192818.html ८२६] || १३ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|टी२०]] 07wh537uz8ih6jlxzw8kjnx9q1qkbzp 2678409 2678279 2026-04-09T05:40:04Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678409 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=6 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089202.html ६०८] || १२ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089203.html ६०९] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089243.html ६१०] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176792.html ७५६] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१८-१९ आयसीसी ट्वेंटी२० विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176793.html ७५७] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176795.html ७६०] || २३ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176797.html ७६२] || २४ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=5 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192812.html ८२०] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192815.html ८२४] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192818.html ८२६] || १३ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199503.html ९४०] || १९ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} || rowspan=8 | [[२०२० ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199508.html ९४६] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी अकादमी मैदान क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199512.html ९५०] || २१ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199525.html ९६३] || २४ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199536.html ९७९] || २७ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199547.html ९९५] || १ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199549.html ९९७] || २ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|टी२०]] qua8mjc95e7htl1fw5egsujyj98xll0 2678410 2678409 2026-04-09T05:48:03Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678410 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=6 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089202.html ६०८] || १२ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089203.html ६०९] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089243.html ६१०] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176792.html ७५६] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१८-१९ आयसीसी ट्वेंटी२० विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176793.html ७५७] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176795.html ७६०] || २३ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176797.html ७६२] || २४ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=5 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192812.html ८२०] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192815.html ८२४] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192818.html ८२६] || १३ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199503.html ९४०] || १९ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} || rowspan=8 | [[२०२० ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199508.html ९४६] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199512.html ९५०] || २१ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199525.html ९६३] || २४ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199536.html ९७९] || २७ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199547.html ९९५] || १ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199549.html ९९७] || २ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280063.html १२९१] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} || rowspan=2 | |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280059.html १२९५] || १० ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273712.html १३०७] || १७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273716.html १३१८] || १९ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273720.html १३३४] || २१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BAN}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|टी२०]] jd9tc8ks69ogp5ukozbx9j0hcvxye12 2678411 2678410 2026-04-09T05:57:26Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678411 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=6 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089202.html ६०८] || १२ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089203.html ६०९] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089243.html ६१०] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176792.html ७५६] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१८-१९ आयसीसी ट्वेंटी२० विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176793.html ७५७] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176795.html ७६०] || २३ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176797.html ७६२] || २४ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=5 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192812.html ८२०] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192815.html ८२४] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192818.html ८२६] || १३ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199503.html ९४०] || १९ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} || rowspan=8 | [[२०२० ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199508.html ९४६] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199512.html ९५०] || २१ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199525.html ९६३] || २४ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199536.html ९७९] || २७ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199547.html ९९५] || १ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199549.html ९९७] || २ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280063.html १२९१] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} || rowspan=2 | |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280059.html १२९५] || १० ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273712.html १३०७] || १७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273716.html १३१८] || १९ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273720.html १३३४] || २१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305498.html १४९७] || २८ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=5 | [[२०२१-२२ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२२ नेपाळ तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305499.html १४९८] || २९ मार्च २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305501.html १५००] || ३१ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305502.html १५०१] || १ एप्रिल २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305504.html १५०३] || ४ एप्रिल २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=2 | |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321467.html १६३६] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|NED}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321472.html १६४२] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321474.html १६४९] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321479.html १६५८] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321483.html १६६७] || १७ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|टी२०]] 9e9kop0qroni1g9djukncj5r0liudxu 2678412 2678411 2026-04-09T06:03:40Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678412 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=6 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089202.html ६०८] || १२ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089203.html ६०९] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089243.html ६१०] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176792.html ७५६] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१८-१९ आयसीसी ट्वेंटी२० विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176793.html ७५७] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176795.html ७६०] || २३ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176797.html ७६२] || २४ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=5 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192812.html ८२०] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192815.html ८२४] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192818.html ८२६] || १३ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199503.html ९४०] || १९ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} || rowspan=8 | [[२०२० ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199508.html ९४६] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199512.html ९५०] || २१ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199525.html ९६३] || २४ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199536.html ९७९] || २७ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199547.html ९९५] || १ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199549.html ९९७] || २ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280063.html १२९१] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} || rowspan=2 | |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280059.html १२९५] || १० ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273712.html १३०७] || १७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273716.html १३१८] || १९ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273720.html १३३४] || २१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305498.html १४९७] || २८ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=5 | [[२०२१-२२ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२२ नेपाळ तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305499.html १४९८] || २९ मार्च २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305501.html १५००] || ३१ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305502.html १५०१] || १ एप्रिल २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305504.html १५०३] || ४ एप्रिल २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=2 | |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321467.html १६३६] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|NED}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321472.html १६४२] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321474.html १६४९] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321479.html १६५८] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321483.html १६६७] || १७ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383090.html २१५४] || २२ जुलै २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383092.html २१५६] || २३ जुलै २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383094.html २१६४] || २५ जुलै २०२३ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383095.html २१६८] || २६ जुलै २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383098.html २१७७] || २८ जुलै २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383100.html २१८२] || २९ जुलै २०२३ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398296.html २२४४] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०२३ मलेशिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398297.html २२४७] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398299.html २२५२] || २३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398300.html २२५४] || २४ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|टी२०]] fhadj7q5e2h177mc589cacdcdwqwgqr 2678413 2678412 2026-04-09T06:07:30Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678413 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=6 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089202.html ६०८] || १२ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089203.html ६०९] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089243.html ६१०] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176792.html ७५६] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१८-१९ आयसीसी ट्वेंटी२० विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176793.html ७५७] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176795.html ७६०] || २३ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176797.html ७६२] || २४ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=5 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192812.html ८२०] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192815.html ८२४] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192818.html ८२६] || १३ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199503.html ९४०] || १९ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} || rowspan=8 | [[२०२० ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199508.html ९४६] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199512.html ९५०] || २१ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199525.html ९६३] || २४ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199536.html ९७९] || २७ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199547.html ९९५] || १ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199549.html ९९७] || २ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280063.html १२९१] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} || rowspan=2 | |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280059.html १२९५] || १० ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273712.html १३०७] || १७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273716.html १३१८] || १९ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273720.html १३३४] || २१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305498.html १४९७] || २८ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=5 | [[२०२१-२२ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२२ नेपाळ तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305499.html १४९८] || २९ मार्च २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305501.html १५००] || ३१ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305502.html १५०१] || १ एप्रिल २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305504.html १५०३] || ४ एप्रिल २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=2 | |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321467.html १६३६] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|NED}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321472.html १६४२] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321474.html १६४९] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321479.html १६५८] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321483.html १६६७] || १७ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383090.html २१५४] || २२ जुलै २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383092.html २१५६] || २३ जुलै २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383094.html २१६४] || २५ जुलै २०२३ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383095.html २१६८] || २६ जुलै २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383098.html २१७७] || २८ जुलै २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383100.html २१८२] || २९ जुलै २०२३ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398296.html २२४४] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०२३ मलेशिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398297.html २२४७] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398299.html २२५२] || २३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398300.html २२५४] || २४ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423372.html २५००] || ६ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423373.html २५०४] || ७ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|PNG}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423374.html २५०५] || ८ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|टी२०]] apar6qfszzxw5jj92knebii3cp2yqy9 2678414 2678413 2026-04-09T06:11:04Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678414 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=6 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089202.html ६०८] || १२ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089203.html ६०९] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089243.html ६१०] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176792.html ७५६] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१८-१९ आयसीसी ट्वेंटी२० विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176793.html ७५७] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176795.html ७६०] || २३ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176797.html ७६२] || २४ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=5 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192812.html ८२०] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192815.html ८२४] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192818.html ८२६] || १३ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199503.html ९४०] || १९ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} || rowspan=8 | [[२०२० ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199508.html ९४६] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199512.html ९५०] || २१ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199525.html ९६३] || २४ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199536.html ९७९] || २७ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199547.html ९९५] || १ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199549.html ९९७] || २ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280063.html १२९१] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} || rowspan=2 | |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280059.html १२९५] || १० ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273712.html १३०७] || १७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273716.html १३१८] || १९ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273720.html १३३४] || २१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305498.html १४९७] || २८ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=5 | [[२०२१-२२ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२२ नेपाळ तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305499.html १४९८] || २९ मार्च २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305501.html १५००] || ३१ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305502.html १५०१] || १ एप्रिल २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305504.html १५०३] || ४ एप्रिल २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=2 | |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321467.html १६३६] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|NED}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321472.html १६४२] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321474.html १६४९] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321479.html १६५८] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321483.html १६६७] || १७ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383090.html २१५४] || २२ जुलै २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383092.html २१५६] || २३ जुलै २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383094.html २१६४] || २५ जुलै २०२३ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383095.html २१६८] || २६ जुलै २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383098.html २१७७] || २८ जुलै २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383100.html २१८२] || २९ जुलै २०२३ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398296.html २२४४] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०२३ मलेशिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398297.html २२४७] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398299.html २२५२] || २३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398300.html २२५४] || २४ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423372.html २५००] || ६ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423373.html २५०४] || ७ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|PNG}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423374.html २५०५] || ८ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423441.html २५१६] || १२ मार्च २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|HKG}} [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०२४ हाँग काँग तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423442.html २५१७] || १२ मार्च २०२४ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|HKG}} [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423444.html २५१८] || १३ मार्च २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|HKG}} [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|PNG}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425110.html २५२२] || १६ मार्च २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} || rowspan=2 | |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425111.html २५२३] || १७ मार्च २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|टी२०]] 8y59o669knk6uedvu5kbx6tvuxt2i1n 2678415 2678414 2026-04-09T06:15:50Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678415 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=6 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089202.html ६०८] || १२ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089203.html ६०९] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089243.html ६१०] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176792.html ७५६] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१८-१९ आयसीसी ट्वेंटी२० विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176793.html ७५७] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176795.html ७६०] || २३ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176797.html ७६२] || २४ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=5 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192812.html ८२०] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192815.html ८२४] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192818.html ८२६] || १३ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199503.html ९४०] || १९ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} || rowspan=8 | [[२०२० ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199508.html ९४६] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199512.html ९५०] || २१ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199525.html ९६३] || २४ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199536.html ९७९] || २७ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199547.html ९९५] || १ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199549.html ९९७] || २ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280063.html १२९१] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} || rowspan=2 | |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280059.html १२९५] || १० ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273712.html १३०७] || १७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273716.html १३१८] || १९ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273720.html १३३४] || २१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305498.html १४९७] || २८ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=5 | [[२०२१-२२ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२२ नेपाळ तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305499.html १४९८] || २९ मार्च २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305501.html १५००] || ३१ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305502.html १५०१] || १ एप्रिल २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305504.html १५०३] || ४ एप्रिल २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=2 | |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321467.html १६३६] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|NED}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321472.html १६४२] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321474.html १६४९] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321479.html १६५८] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321483.html १६६७] || १७ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383090.html २१५४] || २२ जुलै २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383092.html २१५६] || २३ जुलै २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383094.html २१६४] || २५ जुलै २०२३ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383095.html २१६८] || २६ जुलै २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383098.html २१७७] || २८ जुलै २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383100.html २१८२] || २९ जुलै २०२३ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398296.html २२४४] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०२३ मलेशिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398297.html २२४७] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398299.html २२५२] || २३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398300.html २२५४] || २४ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423372.html २५००] || ६ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423373.html २५०४] || ७ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|PNG}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423374.html २५०५] || ८ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423441.html २५१६] || १२ मार्च २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|HKG}} [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०२४ हाँग काँग तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423442.html २५१७] || १२ मार्च २०२४ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|HKG}} [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423444.html २५१८] || १३ मार्च २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|HKG}} [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|PNG}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425110.html २५२२] || १६ मार्च २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} || rowspan=2 | |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425111.html २५२३] || १७ मार्च २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415702.html २६३३] || २ जून २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} || rowspan=4 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415709.html २६४०] || ५ जून २०२४ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|UGA}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415729.html २६७९] || १३ जून २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[सॅन फर्नांडो, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो|सॅन फर्नांडो]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415739.html २७०२] || १७ जून २०२४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[सॅन फर्नांडो, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो|सॅन फर्नांडो]] || {{cr|NZ}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|टी२०]] ak1syfgdb8lxp7c2rojaw76r2tf0pxb 2678416 2678415 2026-04-09T06:17:01Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678416 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=6 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089202.html ६०८] || १२ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089203.html ६०९] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089243.html ६१०] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176792.html ७५६] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१८-१९ आयसीसी ट्वेंटी२० विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176793.html ७५७] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176795.html ७६०] || २३ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176797.html ७६२] || २४ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=5 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192812.html ८२०] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192815.html ८२४] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192818.html ८२६] || १३ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199503.html ९४०] || १९ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} || rowspan=8 | [[२०२० ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199508.html ९४६] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199512.html ९५०] || २१ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199525.html ९६३] || २४ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199536.html ९७९] || २७ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199547.html ९९५] || १ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199549.html ९९७] || २ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280063.html १२९१] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} || rowspan=2 | |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280059.html १२९५] || १० ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273712.html १३०७] || १७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273716.html १३१८] || १९ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273720.html १३३४] || २१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305498.html १४९७] || २८ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=5 | [[२०२१-२२ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२२ नेपाळ तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305499.html १४९८] || २९ मार्च २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305501.html १५००] || ३१ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305502.html १५०१] || १ एप्रिल २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305504.html १५०३] || ४ एप्रिल २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=2 | |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321467.html १६३६] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|NED}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321472.html १६४२] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321474.html १६४९] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321479.html १६५८] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321483.html १६६७] || १७ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383090.html २१५४] || २२ जुलै २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383092.html २१५६] || २३ जुलै २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383094.html २१६४] || २५ जुलै २०२३ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383095.html २१६८] || २६ जुलै २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383098.html २१७७] || २८ जुलै २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383100.html २१८२] || २९ जुलै २०२३ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398296.html २२४४] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०२३ मलेशिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398297.html २२४७] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398299.html २२५२] || २३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398300.html २२५४] || २४ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423372.html २५००] || ६ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423373.html २५०४] || ७ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|PNG}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423374.html २५०५] || ८ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423441.html २५१६] || १२ मार्च २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|HKG}} [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०२४ हाँग काँग तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423442.html २५१७] || १२ मार्च २०२४ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|HKG}} [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423444.html २५१८] || १३ मार्च २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|HKG}} [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|PNG}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425110.html २५२२] || १६ मार्च २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} || rowspan=2 | |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425111.html २५२३] || १७ मार्च २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415702.html २६३३] || २ जून २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} || rowspan=4 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415709.html २६४०] || ५ जून २०२४ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|UGA}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415729.html २६७९] || १३ जून २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[सॅन फर्नांडो, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो|सॅन फर्नांडो]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415739.html २७०२] || १७ जून २०२४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[सॅन फर्नांडो, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो|सॅन फर्नांडो]] || {{cr|NZ}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498689.html ३४०६] || १४ ऑगस्ट २०२५ || {{cr|GUE}} || {{flagicon|GUE}} [[राजा जॉर्ज पाचवा क्रीडा मैदान]], [[कॅस्टेल (गर्न्सी)|कॅस्टेल]] || {{cr|PNG}} || |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|टी२०]] qycsg48oq5hja35hu6swlt7chrxpqgw 2678417 2678416 2026-04-09T06:20:05Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2678417 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने १५ जुलै २०१५ रोजी आयर्लंड विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875501.html ४३७] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|PNG}} || rowspan=3 | [[२०१५, २०-२० विश्व अजिंक्यपद पात्रता फेरी|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875513.html ४३९] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/875547.html ४४४] || २३ जुलै २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954733.html ४९३] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} || rowspan=6 | |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954735.html ४९४] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|IRE}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/954737.html ४९५] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[रिव्हरवे स्टेडियम]], [[टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड|टाउन्सव्हिल]] || {{cr|PNG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089202.html ६०८] || १२ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089203.html ६०९] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089243.html ६१०] || १४ एप्रिल २०१७ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176792.html ७५६] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१८-१९ आयसीसी ट्वेंटी२० विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176793.html ७५७] || २२ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176795.html ७६०] || २३ मार्च २०१९ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176797.html ७६२] || २४ मार्च २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=5 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192812.html ८२०] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192815.html ८२४] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192818.html ८२६] || १३ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फॅलेटा ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199503.html ९४०] || १९ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} || rowspan=8 | [[२०२० ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199508.html ९४६] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199512.html ९५०] || २१ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199525.html ९६३] || २४ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199536.html ९७९] || २७ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199547.html ९९५] || १ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199549.html ९९७] || २ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280063.html १२९१] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} || rowspan=2 | |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280059.html १२९५] || १० ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी मैदान क्र.१]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273712.html १३०७] || १७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273716.html १३१८] || १९ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SCO}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273720.html १३३४] || २१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305498.html १४९७] || २८ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=5 | [[२०२१-२२ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२२ नेपाळ तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305499.html १४९८] || २९ मार्च २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305501.html १५००] || ३१ मार्च २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305502.html १५०१] || १ एप्रिल २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305504.html १५०३] || ४ एप्रिल २०२२ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर|किर्तीपूर]] || {{cr|NEP}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=2 | |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321467.html १६३६] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|NED}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321472.html १६४२] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321474.html १६४९] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321479.html १६५८] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321483.html १६६७] || १७ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383090.html २१५४] || २२ जुलै २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383092.html २१५६] || २३ जुलै २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383094.html २१६४] || २५ जुलै २०२३ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383095.html २१६८] || २६ जुलै २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383098.html २१७७] || २८ जुलै २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383100.html २१८२] || २९ जुलै २०२३ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398296.html २२४४] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०२३ मलेशिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398297.html २२४७] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398299.html २२५२] || २३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398300.html २२५४] || २४ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423372.html २५००] || ६ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423373.html २५०४] || ७ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|PNG}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423374.html २५०५] || ८ मार्च २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423441.html २५१६] || १२ मार्च २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|HKG}} [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०२४ हाँग काँग तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423442.html २५१७] || १२ मार्च २०२४ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|HKG}} [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1423444.html २५१८] || १३ मार्च २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|HKG}} [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|PNG}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425110.html २५२२] || १६ मार्च २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|PNG}} || rowspan=2 | |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1425111.html २५२३] || १७ मार्च २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415702.html २६३३] || २ जून २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} || rowspan=4 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415709.html २६४०] || ५ जून २०२४ || {{cr|UGA}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|UGA}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415729.html २६७९] || १३ जून २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[सॅन फर्नांडो, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो|सॅन फर्नांडो]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415739.html २७०२] || १७ जून २०२४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[सॅन फर्नांडो, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो|सॅन फर्नांडो]] || {{cr|NZ}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498689.html ३४०६] || १४ ऑगस्ट २०२५ || {{cr|GUE}} || {{flagicon|GUE}} [[राजा जॉर्ज पाचवा क्रीडा मैदान]], [[कॅस्टेल (गर्न्सी)|कॅस्टेल]] || {{cr|PNG}} || |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503455.html ३५१०] || ९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAM}} || rowspan=2 | [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया-पूर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया-पूर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503458.html ३५१३] || १० ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|टी२०]] hbdsg54vdtkzpxk76ih73ja4dtw3odx 0 378810 2678247 2026-04-08T14:12:12Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1329526030|Kherson Art Museum]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2678247 wikitext text/x-wiki '''खेर्सन कला संग्रहालय''' हे [[युक्रेन|युक्रेनमधील]] [[खेर्सन]] येथील एक कला संग्रहालय आहे. हे '''ओलेक्सी शोव्हकुनेन्को खेर्सन प्रादेशिक कला संग्रहालय''' या नावानेही ओळखले जाते. हे [[खेर्सन]] पूर्वीच्या सिटी हॉल इमारतीत आहे. हे संग्रहालय २७ मे १९७८ ला उघडले होते.{{r|day|kyivpost}} २०२२ मध्ये युक्रेनवर झालेल्या रशियन आक्रमणादरम्यान, खेर्सान शहर ताब्यात असताना रशियन सैनिकांनी संग्रहालय लुटले. युक्रेनियन सैन्याने शहर मुक्त करण्याच्या काही काळ आधी, हा संग्रह रशियन-व्याप्त क्रिमियामधील [[सिंफेरोपोल|सिम्फेरोपोल]] येथील टौरिडाच्या केंद्रीय संग्रहालयात हलवण्यात आला. == इतिहास == पुरातत्वशास्त्रज्ञ आणि सार्वजनिक व्यक्तिमत्व व्हिक्टर इवानोविच गोश्केविच यांनी १८९० मध्ये [[खेर्सन]] येथे एका पुरातत्व संग्रहालयाची स्थापना केली. १९०९ मध्ये, गोश्केविच यांनी हे संग्रहालय शहराला भेट म्हणून दिले. या भेटीमध्ये मूळ गोश्केविच संग्रहालयाची इमारत आणि नाणी व पुरातत्वीय वस्तू, तसेच चित्रे आणि प्रतिमा यांचा समावेश असलेला संग्रह, या दोन्हींचा समावेश होता. १९१२ मध्ये, स्थानिक आश्रयदाते प्रिन्स मिकोला अँटोनोविच गेड्रोइट्स यांच्या पुढाकाराने, गोश्केविच संग्रहालय इमारतीच्या तळमजल्यावर ललित कला संग्रहालय उघडण्यात आले आणि संग्रहालयाने चित्रकला, शिल्पकला, पोर्सिलेन, क्रिस्टल आणि कोरीव कामाच्या कलाकृतींनी आपला संग्रह वाढवला. या कालावधी ओलेक्सी पी. बोगोल्युबोव्ह, कोलेस्निकोव्ह, किरील व्ही. लेमोख, व्लादिमीर ई. माकोव्स्की, व्हीडी पोलेनोव्हा, मायकोला के. पायमोनेन्को, एस.एस. येगोर्नोव्ह आणि झारुबिन यांची चित्रे आणि शिल्पकार गिञ्हबर्ग आणि बी.डब्ल्यू. एडवर्ड यांच्या कलाकृतींचा समावेश आहे. === सोव्हिएत काळ === [[पहिले महायुद्ध|पहिल्या महायुद्धानंतरच्या]] १९२० आणि १९३० च्या दशकात, संग्रहालयात रशियन आणि पश्चिम युरोपीय महान कलाकारांच्या कलाकृतींचा समावेश करून संग्रह पुन्हा भरण्यात आला. [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धाच्या]] पूर्वसंध्येला, संग्रहालयात सुमारे ७०० प्रदर्शनीय वस्तू होत्या. फॅसिस्ट राजवटीच्या काळात, नाझींनी कलाकृतींच्या संग्रहासह संग्रहालयातील बहुतेक मौल्यवान वस्तू खेर्सनमधून जर्मनी आणि [[रोमेनिया|रोमेनियामधील]] ठिकाणी नेल्या. === आधुनिक काळ === १९७६ मध्ये, शहराला [[लेनिनग्राड|लेनिनग्राडच्या]] मूळ रहिवासी एम. आय. कोर्निलोव्स्काया यांचा संग्रह वारसा म्हणून मिळाला, ज्यामध्ये ५०० ललित कलाकृती आणि पुस्तकांचा एक अद्वितीय संग्रह समाविष्ट होता. सध्याचे खेर्सन कला संग्रहालय १९७८ मध्ये स्थानिक इतिहास संग्रहालयाचा कला विभाग आणि लेनिनग्राड संग्रहाच्या आधारावर तयार करण्यात आले. स्थापनेच्या सुरुवातीच्या काळात, सोव्हिएत युनियन आणि युक्रेनच्या संस्कृती मंत्रालये, तसेच सोव्हिएत युनियन आणि युक्रेनच्या कलाकारांच्या संघांच्या निधीतून मोठ्या संख्येने प्रदर्शनीय वस्तू संग्रहालयाच्या संग्रहात हस्तांतरित करण्यात आल्या. १९८१ मध्ये, सोव्हिएत युनियनचे युक्रेनियन लोककलाकार ओलेक्सी ओ. शोवकुनेन्को यांच्या पत्नी ओ. व्ही. शोवकुनेन्को यांनी त्यांच्या पतीच्या १०० हून अधिक कलाकृती संग्रहालयाला दान केल्या. == संग्रहालय इमारत == [[चित्र:Herson_Duma.jpg|डावे|इवलेसे|200x200अंश|खेर्सनची शहर ड्यूमा (परिषद). (पोस्टकार्ड, १९१७ पूर्वी)]] हे संग्रहालय खेर्सनच्या पूर्वीच्या सिटी हॉलमध्ये आहे. १९०५-०६ मध्ये बांधलेली ही इमारत विशेषतः शहराची प्रशासकीय कार्यालये, ज्यात महापौरांचे कार्यालय, शहरातील न्यायालय आणि शहरातील सार्वजनिक बँक यांना सामावून घेण्यासाठी तयार करण्यात आली होती. हे आजही शहराच्या सर्वात प्रसिद्ध प्रतीकांपैकी एक आणि "शहराच्या आध्यात्मिक वारशाचा खजिना" मानले जाते.<ref>{{Citation|title=Херсонський художній музей імені Олексія Шовкуненка|accessdate=2023-07-24}}</ref> १९०० साली, सिटी ड्यूमाच्या (परिषदेच्या) एका बैठकीत, खेर्सनचे महापौर द्वितीय वोलोखिन यांनी शहराची कार्यालये केंद्रीकृत करण्यासाठी एक इमारत बांधण्याचा मुद्दा उपस्थित केला. ड्यूमा-मान्यताप्राप्त स्पर्धेत सादर केलेल्या चार अनामिक प्रस्तावांपैकी, ओडेसा-निवासी वास्तुविशारद ॲडॉल्फ बोरिसोविच मिंकस (१८७०-१९४८) यांची रचना निवडली गेली. २८ मे १९०५ रोजी बांधकामाला सुरुवात झाली आणि १९०६ मध्ये ते पूर्ण झाले. या वास्तूत अनेक स्थापत्यशैलींचे मिश्रण असून, येथून डनिप्रो नदीचे दृश्य दिसते. ह्याचे वर्णन एक "भव्य शाही इमारत" म्हणुन होते.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/empty-kherson-art-museum-in-despair-after-entire-collection-stolen-by-russia/|title=Empty Kherson art museum in despair after entire collection stolen by Russia|date=2022-11-26|website=The Kyiv Independent|language=en|access-date=2023-07-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://kyivindependent.com/empty-kherson-art-museum-in-despair-after-entire-collection-stolen-by-russia/ "Empty Kherson art museum in despair after entire collection stolen by Russia"]. ''The Kyiv Independent''. 2022-11-26<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-07-24</span></span>.</cite></ref> == संग्रह == [[चित्र:Lely-Peter_Lady-with-a-Dog_17th-century.jpg|इवलेसे|312x312अंश|"लेडी विथ अ डॉग" पीटर लेली, १७ वे शतक. खेर्सन कला संग्रहालय <ref>{{स्रोत बातमी|last=Shandra|first=Alya|url=https://euromaidanpress.com/2023/01/27/take-a-look-at-the-unique-paintings-russia-looted-from-ukraines-kherson-art-museum/|title=Take a look at the unique paintings Russia looted from the Kherson Art Museum|date=January 27, 2023|work=Euromaidan Press}}</ref>]] [[चित्र:Ivan-Aivazovsky-View-of-the-city-of-Odesa-1846-Oil-on-canvas-From-the-collection-of-the-Kherson-Art-Museum.jpg|इवलेसे|250x250अंश|"व्हियू ऑफ द चिटी ऑफ ओडेसा, १८४६," इव्हान आयवाझोव्स्की (कॅनव्हासवरील तैलचित्र), खेर्सन कला संग्रहालय <ref>{{स्रोत बातमी|last=Shandra|first=Alya|url=https://euromaidanpress.com/2023/01/27/take-a-look-at-the-unique-paintings-russia-looted-from-ukraines-kherson-art-museum/|title=Take a look at the unique paintings Russia looted from the Kherson Art Museum|date=January 27, 2023|work=Euromaidan Press}}</ref>]] २०२२ पर्यंत, संग्रहालयात १४,००० पेक्षा जास्त कलाकृतींचा समावेश होता.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/empty-kherson-art-museum-in-despair-after-entire-collection-stolen-by-russia/|title=Empty Kherson art museum in despair after entire collection stolen by Russia|date=2022-11-26|website=The Kyiv Independent|language=en|access-date=2023-07-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://kyivindependent.com/empty-kherson-art-museum-in-despair-after-entire-collection-stolen-by-russia/ "Empty Kherson art museum in despair after entire collection stolen by Russia"]. ''The Kyiv Independent''. 2022-11-26<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-07-24</span></span>.</cite></ref> या संग्रहात युक्रेनियन आणि आंतरराष्ट्रीय कलाकारांच्या चित्रकला, ग्राफिक्स, शिल्पकला, सजावटीची आणि उपयोजित कला यांमधील कलाकृतींचा समावेश होता. ह्यामध्ये १७ व्या शतकातील रशियन आयकॉन चित्रकलेपासून ते आधुनिक खेर्सन कलाकारांच्या कलाकृतींपर्यंतचा समावेश होता. संग्रहाच्या तीन मुख्य विभागांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होता: * १७ व्या शतकापासून ते २० व्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंतची आयकॉन चित्रकला * १८ व्या शतकाच्या पूर्वार्धापासून ते १९ व्या शतकाच्या पूर्वार्धापर्यंतची रशियन कला * १९ व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील आणि २० व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळातील युक्रेनियन आणि रशियन कला. == २०२२ नंतर सद्यस्थिती == २०२२ मध्ये युक्रेनवर झालेल्या रशियन आक्रमणादरम्यान, खेर्सन शहर ताब्यात असताना रशियन सैनिकांनी संग्रहालयाची लूट केली. ३१ ऑक्टोबर २०२२ रोजी, युक्रेनियन सैन्याने शहर मुक्त करण्याच्या अगदी आधी, रशियन ट्रक संग्रहालयाबाहेर रांगेत उभे राहू लागले.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/empty-kherson-art-museum-in-despair-after-entire-collection-stolen-by-russia/|title=Empty Kherson art museum in despair after entire collection stolen by Russia|date=2022-11-26|website=The Kyiv Independent|language=en|access-date=2023-07-24}}</ref> गणवेशधारी रशियन सैनिकांनी, रशियन संस्कृती मंत्रालयाचे प्रतिनिधी आणि साध्या वेशातील फेडरल सुरक्षा सेवेच्या अधिकाऱ्यांसोबत "जवळजवळ १५,००० कलाकृती निष्काळजीपणे ट्रक आणि बसमध्ये कोंबल्या" असे वृत प्रकशीत आहे. हा संग्रह रशियन-व्याप्त क्रिमियामधील [[सिंफेरोपोल|सिम्फेरोपोल]] येथील टौरिडाच्या केंद्रीय संग्रहालयात हलवण्यात आला, जिथे [[व्लादिमिर पुतिन|पुतिन]] समर्थक सिम्फेरोपोल संग्रहालयाचे संचालक आंद्रेई माल्गिन <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theartnewspaper.com/2023/02/01/special-investigation-serious-concerns-over-the-fate-of-ukraines-museum-works-taken-by-russia|title=Special investigation: Serious concerns over fate of Ukraine's museum works taken by Russians|last=Bailey|first=Martin|date=2023-02-01|website=The Art Newspaper - International art news and events|access-date=2023-07-24}}</ref> यांनी सांगितले की कलाकृतींची सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी हे स्थलांतर करण्यात आले. व्याप्त सिम्फेरोपोलमधील चित्रांमध्ये खेर्सन संग्रहातील अनेक कलाकृती ओळखण्यात आल्या आहेत, परंतु, फेब्रुवारी २०२३ पर्यंत, खेर्सन संग्रह त्याच्या संपूर्ण स्वरूपात एकत्र ठेवण्यात आला होता की नाही हे अद्याप ज्ञात नव्हते.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/empty-kherson-art-museum-in-despair-after-entire-collection-stolen-by-russia/|title=Empty Kherson art museum in despair after entire collection stolen by Russia|date=2022-11-26|website=The Kyiv Independent|language=en|access-date=2023-07-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://kyivindependent.com/empty-kherson-art-museum-in-despair-after-entire-collection-stolen-by-russia/ "Empty Kherson art museum in despair after entire collection stolen by Russia"]. ''The Kyiv Independent''. 2022-11-26<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-07-24</span></span>.</cite></ref> खेर्रन पोलिसांनी ज्याला ते "युद्ध गुन्हा" म्हणतात त्या प्रकरणी तपास सुरू केला आहे. युक्रेनचे संस्कृती मंत्री ओलेक्झांडर टकाचेंको यांनी ५०० हून अधिक युक्रेनियन सांस्कृतिक वारसा स्थळांचा रशियाने हेतुपुरस्सर केलेला विध्वंस आणि लूटमार याला सांस्कृतिक नरसंहार म्हटले आहे. == संदर्भ == [[वर्ग:संग्रहालये]] [[वर्ग:युक्रेनचा इतिहास]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] g1na2hrjjz5nq419l8a9cv4ibc4hia4 2678248 2678247 2026-04-08T14:17:11Z Dharmadhyaksha 28394 {{विकिडेटा माहितीचौकट}} 2678248 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''खेर्सन कला संग्रहालय''' हे [[युक्रेन|युक्रेनमधील]] [[खेर्सन]] येथील एक कला संग्रहालय आहे. हे '''ओलेक्सी शोव्हकुनेन्को खेर्सन प्रादेशिक कला संग्रहालय''' या नावानेही ओळखले जाते. हे [[खेर्सन]] पूर्वीच्या सिटी हॉल इमारतीत आहे. हे संग्रहालय २७ मे १९७८ ला उघडले होते.<ref name="kyivpost">{{Cite web|url=https://www.kyivpost.com/russias-war/__trashed-4.html|title=Shovkunenko Regional Art Museum, in Kherson, Captured by Russian Occupiers - Kyiv Post - Ukraine's Global Voice|first=Iryna|last=Pavlenko|date=July 20, 2022|website=Kyiv Post}}</ref><ref name="day">{{Cite web|url=https://day.kyiv.ua/en/article/time-out/we-dont-have-any-provinciality-complexes|title="We don't have any provinciality complexes!" &#124; The Day newspaper}}</ref> २०२२ मध्ये युक्रेनवर झालेल्या रशियन आक्रमणादरम्यान, खेर्सान शहर ताब्यात असताना रशियन सैनिकांनी संग्रहालय लुटले. युक्रेनियन सैन्याने शहर मुक्त करण्याच्या काही काळ आधी, हा संग्रह रशियन-व्याप्त क्रिमियामधील [[सिंफेरोपोल|सिम्फेरोपोल]] येथील टौरिडाच्या केंद्रीय संग्रहालयात हलवण्यात आला.<ref name=":0">[https://www.euronews.com/culture/2022/09/13/its-cultural-genocide-ukraines-culture-minister-trying-to-salvage-the-countrys-artifacts ""It's cultural genocide": Ukraine's Culture Minister trying to salvage the country's artifacts], Euronews, 13 September 2022</ref><ref>[https://www.ejiltalk.org/the-war-of-aggression-against-ukraine-cultural-property-and-genocide-why-it-is-imperative-to-take-a-close-look-at-cultural-property/ "The War of Aggression Against Ukraine, Cultural Property and Genocide: Why it is Imperative to Take a Close Look at Cultural Property"], Blog of the European Journal of International Law, 31 March 2022</ref> == इतिहास == पुरातत्वशास्त्रज्ञ आणि सार्वजनिक व्यक्तिमत्व व्हिक्टर इवानोविच गोश्केविच यांनी १८९० मध्ये [[खेर्सन]] येथे एका पुरातत्व संग्रहालयाची स्थापना केली. १९०९ मध्ये, गोश्केविच यांनी हे संग्रहालय शहराला भेट म्हणून दिले. या भेटीमध्ये मूळ गोश्केविच संग्रहालयाची इमारत आणि नाणी व पुरातत्वीय वस्तू, तसेच चित्रे आणि प्रतिमा यांचा समावेश असलेला संग्रह, या दोन्हींचा समावेश होता. १९१२ मध्ये, स्थानिक आश्रयदाते प्रिन्स मिकोला अँटोनोविच गेड्रोइट्स यांच्या पुढाकाराने, गोश्केविच संग्रहालय इमारतीच्या तळमजल्यावर ललित कला संग्रहालय उघडण्यात आले आणि संग्रहालयाने चित्रकला, शिल्पकला, पोर्सिलेन, क्रिस्टल आणि कोरीव कामाच्या कलाकृतींनी आपला संग्रह वाढवला. या कालावधी ओलेक्सी पी. बोगोल्युबोव्ह, कोलेस्निकोव्ह, किरील व्ही. लेमोख, व्लादिमीर ई. माकोव्स्की, व्हीडी पोलेनोव्हा, मायकोला के. पायमोनेन्को, एस.एस. येगोर्नोव्ह आणि झारुबिन यांची चित्रे आणि शिल्पकार गिञ्हबर्ग आणि बी.डब्ल्यू. एडवर्ड यांच्या कलाकृतींचा समावेश आहे. === सोव्हिएत काळ === [[पहिले महायुद्ध|पहिल्या महायुद्धानंतरच्या]] १९२० आणि १९३० च्या दशकात, संग्रहालयात रशियन आणि पश्चिम युरोपीय महान कलाकारांच्या कलाकृतींचा समावेश करून संग्रह पुन्हा भरण्यात आला. [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धाच्या]] पूर्वसंध्येला, संग्रहालयात सुमारे ७०० प्रदर्शनीय वस्तू होत्या. फॅसिस्ट राजवटीच्या काळात, नाझींनी कलाकृतींच्या संग्रहासह संग्रहालयातील बहुतेक मौल्यवान वस्तू खेर्सनमधून जर्मनी आणि [[रोमेनिया|रोमेनियामधील]] ठिकाणी नेल्या. === आधुनिक काळ === १९७६ मध्ये, शहराला [[लेनिनग्राड|लेनिनग्राडच्या]] मूळ रहिवासी एम. आय. कोर्निलोव्स्काया यांचा संग्रह वारसा म्हणून मिळाला, ज्यामध्ये ५०० ललित कलाकृती आणि पुस्तकांचा एक अद्वितीय संग्रह समाविष्ट होता. सध्याचे खेर्सन कला संग्रहालय १९७८ मध्ये स्थानिक इतिहास संग्रहालयाचा कला विभाग आणि लेनिनग्राड संग्रहाच्या आधारावर तयार करण्यात आले. स्थापनेच्या सुरुवातीच्या काळात, सोव्हिएत युनियन आणि युक्रेनच्या संस्कृती मंत्रालये, तसेच सोव्हिएत युनियन आणि युक्रेनच्या कलाकारांच्या संघांच्या निधीतून मोठ्या संख्येने प्रदर्शनीय वस्तू संग्रहालयाच्या संग्रहात हस्तांतरित करण्यात आल्या. १९८१ मध्ये, सोव्हिएत युनियनचे युक्रेनियन लोककलाकार ओलेक्सी ओ. शोवकुनेन्को यांच्या पत्नी ओ. व्ही. शोवकुनेन्को यांनी त्यांच्या पतीच्या १०० हून अधिक कलाकृती संग्रहालयाला दान केल्या. == संग्रहालय इमारत == [[चित्र:Herson_Duma.jpg|डावे|इवलेसे|200x200अंश|खेर्सनची शहर ड्यूमा (परिषद). (पोस्टकार्ड, १९१७ पूर्वी)]] हे संग्रहालय खेर्सनच्या पूर्वीच्या सिटी हॉलमध्ये आहे. १९०५-०६ मध्ये बांधलेली ही इमारत विशेषतः शहराची प्रशासकीय कार्यालये, ज्यात महापौरांचे कार्यालय, शहरातील न्यायालय आणि शहरातील सार्वजनिक बँक यांना सामावून घेण्यासाठी तयार करण्यात आली होती. हे आजही शहराच्या सर्वात प्रसिद्ध प्रतीकांपैकी एक आणि "शहराच्या आध्यात्मिक वारशाचा खजिना" मानले जाते.<ref>{{Citation |title=Херсонський художній музей імені Олексія Шовкуненка |date=2023-03-01 |url=https://uk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A5%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%85%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D1%96%D0%B9_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9_%D1%96%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%96_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96%D1%8F_%D0%A8%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D1%83%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%B0&oldid=38645674 |work=Вікіпедія |access-date=2023-07-24 |language=uk}}</ref> १९०० साली, सिटी ड्यूमाच्या (परिषदेच्या) एका बैठकीत, खेर्सनचे महापौर द्वितीय वोलोखिन यांनी शहराची कार्यालये केंद्रीकृत करण्यासाठी एक इमारत बांधण्याचा मुद्दा उपस्थित केला. ड्यूमा-मान्यताप्राप्त स्पर्धेत सादर केलेल्या चार अनामिक प्रस्तावांपैकी, ओडेसा-निवासी वास्तुविशारद ॲडॉल्फ बोरिसोविच मिंकस (१८७०-१९४८) यांची रचना निवडली गेली. २८ मे १९०५ रोजी बांधकामाला सुरुवात झाली आणि १९०६ मध्ये ते पूर्ण झाले. या वास्तूत अनेक स्थापत्यशैलींचे मिश्रण असून, येथून डनिप्रो नदीचे दृश्य दिसते. ह्याचे वर्णन एक "भव्य शाही इमारत" म्हणुन होते.<ref name=":1"/> == संग्रह == [[चित्र:Lely-Peter_Lady-with-a-Dog_17th-century.jpg|इवलेसे|312x312अंश|"लेडी विथ अ डॉग" पीटर लेली, १७ वे शतक. खेर्सन कला संग्रहालय <ref>{{स्रोत बातमी|last=Shandra|first=Alya|url=https://euromaidanpress.com/2023/01/27/take-a-look-at-the-unique-paintings-russia-looted-from-ukraines-kherson-art-museum/|title=Take a look at the unique paintings Russia looted from the Kherson Art Museum|date=January 27, 2023|work=Euromaidan Press}}</ref>]] [[चित्र:Ivan-Aivazovsky-View-of-the-city-of-Odesa-1846-Oil-on-canvas-From-the-collection-of-the-Kherson-Art-Museum.jpg|इवलेसे|250x250अंश|"व्हियू ऑफ द चिटी ऑफ ओडेसा, १८४६," इव्हान आयवाझोव्स्की (कॅनव्हासवरील तैलचित्र), खेर्सन कला संग्रहालय <ref>{{स्रोत बातमी|last=Shandra|first=Alya|url=https://euromaidanpress.com/2023/01/27/take-a-look-at-the-unique-paintings-russia-looted-from-ukraines-kherson-art-museum/|title=Take a look at the unique paintings Russia looted from the Kherson Art Museum|date=January 27, 2023|work=Euromaidan Press}}</ref>]] २०२२ पर्यंत, संग्रहालयात १४,००० पेक्षा जास्त कलाकृतींचा समावेश होता.<ref name=":1"/> या संग्रहात युक्रेनियन आणि आंतरराष्ट्रीय कलाकारांच्या चित्रकला, ग्राफिक्स, शिल्पकला, सजावटीची आणि उपयोजित कला यांमधील कलाकृतींचा समावेश होता. ह्यामध्ये १७ व्या शतकातील रशियन आयकॉन चित्रकलेपासून ते आधुनिक खेर्सन कलाकारांच्या कलाकृतींपर्यंतचा समावेश होता. संग्रहाच्या तीन मुख्य विभागांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होता: * १७ व्या शतकापासून ते २० व्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंतची आयकॉन चित्रकला * १८ व्या शतकाच्या पूर्वार्धापासून ते १९ व्या शतकाच्या पूर्वार्धापर्यंतची रशियन कला * १९ व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील आणि २० व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळातील युक्रेनियन आणि रशियन कला. == २०२२ नंतर सद्यस्थिती == २०२२ मध्ये युक्रेनवर झालेल्या रशियन आक्रमणादरम्यान, खेर्सन शहर ताब्यात असताना रशियन सैनिकांनी संग्रहालयाची लूट केली. ३१ ऑक्टोबर २०२२ रोजी, युक्रेनियन सैन्याने शहर मुक्त करण्याच्या अगदी आधी, रशियन ट्रक संग्रहालयाबाहेर रांगेत उभे राहू लागले.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/empty-kherson-art-museum-in-despair-after-entire-collection-stolen-by-russia/|title=Empty Kherson art museum in despair after entire collection stolen by Russia|date=2022-11-26|website=The Kyiv Independent|language=en|access-date=2023-07-24}}</ref> गणवेशधारी रशियन सैनिकांनी, रशियन संस्कृती मंत्रालयाचे प्रतिनिधी आणि साध्या वेशातील फेडरल सुरक्षा सेवेच्या अधिकाऱ्यांसोबत "जवळजवळ १५,००० कलाकृती निष्काळजीपणे ट्रक आणि बसमध्ये कोंबल्या" असे वृत प्रकशीत आहे.<ref name="Art">[https://news.artnet.com/art-world/russian-troops-loot-kherson-museum-2209777 "Before Retreating From Kherson, Russian Troops Emptied One of Ukraine’s Top Museums of Nearly 15,000 Objects"], artnet news, 14 November 2022</ref> हा संग्रह रशियन-व्याप्त क्रिमियामधील [[सिंफेरोपोल|सिम्फेरोपोल]] येथील टौरिडाच्या केंद्रीय संग्रहालयात हलवण्यात आला, जिथे [[व्लादिमिर पुतिन|पुतिन]] समर्थक सिम्फेरोपोल संग्रहालयाचे संचालक आंद्रेई माल्गिन <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theartnewspaper.com/2023/02/01/special-investigation-serious-concerns-over-the-fate-of-ukraines-museum-works-taken-by-russia|title=Special investigation: Serious concerns over fate of Ukraine's museum works taken by Russians|last=Bailey|first=Martin|date=2023-02-01|website=The Art Newspaper - International art news and events|access-date=2023-07-24}}</ref> यांनी सांगितले की कलाकृतींची सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी हे स्थलांतर करण्यात आले. व्याप्त सिम्फेरोपोलमधील चित्रांमध्ये खेर्सन संग्रहातील अनेक कलाकृती ओळखण्यात आल्या आहेत, परंतु, फेब्रुवारी २०२३ पर्यंत, खेर्सन संग्रह त्याच्या संपूर्ण स्वरूपात एकत्र ठेवण्यात आला होता की नाही हे अद्याप ज्ञात नव्हते.<ref name=":1"/> खेर्रन पोलिसांनी ज्याला ते "युद्ध गुन्हा" म्हणतात त्या प्रकरणी तपास सुरू केला आहे. युक्रेनचे संस्कृती मंत्री ओलेक्झांडर टकाचेंको यांनी ५०० हून अधिक युक्रेनियन सांस्कृतिक वारसा स्थळांचा रशियाने हेतुपुरस्सर केलेला विध्वंस आणि लूटमार याला सांस्कृतिक नरसंहार म्हटले आहे.<ref name="Art"/><ref name=":0" /> == संदर्भ == [[वर्ग:संग्रहालये]] [[वर्ग:युक्रेनचा इतिहास]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] 6bxpfoz16y32js51l83ivd9ariwamlg 2678274 2678248 2026-04-08T14:52:20Z अभय नातू 206 removed [[Category:संग्रहालये]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678274 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''खेर्सन कला संग्रहालय''' हे [[युक्रेन|युक्रेनमधील]] [[खेर्सन]] येथील एक कला संग्रहालय आहे. हे '''ओलेक्सी शोव्हकुनेन्को खेर्सन प्रादेशिक कला संग्रहालय''' या नावानेही ओळखले जाते. हे [[खेर्सन]] पूर्वीच्या सिटी हॉल इमारतीत आहे. हे संग्रहालय २७ मे १९७८ ला उघडले होते.<ref name="kyivpost">{{Cite web|url=https://www.kyivpost.com/russias-war/__trashed-4.html|title=Shovkunenko Regional Art Museum, in Kherson, Captured by Russian Occupiers - Kyiv Post - Ukraine's Global Voice|first=Iryna|last=Pavlenko|date=July 20, 2022|website=Kyiv Post}}</ref><ref name="day">{{Cite web|url=https://day.kyiv.ua/en/article/time-out/we-dont-have-any-provinciality-complexes|title="We don't have any provinciality complexes!" &#124; The Day newspaper}}</ref> २०२२ मध्ये युक्रेनवर झालेल्या रशियन आक्रमणादरम्यान, खेर्सान शहर ताब्यात असताना रशियन सैनिकांनी संग्रहालय लुटले. युक्रेनियन सैन्याने शहर मुक्त करण्याच्या काही काळ आधी, हा संग्रह रशियन-व्याप्त क्रिमियामधील [[सिंफेरोपोल|सिम्फेरोपोल]] येथील टौरिडाच्या केंद्रीय संग्रहालयात हलवण्यात आला.<ref name=":0">[https://www.euronews.com/culture/2022/09/13/its-cultural-genocide-ukraines-culture-minister-trying-to-salvage-the-countrys-artifacts ""It's cultural genocide": Ukraine's Culture Minister trying to salvage the country's artifacts], Euronews, 13 September 2022</ref><ref>[https://www.ejiltalk.org/the-war-of-aggression-against-ukraine-cultural-property-and-genocide-why-it-is-imperative-to-take-a-close-look-at-cultural-property/ "The War of Aggression Against Ukraine, Cultural Property and Genocide: Why it is Imperative to Take a Close Look at Cultural Property"], Blog of the European Journal of International Law, 31 March 2022</ref> == इतिहास == पुरातत्वशास्त्रज्ञ आणि सार्वजनिक व्यक्तिमत्व व्हिक्टर इवानोविच गोश्केविच यांनी १८९० मध्ये [[खेर्सन]] येथे एका पुरातत्व संग्रहालयाची स्थापना केली. १९०९ मध्ये, गोश्केविच यांनी हे संग्रहालय शहराला भेट म्हणून दिले. या भेटीमध्ये मूळ गोश्केविच संग्रहालयाची इमारत आणि नाणी व पुरातत्वीय वस्तू, तसेच चित्रे आणि प्रतिमा यांचा समावेश असलेला संग्रह, या दोन्हींचा समावेश होता. १९१२ मध्ये, स्थानिक आश्रयदाते प्रिन्स मिकोला अँटोनोविच गेड्रोइट्स यांच्या पुढाकाराने, गोश्केविच संग्रहालय इमारतीच्या तळमजल्यावर ललित कला संग्रहालय उघडण्यात आले आणि संग्रहालयाने चित्रकला, शिल्पकला, पोर्सिलेन, क्रिस्टल आणि कोरीव कामाच्या कलाकृतींनी आपला संग्रह वाढवला. या कालावधी ओलेक्सी पी. बोगोल्युबोव्ह, कोलेस्निकोव्ह, किरील व्ही. लेमोख, व्लादिमीर ई. माकोव्स्की, व्हीडी पोलेनोव्हा, मायकोला के. पायमोनेन्को, एस.एस. येगोर्नोव्ह आणि झारुबिन यांची चित्रे आणि शिल्पकार गिञ्हबर्ग आणि बी.डब्ल्यू. एडवर्ड यांच्या कलाकृतींचा समावेश आहे. === सोव्हिएत काळ === [[पहिले महायुद्ध|पहिल्या महायुद्धानंतरच्या]] १९२० आणि १९३० च्या दशकात, संग्रहालयात रशियन आणि पश्चिम युरोपीय महान कलाकारांच्या कलाकृतींचा समावेश करून संग्रह पुन्हा भरण्यात आला. [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धाच्या]] पूर्वसंध्येला, संग्रहालयात सुमारे ७०० प्रदर्शनीय वस्तू होत्या. फॅसिस्ट राजवटीच्या काळात, नाझींनी कलाकृतींच्या संग्रहासह संग्रहालयातील बहुतेक मौल्यवान वस्तू खेर्सनमधून जर्मनी आणि [[रोमेनिया|रोमेनियामधील]] ठिकाणी नेल्या. === आधुनिक काळ === १९७६ मध्ये, शहराला [[लेनिनग्राड|लेनिनग्राडच्या]] मूळ रहिवासी एम. आय. कोर्निलोव्स्काया यांचा संग्रह वारसा म्हणून मिळाला, ज्यामध्ये ५०० ललित कलाकृती आणि पुस्तकांचा एक अद्वितीय संग्रह समाविष्ट होता. सध्याचे खेर्सन कला संग्रहालय १९७८ मध्ये स्थानिक इतिहास संग्रहालयाचा कला विभाग आणि लेनिनग्राड संग्रहाच्या आधारावर तयार करण्यात आले. स्थापनेच्या सुरुवातीच्या काळात, सोव्हिएत युनियन आणि युक्रेनच्या संस्कृती मंत्रालये, तसेच सोव्हिएत युनियन आणि युक्रेनच्या कलाकारांच्या संघांच्या निधीतून मोठ्या संख्येने प्रदर्शनीय वस्तू संग्रहालयाच्या संग्रहात हस्तांतरित करण्यात आल्या. १९८१ मध्ये, सोव्हिएत युनियनचे युक्रेनियन लोककलाकार ओलेक्सी ओ. शोवकुनेन्को यांच्या पत्नी ओ. व्ही. शोवकुनेन्को यांनी त्यांच्या पतीच्या १०० हून अधिक कलाकृती संग्रहालयाला दान केल्या. == संग्रहालय इमारत == [[चित्र:Herson_Duma.jpg|डावे|इवलेसे|200x200अंश|खेर्सनची शहर ड्यूमा (परिषद). (पोस्टकार्ड, १९१७ पूर्वी)]] हे संग्रहालय खेर्सनच्या पूर्वीच्या सिटी हॉलमध्ये आहे. १९०५-०६ मध्ये बांधलेली ही इमारत विशेषतः शहराची प्रशासकीय कार्यालये, ज्यात महापौरांचे कार्यालय, शहरातील न्यायालय आणि शहरातील सार्वजनिक बँक यांना सामावून घेण्यासाठी तयार करण्यात आली होती. हे आजही शहराच्या सर्वात प्रसिद्ध प्रतीकांपैकी एक आणि "शहराच्या आध्यात्मिक वारशाचा खजिना" मानले जाते.<ref>{{Citation |title=Херсонський художній музей імені Олексія Шовкуненка |date=2023-03-01 |url=https://uk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A5%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%85%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D1%96%D0%B9_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9_%D1%96%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%96_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96%D1%8F_%D0%A8%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D1%83%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%B0&oldid=38645674 |work=Вікіпедія |access-date=2023-07-24 |language=uk}}</ref> १९०० साली, सिटी ड्यूमाच्या (परिषदेच्या) एका बैठकीत, खेर्सनचे महापौर द्वितीय वोलोखिन यांनी शहराची कार्यालये केंद्रीकृत करण्यासाठी एक इमारत बांधण्याचा मुद्दा उपस्थित केला. ड्यूमा-मान्यताप्राप्त स्पर्धेत सादर केलेल्या चार अनामिक प्रस्तावांपैकी, ओडेसा-निवासी वास्तुविशारद ॲडॉल्फ बोरिसोविच मिंकस (१८७०-१९४८) यांची रचना निवडली गेली. २८ मे १९०५ रोजी बांधकामाला सुरुवात झाली आणि १९०६ मध्ये ते पूर्ण झाले. या वास्तूत अनेक स्थापत्यशैलींचे मिश्रण असून, येथून डनिप्रो नदीचे दृश्य दिसते. ह्याचे वर्णन एक "भव्य शाही इमारत" म्हणुन होते.<ref name=":1"/> == संग्रह == [[चित्र:Lely-Peter_Lady-with-a-Dog_17th-century.jpg|इवलेसे|312x312अंश|"लेडी विथ अ डॉग" पीटर लेली, १७ वे शतक. खेर्सन कला संग्रहालय <ref>{{स्रोत बातमी|last=Shandra|first=Alya|url=https://euromaidanpress.com/2023/01/27/take-a-look-at-the-unique-paintings-russia-looted-from-ukraines-kherson-art-museum/|title=Take a look at the unique paintings Russia looted from the Kherson Art Museum|date=January 27, 2023|work=Euromaidan Press}}</ref>]] [[चित्र:Ivan-Aivazovsky-View-of-the-city-of-Odesa-1846-Oil-on-canvas-From-the-collection-of-the-Kherson-Art-Museum.jpg|इवलेसे|250x250अंश|"व्हियू ऑफ द चिटी ऑफ ओडेसा, १८४६," इव्हान आयवाझोव्स्की (कॅनव्हासवरील तैलचित्र), खेर्सन कला संग्रहालय <ref>{{स्रोत बातमी|last=Shandra|first=Alya|url=https://euromaidanpress.com/2023/01/27/take-a-look-at-the-unique-paintings-russia-looted-from-ukraines-kherson-art-museum/|title=Take a look at the unique paintings Russia looted from the Kherson Art Museum|date=January 27, 2023|work=Euromaidan Press}}</ref>]] २०२२ पर्यंत, संग्रहालयात १४,००० पेक्षा जास्त कलाकृतींचा समावेश होता.<ref name=":1"/> या संग्रहात युक्रेनियन आणि आंतरराष्ट्रीय कलाकारांच्या चित्रकला, ग्राफिक्स, शिल्पकला, सजावटीची आणि उपयोजित कला यांमधील कलाकृतींचा समावेश होता. ह्यामध्ये १७ व्या शतकातील रशियन आयकॉन चित्रकलेपासून ते आधुनिक खेर्सन कलाकारांच्या कलाकृतींपर्यंतचा समावेश होता. संग्रहाच्या तीन मुख्य विभागांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होता: * १७ व्या शतकापासून ते २० व्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंतची आयकॉन चित्रकला * १८ व्या शतकाच्या पूर्वार्धापासून ते १९ व्या शतकाच्या पूर्वार्धापर्यंतची रशियन कला * १९ व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील आणि २० व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळातील युक्रेनियन आणि रशियन कला. == २०२२ नंतर सद्यस्थिती == २०२२ मध्ये युक्रेनवर झालेल्या रशियन आक्रमणादरम्यान, खेर्सन शहर ताब्यात असताना रशियन सैनिकांनी संग्रहालयाची लूट केली. ३१ ऑक्टोबर २०२२ रोजी, युक्रेनियन सैन्याने शहर मुक्त करण्याच्या अगदी आधी, रशियन ट्रक संग्रहालयाबाहेर रांगेत उभे राहू लागले.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/empty-kherson-art-museum-in-despair-after-entire-collection-stolen-by-russia/|title=Empty Kherson art museum in despair after entire collection stolen by Russia|date=2022-11-26|website=The Kyiv Independent|language=en|access-date=2023-07-24}}</ref> गणवेशधारी रशियन सैनिकांनी, रशियन संस्कृती मंत्रालयाचे प्रतिनिधी आणि साध्या वेशातील फेडरल सुरक्षा सेवेच्या अधिकाऱ्यांसोबत "जवळजवळ १५,००० कलाकृती निष्काळजीपणे ट्रक आणि बसमध्ये कोंबल्या" असे वृत प्रकशीत आहे.<ref name="Art">[https://news.artnet.com/art-world/russian-troops-loot-kherson-museum-2209777 "Before Retreating From Kherson, Russian Troops Emptied One of Ukraine’s Top Museums of Nearly 15,000 Objects"], artnet news, 14 November 2022</ref> हा संग्रह रशियन-व्याप्त क्रिमियामधील [[सिंफेरोपोल|सिम्फेरोपोल]] येथील टौरिडाच्या केंद्रीय संग्रहालयात हलवण्यात आला, जिथे [[व्लादिमिर पुतिन|पुतिन]] समर्थक सिम्फेरोपोल संग्रहालयाचे संचालक आंद्रेई माल्गिन <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theartnewspaper.com/2023/02/01/special-investigation-serious-concerns-over-the-fate-of-ukraines-museum-works-taken-by-russia|title=Special investigation: Serious concerns over fate of Ukraine's museum works taken by Russians|last=Bailey|first=Martin|date=2023-02-01|website=The Art Newspaper - International art news and events|access-date=2023-07-24}}</ref> यांनी सांगितले की कलाकृतींची सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी हे स्थलांतर करण्यात आले. व्याप्त सिम्फेरोपोलमधील चित्रांमध्ये खेर्सन संग्रहातील अनेक कलाकृती ओळखण्यात आल्या आहेत, परंतु, फेब्रुवारी २०२३ पर्यंत, खेर्सन संग्रह त्याच्या संपूर्ण स्वरूपात एकत्र ठेवण्यात आला होता की नाही हे अद्याप ज्ञात नव्हते.<ref name=":1"/> खेर्रन पोलिसांनी ज्याला ते "युद्ध गुन्हा" म्हणतात त्या प्रकरणी तपास सुरू केला आहे. युक्रेनचे संस्कृती मंत्री ओलेक्झांडर टकाचेंको यांनी ५०० हून अधिक युक्रेनियन सांस्कृतिक वारसा स्थळांचा रशियाने हेतुपुरस्सर केलेला विध्वंस आणि लूटमार याला सांस्कृतिक नरसंहार म्हटले आहे.<ref name="Art"/><ref name=":0" /> == संदर्भ == [[वर्ग:युक्रेनमधील संग्रहालये]] [[वर्ग:युक्रेनचा इतिहास]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] liwkbrvu45sfz2xnn4l4et9y88ry73p 2678275 2678274 2026-04-08T14:52:40Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678275 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''खेर्सन कला संग्रहालय''' हे [[युक्रेन|युक्रेनमधील]] [[खेर्सन]] येथील एक कला संग्रहालय आहे. हे '''ओलेक्सी शोव्हकुनेन्को खेर्सन प्रादेशिक कला संग्रहालय''' या नावानेही ओळखले जाते. हे [[खेर्सन]] पूर्वीच्या सिटी हॉल इमारतीत आहे. हे संग्रहालय २७ मे १९७८ ला उघडले होते.<ref name="kyivpost">{{Cite web|url=https://www.kyivpost.com/russias-war/__trashed-4.html|title=Shovkunenko Regional Art Museum, in Kherson, Captured by Russian Occupiers - Kyiv Post - Ukraine's Global Voice|first=Iryna|last=Pavlenko|date=July 20, 2022|website=Kyiv Post}}</ref><ref name="day">{{Cite web|url=https://day.kyiv.ua/en/article/time-out/we-dont-have-any-provinciality-complexes|title="We don't have any provinciality complexes!" &#124; The Day newspaper}}</ref> २०२२ मध्ये युक्रेनवर झालेल्या रशियन आक्रमणादरम्यान, खेर्सान शहर ताब्यात असताना रशियन सैनिकांनी संग्रहालय लुटले. युक्रेनियन सैन्याने शहर मुक्त करण्याच्या काही काळ आधी, हा संग्रह रशियन-व्याप्त क्रिमियामधील [[सिंफेरोपोल|सिम्फेरोपोल]] येथील टौरिडाच्या केंद्रीय संग्रहालयात हलवण्यात आला.<ref name=":0">[https://www.euronews.com/culture/2022/09/13/its-cultural-genocide-ukraines-culture-minister-trying-to-salvage-the-countrys-artifacts ""It's cultural genocide": Ukraine's Culture Minister trying to salvage the country's artifacts], Euronews, 13 September 2022</ref><ref>[https://www.ejiltalk.org/the-war-of-aggression-against-ukraine-cultural-property-and-genocide-why-it-is-imperative-to-take-a-close-look-at-cultural-property/ "The War of Aggression Against Ukraine, Cultural Property and Genocide: Why it is Imperative to Take a Close Look at Cultural Property"], Blog of the European Journal of International Law, 31 March 2022</ref> == इतिहास == पुरातत्वशास्त्रज्ञ आणि सार्वजनिक व्यक्तिमत्व व्हिक्टर इवानोविच गोश्केविच यांनी १८९० मध्ये [[खेर्सन]] येथे एका पुरातत्व संग्रहालयाची स्थापना केली. १९०९ मध्ये, गोश्केविच यांनी हे संग्रहालय शहराला भेट म्हणून दिले. या भेटीमध्ये मूळ गोश्केविच संग्रहालयाची इमारत आणि नाणी व पुरातत्वीय वस्तू, तसेच चित्रे आणि प्रतिमा यांचा समावेश असलेला संग्रह, या दोन्हींचा समावेश होता. १९१२ मध्ये, स्थानिक आश्रयदाते प्रिन्स मिकोला अँटोनोविच गेड्रोइट्स यांच्या पुढाकाराने, गोश्केविच संग्रहालय इमारतीच्या तळमजल्यावर ललित कला संग्रहालय उघडण्यात आले आणि संग्रहालयाने चित्रकला, शिल्पकला, पोर्सिलेन, क्रिस्टल आणि कोरीव कामाच्या कलाकृतींनी आपला संग्रह वाढवला. या कालावधी ओलेक्सी पी. बोगोल्युबोव्ह, कोलेस्निकोव्ह, किरील व्ही. लेमोख, व्लादिमीर ई. माकोव्स्की, व्हीडी पोलेनोव्हा, मायकोला के. पायमोनेन्को, एस.एस. येगोर्नोव्ह आणि झारुबिन यांची चित्रे आणि शिल्पकार गिञ्हबर्ग आणि बी.डब्ल्यू. एडवर्ड यांच्या कलाकृतींचा समावेश आहे. === सोव्हिएत काळ === [[पहिले महायुद्ध|पहिल्या महायुद्धानंतरच्या]] १९२० आणि १९३० च्या दशकात, संग्रहालयात रशियन आणि पश्चिम युरोपीय महान कलाकारांच्या कलाकृतींचा समावेश करून संग्रह पुन्हा भरण्यात आला. [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धाच्या]] पूर्वसंध्येला, संग्रहालयात सुमारे ७०० प्रदर्शनीय वस्तू होत्या. फॅसिस्ट राजवटीच्या काळात, नाझींनी कलाकृतींच्या संग्रहासह संग्रहालयातील बहुतेक मौल्यवान वस्तू खेर्सनमधून जर्मनी आणि [[रोमेनिया|रोमेनियामधील]] ठिकाणी नेल्या. === आधुनिक काळ === १९७६ मध्ये, शहराला [[लेनिनग्राड|लेनिनग्राडच्या]] मूळ रहिवासी एम. आय. कोर्निलोव्स्काया यांचा संग्रह वारसा म्हणून मिळाला, ज्यामध्ये ५०० ललित कलाकृती आणि पुस्तकांचा एक अद्वितीय संग्रह समाविष्ट होता. सध्याचे खेर्सन कला संग्रहालय १९७८ मध्ये स्थानिक इतिहास संग्रहालयाचा कला विभाग आणि लेनिनग्राड संग्रहाच्या आधारावर तयार करण्यात आले. स्थापनेच्या सुरुवातीच्या काळात, सोव्हिएत युनियन आणि युक्रेनच्या संस्कृती मंत्रालये, तसेच सोव्हिएत युनियन आणि युक्रेनच्या कलाकारांच्या संघांच्या निधीतून मोठ्या संख्येने प्रदर्शनीय वस्तू संग्रहालयाच्या संग्रहात हस्तांतरित करण्यात आल्या. १९८१ मध्ये, सोव्हिएत युनियनचे युक्रेनियन लोककलाकार ओलेक्सी ओ. शोवकुनेन्को यांच्या पत्नी ओ. व्ही. शोवकुनेन्को यांनी त्यांच्या पतीच्या १०० हून अधिक कलाकृती संग्रहालयाला दान केल्या. == संग्रहालय इमारत == [[चित्र:Herson_Duma.jpg|डावे|इवलेसे|200x200अंश|खेर्सनची शहर ड्यूमा (परिषद). (पोस्टकार्ड, १९१७ पूर्वी)]] हे संग्रहालय खेर्सनच्या पूर्वीच्या सिटी हॉलमध्ये आहे. १९०५-०६ मध्ये बांधलेली ही इमारत विशेषतः शहराची प्रशासकीय कार्यालये, ज्यात महापौरांचे कार्यालय, शहरातील न्यायालय आणि शहरातील सार्वजनिक बँक यांना सामावून घेण्यासाठी तयार करण्यात आली होती. हे आजही शहराच्या सर्वात प्रसिद्ध प्रतीकांपैकी एक आणि "शहराच्या आध्यात्मिक वारशाचा खजिना" मानले जाते.<ref>{{Citation |title=Херсонський художній музей імені Олексія Шовкуненка |date=2023-03-01 |url=https://uk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A5%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%85%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D1%96%D0%B9_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9_%D1%96%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%96_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96%D1%8F_%D0%A8%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D1%83%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%B0&oldid=38645674 |work=Вікіпедія |access-date=2023-07-24 |language=uk}}</ref> १९०० साली, सिटी ड्यूमाच्या (परिषदेच्या) एका बैठकीत, खेर्सनचे महापौर द्वितीय वोलोखिन यांनी शहराची कार्यालये केंद्रीकृत करण्यासाठी एक इमारत बांधण्याचा मुद्दा उपस्थित केला. ड्यूमा-मान्यताप्राप्त स्पर्धेत सादर केलेल्या चार अनामिक प्रस्तावांपैकी, ओडेसा-निवासी वास्तुविशारद ॲडॉल्फ बोरिसोविच मिंकस (१८७०-१९४८) यांची रचना निवडली गेली. २८ मे १९०५ रोजी बांधकामाला सुरुवात झाली आणि १९०६ मध्ये ते पूर्ण झाले. या वास्तूत अनेक स्थापत्यशैलींचे मिश्रण असून, येथून डनिप्रो नदीचे दृश्य दिसते. ह्याचे वर्णन एक "भव्य शाही इमारत" म्हणुन होते.<ref name=":1"/> == संग्रह == [[चित्र:Lely-Peter_Lady-with-a-Dog_17th-century.jpg|इवलेसे|312x312अंश|"लेडी विथ अ डॉग" पीटर लेली, १७ वे शतक. खेर्सन कला संग्रहालय <ref>{{स्रोत बातमी|last=Shandra|first=Alya|url=https://euromaidanpress.com/2023/01/27/take-a-look-at-the-unique-paintings-russia-looted-from-ukraines-kherson-art-museum/|title=Take a look at the unique paintings Russia looted from the Kherson Art Museum|date=January 27, 2023|work=Euromaidan Press}}</ref>]] [[चित्र:Ivan-Aivazovsky-View-of-the-city-of-Odesa-1846-Oil-on-canvas-From-the-collection-of-the-Kherson-Art-Museum.jpg|इवलेसे|250x250अंश|"व्हियू ऑफ द चिटी ऑफ ओडेसा, १८४६," इव्हान आयवाझोव्स्की (कॅनव्हासवरील तैलचित्र), खेर्सन कला संग्रहालय <ref>{{स्रोत बातमी|last=Shandra|first=Alya|url=https://euromaidanpress.com/2023/01/27/take-a-look-at-the-unique-paintings-russia-looted-from-ukraines-kherson-art-museum/|title=Take a look at the unique paintings Russia looted from the Kherson Art Museum|date=January 27, 2023|work=Euromaidan Press}}</ref>]] २०२२ पर्यंत, संग्रहालयात १४,००० पेक्षा जास्त कलाकृतींचा समावेश होता.<ref name=":1"/> या संग्रहात युक्रेनियन आणि आंतरराष्ट्रीय कलाकारांच्या चित्रकला, ग्राफिक्स, शिल्पकला, सजावटीची आणि उपयोजित कला यांमधील कलाकृतींचा समावेश होता. ह्यामध्ये १७ व्या शतकातील रशियन आयकॉन चित्रकलेपासून ते आधुनिक खेर्सन कलाकारांच्या कलाकृतींपर्यंतचा समावेश होता. संग्रहाच्या तीन मुख्य विभागांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होता: * १७ व्या शतकापासून ते २० व्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंतची आयकॉन चित्रकला * १८ व्या शतकाच्या पूर्वार्धापासून ते १९ व्या शतकाच्या पूर्वार्धापर्यंतची रशियन कला * १९ व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील आणि २० व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळातील युक्रेनियन आणि रशियन कला. == २०२२ नंतर सद्यस्थिती == २०२२ मध्ये युक्रेनवर झालेल्या रशियन आक्रमणादरम्यान, खेर्सन शहर ताब्यात असताना रशियन सैनिकांनी संग्रहालयाची लूट केली. ३१ ऑक्टोबर २०२२ रोजी, युक्रेनियन सैन्याने शहर मुक्त करण्याच्या अगदी आधी, रशियन ट्रक संग्रहालयाबाहेर रांगेत उभे राहू लागले.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kyivindependent.com/empty-kherson-art-museum-in-despair-after-entire-collection-stolen-by-russia/|title=Empty Kherson art museum in despair after entire collection stolen by Russia|date=2022-11-26|website=The Kyiv Independent|language=en|access-date=2023-07-24}}</ref> गणवेशधारी रशियन सैनिकांनी, रशियन संस्कृती मंत्रालयाचे प्रतिनिधी आणि साध्या वेशातील फेडरल सुरक्षा सेवेच्या अधिकाऱ्यांसोबत "जवळजवळ १५,००० कलाकृती निष्काळजीपणे ट्रक आणि बसमध्ये कोंबल्या" असे वृत प्रकशीत आहे.<ref name="Art">[https://news.artnet.com/art-world/russian-troops-loot-kherson-museum-2209777 "Before Retreating From Kherson, Russian Troops Emptied One of Ukraine’s Top Museums of Nearly 15,000 Objects"], artnet news, 14 November 2022</ref> हा संग्रह रशियन-व्याप्त क्रिमियामधील [[सिंफेरोपोल|सिम्फेरोपोल]] येथील टौरिडाच्या केंद्रीय संग्रहालयात हलवण्यात आला, जिथे [[व्लादिमिर पुतिन|पुतिन]] समर्थक सिम्फेरोपोल संग्रहालयाचे संचालक आंद्रेई माल्गिन <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theartnewspaper.com/2023/02/01/special-investigation-serious-concerns-over-the-fate-of-ukraines-museum-works-taken-by-russia|title=Special investigation: Serious concerns over fate of Ukraine's museum works taken by Russians|last=Bailey|first=Martin|date=2023-02-01|website=The Art Newspaper - International art news and events|access-date=2023-07-24}}</ref> यांनी सांगितले की कलाकृतींची सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी हे स्थलांतर करण्यात आले. व्याप्त सिम्फेरोपोलमधील चित्रांमध्ये खेर्सन संग्रहातील अनेक कलाकृती ओळखण्यात आल्या आहेत, परंतु, फेब्रुवारी २०२३ पर्यंत, खेर्सन संग्रह त्याच्या संपूर्ण स्वरूपात एकत्र ठेवण्यात आला होता की नाही हे अद्याप ज्ञात नव्हते.<ref name=":1"/> खेर्रन पोलिसांनी ज्याला ते "युद्ध गुन्हा" म्हणतात त्या प्रकरणी तपास सुरू केला आहे. युक्रेनचे संस्कृती मंत्री ओलेक्झांडर टकाचेंको यांनी ५०० हून अधिक युक्रेनियन सांस्कृतिक वारसा स्थळांचा रशियाने हेतुपुरस्सर केलेला विध्वंस आणि लूटमार याला सांस्कृतिक नरसंहार म्हटले आहे.<ref name="Art"/><ref name=":0" /> == संदर्भ == [[वर्ग:युक्रेनमधील संग्रहालये]] [[वर्ग:युक्रेनचा इतिहास]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] [[वर्ग:खेर्सन|कला संग्रहालय]] 0xrik1lfmq0qadzgr73hnn3gylsl7pn 0 378811 2678252 2026-04-08T14:33:01Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[आर्खिप कुइंदझी]] वरुन [[आर्खिप कुइंद्झी]] ला हलविला: शुद्धलेखन 2678252 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[आर्खिप कुइंद्झी]] nfamm9hutv7stwxrlr57kg82kb17b1a 0 378812 2678253 2026-04-08T14:33:36Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2678253 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[आर्खिप कुइंद्झी]] nfamm9hutv7stwxrlr57kg82kb17b1a 0 378813 2678254 2026-04-08T14:33:50Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678254 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[आर्खिप कुइंद्झी]] nfamm9hutv7stwxrlr57kg82kb17b1a 0 378814 2678255 2026-04-08T14:34:10Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2678255 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[आर्खिप कुइंद्झी]] nfamm9hutv7stwxrlr57kg82kb17b1a 14 378815 2678256 2026-04-08T14:36:12Z अभय नातू 206 नवीन 2678256 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:युक्रेनी व्यक्ती|कलाकार]] [[वर्ग:देशानुसार कलाकार]] 9346wy4mx6rize5amorckh1mhal81vj 14 378816 2678265 2026-04-08T14:47:08Z अभय नातू 206 नवीन 2678265 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:युक्रेनमधील शहरे]] [[वर्ग:दोनेत्स्क ओब्लास्त]] [[वर्ग:इ.स. १७७८ मधील निर्मिती]] n1ernlvxyajmypwo6nj13qaireciyyq 14 378817 2678271 2026-04-08T14:51:25Z अभय नातू 206 नवीन 2678271 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:युक्रेनमधील शहरे]] [[वर्ग:खेर्सन ओब्लास्त]] i3i8x0cq7epm4kcndonywb6in83h6hh 0 378818 2678272 2026-04-08T14:51:44Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678272 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[खेर्सन]] 6h316ix3lzts0e1ihxznjqqgpqbj4pp 0 378819 2678273 2026-04-08T14:52:06Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678273 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[खेर्सन कला संग्रहालय]] 3v9lxxvqyqtn7wodrzg6dr9yb67f1ft 0 378820 2678277 2026-04-08T15:07:17Z अभय नातू 206 नामभेद 2678277 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[खेर्सन कला संग्रहालय]] 3v9lxxvqyqtn7wodrzg6dr9yb67f1ft 2 378821 2678281 2026-04-08T15:39:06Z Vidyadhar Bhogale 181965 नवीन पेज जोडले 2678281 wikitext text/x-wiki == निरुखे == निरुखे हे एक कुडाळ तालुक्यातील एक गाव. हे महाराष्ट्रातील सिंधुद्र्ग जिल्ह्यातील कुडाळ या तालुक्यात आहे. == इतिहास == == भूगोल आणि स्थान == == हवामान == == पर्यटन == == लोकसंख्या == == संस्कृती == == शिक्षण == == महत्वाची ठिकाणे == qfceuudg2c8o7g8onl5le4abrs5tq8w 0 378822 2678283 2026-04-08T15:41:13Z Vidyadhar Bhogale 181965 नवीन पेज जोडले 2678283 wikitext text/x-wiki == इतिहास == == भूगोल आणि स्थान == == हवामान == == पर्यटन == == शिक्षण == == संस्कृती == == प्रसिद्ध ठिकाणे == 05mx26xd44o4evhat943sfjufpqkall 0 378823 2678289 2026-04-08T15:45:07Z अभय नातू 206 निःसंदिग्ध शीर्षक 2678289 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[सुदाम्याचे पोहे]] m3ub3tmjnbalbx7vo1ueyuxubs0iev8 0 378824 2678299 2026-04-08T17:09:05Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2678299 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ए.टी.आर. ४२#३००]] c2bckucxg6ufg93dcj2r6xv5wx0efev 0 378825 2678301 2026-04-08T17:10:15Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2678301 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ए.टी.आर. ७२#२००]] fk8p9qlpi7u33p6zzwhofvtahn38ngv 0 378826 2678302 2026-04-08T17:11:12Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2678302 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ए.टी.आर. ४२#३००]] c2bckucxg6ufg93dcj2r6xv5wx0efev 3 378827 2678312 2026-04-08T17:20:01Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2678312 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=डिगस}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २२:५०, ८ एप्रिल २०२६ (IST) dwe9ukxdga3csjhup3409adv84i6exz 0 378828 2678315 2026-04-08T17:27:22Z Ketaki Modak 21590 नवीन पान तयार केले आणि आशयाची भर, संदर्भ जोडला. 2678315 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद यांची पाच स्वप्ने''' - वास्तविक श्रीअरविंद यांनी संपूर्ण आयुष्यभर जी ध्येयं आपल्या डोळ्यांसमोर ठेवली होती ती ही ध्येयं. त्यांचा उल्लेख फाईव्ह ड्रिम्स असा केला जातो. == स्वप्नांचा जाहीर उल्लेख == भारताला स्वातंत्र्य मिळाले त्या दिवशीच्या पूर्वसंध्येला म्हणजे दि. १४ ऑगस्ट १९४७ रोजी, श्रीअरविंदांनी दिलेला पुढील संदेश तिरूचिरापल्लीच्या 'ऑल इंडिया रेडिओ' वरून प्रसारित करण्यात आला. त्यामध्ये या पाच ध्येयांचा उल्लेख त्यांनी केला आहे. त्यांच्या दृष्टीने ही ध्येयधोरणं म्हणजे भारताच्या भावी कार्याचा एक भाग आहेत, जेथे भारताने नेतृत्व करणे आवश्यक आहे.ही सर्व ध्येयधोरणं भारताच्या स्वातंत्र्याशी निगडित आहेत, असे श्रीअरविंद यांनी सांगितले आहे. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=केतकी मोडक|date=सप्टेंबर २०१९|title=स्वातंत्र्यदिनानिमित्त संदेश|journal=अभीप्सा मराठी मासिक}}</ref> == पाच ध्येयं == ती ध्येयं पुढीलप्रमाणे - १) भारताचे स्वातंत्र्य आणि भारताची एकात्मता ज्यातून साध्य होईल अशी क्रांती. २) आशिया खंडाची मुक्ती आणि त्याचे पुनरुत्थान, मानवी सभ्यतेच्या (civilisation) प्रगतीमध्ये आशिया खंडाने आजवर जी थोर भूमिका निभावली होती त्याकडे त्याचे परतून येणे. ३) मानवजातीसाठी एका नूतन, अधिक महान, अधिक तेजस्वी आणि उदात्त अशा जीवनाचा उदय की, जे जीवन परिपूर्णतया साकारण्यासाठी बाह्यत: ते पृथगात्म अस्तित्व असणाऱ्या लोकसमूहांच्या आंतरराष्ट्रीय एकीकरणावर आधारित असेल. ते समूह त्यांचे त्यांचे राष्ट्रीय जीवन जतन करतील, त्याचे संरक्षणही करतील पण ते जीवन त्या सर्वांना एकत्रितपणे एका नियंत्रित आणि परम एकात्मतेकडे घेऊन जाणारे असेल. ४) भारताकडे असलेले आध्यात्मिक ज्ञान आणि जीवनाच्या आध्यात्मिकीकरणासाठी वापरण्यात येणाऱ्या विविध साधनापद्धती ही भारताची संपूर्ण मानवजातीला देणगी असेल. ५) सरतेशेवटी, उत्क्रांतीची अशी एक नवीन पायरी उदयाला येईल की जी चेतनेचे उच्चतर पातळीवर उन्नयन करेल. आणि त्यायोगे ती - मानवांनी जेव्हापासून विचार करायला आणि व्यक्तिगत परिपूर्णतेची व एका परिपूर्ण समाजरचनेची स्वप्न पाहायला सुरुवात केली तेव्हापासून मानवजातीला अस्तित्वविषयक ज्या अनेकानेक समस्यांनी गोंधळात टाकले होते, अस्वस्थ केले होते - अशा समस्यांचे निराकरण करायला सुरूवात करेल. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Autobiographical Notes and Other Writings of Historical Interest|last=Sri Aurobindo|publisher=Sri Aurobindo Ashram Publication Department|year=2006|series=THE COMPLETE WORKS OF SRI AUROBINDO|volume=36|location=Pondicherry|pages=474-475}}</ref> == संदर्भ == hc9n9do20kmfsdz8folan2sb8wluxwq 2678316 2678315 2026-04-08T17:27:23Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]]) 2678316 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद यांची पाच स्वप्ने''' - वास्तविक श्रीअरविंद यांनी संपूर्ण आयुष्यभर जी ध्येयं आपल्या डोळ्यांसमोर ठेवली होती ती ही ध्येयं. त्यांचा उल्लेख फाईव्ह ड्रिम्स असा केला जातो. == स्वप्नांचा जाहीर उल्लेख == भारताला स्वातंत्र्य मिळाले त्या दिवशीच्या पूर्वसंध्येला म्हणजे दि. १४ ऑगस्ट १९४७ रोजी, श्रीअरविंदांनी दिलेला पुढील संदेश तिरूचिरापल्लीच्या 'ऑल इंडिया रेडिओ' वरून प्रसारित करण्यात आला. त्यामध्ये या पाच ध्येयांचा उल्लेख त्यांनी केला आहे. त्यांच्या दृष्टीने ही ध्येयधोरणं म्हणजे भारताच्या भावी कार्याचा एक भाग आहेत, जेथे भारताने नेतृत्व करणे आवश्यक आहे.ही सर्व ध्येयधोरणं भारताच्या स्वातंत्र्याशी निगडित आहेत, असे श्रीअरविंद यांनी सांगितले आहे. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=केतकी मोडक|date=सप्टेंबर २०१९|title=स्वातंत्र्यदिनानिमित्त संदेश|journal=अभीप्सा मराठी मासिक}}</ref> == पाच ध्येयं == ती ध्येयं पुढीलप्रमाणे - १) भारताचे स्वातंत्र्य आणि भारताची एकात्मता ज्यातून साध्य होईल अशी क्रांती. २) आशिया खंडाची मुक्ती आणि त्याचे पुनरुत्थान, मानवी सभ्यतेच्या (civilisation) प्रगतीमध्ये आशिया खंडाने आजवर जी थोर भूमिका निभावली होती त्याकडे त्याचे परतून येणे. ३) मानवजातीसाठी एका नूतन, अधिक महान, अधिक तेजस्वी आणि उदात्त अशा जीवनाचा उदय की, जे जीवन परिपूर्णतया साकारण्यासाठी बाह्यत: ते पृथगात्म अस्तित्व असणाऱ्या लोकसमूहांच्या आंतरराष्ट्रीय एकीकरणावर आधारित असेल. ते समूह त्यांचे त्यांचे राष्ट्रीय जीवन जतन करतील, त्याचे संरक्षणही करतील पण ते जीवन त्या सर्वांना एकत्रितपणे एका नियंत्रित आणि परम एकात्मतेकडे घेऊन जाणारे असेल. ४) भारताकडे असलेले आध्यात्मिक ज्ञान आणि जीवनाच्या आध्यात्मिकीकरणासाठी वापरण्यात येणाऱ्या विविध साधनापद्धती ही भारताची संपूर्ण मानवजातीला देणगी असेल. ५) सरतेशेवटी, उत्क्रांतीची अशी एक नवीन पायरी उदयाला येईल की जी चेतनेचे उच्चतर पातळीवर उन्नयन करेल. आणि त्यायोगे ती - मानवांनी जेव्हापासून विचार करायला आणि व्यक्तिगत परिपूर्णतेची व एका परिपूर्ण समाजरचनेची स्वप्न पाहायला सुरुवात केली तेव्हापासून मानवजातीला अस्तित्वविषयक ज्या अनेकानेक समस्यांनी गोंधळात टाकले होते, अस्वस्थ केले होते - अशा समस्यांचे निराकरण करायला सुरुवात करेल. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Autobiographical Notes and Other Writings of Historical Interest|last=Sri Aurobindo|publisher=Sri Aurobindo Ashram Publication Department|year=2006|series=THE COMPLETE WORKS OF SRI AUROBINDO|volume=36|location=Pondicherry|pages=474-475}}</ref> == संदर्भ == 73zfbpboml7u6fxtv4ne4pig858lxqs 2678318 2678316 2026-04-08T17:29:08Z Ketaki Modak 21590 दुवे जोडले. 2678318 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद यांची पाच स्वप्ने''' - वास्तविक [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] यांनी संपूर्ण आयुष्यभर जी ध्येयं आपल्या डोळ्यांसमोर ठेवली होती ती ही ध्येयं. त्यांचा उल्लेख फाईव्ह ड्रिम्स असा केला जातो. == स्वप्नांचा जाहीर उल्लेख == [[भारत|भारता]]<nowiki/>ला स्वातंत्र्य मिळाले त्या दिवशीच्या पूर्वसंध्येला म्हणजे दि. १४ ऑगस्ट १९४७ रोजी, श्रीअरविंदांनी दिलेला पुढील संदेश तिरूचिरापल्लीच्या '[[आकाशवाणी|ऑल इंडिया रेडिओ]]' वरून प्रसारित करण्यात आला. त्यामध्ये या पाच ध्येयांचा उल्लेख त्यांनी केला आहे. त्यांच्या दृष्टीने ही ध्येयधोरणं म्हणजे भारताच्या भावी कार्याचा एक भाग आहेत, जेथे भारताने नेतृत्व करणे आवश्यक आहे.ही सर्व ध्येयधोरणं भारताच्या स्वातंत्र्याशी निगडित आहेत, असे श्रीअरविंद यांनी सांगितले आहे. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=केतकी मोडक|date=सप्टेंबर २०१९|title=स्वातंत्र्यदिनानिमित्त संदेश|journal=अभीप्सा मराठी मासिक}}</ref> == पाच ध्येयं == ती ध्येयं पुढीलप्रमाणे - १) भारताचे स्वातंत्र्य आणि भारताची एकात्मता ज्यातून साध्य होईल अशी क्रांती. २) [[आशिया|आशिया खंडा]]<nowiki/>ची मुक्ती आणि त्याचे पुनरुत्थान, मानवी सभ्यतेच्या (civilisation) प्रगतीमध्ये आशिया खंडाने आजवर जी थोर भूमिका निभावली होती त्याकडे त्याचे परतून येणे. ३) मानवजातीसाठी एका नूतन, अधिक महान, अधिक तेजस्वी आणि उदात्त अशा जीवनाचा उदय की, जे जीवन परिपूर्णतया साकारण्यासाठी बाह्यत: ते पृथगात्म अस्तित्व असणाऱ्या लोकसमूहांच्या आंतरराष्ट्रीय एकीकरणावर आधारित असेल. ते समूह त्यांचे त्यांचे राष्ट्रीय जीवन जतन करतील, त्याचे संरक्षणही करतील पण ते जीवन त्या सर्वांना एकत्रितपणे एका नियंत्रित आणि परम एकात्मतेकडे घेऊन जाणारे असेल. ४) भारताकडे असलेले आध्यात्मिक ज्ञान आणि जीवनाच्या आध्यात्मिकीकरणासाठी वापरण्यात येणाऱ्या विविध साधनापद्धती ही भारताची संपूर्ण मानवजातीला देणगी असेल. ५) सरतेशेवटी, [[उत्क्रांती]]<nowiki/>ची अशी एक नवीन पायरी उदयाला येईल की जी चेतनेचे उच्चतर पातळीवर उन्नयन करेल. आणि त्यायोगे ती - मानवांनी जेव्हापासून विचार करायला आणि व्यक्तिगत परिपूर्णतेची व एका परिपूर्ण समाजरचनेची स्वप्न पाहायला सुरुवात केली तेव्हापासून मानवजातीला अस्तित्वविषयक ज्या अनेकानेक समस्यांनी गोंधळात टाकले होते, अस्वस्थ केले होते - अशा समस्यांचे निराकरण करायला सुरुवात करेल. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Autobiographical Notes and Other Writings of Historical Interest|last=Sri Aurobindo|publisher=Sri Aurobindo Ashram Publication Department|year=2006|series=THE COMPLETE WORKS OF SRI AUROBINDO|volume=36|location=Pondicherry|pages=474-475}}</ref> == संदर्भ == dr59td7ipoudrt96xd3s5wp2v01x6vj 2678320 2678318 2026-04-08T17:35:26Z Ketaki Modak 21590 2678320 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद यांची पाच स्वप्ने''' - वास्तविक [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] यांनी संपूर्ण आयुष्यभर जी ध्येयं आपल्या डोळ्यांसमोर ठेवली होती ती ही ध्येयं. त्यांचा उल्लेख फाईव्ह ड्रिम्स असा केला जातो. == स्वप्नांचा जाहीर उल्लेख == [[भारत|भारता]]<nowiki/>ला स्वातंत्र्य मिळाले त्या दिवशीच्या पूर्वसंध्येला म्हणजे दि. १४ ऑगस्ट १९४७ रोजी, श्रीअरविंदांनी दिलेला पुढील संदेश तिरूचिरापल्लीच्या '[[आकाशवाणी|ऑल इंडिया रेडिओ]]' वरून प्रसारित करण्यात आला. त्यामध्ये या पाच ध्येयांचा उल्लेख त्यांनी केला आहे. त्यांच्या दृष्टीने ही ध्येयधोरणं म्हणजे भारताच्या भावी कार्याचा एक भाग आहेत, जेथे भारताने नेतृत्व करणे आवश्यक आहे.ही सर्व ध्येयधोरणं भारताच्या स्वातंत्र्याशी निगडित आहेत, असे श्रीअरविंद यांनी सांगितले आहे. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=|date=सप्टेंबर २०१९|title=स्वातंत्र्यदिनानिमित्त संदेश|journal=अभीप्सा मराठी मासिक}}</ref> == पाच ध्येयं == ती ध्येयं पुढीलप्रमाणे - १) भारताचे स्वातंत्र्य आणि भारताची एकात्मता ज्यातून साध्य होईल अशी क्रांती. २) [[आशिया|आशिया खंडा]]<nowiki/>ची मुक्ती आणि त्याचे पुनरुत्थान, मानवी सभ्यतेच्या (civilisation) प्रगतीमध्ये आशिया खंडाने आजवर जी थोर भूमिका निभावली होती त्याकडे त्याचे परतून येणे. ३) मानवजातीसाठी एका नूतन, अधिक महान, अधिक तेजस्वी आणि उदात्त अशा जीवनाचा उदय की, जे जीवन परिपूर्णतया साकारण्यासाठी बाह्यत: ते पृथगात्म अस्तित्व असणाऱ्या लोकसमूहांच्या आंतरराष्ट्रीय एकीकरणावर आधारित असेल. ते समूह त्यांचे त्यांचे राष्ट्रीय जीवन जतन करतील, त्याचे संरक्षणही करतील पण ते जीवन त्या सर्वांना एकत्रितपणे एका नियंत्रित आणि परम एकात्मतेकडे घेऊन जाणारे असेल. ४) भारताकडे असलेले आध्यात्मिक ज्ञान आणि जीवनाच्या आध्यात्मिकीकरणासाठी वापरण्यात येणाऱ्या विविध साधनापद्धती ही भारताची संपूर्ण मानवजातीला देणगी असेल. ५) सरतेशेवटी, [[उत्क्रांती]]<nowiki/>ची अशी एक नवीन पायरी उदयाला येईल की जी चेतनेचे उच्चतर पातळीवर उन्नयन करेल. आणि त्यायोगे ती - मानवांनी जेव्हापासून विचार करायला आणि व्यक्तिगत परिपूर्णतेची व एका परिपूर्ण समाजरचनेची स्वप्न पाहायला सुरुवात केली तेव्हापासून मानवजातीला अस्तित्वविषयक ज्या अनेकानेक समस्यांनी गोंधळात टाकले होते, अस्वस्थ केले होते - अशा समस्यांचे निराकरण करायला सुरुवात करेल. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Autobiographical Notes and Other Writings of Historical Interest|last=Sri Aurobindo|publisher=Sri Aurobindo Ashram Publication Department|year=2006|series=THE COMPLETE WORKS OF SRI AUROBINDO|volume=36|location=Pondicherry|pages=474-475}}</ref> == संदर्भ == 9ltr0ekhws18y4e8prwjs56bjxf6tty 2678321 2678320 2026-04-08T17:35:36Z Ketaki Modak 21590 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678321 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद यांची पाच स्वप्ने''' - वास्तविक [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] यांनी संपूर्ण आयुष्यभर जी ध्येयं आपल्या डोळ्यांसमोर ठेवली होती ती ही ध्येयं. त्यांचा उल्लेख फाईव्ह ड्रिम्स असा केला जातो. == स्वप्नांचा जाहीर उल्लेख == [[भारत|भारता]]<nowiki/>ला स्वातंत्र्य मिळाले त्या दिवशीच्या पूर्वसंध्येला म्हणजे दि. १४ ऑगस्ट १९४७ रोजी, श्रीअरविंदांनी दिलेला पुढील संदेश तिरूचिरापल्लीच्या '[[आकाशवाणी|ऑल इंडिया रेडिओ]]' वरून प्रसारित करण्यात आला. त्यामध्ये या पाच ध्येयांचा उल्लेख त्यांनी केला आहे. त्यांच्या दृष्टीने ही ध्येयधोरणं म्हणजे भारताच्या भावी कार्याचा एक भाग आहेत, जेथे भारताने नेतृत्व करणे आवश्यक आहे.ही सर्व ध्येयधोरणं भारताच्या स्वातंत्र्याशी निगडित आहेत, असे श्रीअरविंद यांनी सांगितले आहे. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=|date=सप्टेंबर २०१९|title=स्वातंत्र्यदिनानिमित्त संदेश|journal=अभीप्सा मराठी मासिक}}</ref> == पाच ध्येयं == ती ध्येयं पुढीलप्रमाणे - १) भारताचे स्वातंत्र्य आणि भारताची एकात्मता ज्यातून साध्य होईल अशी क्रांती. २) [[आशिया|आशिया खंडा]]<nowiki/>ची मुक्ती आणि त्याचे पुनरुत्थान, मानवी सभ्यतेच्या (civilisation) प्रगतीमध्ये आशिया खंडाने आजवर जी थोर भूमिका निभावली होती त्याकडे त्याचे परतून येणे. ३) मानवजातीसाठी एका नूतन, अधिक महान, अधिक तेजस्वी आणि उदात्त अशा जीवनाचा उदय की, जे जीवन परिपूर्णतया साकारण्यासाठी बाह्यत: ते पृथगात्म अस्तित्व असणाऱ्या लोकसमूहांच्या आंतरराष्ट्रीय एकीकरणावर आधारित असेल. ते समूह त्यांचे त्यांचे राष्ट्रीय जीवन जतन करतील, त्याचे संरक्षणही करतील पण ते जीवन त्या सर्वांना एकत्रितपणे एका नियंत्रित आणि परम एकात्मतेकडे घेऊन जाणारे असेल. ४) भारताकडे असलेले आध्यात्मिक ज्ञान आणि जीवनाच्या आध्यात्मिकीकरणासाठी वापरण्यात येणाऱ्या विविध साधनापद्धती ही भारताची संपूर्ण मानवजातीला देणगी असेल. ५) सरतेशेवटी, [[उत्क्रांती]]<nowiki/>ची अशी एक नवीन पायरी उदयाला येईल की जी चेतनेचे उच्चतर पातळीवर उन्नयन करेल. आणि त्यायोगे ती - मानवांनी जेव्हापासून विचार करायला आणि व्यक्तिगत परिपूर्णतेची व एका परिपूर्ण समाजरचनेची स्वप्न पाहायला सुरुवात केली तेव्हापासून मानवजातीला अस्तित्वविषयक ज्या अनेकानेक समस्यांनी गोंधळात टाकले होते, अस्वस्थ केले होते - अशा समस्यांचे निराकरण करायला सुरुवात करेल. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Autobiographical Notes and Other Writings of Historical Interest|last=Sri Aurobindo|publisher=Sri Aurobindo Ashram Publication Department|year=2006|series=THE COMPLETE WORKS OF SRI AUROBINDO|volume=36|location=Pondicherry|pages=474-475}}</ref> == संदर्भ == [[वर्ग:याद्या]] 2gz694gaiqolrorh5lkgni43tom8cgc 2678322 2678321 2026-04-08T17:40:12Z Ketaki Modak 21590 साचा जोडला. 2678322 wikitext text/x-wiki '''श्रीअरविंद यांची पाच स्वप्ने''' - वास्तविक [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] यांनी संपूर्ण आयुष्यभर जी ध्येयं आपल्या डोळ्यांसमोर ठेवली होती ती ही ध्येयं. त्यांचा उल्लेख फाईव्ह ड्रिम्स असा केला जातो. == स्वप्नांचा जाहीर उल्लेख == [[भारत|भारता]]<nowiki/>ला स्वातंत्र्य मिळाले त्या दिवशीच्या पूर्वसंध्येला म्हणजे दि. १४ ऑगस्ट १९४७ रोजी, श्रीअरविंदांनी दिलेला पुढील संदेश तिरूचिरापल्लीच्या '[[आकाशवाणी|ऑल इंडिया रेडिओ]]' वरून प्रसारित करण्यात आला. त्यामध्ये या पाच ध्येयांचा उल्लेख त्यांनी केला आहे. त्यांच्या दृष्टीने ही ध्येयधोरणं म्हणजे भारताच्या भावी कार्याचा एक भाग आहेत, जेथे भारताने नेतृत्व करणे आवश्यक आहे.ही सर्व ध्येयधोरणं भारताच्या स्वातंत्र्याशी निगडित आहेत, असे श्रीअरविंद यांनी सांगितले आहे. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=|date=सप्टेंबर २०१९|title=स्वातंत्र्यदिनानिमित्त संदेश|journal=अभीप्सा मराठी मासिक}}</ref> == पाच ध्येयं == ती ध्येयं पुढीलप्रमाणे - १) भारताचे स्वातंत्र्य आणि भारताची एकात्मता ज्यातून साध्य होईल अशी क्रांती. २) [[आशिया|आशिया खंडा]]<nowiki/>ची मुक्ती आणि त्याचे पुनरुत्थान, मानवी सभ्यतेच्या (civilisation) प्रगतीमध्ये आशिया खंडाने आजवर जी थोर भूमिका निभावली होती त्याकडे त्याचे परतून येणे. ३) मानवजातीसाठी एका नूतन, अधिक महान, अधिक तेजस्वी आणि उदात्त अशा जीवनाचा उदय की, जे जीवन परिपूर्णतया साकारण्यासाठी बाह्यत: ते पृथगात्म अस्तित्व असणाऱ्या लोकसमूहांच्या आंतरराष्ट्रीय एकीकरणावर आधारित असेल. ते समूह त्यांचे त्यांचे राष्ट्रीय जीवन जतन करतील, त्याचे संरक्षणही करतील पण ते जीवन त्या सर्वांना एकत्रितपणे एका नियंत्रित आणि परम एकात्मतेकडे घेऊन जाणारे असेल. ४) भारताकडे असलेले आध्यात्मिक ज्ञान आणि जीवनाच्या आध्यात्मिकीकरणासाठी वापरण्यात येणाऱ्या विविध साधनापद्धती ही भारताची संपूर्ण मानवजातीला देणगी असेल. ५) सरतेशेवटी, [[उत्क्रांती]]<nowiki/>ची अशी एक नवीन पायरी उदयाला येईल की जी चेतनेचे उच्चतर पातळीवर उन्नयन करेल. आणि त्यायोगे ती - मानवांनी जेव्हापासून विचार करायला आणि व्यक्तिगत परिपूर्णतेची व एका परिपूर्ण समाजरचनेची स्वप्न पाहायला सुरुवात केली तेव्हापासून मानवजातीला अस्तित्वविषयक ज्या अनेकानेक समस्यांनी गोंधळात टाकले होते, अस्वस्थ केले होते - अशा समस्यांचे निराकरण करायला सुरुवात करेल. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Autobiographical Notes and Other Writings of Historical Interest|last=Sri Aurobindo|publisher=Sri Aurobindo Ashram Publication Department|year=2006|series=THE COMPLETE WORKS OF SRI AUROBINDO|volume=36|location=Pondicherry|pages=474-475}}</ref> {{श्रीअरविंद तत्त्वज्ञान व पूर्णयोग - संदर्भ साहित्य}} == संदर्भ == [[वर्ग:याद्या]] 7lzfb9fj6en6yor9mimpsbp4hwik7ox 0 378829 2678323 2026-04-08T17:40:37Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678323 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ऑलिंपिक स्टेडियम (अँटवर्प)]] qwsii7mh21wj04fks0zeni9uau1xt6s 0 378830 2678324 2026-04-08T17:41:12Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678324 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ऑलिंपिक स्टेडियम (माँत्रियाल)]] nwhg02axuujki1amvykf0sm8dqyu8xe 0 378831 2678327 2026-04-08T19:40:47Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678327 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[सेंटेनियल ऑलिंपिक स्टेडियम]] 1nmqx4oxl6877zi16mrqfg5e8xemphi 0 378832 2678332 2026-04-08T19:55:39Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678332 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[अँतोनोव्ह एन-२४]] oqfosbg6b6eczmoiu1l5arbxe5ldwv8 0 378833 2678333 2026-04-08T20:33:04Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678333 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बोईंग ७४७]] 9w61w49xt5g4ux8qbucsd3o56t7ugr7 0 378834 2678337 2026-04-08T20:55:17Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678337 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[कोपनहेगन]] f8grg9zc1gb47fu039az8srsmbfm0lb 0 378835 2678338 2026-04-08T20:55:33Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678338 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[कोपनहेगन विमानतळ]] gp7oodaycbgoocz8uz8u5kr5oa9m0fr 0 378836 2678339 2026-04-08T20:55:53Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678339 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] qfy6p24bdw3saxfzdlldzip48n5z91k 0 378837 2678340 2026-04-08T20:56:50Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678340 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ओर्ली विमानतळ]] pljwk06iahbdfom8dhjzwujc4qhrtpw 0 378838 2678341 2026-04-08T20:57:56Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678341 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[माल्पेन्सा विमानतळ]] 85e4zhwqyg4up9r1y4rdprvva1cls8x 0 378839 2678342 2026-04-08T20:58:22Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678342 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बैरूत–रफिक हरिरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] msxmz94z9zxfey1y1pgffn87z88993l 0 378840 2678343 2026-04-08T20:58:39Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678343 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बैरूत]] 2jdn5ampswj1tpg8ru7cq8n5er40qr7 0 378841 2678344 2026-04-08T20:59:08Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678344 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ॲम्स्टरडॅम]] 7dr46owngcdbwjzbrbr3mesf7c2gvxa 0 378842 2678345 2026-04-08T20:59:47Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678345 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल]] jvcdjim3eyokn3m3p2g4xwrzw3mrwhj 0 378843 2678346 2026-04-08T21:00:19Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678346 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[जोसेफ तारादेयास बार्सिलोना–एल प्रात विमानतळ]] snc2mtlku44o7iq1aj4qhs36bt21oh3 0 378844 2678347 2026-04-08T21:00:44Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678347 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[माद्रिद–बाराहास विमानतळ]] a8t04odhumyim9pv7t36tk6qqny8fbz 0 378845 2678348 2026-04-08T21:01:28Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678348 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[जिनिव्हा]] 0qbwd9ddaj6tlx730qpe8bh4e4k07es 0 378846 2678349 2026-04-08T21:01:47Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678349 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[जिनिव्हा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] 2tiwq4ftlelaj6r3xpl1hzjfnhqftna 0 378847 2678353 2026-04-08T21:52:38Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2678353 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[एरबस ए३००#६००]] mha7olkokhcr99zsxtiaw8t90axtj37 0 378848 2678354 2026-04-08T21:52:58Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2678354 wikitext text/x-wiki एरबस ए३१०#३०० 8j1ueo316ppqbp32u5hgq6kbv3xq2qp 2678355 2678354 2026-04-08T21:53:10Z अभय नातू 206 दुवा 2678355 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[एरबस ए३१०#३००]] pxooy9iccyna3oruyvzuywwlcz3ilz2 0 378849 2678356 2026-04-08T21:53:33Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2678356 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[एरबस ए३००]] lxsjkaf2ad5tn6x4t3c1hgmkjfonja7 0 378850 2678357 2026-04-08T21:53:46Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2678357 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[एरबस ए३१०]] eg7vxdvgriety2skcb2df9y1wjh330a 0 378851 2678358 2026-04-08T21:54:00Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2678358 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बोईंग ७०७#३००]] 44vqe2i14gc4j9crimjq3prsytlnbxb 0 378852 2678389 2026-04-09T02:51:40Z संतोष गोरे 135680 [[तटीय आंध्र]] कडे पुनर्निर्देशित 2678389 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[तटीय आंध्र]] syqpvu37d62lf27c0cyfv2729x8gbf1 0 378853 2678390 2026-04-09T02:52:22Z संतोष गोरे 135680 [[तटीय आंध्र]] कडे पुनर्निर्देशित 2678390 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[तटीय आंध्र]] syqpvu37d62lf27c0cyfv2729x8gbf1 0 378854 2678398 2026-04-09T03:33:52Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2678398 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[एरबस ए३२१#एलआर]] jghyfyz2g3nm7tvwz6t9fkbbs0dd74c 0 378855 2678401 2026-04-09T03:56:01Z अभय नातू 206 पूर्वीचे नाव 2678401 wikitext text/x-wiki आर्किया इस्रायल एरलाइन्स 73clxceswooyxx9alyjo9vv4k2b2efl 2678402 2678401 2026-04-09T03:56:24Z अभय नातू 206 दुवा 2678402 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[आर्किया इस्रायल एरलाइन्स]] 733ilaomyqawajjr0il1j8w68vu1tdq 0 378856 2678403 2026-04-09T03:56:55Z अभय नातू 206 पूर्वीचे नाव 2678403 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[आर्किया इस्रायल एरलाइन्स]] 733ilaomyqawajjr0il1j8w68vu1tdq 0 378857 2678418 2026-04-09T06:26:52Z Aditya tamhankar 80177 नवीन पान: खालील यादी पापुआ न्यू गिनी महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने ७ जुलै २०१८ रोजी बांगलादेश विरुद्ध प... 2678418 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने ७ जुलै २०१८ रोजी बांगलादेश विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147720.html ४४६] || ७ जुलै २०१८ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|BAN}} || rowspan=5 | [[२०१८ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१८ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147724.html ४५०] || ८ जुलै २०१८ || {{crw|UAE}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147728.html ४५४] || १० जुलै २०१८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147729.html ४५५] || १२ जुलै २०१८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147734.html ४६०] || १४ जुलै २०१८ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[कॅंपॉंग क्रिकेट क्लब]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|SCO}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 6kt5ekrf49cmlwfdjms0ogqik72dbdl 2678428 2678418 2026-04-09T07:14:39Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678428 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने ७ जुलै २०१८ रोजी बांगलादेश विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147720.html ४४६] || ७ जुलै २०१८ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|BAN}} || rowspan=5 | [[२०१८ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१८ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147724.html ४५०] || ८ जुलै २०१८ || {{crw|UAE}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147728.html ४५४] || १० जुलै २०१८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147729.html ४५५] || १२ जुलै २०१८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147734.html ४६०] || १४ जुलै २०१८ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[कॅंपॉंग क्रिकेट क्लब]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|SCO}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|महिला टी२०]] 2tfirkfq438oinjpes9whnoulcd73a3 2678429 2678428 2026-04-09T07:15:09Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2678429 wikitext text/x-wiki खालील यादी पापुआ न्यू गिनी महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. पापुआ न्यू गिनीने ७ जुलै २०१८ रोजी बांगलादेश विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | पापुआ न्यू गिनीने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147720.html ४४६] || ७ जुलै २०१८ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|BAN}} || rowspan=5 | [[२०१८ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१८ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२० पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147724.html ४५०] || ८ जुलै २०१८ || {{crw|UAE}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147728.html ४५४] || १० जुलै २०१८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147729.html ४५५] || १२ जुलै २०१८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1147734.html ४६०] || १४ जुलै २०१८ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[कॅंपॉंग क्रिकेट क्लब]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]] || {{crw|SCO}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट|महिला टी२०]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] psg03o1j2tvvikdakdspoiltf3rbi8l 3 378858 2678419 2026-04-09T06:30:21Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2678419 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Kisan Limbaji Rathod}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:००, ९ एप्रिल २०२६ (IST) 75mx24prdkrxfk0w9xykp9a1fbr8ase 0 378859 2678420 2026-04-09T06:54:02Z ~2026-21836-24 181992 नवीन पान: {{रेल्वे स्थानक | नाव = पांडुरंगवाडी | स्थानिकनाव = | स्थानिकभाषा = | प्रकार = [[मुंबई मेट्रो]] स्थानक | चित्र = | चित्ररुंदी = | चित्रवर्णन = | पत्ता = | देश = भार... 2678420 wikitext text/x-wiki {{रेल्वे स्थानक | नाव = पांडुरंगवाडी | स्थानिकनाव = | स्थानिकभाषा = | प्रकार = [[मुंबई मेट्रो]] स्थानक | चित्र = | चित्ररुंदी = | चित्रवर्णन = | पत्ता = | देश = [[भारत]] | उंची = | मार्ग = | जोडमार्ग = | अंतर = | इमारत = | फलाट = २ | खोली = | फलाटमजले = | मार्गिका = [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ९]] | वाहनतळ = | सायकलस्टँड = | उद्घाटन = ८ एप्रिल २०२६ | बंद = | पुनर्बांधणी = | विद्युतीकरण = | संकेत = | मालकी = | चालक = | विभाग = | आधीचेनाव = | प्रवासीसंख्या = | प्रवासीकालखंड = | प्रवासीसंख्याटक्केफरक = | services = {{s-rail|title=मुंबई मेट्रो}} {{s-line|system=मुंबई मेट्रो|line=7 |previous=दहिसर (पूर्व)|next=मिरागाव}} | map = {{लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)}} }} '''पांडुरंगवाडी''' [[मुंबई मेट्रो]]च्या [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ९]] वरील एक स्थानक आहे. ह्या स्थानकाचे उद्घाटन ८ एप्रिल २०२६ रोजी झाले. {{मुंबई मेट्रो}} [[वर्ग:लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके]] n2vwzbdoiyr4kwsflhwnlecw55q9hl5 0 378860 2678421 2026-04-09T06:55:04Z ~2026-21836-24 181992 नवीन पान: {{रेल्वे स्थानक | नाव = मिरागाव | स्थानिकनाव = | स्थानिकभाषा = | प्रकार = [[मुंबई मेट्रो]] स्थानक | चित्र = | चित्ररुंदी = | चित्रवर्णन = | पत्ता = | देश = [[भारत]] | उंच... 2678421 wikitext text/x-wiki {{रेल्वे स्थानक | नाव = मिरागाव | स्थानिकनाव = | स्थानिकभाषा = | प्रकार = [[मुंबई मेट्रो]] स्थानक | चित्र = | चित्ररुंदी = | चित्रवर्णन = | पत्ता = | देश = [[भारत]] | उंची = | मार्ग = | जोडमार्ग = | अंतर = | इमारत = | फलाट = २ | खोली = | फलाटमजले = | मार्गिका = [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ९]] | वाहनतळ = | सायकलस्टँड = | उद्घाटन = ८ एप्रिल २०२६ | बंद = | पुनर्बांधणी = | विद्युतीकरण = | संकेत = | मालकी = | चालक = | विभाग = | आधीचेनाव = | प्रवासीसंख्या = | प्रवासीकालखंड = | प्रवासीसंख्याटक्केफरक = | services = {{s-rail|title=मुंबई मेट्रो}} {{s-line|system=मुंबई मेट्रो|line=7 |previous=पांडुरंगवाडी|next=काशिगाव}} | map = {{लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)}} }} '''मिरागाव''' [[मुंबई मेट्रो]]च्या [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ९]] वरील एक स्थानक आहे. ह्या स्थानकाचे उद्घाटन ८ एप्रिल २०२६ रोजी झाले. {{मुंबई मेट्रो}} [[वर्ग:लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके]] ggg36l0nd5o6he4mh8ug2ymd36e9l1p 0 378861 2678422 2026-04-09T06:55:50Z ~2026-21836-24 181992 नवीन पान: {{रेल्वे स्थानक | नाव = काशिगाव | स्थानिकनाव = | स्थानिकभाषा = | प्रकार = [[मुंबई मेट्रो]] स्थानक | चित्र = | चित्ररुंदी = | चित्रवर्णन = | पत्ता = | देश = [[भारत]] | उंच... 2678422 wikitext text/x-wiki {{रेल्वे स्थानक | नाव = काशिगाव | स्थानिकनाव = | स्थानिकभाषा = | प्रकार = [[मुंबई मेट्रो]] स्थानक | चित्र = | चित्ररुंदी = | चित्रवर्णन = | पत्ता = | देश = [[भारत]] | उंची = | मार्ग = | जोडमार्ग = | अंतर = | इमारत = | फलाट = २ | खोली = | फलाटमजले = | मार्गिका = [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ९]] | वाहनतळ = | सायकलस्टँड = | उद्घाटन = ८ एप्रिल २०२६ | बंद = | पुनर्बांधणी = | विद्युतीकरण = | संकेत = | मालकी = | चालक = | विभाग = | आधीचेनाव = | प्रवासीसंख्या = | प्रवासीकालखंड = | प्रवासीसंख्याटक्केफरक = | services = {{s-rail|title=मुंबई मेट्रो}} {{s-line|system=मुंबई मेट्रो|line=7 |previous=मिरागाव|next=}} | map = {{लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)}} }} '''काशिगाव''' [[मुंबई मेट्रो]]च्या [[लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो)|लाल मार्गिका ९]] वरील एक स्थानक आहे. ह्या स्थानकाचे उद्घाटन ८ एप्रिल २०२६ रोजी झाले. {{मुंबई मेट्रो}} [[वर्ग:लाल मार्गिका (मुंबई मेट्रो) स्थानके]] es8exaxm0t39u8znks8xdkz16kil4ck 0 378862 2678430 2026-04-09T07:16:30Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2678430 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[काशिगाव मेट्रो स्थानक]] 20xb0c1vfc8heidin7jjxo03a8ccul5 0 378863 2678434 2026-04-09T08:46:28Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1324511949|Dmytro Kozatskyi]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2678434 wikitext text/x-wiki '''दिमिट्रो ओलेक्झांड्रोविच कोझात्स्की''' (कॉल साइन – ओरेस्ट; जन्म ११ नोव्हेंबर १९९५<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pen.org.ua/presoficer-azovu-dmitro-kozackij-zvilnenij-iz-rosijskogo-polonu|title=Пресофіцер "Азову" Дмитро Козацький звільнений із російського полону|date=2022-09-22|website=[[PEN Ukraine]]|language=uk|trans-title=Press officer of "Azov" Dmytro Kozatskyi was released from Russian captivity|access-date=2023-05-24}}</ref>) हे [[युक्रेन|युक्रेनियन]] छायाचित्रकार, [[सैनिक]], वरिष्ठ सैनिक आणि युक्रेनच्या नॅशनल गार्डच्या अझोव ब्रिगेडचे लढवय्ये आहेत. त्यांना २०२२ मध्ये युक्रेनसाठी केलेल्या लष्करी सेवेबद्दल पदक प्रदान करण्यात आले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zakon.rada.gov.ua/go/256/2022|title=Про відзначення державними нагородами України|date=2022-04-17|website=Офіційний вебпортал парламенту України|language=uk|trans-title=Decree of the President of Ukraine: Regarding state awards of Ukraine. No. 256/2022|others=(Note: Award given under name spelled as: Дмитра Олександровича КОЗАЦЬКОГО)|access-date=2023-05-24}}</ref> == चरित्र == दिमिट्रो कोझात्स्की यांचा जन्म ११ नोव्हेंबर १९९५ रोजी मालिन, [[झितोमिर ओब्लास्त]] येथे झाला.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pen.org.ua/presoficer-azovu-dmitro-kozackij-zvilnenij-iz-rosijskogo-polonu|title=Пресофіцер "Азову" Дмитро Козацький звільнений із російського полону|date=2022-09-22|website=[[PEN Ukraine]]|language=uk|trans-title=Press officer of "Azov" Dmytro Kozatskyi was released from Russian captivity|access-date=2023-05-24}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://pen.org.ua/presoficer-azovu-dmitro-kozackij-zvilnenij-iz-rosijskogo-polonu "Пресофіцер "Азову" Дмитро Козацький звільнений із російського полону"] &#x5B;Press officer of "Azov" Dmytro Kozatskyi was released from Russian captivity&#x5D;. ''[[PEN Ukraine]]'' (in Ukrainian). 22 September 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 May</span> 2023</span>.</cite> [[Category:CS1 Ukrainian-language sources (uk)]]</ref> २०१४ मध्ये, तो रिव्होल्यूशन ऑफ डिग्निटी मध्ये सहभागी होण्यासाठी [[:pl:Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie|र्झेझोव युनिव्हर्सिटी ऑफ इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी अँड मॅनेजमेंट]] (पोलंड) सोडून गेला. तो सध्या नॅशनल युनिव्हर्सिटी ऑफ ओस्ट्रोह अकॅडमीमध्ये शिकत आहे.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oa.edu.ua/ua/info/news/2022/17-05-01|title=Студент Острозької академії – автор фото з Азовсталі «Світло переможе»|date=2022-05-17|website=Національний університет «Острозька академія» [[National University of Ostroh Academy]]|language=uk|trans-title=A student of the Ostroh Academy - the author of the photo from Azovstal "Light will win"|access-date=2023-05-24}}</ref><ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://life.liga.net/istoriyi/article/tot-samyy-fotograf-iz-azovstali-poshel-v-plen-istoriya-oresta-i-10-ego-fotografiy|title=Той самий фотограф з "Азовсталі" пішов у полон: історія "Ореста" та 10 його світлин|last=Modina Модіна|first=Olga Ольга|date=2022-05-20|website=LIGA|language=uk|trans-title=The same photographer from "Azovstal" went into captivity: the story of "Orest" and 10 of his photos|access-date=2023-05-24}}</ref> २०१५ मध्ये तो युक्रेनच्या नॅशनल गार्डमध्ये सामील झाला आणि नंतर अझोव बटालियनमध्ये सामील झाला.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://life.liga.net/istoriyi/article/tot-samyy-fotograf-iz-azovstali-poshel-v-plen-istoriya-oresta-i-10-ego-fotografiy|title=Той самий фотограф з "Азовсталі" пішов у полон: історія "Ореста" та 10 його світлин|last=Modina Модіна|first=Olga Ольга|date=2022-05-20|website=LIGA|language=uk|trans-title=The same photographer from "Azovstal" went into captivity: the story of "Orest" and 10 of his photos|access-date=2023-05-24}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFModina_Модіна2022">Modina Модіна, Olga Ольга (20 May 2022). [https://life.liga.net/istoriyi/article/tot-samyy-fotograf-iz-azovstali-poshel-v-plen-istoriya-oresta-i-10-ego-fotografiy "Той самий фотограф з "Азовсталі" пішов у полон: історія "Ореста" та 10 його світлин"] &#x5B;The same photographer from "Azovstal" went into captivity: the story of "Orest" and 10 of his photos&#x5D;. ''LIGA'' (in Ukrainian)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 May</span> 2023</span>.</cite> [[Category:CS1 Ukrainian-language sources (uk)]]</ref> === युक्रेनवर रशियाचे आक्रमण (२०२२) === २०१५ पासून, तो डोनेत्स्क प्रदेशातील [[मरिउपोल|मरिउपोलचा]] रक्षक आहे. १ मार्च २०२२ पासून सुरू झालेल्या मरिउपोलच्या वेढ्यादरम्यान, त्याने इतर सहकाऱ्यांसोबत अझोवस्टाल प्लांटमध्ये बचाव केला. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://life.liga.net/istoriyi/article/tot-samyy-fotograf-iz-azovstali-poshel-v-plen-istoriya-oresta-i-10-ego-fotografiy|title=Той самий фотограф з "Азовсталі" пішов у полон: історія "Ореста" та 10 його світлин|last=Modina Модіна|first=Olga Ольга|date=2022-05-20|website=LIGA|language=uk|trans-title=The same photographer from "Azovstal" went into captivity: the story of "Orest" and 10 of his photos|access-date=2023-05-24}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFModina_Модіна2022">Modina Модіна, Olga Ольга (20 May 2022). [https://life.liga.net/istoriyi/article/tot-samyy-fotograf-iz-azovstali-poshel-v-plen-istoriya-oresta-i-10-ego-fotografiy "Той самий фотограф з "Азовсталі" пішов у полон: історія "Ореста" та 10 його світлин"] &#x5B;The same photographer from "Azovstal" went into captivity: the story of "Orest" and 10 of his photos&#x5D;. ''LIGA'' (in Ukrainian)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 May</span> 2023</span>.</cite> [[Category:CS1 Ukrainian-language sources (uk)]]</ref> अझोव रेजिमेंटच्या प्रेस सेवेचे प्रमुख म्हणून, त्यांनी कारखान्यातील फील्ड हॉस्पिटलमधील जखमी सहकाऱ्यांचे १० फोटो प्रकाशित केले, जे जगभरात शेअर केले गेले.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://life.liga.net/istoriyi/article/tot-samyy-fotograf-iz-azovstali-poshel-v-plen-istoriya-oresta-i-10-ego-fotografiy|title=Той самий фотограф з "Азовсталі" пішов у полон: історія "Ореста" та 10 його світлин|last=Modina Модіна|first=Olga Ольга|date=2022-05-20|website=LIGA|language=uk|trans-title=The same photographer from "Azovstal" went into captivity: the story of "Orest" and 10 of his photos|access-date=2023-05-24}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFModina_Модіна2022">Modina Модіна, Olga Ольга (20 May 2022). [https://life.liga.net/istoriyi/article/tot-samyy-fotograf-iz-azovstali-poshel-v-plen-istoriya-oresta-i-10-ego-fotografiy "Той самий фотограф з "Азовсталі" пішов у полон: історія "Ореста" та 10 його світлин"] &#x5B;The same photographer from "Azovstal" went into captivity: the story of "Orest" and 10 of his photos&#x5D;. ''LIGA'' (in Ukrainian)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 May</span> 2023</span>.</cite> [[Category:CS1 Ukrainian-language sources (uk)]]</ref> त्या फोटोंपैकी एकामध्ये, मे महिन्याच्या उन्हात एक तरुण तोफांच्या गोळ्यांनी पाडलेल्या छिद्रातून उद्योगाच्या उद्ध्वस्त आवारात पडताना दिसत आहे, त्या फोटोला "प्रकाशाचा विजय होईल" असे नाव देण्यात आले.<ref name=":0" /> स्फोटांच्या आवाजात, त्याने कालुश ऑर्केस्ट्राचे " स्टेफानिया " हे गाणे गायले, ज्यामुळे युक्रेनला युरोव्हिजन २०२२ च्या गाण्याच्या स्पर्धेत विजय मिळाला.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oa.edu.ua/ua/info/news/2022/17-05-01|title=Студент Острозької академії – автор фото з Азовсталі «Світло переможе»|date=2022-05-17|website=Національний університет «Острозька академія» [[National University of Ostroh Academy]]|language=uk|trans-title=A student of the Ostroh Academy - the author of the photo from Azovstal "Light will win"|access-date=2023-05-24}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.oa.edu.ua/ua/info/news/2022/17-05-01 "Студент Острозької академії – автор фото з Азовсталі «Світло переможе»"] &#x5B;A student of the Ostroh Academy - the author of the photo from Azovstal "Light will win"&#x5D;. ''Національний університет «Острозька академія» [[National University of Ostroh Academy]]'' (in Ukrainian). 17 May 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 May</span> 2023</span>.</cite> [[Category:CS1 Ukrainian-language sources (uk)]]</ref> २० मे २०२२ रोजी, कैद होण्यापूर्वी, दिमिट्रो कोझात्स्कीने त्याच्या [[ट्विटर|ट्विटरवर]] एक पोस्ट प्रकाशित केली: “ठीक आहे, एवढेच. अझोवस्ताल, माझ्या मृत्यूचे आणि जीवनाचे ठिकाण, आश्रय दिल्याबद्दल धन्यवाद. तसे, मी कैदेत असताना, मी तुमच्यासाठी उत्तम गुणवत्तेचे फोटो ठेवीन, ते सर्व पत्रकारिता पुरस्कार आणि फोटो स्पर्धांमध्ये पाठवीन, जर मी काही जिंकलो, तर सुटकेनंतर खूप छान वाटेल. तुमच्या सर्वांच्या पाठिंब्याबद्दल धन्यवाद. भेटूया.”<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://armyinform.com.ua/2022/05/20/svitlo-peremozhe-temryavu-voyin-polku-azov-zrobyv-unikalne-foto-zahysnyka-mariupolya/|title=«Азовсталь – місце моєї смерті і мого життя», – Дмитро Козацький|last=Kirgan Кирган|first=Svetlana Світлана|date=2022-05-20|website=ArmyInform.com.ua, [[Ministry of Defence of Ukraine]]|language=uk|trans-title="Azovstal is the place of my death and my life," Dmytro Kozatskyi|access-date=2023-05-24}}</ref> त्याच दिवशी, युक्रेनियन संसदेच्या उपाध्यक्ष ओलेना कोन्ड्राट्युक यांनी सांगितले की युक्रेनची वेर्खोव्ना राडा दिमिट्रो कोझात्स्कीचे फोटो युरोप आणि जगातील युक्रेनच्या बाजूने असलेल्या सर्व संसदांना पाठवेल.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://vsn.in.ua/news/schemlivi-foto-biytsya-azova-vidpravlyat-u-parlamenti-jevropi-ta-svitu-4083|title=Щемливі фото бійця «Азова» відправлять у парламенти Європи та світу - VSN|date=2022-05-21|website=Volyn News Service|language=uk|trans-title=Poignant photos of the "Azov" fighter will be sent to the parliaments of Europe and the world|access-date=2023-05-24}}</ref> बॅबिलोन'१३ या चित्रपट संस्थेने कोझात्स्कीने चित्रित केलेला "मारिउपोल किल्ला. अझोवस्तालमधील शेवटचा दिवस" हा व्हिडिओ प्रकाशित केला.<ref>{{Youtube|azldlmJUolc|Фортеця Маріуполь. Останній день на Азовсталі}} // #BABYLON'13, 20 May 2022.</ref> सप्टेंबर २०२२ च्या अखेरीस, व्हिक्टर मेदवेचुक यांच्यासह इतरांच्या बदल्यात २१५ युक्रेनियन लष्करी कैद्यांची अदलाबदल झाली, तेव्हा त्यांची रशियन कैदेतून सुटका झाली.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pen.org.ua/presoficer-azovu-dmitro-kozackij-zvilnenij-iz-rosijskogo-polonu|title=Пресофіцер "Азову" Дмитро Козацький звільнений із російського полону|date=2022-09-22|website=[[PEN Ukraine]]|language=uk|trans-title=Press officer of "Azov" Dmytro Kozatskyi was released from Russian captivity|access-date=2023-05-24}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://pen.org.ua/presoficer-azovu-dmitro-kozackij-zvilnenij-iz-rosijskogo-polonu "Пресофіцер "Азову" Дмитро Козацький звільнений із російського полону"] &#x5B;Press officer of "Azov" Dmytro Kozatskyi was released from Russian captivity&#x5D;. ''[[PEN Ukraine]]'' (in Ukrainian). 22 September 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 May</span> 2023</span>.</cite> [[Category:CS1 Ukrainian-language sources (uk)]]</ref><ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hyperallergic.com/781937/ukrainian-photographers-show-canceled-over-neo-nazism-accusations/|title=Ukrainian Photographer's Show Canceled Over Neo-Nazism Accusations|last=Anania|first=Billy|date=November 22, 2022|website=[[Hyperallergic]]|access-date=December 4, 2022}}</ref> ते २ नोव्हेंबर २०२२ रोजी एमएसएनबीसी वरील 'अँड्रिया मिशेल रिपोर्ट्स' या कार्यक्रमात दिसले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.msnbc.com/andrea-mitchell-reports/watch/amb-oksana-markarova-we-will-not-stop-until-there-is-accountability-for-russia-s-war-crimes-152319557605|title=Amb. Oksana Markarova: 'We will not stop until there is accountability' for Russia's inhumanity|date=2022-11-02|website=[[Andrea Mitchell Reports]]; MSNBC.com|language=en|access-date=2023-05-24}}</ref> == पुरस्कार == * ग्रँड प्रेस फाउंडेशन गाला २०२२ मध्ये विशेष सन्मान <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.press.pl/tresc/71087,wojciech-grzedzinski-autorem-zdjecia-roku-w-grand-press-photo-2022|title=Wojciech Grzędziński autorem Zdjęcia roku w Grand Press Photo 2022. Jury: "Zaniemówiliśmy"|date=2022-06-02|website=Press.pl|language=pl|trans-title=Wojciech Grzędinski is the author of the Photo of the Year in Grand Press Photo 2022. Jury: "We've gone speechless"|access-date=2023-05-24}}</ref> * प्रिक्स दे ला फोटोग्राफी, पॅरिस, पत्रकारिता/युद्ध प्रकारात सुवर्ण पुरस्कार, पत्रकारिता प्रकारात द्वितीय क्रमांकाचा विजेता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://px3.fr/winners/px3/2022/13109/|title=PX3 2022 Winner - Azovstal - Single Winner|website=px3.fr|access-date=December 6, 2022}}</ref> * युक्रेनसाठी लष्करी सेवेबद्दल पदक (१७ एप्रिल, २०२२) — "युक्रेनच्या राज्य सार्वभौमत्व आणि प्रादेशिक अखंडतेच्या संरक्षणाशी संबंधित वैयक्तिक शौर्य आणि निःस्वार्थ कृती, लष्करी शपथेप्रती निष्ठा" == वाद == अनातोली शारी आणि कायला पोपुचेत यांनी त्याच्यावर नव-नाझी विचारसरणीशी संबंधित चिन्हे दर्शविणाऱ्या सोशल मीडिया पोस्ट केल्याचा आरोप केला आहे. कोझात्स्कीने ट्विटरवर फोटो पोस्ट केल्याचे कबूल केले,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://x.com/kztsky/status/1592277948794802176|title=Орест on X|date=November 14, 2022|website=X.com|access-date=April 21, 2025}}</ref> परंतु नाझीवादाचे आरोप नाकारले आणि ते बदनामीच्या मोहिमेचा भाग असल्याचे सुचवले.<ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hyperallergic.com/781937/ukrainian-photographers-show-canceled-over-neo-nazism-accusations/|title=Ukrainian Photographer's Show Canceled Over Neo-Nazism Accusations|last=Anania|first=Billy|date=November 22, 2022|website=[[Hyperallergic]]|access-date=December 4, 2022}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAnania2022">Anania, Billy (22 November 2022). [https://hyperallergic.com/781937/ukrainian-photographers-show-canceled-over-neo-nazism-accusations/ "Ukrainian Photographer's Show Canceled Over Neo-Nazism Accusations"]. ''[[Hyperallergic]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 December</span> 2022</span>.</cite></ref> ऑक्टोबर २०२२ मध्ये, कोझात्स्कीच्या '<nowiki/>''द लाईट विल विन''' या फोटो मालिकेतील अनेक छायाचित्रे कॅटालोनियाच्या पॉलिटेक्निक विद्यापीठातील फेराटे ग्रंथालयात आयोजित प्रदर्शनात समाविष्ट करण्यात आली होती. १३ नोव्हेंबर २०२२ रोजी, कोझात्स्कीची कलाकृती प्रदर्शनातून काढून टाकण्यात आली आणि विद्यापीठाने एक निवेदन प्रसिद्ध केले, ज्यात म्हटले होते की, "आम्हाला लेखकाच्या विचारसरणीची माहिती नव्हती", आणि विद्यापीठ "नाझीवादाचा धिक्कार करते आणि निर्माण झालेल्या परिस्थितीबद्दल खेद व्यक्त करते".<ref name=":3" /><ref name=":4">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.upc.edu/en/press-room/news/clarifying-note-exhibition|title=Clarifying note regarding the exhibition at the Ferraté Library|date=November 13, 2022|website=UPC Universitat Politècnica de Catalunya|access-date=December 4, 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news.artnet.com/art-world/art-industry-news-from-high-fashion-to-high-art-the-chicest-medium-of-the-moment-is-mud-other-stories-2215708|title=Art Industry News: From High Fashion to High Art, the Chicest Medium of the Moment Is... Mud + Other Stories|date=November 23, 2022|website=Artnet News|access-date=December 4, 2022}}</ref> तसेच १३ नोव्हेंबर २०२२ रोजी, डॉक एनवायसी मध्ये, जिथे कोझात्स्की एक आमंत्रित वक्ता होता, तिथे कायला पॉपुशेटने त्याला अडथळा आणला. अडथळा आणणाऱ्या व्यक्तीला बळजबरीने बाहेर काढण्यात आले.<ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hyperallergic.com/781937/ukrainian-photographers-show-canceled-over-neo-nazism-accusations/|title=Ukrainian Photographer's Show Canceled Over Neo-Nazism Accusations|last=Anania|first=Billy|date=November 22, 2022|website=[[Hyperallergic]]|access-date=December 4, 2022}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAnania2022">Anania, Billy (22 November 2022). [https://hyperallergic.com/781937/ukrainian-photographers-show-canceled-over-neo-nazism-accusations/ "Ukrainian Photographer's Show Canceled Over Neo-Nazism Accusations"]. ''[[Hyperallergic]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 December</span> 2022</span>.</cite></ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wbai.org/upcoming-program/?id=6707|title=WBAI-NYC Arts Express|date=November 23, 2022|website=[[WBAI-FM]]|access-date=December 4, 2022}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म]] [[वर्ग:युक्रेनी व्यक्ती]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] 2u2r5a9cegzuasq3kygxa0f2omhkfub 2678435 2678434 2026-04-09T08:49:27Z Dharmadhyaksha 28394 {{विकिडेटा माहितीचौकट}} 2678435 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दिमिट्रो ओलेक्झांड्रोविच कोझात्स्की''' (कॉल साइन – ओरेस्ट; जन्म ११ नोव्हेंबर १९९५<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pen.org.ua/presoficer-azovu-dmitro-kozackij-zvilnenij-iz-rosijskogo-polonu|title=Пресофіцер "Азову" Дмитро Козацький звільнений із російського полону|date=2022-09-22|website=[[PEN Ukraine]]|language=uk|trans-title=Press officer of "Azov" Dmytro Kozatskyi was released from Russian captivity|access-date=2023-05-24}}</ref>) हे [[युक्रेन|युक्रेनियन]] छायाचित्रकार, [[सैनिक]], वरिष्ठ सैनिक आणि युक्रेनच्या नॅशनल गार्डच्या अझोव ब्रिगेडचे लढवय्ये आहेत. त्यांना २०२२ मध्ये युक्रेनसाठी केलेल्या लष्करी सेवेबद्दल पदक प्रदान करण्यात आले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zakon.rada.gov.ua/go/256/2022|title=Про відзначення державними нагородами України|date=2022-04-17|website=Офіційний вебпортал парламенту України|language=uk|trans-title=Decree of the President of Ukraine: Regarding state awards of Ukraine. No. 256/2022|others=(Note: Award given under name spelled as: Дмитра Олександровича КОЗАЦЬКОГО)|access-date=2023-05-24}}</ref> == चरित्र == दिमिट्रो कोझात्स्की यांचा जन्म ११ नोव्हेंबर १९९५ रोजी मालिन, [[झितोमिर ओब्लास्त]] येथे झाला.<ref name=":2"/> २०१४ मध्ये, तो रिव्होल्यूशन ऑफ डिग्निटी मध्ये सहभागी होण्यासाठी [[:pl:Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie|र्झेझोव युनिव्हर्सिटी ऑफ इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी अँड मॅनेजमेंट]] (पोलंड) सोडून गेला. तो सध्या नॅशनल युनिव्हर्सिटी ऑफ ओस्ट्रोह अकॅडमीमध्ये शिकत आहे.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oa.edu.ua/ua/info/news/2022/17-05-01|title=Студент Острозької академії – автор фото з Азовсталі «Світло переможе»|date=2022-05-17|website=Національний університет «Острозька академія» [[National University of Ostroh Academy]]|language=uk|trans-title=A student of the Ostroh Academy - the author of the photo from Azovstal "Light will win"|access-date=2023-05-24}}</ref><ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://life.liga.net/istoriyi/article/tot-samyy-fotograf-iz-azovstali-poshel-v-plen-istoriya-oresta-i-10-ego-fotografiy|title=Той самий фотограф з "Азовсталі" пішов у полон: історія "Ореста" та 10 його світлин|last=Modina Модіна|first=Olga Ольга|date=2022-05-20|website=LIGA|language=uk|trans-title=The same photographer from "Azovstal" went into captivity: the story of "Orest" and 10 of his photos|access-date=2023-05-24}}</ref> २०१५ मध्ये तो युक्रेनच्या नॅशनल गार्डमध्ये सामील झाला आणि नंतर अझोव बटालियनमध्ये सामील झाला.<ref name=":0"/> === युक्रेनवर रशियाचे आक्रमण (२०२२) === २०१५ पासून, तो डोनेत्स्क प्रदेशातील [[मरिउपोल|मरिउपोलचा]] रक्षक आहे. १ मार्च २०२२ पासून सुरू झालेल्या मरिउपोलच्या वेढ्यादरम्यान, त्याने इतर सहकाऱ्यांसोबत अझोवस्टाल प्लांटमध्ये बचाव केला. <ref name=":0"/> अझोव रेजिमेंटच्या प्रेस सेवेचे प्रमुख म्हणून, त्यांनी कारखान्यातील फील्ड हॉस्पिटलमधील जखमी सहकाऱ्यांचे १० फोटो प्रकाशित केले, जे जगभरात शेअर केले गेले.<ref name=":0"/> त्या फोटोंपैकी एकामध्ये, मे महिन्याच्या उन्हात एक तरुण तोफांच्या गोळ्यांनी पाडलेल्या छिद्रातून उद्योगाच्या उद्ध्वस्त आवारात पडताना दिसत आहे, त्या फोटोला "प्रकाशाचा विजय होईल" असे नाव देण्यात आले.<ref name=":0" /> स्फोटांच्या आवाजात, त्याने कालुश ऑर्केस्ट्राचे " स्टेफानिया " हे गाणे गायले, ज्यामुळे युक्रेनला युरोव्हिजन २०२२ च्या गाण्याच्या स्पर्धेत विजय मिळाला.<ref name=":1"/> २० मे २०२२ रोजी, कैद होण्यापूर्वी, दिमिट्रो कोझात्स्कीने त्याच्या [[ट्विटर|ट्विटरवर]] एक पोस्ट प्रकाशित केली: “ठीक आहे, एवढेच. अझोवस्ताल, माझ्या मृत्यूचे आणि जीवनाचे ठिकाण, आश्रय दिल्याबद्दल धन्यवाद. तसे, मी कैदेत असताना, मी तुमच्यासाठी उत्तम गुणवत्तेचे फोटो ठेवीन, ते सर्व पत्रकारिता पुरस्कार आणि फोटो स्पर्धांमध्ये पाठवीन, जर मी काही जिंकलो, तर सुटकेनंतर खूप छान वाटेल. तुमच्या सर्वांच्या पाठिंब्याबद्दल धन्यवाद. भेटूया.”<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://armyinform.com.ua/2022/05/20/svitlo-peremozhe-temryavu-voyin-polku-azov-zrobyv-unikalne-foto-zahysnyka-mariupolya/|title=«Азовсталь – місце моєї смерті і мого життя», – Дмитро Козацький|last=Kirgan Кирган|first=Svetlana Світлана|date=2022-05-20|website=ArmyInform.com.ua, [[Ministry of Defence of Ukraine]]|language=uk|trans-title="Azovstal is the place of my death and my life," Dmytro Kozatskyi|access-date=2023-05-24}}</ref> त्याच दिवशी, युक्रेनियन संसदेच्या उपाध्यक्ष ओलेना कोन्ड्राट्युक यांनी सांगितले की युक्रेनची वेर्खोव्ना राडा दिमिट्रो कोझात्स्कीचे फोटो युरोप आणि जगातील युक्रेनच्या बाजूने असलेल्या सर्व संसदांना पाठवेल.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://vsn.in.ua/news/schemlivi-foto-biytsya-azova-vidpravlyat-u-parlamenti-jevropi-ta-svitu-4083|title=Щемливі фото бійця «Азова» відправлять у парламенти Європи та світу - VSN|date=2022-05-21|website=Volyn News Service|language=uk|trans-title=Poignant photos of the "Azov" fighter will be sent to the parliaments of Europe and the world|access-date=2023-05-24}}</ref> बॅबिलोन'१३ या चित्रपट संस्थेने कोझात्स्कीने चित्रित केलेला "मारिउपोल किल्ला. अझोवस्तालमधील शेवटचा दिवस" हा व्हिडिओ प्रकाशित केला.<ref>{{Youtube|azldlmJUolc|Фортеця Маріуполь. Останній день на Азовсталі}} // #BABYLON'13, 20 May 2022.</ref> सप्टेंबर २०२२ च्या अखेरीस, व्हिक्टर मेदवेचुक यांच्यासह इतरांच्या बदल्यात २१५ युक्रेनियन लष्करी कैद्यांची अदलाबदल झाली, तेव्हा त्यांची रशियन कैदेतून सुटका झाली.<ref name=":2"/><ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hyperallergic.com/781937/ukrainian-photographers-show-canceled-over-neo-nazism-accusations/|title=Ukrainian Photographer's Show Canceled Over Neo-Nazism Accusations|last=Anania|first=Billy|date=November 22, 2022|website=[[Hyperallergic]]|access-date=December 4, 2022}}</ref> ते २ नोव्हेंबर २०२२ रोजी एमएसएनबीसी वरील 'अँड्रिया मिशेल रिपोर्ट्स' या कार्यक्रमात दिसले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.msnbc.com/andrea-mitchell-reports/watch/amb-oksana-markarova-we-will-not-stop-until-there-is-accountability-for-russia-s-war-crimes-152319557605|title=Amb. Oksana Markarova: 'We will not stop until there is accountability' for Russia's inhumanity|date=2022-11-02|website=[[Andrea Mitchell Reports]]; MSNBC.com|language=en|access-date=2023-05-24}}</ref> == पुरस्कार == * ग्रँड प्रेस फाउंडेशन गाला २०२२ मध्ये विशेष सन्मान <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.press.pl/tresc/71087,wojciech-grzedzinski-autorem-zdjecia-roku-w-grand-press-photo-2022|title=Wojciech Grzędziński autorem Zdjęcia roku w Grand Press Photo 2022. Jury: "Zaniemówiliśmy"|date=2022-06-02|website=Press.pl|language=pl|trans-title=Wojciech Grzędinski is the author of the Photo of the Year in Grand Press Photo 2022. Jury: "We've gone speechless"|access-date=2023-05-24}}</ref> * प्रिक्स दे ला फोटोग्राफी, पॅरिस, पत्रकारिता/युद्ध प्रकारात सुवर्ण पुरस्कार, पत्रकारिता प्रकारात द्वितीय क्रमांकाचा विजेता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://px3.fr/winners/px3/2022/13109/|title=PX3 2022 Winner - Azovstal - Single Winner|website=px3.fr|access-date=December 6, 2022}}</ref> * युक्रेनसाठी लष्करी सेवेबद्दल पदक (१७ एप्रिल, २०२२) — "युक्रेनच्या राज्य सार्वभौमत्व आणि प्रादेशिक अखंडतेच्या संरक्षणाशी संबंधित वैयक्तिक शौर्य आणि निःस्वार्थ कृती, लष्करी शपथेप्रती निष्ठा" == वाद == अनातोली शारी आणि कायला पोपुचेत यांनी त्याच्यावर नव-नाझी विचारसरणीशी संबंधित चिन्हे दर्शविणाऱ्या सोशल मीडिया पोस्ट केल्याचा आरोप केला आहे. कोझात्स्कीने ट्विटरवर फोटो पोस्ट केल्याचे कबूल केले,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://x.com/kztsky/status/1592277948794802176|title=Орест on X|date=November 14, 2022|website=X.com|access-date=April 21, 2025}}</ref> परंतु नाझीवादाचे आरोप नाकारले आणि ते बदनामीच्या मोहिमेचा भाग असल्याचे सुचवले.<ref name=":3"/> ऑक्टोबर २०२२ मध्ये, कोझात्स्कीच्या '<nowiki/>''द लाईट विल विन''' या फोटो मालिकेतील अनेक छायाचित्रे कॅटालोनियाच्या पॉलिटेक्निक विद्यापीठातील फेराटे ग्रंथालयात आयोजित प्रदर्शनात समाविष्ट करण्यात आली होती. १३ नोव्हेंबर २०२२ रोजी, कोझात्स्कीची कलाकृती प्रदर्शनातून काढून टाकण्यात आली आणि विद्यापीठाने एक निवेदन प्रसिद्ध केले, ज्यात म्हटले होते की, "आम्हाला लेखकाच्या विचारसरणीची माहिती नव्हती", आणि विद्यापीठ "नाझीवादाचा धिक्कार करते आणि निर्माण झालेल्या परिस्थितीबद्दल खेद व्यक्त करते".<ref name=":3" /><ref name=":4">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.upc.edu/en/press-room/news/clarifying-note-exhibition|title=Clarifying note regarding the exhibition at the Ferraté Library|date=November 13, 2022|website=UPC Universitat Politècnica de Catalunya|access-date=December 4, 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news.artnet.com/art-world/art-industry-news-from-high-fashion-to-high-art-the-chicest-medium-of-the-moment-is-mud-other-stories-2215708|title=Art Industry News: From High Fashion to High Art, the Chicest Medium of the Moment Is... Mud + Other Stories|date=November 23, 2022|website=Artnet News|access-date=December 4, 2022}}</ref> तसेच १३ नोव्हेंबर २०२२ रोजी, डॉक एनवायसी मध्ये, जिथे कोझात्स्की एक आमंत्रित वक्ता होता, तिथे कायला पॉपुशेटने त्याला अडथळा आणला. अडथळा आणणाऱ्या व्यक्तीला बळजबरीने बाहेर काढण्यात आले.<ref name=":3"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wbai.org/upcoming-program/?id=6707|title=WBAI-NYC Arts Express|date=November 23, 2022|website=[[WBAI-FM]]|access-date=December 4, 2022}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म]] [[वर्ग:युक्रेनी व्यक्ती]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] 3fnz1wkv51ovj5detasxxhrfzuk39jm 2678436 2678435 2026-04-09T08:57:34Z Dharmadhyaksha 28394 + 2678436 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दिमिट्रो ओलेक्झांड्रोविच कोझात्स्की''' (कॉल साइन – ओरेस्ट; जन्म ११ नोव्हेंबर १९९५<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pen.org.ua/presoficer-azovu-dmitro-kozackij-zvilnenij-iz-rosijskogo-polonu|title=Пресофіцер "Азову" Дмитро Козацький звільнений із російського полону|date=2022-09-22|website=[[PEN Ukraine]]|language=uk|trans-title=Press officer of "Azov" Dmytro Kozatskyi was released from Russian captivity|access-date=2023-05-24}}</ref>) हे [[युक्रेन|युक्रेनियन]] छायाचित्रकार, [[सैनिक]], वरिष्ठ सैनिक आणि युक्रेनच्या नॅशनल गार्डच्या अझोव ब्रिगेडचे लढवय्ये आहेत. त्यांना २०२२ मध्ये युक्रेनसाठी केलेल्या लष्करी सेवेबद्दल पदक प्रदान करण्यात आले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zakon.rada.gov.ua/go/256/2022|title=Про відзначення державними нагородами України|date=2022-04-17|website=Офіційний вебпортал парламенту України|language=uk|trans-title=Decree of the President of Ukraine: Regarding state awards of Ukraine. No. 256/2022|others=(Note: Award given under name spelled as: Дмитра Олександровича КОЗАЦЬКОГО)|access-date=2023-05-24}}</ref> == चरित्र == दिमिट्रो कोझात्स्की यांचा जन्म ११ नोव्हेंबर १९९५ रोजी मालिन, [[झितोमिर ओब्लास्त]] येथे झाला.<ref name=":2"/> २०१४ मध्ये, तो रिव्होल्यूशन ऑफ डिग्निटी मध्ये सहभागी होण्यासाठी [[:pl:Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie|र्झेझोव युनिव्हर्सिटी ऑफ इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी अँड मॅनेजमेंट]] (पोलंड) सोडून गेला. तो सध्या नॅशनल युनिव्हर्सिटी ऑफ ओस्ट्रोह अकॅडमीमध्ये शिकत आहे.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oa.edu.ua/ua/info/news/2022/17-05-01|title=Студент Острозької академії – автор фото з Азовсталі «Світло переможе»|date=2022-05-17|website=Національний університет «Острозька академія» [[National University of Ostroh Academy]]|language=uk|trans-title=A student of the Ostroh Academy - the author of the photo from Azovstal "Light will win"|access-date=2023-05-24}}</ref><ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://life.liga.net/istoriyi/article/tot-samyy-fotograf-iz-azovstali-poshel-v-plen-istoriya-oresta-i-10-ego-fotografiy|title=Той самий фотограф з "Азовсталі" пішов у полон: історія "Ореста" та 10 його світлин|last=Modina Модіна|first=Olga Ольга|date=2022-05-20|website=LIGA|language=uk|trans-title=The same photographer from "Azovstal" went into captivity: the story of "Orest" and 10 of his photos|access-date=2023-05-24}}</ref> २०१५ मध्ये तो युक्रेनच्या नॅशनल गार्डमध्ये सामील झाला आणि नंतर अझोव बटालियनमध्ये सामील झाला.<ref name=":0"/> === युक्रेनवर रशियाचे आक्रमण (२०२२) === [[चित्र:Stamp of Ukraine s2073.jpg|इवलेसे|युक्रेनी टपाल टिकीटावर कोझात्स्की यांचे छायाचित्र आहे; "लाईट विल वीन"]] २०१५ पासून, तो डोनेत्स्क प्रदेशातील [[मरिउपोल|मरिउपोलचा]] रक्षक आहे. १ मार्च २०२२ पासून सुरू झालेल्या मरिउपोलच्या वेढ्यादरम्यान, त्याने इतर सहकाऱ्यांसोबत अझोवस्टाल प्लांटमध्ये बचाव केला. <ref name=":0"/> अझोव रेजिमेंटच्या प्रेस सेवेचे प्रमुख म्हणून, त्यांनी कारखान्यातील फील्ड हॉस्पिटलमधील जखमी सहकाऱ्यांचे १० फोटो प्रकाशित केले, जे जगभरात शेअर केले गेले.<ref name=":0"/> त्या फोटोंपैकी एकामध्ये, मे महिन्याच्या उन्हात एक तरुण तोफांच्या गोळ्यांनी पाडलेल्या छिद्रातून उद्योगाच्या उद्ध्वस्त आवारात पडताना दिसत आहे, त्या फोटोला "प्रकाशाचा विजय होईल" ("लाईट विल वीन") असे नाव देण्यात आले.<ref name=":0" /> स्फोटांच्या आवाजात, त्याने कालुश ऑर्केस्ट्राचे " स्टेफानिया " हे गाणे गायले, ज्यामुळे युक्रेनला युरोव्हिजन २०२२ च्या गाण्याच्या स्पर्धेत विजय मिळाला.<ref name=":1"/> २० मे २०२२ रोजी, कैद होण्यापूर्वी, दिमिट्रो कोझात्स्कीने त्याच्या [[ट्विटर|ट्विटरवर]] एक पोस्ट प्रकाशित केली: “ठीक आहे, एवढेच. अझोवस्ताल, माझ्या मृत्यूचे आणि जीवनाचे ठिकाण, आश्रय दिल्याबद्दल धन्यवाद. तसे, मी कैदेत असताना, मी तुमच्यासाठी उत्तम गुणवत्तेचे फोटो ठेवीन, ते सर्व पत्रकारिता पुरस्कार आणि फोटो स्पर्धांमध्ये पाठवीन, जर मी काही जिंकलो, तर सुटकेनंतर खूप छान वाटेल. तुमच्या सर्वांच्या पाठिंब्याबद्दल धन्यवाद. भेटूया.”<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://armyinform.com.ua/2022/05/20/svitlo-peremozhe-temryavu-voyin-polku-azov-zrobyv-unikalne-foto-zahysnyka-mariupolya/|title=«Азовсталь – місце моєї смерті і мого життя», – Дмитро Козацький|last=Kirgan Кирган|first=Svetlana Світлана|date=2022-05-20|website=ArmyInform.com.ua, [[Ministry of Defence of Ukraine]]|language=uk|trans-title="Azovstal is the place of my death and my life," Dmytro Kozatskyi|access-date=2023-05-24}}</ref> त्याच दिवशी, युक्रेनियन संसदेच्या उपाध्यक्ष ओलेना कोन्ड्राट्युक यांनी सांगितले की युक्रेनची वेर्खोव्ना राडा दिमिट्रो कोझात्स्कीचे फोटो युरोप आणि जगातील युक्रेनच्या बाजूने असलेल्या सर्व संसदांना पाठवेल.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://vsn.in.ua/news/schemlivi-foto-biytsya-azova-vidpravlyat-u-parlamenti-jevropi-ta-svitu-4083|title=Щемливі фото бійця «Азова» відправлять у парламенти Європи та світу - VSN|date=2022-05-21|website=Volyn News Service|language=uk|trans-title=Poignant photos of the "Azov" fighter will be sent to the parliaments of Europe and the world|access-date=2023-05-24}}</ref> बॅबिलोन'१३ या चित्रपट संस्थेने कोझात्स्कीने चित्रित केलेला "मारिउपोल किल्ला. अझोवस्तालमधील शेवटचा दिवस" हा व्हिडिओ प्रकाशित केला.<ref>{{Youtube|azldlmJUolc|Фортеця Маріуполь. Останній день на Азовсталі}} // #BABYLON'13, 20 May 2022.</ref> सप्टेंबर २०२२ च्या अखेरीस, व्हिक्टर मेदवेचुक यांच्यासह इतरांच्या बदल्यात २१५ युक्रेनियन लष्करी कैद्यांची अदलाबदल झाली, तेव्हा त्यांची रशियन कैदेतून सुटका झाली.<ref name=":2"/><ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hyperallergic.com/781937/ukrainian-photographers-show-canceled-over-neo-nazism-accusations/|title=Ukrainian Photographer's Show Canceled Over Neo-Nazism Accusations|last=Anania|first=Billy|date=November 22, 2022|website=[[Hyperallergic]]|access-date=December 4, 2022}}</ref> ते २ नोव्हेंबर २०२२ रोजी एमएसएनबीसी वरील 'अँड्रिया मिशेल रिपोर्ट्स' या कार्यक्रमात दिसले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.msnbc.com/andrea-mitchell-reports/watch/amb-oksana-markarova-we-will-not-stop-until-there-is-accountability-for-russia-s-war-crimes-152319557605|title=Amb. Oksana Markarova: 'We will not stop until there is accountability' for Russia's inhumanity|date=2022-11-02|website=[[Andrea Mitchell Reports]]; MSNBC.com|language=en|access-date=2023-05-24}}</ref> == पुरस्कार == * ग्रँड प्रेस फाउंडेशन गाला २०२२ मध्ये विशेष सन्मान <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.press.pl/tresc/71087,wojciech-grzedzinski-autorem-zdjecia-roku-w-grand-press-photo-2022|title=Wojciech Grzędziński autorem Zdjęcia roku w Grand Press Photo 2022. Jury: "Zaniemówiliśmy"|date=2022-06-02|website=Press.pl|language=pl|trans-title=Wojciech Grzędinski is the author of the Photo of the Year in Grand Press Photo 2022. Jury: "We've gone speechless"|access-date=2023-05-24}}</ref> * प्रिक्स दे ला फोटोग्राफी, पॅरिस, पत्रकारिता/युद्ध प्रकारात सुवर्ण पुरस्कार, पत्रकारिता प्रकारात द्वितीय क्रमांकाचा विजेता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://px3.fr/winners/px3/2022/13109/|title=PX3 2022 Winner - Azovstal - Single Winner|website=px3.fr|access-date=December 6, 2022}}</ref> * युक्रेनसाठी लष्करी सेवेबद्दल पदक (१७ एप्रिल, २०२२) — "युक्रेनच्या राज्य सार्वभौमत्व आणि प्रादेशिक अखंडतेच्या संरक्षणाशी संबंधित वैयक्तिक शौर्य आणि निःस्वार्थ कृती, लष्करी शपथेप्रती निष्ठा" == वाद == अनातोली शारी आणि कायला पोपुचेत यांनी त्याच्यावर नव-नाझी विचारसरणीशी संबंधित चिन्हे दर्शविणाऱ्या सोशल मीडिया पोस्ट केल्याचा आरोप केला आहे. कोझात्स्कीने ट्विटरवर फोटो पोस्ट केल्याचे कबूल केले,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://x.com/kztsky/status/1592277948794802176|title=Орест on X|date=November 14, 2022|website=X.com|access-date=April 21, 2025}}</ref> परंतु नाझीवादाचे आरोप नाकारले आणि ते बदनामीच्या मोहिमेचा भाग असल्याचे सुचवले.<ref name=":3"/> ऑक्टोबर २०२२ मध्ये, कोझात्स्कीच्या '<nowiki/>''द लाईट विल विन''' या फोटो मालिकेतील अनेक छायाचित्रे कॅटालोनियाच्या पॉलिटेक्निक विद्यापीठातील फेराटे ग्रंथालयात आयोजित प्रदर्शनात समाविष्ट करण्यात आली होती. १३ नोव्हेंबर २०२२ रोजी, कोझात्स्कीची कलाकृती प्रदर्शनातून काढून टाकण्यात आली आणि विद्यापीठाने एक निवेदन प्रसिद्ध केले, ज्यात म्हटले होते की, "आम्हाला लेखकाच्या विचारसरणीची माहिती नव्हती", आणि विद्यापीठ "नाझीवादाचा धिक्कार करते आणि निर्माण झालेल्या परिस्थितीबद्दल खेद व्यक्त करते".<ref name=":3" /><ref name=":4">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.upc.edu/en/press-room/news/clarifying-note-exhibition|title=Clarifying note regarding the exhibition at the Ferraté Library|date=November 13, 2022|website=UPC Universitat Politècnica de Catalunya|access-date=December 4, 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news.artnet.com/art-world/art-industry-news-from-high-fashion-to-high-art-the-chicest-medium-of-the-moment-is-mud-other-stories-2215708|title=Art Industry News: From High Fashion to High Art, the Chicest Medium of the Moment Is... Mud + Other Stories|date=November 23, 2022|website=Artnet News|access-date=December 4, 2022}}</ref> तसेच १३ नोव्हेंबर २०२२ रोजी, डॉक एनवायसी मध्ये, जिथे कोझात्स्की एक आमंत्रित वक्ता होता, तिथे कायला पॉपुशेटने त्याला अडथळा आणला. अडथळा आणणाऱ्या व्यक्तीला बळजबरीने बाहेर काढण्यात आले.<ref name=":3"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wbai.org/upcoming-program/?id=6707|title=WBAI-NYC Arts Express|date=November 23, 2022|website=[[WBAI-FM]]|access-date=December 4, 2022}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म]] [[वर्ग:युक्रेनी व्यक्ती]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] 9ggqlgt8hu3xol4uktnmoschhp7fdue 3 378864 2678438 2026-04-09T10:12:29Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2678438 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Hiramangiri}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १५:४२, ९ एप्रिल २०२६ (IST) mu267b9ch8saw4zzgsb2dufnwyzo3lz