नवापूर तालुका

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mr">
  <siteinfo>
    <sitename>विकिपीडिया</sitename>
    <dbname>mrwiki</dbname>
    <base>https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">मिडिया</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">विशेष</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">चर्चा</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">सदस्य</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">सदस्य चर्चा</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">विकिपीडिया</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">विकिपीडिया चर्चा</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">चित्र</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">चित्र चर्चा</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">मिडियाविकी</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">मिडियाविकी चर्चा</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">साचा</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">साचा चर्चा</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">सहाय्य</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">सहाय्य चर्चा</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">वर्ग</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">वर्ग चर्चा</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">दालन</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">दालन चर्चा</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">मसुदा</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">मसुदा चर्चा</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">विभाग</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">विभाग चर्चा</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>नवापूर तालुका</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32026</id>
    <revision>
      <id>2679893</id>
      <parentid>2679600</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T11:43:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>नरेश सावे</username>
        <id>88037</id>
      </contributor>
      <origin>2679893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15526" sha1="3o8b69dj500muxplc1471un5u2vm0bi" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र
|प्रकार                     = तालुका
|स्थानिक_नाव               = नवापूर
|इतर_नाव                  = 
|टोपणनाव                  = 
|राज्य_नाव                  =  महाराष्ट्र 
|अक्षांश = 21|अक्षांशमिनिटे =09 |अक्षांशसेकंद =41   
|रेखांश= 73|रेखांशमिनिटे=47 |रेखांशसेकंद= 45
|मुळ_नकाशा                = &lt;!-- only if default map not wanted --&gt;
|शोधक_स्थान                 = &lt;!-- left/right --&gt;
|मुळ_नकाशा_पट्टी            = &lt;!-- हो/नाही --&gt;
|आतील_नकाशा_चिन्ह          = &lt;!-- हो/नाही --&gt;
|नकाशा_शीर्षक               = 
|क्षेत्रफळ_एकूण               = 
|क्षेत्रफळ_आकारमान            = 
|क्षेत्रफळ_क्रमांक              = 
|क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ           = 
|क्षेत्रफळ_मेट्रो                 = 
|क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ            = 
|उंची                   = 
|उंची_संदर्भ               = 
|समुद्री_किनारा               = 
|हवामान                   = 
|वर्षाव                     = 
|तापमान_वार्षिक             = 
|तापमान_हिवाळा             = 
|तापमान_उन्हाळा             = 
|मुख्यालय                = &lt;!-- फक्त जिल्हांसाठीच--&gt;
|मोठे_शहर                 = 
|मोठे_मेट्रो                  = 
|जवळचे_शहर                = 
|प्रांत                      = 
|विभाग                    = 
|जिल्हा                    = &lt;!-- नावे --&gt;
|लोकसंख्या_एकूण             = 
|लोकसंख्या_वर्ष               = 
|लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ         = 
|लोकसंख्या_घनता             = 
|लिंग_गुणोत्तर                = 
|साक्षरता                   = 
|साक्षरता_पुरुष              = 
|साक्षरता_स्त्री                 = 
|अधिकृत_भाषा                = मराठी 
|नेता_पद_१                  = 
|नेता_नाव_१                 = 
|नेता_पद_२                  = 
|नेता_नाव_२                 = 
|संसदीय_मतदारसंघ           = 
|विधानसभा_मतदारसं          = 
|न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१             = [[तहसील]] 
|न्यायक्षेत्र_नाव_१              = नवापूर
|न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२             = [[पंचायत समिती]] 
|न्यायक्षेत्र_नाव_२               = नवापूर
|न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३             = 
|न्यायक्षेत्र_नाव_३               = 
|कोरे_शीर्षक_१               = 
|कोरे_उत्तर_१                = 
|एसटीडी_कोड                 = 02569
|पिन_कोड                   = 425418
|आरटीओ_कोड                = 
|संकेतस्थळ                 = 
|संकेतस्थळ_नाव              = 
|दालन                      = 
|तळटिपा                   = 
|गुणक_शीर्षक             = &lt;!-- हो/नाही --&gt;
|स्वयंवर्गीत                 = &lt;!-- हो/नाही --&gt;
}}


नवापूर''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[नंदुरबार जिल्हा|नंदुरबार जिल्ह्याचा]], गुजरातच्या सीमेवर असलेला एक तालुका व गाव आहे. 
==पार्श्वभूमी==
नवापूर रेल्वे स्थानकचा अर्धा भाग गुजरात राज्यात येतो.नवापूर हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्याचा, गुजरातच्या सीमेवर असलेला एक तालुका व शहर आहे. नवापूर ह्या शहराचे वैशिष्ट म्हणजे हे शहर प्रसिद्ध आहे  रेल्वे स्थानकसाठी कारण ह्या रेल्वे स्थानकचा अर्धा भाग गुजरात राज्यात येतो 1960 च्या महाराष्ट्र गुजरात स्थापना विभाजनानंतर नवापूर तालुका पूर्व महाराष्ट्रात आणि उच्छल हा पश्चिम भाग गुजरात राज्य असा विभाजित झाला त्यामुळे नवापूर गावासह तालुका अर्धा महाराष्ट्र व गुजरात असा विभाजित करण्यात आला. इथली प्रमुख बोली भाषा आदिवासी मावची वसावे असून गुजराती व मराठी कामकाज भाषा आहे. इथली लोकसंख्या साधारणतः 70000 ते 85000 पर्यंत आहेत.

छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या 1671 च्या साल्हेर लढाईत बागलाण प्रांत ते नवापूर पर्यंत मोरोपंत पिंगळे प्रतापराव गुर्जर यांच्या तुकडीने मुघलांना पिटाळून लावलं आणि तेव्हा मराठा राजसत्तेच्या 1818 पावेतो नवापूर हे रायगंण सुभे होते तेथें ठिंगळे सरदार यांना नेमुन चोथाई वसुली चे अधिकार मिळवले होते त्यांच्या ताब्यातील हल्डनी, दुधवे, शिर्वे, नवापूर येथे शिव कालीन मुघल गढी आणि कोंडाईबारी घाटात भामेर व रायकोट किल्ला, तापी नदी किनारी रायगडी भूईकोट किला,त्यांच्या ताब्यात होता,&lt;ref&gt;अहिल्याबाई होळकर &lt;/ref&gt;

==तालुक्यातील गावे==
[[अडळसे]] [[आमळण]] [[आमसरपाडा]] [[आंजणे]] [[अंथीपाडा]] [[बंधारे (नवापूर)]] [[बंधारफळी]] [[बंधारपाडा]] [[बारडीपाडा]] [[बारी (नवापूर)]] [[बेडकी]] [[बेडकीपाडा]] [[भडवड]] [[भामरमाळ]] [[भंगारपाडा (नवापूर)]] [[भरडू]] [[भवरे]] [[बिजादेवी]] [[बिजगाव]] [[बिळबारे]] [[बिलडा]] [[बिळगव्हाण]] [[बिळीपाडा]] [[बिळमाजेर]] [[बोकळझर]] [[बोरचाक]] [[बोरपाडा (नवापूर)]] [[बोरझर]] [[चेडा]] [[छिरवे]] [[चिखली (नवापूर)]] [[चिंचपाडा (नवापूर)]] [[चितवी]] [[चोरविहीर]] [[चौकी]] [[दापुर (नवापूर)]] 
#[[देवळीपाडा (नवापूर)]] 
#[[देवमोगरा]] 
#[[धानराट]] 
#[[ढवळीपाडा]] 
#[[धोंग]] 
#[[धुळीपाडा]] 
#[[डोगेगाव]] [[दुधवे]] [[गदाड]] 
#[[गंगापूर (नवापूर)]] [[घोडाजामणे]] [[घोगळ]] [[गोकुळनगर]] [[हळदाणी]] [[हिराफळी]] [[जामडे]] [[जामतलाव]] [[कडवण (नवापूर)]] [[कामोद (नवापूर)]] [[करंजाळी (नवापूर)]] [[करंजीबुद्रुक]] [[करंजीखुर्द]] [[करंजवेल]] [[कारेघाट]] [[कसारे]] [[केळी (नवापूर)]] 
#[[केळपाडा]] 
#[[खडकी (नवापूर)]] 
#[[खैरवे]] 
#[[खालीबारडी]] 
#[[खानापूर (नवापूर)]] 
#[[खांडबारा]] [[खारजे]] [[खाटगाव]] [[खेकाडा]] [[खोकरवाडा]] [[खोकसे]] [[खोलघर]] [[खोलविहीर]] [[कोकणीवाडा]] [[कोलदे]] [[कोथाडा]] [[कोटखांब]] [[कुकरण]] [[लक्कडकोट (नवापूर)]] [[महालकडु]] [[माळई]] [[मालवण (नवापूर)]] [[मारोड]] [[मेणातलाव]] [[मेंदीपाडा]] [[मोगराणी]] [[मोरकरंजे]] [[मोरथुवा]] [[मोठीकडवण]] [[मौलीपाडा]] [[नागरे]] [[नागझिरी]] [[नानगीपाडा]] [[नंदवन]] [[नवागाव (नवापूर)]] [[नवली]] [[नवीसावराट]] [[नवापाडा (नवापूर)]] [[निजामपूर (नवापूर)]] [[निंबोणी (नवापूर)]] [[निमदरडे]] [[पालीपाडा]] [[पळशी (नवापूर)]] [[पळसुण]] 
#[[पांचआंबा]] 
#[[पांगरण]] 
#[[पाटी (नवापूर)]] 
#[[पायरविहीर]] 
#[[पिंपाळे]] 
#[[पिंपरण (नवापूर)]] 
#[[प्रतापपूर (नवापूर)]] 
#[[रायंगण]] 
#[[रायपूर (नवापूर)]] 
#[[सागळी]] 
#[[सालवण (नवापूर)]] 
#[[सारी]] 
#[[सावराट (नवापूर)]] 
#[[शेगावे]] 
#[[शेही]] 
#[[शेतगाव]] 
#[[शिंगारमाळ]] 
#[[श्रावणी (नवापूर)]] 
#[[सोनारेदिगर]] 
#[[सोनखडके]] 
#[[सोनपाडा]] 
#[[सुळी]] 
#[[तलावीपाडा]] 
#[[तारापूर (नवापूर)]] 
#[[तरपाडा]] 
#[[थुवा]] 
#[[तिळसर]] 
#[[तिनमौळी]] 
#[[उकळापाणी]] 
#[[उमरण]] 
#[[उमरविहीर (नवापूर)]] 
#[[उंबर्डी (नवापूर)]] 
#[[उंचीशेवडी]] 
#[[वडदेबुद्रुक]] 
#[[वडकलंबी]] 
#[[वडखुट]] 
#[[वडफाळी (नवापूर)]] 
#[[वागडे (नवापूर)]] 
#[[वारडीपाडा]] 
#[[वासाडे]] 
#[[वटवी]] 
#[[वावडी]] 
#[[विजापूर (नवापूर)]] 
#[[विसरवाडी]] 
#[[वडसतरा]] 
#[[वागाडी]] 
#[[वाकीपाडा]] 
#[[वालआमराई]] 
#[[वांझाळे]] 
#[[वाटवी]] 
#[[झामणझर]] 
#[[झामट्यावड]] 
#[[झारीपाडा]]

==भौगोलिक स्थान==
उत्तरेस तापी नदी मुळे निर्माण झालेला मेंदानी भाग पुर्व व दक्षिणेस पश्चिम घाटाचा कोंडाईबारी चरणमल डानग डोंगर रांगा उत्तरटोक असा सुपीक जमीन असलेला भु भाग

==हवामान==
==लोकजीवन==
==प्रेक्षणीय स्थळे==
नवापूर तालुक्यात अनेक छोटे धरणे मध्यम प्रकल्प आहेत भरडू,खडकी,बोरपडा,नागझरी(रंगावली),खोकसा,खेरवा,भवरे,हलदानी, त्यातील जलाशय पाहण्यासारखे आहेत,तसेच छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या 1671 च्या साल्हेर लढाईत बागलाण प्रांत ते नवापूर पर्यंत मोरोपंत पिंगळे प्रतापराव यांच्या तुकडीने मुघलांना पिटाळून लावलं आणि तेव्हा मराठा राजसत्तेच्या वेळी नवापूर हे रायगंण सुभे करून तेथें ठिंगळे सरदार यांना नेमुन चोथाई वसुली चे अधिकार मिळवले होते त्यांच्या ताब्यातील
हल्डनी, दुधवे, शिर्वे, नवापूर येथे शिव कालीन मुघल गढी आणि कोंडाईबारी घाटात रायकोट किल्ला, रायगडी भूईकोट किला,त्यांच्या ताब्यात होता, सोळा व सतराव्या शतकात ब्राहणपुर ऑरंगाबद सुरत यातील दळण वळण आणि व्यापारी मार्गावरील एक महत्वाचे ठाणे नवापूर होते 

==नागरी सुविधा==
==संदर्भ==
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }}
#https://transport.maharashtra.gov.in/

{{नंदुरबार जिल्ह्यातील तालुके}}

[[वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील तालुके]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]]</text>
      <sha1>3o8b69dj500muxplc1471un5u2vm0bi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>भारतीय आडनावे</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71348</id>
    <revision>
      <id>2679891</id>
      <parentid>2679279</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T11:24:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24332-07</username>
        <id>182364</id>
      </contributor>
      <comment>Sjgxmbmhhf</comment>
      <origin>2679891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51528" sha1="o6kq39ply6kejv35aab8m6vkxyfvajh" xml:space="preserve">{{बदल}}
{{निःसंदिग्धीकरण}}
'''कुटुंब नाव''' किंवा '''आडनाव''' हे [[कुटुंब]], [[घराणे]], अथवा मूळ [[गाव]] यांचे निदर्शक उपनाम म्हणून वापरले जाते. एकाच नावाच्या अनेक व्यक्ती आढळत असल्यामुळे निश्चितपणे ओळखता यावे, म्हणून त्या त्या व्यक्तीच्या वैयक्तिक नावाबरोबर अधिक नावे जोडण्याची प्रथा पडली असावी. 

भारतातील नावे आणि आडनावे ही वेगवेगळ्या पद्धतींवर आधारित आहेत. जात, [[धर्म]], [[भाषा]] आणि प्रदेश अशा गोष्टींनुसार नावे आणि आडनावे बदलतात.

जसे: उत्तर भारतात आडनावे वापरली जातात तर दक्षिण भारतात ([[तमिळनाडू]], [[केरळ]]) बरेचसे लोक आडनावे वापरत नाहीत, त्याऐवजी वडिलांचे नाव किंवा त्या नावाचे आद्याक्षर जोडतात, आणि तेही स्वतःच्या वैयक्तिक नावाआधी. उदा० एन.गोपालस्वामी अय्यंगार. यातले एन. म्हणजे नरसिंह, गोपालस्वामींच्या वडिलांचे नाव.

अनेक भारतीयांचे जन्मनाव त्यांच्या अधिकृत नावापेक्षा वेगळे असते. जन्मनाव अनेकदा [[ज्योतिषशास्त्र|ज्योतिषशास्त्रा]]नुसार ठेवले जाते. जेथे आडनावे वापरात नाहीत अशा ठिकाणी तिसरे नाव म्हणून आजोबा/आजीचे नाव किंवा गावाचे नाव वापरण्याचा संकेत आहे. ज्या ठिकाणी [[समाजवादी]] विचारांचा प्रभाव आहे अशा ठिकाणी समाजवादी नेत्यांची किंवा रशियातील नावे वापरण्याचीही पद्धत आहे. उदाहरण: स्टॅलिन (तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री करुणानिधी यांचे पुत्र), लोलिता, गोगोल व अतिशी मार्लेना(मार्क्स+लेनिन). 

भारतीय आडनावांमध्ये अनेकदा काही [[सूत्र]] असते. ग्रामनामावरून पडलेल्या मराठी आडनावांच्या शेवटी ’कर’ किंवा 'वार' हा प्रत्यय असतो. उदा. वाल्हेकर, बल्लाळकर, माडखोलकर, पुणेकर, माहीमकर ईत्यादी. तसेच  येलकुंचवार, कन्नमवार, वडेट्टीवार, मुनगंटीवार, उरुडवार, बोंगिरवार, मुत्तेमवार, गड्डमवार, जोरगेवार, यरावार, मोपलवार अशी आडनावे तेलगु प्रदेशाजवळील नांदेड व [[गोंडवाना]] भागात आढळतात. 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- bgcolor=,&quot;#cccccc&quot;
!'''क्रमांक'''!!   '''आडनाव'''    !! '''संख्या''' !!  '''वारंवारता'''
|- 
|१ ||     देवी ||    ७०,३६२,१९२ || १:११
|-
|२ ||     सिंह ||    ३४,८३८,०२७ || १:२२
|-
|३ ||     कुमार||    ३१,१११,२४८ || १:२५
|-
|४ ||     दास ||    ११,३६८,८१० || १:६७
|-
|५ ||     कौर ||    ९,४८०,२२९ || १:८१
|-
|६ ||     राम ||    ७,२२८,६०१  || १:१०६
|-
|७ ||     यादव||    ६,९९३,४०२  || १:११०
|-
|८ ||     कुमारी||    ६,६१५,१५५   || १:११६
|-
|९ ||     लाल ||    ६,६६९,६७९ || १:१३५
|-
|१०||     बाई ||  ५,३३९,८०३ || १:१४४
|}
&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://forebears.io/india/surnames|title=Most common surname in India|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}&lt;/ref&gt;

==महाराष्ट्रीय आडनावे==

महाराष्ट्रातील मराठी आडनावांइतकी विविधता जगात इतरत्र क्वचितच आढळेल. 

त्या आडनावांचे वर्गीकरण पुढीलप्रमाणे करता येईल.

=== 'जे'कारान्त ===

* राजे
* ताटपुजे
* नागरगोजे
* पोरजे
* पोरंपाजे
* पोतराजे
* गवलवाड 

=== 'डे'कारान्त ===

अरगडे, आरगडे, अलगडे, आडे, आंबवडे, आंबाडे, उंडे, उराडे, कदमबांडे, करडे, करंडे, काकडे, करांडे, कातुर्डे, कानडे, 
कानफाडे, कारंडे, कासारखेडे(कर), काळगुडे, केकडे, कोरडे, खाटमोडे, खाडे, खांडे(कर), खांडे(भराड), खुडे, खोडे, खोतलांडे, खोपडे, खोलंगडे, गराडे, गवांडे, 
गांगुर्डे, गाडे(कर), गायतोंडे, गावडे, गावंडे, गिंडे, गोजमगुंडे, गोडे, गोलांडे, घरवाडे, घांगुर्डे, घाडे, घालुगडे, घेवडे, घोडे, घोरपडे, चिंचवडे, 

जगनाडे, जमदाडे, जानगुडे, झगडे, झेंडे, टेकवडे, डोईफोडे, तांगडे, तायडे, तावडे, तोकडे, दबडे, दराडे, दरोडे, दाभाडे, दामगुडे, देवकुळे, देवडे, देशपांडे, धनवडे, धनावडे, धांगुर्डे, धांडे, धोंगडे, नरवडे, नरवाडे, नलावडे, नागवडे, नालुगडे, निगडे, नेमाडे, पलांडे, पांडे, 

पायगुडे, पिंडे, पुंडे, फरगडे, बनसोडे, बलकवडे, बागडे, बानुगडे, बांडे, बेंडे, बेर्डे, बेलखोडे, बैनाडे, बोबडे, बोऱ्हाडे, भाईगडे, भांडे, भिडे, भिंडे, भुंडे, भेगडे, भेंडे, माडे, मांडे, मातीगडे, मार्कंडे, मिंडे, मुंडे, मुसमाडे, राखुंडे, राजवाडे, रानडे, राबाडे, रेडे, रोकडे, रोडे, ला/लकडे, लबडे, लांडे, लोखंडे, वानखडे, वाईंगडे, वाघमोडे, शिवडे, शेंडे, चौकडे, चौखंडे, पाचखंडे, मंडे, लांडे, सरदेशपांडे, साबडे, हंबर्डे, हांडे, हुंडे(करी), खोब्रागडे, देवगडे, भिवगडे, वैरागडे.

=== 'बे'कारान्त ===

* गोडांबे
* गोलांबे
* टेंबे
* तांबे
* बिंबे
* बोंबे
* भोंबे
* लांबे
* लेंभे
* वाळंबे
* वाळिंबे
* शेंबे
* सुंबे
* दुबे (हिंदी-गुजराती आडनाव)
* चौबे (हिंदी-गुजराती आडनाव)

=== 'भे'कारान्त ===
* उभे
* चोभे
* जांभे
* टेंभे
* लंभे
* लेंभे
* लोभे
* सुंभे

== प्रदेशानुसार/प्रांतानुसार आडनाव ==

=== पूर्वेकडील आडनांवे ===
* मुखर्जी
* चटर्जी
* बॅनर्जी
* संगमा
* सुचिता
* देबबर्मन
* सरमा

=== पश्चिमी भारत ===
[[महाराष्ट्र]] आणि [[गुजरात]] राज्यांतील नामकरण पद्धतीमध्ये मधले नाव वडिलांचे किंवा पतीचे असते. उदाहारण : [[सचिन तेंडुलकर|सचिन रमेश तेंडुलकर]] या क्रिकेट खेळाडूच्या नावातील पहिले नाव &quot;सचिन&quot;, मधले नाव &quot;रमेश&quot; हे वडिलांचे नाव तर &quot;तेंडुलकर&quot; हे आडनाव आहे.

स्त्रिया लग्नानंतर परंपरेनुसार पतीचे नाव व आडनाव वापरतात. महाराष्ट्रात नातवाला आजोबांचे नाव देण्याची पद्धत एकेकाळी होती. गुजरातमध्ये नावानंतर भाई (पुरुषांसाठी) किंवा बेन (स्त्रियांसाठी) लावण्याची प्रथा आहे. महाराष्ट्रात काही समाजांत पुरुषांच्या नावांना राव तर स्त्रियांच्या नावांनंतर बाई/ताई लावले जाते.
 
मराठीतील ’कर’ने शेवट होणारी आडनावे गावांच्या नावावरून पडली आहेत. माडगुळकर ([[माडगुळ]] गावावरून, वेंगसरकर, गावसकर, बांदेकर वगैरे.)  बाकीची नेहेमी आढळणारी आडनावे : पाटील, कुलकर्णी, जोशी, देशपांडे, देशमुख, सुतार, वाणी ही नावे, ती माणसे एकेकाळी करत असलेल्या व्यवसायावरून किंवा गावातील पदावरून पडली आहेत, तर शिंदे, बादाडे ,जाधव, भोसले, कांबळे या नावांच्या उत्पत्त्या भिन्नभिन्न आहेत.

===बंगालमधील आडनावे===
(उत्तर भारतीय आडनावात शेवटी अकारान्त जोडाक्षर आल्यास त्याचा उच्चार आकारान्त होतो.)

गुप्त (उच्चार गुप्ता), घोष,दत्ता, चक्रवर्ती (उच्चार चोक्रोबोर्ती), चटोपाध्याय(चॅटर्जी),  ठाकुर (टागोर), दास, बंडोपाध्याय-वंद्योपाध्याय (बॅनर्जी), वर्मन् (उच्चार बर्मन), वसु-बसु-बोशू, (बोस), भौमिक, मिश्र (उच्चार मिश्रा), मुखोपाध्याय (मुखर्जी), राय-रॉय (रे), सारंगी, सेन, सरकार (सोरकार)

===गुजरात मधील आडनावे===
गुजरातमध्ये नेहमी आढळणारी आडनावे: अंबानी, गढा, गांधी, चौहान, मेहता, मोदी, शहा, शाह, पटेल, सोहनी/सोनी, सोलंकी, पांड्या.
मेहता, पटेल, शाह, देसाई, पारेख वगैरे. 
(यांतलीही काही व्यवसायावरून पडली आहेत)

गावावरून पडलेली आणखी आडनावे:

उदा. भरुचा, सुरतिया, सुरती

यांशिवाय कनोजिया, कांकरिया, कापडिया यांसारखी काही [[याकारान्त आडनावे|'या'कारान्त आडनावे]] असतात.  त्यांची यादी एका स्वतंत्र लेखात केली आहे.

=== दक्षिण भारत ===
प्राचीन काळापासून दक्षिणी भारतीय लोकांत एका खास प्रकारच्या नामकरण पद्धती प्रचलित आहेत. कुटुंबातील प्रत्येक व्यक्तीला एकच नाव दिले जात होते. ते पुढील कारणांपैकी एका कारणामुळे दिले जात असे. :
* त्याचे गाव किंवा नगराचे नाव, उदा., इंकोल्लु, उद्यवारा, कुलार, कोकर्डी, चावली, चिट्टी, जनस्वामी, दासिग, बंगळूर, सिंग्री (सिंगिरी), हट्टंगडी, हट्टिंगडी, हुबळी, इत्यादी.
* त्यांच्या परिवारावरून किंवा वंशावरून नाव, उदा. पुलितेवर, सहोंता.
* जातीवरून नाव, उदा. अय्यंगार, अय्यर, राव, नायर. नाडर
=== उत्तर भारतीय ===
अग्निहोत्री, अग्रवाल,  आगरवाल, आर्य, आहुजा, कपूर, कोहली, खन्ना, खान, खुराणा, गोयल, चतुर्वेदी, चोपडा, चोप्रा, चौहान, त्यागी, त्रिपाठी, त्रिवेदी, दास, देसाई, द्विवेदी, पांडे, पाण्डेय, बेदी, भट, भट्टी, मल्होत्रा, माथूर, मिश्रा, मिस्त्री, मौर्य, यादव, रंधावा, राजपूत, राठोड, रायजादा, रोशन, वर्मा, व्यास, शर्मा, शास्त्री, श्रीवास्तव, सिंघल, सिंघानिया, सेठी.

== शेवटी विशिष्ट शब्द असणारी आडनावे ==
==='नी'कारान्त किंवा 'णी'कारान्त आडनावे===

नीकारान्त व णीकारान्त आडनावे बहुधा सिंधी लोकांची असतात, तशीच ती काही गुजराती-मारवाड्य़ांचीही असतात. अशी काही आडनावे &lt;br/&gt;
* अखानी, 
* अडानी, 
* अंबानी, अलानी, आंबलानी, 
* आडवाणी, आमलानी, 
* गंगवानी, घेलानी, चटवानी, चांदवानी, बडयानी, बडीयानी, बिमाणी, बुंदियानी, भायानी, भीमजयानी, भूपतानी, 
* भोजानी, मेघाणी, 
* रुपाणी, 
* लाखाणी, शहानी वगैरे.

==='या'कारान्त===

याहून एक वेगळा प्रकार म्हणजे याकारान्त नावे. ही [[हिंदू धर्म|हिंदू]], [[मुसलमान]], [[पारशी]], [[जैन धर्म|जैन]] आणि [[बौद्ध]] या पाचही धर्मीयांमध्ये आढळतात. हिंदूंमधली अशी आडनावे असणारे बहुधा मारवाडी, गुजराती किंवा सिंधी-पंजाबी असतात.

* आंटिया
* कनोजिया
* कांकरिया
* कापडिया
* कुटमुटिया
* कोडिया
* चोरडिया
* छाब्रिया
* झकेरिया
* झाझरिया
* डालमिया
* डिया
* देढिया
* दोडिया
* फिरोदिया
* बगाडिया
* बोखारिया
* भांखरिया
* भाटिया
* मारडिया
* मोठवाडिया
* रुईया
* रेशमिया
* लोहिया
* वाडिया.
* सिंघानिया
* सिसोदिया
* सुरपुरिया, वगैरे वगैरे.

==विविध प्रांतीय/धार्मिक==

=== पारशी आडनावे ===
# टाटा
# भाभा
# ईराणी
# मिस्त्री
# दस्तूर
# सोहनी
# पेटिट
# दाबू
# बामजी
# वाडीया

काही पारशी आडनावे &quot;वाला&quot;-अंती असतात. ती गावावरून किंवा व्यवसायावरून पडलेली आहेत. उदा. अहमदाबादवाला, खंबातवाला, सकलातवाला,  नडियादवाला, मेहवाला, मेहसाणावाला, लकडावाला, लंडनवाला, सोडावाला, दारुवाला, गांजावाला, बाटलीवाला, सोडावाॅटरबाॅटलओपनरवाला इत्यादी 

===सिंधी आडनावे===
आडवाणी, कर्णमलानी, केवलरामाणी, खियाणी, गिडवाणी, चंडीरामाणी, जगतियानी, गुरसियानी, पुर्सनानी, बुटाणी, भगतानी, भटियानी, भवनानी, भोजवानी, मतलानी, मीरचंदानी, मोटवानी, रामाणी, वासवानी, हरियाणी, हिंगोराणी वगैरे..

===शिख धर्मीयांची आडनावे===
* पसरीचा
* बादल
* सिद्धू
* अहलुवालिया
* गिल

== 'विशेषणा'वरून ==

* गांव
* भाषा
* प्रांत

उदा. अकोले गावावरून अकोलकर, अडगुलवरून अडगुलवार, आरोंदे गावावरून आरोंदेकर, आष्टनकर,  इंगळहळ्ळीकर,बल्लाळकर, गुजराती, तावशी गावारून तावसकर, गोंदवले गावावरून गोंदवलेकर, निवळी गावावरून निवळीकर, तासगाववरून तासगावकर, पंजाबी, पारे गावावरून पारेकर, मारवाडी, रेवणवरून रेवणवार, वाल्हे गावावरून वाल्हेकर, वार(लढाई)वरून वारीक वगैरे.

== निसर्गातील स्थलविशेषावरून ==
ओढे, खोरे, डोंगरे, ढगे, दरेकर, पर्वते, समुद्रे, घनदाट, वगैरे

== पशु-पक्ष्यावरून==
* वाघ,वाघे,वाघमारे,वाघचौरे,वाघमोडे,वाघधरे.
* घोडे, घोडके, घोडचौरे व घोडावत (राजस्थानी आडनाव). 
* कावळे, कोकीळ, कोळी, कोल्हे, गरुड, गाढवे, घारे, चोचे, चोरघोडे, डुकरे, ढोक, तरस, तितीरमारे, नाग, पाखरे, पिलाणे, पाल (बंगाली आडनाव), पिसे, पोपट, पोळ, बकरे, बोकडे, बोके, मांजरे, मुंगी, मोरे, रानबोके, लांडगे, शेळके, सरडे, मुंगुसमारे, मोरमारे, लावरे

==शरीराच्या अवयवावरून==
* डोके
* दंडगे
* दंडवते
* दहातोंडे
* पायगुडे
* पायमोडे
* बाराहाते
* लांबकाने
* मानकापे
* शिरसाठ
* शिरतोडे
* डोईफोडे
* तांगतोडे
* टांगमोडे
* मानमोडे

==भाज्यांच्या किंवा फळांच्या नावावरून==
आंबेकर, आवळे, कणसे, काकडे, केळकर, चिंचोरे, गाजरे, नारळीकर, पडवळ, फणसे, भेंडे, भोपळे, मुळे, कांदे, वांगीकर, कांदेकर, निमकर, कुमकर वगैरे.

==पूर्वजांच्या व्यवसायावरून==
कुलकर्णी, कुळकर्णी, कोळी, गुरव, देशपांडे, देशमुख, पाटील, लोहारे, लोहोकरे, वाणी, शिंपी, सुतार, सोनार, सोनी (गुजराती) परीट ईत्यादी

==फार्सी धातू नविश्तन्‌ लागून होणारी आडनावे==

* कापडणवीस, 
* कारखानीस, कोटणीस, खासनीस, 
* चिटणीस (चिटणवीस), 
* जमेनीस, तटणीस, 
* पागनीस, 
* पारसनीस, 
* पोतनीस, 
* फडणीस (फडणवीस), 
* वाकनीस, 
* हसबनीस ईत्यादी

==वस्तूवरून==
ताटे, नरसाळे, पाटे, पोटे, लाटे, लोटे, जंगले

==विविध संस्कृती==

== बौद्ध संस्कृतीतून आलेली नावे/आडनावे ==

मौर्य, बौद्ध, बोध, पळसपगार, शिल, बरडे

==मुस्लिम संस्कृतीतून आलेली नावे/आडनावे==
गोलंदाज, आबाजी, पागे, पेशवे, बाजीराव, बाबूराव, मिराशी, मुकादम(मुकदम), मुतालीक, मोगल, वकील, शहाजी, तांबोळी.

==आद्याक्षरानुसार==
===अ===
अंकलीकर, अकोलकर, अग्निहोत्री, अडगुलवार, अडसुळे,अवचिते, आवचिते, अडागळे, अडांगळे, अंधारे, अधिकारी, अवचट, अनासुने, अलगर, अलुरे, अहिरे, आकाणगिरे, अडगळे, औरादे, अकर्ते, आकोटकर, अभंग, आखरे, आंजनकर, अघोर,
आंगचेकर, असवले.

===आ===
आंबोरे, आरगडे, आंधळे, अंकोलीकर, अहिरे, अवचिते, आवचिते, आगरकर, आगलावे, आजगावकर, आठवले, आडवे, आडे, आडेकर, आदमाने, आपटे, आंबटकर, आंबले, आंबिले, आंबेकर, आंबेडकर, आमनेरकर, आमरे, आमले, आयतनबोयणे, आयरेकर, आरणे, आरने, आरोंदेकर, आर्वी, आवटे, आवळे, आव्हाड, आष्टनकर, आष्टे, औदुंबरे, आडसुळे, आडोळे, आटोळे, आंगचेकर

===इ/उ/ए/ओ===
इंदूरवार, इंगळहळ्ळीकर, इंगळे, इंगोले, इटकर, इचके, इचलकरंजीकर, इटनारे, इरुळे,इट्टम, उशिरे, उशीर, उरुडवाड, उसरे, ऊटे, एकबोटे, ओगले, ओतूरकर, उंटवाले, उदगीरकर, ओहोळ, उडानशिव, उटकूर,उत्पात, उपलाने, ओतारी, उत्तरवार.

===क===  
कुलाळ, करेवाड, कचरे, कड, कडलाक, कडू, कदम, कन्नाके, कपाळे, कमलाकर, करकंडे, करकरे, करंगळे, करडे, करांडे,करणवाड, करपे, करमरकर, करमे, करवंदे, कराडकर, करे, कर्डीले, कर्डीवाळ, कर्वे, कलंबेते, कलावंते, कल्याणकर, कल्याणी, कवाद, काकड, काकडे, काजळे, कांडलकर, काण्णव, कातोते, काथवटे, कांदळकर, कांदे, कानडे, कानफाडे, कानविंदे, कानिटकर, कापडी, कापसे, काबरे, कांबळे, कामत, कामाने, कामारकर, कातुर्डे, कामेरकर, कारखानीस, कारुळकर, कारेकर, कालकुंद्रीकर, कालगुडे, काशीकर, कासले, काळे, काळेल, काळेले, किर्लोस्कर, कीर्तनकार, कीर्तने, कीर्तिकर, कुनशेट्टे, कुमदाळे, कुमावत, कुरसंगे, कुर्लेकर, कुलकर्णी, कुलुपे, कुलथे, कुलसंगे, केकडे, केंद्रे, केरकर, केरूळकर, केसकर, केळकर, कोकाटे, कोचे, कोके,कोटलवार, कोठारे, कोडगिरवार, कोडीतकर, कोतवाल, कोथिंबिरे, कोद्रे, कोयाळकर, कोरडे, कोरगावकर, कोरे, कोलटक्के, कोविंद, कोहोजकर, कोळी, काेळेकर, कोहोक, कराळे, कवडे, कुर्मी, 
कर्चे , कवठेकर, काटे, कोहिनकर.

===ख===
खाटपे, खडक, खडके, खड्ये, खतगांवकर, खत्री, खंदारे, खतकर, खटावकर, खरमाळे, खरसाडे, खरसुंडीकर, खराटे, खराडे, खरात, खरे, खरोले, खर्चे, खलबते, खवस, खळे, खाटमोडे, खांडगे, खांडरे, खाडिलकर, खाडे, खांडेकर, खांडे, खाड्ये, खांदवे, खानवलकर, खानविलकर, खानापूरकर, खानोलकर, खापरे, खांबल, खांबे, खांबेटे, खामकर, खिलारी, खिलारे, खुजे, खुटवड, खुटे, खुडे, खुतारकार, खेटे, खेसे, खैरनार, खैरमोडे, खैरे, खोगरे, खोचरे, खोटे, खोत, खोपडे, खोपकर, खोरे, खोलगडे, खोले, खोसे, खोचगे, खर्चिकर, खुटाळे, खेडकर, खेडेकर, खोटरे, खर्डीकर, खकाळे, खवणेकर, खातू,

===ग===
गवई,गरड,गजेंद्रगडकर, गडकर, गडकरी, गणगोत्रे, गंदगे, गद्रे, गबाळे, गरुड, गर्जे, गवते, गवस, गवळी, गवाणकर, गव्हाणे, गांगणे, गांगर्डे, गांगुर्डे, गांगुली,गारकर,गाजरे, गागरे, गांजावाला, गाडगीळ, गाडे , गाढवे, गाढे, गांधी, गाईकवाड, गायतोंडे, गावडे, गावणकर, गावसकर, गिते, गिलबिले, गुजर, गुप्‍ते, गुरव, गुलगुले, गेजगे, गोखले, गोजमगुंडे, गोजमे, गोटे, गोडसे, गोते, गोंदकर, गोन्साल्वीस, गोरुले, गोरे, गोरडे गोवारीकर, गोवित्रीकर, गोवेकर, गोसावी, गोस्वामी, गोळे, गणपुले, गोडबोले, गांगल, गालफाडे, गुजराल, गवारे, गडदे, गुरखे, गुमास्ते, गवांदे,गावंडे, गंधे, गजधने, गावित, गुडेवार, गंभीर, गिरमे, गोगी, ग्रामोपाध्ये, गवंडी, गावंगे, गुळुमकर,गुंडुवार,गवई, गोलांडे,गिरी, गीते,

===घ===
घडशी, घरवाडे, घाटगे, घारे, घाटे, घाडगे, घायवट, घावडे, घुगे, घुर्ये, घुले, घेगडे, घेगडेधार, घेवडे, घोगरे, घोडके, घोडे, घोडचौरे, घोडमारे, घोडेले, घरात, घोरपडे, घोलप, घोलम, घनदाट, घायवत.

===च===
चंद्रचूड, चंद्रवंशी, चंद्रात्रे, चंद्रात्रेय, चनशेट्टी, चमकेरी, चरपे, चवरे, चव्हाण, चव्हाणके, चांगले, चाटे, चांदगुडे, चांदे, चांदोरकर, चांदोलकर, चापेकर, चाफे, चाफेकर, चिकटे, चिकणे, चिंचुलकर, चिंचोळकर, चिटको, चिटणीस, चितळे, चिंतामणी, चित्रे, चिंदरकर, चिपळूणकर, चोडणकर, चोगले, चोपे,  चौगुले, चौधरी, चौरे, चोरगे, चौघुले, चांदेकर, चांदणे, चडचंणकर, चिंदगे,चिटमिल, चिमटे

===छ===
छत्रे, छप्परवाल, छापीकर, छत्रपती.

===ज===
जवरे,जूनघरे जागे,जाधव, जळूखे, जगताप, जगदाळे, जंगम, जंगले, जटाळ, जमदाडे, जावळे, जय, जयकर, जवळकर, जांगळे, जागुष्टे, जांभळे,  जामठे, जामनिक, जायभाये, जावकर, जिचकर, जुगदार, जुगारे, जेवारे, जोगवे, जोगळे, जोंधळे, जोशी, जुमनाके.

===झ===
झगेकार, झरे, झरेकर, झाडगावकर, झाडे, झारापकर, झेंडे, झेंडेकर, झोपे, झरकर,झुरंगे ,झाडबुके, झांजगे ,झोरे, झंपलवाड.

===ट, ठ===
टकले, टिळक, टिळेकर, टेकवडे, टेंगले,टेंग्से, टेंबे, टोपले, टोंपे, ठोंगे, ठोंबरे, ठोसर, टुकरूल, टाटा, टोणपे, टिकेकर, टिचकुले, टोपकर, ठोके, ठेंगले, ठोकळे, ठुबे, ठाणगे, ठेंगणे.

===ड===
डक, डख, डफळ, डफळे, डली, डाकी, डिंबळे, डोके, डोंगरे, डोंगळे, डोखे, डुकरे, डोपे, डुबल, डफळापूरकर, डोंग्रा, डाबर, डिसले, डोंबाळे, डुरे, डोंगरदिवे, डहाणुकर, डुंगुरपूरकर, डुणुंग, डेळेकर, डुडु, डोली डोईफोडे 

=== ढ ===
ढगे, ढंभेरे, ढमढेरे, ढमाले, ढवळे, ढाकणे, ढोबळे,ढोणे,ढिवरे

===त===
तळेकर, तत्तपुरे, तनपुरे, तळपदे, तळेले, ताकवले, ताकसांडे, ताटे, तोडे, तांदळे, तापकीर, तांबे, ताम्हाणे, तायडे, तारमळे, तारोळकर, तावडे, तावसकर, तितीरमारे, तुपसुंदर, तुपे, तुळसकर, तेंडुलकर, तेलंगी, तेलंगे, तोकडे, तोडणकर, तोडकर, तोडकरी, तिरके,तालवर, तांबवे,तांगतोडे,तेल्हारकर,तिटकारे.

===थ===
थळपते, थोरात 

===द===
दणके,दराडे, दुश्मन,दाभाडे, दबडे, दळवी, दांडिमे, दाढे, दाभोलकर, दारकुंडे, दुराफे, दास, दासगुप्ता, दासरे, दासोपार्थ, दिवटे, दिवे, देवकर, देवकाते, देवरे, देशखैरे, देशपांडे, देशमाने, देशमुख, देसाई, देसले, दोरवे, द्रविड, दरगड, दासनुर, दिघे 

=== ध ===
धसाडे, धात्रक, धामणकर, धायगुडे, धारवाडकर, धिंगाणे, धिंग्रा, धुमाळ, धनावडे, धाटावकर,धाबेकर, धोंडगे

===न===
नितनवरे, नागणे-पाटील ,नन्नवरे, खरे, नखाते, नगरनाईक, नजरबागवाले, नरवडे, नरवटे, नरवाडे, नरसाळे, नलशेट्टे, नलावडे, नवले, नाईक, नागरे, नाखरे, नागदेवे, नागमोते, नागवडे, नागवे, नागपुरे, नागपूरकर, नागभुजांगे, नागमोडे, नाडागुडे, नागिमे, नारंगे, नाडकर्णी, नाणेकर, नातू, नांदे, नांदुरे, नांदूरकर, नाबडे, नामवाड, नायक, नारकर, नारळे,नारायणकर, नारळीकर, नारोळे, नालुगडे, नावकर, नासरे, नाळे, निकम, निगडे, निचले, निंबाळकर, निपाणे, निंभोरकर, निमकर, निवंगुणे, निवळीकर, निनावेकर, नुपनर, नेने, नेमाडे, नेमाणे, नेरूरकर, नेवसे, नेवे, नेवेवाणी, नेसनतकर, नाटुस्कर,नारकर,नास्कर, नन्नावरे.

===प===
पवित्रकार, पगारे, पंचनदीकर, पंचपोर, पटवर्धन, पडवळ, पंडित, पतके, परंडे, परते, परदेशी, परब, परमार, परकर, परांजपे, परांजप्ये, पराड, परांडे, पवार, पागडे, पांगारकर, पाचपोर, पाचर्णे, पाचोरे, पाटकर, पाटणकर, पाटील, पाटोऴे, पाठक, पांडे, पाताडे, पानमंद, पानतावणे, पायगुडे, पारकर, पारखी, पारखे, पारगावकर, पारधे, पार्टे, पारेकर, पालेकर, पावगी, पाष्टे, पिटले, पिट्टलवाड, पितळे, पिसाळ, पिळगावकर, पिळणकर, पुजारी, पुडके, पुणेकर, पुरकर, पुरोहित, पुसाळकर, पुळेकर, पेठे, पेडणेकर, पेंडसे, पेंढारकर, पेशवे, पोटदुखे, पोटे, पोतदार, पोतनीस, पोरजे, पोरंपाजे, पोरवाल, पोवार, पोळ, पौंडकर, प्रभुदेसाई, प्रभू, पोटले, पांचाळ,पटेल, पटारेपटारे, पानसांडे, पासवान, पवार, पळसपगार, पुराणकर

===फ===
फड, फडके, फडतरे, फरगडे, फाकले, फाटक, फाटे, फावरे, फुगे, फुटाणे, फुलझेले, फुलपगार, फुलपगारे, फुलमाळी, फुलसुंदर, फुले, फुलगामे, फुल्लारी,फोपरे, फडणवीस. फट्टे 

===ब===
बांगर, बैनवाड, बगडाने, बगाटे, बगे, बच्चे, बडगर, बनकर, बनसोडे, बत्तिसे, बत्तिशे, बर्वे, बऱ्हे, बच्छाव, बागगावकर, बागल, बागले, बागुल, बागवान, बागवे, बागोरे, बाजड, बांदल, बापट, बाबर, बामणे, बारटक्के,  बारवे, बारात, बालकवडे, बाळफाटक, बांदोडकर, बारस्कर, बाहेकर, बिडवे, बुलाके, बुलाखे, बुर्डे, बास्टेवाड,    बिर, बिरादार, बिरादार, बुधे, बूसाठे, बेडगे,  बेंडभर, बेलदार, बेंद्रे, बेर्डे, बेलसरे, बैताडे, बोके, बोडनासे, बोंडाळे, बोबडे, बोरकर, बल्लाळकर, बोरगावकर, बोरसे, बोर्डे, बाेरडे, बोरुडे, बोराडे, बोऱ्हाडे, बोईनवाड, बोयणे, बोडके, बोरसुळे, बोरा, बोरे,बलकवडे,बिंगी, बिरारी, बैकरे,बिले,बिल्ले,बानावलकर,बिडीये.

===भ===
भोरडे, भाईगडे, भोसले, भट, भडकवाड, भंडारे, भोईर, भंडारी, भंडे, भदाणे, भगत, भाटवडेकर, भांडारकर, भांडे, भामरे, भालके, भालेकर, भालेराव, भिकाणे, भिंगे, भिडे, भिंडे, भिसे, भुजबळ, भेगडे, भेले, भोकरे, भोगले, भोते, भडके,भोपळे, भोमकर, भोर, भोले, भोसले, भोळे, भोये, भोपे, भिंगार्डे, भोईटे, भुमकर, भिउगडे, भिगवणे, भिगवने, भिंगारदिवे, भूते, भडकुंबे, भाटे, भातलवंडे, भालकर, भेलसेकर, भावे, भानुशे, भाटकर,भाग्यवंत, भांदिगरे,भाने

===म===
मठपती, मढवी, मते, मंथाले, मयेकर, मराठे, मरे, मर्के, मलंगे, मसुरकर, मसुरेकर, मस्के, महत्रू, महागावकर, महाजन, महाडिक, महामुनी, महाबळे, महाबळेश्वरकर, महालनोबीस, महापुरे, महेंद्रकर, मानकर, माटे, मांगले, मांजरे, मांजरेकर, माडीवाले, मातुरे, मातोंडकर, मानगांवकर, माने, मापुस्कर, मारणे, मालवणकर,  मालशेटवार, मा(हि)हीमकर, मिंडे, मिरजकर, मिरासदार, मिसाळ, मिस्त्री, मुंडे, मुजुमदार, मुद्दामे, मुरकुटे, मुसमाडे, मुसळे, मुसांडे, मांडवे, मुळे, मुळ्ये, मेकरे, मेंगशेट्टे, मेटे, मेश्राम, मेस्त्री, मेहेंदळे, मोकल, मोटे, मोडक, मोने, मोरे, मोहरीर, मोहरील, मोहिते, मोहोड, मोहोळकर, म्हलाने, म्हापणकर, म्हात्रे, म्हेत्रे,म्हादनाक,मगर मडके,मांढरे,मादगे

===य===
यदुवंशी, यड्रावकर, यवतकर, यज्ञोपवीत, यादव, यावलकर, येवले, येवलेकर, यवलवाड, येळे, येनगुल/वार, येरावार, यादगिरे.. 

===र===
रोटकर , राखुंडे, रामराजे, रणदिवे, रणबागले, रतनाळीकर, रत्‍नपारखी, रसम, रसाळ, रहाणे, रहिराशी,  राऊत, रांगणेकर, राखुंडे, राचमले, रांजणे, राजवाडे, राजिवडे, राजे, राठोड, राणे, रानडे, रानबोके, राने, राव, रावकर, रायते, रावते, राहंगडाले, राहते, रिकामे, रिसबूड, रेगे, रेणावीकर, रेवणकर, रेवणवार, रेवणशेट्टे, रोठे रोकडे,रेणुसे, राजपूत, रोकडे, रोगे, रकटे.

===ल===
लळीत, लगड, लाखे, लागू, लाड, लाले, लिमकर लिमये, लेले, लोखंडे, लोटलीकर, लोंढे, लोणारे, लोहारे, लावंड लोमटे

===व ===
वायकर,वाटपाडे, वकटे, वंजारे, वझे, वरटकर, वडाभाते, वर्तक, वस्त्रे. वाकडे, वाजे, वाघ, वाघधरे, वाघमारे, वाघमोडे, वाघे, वाटकर, वाटवे, वाटेकर, वाठोरे, वडतकार, वाडकर, वाडेकर, वायझोडे, वारीक, वाणी, वाघोले, वानखडे, वानखेडे, वायंगणकर, वासे, वाल्हेकर, वाळवे, वांदिले, विचारे, विंझे, विटेकर, विद्वांस, वेंगुर्लेकर, वैद्य, व्हरे, वामन, वटणे, वडणे, वर्पे, विधाते, वजाळे

===श===
शंभरकर, शर्मा, शहाणे, शिवले (वढू) , शिंगाडे, शिंदे, शिरवाडकर, शिरोडकर, शिर्के, शिवडे, शेख, शेट्ये, शेडगे, शेंडल, शेळके, शेटलवार, शेट्टी, शेलार, शेखर, शेकर, शेडेकर, शेटे, शेंडगे, शेलार, शाह, शिर्षिकर, शिरसाठ, शिकारे

===स===
सकपाळ, सकस, सकारकर, संगमनेरे, सगर, संद्यांशी, सपकाळ, सप्रे, सय्यद, सरगर, सरपाते, सरंजामे, सरडे, सरदेशपांडे, सरनाईक, सरवदे, सरोदे, सव्वासे, सहस्रबुद्धे, सांगले, साटम,सारंगधर,साठे, साडविलकर, सातपुते, सातारकर, सानप, साने, साप्‍ते, साबडे, साबळे, सावळे, सामंत, सार्डिवाल, साव, सावंत, सावदेकर, सावरकर, सावेडकर, सावर्डेकर, सावळेकर,  सावे, सासवडकर, साळगावकर, साळवी, साळवे, साळसकर, साळुंखे, सुखटणकर, सुरपाटणे, सुरवसे, सुर्यवंशी, सुर्वे, सूर्यवंशी, सोंगटे, सोंदनकर, सोनकांबळे, सोनटक्के, सोनवणे, सोनार, सोनारकर, सोनावणे, सोनावळे, सोपा, सुनारकर, सोमदे, सोलनकर, सोवनी, सोहोनी, सौदागर, स्वामी, सलगरे, सराटे, सुकेनकर, सुरवसे, संखे, सोमणे, सुरवाडे

===ह===
हगवणे, हंचाटे, हनवते,हणमंते, हतांगळे, हरदास, हरावत, हरिनखेडे, हर्डीकर, हागे, हाळे, हिंगमिरे, हिंगे, हिप्परकर, हिरे, हिवाळे, हुमन, हुमने, हुलवळे, हेरे, होगे, होन, होनकळसे, होनावळे, होनाळे, होनराव, होळकर, हुगे, हजारे, हेळकर, हेरकळ, हांडे, हलगे, हालगे,होटकर,होळ.

===क्ष===
क्षत्रिय, क्षीरसागर, क्षेमकल्याणी, 

===ज्ञ===
ज्ञानवाडकर

*मराठी आडनावांत [[ओकारान्त नावे|ओकारान्त]], [[याकारान्त आडनावे]] असतात, तशीच ’जे’कारान्त, ‘डे’कारान्त, 'बे'कारान्त, आणि 'भे'कारान्त  आडनावेही असतात.

==विशेष शब्दांनी शेवट==
==याकारान्त==

==जोडनावे==
दासगुप्त, रॉयभौमिक, रॉयचौधरी, सेनगुप्त, सेनरॉय, रायसेन, ही बंगाली जोड‌आडनावे प्रसिद्धच आहेत. काही बंगाली आडनावे '''तिहेरी''' असतात. उदा० बसू राय चौधरी, घोष रॉय चौधरी वगैरे.  

* हिंदी चित्रपट दिग्दर्शक [[गुरू दत्त]]ची पत्‍नी असलेली प्रसिद्ध गायिका [[गीता दत्त]], हिचे माहेरचे आडनाव घोष रॉय चौधरी होते, सासरचे दत्त (पदुकोण नाही!).

==हे सुद्धा पहा==
*[[ओकारान्त नावे]] : 
*[[याकारान्त आडनावे]] : 
*[[मराठी नावे]]

[[वर्ग:भारतीय व्यक्तिनावे]]
[[वर्ग:मराठी आडनावे]]
[[वर्ग:याद्या]]

__DISAMBIG__</text>
      <sha1>o6kq39ply6kejv35aab8m6vkxyfvajh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>गणेश प्रभाकर प्रधान</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73132</id>
    <revision>
      <id>2679836</id>
      <parentid>2472407</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T02:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20998-02</username>
        <id>181809</id>
      </contributor>
      <comment>/* राजकारण */</comment>
      <origin>2679836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11629" sha1="j4nd8nc03sxc8b4gwlyx9hm1te722ov" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट साहित्यिक
 | नाव = 
 | चित्र = 
 | चित्र_रुंदी = 
 | चित्र_शीर्षक = 
 | पूर्ण_नाव = 
 | टोपण_नाव = 
 | जन्म_दिनांक = 
 | जन्म_स्थान = 
 | मृत्यू_दिनांक = 
 | मृत्यू_स्थान = 
 | शिक्षण =
 | कार्यक्षेत्र = 
 | राष्ट्रीयत्व = 
 | धर्म =
 | भाषा = 
 | कार्यकाळ = 
 | साहित्य_प्रकार = 
 | विषय = 
 | चळवळ = 
 | संघटना =
 | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = 
 | प्रभाव = 
 | प्रभावित = 
 | पुरस्कार = 
 | वडील_नाव = 
 | आई_नाव = 
 | पती_नाव = 
 | पत्नी_नाव = 
 | अपत्ये = 
 | स्वाक्षरी_चित्र = 
 | संकेतस्थळ_दुवा = 
 | तळटिपा = 
 }}
'''गणेश प्रभाकर प्रधान''' (जन्म : गणेश चतुर्थी, [[ऑगस्ट २६|२६ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९२२|१९२२]];  - [[मे २९|२९ मे]]  [[इ.स. २०१०|२०१०]]) हे समाजवादी विचारवंत, राजकारणी व [[मराठी भाषा|मराठी भाषेमधील]] लेखक होते. ते १८ वर्षे आमदार होते; यांतील २ वर्षे ते विरोधी पक्षनेता होते. [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] ते सभापती होते.

प्रधानांनी मराठी व इंग्रजीत विपुल प्रमाणात प्रासंगिक लेखन केले आहे. ते साधना साप्ताहिकाचे मानद संपादक होते. साने गुरुजींचे ते वारसदार समजले जातात. विविध सामाजिक चळवळीत त्यांचा सक्रिय सहभाग असे.

== जीवन ==
ग.प्र. प्रधानांना एकूण ९ भावंडे होती, त्यापैकी गणेश सर्वांत लहान होते. वडील ज्योतिषशास्त्राचे अभ्यासक होते.

पुण्यात विद्यार्थिदशेतच ते [[ना. ग. गोरे]] व [[श्रीधर माधव जोशी|एस.एम. जोश्यांच्या]] कार्याने प्रभावित झाले होते. त्यांनी [[इ.स. १९४२]]च्या [[भारत छोडो आंदोलन|भारत छोडो आंदोलनातही]] सक्रिय भाग घेतला होता. त्यांना त्यासाठी १३ महिने [[येरवडा तुरुंग|येरवड्याच्या तुरुंगात]] जावे लागले. त्यांनी समाजवादी कॉग्रेस पक्ष व राष्ट्र सेवादलासाठी काम केले. पुढे १९७५ मध्ये आणीबाणीच्या काळात ते पुन्हा वर्षभर येरवड्याच्या तुरुंगात होते.&lt;ref&gt;http://mahanews.gov.in/content/articleshow.aspx?id=lk9vwpaaeMNbuN9ET0uzxuRa4E7PtNEdgqqa1BiGd7kG2o4NkzprJg==  {{मृत दुवा}}&lt;/ref&gt;  &lt;br /&gt;ग.प्र. प्रधान १९४५ पासून पुढे २० वर्षे पुण्याच्या [[फर्ग्युसन महाविद्यालय|फर्ग्युसन महाविद्यालयांत]] इंग्रजीचे विद्यार्थिप्रिय व व्यासंगी प्राध्यापक होते. प्रा. प्रधान यांनी &quot;टॉलस्टॉयशी पत्रसंवाद' साधला होता.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kartavyasadhana.in/view-article/samajshikshak-vinod-shirsath-on-g-p-pradhan|title=समाजशिक्षक|last=|first=|date=|website=kartavyasadhana.in|language=mr|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;

== राजकारण ==

ते प्रजासमाजवादी पक्षातर्फे १९६६ साली पदवीधर मतदार संघातून निवडून आले.
 पुढे (?? ते ??) त्यांनी महाराष्ट्र [[विधान परिषद|विधान परिषदेचे]] सभापतिपद भूषविले.

==अखेर==
अखेरच्या काळात प्रधानांचा सदाशिव पेठेतील वडिलोपार्जित वाडा त्यांनी एका सामाजिक संस्थेला दान केला, आणि स्वतः सोबत फक्त काही पुस्तके, ग्रंथ, वापरायचे चार कपडे घेऊन पुण्याच्या हडपसर येथील सानेगुरुजी रुग्णालयातल्या एका भाड्याच्या खोलीत राहायला गेले.  शनिवार २९ मे २०१० रोजी वयाच्या ८८व्या वर्षी त्यांची त्याच हाॅस्पिटलमध्ये प्राणज्योत मालवली. त्यांनी मरणोत्तर नेत्रदान आणि देहदान केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/-/articleshow/5987635.cms|title=प्रा. ग. प्र. प्रधान यांचं निधन|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;  

== ग.प्र. प्रधान यांनी लिहिलेली पुस्तके (एकूण १४ पुस्तके)==
* आगरकर लेखसंग्रह
* इंडियाज फ़्रीडम स्ट्रगल : ॲन एपिक ऑफ सॅक्रिफाईस अँड सफरिंग (इंग्रजी)
* परस्यूट ऑफ आयडियल्स (इंग्रजी)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत
* महाराष्ट्राचे शिल्पकार - ना. ग. गोरे
* माझी वाटचाल
* लेटर टु टॉलस्टॉय (इंग्रजी)
* लोकमान्य टिळक – अ बायोग्राफी (इंग्रजी)
* लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक
* सत्याग्रही गांधीजी
* साता उत्तरांची कहाणी&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी | url=http://www.loksatta.com/navneet-news/curiosity-body-structure-of-chickens-181836/ | title=नवनीत: आजचे महाराष्ट्रसारस्वत | work=लोकसत्ता | date=२६ ऑगस्ट २०१३ | accessdate=१९ सप्टेंबर २०१३ | author=संजय वझरेकर | location=मुंबई}}&lt;/ref&gt;

&quot;डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत' हे ग. प्र. प्रधान यांचे पुस्तक त्याच्या कल्पनेपासूनच वेगळे झाले आहे.
डॉ. आंबेडकर हयात असून त्यांची एक तरुण पत्रकार मुलाखत घेत आहे, अशी कल्पना करून प्रा. प्रधान यांनी हे पुस्तक लिहिले आहे. प्रधान यांच्या व्यक्तिमत्त्वाप्रमाणेच हे पुस्तक वरकरणी साधे, सोपे, सरळ वाटते; पण जरा खोलात उतरल्यावर ते अवघड असल्याचे जाणवते.

== पुरस्कार ==
* राज्य शासनाचा वाङ्मय पुरस्कार (२००९) 'लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक' साठी

== संकीर्ण ==
* समीर शिपूरकर (अवकाश निर्मिती) यांनी प्रधानांच्या जीवनकार्याचा आणि समाजसेवेचा परिचय देणाऱ्या लघुपटाची निर्मिती केली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/documentary-film-on-the-life-of-socialist-le/457908|title=Documentary film on the life of socialist leader G P Pradhan screened - Indian Express|website=archive.indianexpress.com}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* [http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html सेंटर ऑफ साउथ एशियन स्टडीजः प्रधानांची ध्वनिमुद्रीत मुलाखत, दि. १३ ऑगस्ट, १९७०] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141014010405/http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html |date=2014-10-14 }}
* [http://72.78.249.107/esakal/20100529/4951099347502785763.htm इ-सकाळ - ग. प्र. प्रधान यांचे अल्पचरित्र]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.youtube.com/user/avakashnirmiteepune/videos अवकाश निर्मिती,पुणे या संस्थेने ग. प्र. प्रधान यांच्याच निवेदनाचा वापर करून तयार केलेले ११ भागातील माहितीपट]


{{मराठी साहित्यिक}}

{{DEFAULTSORT:प्रधान,गणेश प्रभाकर}}
[[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]]
[[वर्ग:मराठी लेखक]]
[[वर्ग:समाजवाद]]
[[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]]
[[वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू]]</text>
      <sha1>j4nd8nc03sxc8b4gwlyx9hm1te722ov</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679837</id>
      <parentid>2679836</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T02:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20998-02</username>
        <id>181809</id>
      </contributor>
      <origin>2679837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11705" sha1="0z9c88hnzyqfo8xrk35f7zciatorlh2" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट साहित्यिक
 | नाव = 
 | चित्र = 
 | चित्र_रुंदी = 
 | चित्र_शीर्षक = 
 | पूर्ण_नाव = 
 | टोपण_नाव = 
 | जन्म_दिनांक = 
 | जन्म_स्थान = 
 | मृत्यू_दिनांक = 
 | मृत्यू_स्थान = 
 | शिक्षण =
 | कार्यक्षेत्र = 
 | राष्ट्रीयत्व = 
 | धर्म =
 | भाषा = 
 | कार्यकाळ = 
 | साहित्य_प्रकार = 
 | विषय = 
 | चळवळ = 
 | संघटना =
 | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = 
 | प्रभाव = 
 | प्रभावित = 
 | पुरस्कार = 
 | वडील_नाव = 
 | आई_नाव = 
 | पती_नाव = 
 | पत्नी_नाव = 
 | अपत्ये = 
 | स्वाक्षरी_चित्र = 
 | संकेतस्थळ_दुवा = 
 | तळटिपा = विरोधी पक्षनेते, विधानपरिषद 
 }}
'''गणेश प्रभाकर प्रधान''' (जन्म : गणेश चतुर्थी, [[ऑगस्ट २६|२६ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९२२|१९२२]];  - [[मे २९|२९ मे]]  [[इ.स. २०१०|२०१०]]) हे समाजवादी विचारवंत, राजकारणी व [[मराठी भाषा|मराठी भाषेमधील]] लेखक होते. ते १८ वर्षे आमदार होते; यांतील २ वर्षे ते विरोधी पक्षनेता होते. [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] ते सभापती होते.

प्रधानांनी मराठी व इंग्रजीत विपुल प्रमाणात प्रासंगिक लेखन केले आहे. ते साधना साप्ताहिकाचे मानद संपादक होते. साने गुरुजींचे ते वारसदार समजले जातात. विविध सामाजिक चळवळीत त्यांचा सक्रिय सहभाग असे.

== जीवन ==
ग.प्र. प्रधानांना एकूण ९ भावंडे होती, त्यापैकी गणेश सर्वांत लहान होते. वडील ज्योतिषशास्त्राचे अभ्यासक होते.

पुण्यात विद्यार्थिदशेतच ते [[ना. ग. गोरे]] व [[श्रीधर माधव जोशी|एस.एम. जोश्यांच्या]] कार्याने प्रभावित झाले होते. त्यांनी [[इ.स. १९४२]]च्या [[भारत छोडो आंदोलन|भारत छोडो आंदोलनातही]] सक्रिय भाग घेतला होता. त्यांना त्यासाठी १३ महिने [[येरवडा तुरुंग|येरवड्याच्या तुरुंगात]] जावे लागले. त्यांनी समाजवादी कॉग्रेस पक्ष व राष्ट्र सेवादलासाठी काम केले. पुढे १९७५ मध्ये आणीबाणीच्या काळात ते पुन्हा वर्षभर येरवड्याच्या तुरुंगात होते.&lt;ref&gt;http://mahanews.gov.in/content/articleshow.aspx?id=lk9vwpaaeMNbuN9ET0uzxuRa4E7PtNEdgqqa1BiGd7kG2o4NkzprJg==  {{मृत दुवा}}&lt;/ref&gt;  &lt;br /&gt;ग.प्र. प्रधान १९४५ पासून पुढे २० वर्षे पुण्याच्या [[फर्ग्युसन महाविद्यालय|फर्ग्युसन महाविद्यालयांत]] इंग्रजीचे विद्यार्थिप्रिय व व्यासंगी प्राध्यापक होते. प्रा. प्रधान यांनी &quot;टॉलस्टॉयशी पत्रसंवाद' साधला होता.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kartavyasadhana.in/view-article/samajshikshak-vinod-shirsath-on-g-p-pradhan|title=समाजशिक्षक|last=|first=|date=|website=kartavyasadhana.in|language=mr|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;

== राजकारण ==

ते प्रजासमाजवादी पक्षातर्फे १९६६ साली पदवीधर मतदार संघातून निवडून आले.
 पुढे (?? ते ??) त्यांनी महाराष्ट्र [[विधान परिषद|विधान परिषदेचे]] सभापतिपद भूषविले.

==अखेर==
अखेरच्या काळात प्रधानांचा सदाशिव पेठेतील वडिलोपार्जित वाडा त्यांनी एका सामाजिक संस्थेला दान केला, आणि स्वतः सोबत फक्त काही पुस्तके, ग्रंथ, वापरायचे चार कपडे घेऊन पुण्याच्या हडपसर येथील सानेगुरुजी रुग्णालयातल्या एका भाड्याच्या खोलीत राहायला गेले.  शनिवार २९ मे २०१० रोजी वयाच्या ८८व्या वर्षी त्यांची त्याच हाॅस्पिटलमध्ये प्राणज्योत मालवली. त्यांनी मरणोत्तर नेत्रदान आणि देहदान केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/-/articleshow/5987635.cms|title=प्रा. ग. प्र. प्रधान यांचं निधन|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;  

== ग.प्र. प्रधान यांनी लिहिलेली पुस्तके (एकूण १४ पुस्तके)==
* आगरकर लेखसंग्रह
* इंडियाज फ़्रीडम स्ट्रगल : ॲन एपिक ऑफ सॅक्रिफाईस अँड सफरिंग (इंग्रजी)
* परस्यूट ऑफ आयडियल्स (इंग्रजी)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत
* महाराष्ट्राचे शिल्पकार - ना. ग. गोरे
* माझी वाटचाल
* लेटर टु टॉलस्टॉय (इंग्रजी)
* लोकमान्य टिळक – अ बायोग्राफी (इंग्रजी)
* लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक
* सत्याग्रही गांधीजी
* साता उत्तरांची कहाणी&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी | url=http://www.loksatta.com/navneet-news/curiosity-body-structure-of-chickens-181836/ | title=नवनीत: आजचे महाराष्ट्रसारस्वत | work=लोकसत्ता | date=२६ ऑगस्ट २०१३ | accessdate=१९ सप्टेंबर २०१३ | author=संजय वझरेकर | location=मुंबई}}&lt;/ref&gt;

&quot;डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत' हे ग. प्र. प्रधान यांचे पुस्तक त्याच्या कल्पनेपासूनच वेगळे झाले आहे.
डॉ. आंबेडकर हयात असून त्यांची एक तरुण पत्रकार मुलाखत घेत आहे, अशी कल्पना करून प्रा. प्रधान यांनी हे पुस्तक लिहिले आहे. प्रधान यांच्या व्यक्तिमत्त्वाप्रमाणेच हे पुस्तक वरकरणी साधे, सोपे, सरळ वाटते; पण जरा खोलात उतरल्यावर ते अवघड असल्याचे जाणवते.

== पुरस्कार ==
* राज्य शासनाचा वाङ्मय पुरस्कार (२००९) 'लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक' साठी

== संकीर्ण ==
* समीर शिपूरकर (अवकाश निर्मिती) यांनी प्रधानांच्या जीवनकार्याचा आणि समाजसेवेचा परिचय देणाऱ्या लघुपटाची निर्मिती केली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/documentary-film-on-the-life-of-socialist-le/457908|title=Documentary film on the life of socialist leader G P Pradhan screened - Indian Express|website=archive.indianexpress.com}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* [http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html सेंटर ऑफ साउथ एशियन स्टडीजः प्रधानांची ध्वनिमुद्रीत मुलाखत, दि. १३ ऑगस्ट, १९७०] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141014010405/http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html |date=2014-10-14 }}
* [http://72.78.249.107/esakal/20100529/4951099347502785763.htm इ-सकाळ - ग. प्र. प्रधान यांचे अल्पचरित्र]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.youtube.com/user/avakashnirmiteepune/videos अवकाश निर्मिती,पुणे या संस्थेने ग. प्र. प्रधान यांच्याच निवेदनाचा वापर करून तयार केलेले ११ भागातील माहितीपट]


{{मराठी साहित्यिक}}

{{DEFAULTSORT:प्रधान,गणेश प्रभाकर}}
[[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]]
[[वर्ग:मराठी लेखक]]
[[वर्ग:समाजवाद]]
[[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]]
[[वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू]]</text>
      <sha1>0z9c88hnzyqfo8xrk35f7zciatorlh2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679838</id>
      <parentid>2679837</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T02:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20998-02</username>
        <id>181809</id>
      </contributor>
      <origin>2679838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11738" sha1="an0glnklndamp9xwdcvknxmorkv47lp" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट साहित्यिक
 | नाव = 
 | चित्र = 
 | चित्र_रुंदी = 
 | चित्र_शीर्षक = 
 | पूर्ण_नाव = 
 | टोपण_नाव = 
 | जन्म_दिनांक = 
 | जन्म_स्थान = 
 | मृत्यू_दिनांक = 
 | मृत्यू_स्थान = 
 | शिक्षण =
 | कार्यक्षेत्र = 
 | राष्ट्रीयत्व = 
 | धर्म =
 | भाषा = 
 | कार्यकाळ = 
 | साहित्य_प्रकार = 
 | विषय = 
 | चळवळ = 
 | संघटना =
 | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = 
 | प्रभाव = 
 | प्रभावित = 
 | पुरस्कार = 
 | वडील_नाव = 
 | आई_नाव = 
 | पती_नाव = 
 | पत्नी_नाव = 
 | अपत्ये = 
 | स्वाक्षरी_चित्र = 
 | संकेतस्थळ_दुवा = 
 | तळटिपा = विरोधी पक्षनेते,[[महाराष्ट्र विधानपरिषद]]
 }}
'''गणेश प्रभाकर प्रधान''' (जन्म : गणेश चतुर्थी, [[ऑगस्ट २६|२६ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९२२|१९२२]];  - [[मे २९|२९ मे]]  [[इ.स. २०१०|२०१०]]) हे समाजवादी विचारवंत, राजकारणी व [[मराठी भाषा|मराठी भाषेमधील]] लेखक होते. ते १८ वर्षे आमदार होते; यांतील २ वर्षे ते विरोधी पक्षनेता होते. [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] ते सभापती होते.

प्रधानांनी मराठी व इंग्रजीत विपुल प्रमाणात प्रासंगिक लेखन केले आहे. ते साधना साप्ताहिकाचे मानद संपादक होते. साने गुरुजींचे ते वारसदार समजले जातात. विविध सामाजिक चळवळीत त्यांचा सक्रिय सहभाग असे.

== जीवन ==
ग.प्र. प्रधानांना एकूण ९ भावंडे होती, त्यापैकी गणेश सर्वांत लहान होते. वडील ज्योतिषशास्त्राचे अभ्यासक होते.

पुण्यात विद्यार्थिदशेतच ते [[ना. ग. गोरे]] व [[श्रीधर माधव जोशी|एस.एम. जोश्यांच्या]] कार्याने प्रभावित झाले होते. त्यांनी [[इ.स. १९४२]]च्या [[भारत छोडो आंदोलन|भारत छोडो आंदोलनातही]] सक्रिय भाग घेतला होता. त्यांना त्यासाठी १३ महिने [[येरवडा तुरुंग|येरवड्याच्या तुरुंगात]] जावे लागले. त्यांनी समाजवादी कॉग्रेस पक्ष व राष्ट्र सेवादलासाठी काम केले. पुढे १९७५ मध्ये आणीबाणीच्या काळात ते पुन्हा वर्षभर येरवड्याच्या तुरुंगात होते.&lt;ref&gt;http://mahanews.gov.in/content/articleshow.aspx?id=lk9vwpaaeMNbuN9ET0uzxuRa4E7PtNEdgqqa1BiGd7kG2o4NkzprJg==  {{मृत दुवा}}&lt;/ref&gt;  &lt;br /&gt;ग.प्र. प्रधान १९४५ पासून पुढे २० वर्षे पुण्याच्या [[फर्ग्युसन महाविद्यालय|फर्ग्युसन महाविद्यालयांत]] इंग्रजीचे विद्यार्थिप्रिय व व्यासंगी प्राध्यापक होते. प्रा. प्रधान यांनी &quot;टॉलस्टॉयशी पत्रसंवाद' साधला होता.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kartavyasadhana.in/view-article/samajshikshak-vinod-shirsath-on-g-p-pradhan|title=समाजशिक्षक|last=|first=|date=|website=kartavyasadhana.in|language=mr|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;

== राजकारण ==

ते प्रजासमाजवादी पक्षातर्फे १९६६ साली पदवीधर मतदार संघातून निवडून आले.
 पुढे (?? ते ??) त्यांनी महाराष्ट्र [[विधान परिषद|विधान परिषदेचे]] सभापतिपद भूषविले.

==अखेर==
अखेरच्या काळात प्रधानांचा सदाशिव पेठेतील वडिलोपार्जित वाडा त्यांनी एका सामाजिक संस्थेला दान केला, आणि स्वतः सोबत फक्त काही पुस्तके, ग्रंथ, वापरायचे चार कपडे घेऊन पुण्याच्या हडपसर येथील सानेगुरुजी रुग्णालयातल्या एका भाड्याच्या खोलीत राहायला गेले.  शनिवार २९ मे २०१० रोजी वयाच्या ८८व्या वर्षी त्यांची त्याच हाॅस्पिटलमध्ये प्राणज्योत मालवली. त्यांनी मरणोत्तर नेत्रदान आणि देहदान केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/-/articleshow/5987635.cms|title=प्रा. ग. प्र. प्रधान यांचं निधन|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;  

== ग.प्र. प्रधान यांनी लिहिलेली पुस्तके (एकूण १४ पुस्तके)==
* आगरकर लेखसंग्रह
* इंडियाज फ़्रीडम स्ट्रगल : ॲन एपिक ऑफ सॅक्रिफाईस अँड सफरिंग (इंग्रजी)
* परस्यूट ऑफ आयडियल्स (इंग्रजी)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत
* महाराष्ट्राचे शिल्पकार - ना. ग. गोरे
* माझी वाटचाल
* लेटर टु टॉलस्टॉय (इंग्रजी)
* लोकमान्य टिळक – अ बायोग्राफी (इंग्रजी)
* लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक
* सत्याग्रही गांधीजी
* साता उत्तरांची कहाणी&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी | url=http://www.loksatta.com/navneet-news/curiosity-body-structure-of-chickens-181836/ | title=नवनीत: आजचे महाराष्ट्रसारस्वत | work=लोकसत्ता | date=२६ ऑगस्ट २०१३ | accessdate=१९ सप्टेंबर २०१३ | author=संजय वझरेकर | location=मुंबई}}&lt;/ref&gt;

&quot;डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत' हे ग. प्र. प्रधान यांचे पुस्तक त्याच्या कल्पनेपासूनच वेगळे झाले आहे.
डॉ. आंबेडकर हयात असून त्यांची एक तरुण पत्रकार मुलाखत घेत आहे, अशी कल्पना करून प्रा. प्रधान यांनी हे पुस्तक लिहिले आहे. प्रधान यांच्या व्यक्तिमत्त्वाप्रमाणेच हे पुस्तक वरकरणी साधे, सोपे, सरळ वाटते; पण जरा खोलात उतरल्यावर ते अवघड असल्याचे जाणवते.

== पुरस्कार ==
* राज्य शासनाचा वाङ्मय पुरस्कार (२००९) 'लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक' साठी

== संकीर्ण ==
* समीर शिपूरकर (अवकाश निर्मिती) यांनी प्रधानांच्या जीवनकार्याचा आणि समाजसेवेचा परिचय देणाऱ्या लघुपटाची निर्मिती केली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/documentary-film-on-the-life-of-socialist-le/457908|title=Documentary film on the life of socialist leader G P Pradhan screened - Indian Express|website=archive.indianexpress.com}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* [http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html सेंटर ऑफ साउथ एशियन स्टडीजः प्रधानांची ध्वनिमुद्रीत मुलाखत, दि. १३ ऑगस्ट, १९७०] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141014010405/http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html |date=2014-10-14 }}
* [http://72.78.249.107/esakal/20100529/4951099347502785763.htm इ-सकाळ - ग. प्र. प्रधान यांचे अल्पचरित्र]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.youtube.com/user/avakashnirmiteepune/videos अवकाश निर्मिती,पुणे या संस्थेने ग. प्र. प्रधान यांच्याच निवेदनाचा वापर करून तयार केलेले ११ भागातील माहितीपट]


{{मराठी साहित्यिक}}

{{DEFAULTSORT:प्रधान,गणेश प्रभाकर}}
[[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]]
[[वर्ग:मराठी लेखक]]
[[वर्ग:समाजवाद]]
[[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]]
[[वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू]]</text>
      <sha1>an0glnklndamp9xwdcvknxmorkv47lp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679840</id>
      <parentid>2679838</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T02:49:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20998-02</username>
        <id>181809</id>
      </contributor>
      <origin>2679840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11780" sha1="ihl8ndbc48z8cifqvxbk43lzut7jsbx" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट साहित्यिक
 | नाव = 
 | चित्र = 
 | चित्र_रुंदी = 
 | चित्र_शीर्षक = 
 | पूर्ण_नाव = 
 | टोपण_नाव = 
 | जन्म_दिनांक = 
 | जन्म_स्थान = 
 | मृत्यू_दिनांक = 
 | मृत्यू_स्थान = 
 | शिक्षण =
 | कार्यक्षेत्र = 
 | राष्ट्रीयत्व = 
 | धर्म =
 | भाषा = 
 | कार्यकाळ = 
 | साहित्य_प्रकार = 
 | विषय = 
 | चळवळ = 
 | संघटना =
 | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = 
 | प्रभाव = 
 | प्रभावित = 
 | पुरस्कार = 
 | वडील_नाव = प्रभाकर
 | आई_नाव = 
 | पती_नाव = 
 | पत्नी_नाव = 
 | अपत्ये = 
 | स्वाक्षरी_चित्र = 
 | संकेतस्थळ_दुवा = 
 | तळटिपा = विरोधी पक्षनेते, [[महाराष्ट्र विधानपरिषद|विधानपरिषद]]
 }}
'''गणेश प्र. प्रधान''' (जन्म : गणेश चतुर्थी, [[ऑगस्ट २६|२६ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९२२|१९२२]];  - [[मे २९|२९ मे]]  [[इ.स. २०१०|२०१०]]) हे समाजवादी विचारवंत, राजकारणी व [[मराठी भाषा|मराठी भाषेमधील]] लेखक होते. ते १८ वर्षे आमदार होते; यांतील २ वर्षे ते विरोधी पक्षनेता होते. [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] ते सभापती होते.

प्रधानांनी मराठी व इंग्रजीत विपुल प्रमाणात प्रासंगिक लेखन केले आहे. ते साधना साप्ताहिकाचे मानद संपादक होते. साने गुरुजींचे ते वारसदार समजले जातात. विविध सामाजिक चळवळीत त्यांचा सक्रिय सहभाग असे.

== जीवन ==
ग.प्र. प्रधानांना एकूण ९ भावंडे होती, त्यापैकी गणेश सर्वांत लहान होते. वडील ज्योतिषशास्त्राचे अभ्यासक होते.

पुण्यात विद्यार्थिदशेतच ते [[ना. ग. गोरे]] व [[श्रीधर माधव जोशी|एस.एम. जोश्यांच्या]] कार्याने प्रभावित झाले होते. त्यांनी [[इ.स. १९४२]]च्या [[भारत छोडो आंदोलन|भारत छोडो आंदोलनातही]] सक्रिय भाग घेतला होता. त्यांना त्यासाठी १३ महिने [[येरवडा तुरुंग|येरवड्याच्या तुरुंगात]] जावे लागले. त्यांनी समाजवादी कॉग्रेस पक्ष व राष्ट्र सेवादलासाठी काम केले. पुढे १९७५ मध्ये आणीबाणीच्या काळात ते पुन्हा वर्षभर येरवड्याच्या तुरुंगात होते.&lt;ref&gt;http://mahanews.gov.in/content/articleshow.aspx?id=lk9vwpaaeMNbuN9ET0uzxuRa4E7PtNEdgqqa1BiGd7kG2o4NkzprJg==  {{मृत दुवा}}&lt;/ref&gt;  &lt;br /&gt;ग.प्र. प्रधान १९४५ पासून पुढे २० वर्षे पुण्याच्या [[फर्ग्युसन महाविद्यालय|फर्ग्युसन महाविद्यालयांत]] इंग्रजीचे विद्यार्थिप्रिय व व्यासंगी प्राध्यापक होते. प्रा. प्रधान यांनी &quot;टॉलस्टॉयशी पत्रसंवाद' साधला होता.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kartavyasadhana.in/view-article/samajshikshak-vinod-shirsath-on-g-p-pradhan|title=समाजशिक्षक|last=|first=|date=|website=kartavyasadhana.in|language=mr|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;

== राजकारण ==

ते प्रजासमाजवादी पक्षातर्फे १९६६ साली पदवीधर मतदार संघातून निवडून आले.
 पुढे (?? ते ??) त्यांनी महाराष्ट्र [[विधान परिषद|विधान परिषदेचे]] सभापतिपद भूषविले.

==अखेर==
अखेरच्या काळात प्रधानांचा सदाशिव पेठेतील वडिलोपार्जित वाडा त्यांनी एका सामाजिक संस्थेला दान केला, आणि स्वतः सोबत फक्त काही पुस्तके, ग्रंथ, वापरायचे चार कपडे घेऊन पुण्याच्या हडपसर येथील सानेगुरुजी रुग्णालयातल्या एका भाड्याच्या खोलीत राहायला गेले.  शनिवार २९ मे २०१० रोजी वयाच्या ८८व्या वर्षी त्यांची त्याच हाॅस्पिटलमध्ये प्राणज्योत मालवली. त्यांनी मरणोत्तर नेत्रदान आणि देहदान केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/-/articleshow/5987635.cms|title=प्रा. ग. प्र. प्रधान यांचं निधन|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;  

== ग.प्र. प्रधान यांनी लिहिलेली पुस्तके (एकूण १४ पुस्तके)==
* आगरकर लेखसंग्रह
* इंडियाज फ़्रीडम स्ट्रगल : ॲन एपिक ऑफ सॅक्रिफाईस अँड सफरिंग (इंग्रजी)
* परस्यूट ऑफ आयडियल्स (इंग्रजी)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत
* महाराष्ट्राचे शिल्पकार - ना. ग. गोरे
* माझी वाटचाल
* लेटर टु टॉलस्टॉय (इंग्रजी)
* लोकमान्य टिळक – अ बायोग्राफी (इंग्रजी)
* लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक
* सत्याग्रही गांधीजी
* साता उत्तरांची कहाणी&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी | url=http://www.loksatta.com/navneet-news/curiosity-body-structure-of-chickens-181836/ | title=नवनीत: आजचे महाराष्ट्रसारस्वत | work=लोकसत्ता | date=२६ ऑगस्ट २०१३ | accessdate=१९ सप्टेंबर २०१३ | author=संजय वझरेकर | location=मुंबई}}&lt;/ref&gt;

&quot;डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत' हे ग. प्र. प्रधान यांचे पुस्तक त्याच्या कल्पनेपासूनच वेगळे झाले आहे.
डॉ. आंबेडकर हयात असून त्यांची एक तरुण पत्रकार मुलाखत घेत आहे, अशी कल्पना करून प्रा. प्रधान यांनी हे पुस्तक लिहिले आहे. प्रधान यांच्या व्यक्तिमत्त्वाप्रमाणेच हे पुस्तक वरकरणी साधे, सोपे, सरळ वाटते; पण जरा खोलात उतरल्यावर ते अवघड असल्याचे जाणवते.

== पुरस्कार ==
* राज्य शासनाचा वाङ्मय पुरस्कार (२००९) 'लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक' साठी

== संकीर्ण ==
* समीर शिपूरकर (अवकाश निर्मिती) यांनी प्रधानांच्या जीवनकार्याचा आणि समाजसेवेचा परिचय देणाऱ्या लघुपटाची निर्मिती केली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/documentary-film-on-the-life-of-socialist-le/457908|title=Documentary film on the life of socialist leader G P Pradhan screened - Indian Express|website=archive.indianexpress.com}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* [http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html सेंटर ऑफ साउथ एशियन स्टडीजः प्रधानांची ध्वनिमुद्रीत मुलाखत, दि. १३ ऑगस्ट, १९७०] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141014010405/http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html |date=2014-10-14 }}
* [http://72.78.249.107/esakal/20100529/4951099347502785763.htm इ-सकाळ - ग. प्र. प्रधान यांचे अल्पचरित्र]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.youtube.com/user/avakashnirmiteepune/videos अवकाश निर्मिती,पुणे या संस्थेने ग. प्र. प्रधान यांच्याच निवेदनाचा वापर करून तयार केलेले ११ भागातील माहितीपट]


{{मराठी साहित्यिक}}

{{DEFAULTSORT:प्रधान,गणेश प्रभाकर}}
[[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]]
[[वर्ग:मराठी लेखक]]
[[वर्ग:समाजवाद]]
[[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]]
[[वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू]]</text>
      <sha1>ihl8ndbc48z8cifqvxbk43lzut7jsbx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679841</id>
      <parentid>2679840</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T02:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20998-02</username>
        <id>181809</id>
      </contributor>
      <origin>2679841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11794" sha1="r2ub2eerict5w0v7loqocwi5egig7yu" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट साहित्यिक
 | नाव = ग.प्र.
 | चित्र = 
 | चित्र_रुंदी = 
 | चित्र_शीर्षक = 
 | पूर्ण_नाव = 
 | टोपण_नाव = 
 | जन्म_दिनांक = 
 | जन्म_स्थान = 
 | मृत्यू_दिनांक = 
 | मृत्यू_स्थान = 
 | शिक्षण =
 | कार्यक्षेत्र = 
 | राष्ट्रीयत्व = 
 | धर्म =
 | भाषा = 
 | कार्यकाळ = 
 | साहित्य_प्रकार = 
 | विषय = 
 | चळवळ = 
 | संघटना =
 | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = 
 | प्रभाव = 
 | प्रभावित = 
 | पुरस्कार = 
 | वडील_नाव = प्रभाकर
 | आई_नाव = 
 | पती_नाव = 
 | पत्नी_नाव = 
 | अपत्ये = 
 | स्वाक्षरी_चित्र = 
 | संकेतस्थळ_दुवा = 
 | तळटिपा = विरोधी पक्षनेते, [[महाराष्ट्र विधानपरिषद|विधानपरिषद]]
 }}
'''गणेश प्र. प्रधान''' (जन्म : गणेश चतुर्थी, [[ऑगस्ट २६|२६ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९२२|१९२२]];  - [[मे २९|२९ मे]]  [[इ.स. २०१०|२०१०]]) हे समाजवादी विचारवंत, राजकारणी व [[मराठी भाषा|मराठी भाषेमधील]] लेखक होते. ते १८ वर्षे आमदार होते; यांतील २ वर्षे ते विरोधी पक्षनेता होते. [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] ते सभापती होते.

प्रधानांनी मराठी व इंग्रजीत विपुल प्रमाणात प्रासंगिक लेखन केले आहे. ते साधना साप्ताहिकाचे मानद संपादक होते. साने गुरुजींचे ते वारसदार समजले जातात. विविध सामाजिक चळवळीत त्यांचा सक्रिय सहभाग असे.

== जीवन ==
ग.प्र. प्रधानांना एकूण ९ भावंडे होती, त्यापैकी गणेश सर्वांत लहान होते. वडील ज्योतिषशास्त्राचे अभ्यासक होते.

पुण्यात विद्यार्थिदशेतच ते [[ना. ग. गोरे]] व [[श्रीधर माधव जोशी|एस.एम. जोश्यांच्या]] कार्याने प्रभावित झाले होते. त्यांनी [[इ.स. १९४२]]च्या [[भारत छोडो आंदोलन|भारत छोडो आंदोलनातही]] सक्रिय भाग घेतला होता. त्यांना त्यासाठी १३ महिने [[येरवडा तुरुंग|येरवड्याच्या तुरुंगात]] जावे लागले. त्यांनी समाजवादी कॉग्रेस पक्ष व राष्ट्र सेवादलासाठी काम केले. पुढे १९७५ मध्ये आणीबाणीच्या काळात ते पुन्हा वर्षभर येरवड्याच्या तुरुंगात होते.&lt;ref&gt;http://mahanews.gov.in/content/articleshow.aspx?id=lk9vwpaaeMNbuN9ET0uzxuRa4E7PtNEdgqqa1BiGd7kG2o4NkzprJg==  {{मृत दुवा}}&lt;/ref&gt;  &lt;br /&gt;ग.प्र. प्रधान १९४५ पासून पुढे २० वर्षे पुण्याच्या [[फर्ग्युसन महाविद्यालय|फर्ग्युसन महाविद्यालयांत]] इंग्रजीचे विद्यार्थिप्रिय व व्यासंगी प्राध्यापक होते. प्रा. प्रधान यांनी &quot;टॉलस्टॉयशी पत्रसंवाद' साधला होता.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kartavyasadhana.in/view-article/samajshikshak-vinod-shirsath-on-g-p-pradhan|title=समाजशिक्षक|last=|first=|date=|website=kartavyasadhana.in|language=mr|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;

== राजकारण ==

ते प्रजासमाजवादी पक्षातर्फे १९६६ साली पदवीधर मतदार संघातून निवडून आले.
 पुढे (?? ते ??) त्यांनी महाराष्ट्र [[विधान परिषद|विधान परिषदेचे]] सभापतिपद भूषविले.

==अखेर==
अखेरच्या काळात प्रधानांचा सदाशिव पेठेतील वडिलोपार्जित वाडा त्यांनी एका सामाजिक संस्थेला दान केला, आणि स्वतः सोबत फक्त काही पुस्तके, ग्रंथ, वापरायचे चार कपडे घेऊन पुण्याच्या हडपसर येथील सानेगुरुजी रुग्णालयातल्या एका भाड्याच्या खोलीत राहायला गेले.  शनिवार २९ मे २०१० रोजी वयाच्या ८८व्या वर्षी त्यांची त्याच हाॅस्पिटलमध्ये प्राणज्योत मालवली. त्यांनी मरणोत्तर नेत्रदान आणि देहदान केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/-/articleshow/5987635.cms|title=प्रा. ग. प्र. प्रधान यांचं निधन|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;  

== ग.प्र. प्रधान यांनी लिहिलेली पुस्तके (एकूण १४ पुस्तके)==
* आगरकर लेखसंग्रह
* इंडियाज फ़्रीडम स्ट्रगल : ॲन एपिक ऑफ सॅक्रिफाईस अँड सफरिंग (इंग्रजी)
* परस्यूट ऑफ आयडियल्स (इंग्रजी)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत
* महाराष्ट्राचे शिल्पकार - ना. ग. गोरे
* माझी वाटचाल
* लेटर टु टॉलस्टॉय (इंग्रजी)
* लोकमान्य टिळक – अ बायोग्राफी (इंग्रजी)
* लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक
* सत्याग्रही गांधीजी
* साता उत्तरांची कहाणी&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी | url=http://www.loksatta.com/navneet-news/curiosity-body-structure-of-chickens-181836/ | title=नवनीत: आजचे महाराष्ट्रसारस्वत | work=लोकसत्ता | date=२६ ऑगस्ट २०१३ | accessdate=१९ सप्टेंबर २०१३ | author=संजय वझरेकर | location=मुंबई}}&lt;/ref&gt;

&quot;डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत' हे ग. प्र. प्रधान यांचे पुस्तक त्याच्या कल्पनेपासूनच वेगळे झाले आहे.
डॉ. आंबेडकर हयात असून त्यांची एक तरुण पत्रकार मुलाखत घेत आहे, अशी कल्पना करून प्रा. प्रधान यांनी हे पुस्तक लिहिले आहे. प्रधान यांच्या व्यक्तिमत्त्वाप्रमाणेच हे पुस्तक वरकरणी साधे, सोपे, सरळ वाटते; पण जरा खोलात उतरल्यावर ते अवघड असल्याचे जाणवते.

== पुरस्कार ==
* राज्य शासनाचा वाङ्मय पुरस्कार (२००९) 'लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक' साठी

== संकीर्ण ==
* समीर शिपूरकर (अवकाश निर्मिती) यांनी प्रधानांच्या जीवनकार्याचा आणि समाजसेवेचा परिचय देणाऱ्या लघुपटाची निर्मिती केली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/documentary-film-on-the-life-of-socialist-le/457908|title=Documentary film on the life of socialist leader G P Pradhan screened - Indian Express|website=archive.indianexpress.com}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* [http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html सेंटर ऑफ साउथ एशियन स्टडीजः प्रधानांची ध्वनिमुद्रीत मुलाखत, दि. १३ ऑगस्ट, १९७०] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141014010405/http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html |date=2014-10-14 }}
* [http://72.78.249.107/esakal/20100529/4951099347502785763.htm इ-सकाळ - ग. प्र. प्रधान यांचे अल्पचरित्र]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.youtube.com/user/avakashnirmiteepune/videos अवकाश निर्मिती,पुणे या संस्थेने ग. प्र. प्रधान यांच्याच निवेदनाचा वापर करून तयार केलेले ११ भागातील माहितीपट]


{{मराठी साहित्यिक}}

{{DEFAULTSORT:प्रधान,गणेश प्रभाकर}}
[[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]]
[[वर्ग:मराठी लेखक]]
[[वर्ग:समाजवाद]]
[[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]]
[[वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू]]</text>
      <sha1>r2ub2eerict5w0v7loqocwi5egig7yu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679842</id>
      <parentid>2679841</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T02:49:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20998-02</username>
        <id>181809</id>
      </contributor>
      <origin>2679842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11813" sha1="qgbbm9z278hsz3i1slu8akuzs82cy40" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट साहित्यिक
 | नाव = ग.प्र. प्रधान
 | चित्र = 
 | चित्र_रुंदी = 
 | चित्र_शीर्षक = 
 | पूर्ण_नाव = 
 | टोपण_नाव = 
 | जन्म_दिनांक = 
 | जन्म_स्थान = 
 | मृत्यू_दिनांक = 
 | मृत्यू_स्थान = 
 | शिक्षण =
 | कार्यक्षेत्र = 
 | राष्ट्रीयत्व = 
 | धर्म =
 | भाषा = 
 | कार्यकाळ = 
 | साहित्य_प्रकार = 
 | विषय = 
 | चळवळ = 
 | संघटना =
 | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = 
 | प्रभाव = 
 | प्रभावित = 
 | पुरस्कार = 
 | वडील_नाव = प्रभाकर
 | आई_नाव = 
 | पती_नाव = 
 | पत्नी_नाव = 
 | अपत्ये = 
 | स्वाक्षरी_चित्र = 
 | संकेतस्थळ_दुवा = 
 | तळटिपा = विरोधी पक्षनेते, [[महाराष्ट्र विधानपरिषद|विधानपरिषद]]
 }}
'''गणेश प्र. प्रधान''' (जन्म : गणेश चतुर्थी, [[ऑगस्ट २६|२६ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९२२|१९२२]];  - [[मे २९|२९ मे]]  [[इ.स. २०१०|२०१०]]) हे समाजवादी विचारवंत, राजकारणी व [[मराठी भाषा|मराठी भाषेमधील]] लेखक होते. ते १८ वर्षे आमदार होते; यांतील २ वर्षे ते विरोधी पक्षनेता होते. [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] ते सभापती होते.

प्रधानांनी मराठी व इंग्रजीत विपुल प्रमाणात प्रासंगिक लेखन केले आहे. ते साधना साप्ताहिकाचे मानद संपादक होते. साने गुरुजींचे ते वारसदार समजले जातात. विविध सामाजिक चळवळीत त्यांचा सक्रिय सहभाग असे.

== जीवन ==
ग.प्र. प्रधानांना एकूण ९ भावंडे होती, त्यापैकी गणेश सर्वांत लहान होते. वडील ज्योतिषशास्त्राचे अभ्यासक होते.

पुण्यात विद्यार्थिदशेतच ते [[ना. ग. गोरे]] व [[श्रीधर माधव जोशी|एस.एम. जोश्यांच्या]] कार्याने प्रभावित झाले होते. त्यांनी [[इ.स. १९४२]]च्या [[भारत छोडो आंदोलन|भारत छोडो आंदोलनातही]] सक्रिय भाग घेतला होता. त्यांना त्यासाठी १३ महिने [[येरवडा तुरुंग|येरवड्याच्या तुरुंगात]] जावे लागले. त्यांनी समाजवादी कॉग्रेस पक्ष व राष्ट्र सेवादलासाठी काम केले. पुढे १९७५ मध्ये आणीबाणीच्या काळात ते पुन्हा वर्षभर येरवड्याच्या तुरुंगात होते.&lt;ref&gt;http://mahanews.gov.in/content/articleshow.aspx?id=lk9vwpaaeMNbuN9ET0uzxuRa4E7PtNEdgqqa1BiGd7kG2o4NkzprJg==  {{मृत दुवा}}&lt;/ref&gt;  &lt;br /&gt;ग.प्र. प्रधान १९४५ पासून पुढे २० वर्षे पुण्याच्या [[फर्ग्युसन महाविद्यालय|फर्ग्युसन महाविद्यालयांत]] इंग्रजीचे विद्यार्थिप्रिय व व्यासंगी प्राध्यापक होते. प्रा. प्रधान यांनी &quot;टॉलस्टॉयशी पत्रसंवाद' साधला होता.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kartavyasadhana.in/view-article/samajshikshak-vinod-shirsath-on-g-p-pradhan|title=समाजशिक्षक|last=|first=|date=|website=kartavyasadhana.in|language=mr|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;

== राजकारण ==

ते प्रजासमाजवादी पक्षातर्फे १९६६ साली पदवीधर मतदार संघातून निवडून आले.
 पुढे (?? ते ??) त्यांनी महाराष्ट्र [[विधान परिषद|विधान परिषदेचे]] सभापतिपद भूषविले.

==अखेर==
अखेरच्या काळात प्रधानांचा सदाशिव पेठेतील वडिलोपार्जित वाडा त्यांनी एका सामाजिक संस्थेला दान केला, आणि स्वतः सोबत फक्त काही पुस्तके, ग्रंथ, वापरायचे चार कपडे घेऊन पुण्याच्या हडपसर येथील सानेगुरुजी रुग्णालयातल्या एका भाड्याच्या खोलीत राहायला गेले.  शनिवार २९ मे २०१० रोजी वयाच्या ८८व्या वर्षी त्यांची त्याच हाॅस्पिटलमध्ये प्राणज्योत मालवली. त्यांनी मरणोत्तर नेत्रदान आणि देहदान केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/-/articleshow/5987635.cms|title=प्रा. ग. प्र. प्रधान यांचं निधन|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;  

== ग.प्र. प्रधान यांनी लिहिलेली पुस्तके (एकूण १४ पुस्तके)==
* आगरकर लेखसंग्रह
* इंडियाज फ़्रीडम स्ट्रगल : ॲन एपिक ऑफ सॅक्रिफाईस अँड सफरिंग (इंग्रजी)
* परस्यूट ऑफ आयडियल्स (इंग्रजी)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत
* महाराष्ट्राचे शिल्पकार - ना. ग. गोरे
* माझी वाटचाल
* लेटर टु टॉलस्टॉय (इंग्रजी)
* लोकमान्य टिळक – अ बायोग्राफी (इंग्रजी)
* लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक
* सत्याग्रही गांधीजी
* साता उत्तरांची कहाणी&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी | url=http://www.loksatta.com/navneet-news/curiosity-body-structure-of-chickens-181836/ | title=नवनीत: आजचे महाराष्ट्रसारस्वत | work=लोकसत्ता | date=२६ ऑगस्ट २०१३ | accessdate=१९ सप्टेंबर २०१३ | author=संजय वझरेकर | location=मुंबई}}&lt;/ref&gt;

&quot;डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत' हे ग. प्र. प्रधान यांचे पुस्तक त्याच्या कल्पनेपासूनच वेगळे झाले आहे.
डॉ. आंबेडकर हयात असून त्यांची एक तरुण पत्रकार मुलाखत घेत आहे, अशी कल्पना करून प्रा. प्रधान यांनी हे पुस्तक लिहिले आहे. प्रधान यांच्या व्यक्तिमत्त्वाप्रमाणेच हे पुस्तक वरकरणी साधे, सोपे, सरळ वाटते; पण जरा खोलात उतरल्यावर ते अवघड असल्याचे जाणवते.

== पुरस्कार ==
* राज्य शासनाचा वाङ्मय पुरस्कार (२००९) 'लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक' साठी

== संकीर्ण ==
* समीर शिपूरकर (अवकाश निर्मिती) यांनी प्रधानांच्या जीवनकार्याचा आणि समाजसेवेचा परिचय देणाऱ्या लघुपटाची निर्मिती केली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/documentary-film-on-the-life-of-socialist-le/457908|title=Documentary film on the life of socialist leader G P Pradhan screened - Indian Express|website=archive.indianexpress.com}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* [http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html सेंटर ऑफ साउथ एशियन स्टडीजः प्रधानांची ध्वनिमुद्रीत मुलाखत, दि. १३ ऑगस्ट, १९७०] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141014010405/http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html |date=2014-10-14 }}
* [http://72.78.249.107/esakal/20100529/4951099347502785763.htm इ-सकाळ - ग. प्र. प्रधान यांचे अल्पचरित्र]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.youtube.com/user/avakashnirmiteepune/videos अवकाश निर्मिती,पुणे या संस्थेने ग. प्र. प्रधान यांच्याच निवेदनाचा वापर करून तयार केलेले ११ भागातील माहितीपट]


{{मराठी साहित्यिक}}

{{DEFAULTSORT:प्रधान,गणेश प्रभाकर}}
[[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]]
[[वर्ग:मराठी लेखक]]
[[वर्ग:समाजवाद]]
[[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]]
[[वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू]]</text>
      <sha1>qgbbm9z278hsz3i1slu8akuzs82cy40</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679843</id>
      <parentid>2679842</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T02:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20998-02</username>
        <id>181809</id>
      </contributor>
      <origin>2679843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11827" sha1="rhx8o68eth8a2d9wu2fslf4rf879np7" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट साहित्यिक
 | नाव = ग.प्र. प्रधान
 | चित्र = 
 | चित्र_रुंदी = 
 | चित्र_शीर्षक = 
 | पूर्ण_नाव = 
 | टोपण_नाव = 
 | जन्म_दिनांक = 
 | जन्म_स्थान = 
 | मृत्यू_दिनांक = 
 | मृत्यू_स्थान = 
 | शिक्षण =
 | कार्यक्षेत्र = 
 | राष्ट्रीयत्व = 
 | धर्म =
 | भाषा = 
 | कार्यकाळ = 
 | साहित्य_प्रकार = 
 | विषय = 
 | चळवळ = 
 | संघटना =
 | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = 
 | प्रभाव = 
 | प्रभावित = 
 | पुरस्कार = 
 | वडील_नाव = प्रभाकर
 | आई_नाव = 
 | पती_नाव = 
 | पत्नी_नाव = 
 | अपत्ये = 
 | स्वाक्षरी_चित्र = 
 | संकेतस्थळ_दुवा = 
 | तळटिपा = विरोधी पक्षनेते, [[महाराष्ट्र विधानपरिषद|विधानपरिषद]]
 }}
'''प्रा. गणेश प्र. प्रधान''' (जन्म : गणेश चतुर्थी, [[ऑगस्ट २६|२६ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९२२|१९२२]];  - [[मे २९|२९ मे]]  [[इ.स. २०१०|२०१०]]) हे समाजवादी विचारवंत, राजकारणी व [[मराठी भाषा|मराठी भाषेमधील]] लेखक होते. ते १८ वर्षे आमदार होते; यांतील २ वर्षे ते विरोधी पक्षनेता होते. [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] ते सभापती होते.

प्रधानांनी मराठी व इंग्रजीत विपुल प्रमाणात प्रासंगिक लेखन केले आहे. ते साधना साप्ताहिकाचे मानद संपादक होते. साने गुरुजींचे ते वारसदार समजले जातात. विविध सामाजिक चळवळीत त्यांचा सक्रिय सहभाग असे.

== जीवन ==
ग.प्र. प्रधानांना एकूण ९ भावंडे होती, त्यापैकी गणेश सर्वांत लहान होते. वडील ज्योतिषशास्त्राचे अभ्यासक होते.

पुण्यात विद्यार्थिदशेतच ते [[ना. ग. गोरे]] व [[श्रीधर माधव जोशी|एस.एम. जोश्यांच्या]] कार्याने प्रभावित झाले होते. त्यांनी [[इ.स. १९४२]]च्या [[भारत छोडो आंदोलन|भारत छोडो आंदोलनातही]] सक्रिय भाग घेतला होता. त्यांना त्यासाठी १३ महिने [[येरवडा तुरुंग|येरवड्याच्या तुरुंगात]] जावे लागले. त्यांनी समाजवादी कॉग्रेस पक्ष व राष्ट्र सेवादलासाठी काम केले. पुढे १९७५ मध्ये आणीबाणीच्या काळात ते पुन्हा वर्षभर येरवड्याच्या तुरुंगात होते.&lt;ref&gt;http://mahanews.gov.in/content/articleshow.aspx?id=lk9vwpaaeMNbuN9ET0uzxuRa4E7PtNEdgqqa1BiGd7kG2o4NkzprJg==  {{मृत दुवा}}&lt;/ref&gt;  &lt;br /&gt;ग.प्र. प्रधान १९४५ पासून पुढे २० वर्षे पुण्याच्या [[फर्ग्युसन महाविद्यालय|फर्ग्युसन महाविद्यालयांत]] इंग्रजीचे विद्यार्थिप्रिय व व्यासंगी प्राध्यापक होते. प्रा. प्रधान यांनी &quot;टॉलस्टॉयशी पत्रसंवाद' साधला होता.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kartavyasadhana.in/view-article/samajshikshak-vinod-shirsath-on-g-p-pradhan|title=समाजशिक्षक|last=|first=|date=|website=kartavyasadhana.in|language=mr|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;

== राजकारण ==

ते प्रजासमाजवादी पक्षातर्फे १९६६ साली पदवीधर मतदार संघातून निवडून आले.
 पुढे (?? ते ??) त्यांनी महाराष्ट्र [[विधान परिषद|विधान परिषदेचे]] सभापतिपद भूषविले.

==अखेर==
अखेरच्या काळात प्रधानांचा सदाशिव पेठेतील वडिलोपार्जित वाडा त्यांनी एका सामाजिक संस्थेला दान केला, आणि स्वतः सोबत फक्त काही पुस्तके, ग्रंथ, वापरायचे चार कपडे घेऊन पुण्याच्या हडपसर येथील सानेगुरुजी रुग्णालयातल्या एका भाड्याच्या खोलीत राहायला गेले.  शनिवार २९ मे २०१० रोजी वयाच्या ८८व्या वर्षी त्यांची त्याच हाॅस्पिटलमध्ये प्राणज्योत मालवली. त्यांनी मरणोत्तर नेत्रदान आणि देहदान केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/-/articleshow/5987635.cms|title=प्रा. ग. प्र. प्रधान यांचं निधन|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;  

== ग.प्र. प्रधान यांनी लिहिलेली पुस्तके (एकूण १४ पुस्तके)==
* आगरकर लेखसंग्रह
* इंडियाज फ़्रीडम स्ट्रगल : ॲन एपिक ऑफ सॅक्रिफाईस अँड सफरिंग (इंग्रजी)
* परस्यूट ऑफ आयडियल्स (इंग्रजी)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत
* महाराष्ट्राचे शिल्पकार - ना. ग. गोरे
* माझी वाटचाल
* लेटर टु टॉलस्टॉय (इंग्रजी)
* लोकमान्य टिळक – अ बायोग्राफी (इंग्रजी)
* लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक
* सत्याग्रही गांधीजी
* साता उत्तरांची कहाणी&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी | url=http://www.loksatta.com/navneet-news/curiosity-body-structure-of-chickens-181836/ | title=नवनीत: आजचे महाराष्ट्रसारस्वत | work=लोकसत्ता | date=२६ ऑगस्ट २०१३ | accessdate=१९ सप्टेंबर २०१३ | author=संजय वझरेकर | location=मुंबई}}&lt;/ref&gt;

&quot;डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत' हे ग. प्र. प्रधान यांचे पुस्तक त्याच्या कल्पनेपासूनच वेगळे झाले आहे.
डॉ. आंबेडकर हयात असून त्यांची एक तरुण पत्रकार मुलाखत घेत आहे, अशी कल्पना करून प्रा. प्रधान यांनी हे पुस्तक लिहिले आहे. प्रधान यांच्या व्यक्तिमत्त्वाप्रमाणेच हे पुस्तक वरकरणी साधे, सोपे, सरळ वाटते; पण जरा खोलात उतरल्यावर ते अवघड असल्याचे जाणवते.

== पुरस्कार ==
* राज्य शासनाचा वाङ्मय पुरस्कार (२००९) 'लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक' साठी

== संकीर्ण ==
* समीर शिपूरकर (अवकाश निर्मिती) यांनी प्रधानांच्या जीवनकार्याचा आणि समाजसेवेचा परिचय देणाऱ्या लघुपटाची निर्मिती केली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/documentary-film-on-the-life-of-socialist-le/457908|title=Documentary film on the life of socialist leader G P Pradhan screened - Indian Express|website=archive.indianexpress.com}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* [http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html सेंटर ऑफ साउथ एशियन स्टडीजः प्रधानांची ध्वनिमुद्रीत मुलाखत, दि. १३ ऑगस्ट, १९७०] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141014010405/http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html |date=2014-10-14 }}
* [http://72.78.249.107/esakal/20100529/4951099347502785763.htm इ-सकाळ - ग. प्र. प्रधान यांचे अल्पचरित्र]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.youtube.com/user/avakashnirmiteepune/videos अवकाश निर्मिती,पुणे या संस्थेने ग. प्र. प्रधान यांच्याच निवेदनाचा वापर करून तयार केलेले ११ भागातील माहितीपट]


{{मराठी साहित्यिक}}

{{DEFAULTSORT:प्रधान,गणेश प्रभाकर}}
[[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]]
[[वर्ग:मराठी लेखक]]
[[वर्ग:समाजवाद]]
[[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]]
[[वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू]]</text>
      <sha1>rhx8o68eth8a2d9wu2fslf4rf879np7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679846</id>
      <parentid>2679843</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T02:53:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20998-02</username>
        <id>181809</id>
      </contributor>
      <origin>2679846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11867" sha1="79d4lwzupfxmr6dmry2ktzi6tvt7943" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट साहित्यिक
 | नाव = ग.प्र. प्रधान
 | चित्र = 
 | चित्र_रुंदी = 
 | चित्र_शीर्षक = 
 | पूर्ण_नाव = 
 | टोपण_नाव = 
 | जन्म_दिनांक = 
 | जन्म_स्थान = 
 | मृत्यू_दिनांक = 
 | मृत्यू_स्थान = 
 | शिक्षण =
 | कार्यक्षेत्र = 
 | राष्ट्रीयत्व = 
 | धर्म =
 | भाषा = 
 | कार्यकाळ = 
 | साहित्य_प्रकार = 
 | विषय = 
 | चळवळ = 
 | संघटना =
 | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = 
 | प्रभाव = 
 | प्रभावित = 
 | पुरस्कार = 
 | वडील_नाव = प्रभाकर
 | आई_नाव = 
 | पती_नाव = 
 | पत्नी_नाव = 
 | अपत्ये = 
 | स्वाक्षरी_चित्र = 
 | संकेतस्थळ_दुवा = 
 | तळटिपा = विरोधी पक्षनेते, [[महाराष्ट्र विधानपरिषद|विधानपरिषद]]
 }}
'''प्रा. गणेश प्र. प्रधान''' (जन्म : गणेश चतुर्थी, [[ऑगस्ट २६|२६ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९२२|१९२२]];  - [[मे २९|२९ मे]]  [[इ.स. २०१०|२०१०]]) हे समाजवादी विचारवंत, राजकारणी व [[मराठी भाषा|मराठी भाषेमधील]] लेखक होते.
* ते १८ वर्षे पदवीधर आमदार होते; यांतील २ वर्षे ते विरोधी पक्षनेते होते. [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] ते हंगामी सभापती होते.

प्रधानांनी मराठी व इंग्रजीत विपुल प्रमाणात प्रासंगिक लेखन केले आहे. ते साधना साप्ताहिकाचे मानद संपादक होते. साने गुरुजींचे ते वारसदार समजले जातात. विविध सामाजिक चळवळीत त्यांचा सक्रिय सहभाग असे.

== जीवन ==
ग.प्र. प्रधानांना एकूण ९ भावंडे होती, त्यापैकी गणेश सर्वांत लहान होते. वडील ज्योतिषशास्त्राचे अभ्यासक होते.

पुण्यात विद्यार्थिदशेतच ते [[ना. ग. गोरे]] व [[श्रीधर माधव जोशी|एस.एम. जोश्यांच्या]] कार्याने प्रभावित झाले होते. त्यांनी [[इ.स. १९४२]]च्या [[भारत छोडो आंदोलन|भारत छोडो आंदोलनातही]] सक्रिय भाग घेतला होता. त्यांना त्यासाठी १३ महिने [[येरवडा तुरुंग|येरवड्याच्या तुरुंगात]] जावे लागले. त्यांनी समाजवादी कॉग्रेस पक्ष व राष्ट्र सेवादलासाठी काम केले. पुढे १९७५ मध्ये आणीबाणीच्या काळात ते पुन्हा वर्षभर येरवड्याच्या तुरुंगात होते.&lt;ref&gt;http://mahanews.gov.in/content/articleshow.aspx?id=lk9vwpaaeMNbuN9ET0uzxuRa4E7PtNEdgqqa1BiGd7kG2o4NkzprJg==  {{मृत दुवा}}&lt;/ref&gt;  &lt;br /&gt;ग.प्र. प्रधान १९४५ पासून पुढे २० वर्षे पुण्याच्या [[फर्ग्युसन महाविद्यालय|फर्ग्युसन महाविद्यालयांत]] इंग्रजीचे विद्यार्थिप्रिय व व्यासंगी प्राध्यापक होते. प्रा. प्रधान यांनी &quot;टॉलस्टॉयशी पत्रसंवाद' साधला होता.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kartavyasadhana.in/view-article/samajshikshak-vinod-shirsath-on-g-p-pradhan|title=समाजशिक्षक|last=|first=|date=|website=kartavyasadhana.in|language=mr|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;

== राजकारण ==

ते प्रजासमाजवादी पक्षातर्फे १९६६ साली पदवीधर मतदार संघातून निवडून आले.
 पुढे (?? ते ??) त्यांनी महाराष्ट्र [[विधान परिषद|विधान परिषदेचे]] सभापतिपद भूषविले.

==अखेर==
अखेरच्या काळात प्रधानांचा सदाशिव पेठेतील वडिलोपार्जित वाडा त्यांनी एका सामाजिक संस्थेला दान केला, आणि स्वतः सोबत फक्त काही पुस्तके, ग्रंथ, वापरायचे चार कपडे घेऊन पुण्याच्या हडपसर येथील सानेगुरुजी रुग्णालयातल्या एका भाड्याच्या खोलीत राहायला गेले.  शनिवार २९ मे २०१० रोजी वयाच्या ८८व्या वर्षी त्यांची त्याच हाॅस्पिटलमध्ये प्राणज्योत मालवली. त्यांनी मरणोत्तर नेत्रदान आणि देहदान केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/-/articleshow/5987635.cms|title=प्रा. ग. प्र. प्रधान यांचं निधन|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;  

== ग.प्र. प्रधान यांनी लिहिलेली पुस्तके (एकूण १४ पुस्तके)==
* आगरकर लेखसंग्रह
* इंडियाज फ़्रीडम स्ट्रगल : ॲन एपिक ऑफ सॅक्रिफाईस अँड सफरिंग (इंग्रजी)
* परस्यूट ऑफ आयडियल्स (इंग्रजी)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत
* महाराष्ट्राचे शिल्पकार - ना. ग. गोरे
* माझी वाटचाल
* लेटर टु टॉलस्टॉय (इंग्रजी)
* लोकमान्य टिळक – अ बायोग्राफी (इंग्रजी)
* लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक
* सत्याग्रही गांधीजी
* साता उत्तरांची कहाणी&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी | url=http://www.loksatta.com/navneet-news/curiosity-body-structure-of-chickens-181836/ | title=नवनीत: आजचे महाराष्ट्रसारस्वत | work=लोकसत्ता | date=२६ ऑगस्ट २०१३ | accessdate=१९ सप्टेंबर २०१३ | author=संजय वझरेकर | location=मुंबई}}&lt;/ref&gt;

&quot;डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत' हे ग. प्र. प्रधान यांचे पुस्तक त्याच्या कल्पनेपासूनच वेगळे झाले आहे.
डॉ. आंबेडकर हयात असून त्यांची एक तरुण पत्रकार मुलाखत घेत आहे, अशी कल्पना करून प्रा. प्रधान यांनी हे पुस्तक लिहिले आहे. प्रधान यांच्या व्यक्तिमत्त्वाप्रमाणेच हे पुस्तक वरकरणी साधे, सोपे, सरळ वाटते; पण जरा खोलात उतरल्यावर ते अवघड असल्याचे जाणवते.

== पुरस्कार ==
* राज्य शासनाचा वाङ्मय पुरस्कार (२००९) 'लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक' साठी

== संकीर्ण ==
* समीर शिपूरकर (अवकाश निर्मिती) यांनी प्रधानांच्या जीवनकार्याचा आणि समाजसेवेचा परिचय देणाऱ्या लघुपटाची निर्मिती केली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/documentary-film-on-the-life-of-socialist-le/457908|title=Documentary film on the life of socialist leader G P Pradhan screened - Indian Express|website=archive.indianexpress.com}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* [http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html सेंटर ऑफ साउथ एशियन स्टडीजः प्रधानांची ध्वनिमुद्रीत मुलाखत, दि. १३ ऑगस्ट, १९७०] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141014010405/http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html |date=2014-10-14 }}
* [http://72.78.249.107/esakal/20100529/4951099347502785763.htm इ-सकाळ - ग. प्र. प्रधान यांचे अल्पचरित्र]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.youtube.com/user/avakashnirmiteepune/videos अवकाश निर्मिती,पुणे या संस्थेने ग. प्र. प्रधान यांच्याच निवेदनाचा वापर करून तयार केलेले ११ भागातील माहितीपट]


{{मराठी साहित्यिक}}

{{DEFAULTSORT:प्रधान,गणेश प्रभाकर}}
[[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]]
[[वर्ग:मराठी लेखक]]
[[वर्ग:समाजवाद]]
[[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]]
[[वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू]]</text>
      <sha1>79d4lwzupfxmr6dmry2ktzi6tvt7943</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मनोविकार</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123021</id>
    <redirect title="मानसिक आजार" />
    <revision>
      <id>2679811</id>
      <parentid>1674127</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T14:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-23993-34</username>
        <id>182338</id>
      </contributor>
      <comment>[[मानसिक आजार]] कडे पुनर्निर्देशित</comment>
      <origin>2679811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="mpmexupxfzf5xzzgaw9ye21u9wpfnso" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[मानसिक आजार]]</text>
      <sha1>mpmexupxfzf5xzzgaw9ye21u9wpfnso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>स्वमग्नता</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150477</id>
    <revision>
      <id>2679804</id>
      <parentid>2564251</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T14:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24026-87</username>
        <id>182333</id>
      </contributor>
      <comment>dead link change</comment>
      <origin>2679804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8659" sha1="lfe5sn6gn50on8g8eskinhipp9g9eum" xml:space="preserve">[[File:Autism-stacking-cans 2nd edit.jpg|thumb|वारंवार वस्तू स्टॅक करणे किंवा रांगेत ठेवणे सामान्यतः ऑटिझमशी संबंधित आहे.]]
'''स्वमग्नता''' हा एक प्रकारचा [[मनोविकार]] म्हणून ओळखला जातो. याचे पूर्ण नाव सायकोन्यूरोलॉजिकल डेव्हलपमेंटल डिसऑर्डर असे आहे. इंग्रजीत त्याला ‘ऑटिझम’ म्हणतात. ही एक गुंतागुंतीची मानसिक स्थिती आहे. स्वमग्नता वा ऑटिझम ही जन्मस्थ अवस्था आहे. तो रोग नाही. याचा शोध [[लिओ केनर]] यांनी सन १९४३ मध्ये लावला. अशी व्यक्ती आपल्याच विश्‍वात आणि विचारात रममाण असतात. अशा व्यक्ती [[संवेदना|संवेदनांचे]] अर्थ लावू शकत नाहीत. त्यामुळे त्यावर प्रतिक्रिया देता येत नाही. स्वमग्नता हे विकाराचे एक लक्षण आहे. परंतु हे एक [[लक्षण]] म्हणजे पूर्ण [[विकार]] असे म्हणता येणार नाही म्हणून ही गुंतागुंतीची मानसिक स्थिती आहे असे म्हणतात.
कारण
ऑटिज़्म होण्याचे काही एक कारण नाही. संशोधनानुसार ऑटिज़्म होण्याचे अनेक कारणे असू शकतात जसे की-

मस्तिष्कच्या कार्यवाहीत असामान्यता होने, 
मस्तिष्कच्या रसायन मध्ये असामान्यता,
जन्मा आधी बाळाचे विकास व्यवस्थित न होने इत्यादी. 
आत्मविमोहचे आनुवंशिक आधार 

अन्य प्रस्तावित कारणांमध्ये, बालपणीचे टीकाकरण पण हे विवादास्पद आहे आणि याचे काही वैज्ञानिक दाखले पण नाहीत. सध्याच्या समीक्षणात अनुमान आहे की प्रति 1000 लोकांमागे २ मामले आत्मविमोहचे असतात जेव्हा की ही संख्या ASD साठी 6/1000च्या जवळपास आहे. सुमारे ASDचे पुरुष:महिला अनुपात 4,3:1 आहे. 1980 पासून आत्मविमोहच्या केसेस मध्ये नाटकीय रित्या वृद्धि झाली आहे.

==लक्षणे ==
या मध्ये खालील लक्षणे दिसतात.
* समोरच्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याकडे न बघणे, नजरेला नजर न देणे. 
* दुसऱ्याकडे बघून स्मितहास्य न करणे. 
* भाषेचा विकास अतिशय विलंबाने वा अजिबात न होणे. 
* समोरच्याने बोललेलेच पुन्हा बोलणे. 
* स्वतःतच मग्न असणे. 
* संवादासाठी बोट दाखवणे, खाणाखुणा वापरणे, मान हलवून होकार-नकार देणे यांचा अभाव असणे. 
* दुसऱ्यांचे अनुकरण करता न येणे. 
* डोळ्यांची, हातांची विचित्र हालचाल करणे. 
* संपूर्ण वस्तूऐवजी तिच्या एखाद्या भागाकडेच बघत राहणे. (उदा. गाडीची फिरती चाके...) 
* फिरत्या वस्तूंकडे (पंखा, चाके) एकटक पाहात बसणे किंवा वस्तू फिरवणे. 
* काल्पनिक खेळांत न रमणे. 
* मी व तू या सर्वनामांचा चुकीचा वापर करणे. (उदा. तू कुठे चाललास? उत्तर - तू घरी चालला.) 
* अन्य व्यक्तींचे विचार, माहिती, भावना वेगळ्या असू शकतात हे माहित नसणे. 
* मैत्री करता न येणे. 
* एकट्यानेच तोच- तोच खेळ खेळत राहणे. 
* परिस्थितीत बदल झाल्यास अस्वस्थ होणे. 
* एखादी गोष्ट पसंत नसल्यास रडून गोंधळ घालणे. 
* एकाच गोष्टीत नको इतका रस दिसतो. 
* सामान्य ज्ञान कमालीचे तोकडे असणे. 
* अतिक्रियाशील वा अतिमंद असणे. 
* प्रकाश, आवाज, स्पर्श, वास व चव यांबाबत कमालीचे संवेदनशील असणे. 
* भिंतींवर, कपाटांवर डोके- कपाळ घासण्यासारख्या कृती करणे. 
* वस्तूंचा वास घेणे, चाटणे. 
* वेदना झाल्यास तसा प्रतिसाद न देणे. 
* परिचित व्यक्तीनेही जवळ घेतल्यास, मिठी मारल्यास विरोध दर्शवणे. 

'''वरील पैकी केवळ दोन-चार लक्षणे असल्यास ऑटिझम आहे असे म्हणता येणार नाही. तसेच ही सर्व लक्षणे प्रत्येक मुलात आढळतातच असेही नाही.''' मात्र, यापैकी अनेक लक्षणे दिसू शकतात.
== ऑटिझमचे वर्गीकरण == 
# स्टीरिओटाईप 
# कंपल्सिव्ह 
# रिच्युअलिस्टीक 
# रिस्ट्रीक्टेड
== निदान == 
[[मनोविकारतज्ञ]] किंवा बालरोग तज्ज्ञाचा सल्ला यासाठी घेतला पाहिजे.
==जागरूकता==
२ एप्रिल हा जागतिक स्वमग्नता जनजागृती दिन म्हणून साजरा केला जातो.
==बाह्य दुवे==
* [http://divyamarathi.bhaskar.com/article/MAG-article-of-autism-2730508.html स्वमग्नता (ऑटिझम) योग्य वेळी योग्य उपचारांची गरज]
* [http://palakneeti.org//मासिक/स्वमग्नता स्वमग्नता] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160526114225/http://palakneeti.org/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%95/%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%A4%E0%A4%BE |date=2016-05-26 }}
* [https://vrhearingclinic.com/mulala-bolanayat-vilamb-ka-hoto/ Autism.. स्वमग्नता..]
* [https://www.vrhearingclinic.in/autism-is-a-disorder-that-is-affecting-more-and-more-people/ ऑटिझम म्हणजेच स्वमग्नता..] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924110145/https://www.vrhearingclinic.in/autism-is-a-disorder-that-is-affecting-more-and-more-people/ |date=2020-09-24 }}
[[वर्ग:मानसिक आजार]]</text>
      <sha1>lfe5sn6gn50on8g8eskinhipp9g9eum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>चार्ल्स दि गॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157450</id>
    <redirect title="शार्ल द गॉल विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2679821</id>
      <parentid>1239809</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]] to [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</comment>
      <origin>2679821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</text>
      <sha1>1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>चर्चा:चार्ल्स दि गॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>157451</id>
    <redirect title="चर्चा:शार्ल द गॉल विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2679820</id>
      <parentid>1239811</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:21:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[चर्चा:चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]] to [[चर्चा:शार्ल द गॉल विमानतळ]]</comment>
      <origin>2679820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="7meembwmkyh0z8w7cy9b58joaz4sbyu" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[चर्चा:शार्ल द गॉल विमानतळ]]</text>
      <sha1>7meembwmkyh0z8w7cy9b58joaz4sbyu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163542</id>
    <redirect title="शार्ल द गॉल विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2679822</id>
      <parentid>1271318</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]] to [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</comment>
      <origin>2679822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</text>
      <sha1>1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>चार्ल्स दे गॉल विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175394</id>
    <redirect title="शार्ल द गॉल विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2679823</id>
      <parentid>1312260</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]] to [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</comment>
      <origin>2679823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</text>
      <sha1>1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पॅरिस चार्ल्स दि गॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185417</id>
    <redirect title="शार्ल द गॉल विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2679824</id>
      <parentid>1361378</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]] to [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</comment>
      <origin>2679824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</text>
      <sha1>1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185994</id>
    <redirect title="शार्ल द गॉल विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2679825</id>
      <parentid>1363298</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]] to [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</comment>
      <origin>2679825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</text>
      <sha1>1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>चार्ल्स डी गॉल विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>240949</id>
    <redirect title="शार्ल द गॉल विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2679826</id>
      <parentid>1671648</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:21:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]] to [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</comment>
      <origin>2679826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</text>
      <sha1>1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पॅरीस–चार्ल्स द गॉल विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>241010</id>
    <redirect title="शार्ल द गॉल विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2679827</id>
      <parentid>1673986</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:22:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]] to [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</comment>
      <origin>2679827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</text>
      <sha1>1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:अभिलाषा देशपांडे</title>
    <ns>3</ns>
    <id>243387</id>
    <revision>
      <id>2679849</id>
      <parentid>2679795</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T03:22:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभिलाषा</username>
        <id>181490</id>
      </contributor>
      <comment>/* अंडाशय तस्करी */ नवीन विभाग</comment>
      <origin>2679849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14914" sha1="9n5700f76ccl4zvnthapw1hbq1hrcvw" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=अभिलाषा देशपांडे}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०६:१४, २९ मे २०१९ (IST)

== अंडाशय तस्करी ==

बदलापूरमध्ये स्त्रीबीज विक्रीच्या रॅकेटमुळे एकच खळबळ उडाली आहे. याप्रकरणात नाशिकमधून  नामांकित डॉक्टरला अटकही करण्यात आली आहे. ज्याच्यावर सरोगेट मदर आणि स्त्रीबीज मिळवून देणारे एजंट म्हणून काम करत असल्याचा प्राथमिक आरोप आहे. या प्रकरणामुळे सरोगसी आणि आयव्हीएफ क्षेत्रातील काळ्या बाजाराचा पर्दाफाश झाला आहे. आयव्हीएफ सेंटरच्या नावाखाली गरजू महिलांना पैशांचे आमिष दाखवून त्यांचे बदलापूरमध्ये स्त्रीबीज विक्रीच्या रॅकेटमुळे एकच खळबळ उडाली आहे. याप्रकरणात नाशिकमधून  नामांकित डॉक्टरला अटकही करण्यात आली आहे. ज्याच्यावर सरोगेट मदर आणि स्त्रीबीज मिळवून देणारे एजंट म्हणून काम करत असल्याचा प्राथमिक आरोप आहे. या प्रकरणामुळे सरोगसी आणि आयव्हीएफ क्षेत्रातील काळ्या बाजाराचा पर्दाफाश झाला आहे. आयव्हीएफ सेंटरच्या नावाखाली गरजू महिलांना पैशांचे आमिष दाखवून त्यांचे स्त्रीबीज अवैध मार्गाने विकले जात असल्याचा संशय आहे. पण स्त्रीबीजांची विक्री होते म्हणजे नेमकं काय? महिलांच्या शरीरातून बीज कसे काढतात? ही संपूर्ण प्रक्रिया समजून घेऊयात.


महिलांच्या शरीरातून स्त्रीबीज बाहेर काढण्याची प्रक्रिया समजून घेण्याआधी स्त्रीबीज म्हणजे काय, ते कसे तयार होतात, त्यांची संख्या काय असते. याची माहिती घेऊयात. स्त्रीबीज म्हणजे महिलांच्या शरीरातील एग्ज किंवा अंडं. ही स्त्रीच्या शरीरातील प्रजनन पेशी आहे, जी दर महिन्याला ओव्हरी म्हणजे अंडाशयातून परिपक्व होऊन बाहेर पडते, या प्रक्रियेला ओव्हुलेशन म्हणतात. ससाधारणपणे मासिक पाळीच्या मध्यंतरी म्हणजे 12-14 दिवसांत हे बीज बाहेर पडतं. जे साधारणपणे 12 ते 24 तास जिवंत राहतं. या कालावधीत पुरुषांचे स्पर्म किंवा शुक्राणूशी संपर्कात आल्यास गर्भधारणा होत आणि संपर्कात आलं नाही तर ते नष्ट होतं.
ADVERTISEMENT
महिलांच्या शरीरात स्त्रीबीज कसं तयार होतं?
मेंदूत पिच्युट्री नावाची एक छोटी ग्रंथी असते, ज्यातून रक्तात एफएसएच आणि एलएच हे दोन हार्मोन्स तयार होतात. दोन्ही हार्मोन्सचा बॅलेन्स होत जातो. महिलांच्या शरीरात दोन बीजकोश म्हणजे अंडाशय किंवा ओव्हरी असतात. हार्मोन्समुळे या अंडाशयात फॉलिक्स तयार होतात, ज्यात बीज असतं. मासिक पाळी सुरू झाल्यावर दुसऱ्या तिसऱ्या दिवशी 5-6 बीजांचा ग्रुप तयार होतो. पहिले 5-6 दिवस सगळे बीज एकाच गतीने वाढतात. सहाव्या-सातव्या दिवशी हार्मोन्सचा रेशिओ असा तयार होतो की चांगल्यातलं चांगलं बीज वेगळं किंवा बाहेर काढलं जातं आणि त्याचा आकार वाढत जातो. ज्याला डोमिनंट एग्ज म्हणतात.
डोमिनंट एग्जचा सुरुवातीचा आकार 7, 8, 10 मिमी असतो. हार्मोन्स मदतीने त्याचा आकार वाढत जातो. चौदा-पंधराव्या दिवशी त्याचा आकार 20 मिमी होतो. इतका आकार वाढला की मेंदूतील पिच्युट्री ग्लँडकडे बीज परिपक्व झालं म्हणजे आता ते गर्भधारणेसाठी तयार असल्याचा संदेश जातो. यानंतर  एलएच हार्मोन वाढतं आणि फॉलिकलमधील बीज फुटून बाहेर पडतं, फॅलोपिन ट्युब त्याला आपल्या आत खेचून घेतं. जिथं स्पर्म असेल तर स्पर्म आणि बीज एकत्र होऊन बीज तयार होतं.

कोल्हापुरातील स्त्रीरोग तज्ज्ञ डॉ. सतीश पत्की यांनी ही संपूर्ण माहिती त्यांच्या युट्युब चॅनेलवर दिली आहे.
एका महिन्याला एकच स्त्रीबीज तयार होतं
महिलांच्या शरीरात दोन फिलोपाइन ट्युब आणि दोन ओव्हरीज असतात. दर महिन्यानाला मासिक पाळीच्या कालावधीत दोन्ही ओव्हरीमध्ये फॉलिक्स बनणं सुरू होतं. हे फॉलिक्स हळूहळू वाढतात, ज्यांच्या आत बीज असतात, फॉलिक्ल्सच त्यांना पोषण देतात. दोन्ही ओव्हरीपैकी एका ओव्हरीतील एकच फॉलिकल खूप वाढतो त्यातून हेल्दी एग्ज बाहेर पडतात. यालाच ओव्हेल्युशन म्हणतात. ओव्हेल्युशन झालं ही हेल्दी एगला फोल्युपन ट्युब आपल्या आता खेचून घेतात आणि तिथं स्पर्म असतील तर स्पर्म आणि एग्ज, एकत्र येऊन गर्भधारणा होते.

आई-वडील सावळे मग मूल गोरं कसं काय; सायंटिफिकली हे कसं शक्य आहे? पुण्याच्या स्त्रीरोगतज्ज्ञांनी दिलं उत्तर
प्रत्येक महिलेच्या शरीरात दर महिन्याला एका अंडाशयातून एकच स्त्रीबीज पक्व होऊन बाहेर पडतं आणि ते बीज गर्भनलिका म्हणजे फॉलोपिअन ट्युबमध्ये जातं, असं प्रसूतीतज्ज्ञ डॉ. अंजू अहुजा यांनी त्यांच्या युट्युब चॅनेलवर दिलेल्या व्हिडीओत सांगितलं आहे.

स्त्रीबीजांची संख्या कशी वाढवतात?
हार्मोनल इंजेक्शनद्वारे अनेक चांगल्या दर्जाची स्त्रीबीज तयार केली जातात.  मासिक पाळीच्या दुसऱ्या तिसऱ्या दिवसापासून इंजेक्शन दिलं जातं. 7-8 दिवस इंजेक्शन दिले जातात. णेकरून एकाच वेळी अनेक स्त्रीबीजे तयार व्हावीत. सोनोग्राफीत अंड्यांची वाढ तपासली जाते. स्त्रीबीजे पूर्ण पक्व झाल्यावर ती बाहेर येण्यासाठी ओव्हुलेशन होण्यापूर्वी एक ट्रिगर इंजेक्शन दिलं जातं.
स्त्रीरोग तज्ज्ञ डॉ. रश्मी अगरवाल यांनी त्यांच्या युट्युब चॅनेलवर या प्रक्रियेचा व्हिडीओ पोस्ट केला आहे.
महिलांच्या शरीरातून स्त्रीबीज कसं बाहेर काढतात?
IVF उपचारांमध्ये स्त्रीबीज काढण्यासाठी 'ओवम पिक-अप' नावाची प्रक्रिया केली जाते. ट्रान्स व्हजायनल प्रोबमार्फत ओव्हरीवर फोकस केलं जातं.  स्त्रीला भूल देऊन अल्ट्रासाऊंडच्या मदतीने एक पातळ सुई व्हजायनाच्या भिंतीतून अंडाशयात टाकली जाते आणि त्यामार्फत अंडाशयातील फॉलिक्समधील लिक्विड काढलं जातं, यात स्त्रीबीज असतात. हे लिक्विड एका ट्युबमध्ये जमा करून नंतर त्यातील एग्ज वेगळे केलं जातं. या प्रक्रियेला 10-15 मिनिटं लागतात. त्यानंतर स्त्रीला काही तासांत घरी सोडले जातं.
स्त्रीबीज विक्रीच्या रॅकेटमध्ये काय करतात?
स्त्रीबीज विक्रीच्या रॅकेटमध्ये ही संपूर्ण प्रक्रिया केली जाते. स्त्रीबीजांची संख्या दुपटीने वाढवली जाते. प्रक्रियेदरम्यान एक की 15 किती स्त्रीबीजं मिळतील सांगता येत नाही. एकावेळी किती स्त्रीबीजं काढायचे याबाबत काही नियम, निकष नाहीत. त्यामुळे बीजांची संख्या कितीही असली तरी पैसे एकाच स्त्रीबीजाचेच दिले जातात. ज्या महिलेचं स्त्रीबीज काढायचं करारानुसार तिचा एक लाख रुपयांचा विमा काढला जातो. ही रक्कम खूप अपुरी आहे.
Contraceptive Implant Stick : प्रेग्नन्सी रोखणारी छोटी स्टिक कुठे मिळेल, नवीन गर्भनिरोधक कुठे उपलब्ध आहे?
स्त्रीबीज देण्यासाठी आलेल्या महिला परराज्यातील आहेत. त्यांना त्यांच्या घरी जायचं आहे सांगून घाई केली जाते आणि स्त्रीबीजं वाढवण्याची इंजेक्शन दिले जातात. या प्रक्रियेत तज्ज्ञ डॉक्टरांची गरज असते, तरी ती घाईत उरकली जाते.  प्रक्रियेत मध्यस्थ म्हणून कोण काम करतात, डॉक्टर कुणाकडून स्त्रीबीजं घेतात, त्याची किती नोंद ठेवली जाते याची कोणतीही माहिती उपलब्ध नाही. [[सदस्य:अभिलाषा|अभिलाषा]] ([[सदस्य चर्चा:अभिलाषा|चर्चा]]) ०८:५२, २० एप्रिल २०२६ (IST)</text>
      <sha1>9n5700f76ccl4zvnthapw1hbq1hrcvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>औंधेवाडी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288648</id>
    <revision>
      <id>2679881</id>
      <parentid>2656300</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T08:08:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shivburse</username>
        <id>182359</id>
      </contributor>
      <comment>/* भौगोलिक स्थान */</comment>
      <origin>2679881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3981" sha1="brbb3noabvdben58rldioeihz3qjlg4" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र
|प्रकार=गाव
|इतर_नाव=
| स्थानिक_नाव ='''औंधेवाडी'''
| आकाशदेखावा = 
| आकाशदेखावा_शीर्षक = 
| शोधक_स्थान= right
| अक्षांश = 
| रेखांश = 
| उंची = 
| राज्य_नाव = महाराष्ट्र
|जवळचे_शहर= सिन्नर
| जिल्हा = [[नाशिक जिल्हा]]
|अधिकृत_भाषा=मराठी
| नेता_पद =[[सरपंच]] 
| नेता_नाव =
|लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष  = २०११
| लोकसंख्या_एकूण = 
| लोकसंख्या_घनता =
|लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = 
| क्षेत्रफळ_एकूण = 
|पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = 
| पिन कोड = 
| आरटीओ_कोड =  एमएच/
|संकेतस्थळ=
|कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]]
|कोरे_उत्तर_१ = 
| तळटिपा =}}

'''औंधेवाडी''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[नाशिक जिल्हा|नाशिक जिल्ह्यातील]] [[सिन्नर तालुका|सिन्नर तालुक्यातील]] एक गाव आहे.
==भौगोलिक स्थान==
औधेवाडी हे औढा किल्ल्याच्या पायथ्याशी असलेले गाव आहे.घोटी सिन्नर मार्गावरून ते ८ किलोमीटर अंतरावर आहे.

==हवामान==
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४१ [[सेल्सियस]]पर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मिमी पर्यंत असते.

==लोकजीवन==
==प्रेक्षणीय स्थळे==
==नागरी सुविधा==
==जवळपासची गावे==
==संदर्भ==
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }}

[[वर्ग:सिन्नर तालुक्यातील गावे]]
[[वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे]]</text>
      <sha1>brbb3noabvdben58rldioeihz3qjlg4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सन मराठी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297010</id>
    <revision>
      <id>2679818</id>
      <parentid>2652136</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T16:57:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24065-38</username>
        <id>182343</id>
      </contributor>
      <origin>2679818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14911" sha1="fr5do61kz4d3vnmbzjreduiik7jhj6l" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी
|नाव             = सन मराठी
|चित्र             = 
|चित्रसाईज         = 
|चित्रमाहिती         = 
|चित्र२साईज        = 
|चित्र२माहिती        = 
|सुरुवात           = १७ ऑक्टोबर २०२१
|शेवटचे_प्रसारण      = 
|चित्र_प्रकार         = 
|प्रेक्षक_संख्या        = 
|प्रेक्षक_संख्या_सध्या    = 
|प्रेक्षक_संख्या_माहिती   = 
|नेटवर्क            = 
|मालक            = सन समूह
|ब्रीदवाक्य          = सोहळा नात्यांचा
|देश              = [[भारत]]
|प्रसारण क्षेत्र        = 
|मुख्यालय          = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]]
|जुने नाव          = 
|बदललेले नाव       = 
|भगिनी वाहिनी       = 
|प्रसारण वेळ        = संध्या. ६.३० ते रात्री १० (प्राइम टाइम)
|संकेतस्थळ         = 
}}

'''सन मराठी''' ही सन टीव्ही नेटवर्कच्या मालकीचे मराठी भाषेतील मोफत प्रसारण असणारी दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे. या वाहिनीचे प्रथम प्रसारण १७ ऑक्टोबर २०२१ रोजी करण्यात आले. सन मराठी ही सन समूहाची बिगरदक्षिण भारतीय बाजारपेठेतील दुसरी आणि पश्चिम भारतीय बाजारपेठेतील पहिली वाहिनी आहे. या वाहिनीचे घोषवाक्य &quot;सोहळा नात्यांचा&quot; असे आहे. महिन्यांच्या प्रत्येक रविवारी [[सन मराठी महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात.

== प्रसारित कार्यक्रम ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! प्रसारित दिनांक
! मालिका
! वेळ
|-
| १४ ऑक्टोबर २०२४
| सोहळा सख्यांचा
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| २१ एप्रिल २०२५
| हुकुमाची राणी ही
| संध्या. ७ वाजता
|-
| १० मार्च २०२५
| सखा माझा पांडुरंग
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| २९ सप्टेंबर २०२५
| इन्स्पेक्टर मंजू
| रात्री ८ वाजता
|-
| १३ जानेवारी २०२५
| जुळली गाठ गं
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| ५ जानेवारी २०२६
| तू अनोळखी तरी सोबती
| रात्री ९ वाजता
|-
| १ डिसेंबर २०२५
| मी संसार माझा रेखिते
| रात्री ९.३० वाजता
|}

== पूर्व प्रसारित कार्यक्रम ==
=== मालिका ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! प्रसारित दिनांक
! मालिका
! वेळ
! शेवटचे प्रसारण
! रूपांतरण
|-
| rowspan=&quot;5&quot;| १७ ऑक्टोबर २०२१
| आभाळाची माया
| संध्या. ७ वाजता
| १२ नोव्हेंबर २०२२
| तमिळ मालिका वनाथाई पोला
|-
| जाऊ नको दूर... बाबा
| संध्या. ७.३० वाजता
| ४ नोव्हेंबर २०२३
| तेलुगू मालिका पौर्णामी
|-
| कन्यादान
| रात्री ८.३० वाजता
| ४ मे २०२४
| बंगाली मालिका कन्यादान
|-
| संत गजानन शेगावीचे
| रात्री ९ वाजता
| ५ नोव्हेंबर २०२३
|
|-
| सुंदरी
| रात्री १० वाजता
| २९ जून २०२४
| कन्नड मालिका सुंदरी
|-
| ३० मे २०२२
| माझी माणसं
| संध्या. ६.३० वाजता
| १ जून २०२४
| तमिळ मालिका कायल
|-
| १४ नोव्हेंबर २०२२
| शाब्बास सूनबाई 
| संध्या. ७ वाजता
| १५ जुलै २०२३
| तमिळ मालिका इथरनीचाल
|-
| २० फेब्रुवारी २०२३
| प्रेमास रंग यावे
| रात्री ९.३० वाजता
| ९ मार्च २०२५
| तमिळ मालिका आनंदारागम
|-
| १७ जुलै २०२३
| क्षेत्रपाल श्री देव वेतोबा
| संध्या. ७ वाजता
| १४ जानेवारी २०२४
|
|-
| १४ ऑगस्ट २०२३
| सावली होईन सुखाची
| रात्री ११ वाजता
| ८ जून २०२५
|
|-
| ६ नोव्हेंबर २०२३
| नवी जन्मेन मी
| रात्री १०.३० वाजता
| १० सप्टेंबर २०२५
| तमिळ मालिका सिंगापेन्ने
|-
| ११ डिसेंबर २०२३
| तुझी माझी जमली जोडी
| रात्री १०.३० वाजता
| १३ जुलै २०२५
| तमिळ मालिका इलाक्किया
|-
| १५ जानेवारी २०२४
| मुलगी पसंत आहे!
| संध्या. ७ वाजता
| १९ एप्रिल २०२५
|
|-
| १८ मार्च २०२४
| कॉन्स्टेबल मंजू
| रात्री ८ वाजता
| २७ सप्टेंबर २०२५
|
|-
| ६ मे २०२४
| आदिशक्ती
| रात्री १० वाजता
| ३० नोव्हेंबर २०२५
| कन्नड मालिका शांभवी
|-
| १ जुलै २०२४
| तिकळी
| रात्री १०.३० वाजता
| ५ जानेवारी २०२५
|
|-
| १४ जुलै २०२५
| तुझ्यासाठी तुझ्यासंगं
| रात्री १० वाजता
| १९ एप्रिल २०२६
|
|}

=== अनुवादित मालिका ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! प्रसारित दिनांक
! मालिका
! वेळ
! शेवटचे प्रसारण
! अनुवादित
|-
| १७ ऑक्टोबर २०२१
| नंदिनी (सोम-शनि)
| रात्री १०.३० वाजता
| ११ मार्च २०२३
| तमिळ मालिका नंदिनी
|-
| १४ मार्च २०२२
| जय हनुमान (सोम-शनि)
| संध्या. ६ वाजता
| ११ जून २०२२
| कन्नड मालिका जय हनुमान
|-
| १३ मार्च २०२३
| नेत्रा (सोम-शनि)
| रात्री १०.३० वाजता
| ५ ऑगस्ट २०२३
| तेलुगू मालिका नेत्रा
|-
| ७ ऑगस्ट २०२३
| पापनाशिनी गंगा (दर रविवारी)
| रात्री १० वाजता
| १४ जानेवारी २०२४
| हिंदी मालिका पापनाशिनी गंगा
|-
| २० ऑक्टोबर २०२४
| अनामिका (दर रविवारी)
| रात्री १० वाजता
| १७ नोव्हेंबर २०२४
| तमिळ मालिका अनामिका
|}

=== कथाबाह्य कार्यक्रम ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! प्रसारित दिनांक
! कार्यक्रम
! वेळ
! शेवटचे प्रसारण
|-
| १ डिसेंबर २०२२
| श्री सच्चिदानंद सद्गुरू साईनाथ महाराज
| दररोज सकाळी ७.३० वाजता
| ३० नोव्हेंबर २०२३
|-
| ८ मे २०२३
| गुरुकिल्ली भविष्याची
| दररोज सकाळी ८ वाजता
| १५ ऑगस्ट २०२३
|-
| ८ जानेवारी २०२४
| वसा संस्कृतीचा, वारसा कीर्तनाचा
| दररोज सकाळी ७.३० वाजता
| २६ फेब्रुवारी २०२४
|-
| २५ फेब्रुवारी २०२४
| लावणी महाराष्ट्राची
| दर रविवारी रात्री ९ वाजता
| १९ मे २०२४
|-
| ४ ऑगस्ट २०२४
| होऊ दे चर्चा... कार्यक्रम आहे घरचा!
| दर रविवारी रात्री ९ वाजता
| १३ ऑक्टोबर २०२४
|-
| १५ ऑगस्ट २०२५
| लागे कीर्तनाची गोडी
| दररोज सकाळी ८ वाजता
| ४ मार्च २०२६
|}

== वेळेत बदल ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! प्रसारित दिनांक
! जुनी वेळ
! मालिका
! नवी वेळ
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| ३० मे २०२२
| रात्री ८ वाजता
| आभाळाची माया
| संध्या. ७ वाजता
|-
| संध्या. ७ वाजता
| सुंदरी
| रात्री १० वाजता
|-
| २० फेब्रुवारी २०२३
| रात्री ९.३० वाजता
| नंदिनी
| रात्री १०.३० वाजता
|-
| ८ ऑक्टोबर २०२३
| रात्री १०.३० वाजता
| पापनाशिनी गंगा
| रात्री १० वाजता (दर रविवारी)
|-
| १८ मार्च २०२४
| रात्री ८ वाजता
| माझी माणसं
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| ११ नोव्हेंबर २०२४
| रात्री १० वाजता
| तिकळी
| रात्री १०.३० वाजता
|-
| रात्री १०.३० वाजता
| तुझी माझी जमली जोडी
| रात्री १० वाजता
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| १३ जानेवारी २०२५
| रात्री ८.३० वाजता
| आदिशक्ती
| रात्री ९ वाजता
|-
| रात्री ९ वाजता
| सावली होईन सुखाची
| रात्री १०.३० वाजता
|-
| १० मार्च २०२५
| संध्या. ७.३० वाजता
| नवी जन्मेन मी
| रात्री ९.३० वाजता
|-
| rowspan=&quot;4&quot;| २६ मे २०२५
| रात्री ९ वाजता
| आदिशक्ती
| रात्री ९.३० वाजता
|-
| रात्री ९.३० वाजता
| नवी जन्मेन मी
| रात्री १० वाजता
|-
| रात्री १० वाजता
| तुझी माझी जमली जोडी
| रात्री १०.३० वाजता
|-
| रात्री १०.३० वाजता
| सावली होईन सुखाची
| रात्री ११ वाजता
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| १४ जुलै २०२५
| रात्री ९.३० वाजता
| आदिशक्ती
| रात्री १० वाजता
|-
| रात्री १० वाजता
| नवी जन्मेन मी
| रात्री १०.३० वाजता
|-
| १ डिसेंबर २०२५
| रात्री ९.३० वाजता
| तुझ्यासाठी तुझ्यासंगं
| रात्री १० वाजता
|}

== मेळा मनोरंजनाचा ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! तारीख
! स्थळ
! प्रसारित दिनांक
|-
| ५ जून २०२२
| [[नाशिक]]
| १० जुलै २०२२
|-
| ३१ जुलै २०२२
| [[अमरावती]]
| ४ सप्टेंबर २०२२
|-
| १५ जानेवारी २०२३
| [[कोल्हापूर]]
| १९ फेब्रुवारी २०२३
|-
| १९ मार्च २०२२
| [[छत्रपती संभाजीनगर]]
| ७ मे २०२३
|-
| ९ एप्रिल २०२३
| [[सोलापूर]]
| २१ मे २०२३
|-
| १० डिसेंबर २०२३
| [[कोल्हापूर]]
| ३१ डिसेंबर २०२३
|-
| २४ मार्च २०२४
| [[अहिल्यानगर]]
| ५ मे २०२४
|-
| ८ डिसेंबर २०२४
| [[कोल्हापूर]]
| २९ डिसेंबर २०२४
|-
| १६ फेब्रुवारी २०२५
| [[नाशिक]]
| १६ मार्च २०२५
|-
| ८ मे २०२५
| [[मिरा-भाईंदर]]
| २२ जून २०२५
|-
| १ जुलै २०२५
| [[पुणे]]
| २७ जुलै २०२५
|}

== बाह्य दुवे ==
[https://www.sunnetwork.in/Default.aspx?Lang=marathi/ सन मराठीचे अधिकृत संकेतस्थळ]

{{मराठी दूरचित्रवाहिन्या}}

[[वर्ग:सन मराठी]]
[[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]]</text>
      <sha1>fr5do61kz4d3vnmbzjreduiik7jhj6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>शांतता</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301217</id>
    <revision>
      <id>2679886</id>
      <parentid>2090594</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T10:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WordWise22</username>
        <id>161849</id>
      </contributor>
      <comment>Information added</comment>
      <origin>2679886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5013" sha1="4hxwk0bvq8moe2kgjeo5q7xtwf7xnak" xml:space="preserve">[[चित्र:Peace_dove_(3329620077).jpg|इवलेसे| [[लोमे]], [[टोगो]], आफ्रिका येथे शांती कबुतराचा पुतळा. [[कपोताद्य|कबूतर]] आणि ऑलिव्ह शाखा शांततेशी संबंधित सर्वात सामान्य चिन्हे आहेत. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.un.org/en/sections/about-un/un-logo-and-flag/index.html|title=UN Logo and Flag|website=UN.org|publisher=United Nations|access-date=10 December 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.un.org/sites/un2.un.org/files/idp-2020-poster-en-print-pro.pdf|title=International Day of Peace 2020 Poster|website=UN.org|publisher=United Nations|access-date=10 December 2020}}&lt;/ref&gt;]]
[[चित्र:Eiréné_et_Ploutos.JPG|इवलेसे| प्राचीन ग्रीक धर्मातील शांततेची देवी, तिचा मुलगा प्लूटोसह इरेनचा पुतळा.]]
शांतता ही वैरभाव आणि हिंसा नसताना निर्माण होणारी समन्वयाची अवस्था आहे. सामाजिक अर्थाने, शांतता म्हणजे व्यक्ती किंवा गटांमधील संघर्षाचा अभाव आणि हिंसेच्या भीतीपासून मुक्तता होय.

शत्रुत्व आणि [[हिंसा|हिंसाचार]] नसतानाही '''शांतता''' ही सामाजिक मैत्री आणि सौहार्दाची संकल्पना आहे. सामाजिक अर्थाने, शांतता म्हणजे सामान्यतः संघर्षाचा अभाव (जसे की [[युद्ध]] ) आणि व्यक्ती किंवा [[सामाजिक समूह|गटांमधील]] [[हिंसा|हिंसाचाराच्या]] [[भीती|भीतीपासून]] मुक्तता. संपूर्ण इतिहासात, नेत्यांनी वर्तनात्मक संयम स्थापित करण्यासाठी शांतता आणि मुत्सद्देगिरीचा वापर केला आहे ज्यामुळे विविध प्रकारचे करार किंवा शांतता कराराद्वारे प्रादेशिक शांतता किंवा आर्थिक वाढीची स्थापना झाली आहे. अशा वर्तणुकीवरील संयमामुळे अनेकदा संघर्ष कमी झाला, आर्थिक परस्परसंवाद वाढला आणि परिणामी भरभराट झाली.

&quot;मानसिक शांतता&quot; (जसे की शांततापूर्ण विचार आणि भावना) कदाचित कमी चांगल्या प्रकारे परिभाषित केले जाते, तरीही &quot;वर्तणुकीशी शांतता&quot; स्थापित करण्यासाठी एक आवश्यक अग्रदूत आहे. शांततापूर्ण वर्तन कधीकधी &quot;शांततापूर्ण आंतरिक स्वभाव&quot; मुळे होते. काहींनी असा विश्वास व्यक्त केला आहे की दैनंदिन जीवनातील अनिश्चिततेवर अवलंबून नसलेल्या आंतरिक शांततेच्या विशिष्ट गुणवत्तेने शांततेची सुरुवात केली जाऊ शकते.  स्वतः साठी आणि इतरांसाठी अशा &quot;शांततापूर्ण अंतर्गत स्वभाव&quot;चे संपादन अन्यथा परस्परविरोधी हितसंबंधांचे निराकरण करण्यात योगदान देऊ शकते. शांतता सहसा उत्साहाच्या स्थितीत नसते, जरी आपण उत्साही असताना आनंदी असतो, परंतु शांतता असते जेव्हा एखाद्याचे मन शांत आणि समाधानी असते.
[[वर्ग:सामाजिक संकल्पना]]
[[वर्ग:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>4hxwk0bvq8moe2kgjeo5q7xtwf7xnak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324403</id>
    <revision>
      <id>2679839</id>
      <parentid>2632621</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T02:48:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20998-02</username>
        <id>181809</id>
      </contributor>
      <comment>/* विरोधीपक्ष नेते */</comment>
      <origin>2679839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10046" sha1="7uv3y1xsdj7o9ga2c4goc4rmagkcigs" xml:space="preserve">'''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे &quot;विधिमंडळ गटप्रमुख&quot; देखील असतात.
{{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा
| post                     = विरोधी पक्षनेते 
| body                     = महाराष्ट्र विधानपरिषदे
| native_name              = &lt;sub&gt;Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council &lt;/sub&gt;
| flag = Flag of India.svg
| flagsize = 110px
| flagborder = yes 
| flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह'''
| insignia = Seal of Maharashtra.svg
| insigniasize = 150
| insigniacaption          = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा'''
| image                    = 
| imagesize                = 250px
| alt                      = 
| incumbent                = [[रिक्त]] 
| acting                     =
| incumbentsince           = ३१ ऑगस्ट २०२५
| type                     = 
| status                   = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद 
| department               = [[महाराष्ट्र सरकार]]
| style                    = 
| member_of                = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]]
| reports_to               = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]]
| residence                = 
| seat                     =  मुंबई
| nominator                = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]]
| appointer                = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]]
| appointer_qualified      = 
| termlength               = ५ वर्ष
| termlength_qualified     = 
| constituting_instrument  = 
| precursor                =  [[प्रविण दरेकर| प्रविण यशवंत दरेकर]] &lt;br /&gt;(२०१९ - २०२२)
| formation                = १९६०
| first                    =  माधव बयाजी गायकवाड  &lt;br /&gt;(१९६० -१९६२)
| last                     = 
| abolished                = 
| succession               = 
| abbreviation             = 
| unofficial_names         = 
| deputy                   = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] &lt;br /&gt;(उप विरोधी पक्षनेते)
| salary                   = २ लाख 
| website                  = 
|}}

==विरोधीपक्ष नेते==

महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत

*०१)  माधव बयाजी गायकवाड
१४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२
*०२)  वासुदेव बळवंत गोगटे
२७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६
*०३)  रामजीवन फालुराम चौधरी
२९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७
*०४)  उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील
२२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८
*०५)  अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे
२७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८
*०६)  राम कृष्णा मेघे
२८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८०
*०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]]
०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२
*०८)  दत्तात्रय राघोबाजी मेघे
०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४
*०९)  देविदास मारोतीराव कराळे
१७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६
*१०)  रामकृष्ण सूर्यभान गवई
१२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८
*११)  विठ्ठलराव गणपतराव हांडे
२३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९०
*१२)  रामकृष्ण सूर्यभान गवई
२० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१
*१३)  प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर
१७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२
*१४)  रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]]
०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३
*१५)  सुधीर गजानन जोशी
३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४
*१६)  रामचंद्र महादेव उर्फ   अण्णा डांगे 
३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५
*१७)  शरदचंद्र गोविंदराव पवार
२५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६
*१८)  छगन चंद्रकांत भुजबळ 
१० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९
*१९)  नितीन जयराम गडकरी
२३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२०)  नितीन जयराम गडकरी
२० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२१)  पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर
११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२२)  विनोद श्रीधर तावडे
२३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२३)  विनोद श्रीधर तावडे
०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२४) [[धनंजय मुंडे| धनंजय पंडितराव मुंडे]] 
२२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६
&lt;br /&gt;([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]])
*२५) [[धनंजय मुंडे| धनंजय पंडितराव मुंडे]]
०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९
&lt;br /&gt;([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]])
*२६)  प्रविण यशवंत दरेकर
१६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२७)  अंबादास एकनाथराव दानवे
०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत
&lt;br /&gt;([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]])

==उप-विरोधी पक्षनेते==
*०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]]
१७ ऑगस्ट २०२२ - पासून
&lt;br /&gt;([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]])

==प्रमुख नेते==
*[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]]
*[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]]
*[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]]</text>
      <sha1>7uv3y1xsdj7o9ga2c4goc4rmagkcigs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679847</id>
      <parentid>2679839</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T02:55:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20998-02</username>
        <id>181809</id>
      </contributor>
      <comment>/* विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत) */</comment>
      <origin>2679847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10087" sha1="pgvpy0xmrbb22vedwanug0q6hcnrlgf" xml:space="preserve">'''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे &quot;विधिमंडळ गटप्रमुख&quot; देखील असतात.
{{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा
| post                     = विरोधी पक्षनेते 
| body                     = महाराष्ट्र विधानपरिषदे
| native_name              = &lt;sub&gt;Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council &lt;/sub&gt;
| flag = Flag of India.svg
| flagsize = 110px
| flagborder = yes 
| flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह'''
| insignia = Seal of Maharashtra.svg
| insigniasize = 150
| insigniacaption          = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा'''
| image                    = 
| imagesize                = 250px
| alt                      = 
| incumbent                = [[रिक्त]] 
| acting                     =
| incumbentsince           = ३१ ऑगस्ट २०२५
| type                     = 
| status                   = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद 
| department               = [[महाराष्ट्र सरकार]]
| style                    = 
| member_of                = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]]
| reports_to               = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]]
| residence                = 
| seat                     =  मुंबई
| nominator                = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]]
| appointer                = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]]
| appointer_qualified      = 
| termlength               = ५ वर्ष
| termlength_qualified     = 
| constituting_instrument  = 
| precursor                =  [[प्रविण दरेकर| प्रविण यशवंत दरेकर]] &lt;br /&gt;(२०१९ - २०२२)
| formation                = १९६०
| first                    =  माधव बयाजी गायकवाड  &lt;br /&gt;(१९६० -१९६२)
| last                     = 
| abolished                = 
| succession               = 
| abbreviation             = 
| unofficial_names         = 
| deputy                   = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] &lt;br /&gt;(उप विरोधी पक्षनेते)
| salary                   = २ लाख 
| website                  = 
|}}

== विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत)==

महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत

*०१)  माधव बयाजी गायकवाड
१४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२
*०२)  वासुदेव बळवंत गोगटे
२७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६
*०३)  रामजीवन फालुराम चौधरी
२९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७
*०४)  उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील
२२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८
*०५)  अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे
२७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८
*०६)  राम कृष्णा मेघे
२८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८०
*०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]]
०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२
*०८)  दत्तात्रय राघोबाजी मेघे
०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४
*०९)  देविदास मारोतीराव कराळे
१७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६
*१०)  रामकृष्ण सूर्यभान गवई
१२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८
*११)  विठ्ठलराव गणपतराव हांडे
२३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९०
*१२)  रामकृष्ण सूर्यभान गवई
२० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१
*१३)  प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर
१७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२
*१४)  रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]]
०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३
*१५)  सुधीर गजानन जोशी
३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४
*१६)  रामचंद्र महादेव उर्फ   अण्णा डांगे 
३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५
*१७)  शरदचंद्र गोविंदराव पवार
२५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६
*१८)  छगन चंद्रकांत भुजबळ 
१० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९
*१९)  नितीन जयराम गडकरी
२३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२०)  नितीन जयराम गडकरी
२० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२१)  पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर
११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२२)  विनोद श्रीधर तावडे
२३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२३)  विनोद श्रीधर तावडे
०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२४) [[धनंजय मुंडे| धनंजय पंडितराव मुंडे]] 
२२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६
&lt;br /&gt;([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]])
*२५) [[धनंजय मुंडे| धनंजय पंडितराव मुंडे]]
०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९
&lt;br /&gt;([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]])
*२६)  प्रविण यशवंत दरेकर
१६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२७)  अंबादास एकनाथराव दानवे
०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत
&lt;br /&gt;([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]])

==उप-विरोधी पक्षनेते==
*०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]]
१७ ऑगस्ट २०२२ - पासून
&lt;br /&gt;([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]])

==प्रमुख नेते==
*[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]]
*[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]]
*[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]]</text>
      <sha1>pgvpy0xmrbb22vedwanug0q6hcnrlgf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679848</id>
      <parentid>2679847</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T02:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20998-02</username>
        <id>181809</id>
      </contributor>
      <comment>/* विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत) */</comment>
      <origin>2679848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10099" sha1="20tdryoq6h506ebkm2a0frk3l8cr52x" xml:space="preserve">'''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे &quot;विधिमंडळ गटप्रमुख&quot; देखील असतात.
{{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा
| post                     = विरोधी पक्षनेते 
| body                     = महाराष्ट्र विधानपरिषदे
| native_name              = &lt;sub&gt;Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council &lt;/sub&gt;
| flag = Flag of India.svg
| flagsize = 110px
| flagborder = yes 
| flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह'''
| insignia = Seal of Maharashtra.svg
| insigniasize = 150
| insigniacaption          = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा'''
| image                    = 
| imagesize                = 250px
| alt                      = 
| incumbent                = [[रिक्त]] 
| acting                     =
| incumbentsince           = ३१ ऑगस्ट २०२५
| type                     = 
| status                   = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद 
| department               = [[महाराष्ट्र सरकार]]
| style                    = 
| member_of                = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]]
| reports_to               = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]]
| residence                = 
| seat                     =  मुंबई
| nominator                = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]]
| appointer                = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]]
| appointer_qualified      = 
| termlength               = ५ वर्ष
| termlength_qualified     = 
| constituting_instrument  = 
| precursor                =  [[प्रविण दरेकर| प्रविण यशवंत दरेकर]] &lt;br /&gt;(२०१९ - २०२२)
| formation                = १९६०
| first                    =  माधव बयाजी गायकवाड  &lt;br /&gt;(१९६० -१९६२)
| last                     = 
| abolished                = 
| succession               = 
| abbreviation             = 
| unofficial_names         = 
| deputy                   = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] &lt;br /&gt;(उप विरोधी पक्षनेते)
| salary                   = २ लाख 
| website                  = 
|}}

== विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत)==

महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत

*०१)  माधव बयाजी गायकवाड
१४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२
*०२)  वासुदेव बळवंत गोगटे
२७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६
*०३)  रामजीवन फालुराम चौधरी
२९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७
*०४)  उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील
२२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८
*०५)  अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे
२७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८
*०६)  राम कृष्णा मेघे
२८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८०
*०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]]
०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२
*०८)  दत्तात्रय राघोबाजी मेघे
०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४
*०९)  देविदास मारोतीराव कराळे
१७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६
*१०)  रामकृष्ण सूर्यभान गवई
१२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८
*११)  विठ्ठलराव गणपतराव हांडे
२३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९०
*१२)  [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]]
२० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१
*१३)  [[प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर]]
१७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२
*१४)  रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]]
०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३
*१५)  [[सुधीर गजानन जोशी]]
३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४
*१६)  रामचंद्र महादेव उर्फ   अण्णा डांगे 
३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५
*१७)  शरदचंद्र गोविंदराव पवार
२५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६
*१८)  छगन चंद्रकांत भुजबळ 
१० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९
*१९)  नितीन जयराम गडकरी
२३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२०)  नितीन जयराम गडकरी
२० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२१)  पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर
११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२२)  विनोद श्रीधर तावडे
२३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२३)  विनोद श्रीधर तावडे
०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२४) [[धनंजय मुंडे| धनंजय पंडितराव मुंडे]] 
२२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६
&lt;br /&gt;([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]])
*२५) [[धनंजय मुंडे| धनंजय पंडितराव मुंडे]]
०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९
&lt;br /&gt;([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]])
*२६)  प्रविण यशवंत दरेकर
१६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२
&lt;br /&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])
*२७)  अंबादास एकनाथराव दानवे
०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत
&lt;br /&gt;([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]])

==उप-विरोधी पक्षनेते==
*०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]]
१७ ऑगस्ट २०२२ - पासून
&lt;br /&gt;([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]])

==प्रमुख नेते==
*[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]]
*[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]]
*[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]]
*[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]]</text>
      <sha1>20tdryoq6h506ebkm2a0frk3l8cr52x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वासुदेवराव वर्तक</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325238</id>
    <revision>
      <id>2679844</id>
      <parentid>2239050</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T02:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20998-02</username>
        <id>181809</id>
      </contributor>
      <origin>2679844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2567" sha1="20d3zvw8n2i0pisxuonxdsrnczwusmg" xml:space="preserve">श्री.वासुदेवराव वर्तक:
१९६० च्या दशकात मुंबईतील [[दादर]] भागातील प्रसिद्ध [[सानेगुरुजी]] विद्यालयातील नोकरी सोडून मागासलेल्या आगरवाडी परिसरात माध्यमिक शिक्षणाची मुहूर्तमेढ रोवणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे वा.ग.वर्तक. 

ते [[आगरवाडी]] शाळेत सन १९६३ मध्ये मुख्याध्यापक म्हणून रुजू झाले. कठोर शालेय शिस्त, उत्तम शिक्षक, कुशल प्रशासक आणि समर्पित भावना ह्यांच्या जोरावर त्यांनी आपल्या शाळेचा नावलौकिक वाढवून [[ठाणे]] जिल्ह्यातील दुसऱ्या क्रमांकाची नामवंत शाळा म्हणून प्रसिद्धी मिळवली.
१९७२ ची निवडणूक जिंकून ते ठाणे जिल्हा परिषदेचे विरोधी पक्षनेते झाले. 
१९७७ साली पुन्हा निवडणूक जिंकून ते ठाणे जिल्हा परिषदेचे अध्यक्ष झाले. 
त्यांची राजकीय कारकीर्द [[चटाळे]] गावाच्या सरपंचपदाने झाली. 
त्यांची [[विचारसरणी]] [[समाजवादी]] होती आणि ते समाजवादी पक्षात कार्यरत होते. त्याकाळी ते समाजवादी नेते सर्वश्री. [[एस.एम.जोशी]], [[नानासाहेब गोरे]], [[ग.प्र.प्रधान]], [[मधु दंडवते]], [[सदानंद वर्दे]] ह्यांच्या निकट संपर्कात होते.&lt;ref&gt;#महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स, वसई विरार पुरवणी,शनिवार दिनांक २८ जानेवारी २०२३&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>20d3zvw8n2i0pisxuonxdsrnczwusmg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679845</id>
      <parentid>2679844</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T02:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20998-02</username>
        <id>181809</id>
      </contributor>
      <origin>2679845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2621" sha1="iqo2cz1vzwplwrwopnn3ffwskeischo" xml:space="preserve">श्री.वासुदेवराव वर्तक:
१९६० च्या दशकात मुंबईतील [[दादर]] भागातील प्रसिद्ध [[सानेगुरुजी]] विद्यालयातील नोकरी सोडून मागासलेल्या आगरवाडी परिसरात माध्यमिक शिक्षणाची मुहूर्तमेढ रोवणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे वा.ग.वर्तक. 

ते [[आगरवाडी]] शाळेत सन १९६३ मध्ये मुख्याध्यापक म्हणून रुजू झाले. कठोर शालेय शिस्त, उत्तम शिक्षक, कुशल प्रशासक आणि समर्पित भावना ह्यांच्या जोरावर त्यांनी आपल्या शाळेचा नावलौकिक वाढवून [[ठाणे]] जिल्ह्यातील दुसऱ्या क्रमांकाची नामवंत शाळा म्हणून प्रसिद्धी मिळवली.
१९७२ ची निवडणूक जिंकून ते ठाणे जिल्हा परिषदेचे विरोधी पक्षनेते झाले. 
१९७७ साली पुन्हा निवडणूक जिंकून ते ठाणे जिल्हा परिषदेचे अध्यक्ष झाले. 
त्यांची राजकीय कारकीर्द [[चटाळे]] गावाच्या सरपंचपदाने झाली. 
त्यांची [[विचारसरणी]] [[समाजवादी]] होती आणि ते समाजवादी पक्षात कार्यरत होते. त्याकाळी ते समाजवादी नेते सर्वश्री. [[एस.एम.जोशी]], [[नानासाहेब गोरे]], [[गणेश प्रभाकर प्रधान|ग.प्र.प्रधान]], [[मधु दंडवते]], [[सदानंद वर्दे]] ह्यांच्या निकट संपर्कात होते.&lt;ref&gt;#महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स, वसई विरार पुरवणी,शनिवार दिनांक २८ जानेवारी २०२३&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>iqo2cz1vzwplwrwopnn3ffwskeischo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>शार्ल दि गॉल विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>335893</id>
    <redirect title="शार्ल द गॉल विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2679828</id>
      <parentid>2326834</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]] to [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</comment>
      <origin>2679828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</text>
      <sha1>1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>अनुवाद अभ्यास</title>
    <ns>0</ns>
    <id>357482</id>
    <revision>
      <id>2679852</id>
      <parentid>2504695</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T03:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21097" sha1="9lvvqypq9p72mnuqzoc7fwd929c5b70" xml:space="preserve">'''अनुवाद अभ्यास''' ही एक शैक्षणिक आंतरविद्या आहे जी [[अनुवाद]] आणि [[स्थानानुकूल भाषाबदल|स्थानिकीकरणाच्या]] सिद्धांतांचा पद्धतशीर अभ्यास, वर्णन आणी उपयोगाशी संबंधित आहे. एक आंतरविद्या म्हणून, अनुवाद अभ्यास अनुवादाला आधार देणाऱ्या अभ्यासाच्या विविध क्षेत्रांमधून बरेच काही घेते. यामध्ये तुलनात्मक साहित्य, संगणक विज्ञान, [[इतिहास]], [[भाषाशास्त्र]], भाषारचनाशास्त्र, [[तत्त्वज्ञान|तत्वज्ञान]], चिन्हमीमांसा, आणि शब्दावली यांचा समावेश आहे.

इंग्रजीत &quot;ट्रान्सलेशन स्टडीज&quot; हा शब्द ॲमस्टरडॅम-आधारित अमेरिकन विद्वान जेम्स एस. होम्स यांनी त्यांच्या 1972 च्या एका शोधनिबंधात सर्वात आधी वापरला होता. इंग्रजीतील लेखक अनुवाद अभ्यासाचा संदर्भ देण्यासाठी अधूनमधून &quot;'''ट्रान्सलेटोलॉजी'''&quot; (आणि कधीकधी &quot;'''ट्रॅडक्टोलॉजी'''&quot;) हा शब्द वापरतात. युनायटेड स्टेट्समध्ये, &quot;ट्रान्सलेशन आँड इंटरप्रीटिंग स्टडीज &quot; या शब्दाला प्राधान्य दिले जाते (अमेरिकन ट्रान्सलेशन आणि इंटरप्रीटिंग स्टडीज असोसिएशन प्रमाणे), पण युरोपियन परंपरेमध्ये इंटरप्रीटिंग (मौखिक अनुवाद) अनुवाद अभ्यासामध्ये समाविष्ट आहे ( युरोपियन सोसायटी फॉर ट्रान्सलेशन स्टडीज प्रमाणे).

== इतिहास ==

=== प्रारंभिक अभ्यास ===
ऐतिहासिकदृष्ट्या, अनुवाद अभ्यास फार पूर्वीपासून &quot;कायदाप्रणित&quot; (अनुवादकांना अनुवाद कसे करावे हे सांगणारे) होते, व तेही इतके की, कायदाप्रणित नसलेल्या अनुवादाची चर्चा सामान्यतः अनुवादाविषयी अजिबात मानली जात नव्हती. उदाहरणार्थ, जेव्हा अनुवाद अभ्यासाचे इतिहासकार अनुवादाबद्दल सुरुवातीच्या पाश्चात्य विचारांचा शोध घेतात, तेव्हा  ते सुरुवात सहसा प्रसिद्ध वक्ता [[सिसेरो|सिसेरोने]] ग्रीकमधून लॅटिनमध्ये अनुवादाचा वापर त्याच्यी वक्तृत्व क्षमता सुधारण्यासाठी कसा केला याच्या टिपण्यापासून करतात - हे जेरोमच्या सेन्स फॉर सेन्स अनुवादाचे प्रारंभिक वर्णन आहे. अनेक शतकांपूर्वी [[हिरोडोटस|हेरोडोटसने]] लिहिलेल्या इजिप्तमधील दुभाष्यांचा वर्णनात्मक इतिहासाला सामान्यतः अनुवाद अभ्यासात मानल जात नाही - कदाचित कारण ते अनुवादकांना अनुवाद कसे करावे हे सांगत नाही. [[चीन|चीनमध्ये]], अनुवाद कसे करावे यावरील चर्चेचा उगम [[हान राजवंश|हान राजवंशाच्या]] काळात [[रेशीम मार्गाद्वारे बौद्ध धर्माचा प्रसार|बौद्ध सूत्रांच्या]] अनुवादापासून झाला.

=== ज्ञानशाखेसाठी आवाहन ===
1958 मध्ये, मॉस्कोमधील स्लाव्हिस्टांच्या चौथ्या महासभेत, अनुवादाच्या भाषिक आणि साहित्यिक दृष्टिकोनांमधील वादविवाद अशा टप्प्यावर पोहोचला जिथे अनुवादासाठी एक वेगळे विज्ञान असणे सर्वोत्तम उपाय मानले गेले. हे विज्ञान पूर्णपणे भाषाशास्त्रात किंवा पूर्णपणे साहित्यिक अभ्यासात नसुन अनुवादाच्या सर्व प्रकारांचा अभ्यास करण्यास सक्षम असेल असे ठरवले गेले. तौलनिक साहित्याभ्यासात, 1960 मध्ये आयोवा विद्यापीठ आणि [[प्रिन्स्टन विद्यापीठ|प्रिन्सटन]] सारख्या काही अमेरिकन विद्यापीठांमध्ये अनुवाद कर्मशाळानां प्रोत्साहन देण्यात आले.

1950 आणि 1960 च्या दशकात, अनुवादाचा पद्धतशीर भाषिक-अभिमुख अभ्यास दिसू लागला. 1958 मध्ये, फ्रेंच भाषाशास्त्रज्ञ जीन-पॉल विनय आणि जीन डार्बेलनेट यांनी फ्रेंच आणि इंग्रजीची विरोधाभासी तुलना केली. 1964 मध्ये, यूजीन नायडा यांनी बायबल अनुवादासाठी एक पुस्तिका, &quot;''टूवर्ड अ सायन्स ऑफ ट्रान्सलेटिंग&quot;'',  प्रकाशित केली ज्यावर काही प्रमाणात हॅरिसच्या रचनांतरण-व्याकरणाचा प्रभाव होता. 1965 मध्ये, जे.सी. कॅटफोर्ड यांनी भाषिक दृष्टीकोनातून अनुवादाचा सिद्धांत मांडला. 1960 आणि 1970 च्या दशकाच्या सुरुवातीस, चेक विद्वान जिरी लेव्ही आणि स्लोव्हाक विद्वान अँटोन पोपोविच आणि फ्रँटीसेक मिको यांनी साहित्यिक अनुवादाच्या शैलीविचारावर काम केले.

1972 मध्ये [[कोपनहेगन]] येथे झालेल्या तिसऱ्या अंतरराष्ट्रीय उपयोजित भाषाशास्त्र महासभेतील साहित्यिक अनुवादावरील संशोधनाच्या सुरुवातीच्या चरणांचे संकलन जेम्स एस. होम्सच्या शोधनिबंधात करण्यात आले. &quot;''द नेम एंड नेचर ऑफ ट्रान्सलेशन स्टडीज'' &quot;, ह्या शोधनिबंधात होम्सने अनुवादासाठी एका वेगळ्या ज्ञानशाखेची स्थापना करण्यास सांगितले व या क्षेत्राचे वर्गीकरण प्रस्तावित केले. होम्सच्या प्रस्तावाचा दृश्यमान &quot;नकाशा&quot; नंतर गिडियन टूरीने त्यांच्या 1995 &quot;''डिस्क्रिप्टिव'' ''ट्रान्सलेशन स्टडीज एंड बियोंड'' &quot; यात सादर केला.

1990 च्या दशकापूर्वी, अनुवाद विद्वान विशिष्ट विचार संप्रदायांची, विशेषतः कायदाप्रणित, वर्णनात्मक आणि स्कोपोस रूपावलीमध्ये,  रचना करत होते..1990 च्या दशकातील सांस्कृतिक वळणापासून, ही ज्ञानशाखा चौकशीच्या वेगवेगळ्या क्षेत्रांमध्ये विभागली गेली आहे, जेथे संशोधन प्रकल्प एकमेकांकडून व इतर शैक्षणिक शाखांकडून शोधपद्धति सामायिक करत, एकमेकांना समांतर चालतात.

== विचार संप्रदाय ==
संशोधनाच्या संदर्भात प्रमुख विचार संप्रदाय काही मुख्य सैद्धांतिक संकल्पनांकडे झुकल्या आहेत, ज्यापैकी बहुतेक वादाचे विषय बनले आहेत.

=== समतुल्यता ===
1950 आणि 1960 च्या दशकात, अनुवाद अभ्यासातील चर्चा &quot;समतुल्यता&quot; कशी मिळवायची याच्याशी संबंधित होती. &quot;समतुल्यता&quot; या शब्दाचे विविध विचार संप्रदायांनुसार दोन वेगळे अर्थ होते. रशियाई परंपरेत, &quot;समतुल्यता&quot; हे सामान्यतः भाषिक स्वरूप किंवा अधिकृत तांत्रिक संज्ञा किंवा वाक्यांशांची जोडी यांच्यामधील परस्पर अनुरूपता होते, ज्यानुसार &quot;समतुल्यता&quot; &quot;पर्यायी&quot; च्या श्रेणीच्या विरोधात होते. परंतु, बॅलीच्या विचारांवर आधारित, विनय आणि डार्बेलनेटच्या फ्रेंच परंपरेत, &quot;समतुल्यता&quot; हे समान कार्यात्मक मूल्याची प्राप्ती होते, ज्यात साधारणपणे रूपात बदल गरजेचे होते. 1965 मध्ये कॅटफोर्डची समतुल्यतेची कल्पना फ्रेंच परंपरेप्रमाणे होती. 1970 च्या दशकात, रशियन सिद्धांतकारांनी &quot;समतुल्यता&quot; हे भाषिक परिवर्तनांच्या परिणामस्वरूप घडनारी गोष्ट या व्यापक अर्थाचा स्वीकार केला.

जवळपास त्याच वेळी, ''अनुवादाच्या व्याख्यात्मक सिद्धांताने'' अनुवाद अभ्यासामध्ये शब्दहीन (डिवरबलाईज्ड) अर्थाची कल्पना आणली ज्यानी शब्द अनुरूपता आणि अर्थ समतुल्यता यांच्यातील फरक रेखाटला आणि शब्द व वाक्यांशांच्या शब्दकोशातील व्याख्या (शब्द अनुरूपता) आणि दिलेल्या संदर्भातील मजकूर किंवा त्यातील तुकड्यांचा अर्थ (अर्थ समतुल्यता) या मधील फरक दर्शविला.

फेडोरोव्ह (1953) आणि विनय आणि डार्बेलनेट (1958) यांच्या विचारांवर आधारित, समतुल्यतेच्या चर्चेत अनुवाद उपायांच्या  (&quot;प्रक्रिया&quot;, &quot;तंत्र&quot; किंवा &quot;धोरण&quot; देखील म्हटले जानारे) प्रभेदविचारांचा समावेश होते. 1958 मध्ये, लोह डियानयांगच्या ''अनुवाद - तत्त्वे आणि तंत्रे'' (英汉翻译理论与技巧) ने फेडोरोव्ह आणि इंग्रजी भाषाशास्त्रावर आधारित चिनी आणि इंग्रजीमधील अनुवाद उपायांचा प्रभेदविचार सादर केला.

या परंपरेत, समतुल्यता प्राप्तीच्या मार्गांची चर्चा मुख्यतः कायदाप्रणित आहे आणि अनुवादक प्रशिक्षणाशी संबंधित आहे.

=== वर्णनात्मक अनुवाद अभ्यास ===
वर्णनात्मक अनुवाद अभ्यासाचे उद्देश होम्स नकाशाचा एक विभाग भरण्यासाठी अनुभवजन्य वर्णनात्मक शाखा तयार करणे आहे. सांस्कृतिक उत्पादनांना वैज्ञानिक पद्धती लागू होऊ शकते ही कल्पना 20 व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळात रशियन रूपवाद्यांनी विकसित केली होती आणि तौलनिक साहित्याभ्यासातील विविध संशोधकांनी ती परत मिळवली. ही कल्पना नंतर साहित्यिक अनुवादावर लागू करण्यात आली. या उपयोजनेचा एक भाग होता पॉलिसिस्टमचा सिद्धांत (इव्हन-जोहर 1990) ज्यामध्ये अनुवादित साहित्य हे प्राप्त किंवा लक्ष साहित्यिक प्रणालीची उप-प्रणाली म्हणून पाहिले जाते. गिडियन टूरी, संशोधनाच्या उद्देशाने अनुवादांना &quot;लक्ष्य संस्कृतीचे तथ्य&quot; म्हणून विचारात घेण्याच्या गरजेवर त्यांचा सिद्धांत मांडतात. साहित्यिक अनुवादाच्या संदर्भात &quot;हाताळणी&quot; आणि &quot;आश्रय&quot; या संकल्पनाही विकसित केल्या गेल्या आहेत.

=== स्कोपोस सिद्धांत ===
अनुवाद अभ्यासातील आणखी एक शोध 1984च्या युरोपमध्ये आणि जर्मन भाषेत प्रकाशित दोन पुस्तकांनमधे बघितला जाऊ शकते. कॅथरीना राईस आणि हान्स वर्मीर द्वारा लिखित &quot;''फाउंडेशन फॉर ए जनरल थिअरी ऑफ ट्रान्सलेशन&quot;'', आणि जस्टा होल्झ-मेनटारी द्वारे लिखित &quot;''ट्रान्सलेटोरियल ॲक्शन'' &quot;. या दोघांमधून स्कोपोस सिद्धांत म्हणून ओळखला जाणारा सिद्धांत आला आहे, जो समतुल्यतेला प्राधान्य देण्याऐवजी अनुवादाद्वारे पूर्ण होणाऱ्या उद्देशाला प्राधान्य देतो.

=== सांस्कृतिक अनुवाद ===
सांस्कृतिक वळण हे या ज्ञानशाखेच्या विकासात आणखी एक पाऊल पुढे होते. हे सुसान बास्नेट आणि आंद्रे लेफेव्हेर द्वारा &quot;''ट्रान्सलेशन- हिस्ट्री - कल्चर &quot;'' मध्ये रेखाटले गेले आणि अनुवाद अभ्यास व इतर क्षेत्रीय अभ्यास आणि संकल्पना यांच्यातील देवाणघेवाण द्वारे त्वरित दर्शवले गेले. यात [[लिंगभाव अभ्यास|लिंग अभ्यास]], नरभक्षकता, उत्तर-वसाहतवाद, सांस्कृतिक अभ्यास, व इतर अनेक क्षेत्रांचा समावेश होता.

सांस्कृतिक अनुवादाच्या संकल्पनाची उत्पत्ति मुख्यतः होमी भाभा यांच्या &quot;''द लोकेशन ऑफ कल्चर &quot;'' मधील [[सलमान रश्दी]] यांच्यावरील वाचनावरून होते. सांस्कृतिक अभ्यासामध्ये सांस्कृतिक अनुवाद ह्या संकल्पनेचा वापर दिलेल्या [[संस्कृती|संस्कृतीत]], भाषिक किंवा अन्य परिवर्तनाची प्रक्रिया दर्शविण्यासाठी केला जातो. ही संकल्पना संस्कृतीतील परिवर्तन आणि आदान-प्रदानच्या स्वरूपाचे विश्लेषण करण्यासाठी भाषिक अनुवादाचा एक साधन किंवा रूपक म्हणून वापर करते.

== अभ्यासासाठी उपयुक्त संदर्भ साहित्य ==

* डॉ. कल्याण काळे आणि डॉ. [[अंजली सोमण]] यांनी संपादित केलेले ‘भाषांतरमीमांसा’ हे पुस्तक

== संदर्भ ==
#
[[वर्ग:भाषांतर अभ्यास]]
[[वर्ग:अनुवाद अभ्यास]]
[[वर्ग:भाषा]]</text>
      <sha1>9lvvqypq9p72mnuqzoc7fwd929c5b70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>देवमाणूस - मधला अध्याय</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364739</id>
    <revision>
      <id>2679810</id>
      <parentid>2678991</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T14:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24069-70</username>
        <id>182337</id>
      </contributor>
      <comment>/* कलाकार */</comment>
      <origin>2679810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5859" sha1="0h31vo8v67le62mes0zwlfz9y4ndx72" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम
| कार्यक्रम = देवमाणूस - मधला अध्याय
| चित्र = 
| लोगो_चित्र_शीर्षक = 
| उपशीर्षक = 
| प्रकार = 
| निर्माता = [[श्वेता शिंदे]] , संजय खांबे
| निर्मिती संस्था = [[वज्र प्रोडक्शन]]
| दिग्दर्शक = राजू सावंत
| क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = 
| सूत्रधार = 
| कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]]
| पंच = 
| आवाज = 
| अभिवाचक = 
| थीम संगीत संगीतकार = 
| शीर्षकगीत = 
| अंतिम संगीत = 
| संगीतकार = 
| देश = [[भारत]]
| भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]]
| वर्ष संख्या = 
| एपिसोड संख्या = 
| कार्यकारी निर्माता = 
| सुपरवायझिंग निर्माता = 
| असोसिएट निर्माता = 
| सह निर्माता = 
| कथा संकलन = 
| संकलन = 
| स्थळ = सातारा 
| कॅमेरा = 
| चालण्याचा वेळ = * दररोज रात्री १० वाजता
* दररोज रात्री १०.३० वाजता (१३ एप्रिलपासून)
| वाहिनी = [[झी मराठी]]
| चित्र प्रकार = 
| ध्वनी प्रकार = 
| पहिला भाग = 
| प्रथम प्रसारण = २ जून २०२५
| शेवटचे प्रसारण = चालू
| आधी = [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]
| नंतर = [[तुला जपणार आहे]]
| सारखे = [[देवमाणूस]], [[देवमाणूस २]]
}}

'''देवमाणूस - मधला अध्याय''' ही [[झी मराठी]] वाहिनीवर प्रसारित होणारी एक मालिका आहे. ही मालिका देवमाणूसच्या पहिल्या व दुसऱ्या पर्वाच्या मधला भाग आहे.

== पर्व ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! दिनांक !! वेळ
|-
| [[देवमाणूस|१]] || ३१ ऑगस्ट २०२० – १५ ऑगस्ट २०२१ || rowspan=&quot;2&quot;| रात्री १०.३०
|-
| [[देवमाणूस २|२]] || १९ डिसेंबर २०२१ – १० सप्टेंबर २०२२
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| ३ || २ जून २०२५ – ११ एप्रिल २०२६ || रात्री १०
|-
| १३ एप्रिल २०२६ – चालू || रात्री १०.३०
|}

== कलाकार ==
* [[किरण गायकवाड]] - अजितकुमार देव (गोपाळ)
* [[माधव अभ्यंकर]] - हिम्मत देशमुख (अप्पा)
* सोनम म्हसवेकर - लतिका सुभाष जगदाळे / लतिका गोपाळ देशमुख (लाली)
* [[रुक्मिणी सुतार]] - नरू देशमुख / सरू पाटील
* रोहित भोसले - सुधाकर हिम्मत देशमुख
* प्रेरणा बादणे - शामल सुधाकर देशमुख
* दुर्गावती स्वामी - फुला हिम्मत देशमुख
* अपर्णा क्षेमकल्याणी - रंजना हिम्मत देशमुख
* अर्णव तौर - ऋतिक सुधाकर देशमुख
* शिवन्या शिंदे - हौसा हिम्मत देशमुख (हॅश)
* ऐश्वर्या मल्लिकार्जुन - मनीषा मकरंद देसाई
* चैतन्य चंद्रात्रे - मकरंद देसाई (मॅक)
* [[मिलिंद शिंदे (अभिनेता)|मिलिंद शिंदे]] - मार्तंड जामकर
* कादंबरी खेडकर - आर्या जामकर
* एकता डांगर - गंगा गुप्ता
* अंकुश मांडेकर - बाबू पाटील
* प्रदीप कोथमिरे - सुभाष जगदाळे
* मणिराज पवार - युगंधर प्रताप
* मृणाल साळुंखे - शालिनी
* अवधूत माळी - साकेत
* अनिल राबाडे - पक्या
* ओमकार भोसले - लकी
* सूरज भोसले - खुसपुटे (झुंजार)
* अतिश हरेल - मंग्या
* सुमंत शिंदे - जित्या
* सायली शिर्के - माधुरी
* गौतमी पाटील

== बाह्य दुवे ==
{{झी मराठी रात्री १०च्या मालिका}}
{{झी मराठी रात्री १०.३०च्या मालिका}}

[[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]]
[[वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]]</text>
      <sha1>0h31vo8v67le62mes0zwlfz9y4ndx72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पॅरिस–चार्ल्स दि गॉल विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>377322</id>
    <redirect title="शार्ल द गॉल विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2679829</id>
      <parentid>2655004</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]] to [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</comment>
      <origin>2679829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</text>
      <sha1>1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मराठीतील अनुवादकांची यादी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>377609</id>
    <revision>
      <id>2679851</id>
      <parentid>2678696</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T03:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40959" sha1="n51iaicyqjzfbnti5xmqt0jhm00exhe" xml:space="preserve">अव्वल इंग्रजी काळात मराठीमध्ये मोठ्या प्रमाणात भाषांतराला सुरुवात झाली. त्या काळाला भाषांतरयुग असेही संबोधले गेले. आजही मराठीमध्ये अनुवाद करणाऱ्या व्यक्तींची संख्या लक्षणीय आहे. 

सदर यादी नावांच्या आद्याक्षरानुसार आहे. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''नाव'''
|'''जन्मवर्ष'''
|'''अनुवादाचा  अनुभव (वर्षे)'''
|'''कोणत्या  भाषेतून कोणत्या भाषेत?'''
|'''प्रकाशित  अनुवाद (पुस्तकांची संख्या)'''
|'''प्रकाशन  संस्था'''
|'''साहित्यप्रकार  कथा.'''
|'''अन्य  तपशील'''
|-
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |अनिल विद्याधर आठलेकर
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |१९८२-
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |१० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी/हिंदी/मराठी - कन्नड,
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |५
| rowspan=&quot;4&quot; | 
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लेख, ललित, कॉमिक्स, अध्यात्म/धार्मिक विषय, जाहिरात, इतिहास, शैक्षणिक विषय,  प्रश्नपत्रिका, वैद्यकीय अनुवाद, अन्य...
|कन्नड चित्रपटासाठी डबिंग हेड म्हणून  काम,
|-
| align=&quot;left&quot; |कन्नड - मराठी/हिंदी
|जाहिरातीसाठी  कन्नड व्हॉईसओव्हर,
|-
| 
|मराठी  चित्रपटासाठी गीतलेखन
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-हिंदी, इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी,  मराठी-हिंदी
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अपर्णा झा
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९४२-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |बंगाली - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |५
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |[[पद्मगंधा प्रकाशन]], मेहेता प्रकाशन पुणे, साहित्य  प्रसार केंद्र नागपूर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लघुकथा, कविता, नाटक
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मराठी -  बंगाली शब्दकोष, नोव्हेंबर २०२३
|-
| align=&quot;left&quot; |मराठी - बंगाली
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अभय अरुण इनामदार
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९७५-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |३ &lt;ref&gt;अभय इनामदार, Spinewise - मिहाना पब्लिकेशन्स &lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |चरित्र /  आत्मचरित्र,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |आरोग्यसेवा व  लीगल क्षेत्रातील अनुवादाचे काम. ब्रोशर्स, माहितीपत्रके व इतर अनुवाद  (तांत्रिक, व्यावसायिक आणि भावनिक लिखाणाचा अनुवाद)  
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - हिंदी
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अमर अरुण देवगांवकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९९६-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |५ ते १०  वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |६
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मंजुल  प्रकाशन, कथा (नवी दिल्ली), विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान,  अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |मराठी-इंग्रजी, हिंदी-मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[अविनाश बिनीवाले]]
| align=&quot;left&quot; |१९४३-
| 
| align=&quot;left&quot; |जर्मन-मराठी, रशियन-मराठी,मराठी-हिंदी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[अशोक  जैन]]
| align=&quot;left&quot; |१९४४-२०१४
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |अक्षता प्रसाद देशपांडे
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |१९६९ -
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |२० वर्षाहून  अधिक
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |मराठी - कन्नड  
कन्नड - मराठी
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |५
| rowspan=&quot;3&quot; | 
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |आत्मचरित्र,  प्रेरणादायक पुस्तकं, कथा, लेख
|डॉ. [[विठ्ठल कामत]] यांची सगळी पुस्तकं कन्नडमध्ये अनुवादित.
|-
|फ़ुलाला सुगंध मातीचा या मराठी मालिकेचा कन्नड अनुवाद आणि पटकथा  लेखन,
|-
|झी साठी शॉर्ट ड्रामाचा अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |आदित्य आनंद  हर्डीकर
| align=&quot;left&quot; |१९७४-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |आरती अरुण  देवगांवकर
| align=&quot;left&quot; |१९६९-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |१४
| align=&quot;left&quot; |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स,  मंजुल प्रकाशन, भारतीय विचार साधना
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, कविता,  वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |[[आश्लेषा महाजन|आश्लेषा  शिरीष महाजन]]
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९६९-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१० ते १५  वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |११
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मनाक्षरे  प्रकाशन पुणे, प्रथम बुक्स
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  कविता, बाल साहित्य
| rowspan=&quot;2&quot; | १ कादंबरी, बाकी बालसाहित्याच्या दहा+  पुस्तिका, ई-पुस्तिका
|-
| align=&quot;left&quot; |संस्कृत - मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[उमा  कुलकर्णी]]
| align=&quot;left&quot; |१९५०-
| 
| align=&quot;left&quot; |कन्नड-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[कविता  महाजन]]
| align=&quot;left&quot; |१९६७-२०१८
| 
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |[[राजहंस प्रकाशन]]
| 
| [[इस्मत चुगताई]] या उर्दू लेखिकाच्या लघुकथांचा अनुवाद - राजाई या नावाने प्रकाशित; त्याला [[साहित्य अकादमी पुरस्कार|साहित्य अकादमी]] पुरस्कार प्राप्त &lt;ref&gt;https://www.business-standard.com/article/pti-stories/marathi-writer-kavita-mahajan-passes-away-118092701284_1.html&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |[[गोपाळ गणेश आगरकर]]
| align=&quot;left&quot; |१८५६-१८९५
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[गोरख थोरात|गोरख  निवृत्ती थोरात]]
| align=&quot;left&quot; |१९६९-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |मराठी - हिंदी
| align=&quot;left&quot; |३३ &lt;ref&gt;राडा, भाऊ पाध्ये, अनुवाद - गोरख थोरात, सेतु प्रकाशन&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |राजकमल प्रकाशन नवी दिल्ली,  सेतु प्रकाशन नवी दिल्ली, साहित्य अकादमी नवी दिल्ली, भारतीय ज्ञानपीठ प्रकाशन  नवी दिल्ली
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, कविता,  चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य
| align=&quot;left&quot; |०३ राष्ट्रीय, ०२ राज्यस्तरीय  आणि ०१ प्रादेशिक पुरस्कार
|-
| align=&quot;left&quot; |[[चंद्रकांत भोंजाळ|चंद्रकांत  केशव भोंजाळ]]
| align=&quot;left&quot; |१९५४-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |हिंदी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |७०
| align=&quot;left&quot; |अक्षर प्रकाशन, संधिकाल  प्रकाशन, अनघा प्रकाशन, दिलीपराज प्रकाशन,
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, नाटक,  चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म /  तत्त्वज्ञान
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[चंद्रकांत पाटील|चंद्रकांत नागेशराव पाटील]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |मराठी-हिंदी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |चित्रा  पिंपळे
| align=&quot;left&quot; |१९५५ -
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |मराठी - हिन्दी, 
इंग्लिश -  हिन्दी
| align=&quot;left&quot; |१०
| align=&quot;left&quot; |हेडविग,मंजुल
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, कविता, धर्म /  अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |जयश्री टेंगशे
| align=&quot;left&quot; |१९५०-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |२
| align=&quot;left&quot; |विश्वकर्मा प्रकाशन, पुणे
सरस्वती पब्लिकेशन्स, कोल्हापूर
| align=&quot;left&quot; |आध्यात्मिक लेखन
|
|-
| align=&quot;left&quot; |जयश्री बोकील
| align=&quot;left&quot; |१९६९-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी,  संस्कृत-मराठी.
| align=&quot;left&quot; |३
| align=&quot;left&quot; |बुक गंगा
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, बाल  साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |जिल्पा खत्री.
|१९७२-
|१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी,
मराठी-इंग्रजी,
गुजराथी-मराठी
गुजराथी- इंग्रजी
मराठी-गुजराथी
इंग्रजी-गुजराथी 
|३
| align=&quot;left&quot; |भारतीय विचार साधना पुणे, फिंगरप्रिंट- प्रकाश बुक्स, वरदा प्रकाशन
|सेल्फ हेल्प श्रेणीतील पुस्तके, इतिहास विषयक पुस्तके
|
|-
| align=&quot;left&quot; |ज्योती आफळे
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |मेहता पब्लिशिंग हाऊस 
अनुबंध प्रकाशन
| 
| [[पेरी मेसन]] या वकिलाची मध्यवर्ती भूमिका ठेवून [[अर्ल स्टॅनले गार्डनर]] यांनी अनेक कादंबऱ्या लिहिल्या आहेत.  त्यातील ३ कादंबऱ्यांचा अनुवाद केला आहे.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2022-06-12|title=पेरी मेसन|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A4%A8&amp;oldid=2122610|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |ज्योती कुंटे &lt;ref&gt;लेखक परिचय - कोसबाड की पहाडीसे (पद्मश्री अनुताई वाघ)&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |१९५१-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी,
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |बुक गंगा
| align=&quot;left&quot; |कविता, चरित्र / आत्मचरित्र,  वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[केतकी मोडक|डॉ.केतकी  मोडक]]
| align=&quot;left&quot; |१९६८-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |[[श्रीअरविंद सोसायटी]]
| align=&quot;left&quot; |अध्यात्मपर लेखन
| align=&quot;left&quot; |[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या साहित्याचा अनुवाद, [[अभीप्सा (मासिक)|अभीप्सा]] (संपूर्णपणे अनुवादित असलेल्या) मासिकातून प्रकाशित.
|-
| align=&quot;left&quot; |[[छाया महाजन|डॉ.छाया  महाजन]]
| align=&quot;left&quot; |१९४९-
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |डॉ.वर्षा तोडमल
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |डॉ.शंतनू अभ्यंकर &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
| align=&quot;left&quot; |डॉ.संपदा  पाटगावकर
| align=&quot;left&quot; |१९६१-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी,
| 
| align=&quot;left&quot; |हेडविग मिडिया,मधुश्री  पब्लिकेशन
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |तेजश्री सौरभ जोशी
| align=&quot;left&quot; |१९८१-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |फ्रेंच - मराठी, मराठी -  फ्रेंच
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |लघुकथा
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |तेजाली  चंद्रकांत शहासने
| align=&quot;left&quot; |१९८४-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |मराठी - इंग्रजी,  इंग्रजी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |विधी महाविद्यालय, बीबीसी  वर्ल्ड सर्विस, चांगुलपणाची चळवळ
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| align=&quot;left&quot; |कायदेविषयक, वैचारिक लेख,   शैक्षणिक साहित्य, बातम्या, वेबसाईटसाठी आवश्यक व्यावसायिक, माहितीपर मजकूर  
|-
| align=&quot;left&quot; |दत्तात्रय  तथा प्रमोद गोविंद शेजवलकर
| align=&quot;left&quot; |१९५१-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| 
| align=&quot;left&quot; |१०
| align=&quot;left&quot; |[[राजहंस प्रकाशन]], मेहता प्रकाशन, साकेत प्रकाशन,  फिंगरप्रिंट प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, अन्य
| align=&quot;left&quot; |`
|-
| align=&quot;left&quot; |दीपश्री  विवेक करंदीकर
| align=&quot;left&quot; |१९७३-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |अन्य
| align=&quot;left&quot; |ऍप्सच्या लोकलायझेशनसाठी  कार्यरत
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |नारायण माधवराव हरळीकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९४८-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |लघुकथा,  नाटक, वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |वृत्तपत्रीय  भाषांतर, जाहिरातींसाठी भाषांतर.
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - हिंदी, हिंदी - मराठी, मराठी - हिंदी,
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |नीता कुलकर्णी
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९७३-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ &lt;ref&gt;लेखक परिचय - एक होती रितू&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अमेय प्रकाशन, रोहन प्रकाशन, मधुश्री पब्लिकेशन,  मंजुल प्रकाशन, विश्वकर्मा प्रकाशन, wow प्रकाशन, [[विवेकानंद  केंद्र]] प्रकाशन विभाग
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |हिंदी - मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |नूतन  कुलकर्णी - इंगळे
| align=&quot;left&quot; |१९८१-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |NDA
| align=&quot;left&quot; |लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र,  वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[पांडुरंग महादेव बापट|पांडुरंग महादेव बापट ऊर्फ सेनापती बापट]]
| align=&quot;left&quot; |१८८०-१९६७
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |[[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]]
| align=&quot;left&quot; |अध्यात्मपर लेखन
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[पु.ल. देशपांडे]]
| align=&quot;left&quot; |१९१९-२०००
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |पूजा सुनील  देशपांडे
| align=&quot;left&quot; |१९६८-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |२
| align=&quot;left&quot; |[[नॅशनल बुक ट्रस्ट]]
| align=&quot;left&quot; |बाल साहित्य, कृषी, शैक्षणिक  विषय अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |पूनम छत्रे &lt;ref&gt;लेखक परिचय - कथापौर्णिमा कथासंग्रह, प्रकाशक: रसिक साहित्य, पुणे. &lt;/ref&gt;
| 
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |मनोविकास प्रकाशन, साकेत  प्रकाशन, मधूश्री पब्लिकेशन इत्यादी
| align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक  / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[प्रशांत तळणीकर]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |प्रसाददत्त शशिकांत  गाडगीळ
| align=&quot;left&quot; |१९७०-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |मराठी- इंग्रजी, इंग्रजी -  मराठी
| align=&quot;left&quot; |२२
| align=&quot;left&quot; |मेहता प्रकाशन. वैशाली  प्रकाशन.
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, चरित्र / आत्मचरित्र
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा. भागवत]]
| align=&quot;left&quot; |१९१०-२००१
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |विज्ञानकथा
| align=&quot;left&quot; |त्यांनी '[[ज्यूल व्हर्न]]'  या प्रसिद्ध व आद्य-विज्ञानकथालेखकाचे संपूर्ण लेखन मराठीत भाषांतरित केले.
|-
| align=&quot;left&quot; |[[भार्गवराम विठ्ठल वरेरकर|भार्गवराम (मामा) विठ्ठल वरेरकर]]
| align=&quot;left&quot; |१८८३-१९६४
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मंजिरी दिलीप धामणकर &lt;ref&gt;अनुभाषिते, लेखिका - मंजिरी धामणकर, प्रकाशक - अल्टिमेट असोसिएट्स &lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९५९-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |इंग्रजी,  हिंदी, संस्कृत, बंगाली मधून मराठीत आणि मराठीतून हिंदी, इंग्रजीत
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मेहता  प्रकाशन, अमेय प्रकाशन, ग्रिप्स थिएटर, फ्लाय ड्रीम्स प्रकाशन
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लघुकथा, कविता, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य,  धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
|हिंदी,उर्दू, बंगाली गीतांचा त्याच चालीत  मराठी अनुवाद,
|-
|मराठी गीतांचा हिंदी अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |मंजिरी सागर  गानू
| align=&quot;left&quot; |१९७१-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी
| align=&quot;left&quot; | -
| 
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| align=&quot;left&quot; |दैनिक, माहेर, मेनका  मासिकांसाठी लेखांचे अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |[[मंजुषा आमडेकर|मंजूषा आमडेकर]]
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
| align=&quot;left&quot; |३०-३२ वर्षांचा अनुभव
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, 
हिंदी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |२५० &lt;ref&gt;बिले ते विवेकानंद, विश्वास प्रकाशन, डिसेंबर २०२५&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |मेहता पब्लिशिंग हाऊस, मंजुल प्रकाशनन, रिया पब्लिकेशन, व्यास क्रिएशन प्रकाशन, विश्वास प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |प्रामुख्याने बालसाहित्य, इतर प्रकार - तांत्रिक, माहितीपूर्ण, जाहिराती 
| align=&quot;left&quot; |
* आठ पुरस्कार प्राप्त
* [[हॅरी पॉटर]]&lt;nowiki/&gt; मालिकेतील सर्व पुस्तकांचा मराठी अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |माधुरी  मयेकर-पांगे
| align=&quot;left&quot; |१९७८-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |मराठी - हिंदी, हिंदी -  मराठी, मराठी - इंग्रजी, इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |५
| align=&quot;left&quot; |[[माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय (भारत)|सुमेरू प्रकाशन, श्री  गणेश प्रकाशन, माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय]]
| align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, धर्म /  अध्यात्म / तत्त्वज्ञान
| align=&quot;left&quot; |६००० पेक्षा जास्त मराठी  शुभेच्छा पत्र संदेशांचे लिखाण प्रकाशित.
|-
| align=&quot;left&quot; |मीना शेटे-संभू
| 
| align=&quot;left&quot; |१५
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी, हिंदी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |142
| align=&quot;left&quot; |मेहता, अमेय, विश्वकर्मा,  सुगावा, सायन, सनय ,मंजुल, मधुश्री, सकाळ, कृष्णा, ब्लूम्सबरी चैतन्य, न्यू ईरा,  गरुडा
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, चरित्र /  आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान,  /विज्ञान/इतिहास,/प्रवासवर्णन/वैद्यकीय/मानसशास्त्र/शेअर  बाजार/वाणिज्य/संशोधनपर/क्रीडा/स्वयंसाहाय्यता
| align=&quot;left&quot; |[[लोकपाल विधेयक, २०११|लोकपाल विधेयक व अन्य विधेयकांची भाषांतरे केली  आहेत.]]
|-
| align=&quot;left&quot; |[[मृणालिनी गडकरी]]
| align=&quot;left&quot; |१९४९-२०१८
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी, इंग्रजी -  मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |यशश्री पुणेकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९६६-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |२० वर्षे
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |हिंदी आणि  इंग्रजी मधून मराठीत
| rowspan=&quot;2&quot; | 
| align=&quot;left&quot; |पालकनीती प्रकाशन, Wow  publication
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख/  विज्ञान विषयक लेख /कथा
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |एकलव्य प्रकाशन
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |योगेश गंगाधर प्रभुणे
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९७१-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | -
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | -
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अन्य,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |प्रसिद्धी  पत्रके, लेख यांचा अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |हिंदी - मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[रवींद्र गुर्जर]]
| 
| १५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |रवींद्र देवधर
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |रवींद्र हरि अभ्यंकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९५१- 
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |फ्रेंच - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | -
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |केल्याने  भाषांतर या नियतकालिकात अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |लघुकथा,  कविता, बाल साहित्य, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
* प्रॉडट  कॅटलॉग, सरकारी पत्रव्यवहार,कायदेशीर नोटिसा, करारनामे इत्यादी 
* मागणीप्रमाणे अनुवाद (फ्री लान्स)
|-
| align=&quot;left&quot; |मराठी - फ्रेंच , इंग्रजी - मराठी, मराठी-इंग्रजी,  गुजराती - इंग्रजी इंग्रजी -गुजराती, गुजराती - फ्रेंच, हिंदी - इंग्लिश
|-
| align=&quot;left&quot; |राधिका  कुलकर्णी
| align=&quot;left&quot; |१९६१-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; | -
| 
| align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक  / ललित लेख
| align=&quot;left&quot; |[[दूरदर्शन]] वृत्तविभागासाठी  भाषांतरकार म्हणून ( इंग्रजी-मराठी आणि मराठी -इंग्रजी) काम .
|-
| align=&quot;left&quot; |[[लीना  सोहोनी]]
| align=&quot;left&quot; |१९५९-
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |वंदना अनुपकुमार  कुंडेटकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९६५-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१० ते १५  वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |३ &lt;ref&gt;लेखक परिचय - माझ्या अम्मीची गोष्ट,  मेहता पब्लिकेशन &lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मेहता प्रकाशन, माय मिरर पब्लिकेशन्स
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - हिंदी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[विजय भागवत]]
| align=&quot;left&quot; |१९३१ -
| align=&quot;left&quot; |४० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |२५
| align=&quot;left&quot; |सुयोग प्रकाशन, मधुश्री प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |विज्ञान तंत्रज्ञान, बालकथा, अन्य
|
|-
| align=&quot;left&quot; |विजयालक्ष्मी  रमेश रेवणकर
| align=&quot;left&quot; |१९५०-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी, इंग्रजी -  कन्नड
| align=&quot;left&quot; |१०
| align=&quot;left&quot; |[[कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन|कॉन्टिनेन्टल]] , मीहाना, चंद्रकला, नवीन  इत्यादी.
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, चरित्र /  आत्मचरित्र, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[विदुला  टोकेकर]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |विलास गीते
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[वैजनाथशास्त्री कानफाडे]]
| align=&quot;left&quot; |ब्रिटीशकालीन
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |शीतल कोकाटे
| align=&quot;left&quot; |२०१८-
| align=&quot;left&quot; |८ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-हिंदी,  इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |लेख, लघुकथा, जाहिरात,  इतिहास, शैक्षणिक विषय, कॉर्पोरेट अनुवाद, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[शुचिता  नांदापूरकर-फडके]]
| align=&quot;left&quot; |१९६५-
| align=&quot;left&quot; |१४
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |१०५
| align=&quot;left&quot; |मेहता प्रकाशन, विश्वकर्मा  प्रकाशन, मंजुल प्रकाशन, प्रसाद प्रकाशन,श्रीअरविंद आश्रम, मधुश्री प्रकाशन,  रोहन प्रकाशन, हेडविग प्रकाशन, फिंगरप्रिंट प्रकाशन,गोएल प्रकाशन,पुढारी,वैशाली  प्रकाशन,सह्याद्री हॉस्पिटल
| align=&quot;left&quot; |ललित-कथा, कादंबरी, वैचारिक,  कायदाविषयक,बालसाहित्य,  स्व-मदत,आध्यात्मिक,चरित्रे,आत्मकथन,तत्त्वज्ञान,कविता,शैक्षणिक,वैद्यकीय लेख
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |संगीता नितीन  कुलकर्णी
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |४
| align=&quot;left&quot; |साकेत प्रकाशन, मंजुळ
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |सायली धोंगडे
| align=&quot;left&quot; |१९७५-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी मराठी -  इंग्रजी, हिन्दी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |३
| align=&quot;left&quot; |हेडविग प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, कविता, चरित्र /  आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |सुनिल विष्णू  करमरकर
| align=&quot;left&quot; |१९६२-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |१
| align=&quot;left&quot; |[[मेहता पब्लिशिंग हाऊस|मेहता पब्लिशिंग हाऊस, पुणे]]
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |सुमेधा जोशी
| align=&quot;left&quot; |१९६८-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |फ्रेंच - इंग्रजी, फ्रेंच -  मराठी, इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |सुवर्णा  पुरुषोत्तम बेडेकर &lt;ref&gt;लेखक परिचय - युद्ध आणि शांतता - भारत आणि पाकिस्तान&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी,  मराठी-हिंदी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |अमेय प्रकाशन, इंद्रा  पब्लिकेशन, चिनार पब्लिकेशन, मंजूल प्रकाशन, मायमिरर पब्लिशिंग हाऊस, जयको  पब्लिकेशन, हेडविग प्रकाशन, नॅशनल बुक ट्रस्ट
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, नाटक, चरित्र /  आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान,  अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[सुश्रुत कुलकर्णी]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |५ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2026-03-19|title=सुश्रुत कुलकर्णी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2673902|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[स्वर्णलता भिशीकर]]
| align=&quot;left&quot; |१९५१-२०२५
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]]
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |स्वाती संदीप दाढे.
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
|१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |बंगाली - मराठी 
|२ &lt;ref&gt;अनुवादक स्वाती दाढे परिचय, अनुभूती - बंगाली अनुवादित कथा &lt;/ref&gt;
|अनाहत, निहारा प्रकाशन
|लघुकथा, कविता, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य
|
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादित पुस्तकांची यादी]]

== संदर्भ ==
[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:भाषांतरकार]]</text>
      <sha1>n51iaicyqjzfbnti5xmqt0jhm00exhe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679871</id>
      <parentid>2679851</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:29:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41151" sha1="pvqd851ay7xuc1ucufwxtng8m2z0gfs" xml:space="preserve">अव्वल इंग्रजी काळात मराठीमध्ये मोठ्या प्रमाणात भाषांतराला सुरुवात झाली. त्या काळाला भाषांतरयुग असेही संबोधले गेले. आजही मराठीमध्ये अनुवाद करणाऱ्या व्यक्तींची संख्या लक्षणीय आहे. 

सदर यादी नावांच्या आद्याक्षरानुसार आहे. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''नाव'''
|'''जन्मवर्ष'''
|'''अनुवादाचा  अनुभव (वर्षे)'''
|'''कोणत्या  भाषेतून कोणत्या भाषेत?'''
|'''प्रकाशित  अनुवाद (पुस्तकांची संख्या)'''
|'''प्रकाशन  संस्था'''
|'''साहित्यप्रकार  कथा.'''
|'''अन्य  तपशील'''
|-
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |अनिल विद्याधर आठलेकर
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |१९८२-
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |१० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी/हिंदी/मराठी - कन्नड,
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |५
| rowspan=&quot;4&quot; | 
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लेख, ललित, कॉमिक्स, अध्यात्म/धार्मिक विषय, जाहिरात, इतिहास, शैक्षणिक विषय,  प्रश्नपत्रिका, वैद्यकीय अनुवाद, अन्य...
|कन्नड चित्रपटासाठी डबिंग हेड म्हणून  काम,
|-
| align=&quot;left&quot; |कन्नड - मराठी/हिंदी
|जाहिरातीसाठी  कन्नड व्हॉईसओव्हर,
|-
| 
|मराठी  चित्रपटासाठी गीतलेखन
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-हिंदी, इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी,  मराठी-हिंदी
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अपर्णा झा
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९४२-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |बंगाली - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |५
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |[[पद्मगंधा प्रकाशन]], मेहेता प्रकाशन पुणे, साहित्य  प्रसार केंद्र नागपूर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लघुकथा, कविता, नाटक
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मराठी -  बंगाली शब्दकोष, नोव्हेंबर २०२३
|-
| align=&quot;left&quot; |मराठी - बंगाली
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अभय अरुण इनामदार
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९७५-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |३ &lt;ref&gt;अभय इनामदार, Spinewise - मिहाना पब्लिकेशन्स &lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |चरित्र /  आत्मचरित्र,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |आरोग्यसेवा व  लीगल क्षेत्रातील अनुवादाचे काम. ब्रोशर्स, माहितीपत्रके व इतर अनुवाद  (तांत्रिक, व्यावसायिक आणि भावनिक लिखाणाचा अनुवाद)  
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - हिंदी
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अमर अरुण देवगांवकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९९६-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |५ ते १०  वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |६
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मंजुल  प्रकाशन, कथा (नवी दिल्ली), विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान,  अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |मराठी-इंग्रजी, हिंदी-मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[अविनाश बिनीवाले]]
| align=&quot;left&quot; |१९४३-
| 
| align=&quot;left&quot; |जर्मन-मराठी, रशियन-मराठी,मराठी-हिंदी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[अशोक  जैन]]
| align=&quot;left&quot; |१९४४-२०१४
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |अक्षता प्रसाद देशपांडे
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |१९६९ -
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |२० वर्षाहून  अधिक
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |मराठी - कन्नड  
कन्नड - मराठी
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |५
| rowspan=&quot;3&quot; | 
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |आत्मचरित्र,  प्रेरणादायक पुस्तकं, कथा, लेख
|डॉ. [[विठ्ठल कामत]] यांची सगळी पुस्तकं कन्नडमध्ये अनुवादित.
|-
|फ़ुलाला सुगंध मातीचा या मराठी मालिकेचा कन्नड अनुवाद आणि पटकथा  लेखन,
|-
|झी साठी शॉर्ट ड्रामाचा अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |आदित्य आनंद  हर्डीकर
| align=&quot;left&quot; |१९७४-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |आरती अरुण  देवगांवकर
| align=&quot;left&quot; |१९६९-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |१४
| align=&quot;left&quot; |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स,  मंजुल प्रकाशन, भारतीय विचार साधना
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, कविता,  वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |[[आश्लेषा महाजन|आश्लेषा  शिरीष महाजन]]
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९६९-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१० ते १५  वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |११
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मनाक्षरे  प्रकाशन पुणे, प्रथम बुक्स
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  कविता, बाल साहित्य
| rowspan=&quot;2&quot; | १ कादंबरी, बाकी बालसाहित्याच्या दहा+  पुस्तिका, ई-पुस्तिका
|-
| align=&quot;left&quot; |संस्कृत - मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[उमा  कुलकर्णी]]
| align=&quot;left&quot; |१९५०-
| 
| align=&quot;left&quot; |कन्नड-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[कविता  महाजन]]
| align=&quot;left&quot; |१९६७-२०१८
| 
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |[[राजहंस प्रकाशन]]
| 
| [[इस्मत चुगताई]] या उर्दू लेखिकाच्या लघुकथांचा अनुवाद - राजाई या नावाने प्रकाशित; त्याला [[साहित्य अकादमी पुरस्कार|साहित्य अकादमी]] पुरस्कार प्राप्त &lt;ref&gt;https://www.business-standard.com/article/pti-stories/marathi-writer-kavita-mahajan-passes-away-118092701284_1.html&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |[[गोपाळ गणेश आगरकर]]
| align=&quot;left&quot; |१८५६-१८९५
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[गोरख थोरात|गोरख  निवृत्ती थोरात]]
| align=&quot;left&quot; |१९६९-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |मराठी - हिंदी
| align=&quot;left&quot; |३३ &lt;ref&gt;राडा, भाऊ पाध्ये, अनुवाद - गोरख थोरात, सेतु प्रकाशन&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |राजकमल प्रकाशन नवी दिल्ली,  सेतु प्रकाशन नवी दिल्ली, साहित्य अकादमी नवी दिल्ली, भारतीय ज्ञानपीठ प्रकाशन  नवी दिल्ली
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, कविता,  चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य
| align=&quot;left&quot; |०३ राष्ट्रीय, ०२ राज्यस्तरीय  आणि ०१ प्रादेशिक पुरस्कार
|-
| align=&quot;left&quot; |[[चंद्रकांत भोंजाळ|चंद्रकांत  केशव भोंजाळ]]
| align=&quot;left&quot; |१९५४-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |हिंदी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |७०
| align=&quot;left&quot; |अक्षर प्रकाशन, संधिकाल  प्रकाशन, अनघा प्रकाशन, दिलीपराज प्रकाशन,
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, नाटक,  चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म /  तत्त्वज्ञान
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[चंद्रकांत पाटील|चंद्रकांत नागेशराव पाटील]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |मराठी-हिंदी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |चित्रा  पिंपळे
| align=&quot;left&quot; |१९५५ -
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |मराठी - हिन्दी, 
इंग्लिश -  हिन्दी
| align=&quot;left&quot; |१०
| align=&quot;left&quot; |हेडविग,मंजुल
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, कविता, धर्म /  अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |जयश्री टेंगशे
| align=&quot;left&quot; |१९५०-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |२
| align=&quot;left&quot; |विश्वकर्मा प्रकाशन, पुणे
सरस्वती पब्लिकेशन्स, कोल्हापूर
| align=&quot;left&quot; |आध्यात्मिक लेखन
|
|-
| align=&quot;left&quot; |जयश्री बोकील
| align=&quot;left&quot; |१९६९-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी,  संस्कृत-मराठी.
| align=&quot;left&quot; |३
| align=&quot;left&quot; |बुक गंगा
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, बाल  साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |जिल्पा खत्री.
|१९७२-
|१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी,
मराठी-इंग्रजी,
गुजराथी-मराठी
गुजराथी- इंग्रजी
मराठी-गुजराथी
इंग्रजी-गुजराथी 
|३
| align=&quot;left&quot; |भारतीय विचार साधना पुणे, फिंगरप्रिंट- प्रकाश बुक्स, वरदा प्रकाशन
|सेल्फ हेल्प श्रेणीतील पुस्तके, इतिहास विषयक पुस्तके
|
|-
| align=&quot;left&quot; |ज्योती आफळे
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |मेहता पब्लिशिंग हाऊस 
अनुबंध प्रकाशन
| 
| [[पेरी मेसन]] या वकिलाची मध्यवर्ती भूमिका ठेवून [[अर्ल स्टॅनले गार्डनर]] यांनी अनेक कादंबऱ्या लिहिल्या आहेत.  त्यातील ३ कादंबऱ्यांचा अनुवाद केला आहे.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2022-06-12|title=पेरी मेसन|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A4%A8&amp;oldid=2122610|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |ज्योती कुंटे &lt;ref&gt;लेखक परिचय - कोसबाड की पहाडीसे (पद्मश्री अनुताई वाघ)&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |१९५१-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी,
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |बुक गंगा
| align=&quot;left&quot; |कविता, चरित्र / आत्मचरित्र,  वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[केतकी मोडक|डॉ.केतकी  मोडक]]
| align=&quot;left&quot; |१९६८-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |[[श्रीअरविंद सोसायटी]]
| align=&quot;left&quot; |अध्यात्मपर लेखन
| align=&quot;left&quot; |[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या साहित्याचा अनुवाद, [[अभीप्सा (मासिक)|अभीप्सा]] (संपूर्णपणे अनुवादित असलेल्या) मासिकातून प्रकाशित.
|-
| align=&quot;left&quot; |[[छाया महाजन|डॉ.छाया  महाजन]]
| align=&quot;left&quot; |१९४९-
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |डॉ.वर्षा तोडमल
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |डॉ.शंतनू अभ्यंकर &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
| align=&quot;left&quot; |डॉ.संपदा  पाटगावकर
| align=&quot;left&quot; |१९६१-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी,
| 
| align=&quot;left&quot; |हेडविग मिडिया,मधुश्री  पब्लिकेशन
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |तेजश्री सौरभ जोशी
| align=&quot;left&quot; |१९८१-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |फ्रेंच - मराठी, मराठी -  फ्रेंच
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |लघुकथा
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |तेजाली  चंद्रकांत शहासने
| align=&quot;left&quot; |१९८४-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |मराठी - इंग्रजी,  इंग्रजी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |विधी महाविद्यालय, बीबीसी  वर्ल्ड सर्विस, चांगुलपणाची चळवळ
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| align=&quot;left&quot; |कायदेविषयक, वैचारिक लेख,   शैक्षणिक साहित्य, बातम्या, वेबसाईटसाठी आवश्यक व्यावसायिक, माहितीपर मजकूर  
|-
| align=&quot;left&quot; |दत्तात्रय  तथा प्रमोद गोविंद शेजवलकर
| align=&quot;left&quot; |१९५१-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| 
| align=&quot;left&quot; |१०
| align=&quot;left&quot; |[[राजहंस प्रकाशन]], मेहता प्रकाशन, साकेत प्रकाशन,  फिंगरप्रिंट प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, अन्य
| align=&quot;left&quot; |`
|-
| align=&quot;left&quot; |दीपश्री  विवेक करंदीकर
| align=&quot;left&quot; |१९७३-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |अन्य
| align=&quot;left&quot; |ऍप्सच्या लोकलायझेशनसाठी  कार्यरत
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |नारायण माधवराव हरळीकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९४८-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |लघुकथा,  नाटक, वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |वृत्तपत्रीय  भाषांतर, जाहिरातींसाठी भाषांतर.
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - हिंदी, हिंदी - मराठी, मराठी - हिंदी,
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |नीता कुलकर्णी
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९७३-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ &lt;ref&gt;लेखक परिचय - एक होती रितू&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अमेय प्रकाशन, रोहन प्रकाशन, मधुश्री पब्लिकेशन,  मंजुल प्रकाशन, विश्वकर्मा प्रकाशन, wow प्रकाशन, [[विवेकानंद  केंद्र]] प्रकाशन विभाग
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |हिंदी - मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |नूतन  कुलकर्णी - इंगळे
| align=&quot;left&quot; |१९८१-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |NDA
| align=&quot;left&quot; |लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र,  वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[पांडुरंग महादेव बापट|पांडुरंग महादेव बापट ऊर्फ सेनापती बापट]]
| align=&quot;left&quot; |१८८०-१९६७
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |[[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]]
| align=&quot;left&quot; |अध्यात्मपर लेखन
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[पु.ल. देशपांडे]]
| align=&quot;left&quot; |१९१९-२०००
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |पूजा सुनील  देशपांडे
| align=&quot;left&quot; |१९६८-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |२
| align=&quot;left&quot; |[[नॅशनल बुक ट्रस्ट]]
| align=&quot;left&quot; |बाल साहित्य, कृषी, शैक्षणिक  विषय अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |पूनम छत्रे &lt;ref&gt;लेखक परिचय - कथापौर्णिमा कथासंग्रह, प्रकाशक: रसिक साहित्य, पुणे. &lt;/ref&gt;
| 
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |मनोविकास प्रकाशन, साकेत  प्रकाशन, मधूश्री पब्लिकेशन इत्यादी
| align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक  / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[प्रशांत तळणीकर]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |प्रसाददत्त शशिकांत  गाडगीळ
| align=&quot;left&quot; |१९७०-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |मराठी- इंग्रजी, इंग्रजी -  मराठी
| align=&quot;left&quot; |२२
| align=&quot;left&quot; |मेहता प्रकाशन. वैशाली  प्रकाशन.
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, चरित्र / आत्मचरित्र
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा. भागवत]]
| align=&quot;left&quot; |१९१०-२००१
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |विज्ञानकथा
| align=&quot;left&quot; |त्यांनी '[[ज्यूल व्हर्न]]'  या प्रसिद्ध व आद्य-विज्ञानकथालेखकाचे संपूर्ण लेखन मराठीत भाषांतरित केले.
|-
| align=&quot;left&quot; |[[भार्गवराम विठ्ठल वरेरकर|भार्गवराम (मामा) विठ्ठल वरेरकर]]
| align=&quot;left&quot; |१८८३-१९६४
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मंजिरी दिलीप धामणकर &lt;ref&gt;अनुभाषिते, लेखिका - मंजिरी धामणकर, प्रकाशक - अल्टिमेट असोसिएट्स &lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९५९-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |इंग्रजी,  हिंदी, संस्कृत, बंगाली मधून मराठीत आणि मराठीतून हिंदी, इंग्रजीत
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मेहता  प्रकाशन, अमेय प्रकाशन, ग्रिप्स थिएटर, फ्लाय ड्रीम्स प्रकाशन
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लघुकथा, कविता, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य,  धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
|हिंदी,उर्दू, बंगाली गीतांचा त्याच चालीत  मराठी अनुवाद,
|-
|मराठी गीतांचा हिंदी अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |मंजिरी सागर  गानू
| align=&quot;left&quot; |१९७१-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी
| align=&quot;left&quot; | -
| 
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| align=&quot;left&quot; |दैनिक, माहेर, मेनका  मासिकांसाठी लेखांचे अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |[[मंजुषा आमडेकर|मंजूषा आमडेकर]]
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
| align=&quot;left&quot; |३०-३२ वर्षांचा अनुभव
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, 
हिंदी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |२५० &lt;ref&gt;बिले ते विवेकानंद, विश्वास प्रकाशन, डिसेंबर २०२५&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |मेहता पब्लिशिंग हाऊस, मंजुल प्रकाशनन, रिया पब्लिकेशन, व्यास क्रिएशन प्रकाशन, विश्वास प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |प्रामुख्याने बालसाहित्य, इतर प्रकार - तांत्रिक, माहितीपूर्ण, जाहिराती 
| align=&quot;left&quot; |
* आठ पुरस्कार प्राप्त
* [[हॅरी पॉटर]]&lt;nowiki/&gt; मालिकेतील सर्व पुस्तकांचा मराठी अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |माधुरी  मयेकर-पांगे
| align=&quot;left&quot; |१९७८-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |मराठी - हिंदी, हिंदी -  मराठी, मराठी - इंग्रजी, इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |५
| align=&quot;left&quot; |[[माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय (भारत)|सुमेरू प्रकाशन, श्री  गणेश प्रकाशन, माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय]]
| align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, धर्म /  अध्यात्म / तत्त्वज्ञान
| align=&quot;left&quot; |६००० पेक्षा जास्त मराठी  शुभेच्छा पत्र संदेशांचे लिखाण प्रकाशित.
|-
| align=&quot;left&quot; |मीना शेटे-संभू
| 
| align=&quot;left&quot; |१५
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी, हिंदी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |142
| align=&quot;left&quot; |मेहता, अमेय, विश्वकर्मा,  सुगावा, सायन, सनय ,मंजुल, मधुश्री, सकाळ, कृष्णा, ब्लूम्सबरी चैतन्य, न्यू ईरा,  गरुडा
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, चरित्र /  आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान,  /विज्ञान/इतिहास,/प्रवासवर्णन/वैद्यकीय/मानसशास्त्र/शेअर  बाजार/वाणिज्य/संशोधनपर/क्रीडा/स्वयंसाहाय्यता
| align=&quot;left&quot; |[[लोकपाल विधेयक, २०११|लोकपाल विधेयक व अन्य विधेयकांची भाषांतरे केली  आहेत.]]
|-
| align=&quot;left&quot; |[[मृणालिनी गडकरी]]
| align=&quot;left&quot; |१९४९-२०१८
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी, इंग्रजी -  मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |यशश्री पुणेकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९६६-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |२० वर्षे
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |हिंदी आणि  इंग्रजी मधून मराठीत
| rowspan=&quot;2&quot; | 
| align=&quot;left&quot; |पालकनीती प्रकाशन, Wow  publication
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख/  विज्ञान विषयक लेख /कथा
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |एकलव्य प्रकाशन
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |योगेश गंगाधर प्रभुणे
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९७१-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | -
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | -
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अन्य,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |प्रसिद्धी  पत्रके, लेख यांचा अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |हिंदी - मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[रवींद्र गुर्जर]]
| 
| १५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |रवींद्र देवधर
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |रवींद्र हरि अभ्यंकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९५१- 
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |फ्रेंच - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | -
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |केल्याने  भाषांतर या नियतकालिकात अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |लघुकथा,  कविता, बाल साहित्य, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
* प्रॉडट  कॅटलॉग, सरकारी पत्रव्यवहार,कायदेशीर नोटिसा, करारनामे इत्यादी 
* मागणीप्रमाणे अनुवाद (फ्री लान्स)
|-
| align=&quot;left&quot; |मराठी - फ्रेंच , इंग्रजी - मराठी, मराठी-इंग्रजी,  गुजराती - इंग्रजी इंग्रजी -गुजराती, गुजराती - फ्रेंच, हिंदी - इंग्लिश
|-
| align=&quot;left&quot; |राधिका  कुलकर्णी
| align=&quot;left&quot; |१९६१-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; | -
| 
| align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक  / ललित लेख
| align=&quot;left&quot; |[[दूरदर्शन]] वृत्तविभागासाठी  भाषांतरकार म्हणून ( इंग्रजी-मराठी आणि मराठी -इंग्रजी) काम .
|-
| align=&quot;left&quot; |[[लीना  सोहोनी]]
| align=&quot;left&quot; |१९५९-
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |वंदना अनुपकुमार  कुंडेटकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९६५-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१० ते १५  वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |३ &lt;ref&gt;लेखक परिचय - माझ्या अम्मीची गोष्ट,  मेहता पब्लिकेशन &lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मेहता प्रकाशन, माय मिरर पब्लिकेशन्स
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - हिंदी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[विजय भागवत]]
| align=&quot;left&quot; |१९३१ -
| align=&quot;left&quot; |४० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |२५
| align=&quot;left&quot; |सुयोग प्रकाशन, मधुश्री प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |विज्ञान तंत्रज्ञान, बालकथा, अन्य
|
|-
| align=&quot;left&quot; |विजयालक्ष्मी  रमेश रेवणकर
| align=&quot;left&quot; |१९५०-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी, इंग्रजी -  कन्नड
| align=&quot;left&quot; |१०
| align=&quot;left&quot; |[[कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन|कॉन्टिनेन्टल]] , मीहाना, चंद्रकला, नवीन  इत्यादी.
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, चरित्र /  आत्मचरित्र, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[विदुला  टोकेकर]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |विलास गीते
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[वैजनाथशास्त्री कानफाडे]]
| align=&quot;left&quot; |ब्रिटीशकालीन
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |शीतल कोकाटे
| align=&quot;left&quot; |२०१८-
| align=&quot;left&quot; |८ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-हिंदी,  इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |लेख, लघुकथा, जाहिरात,  इतिहास, शैक्षणिक विषय, कॉर्पोरेट अनुवाद, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[शुचिता  नांदापूरकर-फडके]]
| align=&quot;left&quot; |१९६५-
| align=&quot;left&quot; |१४
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |१०५
| align=&quot;left&quot; |मेहता प्रकाशन, विश्वकर्मा  प्रकाशन, मंजुल प्रकाशन, प्रसाद प्रकाशन,श्रीअरविंद आश्रम, मधुश्री प्रकाशन,  रोहन प्रकाशन, हेडविग प्रकाशन, फिंगरप्रिंट प्रकाशन,गोएल प्रकाशन,पुढारी,वैशाली  प्रकाशन,सह्याद्री हॉस्पिटल
| align=&quot;left&quot; |ललित-कथा, कादंबरी, वैचारिक,  कायदाविषयक,बालसाहित्य,  स्व-मदत,आध्यात्मिक,चरित्रे,आत्मकथन,तत्त्वज्ञान,कविता,शैक्षणिक,वैद्यकीय लेख
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |संगीता नितीन  कुलकर्णी
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |४
| align=&quot;left&quot; |साकेत प्रकाशन, मंजुळ
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |संजय भास्कर जोशी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|
|-
| align=&quot;left&quot; |सायली धोंगडे
| align=&quot;left&quot; |१९७५-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी मराठी -  इंग्रजी, हिन्दी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |३
| align=&quot;left&quot; |हेडविग प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, कविता, चरित्र /  आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |सुनिल विष्णू  करमरकर
| align=&quot;left&quot; |१९६२-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |१
| align=&quot;left&quot; |[[मेहता पब्लिशिंग हाऊस|मेहता पब्लिशिंग हाऊस, पुणे]]
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |सुमेधा जोशी
| align=&quot;left&quot; |१९६८-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |फ्रेंच - इंग्रजी, फ्रेंच -  मराठी, इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |सुवर्णा  पुरुषोत्तम बेडेकर &lt;ref&gt;लेखक परिचय - युद्ध आणि शांतता - भारत आणि पाकिस्तान&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी,  मराठी-हिंदी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |अमेय प्रकाशन, इंद्रा  पब्लिकेशन, चिनार पब्लिकेशन, मंजूल प्रकाशन, मायमिरर पब्लिशिंग हाऊस, जयको  पब्लिकेशन, हेडविग प्रकाशन, नॅशनल बुक ट्रस्ट
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, नाटक, चरित्र /  आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान,  अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[सुश्रुत कुलकर्णी]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |५ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2026-03-19|title=सुश्रुत कुलकर्णी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2673902|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[स्वर्णलता भिशीकर]]
| align=&quot;left&quot; |१९५१-२०२५
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]]
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |स्वाती संदीप दाढे.
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
|१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |बंगाली - मराठी 
|२ &lt;ref&gt;अनुवादक स्वाती दाढे परिचय, अनुभूती - बंगाली अनुवादित कथा &lt;/ref&gt;
|अनाहत, निहारा प्रकाशन
|लघुकथा, कविता, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य
|
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादित पुस्तकांची यादी]]

== संदर्भ ==
[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:भाषांतरकार]]</text>
      <sha1>pvqd851ay7xuc1ucufwxtng8m2z0gfs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679875</id>
      <parentid>2679871</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T05:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41473" sha1="cd7j9dexkuudhw2i9t9kib56swwbyx9" xml:space="preserve">अव्वल इंग्रजी काळात मराठीमध्ये मोठ्या प्रमाणात भाषांतराला सुरुवात झाली. त्या काळाला भाषांतरयुग असेही संबोधले गेले. आजही मराठीमध्ये अनुवाद करणाऱ्या व्यक्तींची संख्या लक्षणीय आहे. 

सदर यादी नावांच्या आद्याक्षरानुसार आहे. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''नाव'''
|'''जन्मवर्ष'''
|'''अनुवादाचा  अनुभव (वर्षे)'''
|'''कोणत्या  भाषेतून कोणत्या भाषेत?'''
|'''प्रकाशित  अनुवाद (पुस्तकांची संख्या)'''
|'''प्रकाशन  संस्था'''
|'''साहित्यप्रकार  कथा.'''
|'''अन्य  तपशील'''
|-
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |अनिल विद्याधर आठलेकर
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |१९८२-
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |१० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी/हिंदी/मराठी - कन्नड,
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |५
| rowspan=&quot;4&quot; | 
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लेख, ललित, कॉमिक्स, अध्यात्म/धार्मिक विषय, जाहिरात, इतिहास, शैक्षणिक विषय,  प्रश्नपत्रिका, वैद्यकीय अनुवाद, अन्य...
|कन्नड चित्रपटासाठी डबिंग हेड म्हणून  काम,
|-
| align=&quot;left&quot; |कन्नड - मराठी/हिंदी
|जाहिरातीसाठी  कन्नड व्हॉईसओव्हर,
|-
| 
|मराठी  चित्रपटासाठी गीतलेखन
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-हिंदी, इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी,  मराठी-हिंदी
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अपर्णा झा
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९४२-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |बंगाली - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |५
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |[[पद्मगंधा प्रकाशन]], मेहेता प्रकाशन पुणे, साहित्य  प्रसार केंद्र नागपूर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लघुकथा, कविता, नाटक
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मराठी -  बंगाली शब्दकोष, नोव्हेंबर २०२३
|-
| align=&quot;left&quot; |मराठी - बंगाली
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अभय अरुण इनामदार
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९७५-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |३ &lt;ref&gt;अभय इनामदार, Spinewise - मिहाना पब्लिकेशन्स &lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |चरित्र /  आत्मचरित्र,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |आरोग्यसेवा व  लीगल क्षेत्रातील अनुवादाचे काम. ब्रोशर्स, माहितीपत्रके व इतर अनुवाद  (तांत्रिक, व्यावसायिक आणि भावनिक लिखाणाचा अनुवाद)  
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - हिंदी
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अमर अरुण देवगांवकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९९६-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |५ ते १०  वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |६
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मंजुल  प्रकाशन, कथा (नवी दिल्ली), विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान,  अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |मराठी-इंग्रजी, हिंदी-मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[अविनाश बिनीवाले]]
| align=&quot;left&quot; |१९४३-
| 
| align=&quot;left&quot; |जर्मन-मराठी, रशियन-मराठी,मराठी-हिंदी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[अशोक  जैन]]
| align=&quot;left&quot; |१९४४-२०१४
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |अक्षता प्रसाद देशपांडे
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |१९६९ -
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |२० वर्षाहून  अधिक
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |मराठी - कन्नड  
कन्नड - मराठी
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |५
| rowspan=&quot;3&quot; | 
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |आत्मचरित्र,  प्रेरणादायक पुस्तकं, कथा, लेख
|डॉ. [[विठ्ठल कामत]] यांची सगळी पुस्तकं कन्नडमध्ये अनुवादित.
|-
|फ़ुलाला सुगंध मातीचा या मराठी मालिकेचा कन्नड अनुवाद आणि पटकथा  लेखन,
|-
|झी साठी शॉर्ट ड्रामाचा अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |आदित्य आनंद  हर्डीकर
| align=&quot;left&quot; |१९७४-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |आरती अरुण  देवगांवकर
| align=&quot;left&quot; |१९६९-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |१४
| align=&quot;left&quot; |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स,  मंजुल प्रकाशन, भारतीय विचार साधना
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, कविता,  वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |[[आश्लेषा महाजन|आश्लेषा  शिरीष महाजन]]
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९६९-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१० ते १५  वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |११
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मनाक्षरे  प्रकाशन पुणे, प्रथम बुक्स
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  कविता, बाल साहित्य
| rowspan=&quot;2&quot; | १ कादंबरी, बाकी बालसाहित्याच्या दहा+  पुस्तिका, ई-पुस्तिका
|-
| align=&quot;left&quot; |संस्कृत - मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[उमा  कुलकर्णी]]
| align=&quot;left&quot; |१९५०-
| 
| align=&quot;left&quot; |कन्नड-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[कविता  महाजन]]
| align=&quot;left&quot; |१९६७-२०१८
| 
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |[[राजहंस प्रकाशन]]
| 
| [[इस्मत चुगताई]] या उर्दू लेखिकाच्या लघुकथांचा अनुवाद - राजाई या नावाने प्रकाशित; त्याला [[साहित्य अकादमी पुरस्कार|साहित्य अकादमी]] पुरस्कार प्राप्त &lt;ref&gt;https://www.business-standard.com/article/pti-stories/marathi-writer-kavita-mahajan-passes-away-118092701284_1.html&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |[[गोपाळ गणेश आगरकर]]
| align=&quot;left&quot; |१८५६-१८९५
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[गोरख थोरात|गोरख  निवृत्ती थोरात]]
| align=&quot;left&quot; |१९६९-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |मराठी - हिंदी
| align=&quot;left&quot; |३३ &lt;ref&gt;राडा, भाऊ पाध्ये, अनुवाद - गोरख थोरात, सेतु प्रकाशन&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |राजकमल प्रकाशन नवी दिल्ली,  सेतु प्रकाशन नवी दिल्ली, साहित्य अकादमी नवी दिल्ली, भारतीय ज्ञानपीठ प्रकाशन  नवी दिल्ली
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, कविता,  चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य
| align=&quot;left&quot; |०३ राष्ट्रीय, ०२ राज्यस्तरीय  आणि ०१ प्रादेशिक पुरस्कार
|-
| align=&quot;left&quot; |[[चंद्रकांत भोंजाळ|चंद्रकांत  केशव भोंजाळ]] &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/chandrakant-bhonjal-writes-about-books-and-reading|title=अनुवादकाचे वाचन....|last=चंद्रकांत भोंजाळ|website=|language=|url-status=live|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |१९५४-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |हिंदी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |७०
| align=&quot;left&quot; |अक्षर प्रकाशन, संधिकाल  प्रकाशन, अनघा प्रकाशन, दिलीपराज प्रकाशन,
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, नाटक,  चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म /  तत्त्वज्ञान
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[चंद्रकांत पाटील|चंद्रकांत नागेशराव पाटील]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |मराठी-हिंदी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |चित्रा  पिंपळे
| align=&quot;left&quot; |१९५५ -
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |मराठी - हिन्दी, 
इंग्लिश -  हिन्दी
| align=&quot;left&quot; |१०
| align=&quot;left&quot; |हेडविग,मंजुल
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, कविता, धर्म /  अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |जयश्री टेंगशे
| align=&quot;left&quot; |१९५०-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |२
| align=&quot;left&quot; |विश्वकर्मा प्रकाशन, पुणे
सरस्वती पब्लिकेशन्स, कोल्हापूर
| align=&quot;left&quot; |आध्यात्मिक लेखन
|
|-
| align=&quot;left&quot; |जयश्री बोकील
| align=&quot;left&quot; |१९६९-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी,  संस्कृत-मराठी.
| align=&quot;left&quot; |३
| align=&quot;left&quot; |बुक गंगा
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, बाल  साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |जिल्पा खत्री.
|१९७२-
|१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी,
मराठी-इंग्रजी,
गुजराथी-मराठी
गुजराथी- इंग्रजी
मराठी-गुजराथी
इंग्रजी-गुजराथी 
|३
| align=&quot;left&quot; |भारतीय विचार साधना पुणे, फिंगरप्रिंट- प्रकाश बुक्स, वरदा प्रकाशन
|सेल्फ हेल्प श्रेणीतील पुस्तके, इतिहास विषयक पुस्तके
|
|-
| align=&quot;left&quot; |ज्योती आफळे
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |मेहता पब्लिशिंग हाऊस 
अनुबंध प्रकाशन
| 
| [[पेरी मेसन]] या वकिलाची मध्यवर्ती भूमिका ठेवून [[अर्ल स्टॅनले गार्डनर]] यांनी अनेक कादंबऱ्या लिहिल्या आहेत.  त्यातील ३ कादंबऱ्यांचा अनुवाद केला आहे.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2022-06-12|title=पेरी मेसन|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A4%A8&amp;oldid=2122610|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |ज्योती कुंटे &lt;ref&gt;लेखक परिचय - कोसबाड की पहाडीसे (पद्मश्री अनुताई वाघ)&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |१९५१-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी,
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |बुक गंगा
| align=&quot;left&quot; |कविता, चरित्र / आत्मचरित्र,  वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[केतकी मोडक|डॉ.केतकी  मोडक]]
| align=&quot;left&quot; |१९६८-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |[[श्रीअरविंद सोसायटी]]
| align=&quot;left&quot; |अध्यात्मपर लेखन
| align=&quot;left&quot; |[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या साहित्याचा अनुवाद, [[अभीप्सा (मासिक)|अभीप्सा]] (संपूर्णपणे अनुवादित असलेल्या) मासिकातून प्रकाशित.
|-
| align=&quot;left&quot; |[[छाया महाजन|डॉ.छाया  महाजन]]
| align=&quot;left&quot; |१९४९-
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |डॉ.वर्षा तोडमल
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |डॉ.शंतनू अभ्यंकर &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
| align=&quot;left&quot; |डॉ.संपदा  पाटगावकर
| align=&quot;left&quot; |१९६१-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी,
| 
| align=&quot;left&quot; |हेडविग मिडिया,मधुश्री  पब्लिकेशन
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |तेजश्री सौरभ जोशी
| align=&quot;left&quot; |१९८१-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |फ्रेंच - मराठी, मराठी -  फ्रेंच
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |लघुकथा
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |तेजाली  चंद्रकांत शहासने
| align=&quot;left&quot; |१९८४-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |मराठी - इंग्रजी,  इंग्रजी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |विधी महाविद्यालय, बीबीसी  वर्ल्ड सर्विस, चांगुलपणाची चळवळ
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| align=&quot;left&quot; |कायदेविषयक, वैचारिक लेख,   शैक्षणिक साहित्य, बातम्या, वेबसाईटसाठी आवश्यक व्यावसायिक, माहितीपर मजकूर  
|-
| align=&quot;left&quot; |दत्तात्रय  तथा प्रमोद गोविंद शेजवलकर
| align=&quot;left&quot; |१९५१-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| 
| align=&quot;left&quot; |१०
| align=&quot;left&quot; |[[राजहंस प्रकाशन]], मेहता प्रकाशन, साकेत प्रकाशन,  फिंगरप्रिंट प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, अन्य
| align=&quot;left&quot; |`
|-
| align=&quot;left&quot; |दीपश्री  विवेक करंदीकर
| align=&quot;left&quot; |१९७३-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |अन्य
| align=&quot;left&quot; |ऍप्सच्या लोकलायझेशनसाठी  कार्यरत
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |नारायण माधवराव हरळीकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९४८-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |लघुकथा,  नाटक, वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |वृत्तपत्रीय  भाषांतर, जाहिरातींसाठी भाषांतर.
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - हिंदी, हिंदी - मराठी, मराठी - हिंदी,
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |नीता कुलकर्णी
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९७३-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ &lt;ref&gt;लेखक परिचय - एक होती रितू&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अमेय प्रकाशन, रोहन प्रकाशन, मधुश्री पब्लिकेशन,  मंजुल प्रकाशन, विश्वकर्मा प्रकाशन, wow प्रकाशन, [[विवेकानंद  केंद्र]] प्रकाशन विभाग
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |हिंदी - मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |नूतन  कुलकर्णी - इंगळे
| align=&quot;left&quot; |१९८१-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |NDA
| align=&quot;left&quot; |लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र,  वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[पांडुरंग महादेव बापट|पांडुरंग महादेव बापट ऊर्फ सेनापती बापट]]
| align=&quot;left&quot; |१८८०-१९६७
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |[[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]]
| align=&quot;left&quot; |अध्यात्मपर लेखन
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[पु.ल. देशपांडे]]
| align=&quot;left&quot; |१९१९-२०००
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |पूजा सुनील  देशपांडे
| align=&quot;left&quot; |१९६८-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |२
| align=&quot;left&quot; |[[नॅशनल बुक ट्रस्ट]]
| align=&quot;left&quot; |बाल साहित्य, कृषी, शैक्षणिक  विषय अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |पूनम छत्रे &lt;ref&gt;लेखक परिचय - कथापौर्णिमा कथासंग्रह, प्रकाशक: रसिक साहित्य, पुणे. &lt;/ref&gt;
| 
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |मनोविकास प्रकाशन, साकेत  प्रकाशन, मधूश्री पब्लिकेशन इत्यादी
| align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक  / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[प्रशांत तळणीकर]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |प्रसाददत्त शशिकांत  गाडगीळ
| align=&quot;left&quot; |१९७०-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |मराठी- इंग्रजी, इंग्रजी -  मराठी
| align=&quot;left&quot; |२२
| align=&quot;left&quot; |मेहता प्रकाशन. वैशाली  प्रकाशन.
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, चरित्र / आत्मचरित्र
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा. भागवत]]
| align=&quot;left&quot; |१९१०-२००१
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |विज्ञानकथा
| align=&quot;left&quot; |त्यांनी '[[ज्यूल व्हर्न]]'  या प्रसिद्ध व आद्य-विज्ञानकथालेखकाचे संपूर्ण लेखन मराठीत भाषांतरित केले.
|-
| align=&quot;left&quot; |[[भार्गवराम विठ्ठल वरेरकर|भार्गवराम (मामा) विठ्ठल वरेरकर]]
| align=&quot;left&quot; |१८८३-१९६४
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मंजिरी दिलीप धामणकर &lt;ref&gt;अनुभाषिते, लेखिका - मंजिरी धामणकर, प्रकाशक - अल्टिमेट असोसिएट्स &lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९५९-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |इंग्रजी,  हिंदी, संस्कृत, बंगाली मधून मराठीत आणि मराठीतून हिंदी, इंग्रजीत
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मेहता  प्रकाशन, अमेय प्रकाशन, ग्रिप्स थिएटर, फ्लाय ड्रीम्स प्रकाशन
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लघुकथा, कविता, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य,  धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
|हिंदी,उर्दू, बंगाली गीतांचा त्याच चालीत  मराठी अनुवाद,
|-
|मराठी गीतांचा हिंदी अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |मंजिरी सागर  गानू
| align=&quot;left&quot; |१९७१-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी
| align=&quot;left&quot; | -
| 
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| align=&quot;left&quot; |दैनिक, माहेर, मेनका  मासिकांसाठी लेखांचे अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |[[मंजुषा आमडेकर|मंजूषा आमडेकर]]
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
| align=&quot;left&quot; |३०-३२ वर्षांचा अनुभव
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, 
हिंदी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |२५० &lt;ref&gt;बिले ते विवेकानंद, विश्वास प्रकाशन, डिसेंबर २०२५&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |मेहता पब्लिशिंग हाऊस, मंजुल प्रकाशनन, रिया पब्लिकेशन, व्यास क्रिएशन प्रकाशन, विश्वास प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |प्रामुख्याने बालसाहित्य, इतर प्रकार - तांत्रिक, माहितीपूर्ण, जाहिराती 
| align=&quot;left&quot; |
* आठ पुरस्कार प्राप्त
* [[हॅरी पॉटर]]&lt;nowiki/&gt; मालिकेतील सर्व पुस्तकांचा मराठी अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |माधुरी  मयेकर-पांगे
| align=&quot;left&quot; |१९७८-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |मराठी - हिंदी, हिंदी -  मराठी, मराठी - इंग्रजी, इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |५
| align=&quot;left&quot; |[[माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय (भारत)|सुमेरू प्रकाशन, श्री  गणेश प्रकाशन, माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय]]
| align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, धर्म /  अध्यात्म / तत्त्वज्ञान
| align=&quot;left&quot; |६००० पेक्षा जास्त मराठी  शुभेच्छा पत्र संदेशांचे लिखाण प्रकाशित.
|-
| align=&quot;left&quot; |मीना शेटे-संभू
| 
| align=&quot;left&quot; |१५
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी, हिंदी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |142
| align=&quot;left&quot; |मेहता, अमेय, विश्वकर्मा,  सुगावा, सायन, सनय ,मंजुल, मधुश्री, सकाळ, कृष्णा, ब्लूम्सबरी चैतन्य, न्यू ईरा,  गरुडा
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, चरित्र /  आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान,  /विज्ञान/इतिहास,/प्रवासवर्णन/वैद्यकीय/मानसशास्त्र/शेअर  बाजार/वाणिज्य/संशोधनपर/क्रीडा/स्वयंसाहाय्यता
| align=&quot;left&quot; |[[लोकपाल विधेयक, २०११|लोकपाल विधेयक व अन्य विधेयकांची भाषांतरे केली  आहेत.]]
|-
| align=&quot;left&quot; |[[मृणालिनी गडकरी]]
| align=&quot;left&quot; |१९४९-२०१८
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी, इंग्रजी -  मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |यशश्री पुणेकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९६६-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |२० वर्षे
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |हिंदी आणि  इंग्रजी मधून मराठीत
| rowspan=&quot;2&quot; | 
| align=&quot;left&quot; |पालकनीती प्रकाशन, Wow  publication
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख/  विज्ञान विषयक लेख /कथा
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |एकलव्य प्रकाशन
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |योगेश गंगाधर प्रभुणे
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९७१-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | -
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | -
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अन्य,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |प्रसिद्धी  पत्रके, लेख यांचा अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |हिंदी - मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[रवींद्र गुर्जर]]
| 
| १५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |रवींद्र देवधर
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |रवींद्र हरि अभ्यंकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९५१- 
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |फ्रेंच - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | -
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |केल्याने  भाषांतर या नियतकालिकात अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |लघुकथा,  कविता, बाल साहित्य, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
* प्रॉडट  कॅटलॉग, सरकारी पत्रव्यवहार,कायदेशीर नोटिसा, करारनामे इत्यादी 
* मागणीप्रमाणे अनुवाद (फ्री लान्स)
|-
| align=&quot;left&quot; |मराठी - फ्रेंच , इंग्रजी - मराठी, मराठी-इंग्रजी,  गुजराती - इंग्रजी इंग्रजी -गुजराती, गुजराती - फ्रेंच, हिंदी - इंग्लिश
|-
| align=&quot;left&quot; |राधिका  कुलकर्णी
| align=&quot;left&quot; |१९६१-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; | -
| 
| align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक  / ललित लेख
| align=&quot;left&quot; |[[दूरदर्शन]] वृत्तविभागासाठी  भाषांतरकार म्हणून ( इंग्रजी-मराठी आणि मराठी -इंग्रजी) काम .
|-
| align=&quot;left&quot; |[[लीना  सोहोनी]]
| align=&quot;left&quot; |१९५९-
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |वंदना अनुपकुमार  कुंडेटकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९६५-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१० ते १५  वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |३ &lt;ref&gt;लेखक परिचय - माझ्या अम्मीची गोष्ट,  मेहता पब्लिकेशन &lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मेहता प्रकाशन, माय मिरर पब्लिकेशन्स
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - हिंदी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[विजय भागवत]]
| align=&quot;left&quot; |१९३१ -
| align=&quot;left&quot; |४० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |२५
| align=&quot;left&quot; |सुयोग प्रकाशन, मधुश्री प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |विज्ञान तंत्रज्ञान, बालकथा, अन्य
|
|-
| align=&quot;left&quot; |विजयालक्ष्मी  रमेश रेवणकर
| align=&quot;left&quot; |१९५०-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी, इंग्रजी -  कन्नड
| align=&quot;left&quot; |१०
| align=&quot;left&quot; |[[कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन|कॉन्टिनेन्टल]] , मीहाना, चंद्रकला, नवीन  इत्यादी.
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, चरित्र /  आत्मचरित्र, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[विदुला  टोकेकर]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |विलास गीते
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[वैजनाथशास्त्री कानफाडे]]
| align=&quot;left&quot; |ब्रिटीशकालीन
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |शीतल कोकाटे
| align=&quot;left&quot; |२०१८-
| align=&quot;left&quot; |८ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-हिंदी,  इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |लेख, लघुकथा, जाहिरात,  इतिहास, शैक्षणिक विषय, कॉर्पोरेट अनुवाद, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[शुचिता  नांदापूरकर-फडके]]
| align=&quot;left&quot; |१९६५-
| align=&quot;left&quot; |१४
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |१०५
| align=&quot;left&quot; |मेहता प्रकाशन, विश्वकर्मा  प्रकाशन, मंजुल प्रकाशन, प्रसाद प्रकाशन,श्रीअरविंद आश्रम, मधुश्री प्रकाशन,  रोहन प्रकाशन, हेडविग प्रकाशन, फिंगरप्रिंट प्रकाशन,गोएल प्रकाशन,पुढारी,वैशाली  प्रकाशन,सह्याद्री हॉस्पिटल
| align=&quot;left&quot; |ललित-कथा, कादंबरी, वैचारिक,  कायदाविषयक,बालसाहित्य,  स्व-मदत,आध्यात्मिक,चरित्रे,आत्मकथन,तत्त्वज्ञान,कविता,शैक्षणिक,वैद्यकीय लेख
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |संगीता नितीन  कुलकर्णी
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |४
| align=&quot;left&quot; |साकेत प्रकाशन, मंजुळ
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |संजय भास्कर जोशी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|
|-
| align=&quot;left&quot; |सायली धोंगडे
| align=&quot;left&quot; |१९७५-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी मराठी -  इंग्रजी, हिन्दी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |३
| align=&quot;left&quot; |हेडविग प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, कविता, चरित्र /  आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |सुनिल विष्णू  करमरकर
| align=&quot;left&quot; |१९६२-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |१
| align=&quot;left&quot; |[[मेहता पब्लिशिंग हाऊस|मेहता पब्लिशिंग हाऊस, पुणे]]
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |सुमेधा जोशी
| align=&quot;left&quot; |१९६८-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |फ्रेंच - इंग्रजी, फ्रेंच -  मराठी, इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |सुवर्णा  पुरुषोत्तम बेडेकर &lt;ref&gt;लेखक परिचय - युद्ध आणि शांतता - भारत आणि पाकिस्तान&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी,  मराठी-हिंदी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |अमेय प्रकाशन, इंद्रा  पब्लिकेशन, चिनार पब्लिकेशन, मंजूल प्रकाशन, मायमिरर पब्लिशिंग हाऊस, जयको  पब्लिकेशन, हेडविग प्रकाशन, नॅशनल बुक ट्रस्ट
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, नाटक, चरित्र /  आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान,  अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[सुश्रुत कुलकर्णी]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |५ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2026-03-19|title=सुश्रुत कुलकर्णी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2673902|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[स्वर्णलता भिशीकर]]
| align=&quot;left&quot; |१९५१-२०२५
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]]
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |स्वाती संदीप दाढे.
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
|१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |बंगाली - मराठी 
|२ &lt;ref&gt;अनुवादक स्वाती दाढे परिचय, अनुभूती - बंगाली अनुवादित कथा &lt;/ref&gt;
|अनाहत, निहारा प्रकाशन
|लघुकथा, कविता, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य
|
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादित पुस्तकांची यादी]]

== संदर्भ ==
[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:भाषांतरकार]]</text>
      <sha1>cd7j9dexkuudhw2i9t9kib56swwbyx9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679876</id>
      <parentid>2679875</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T05:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41458" sha1="2h4xc9jvcsa9qwkarnok7rz1v3wchvb" xml:space="preserve">अव्वल इंग्रजी काळात मराठीमध्ये मोठ्या प्रमाणात भाषांतराला सुरुवात झाली. त्या काळाला भाषांतरयुग असेही संबोधले गेले. आजही मराठीमध्ये अनुवाद करणाऱ्या व्यक्तींची संख्या लक्षणीय आहे. 

सदर यादी नावांच्या आद्याक्षरानुसार आहे. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''नाव'''
|'''जन्मवर्ष'''
|'''अनुवादाचा  अनुभव (वर्षे)'''
|'''कोणत्या  भाषेतून कोणत्या भाषेत?'''
|'''प्रकाशित  अनुवाद (पुस्तकांची संख्या)'''
|'''प्रकाशन  संस्था'''
|'''साहित्यप्रकार  कथा.'''
|'''अन्य  तपशील'''
|-
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |अनिल विद्याधर आठलेकर
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |१९८२-
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |१० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी/हिंदी/मराठी - कन्नड,
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |५
| rowspan=&quot;4&quot; | 
| rowspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लेख, ललित, कॉमिक्स, अध्यात्म/धार्मिक विषय, जाहिरात, इतिहास, शैक्षणिक विषय,  प्रश्नपत्रिका, वैद्यकीय अनुवाद, अन्य...
|कन्नड चित्रपटासाठी डबिंग हेड म्हणून  काम,
|-
| align=&quot;left&quot; |कन्नड - मराठी/हिंदी
|जाहिरातीसाठी  कन्नड व्हॉईसओव्हर,
|-
| 
|मराठी  चित्रपटासाठी गीतलेखन
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-हिंदी, इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी,  मराठी-हिंदी
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अपर्णा झा
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९४२-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |बंगाली - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |५
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |[[पद्मगंधा प्रकाशन]], मेहेता प्रकाशन पुणे, साहित्य  प्रसार केंद्र नागपूर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लघुकथा, कविता, नाटक
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मराठी -  बंगाली शब्दकोष, नोव्हेंबर २०२३
|-
| align=&quot;left&quot; |मराठी - बंगाली
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अभय अरुण इनामदार
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९७५-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |३ &lt;ref&gt;अभय इनामदार, Spinewise - मिहाना पब्लिकेशन्स &lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |चरित्र /  आत्मचरित्र,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |आरोग्यसेवा व  लीगल क्षेत्रातील अनुवादाचे काम. ब्रोशर्स, माहितीपत्रके व इतर अनुवाद  (तांत्रिक, व्यावसायिक आणि भावनिक लिखाणाचा अनुवाद)  
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - हिंदी
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अमर अरुण देवगांवकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९९६-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |५ ते १०  वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |६
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मंजुल  प्रकाशन, कथा (नवी दिल्ली), विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान,  अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |मराठी-इंग्रजी, हिंदी-मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[अविनाश बिनीवाले]]
| align=&quot;left&quot; |१९४३-
| 
| align=&quot;left&quot; |जर्मन-मराठी, रशियन-मराठी,मराठी-हिंदी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[अशोक  जैन]]
| align=&quot;left&quot; |१९४४-२०१४
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |अक्षता प्रसाद देशपांडे
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |१९६९ -
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |२० वर्षाहून  अधिक
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |मराठी - कन्नड  
कन्नड - मराठी
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |५
| rowspan=&quot;3&quot; | 
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |आत्मचरित्र,  प्रेरणादायक पुस्तकं, कथा, लेख
|डॉ. [[विठ्ठल कामत]] यांची सगळी पुस्तकं कन्नडमध्ये अनुवादित.
|-
|फ़ुलाला सुगंध मातीचा या मराठी मालिकेचा कन्नड अनुवाद आणि पटकथा  लेखन,
|-
|झी साठी शॉर्ट ड्रामाचा अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |आदित्य आनंद  हर्डीकर
| align=&quot;left&quot; |१९७४-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |आरती अरुण  देवगांवकर
| align=&quot;left&quot; |१९६९-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |१४
| align=&quot;left&quot; |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स,  मंजुल प्रकाशन, भारतीय विचार साधना
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, कविता,  वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |[[आश्लेषा महाजन|आश्लेषा  शिरीष महाजन]]
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९६९-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१० ते १५  वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |११
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मनाक्षरे  प्रकाशन पुणे, प्रथम बुक्स
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  कविता, बाल साहित्य
| rowspan=&quot;2&quot; | १ कादंबरी, बाकी बालसाहित्याच्या दहा+  पुस्तिका, ई-पुस्तिका
|-
| align=&quot;left&quot; |संस्कृत - मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[उमा  कुलकर्णी]]
| align=&quot;left&quot; |१९५०-
| 
| align=&quot;left&quot; |कन्नड-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[कविता  महाजन]]
| align=&quot;left&quot; |१९६७-२०१८
| 
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |[[राजहंस प्रकाशन]]
| 
| [[इस्मत चुगताई]] या उर्दू लेखिकाच्या लघुकथांचा अनुवाद - राजाई या नावाने प्रकाशित; त्याला [[साहित्य अकादमी पुरस्कार|साहित्य अकादमी]] पुरस्कार प्राप्त &lt;ref&gt;https://www.business-standard.com/article/pti-stories/marathi-writer-kavita-mahajan-passes-away-118092701284_1.html&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |[[गोपाळ गणेश आगरकर]]
| align=&quot;left&quot; |१८५६-१८९५
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[गोरख थोरात|गोरख  निवृत्ती थोरात]]
| align=&quot;left&quot; |१९६९-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |मराठी - हिंदी
| align=&quot;left&quot; |३३ &lt;ref&gt;राडा, भाऊ पाध्ये, अनुवाद - गोरख थोरात, सेतु प्रकाशन&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |राजकमल प्रकाशन नवी दिल्ली,  सेतु प्रकाशन नवी दिल्ली, साहित्य अकादमी नवी दिल्ली, भारतीय ज्ञानपीठ प्रकाशन  नवी दिल्ली
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, कविता,  चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य
| align=&quot;left&quot; |०३ राष्ट्रीय, ०२ राज्यस्तरीय  आणि ०१ प्रादेशिक पुरस्कार
|-
| align=&quot;left&quot; |[[चंद्रकांत भोंजाळ|चंद्रकांत  केशव भोंजाळ]] &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/chandrakant-bhonjal-writes-about-books-and-reading|title=अनुवादकाचे वाचन....|last=चंद्रकांत भोंजाळ|website=|language=|url-status=live|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |१९५४-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |हिंदी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |७०
| align=&quot;left&quot; |अक्षर प्रकाशन, संधिकाल  प्रकाशन, अनघा प्रकाशन, दिलीपराज प्रकाशन,
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, नाटक,  चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म /  तत्त्वज्ञान
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[चंद्रकांत पाटील|चंद्रकांत नागेशराव पाटील]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |मराठी-हिंदी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |चित्रा  पिंपळे
| align=&quot;left&quot; |१९५५ -
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |मराठी - हिन्दी, 
इंग्लिश -  हिन्दी
| align=&quot;left&quot; |१०
| align=&quot;left&quot; |हेडविग,मंजुल
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, कविता, धर्म /  अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |जयश्री टेंगशे
| align=&quot;left&quot; |१९५०-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |२
| align=&quot;left&quot; |विश्वकर्मा प्रकाशन, पुणे
सरस्वती पब्लिकेशन्स, कोल्हापूर
| align=&quot;left&quot; |आध्यात्मिक लेखन
|
|-
| align=&quot;left&quot; |जयश्री बोकील
| align=&quot;left&quot; |१९६९-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी,  संस्कृत-मराठी.
| align=&quot;left&quot; |३
| align=&quot;left&quot; |बुक गंगा
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, बाल  साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |जिल्पा खत्री.
|१९७२-
|१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी,
मराठी-इंग्रजी,
गुजराथी-मराठी
गुजराथी- इंग्रजी
मराठी-गुजराथी
इंग्रजी-गुजराथी 
|३
| align=&quot;left&quot; |भारतीय विचार साधना पुणे, फिंगरप्रिंट- प्रकाश बुक्स, वरदा प्रकाशन
|सेल्फ हेल्प श्रेणीतील पुस्तके, इतिहास विषयक पुस्तके
|
|-
| align=&quot;left&quot; |ज्योती आफळे
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |मेहता पब्लिशिंग हाऊस 
अनुबंध प्रकाशन
| 
| [[पेरी मेसन]] या वकिलाची मध्यवर्ती भूमिका ठेवून [[अर्ल स्टॅनले गार्डनर]] यांनी अनेक कादंबऱ्या लिहिल्या आहेत.  त्यातील ३ कादंबऱ्यांचा अनुवाद केला आहे.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2022-06-12|title=पेरी मेसन|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A4%A8&amp;oldid=2122610|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |ज्योती कुंटे &lt;ref&gt;लेखक परिचय - कोसबाड की पहाडीसे (पद्मश्री अनुताई वाघ)&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |१९५१-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी,
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |बुक गंगा
| align=&quot;left&quot; |कविता, चरित्र / आत्मचरित्र,  वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[केतकी मोडक|डॉ.केतकी  मोडक]]
| align=&quot;left&quot; |१९६८-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |[[श्रीअरविंद सोसायटी]]
| align=&quot;left&quot; |अध्यात्मपर लेखन
| align=&quot;left&quot; |[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या साहित्याचा अनुवाद, [[अभीप्सा (मासिक)|अभीप्सा]] (संपूर्णपणे अनुवादित असलेल्या) मासिकातून प्रकाशित.
|-
| align=&quot;left&quot; |[[छाया महाजन|डॉ.छाया  महाजन]]
| align=&quot;left&quot; |१९४९-
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |डॉ.वर्षा तोडमल
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |डॉ.शंतनू अभ्यंकर &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=|language=en|access-date=2026-04-20|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
|
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|-
| align=&quot;left&quot; |डॉ.संपदा  पाटगावकर
| align=&quot;left&quot; |१९६१-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी,
| 
| align=&quot;left&quot; |हेडविग मिडिया,मधुश्री  पब्लिकेशन
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |तेजश्री सौरभ जोशी
| align=&quot;left&quot; |१९८१-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |फ्रेंच - मराठी, मराठी -  फ्रेंच
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |लघुकथा
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |तेजाली  चंद्रकांत शहासने
| align=&quot;left&quot; |१९८४-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |मराठी - इंग्रजी,  इंग्रजी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |विधी महाविद्यालय, बीबीसी  वर्ल्ड सर्विस, चांगुलपणाची चळवळ
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| align=&quot;left&quot; |कायदेविषयक, वैचारिक लेख,   शैक्षणिक साहित्य, बातम्या, वेबसाईटसाठी आवश्यक व्यावसायिक, माहितीपर मजकूर  
|-
| align=&quot;left&quot; |दत्तात्रय  तथा प्रमोद गोविंद शेजवलकर
| align=&quot;left&quot; |१९५१-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| 
| align=&quot;left&quot; |१०
| align=&quot;left&quot; |[[राजहंस प्रकाशन]], मेहता प्रकाशन, साकेत प्रकाशन,  फिंगरप्रिंट प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, अन्य
| align=&quot;left&quot; |`
|-
| align=&quot;left&quot; |दीपश्री  विवेक करंदीकर
| align=&quot;left&quot; |१९७३-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |अन्य
| align=&quot;left&quot; |ऍप्सच्या लोकलायझेशनसाठी  कार्यरत
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |नारायण माधवराव हरळीकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९४८-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |लघुकथा,  नाटक, वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |वृत्तपत्रीय  भाषांतर, जाहिरातींसाठी भाषांतर.
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - हिंदी, हिंदी - मराठी, मराठी - हिंदी,
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |नीता कुलकर्णी
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९७३-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ &lt;ref&gt;लेखक परिचय - एक होती रितू&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अमेय प्रकाशन, रोहन प्रकाशन, मधुश्री पब्लिकेशन,  मंजुल प्रकाशन, विश्वकर्मा प्रकाशन, wow प्रकाशन, [[विवेकानंद  केंद्र]] प्रकाशन विभाग
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |हिंदी - मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |नूतन  कुलकर्णी - इंगळे
| align=&quot;left&quot; |१९८१-
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |NDA
| align=&quot;left&quot; |लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र,  वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[पांडुरंग महादेव बापट|पांडुरंग महादेव बापट ऊर्फ सेनापती बापट]]
| align=&quot;left&quot; |१८८०-१९६७
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| align=&quot;left&quot; |[[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]]
| align=&quot;left&quot; |अध्यात्मपर लेखन
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[पु.ल. देशपांडे]]
| align=&quot;left&quot; |१९१९-२०००
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |पूजा सुनील  देशपांडे
| align=&quot;left&quot; |१९६८-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |२
| align=&quot;left&quot; |[[नॅशनल बुक ट्रस्ट]]
| align=&quot;left&quot; |बाल साहित्य, कृषी, शैक्षणिक  विषय अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |पूनम छत्रे &lt;ref&gt;लेखक परिचय - कथापौर्णिमा कथासंग्रह, प्रकाशक: रसिक साहित्य, पुणे. &lt;/ref&gt;
| 
| align=&quot;left&quot; |१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |मनोविकास प्रकाशन, साकेत  प्रकाशन, मधूश्री पब्लिकेशन इत्यादी
| align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक  / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[प्रशांत तळणीकर]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |प्रसाददत्त शशिकांत  गाडगीळ
| align=&quot;left&quot; |१९७०-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |मराठी- इंग्रजी, इंग्रजी -  मराठी
| align=&quot;left&quot; |२२
| align=&quot;left&quot; |मेहता प्रकाशन. वैशाली  प्रकाशन.
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, चरित्र / आत्मचरित्र
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा. भागवत]]
| align=&quot;left&quot; |१९१०-२००१
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |विज्ञानकथा
| align=&quot;left&quot; |त्यांनी '[[ज्यूल व्हर्न]]'  या प्रसिद्ध व आद्य-विज्ञानकथालेखकाचे संपूर्ण लेखन मराठीत भाषांतरित केले.
|-
| align=&quot;left&quot; |[[भार्गवराम विठ्ठल वरेरकर|भार्गवराम (मामा) विठ्ठल वरेरकर]]
| align=&quot;left&quot; |१८८३-१९६४
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मंजिरी दिलीप धामणकर &lt;ref&gt;अनुभाषिते, लेखिका - मंजिरी धामणकर, प्रकाशक - अल्टिमेट असोसिएट्स &lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९५९-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |इंग्रजी,  हिंदी, संस्कृत, बंगाली मधून मराठीत आणि मराठीतून हिंदी, इंग्रजीत
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मेहता  प्रकाशन, अमेय प्रकाशन, ग्रिप्स थिएटर, फ्लाय ड्रीम्स प्रकाशन
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  लघुकथा, कविता, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य,  धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
|हिंदी,उर्दू, बंगाली गीतांचा त्याच चालीत  मराठी अनुवाद,
|-
|मराठी गीतांचा हिंदी अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |मंजिरी सागर  गानू
| align=&quot;left&quot; |१९७१-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी
| align=&quot;left&quot; | -
| 
| align=&quot;left&quot; |वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| align=&quot;left&quot; |दैनिक, माहेर, मेनका  मासिकांसाठी लेखांचे अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |[[मंजुषा आमडेकर|मंजूषा आमडेकर]]
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
| align=&quot;left&quot; |३०-३२ वर्षांचा अनुभव
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, 
हिंदी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |२५० &lt;ref&gt;बिले ते विवेकानंद, विश्वास प्रकाशन, डिसेंबर २०२५&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |मेहता पब्लिशिंग हाऊस, मंजुल प्रकाशनन, रिया पब्लिकेशन, व्यास क्रिएशन प्रकाशन, विश्वास प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |प्रामुख्याने बालसाहित्य, इतर प्रकार - तांत्रिक, माहितीपूर्ण, जाहिराती 
| align=&quot;left&quot; |
* आठ पुरस्कार प्राप्त
* [[हॅरी पॉटर]]&lt;nowiki/&gt; मालिकेतील सर्व पुस्तकांचा मराठी अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |माधुरी  मयेकर-पांगे
| align=&quot;left&quot; |१९७८-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |मराठी - हिंदी, हिंदी -  मराठी, मराठी - इंग्रजी, इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |५
| align=&quot;left&quot; |[[माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय (भारत)|सुमेरू प्रकाशन, श्री  गणेश प्रकाशन, माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय]]
| align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, धर्म /  अध्यात्म / तत्त्वज्ञान
| align=&quot;left&quot; |६००० पेक्षा जास्त मराठी  शुभेच्छा पत्र संदेशांचे लिखाण प्रकाशित.
|-
| align=&quot;left&quot; |मीना शेटे-संभू
| 
| align=&quot;left&quot; |१५
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी, हिंदी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |142
| align=&quot;left&quot; |मेहता, अमेय, विश्वकर्मा,  सुगावा, सायन, सनय ,मंजुल, मधुश्री, सकाळ, कृष्णा, ब्लूम्सबरी चैतन्य, न्यू ईरा,  गरुडा
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, चरित्र /  आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान,  /विज्ञान/इतिहास,/प्रवासवर्णन/वैद्यकीय/मानसशास्त्र/शेअर  बाजार/वाणिज्य/संशोधनपर/क्रीडा/स्वयंसाहाय्यता
| align=&quot;left&quot; |[[लोकपाल विधेयक, २०११|लोकपाल विधेयक व अन्य विधेयकांची भाषांतरे केली  आहेत.]]
|-
| align=&quot;left&quot; |[[मृणालिनी गडकरी]]
| align=&quot;left&quot; |१९४९-२०१८
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी, इंग्रजी -  मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |यशश्री पुणेकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९६६-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |२० वर्षे
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |हिंदी आणि  इंग्रजी मधून मराठीत
| rowspan=&quot;2&quot; | 
| align=&quot;left&quot; |पालकनीती प्रकाशन, Wow  publication
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख/  विज्ञान विषयक लेख /कथा
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |एकलव्य प्रकाशन
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |योगेश गंगाधर प्रभुणे
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९७१-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | -
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | -
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |अन्य,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |प्रसिद्धी  पत्रके, लेख यांचा अनुवाद
|-
| align=&quot;left&quot; |हिंदी - मराठी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[रवींद्र गुर्जर]]
| 
| १५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |रवींद्र देवधर
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |रवींद्र हरि अभ्यंकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९५१- 
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून  अधिक
| align=&quot;left&quot; |फ्रेंच - मराठी,
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | -
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |केल्याने  भाषांतर या नियतकालिकात अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |लघुकथा,  कविता, बाल साहित्य, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |
* प्रॉडट  कॅटलॉग, सरकारी पत्रव्यवहार,कायदेशीर नोटिसा, करारनामे इत्यादी 
* मागणीप्रमाणे अनुवाद (फ्री लान्स)
|-
| align=&quot;left&quot; |मराठी - फ्रेंच , इंग्रजी - मराठी, मराठी-इंग्रजी,  गुजराती - इंग्रजी इंग्रजी -गुजराती, गुजराती - फ्रेंच, हिंदी - इंग्लिश
|-
| align=&quot;left&quot; |राधिका  कुलकर्णी
| align=&quot;left&quot; |१९६१-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; | -
| 
| align=&quot;left&quot; |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक  / ललित लेख
| align=&quot;left&quot; |[[दूरदर्शन]] वृत्तविभागासाठी  भाषांतरकार म्हणून ( इंग्रजी-मराठी आणि मराठी -इंग्रजी) काम .
|-
| align=&quot;left&quot; |[[लीना  सोहोनी]]
| align=&quot;left&quot; |१९५९-
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |वंदना अनुपकुमार  कुंडेटकर
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१९६५-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |१० ते १५  वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |३ &lt;ref&gt;लेखक परिचय - माझ्या अम्मीची गोष्ट,  मेहता पब्लिकेशन &lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |मेहता प्रकाशन, माय मिरर पब्लिकेशन्स
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; |कादंबरी,  वैचारिक / ललित लेख, अन्य
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - हिंदी
|-
| align=&quot;left&quot; |[[विजय भागवत]]
| align=&quot;left&quot; |१९३१ -
| align=&quot;left&quot; |४० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |२५
| align=&quot;left&quot; |सुयोग प्रकाशन, मधुश्री प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |विज्ञान तंत्रज्ञान, बालकथा, अन्य
|
|-
| align=&quot;left&quot; |विजयालक्ष्मी  रमेश रेवणकर
| align=&quot;left&quot; |१९५०-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी, इंग्रजी -  कन्नड
| align=&quot;left&quot; |१०
| align=&quot;left&quot; |[[कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन|कॉन्टिनेन्टल]] , मीहाना, चंद्रकला, नवीन  इत्यादी.
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा, चरित्र /  आत्मचरित्र, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[विदुला  टोकेकर]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |विलास गीते
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[वैजनाथशास्त्री कानफाडे]]
| align=&quot;left&quot; |ब्रिटीशकालीन
| 
| align=&quot;left&quot; |बंगाली-मराठी
| 
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |शीतल कोकाटे
| align=&quot;left&quot; |२०१८-
| align=&quot;left&quot; |८ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-हिंदी,  इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |लेख, लघुकथा, जाहिरात,  इतिहास, शैक्षणिक विषय, कॉर्पोरेट अनुवाद, अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[शुचिता  नांदापूरकर-फडके]]
| align=&quot;left&quot; |१९६५-
| align=&quot;left&quot; |१४
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |१०५
| align=&quot;left&quot; |मेहता प्रकाशन, विश्वकर्मा  प्रकाशन, मंजुल प्रकाशन, प्रसाद प्रकाशन,श्रीअरविंद आश्रम, मधुश्री प्रकाशन,  रोहन प्रकाशन, हेडविग प्रकाशन, फिंगरप्रिंट प्रकाशन,गोएल प्रकाशन,पुढारी,वैशाली  प्रकाशन,सह्याद्री हॉस्पिटल
| align=&quot;left&quot; |ललित-कथा, कादंबरी, वैचारिक,  कायदाविषयक,बालसाहित्य,  स्व-मदत,आध्यात्मिक,चरित्रे,आत्मकथन,तत्त्वज्ञान,कविता,शैक्षणिक,वैद्यकीय लेख
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |संगीता नितीन  कुलकर्णी
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
| align=&quot;left&quot; |५ ते १० वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |४
| align=&quot;left&quot; |साकेत प्रकाशन, मंजुळ
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |संजय भास्कर जोशी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|
|
|-
| align=&quot;left&quot; |सायली धोंगडे
| align=&quot;left&quot; |१९७५-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी मराठी -  इंग्रजी, हिन्दी-मराठी
| align=&quot;left&quot; |३
| align=&quot;left&quot; |हेडविग प्रकाशन
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, कविता, चरित्र /  आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |सुनिल विष्णू  करमरकर
| align=&quot;left&quot; |१९६२-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |१
| align=&quot;left&quot; |[[मेहता पब्लिशिंग हाऊस|मेहता पब्लिशिंग हाऊस, पुणे]]
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |सुमेधा जोशी
| align=&quot;left&quot; |१९६८-
| align=&quot;left&quot; |१ ते ५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |फ्रेंच - इंग्रजी, फ्रेंच -  मराठी, इंग्रजी - मराठी
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, लघुकथा
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |सुवर्णा  पुरुषोत्तम बेडेकर &lt;ref&gt;लेखक परिचय - युद्ध आणि शांतता - भारत आणि पाकिस्तान&lt;/ref&gt;
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
| align=&quot;left&quot; |१५ वर्षांहून अधिक
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी,  मराठी-हिंदी
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |अमेय प्रकाशन, इंद्रा  पब्लिकेशन, चिनार पब्लिकेशन, मंजूल प्रकाशन, मायमिरर पब्लिशिंग हाऊस, जयको  पब्लिकेशन, हेडविग प्रकाशन, नॅशनल बुक ट्रस्ट
| align=&quot;left&quot; |कादंबरी, नाटक, चरित्र /  आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान,  अन्य
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[सुश्रुत कुलकर्णी]]
| 
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| align=&quot;left&quot; |५ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2026-03-19|title=सुश्रुत कुलकर्णी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2673902|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |[[स्वर्णलता भिशीकर]]
| align=&quot;left&quot; |१९५१-२०२५
| 
| align=&quot;left&quot; |इंग्रजी - मराठी
| 
| [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]]
| 
| 
|-
| align=&quot;left&quot; |स्वाती संदीप दाढे.
| align=&quot;left&quot; |१९६६-
|१० ते १५ वर्षे
| align=&quot;left&quot; |बंगाली - मराठी 
|२ &lt;ref&gt;अनुवादक स्वाती दाढे परिचय, अनुभूती - बंगाली अनुवादित कथा &lt;/ref&gt;
|अनाहत, निहारा प्रकाशन
|लघुकथा, कविता, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य
|
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादित पुस्तकांची यादी]]

== संदर्भ ==
[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:भाषांतरकार]]</text>
      <sha1>2h4xc9jvcsa9qwkarnok7rz1v3wchvb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>चार्ल्स द गॉल विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>377829</id>
    <redirect title="शार्ल द गॉल विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2679830</id>
      <parentid>2671682</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:22:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]] to [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</comment>
      <origin>2679830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[शार्ल द गॉल विमानतळ]]</text>
      <sha1>1tti3f3791g1yu9vvipgwxfroxobbfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मराठीतील अनुवादित पुस्तकांची यादी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>378216</id>
    <revision>
      <id>2679850</id>
      <parentid>2674655</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T03:47:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4361" sha1="puribk1k2zaney9lui2c8st0oilbiqs" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!मराठी पुस्तकाचे नाव
!मूळ पुस्तकाचे नाव
!मूळ भाषा
!अनुवादक
!मूळ लेखक
!मराठी पुस्तकाचे प्रकाशन वर्ष  
!साहित्यप्रकार
!अन्य माहिती
|-
|[[ती फुलराणी]] &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2024-10-13|title=ती फुलराणी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2486843|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|पिग्मॅलियन (Pygmalion) 
|इंग्रजी
|[[पु.ल. देशपांडे|पु.ल.देशपांडे]] (अनुसर्जनकार)
| [[जॉर्ज बर्नार्ड शॉ]] 
|
|नाटक
|अरुण आठल्ये लिखित प्रस्तावना महत्त्वाची.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt; 
|-
|जाईची नवलकहाणी
|[[ॲलिस इन वंडरलँड]] ([[:en:Alice's_Adventures_in_Wonderland|Alice in wonderland]])
|इंग्रजी
|[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा.भागवत]]
|[[चार्ल्स लुटविज डॉजसन]] ऊर्फ लुईस कॅरोल
|१९७७ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-12-17|title=भास्कर रामचंद्र भागवत|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B5%E0%A4%A4&amp;oldid=2636402|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt; 
|कादंबरी
|
|-
|[[केशव बळीराम हेडगेवार|हेडगेवार]] साक्षेपी जीवनचरित्र
|Hedgewar : A definitive biography
|इंग्रजी
|सायली गोडसे
|सचिन नंदा
|२०२६
|चरित्र
|
|-
|[[योग समन्वय|योगसमन्वय]]
|सिंथेसिस ऑफ योग (Synthesis of Yoga)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] 
|१९९७
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[वेद-रहस्य (पुस्तक)|वेदरहस्य]]
|वेदरहस्य (Ved Rahasya)
|इंग्रजी
|[[स्वर्णलता भिशीकर]]
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|२०२३
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[गीतेवरील निबंध (अनुवादित पुस्तक)|गीतेवरील निबंध]]
|एसेज ऑन द गीता (Essays on the Gita)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|१९७२
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|सौंदर्यलहरी 
|[[आद्य शंकराचार्य]] लिखित सौंदर्यलहरी यावरील भाष्य
|संस्कृत
|नरेंद्र जोशी, नाशिक
|भाष्यकार प.पू. श्री. १००८ विष्णुजी तीर्थ, 
|२७ मार्च २०२१
|तंत्रशास्त्रावरील ग्रंथ
|
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादकांची यादी]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:मराठी पुस्तके]]</text>
      <sha1>puribk1k2zaney9lui2c8st0oilbiqs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679853</id>
      <parentid>2679850</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T03:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4570" sha1="9s945050bk3670h4zmvemrsenn5sev9" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!मराठी पुस्तकाचे नाव
!मूळ पुस्तकाचे नाव
!मूळ भाषा
!अनुवादक
!मूळ लेखक
!मराठी पुस्तकाचे प्रकाशन वर्ष  
!साहित्यप्रकार
!अन्य माहिती
|-
|[[ती फुलराणी]] &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2024-10-13|title=ती फुलराणी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2486843|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|पिग्मॅलियन (Pygmalion) 
|इंग्रजी
|[[पु.ल. देशपांडे|पु.ल.देशपांडे]] (अनुसर्जनकार)
| [[जॉर्ज बर्नार्ड शॉ]] 
|
|नाटक
|अरुण आठल्ये लिखित प्रस्तावना महत्त्वाची.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt; 
|-
|एका कोळियाने
|ओल्ड मॅन अँड द सी
|इंग्रजी
|पु.ल.देशपांडे 
|[[अर्नेस्ट हेमिंग्वे]]
|
|
|
|-
|जाईची नवलकहाणी
|[[ॲलिस इन वंडरलँड]] ([[:en:Alice's_Adventures_in_Wonderland|Alice in wonderland]])
|इंग्रजी
|[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा.भागवत]]
|[[चार्ल्स लुटविज डॉजसन]] ऊर्फ लुईस कॅरोल
|१९७७ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-12-17|title=भास्कर रामचंद्र भागवत|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B5%E0%A4%A4&amp;oldid=2636402|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt; 
|कादंबरी
|
|-
|[[केशव बळीराम हेडगेवार|हेडगेवार]] साक्षेपी जीवनचरित्र
|Hedgewar : A definitive biography
|इंग्रजी
|सायली गोडसे
|सचिन नंदा
|२०२६
|चरित्र
|
|-
|[[योग समन्वय|योगसमन्वय]]
|सिंथेसिस ऑफ योग (Synthesis of Yoga)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] 
|१९९७
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[वेद-रहस्य (पुस्तक)|वेदरहस्य]]
|वेदरहस्य (Ved Rahasya)
|इंग्रजी
|[[स्वर्णलता भिशीकर]]
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|२०२३
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[गीतेवरील निबंध (अनुवादित पुस्तक)|गीतेवरील निबंध]]
|एसेज ऑन द गीता (Essays on the Gita)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|१९७२
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|सौंदर्यलहरी 
|[[आद्य शंकराचार्य]] लिखित सौंदर्यलहरी यावरील भाष्य
|संस्कृत
|नरेंद्र जोशी, नाशिक
|भाष्यकार प.पू. श्री. १००८ विष्णुजी तीर्थ, 
|२७ मार्च २०२१
|तंत्रशास्त्रावरील ग्रंथ
|
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादकांची यादी]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:मराठी पुस्तके]]</text>
      <sha1>9s945050bk3670h4zmvemrsenn5sev9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679854</id>
      <parentid>2679853</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4980" sha1="8qt4dhv34yyv2lo7wirtuc9d38yp2ps" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!मराठी पुस्तकाचे नाव
!मूळ पुस्तकाचे नाव
!मूळ भाषा
!अनुवादक
!मूळ लेखक
!मराठी पुस्तकाचे प्रकाशन वर्ष  
!साहित्यप्रकार
!अन्य माहिती
|-
|[[ती फुलराणी]] &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2024-10-13|title=ती फुलराणी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2486843|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|पिग्मॅलियन (Pygmalion) 
|इंग्रजी
|[[पु.ल. देशपांडे|पु.ल.देशपांडे]] (अनुसर्जनकार)
| [[जॉर्ज बर्नार्ड शॉ]] 
|
|नाटक
|अरुण आठल्ये लिखित प्रस्तावना महत्त्वाची.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt; 
|-
|एका कोळियाने
|ओल्ड मॅन अँड द सी
|इंग्रजी
|पु.ल.देशपांडे 
|[[अर्नेस्ट हेमिंग्वे]]
|
|
|
|-
|जाईची नवलकहाणी
|[[ॲलिस इन वंडरलँड]] ([[:en:Alice's_Adventures_in_Wonderland|Alice in wonderland]])
|इंग्रजी
|[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा.भागवत]]
|[[चार्ल्स लुटविज डॉजसन]] ऊर्फ लुईस कॅरोल
|१९७७ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-12-17|title=भास्कर रामचंद्र भागवत|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B5%E0%A4%A4&amp;oldid=2636402|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt; 
|कादंबरी
|
|-
|[[केशव बळीराम हेडगेवार|हेडगेवार]] साक्षेपी जीवनचरित्र
|Hedgewar : A definitive biography
|इंग्रजी
|सायली गोडसे
|सचिन नंदा
|२०२६
|चरित्र
|
|-
|[[योग समन्वय|योगसमन्वय]]
|सिंथेसिस ऑफ योग (Synthesis of Yoga)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] 
|१९९७
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[वेद-रहस्य (पुस्तक)|वेदरहस्य]]
|वेदरहस्य (Ved Rahasya)
|इंग्रजी
|[[स्वर्णलता भिशीकर]]
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|२०२३
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[गीतेवरील निबंध (अनुवादित पुस्तक)|गीतेवरील निबंध]]
|एसेज ऑन द गीता (Essays on the Gita)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|१९७२
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|सौंदर्यलहरी 
|[[आद्य शंकराचार्य]] लिखित सौंदर्यलहरी यावरील भाष्य
|संस्कृत
|नरेंद्र जोशी, नाशिक
|भाष्यकार प.पू. श्री. १००८ विष्णुजी तीर्थ, 
|२७ मार्च २०२१
|तंत्रशास्त्रावरील ग्रंथ
|
|-
|
|after amnesia 
|
|प्रा. म. सू. पाटील 
|गणेश देवी &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/sanjay-bhaskar-joshi-writes-about-books-and-translations|title=अनुवाद आणि उत्तम अनुवाद|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;
|
|
|
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादकांची यादी]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:मराठी पुस्तके]]</text>
      <sha1>8qt4dhv34yyv2lo7wirtuc9d38yp2ps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679855</id>
      <parentid>2679854</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5317" sha1="fmoo2ir41gpbxwcr42l3dfgt1h46w1r" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!मराठी पुस्तकाचे नाव
!मूळ पुस्तकाचे नाव
!मूळ भाषा
!अनुवादक
!मूळ लेखक
!मराठी पुस्तकाचे प्रकाशन वर्ष  
!साहित्यप्रकार
!अन्य माहिती
|-
|[[ती फुलराणी]] &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2024-10-13|title=ती फुलराणी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2486843|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|पिग्मॅलियन (Pygmalion) 
|इंग्रजी
|[[पु.ल. देशपांडे|पु.ल.देशपांडे]] (अनुसर्जनकार)
| [[जॉर्ज बर्नार्ड शॉ]] 
|
|नाटक
|अरुण आठल्ये लिखित प्रस्तावना महत्त्वाची.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt; 
|-
|एका कोळियाने
|ओल्ड मॅन अँड द सी
|इंग्रजी
|पु.ल.देशपांडे 
|[[अर्नेस्ट हेमिंग्वे]]
|
|
|
|-
|जाईची नवलकहाणी
|[[ॲलिस इन वंडरलँड]] ([[:en:Alice's_Adventures_in_Wonderland|Alice in wonderland]])
|इंग्रजी
|[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा.भागवत]]
|[[चार्ल्स लुटविज डॉजसन]] ऊर्फ लुईस कॅरोल
|१९७७ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-12-17|title=भास्कर रामचंद्र भागवत|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B5%E0%A4%A4&amp;oldid=2636402|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt; 
|कादंबरी
|
|-
|[[केशव बळीराम हेडगेवार|हेडगेवार]] साक्षेपी जीवनचरित्र
|Hedgewar : A definitive biography
|इंग्रजी
|सायली गोडसे
|सचिन नंदा
|२०२६
|चरित्र
|
|-
|[[योग समन्वय|योगसमन्वय]]
|सिंथेसिस ऑफ योग (Synthesis of Yoga)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] 
|१९९७
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[वेद-रहस्य (पुस्तक)|वेदरहस्य]]
|वेदरहस्य (Ved Rahasya)
|इंग्रजी
|[[स्वर्णलता भिशीकर]]
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|२०२३
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[गीतेवरील निबंध (अनुवादित पुस्तक)|गीतेवरील निबंध]]
|एसेज ऑन द गीता (Essays on the Gita)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|१९७२
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|सौंदर्यलहरी 
|[[आद्य शंकराचार्य]] लिखित सौंदर्यलहरी यावरील भाष्य
|संस्कृत
|नरेंद्र जोशी, नाशिक
|भाष्यकार प.पू. श्री. १००८ विष्णुजी तीर्थ, 
|२७ मार्च २०२१
|तंत्रशास्त्रावरील ग्रंथ
|
|-
|
|after amnesia 
|इंग्रजी
|प्रा. म. सू. पाटील 
|गणेश देवी &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/sanjay-bhaskar-joshi-writes-about-books-and-translations|title=अनुवाद आणि उत्तम अनुवाद|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;
|
|
|
|-
|
| फाउस्ट (इंग्रजी अनुवादावरून अनुवाद)
|इंग्रजी
|विंदा करंदीकर 
|गटे (जर्मन लेखक) - फिलिप वेन (इंग्रजी अनुवादक) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादकांची यादी]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:मराठी पुस्तके]]</text>
      <sha1>fmoo2ir41gpbxwcr42l3dfgt1h46w1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679856</id>
      <parentid>2679855</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:05:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5329" sha1="kwpgc9av484t62bkrvl9ssudjs7k14m" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!मराठी पुस्तकाचे नाव
!मूळ पुस्तकाचे नाव
!मूळ भाषा
!अनुवादक
!मूळ लेखक
!मराठी पुस्तकाचे प्रकाशन वर्ष  
!साहित्यप्रकार
!अन्य माहिती
|-
|[[ती फुलराणी]] &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2024-10-13|title=ती फुलराणी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2486843|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|पिग्मॅलियन (Pygmalion) 
|इंग्रजी
|[[पु.ल. देशपांडे|पु.ल.देशपांडे]] (अनुसर्जनकार)
| [[जॉर्ज बर्नार्ड शॉ]] 
|
|नाटक
|अरुण आठल्ये लिखित प्रस्तावना महत्त्वाची.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt; 
|-
|एका कोळियाने
|ओल्ड मॅन अँड द सी
|इंग्रजी
|पु.ल.देशपांडे 
|[[अर्नेस्ट हेमिंग्वे]]
|
|
|
|-
|जाईची नवलकहाणी
|[[ॲलिस इन वंडरलँड]] ([[:en:Alice's_Adventures_in_Wonderland|Alice in wonderland]])
|इंग्रजी
|[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा.भागवत]]
|[[चार्ल्स लुटविज डॉजसन]] ऊर्फ लुईस कॅरोल
|१९७७ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-12-17|title=भास्कर रामचंद्र भागवत|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B5%E0%A4%A4&amp;oldid=2636402|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt; 
|कादंबरी
|
|-
|[[केशव बळीराम हेडगेवार|हेडगेवार]] साक्षेपी जीवनचरित्र
|Hedgewar : A definitive biography
|इंग्रजी
|सायली गोडसे
|सचिन नंदा
|२०२६
|चरित्र
|
|-
|[[योग समन्वय|योगसमन्वय]]
|सिंथेसिस ऑफ योग (Synthesis of Yoga)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] 
|१९९७
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[वेद-रहस्य (पुस्तक)|वेदरहस्य]]
|वेदरहस्य (Ved Rahasya)
|इंग्रजी
|[[स्वर्णलता भिशीकर]]
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|२०२३
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[गीतेवरील निबंध (अनुवादित पुस्तक)|गीतेवरील निबंध]]
|एसेज ऑन द गीता (Essays on the Gita)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|१९७२
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|सौंदर्यलहरी 
|[[आद्य शंकराचार्य]] लिखित सौंदर्यलहरी यावरील भाष्य
|संस्कृत
|नरेंद्र जोशी, नाशिक
|भाष्यकार प.पू. श्री. १००८ विष्णुजी तीर्थ, 
|२७ मार्च २०२१
|तंत्रशास्त्रावरील ग्रंथ
|
|-
|
|after amnesia 
|इंग्रजी
|प्रा. म. सू. पाटील 
|गणेश देवी &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/sanjay-bhaskar-joshi-writes-about-books-and-translations|title=अनुवाद आणि उत्तम अनुवाद|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;
|
|
|
|-
|
| फाउस्ट (इंग्रजी अनुवादावरून अनुवाद)
|इंग्रजी
|विंदा करंदीकर 
|गटे (जर्मन लेखक) - फिलिप वेन (इंग्रजी अनुवादक) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|नाटक
|
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादकांची यादी]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:मराठी पुस्तके]]</text>
      <sha1>kwpgc9av484t62bkrvl9ssudjs7k14m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679857</id>
      <parentid>2679856</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:06:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5516" sha1="d8wz98pyl7r6qt8f00rp77sd2j500wf" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!मराठी पुस्तकाचे नाव
!मूळ पुस्तकाचे नाव
!मूळ भाषा
!अनुवादक
!मूळ लेखक
!मराठी पुस्तकाचे प्रकाशन वर्ष  
!साहित्यप्रकार
!अन्य माहिती
|-
|[[ती फुलराणी]] &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2024-10-13|title=ती फुलराणी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2486843|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|पिग्मॅलियन (Pygmalion) 
|इंग्रजी
|[[पु.ल. देशपांडे|पु.ल.देशपांडे]] (अनुसर्जनकार)
| [[जॉर्ज बर्नार्ड शॉ]] 
|
|नाटक
|अरुण आठल्ये लिखित प्रस्तावना महत्त्वाची.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt; 
|-
|एका कोळियाने
|ओल्ड मॅन अँड द सी
|इंग्रजी
|पु.ल.देशपांडे 
|[[अर्नेस्ट हेमिंग्वे]]
|
|
|
|-
|जाईची नवलकहाणी
|[[ॲलिस इन वंडरलँड]] ([[:en:Alice's_Adventures_in_Wonderland|Alice in wonderland]])
|इंग्रजी
|[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा.भागवत]]
|[[चार्ल्स लुटविज डॉजसन]] ऊर्फ लुईस कॅरोल
|१९७७ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-12-17|title=भास्कर रामचंद्र भागवत|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B5%E0%A4%A4&amp;oldid=2636402|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt; 
|कादंबरी
|
|-
|[[केशव बळीराम हेडगेवार|हेडगेवार]] साक्षेपी जीवनचरित्र
|Hedgewar : A definitive biography
|इंग्रजी
|सायली गोडसे
|सचिन नंदा
|२०२६
|चरित्र
|
|-
|[[योग समन्वय|योगसमन्वय]]
|सिंथेसिस ऑफ योग (Synthesis of Yoga)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] 
|१९९७
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[वेद-रहस्य (पुस्तक)|वेदरहस्य]]
|वेदरहस्य (Ved Rahasya)
|इंग्रजी
|[[स्वर्णलता भिशीकर]]
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|२०२३
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[गीतेवरील निबंध (अनुवादित पुस्तक)|गीतेवरील निबंध]]
|एसेज ऑन द गीता (Essays on the Gita)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|१९७२
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|सौंदर्यलहरी 
|[[आद्य शंकराचार्य]] लिखित सौंदर्यलहरी यावरील भाष्य
|संस्कृत
|नरेंद्र जोशी, नाशिक
|भाष्यकार प.पू. श्री. १००८ विष्णुजी तीर्थ, 
|२७ मार्च २०२१
|तंत्रशास्त्रावरील ग्रंथ
|
|-
|
|after amnesia 
|इंग्रजी
|प्रा. म. सू. पाटील 
|गणेश देवी &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/sanjay-bhaskar-joshi-writes-about-books-and-translations|title=अनुवाद आणि उत्तम अनुवाद|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;
|
|
|
|-
|
| फाउस्ट (इंग्रजी अनुवादावरून अनुवाद)
|इंग्रजी
|विंदा करंदीकर 
|गटे (जर्मन लेखक) - फिलिप वेन (इंग्रजी अनुवादक) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|नाटक
|
|-
|मालगुडीचा नरभक्षक
|मॅन इटर ऑफ मालगुडी
|इंग्रजी
|
|आर.के.नारायण &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादकांची यादी]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:मराठी पुस्तके]]</text>
      <sha1>d8wz98pyl7r6qt8f00rp77sd2j500wf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679858</id>
      <parentid>2679857</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:07:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5698" sha1="3lfg85u33qhqat3f5crj4oo7ivhjivj" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!मराठी पुस्तकाचे नाव
!मूळ पुस्तकाचे नाव
!मूळ भाषा
!अनुवादक
!मूळ लेखक
!मराठी पुस्तकाचे प्रकाशन वर्ष  
!साहित्यप्रकार
!अन्य माहिती
|-
|[[ती फुलराणी]] &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2024-10-13|title=ती फुलराणी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2486843|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|पिग्मॅलियन (Pygmalion) 
|इंग्रजी
|[[पु.ल. देशपांडे|पु.ल.देशपांडे]] (अनुसर्जनकार)
| [[जॉर्ज बर्नार्ड शॉ]] 
|
|नाटक
|अरुण आठल्ये लिखित प्रस्तावना महत्त्वाची.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt; 
|-
|एका कोळियाने
|ओल्ड मॅन अँड द सी
|इंग्रजी
|पु.ल.देशपांडे 
|[[अर्नेस्ट हेमिंग्वे]]
|
|
|
|-
|जाईची नवलकहाणी
|[[ॲलिस इन वंडरलँड]] ([[:en:Alice's_Adventures_in_Wonderland|Alice in wonderland]])
|इंग्रजी
|[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा.भागवत]]
|[[चार्ल्स लुटविज डॉजसन]] ऊर्फ लुईस कॅरोल
|१९७७ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-12-17|title=भास्कर रामचंद्र भागवत|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B5%E0%A4%A4&amp;oldid=2636402|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt; 
|कादंबरी
|
|-
|[[केशव बळीराम हेडगेवार|हेडगेवार]] साक्षेपी जीवनचरित्र
|Hedgewar : A definitive biography
|इंग्रजी
|सायली गोडसे
|सचिन नंदा
|२०२६
|चरित्र
|
|-
|[[योग समन्वय|योगसमन्वय]]
|सिंथेसिस ऑफ योग (Synthesis of Yoga)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] 
|१९९७
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[वेद-रहस्य (पुस्तक)|वेदरहस्य]]
|वेदरहस्य (Ved Rahasya)
|इंग्रजी
|[[स्वर्णलता भिशीकर]]
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|२०२३
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[गीतेवरील निबंध (अनुवादित पुस्तक)|गीतेवरील निबंध]]
|एसेज ऑन द गीता (Essays on the Gita)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|१९७२
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|सौंदर्यलहरी 
|[[आद्य शंकराचार्य]] लिखित सौंदर्यलहरी यावरील भाष्य
|संस्कृत
|नरेंद्र जोशी, नाशिक
|भाष्यकार प.पू. श्री. १००८ विष्णुजी तीर्थ, 
|२७ मार्च २०२१
|तंत्रशास्त्रावरील ग्रंथ
|
|-
|
|after amnesia 
|इंग्रजी
|प्रा. म. सू. पाटील 
|गणेश देवी &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/sanjay-bhaskar-joshi-writes-about-books-and-translations|title=अनुवाद आणि उत्तम अनुवाद|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;
|
|
|
|-
|
| फाउस्ट (इंग्रजी अनुवादावरून अनुवाद)
|इंग्रजी
|विंदा करंदीकर 
|गटे (जर्मन लेखक) - फिलिप वेन (इंग्रजी अनुवादक) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|नाटक
|
|-
|मालगुडीचा नरभक्षक
|मॅन इटर ऑफ मालगुडी
|इंग्रजी
|
|आर.के.नारायण &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|
|-
|खजिन्याचे बेट
|ट्रेझर आयलंड 
|इंग्रजी
|
|रॉबर्ट स्टीव्हन्सन &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादकांची यादी]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:मराठी पुस्तके]]</text>
      <sha1>3lfg85u33qhqat3f5crj4oo7ivhjivj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679869</id>
      <parentid>2679858</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6155" sha1="mg8wav4c0r2q10nwftspaktvpqze7f7" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!मराठी पुस्तकाचे नाव
!मूळ पुस्तकाचे नाव
!मूळ भाषा
!अनुवादक
!मूळ लेखक
!मराठी पुस्तकाचे प्रकाशन वर्ष  
!साहित्यप्रकार
!अन्य माहिती
|-
|[[ती फुलराणी]] &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2024-10-13|title=ती फुलराणी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2486843|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|पिग्मॅलियन (Pygmalion) 
|इंग्रजी
|[[पु.ल. देशपांडे|पु.ल.देशपांडे]] (अनुसर्जनकार)
| [[जॉर्ज बर्नार्ड शॉ]] 
|
|नाटक
|अरुण आठल्ये लिखित प्रस्तावना महत्त्वाची.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt; 
|-
|एका कोळियाने
|ओल्ड मॅन अँड द सी
|इंग्रजी
|पु.ल.देशपांडे 
|[[अर्नेस्ट हेमिंग्वे]]
|
|
|
|-
|जाईची नवलकहाणी
|[[ॲलिस इन वंडरलँड]] ([[:en:Alice's_Adventures_in_Wonderland|Alice in wonderland]])
|इंग्रजी
|[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा.भागवत]]
|[[चार्ल्स लुटविज डॉजसन]] ऊर्फ लुईस कॅरोल
|१९७७ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-12-17|title=भास्कर रामचंद्र भागवत|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B5%E0%A4%A4&amp;oldid=2636402|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt; 
|कादंबरी
|
|-
|[[केशव बळीराम हेडगेवार|हेडगेवार]] साक्षेपी जीवनचरित्र
|Hedgewar : A definitive biography
|इंग्रजी
|सायली गोडसे
|सचिन नंदा
|२०२६
|चरित्र
|
|-
|[[योग समन्वय|योगसमन्वय]]
|सिंथेसिस ऑफ योग (Synthesis of Yoga)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] 
|१९९७
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[वेद-रहस्य (पुस्तक)|वेदरहस्य]]
|वेदरहस्य (Ved Rahasya)
|इंग्रजी
|[[स्वर्णलता भिशीकर]]
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|२०२३
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[गीतेवरील निबंध (अनुवादित पुस्तक)|गीतेवरील निबंध]]
|एसेज ऑन द गीता (Essays on the Gita)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|१९७२
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|सौंदर्यलहरी 
|[[आद्य शंकराचार्य]] लिखित सौंदर्यलहरी यावरील भाष्य
|संस्कृत
|नरेंद्र जोशी, नाशिक
|भाष्यकार प.पू. श्री. १००८ विष्णुजी तीर्थ, 
|२७ मार्च २०२१
|तंत्रशास्त्रावरील ग्रंथ
|
|-
|
|after amnesia 
|इंग्रजी
|प्रा. म. सू. पाटील 
|गणेश देवी &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/sanjay-bhaskar-joshi-writes-about-books-and-translations|title=अनुवाद आणि उत्तम अनुवाद|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;
|
|
|
|-
|
| फाउस्ट (इंग्रजी अनुवादावरून अनुवाद)
|इंग्रजी
|विंदा करंदीकर 
|गटे (जर्मन लेखक) - फिलिप वेन (इंग्रजी अनुवादक) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|नाटक
|
|-
|मालगुडीचा नरभक्षक
|मॅन इटर ऑफ मालगुडी
|इंग्रजी
|
|आर.के.नारायण &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|
|-
|खजिन्याचे बेट
|ट्रेझर आयलंड 
|इंग्रजी
|
|रॉबर्ट स्टीव्हन्सन &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|
|-
|भरदुपारच्या अंधारात
|Darkness at noon 
|इंग्रजी
|नारगोलकर
|आर्थर कोस्लर
|
|कादंबरी
|
|-
|सूर्यातळी अंधार
|Darkness at noon 
|इंग्रजी
|
|आर्थर कोस्लर &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|कादंबरी
| नवसाहित्य प्रकाशनातर्फे प्रकाशित
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादकांची यादी]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:मराठी पुस्तके]]</text>
      <sha1>mg8wav4c0r2q10nwftspaktvpqze7f7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679870</id>
      <parentid>2679869</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:27:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6381" sha1="rylj41nedb8c9rqko6d9q3dtmsmygb3" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!मराठी पुस्तकाचे नाव
!मूळ पुस्तकाचे नाव
!मूळ भाषा
!अनुवादक
!मूळ लेखक
!मराठी पुस्तकाचे प्रकाशन वर्ष  
!साहित्यप्रकार
!अन्य माहिती
|-
|[[ती फुलराणी]] &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2024-10-13|title=ती फुलराणी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2486843|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|पिग्मॅलियन (Pygmalion) 
|इंग्रजी
|[[पु.ल. देशपांडे|पु.ल.देशपांडे]] (अनुसर्जनकार)
| [[जॉर्ज बर्नार्ड शॉ]] 
|
|नाटक
|अरुण आठल्ये लिखित प्रस्तावना महत्त्वाची.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt; 
|-
|एका कोळियाने
|ओल्ड मॅन अँड द सी
|इंग्रजी
|पु.ल.देशपांडे 
|[[अर्नेस्ट हेमिंग्वे]]
|
|
|
|-
|जाईची नवलकहाणी
|[[ॲलिस इन वंडरलँड]] ([[:en:Alice's_Adventures_in_Wonderland|Alice in wonderland]])
|इंग्रजी
|[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा.भागवत]]
|[[चार्ल्स लुटविज डॉजसन]] ऊर्फ लुईस कॅरोल
|१९७७ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-12-17|title=भास्कर रामचंद्र भागवत|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B5%E0%A4%A4&amp;oldid=2636402|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt; 
|कादंबरी
|
|-
|[[केशव बळीराम हेडगेवार|हेडगेवार]] साक्षेपी जीवनचरित्र
|Hedgewar : A definitive biography
|इंग्रजी
|सायली गोडसे
|सचिन नंदा
|२०२६
|चरित्र
|
|-
|[[योग समन्वय|योगसमन्वय]]
|सिंथेसिस ऑफ योग (Synthesis of Yoga)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] 
|१९९७
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[वेद-रहस्य (पुस्तक)|वेदरहस्य]]
|वेदरहस्य (Ved Rahasya)
|इंग्रजी
|[[स्वर्णलता भिशीकर]]
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|२०२३
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[गीतेवरील निबंध (अनुवादित पुस्तक)|गीतेवरील निबंध]]
|एसेज ऑन द गीता (Essays on the Gita)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|१९७२
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|सौंदर्यलहरी 
|[[आद्य शंकराचार्य]] लिखित सौंदर्यलहरी यावरील भाष्य
|संस्कृत
|नरेंद्र जोशी, नाशिक
|भाष्यकार प.पू. श्री. १००८ विष्णुजी तीर्थ, 
|२७ मार्च २०२१
|तंत्रशास्त्रावरील ग्रंथ
|
|-
|
|after amnesia 
|इंग्रजी
|प्रा. म. सू. पाटील 
|गणेश देवी &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/sanjay-bhaskar-joshi-writes-about-books-and-translations|title=अनुवाद आणि उत्तम अनुवाद|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;
|
|
|
|-
|
| फाउस्ट (इंग्रजी अनुवादावरून अनुवाद)
|इंग्रजी
|विंदा करंदीकर 
|गटे (जर्मन लेखक) - फिलिप वेन (इंग्रजी अनुवादक) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|नाटक
|
|-
|मालगुडीचा नरभक्षक
|मॅन इटर ऑफ मालगुडी
|इंग्रजी
|
|आर.के.नारायण &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|
|-
|खजिन्याचे बेट
|ट्रेझर आयलंड 
|इंग्रजी
|
|रॉबर्ट स्टीव्हन्सन &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|
|-
|भरदुपारच्या अंधारात
|Darkness at noon 
|इंग्रजी
|नारगोलकर
|आर्थर कोस्लर
|
|कादंबरी
|
|-
|सूर्यातळी अंधार
|Darkness at noon 
|इंग्रजी
|
|आर्थर कोस्लर &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|कादंबरी
| नवसाहित्य प्रकाशनातर्फे प्रकाशित
|-
|पिंगट केसांची तरुणी
|A body in the library’ 
|इंग्रजी
|कुमुदिनी रांगणेकर 
|ॲगाथा ख्रिस्ती &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादकांची यादी]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:मराठी पुस्तके]]</text>
      <sha1>rylj41nedb8c9rqko6d9q3dtmsmygb3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679874</id>
      <parentid>2679870</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:33:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2679874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6782" sha1="lofyreb5gkjez84uq5c42qr8kqramgr" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!मराठी पुस्तकाचे नाव
!मूळ पुस्तकाचे नाव
!मूळ भाषा
!अनुवादक
!मूळ लेखक
!मराठी पुस्तकाचे प्रकाशन वर्ष  
!साहित्यप्रकार
!अन्य माहिती
|-
|[[ती फुलराणी]] &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2024-10-13|title=ती फुलराणी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A5%80&amp;oldid=2486843|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt;
|पिग्मॅलियन (Pygmalion) 
|इंग्रजी
|[[पु.ल. देशपांडे|पु.ल.देशपांडे]] (अनुसर्जनकार)
| [[जॉर्ज बर्नार्ड शॉ]] 
|
|नाटक
|अरुण आठल्ये लिखित प्रस्तावना महत्त्वाची.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=en|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt; 
|-
|एका कोळियाने
|ओल्ड मॅन अँड द सी
|इंग्रजी
|पु.ल.देशपांडे 
|[[अर्नेस्ट हेमिंग्वे]]
|
|
|
|-
|जाईची नवलकहाणी
|[[ॲलिस इन वंडरलँड]] ([[:en:Alice's_Adventures_in_Wonderland|Alice in wonderland]])
|इंग्रजी
|[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा.भागवत]]
|[[चार्ल्स लुटविज डॉजसन]] ऊर्फ लुईस कॅरोल
|१९७७ &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-12-17|title=भास्कर रामचंद्र भागवत|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B5%E0%A4%A4&amp;oldid=2636402|journal=विकिपीडिया|language=mr}}&lt;/ref&gt; 
|कादंबरी
|
|-
|[[केशव बळीराम हेडगेवार|हेडगेवार]] साक्षेपी जीवनचरित्र
|Hedgewar : A definitive biography
|इंग्रजी
|सायली गोडसे
|सचिन नंदा
|२०२६
|चरित्र
|
|-
|[[योग समन्वय|योगसमन्वय]]
|सिंथेसिस ऑफ योग (Synthesis of Yoga)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] 
|१९९७
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[वेद-रहस्य (पुस्तक)|वेदरहस्य]]
|वेदरहस्य (Ved Rahasya)
|इंग्रजी
|[[स्वर्णलता भिशीकर]]
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|२०२३
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|[[गीतेवरील निबंध (अनुवादित पुस्तक)|गीतेवरील निबंध]]
|एसेज ऑन द गीता (Essays on the Gita)
|इंग्रजी
|[[पांडुरंग महादेव बापट]] ऊर्फ सेनापती बापट
|[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]]
|१९७२
|आध्यात्मिक ग्रंथ
|
|-
|सौंदर्यलहरी 
|[[आद्य शंकराचार्य]] लिखित सौंदर्यलहरी यावरील भाष्य
|संस्कृत
|नरेंद्र जोशी, नाशिक
|भाष्यकार प.पू. श्री. १००८ विष्णुजी तीर्थ, 
|२७ मार्च २०२१
|तंत्रशास्त्रावरील ग्रंथ
|
|-
|
|after amnesia 
|इंग्रजी
|प्रा. [[म.सु. पाटील|म. सु. पाटील]]
|[[गणेश देवी]] &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/sanjay-bhaskar-joshi-writes-about-books-and-translations|title=अनुवाद आणि उत्तम अनुवाद|website=https://www.kartavyasadhana.in/|language=|access-date=2026-04-20|last=संजय भास्कर जोशी|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|
|
|
|-
|
| फाउस्ट (इंग्रजी अनुवादावरून अनुवाद)
|इंग्रजी
|[[गोविंद विनायक करंदीकर|विंदा करंदीकर]]
|गटे (जर्मन लेखक) - फिलिप वेन (इंग्रजी अनुवादक) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|नाटक
|विंदा करंदीकर लिखित प्रस्तावना महत्त्वाची.
|-
|मालगुडीचा नरभक्षक
|मॅन इटर ऑफ मालगुडी
|इंग्रजी
|
|[[आर.के. नारायण|आर.के.नारायण]] &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|
|-
|खजिन्याचे बेट
|ट्रेझर आयलंड 
|इंग्रजी
|
|[[रॉबर्ट स्टीव्हन्सन]] &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|
|-
|भरदुपारच्या अंधारात
|Darkness at noon 
|इंग्रजी
|नारगोलकर
|[[आर्थर कोसलर|आर्थर कोस्लर]]
|
|कादंबरी
|
|-
|सूर्यातळी अंधार
|Darkness at noon 
|इंग्रजी
|
|आर्थर कोस्लर &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|कादंबरी
| नवसाहित्य प्रकाशनातर्फे प्रकाशित
|-
|पिंगट केसांची तरुणी
|A body in the library’ 
|इंग्रजी
|कुमुदिनी रांगणेकर 
|[[ॲगाथा क्रिस्टी|ॲगाथा ख्रिस्ती]] &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|
|}

== संबंधित माहितीसाठी ==
[[मराठीतील अनुवादकांची यादी]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:याद्या]]
[[वर्ग:मराठी पुस्तके]]</text>
      <sha1>lofyreb5gkjez84uq5c42qr8kqramgr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>इटा एरवेझ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>378617</id>
    <revision>
      <id>2679835</id>
      <parentid>2677043</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Scip.</username>
        <id>62922</id>
      </contributor>
      <comment>/* दालन */ +</comment>
      <origin>2679835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33461" sha1="bhbwj2a1gy4cjxj1xp5ih4psorthq8h" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''इतालिया त्रास्पोर्तो एरिओ एस.पी.ए'''. तथा '''इटा एरवेझ''' ही [[इटली]]ची [[ध्वजवाहक]] विमान कंपनी आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|title=ITA to start off with 2,800 workers|url=https://www.ansa.it/english/news/2021/08/24/ita-to-start-off-with-2800-workers_d5be1dc6-690f-40f7-9bcb-b103ef78e1dd.html|website=Ansa.it|access-date= २८ ऑगस्ट २०२१|date= २४ ऑगस्ट २०२१}}&lt;/ref&gt; ही कंपनी [[इटली सरकार]] (अर्थ आणि वित्त मंत्रालयामार्फत) आणि [[लुफ्तांसा समूह]] यांच्या मालकीची आहे.

या विमान कंपनीची स्थापना २०२० मध्ये दिवाळखोर झालेल्या [[अलिटालिया]]ची वारस म्हणून करण्यात आली. ही विमान कंपनी ७०पेक्षा जास्त  देशांतर्गत, युरोपीय आणि आंतरखंडीय शहरांना विमानसेवा पुरवते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ita-airways.com/en_gb/fly-ita/ita-world/network.html|title=ITA AIRWAYS WORLD|website=ita-airways.com|date=|access-date= १९ नोव्हेंबर २०२२|archive-date= २२ सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922005220/https://www.ita-airways.com/en_gb/fly-ita/ita-world/network.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; हे या कंपनीचा मुख्य तळ [[रोम फ्युमिचिनो विमानतळ]] येथे तर दुय्यम तळ [[मिलान लिनाते विमानतळ]] येथे आहे. २०२५ मध्ये इटा एरवेझने  [[स्कायटीम]] मधील अंग काढून घेतले.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |title=ITA Airways exits SkyTeam Alliance |url=https://www.skyteam.com/en/about/press-releases/press-releases-2025/ita-airways-exits-skyteam-alliance |access-date= ३ फेब्रुवारी २०२५ |website=www.skyteam.com |language=en}}&lt;/ref&gt; लुफ्तांसा समूहातील विलीनीकरणाचा भाग म्हणून २०२६ मध्ये [[स्टार अलायन्स]] मध्ये सामील होईल.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-04-02 |title=ITA Airways Set to Start Integration into Star Alliance |url=https://www.staralliance.com/en/news-article?newsArticleId=4962476&amp;groupId=20184 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250410053540/https://www.staralliance.com/en/news-article?newsArticleId=4962476&amp;groupId=20184 |archive-date= १० एप्रिल २०२५ |access-date= २२ मे २०२५ |website=Star Alliance |language=en-GB }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=WirtschaftsWoche |url=https://www.wiwo.de/unternehmen/luftverkehr-lufthansa-steigt-bei-airline-ita-ein-was-sich-aendert-/30161282.html |access-date= १० जानेवारी २०२५ |website=www.wiwo.de}}&lt;/ref&gt;

== गंतव्यस्थाने ==
{{मुख्य लेख|एटा एरवेझची गंतव्यस्थाने}}
नोव्हेंबर २०२४ च्या सुमारास इटा एरवेझ [[इटली]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]], [[उत्तर अमेरिका]] आणि [[दक्षिण अमेरिका]] खंडांतील ७३ शहरांना सेवा पुरवत होती. २०२५ पर्यंत ७४ शहरे आणि ८९ मार्गांवर सेवा देण्याचे या कंपनीचे नियोजन आहे.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=About Us|url=https://www.ita-airways.com/en_en/fly-ita/ita-world/about-us.html|access-date=१४ मार्च २०२३|website=ITA Airways|archive-date=१ नोव्हेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101225626/https://www.ita-airways.com/en_en/fly-ita/ita-world/about-us.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== युती ===
इटा एरवेझ २०२१ ते २०२५ पर्यंत [[स्कायटीम]] युतीचा सदस्य होती.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ITA Airways joins Skyteam|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2021/10/29/ita-airways-joins-skyteam/|access-date=२९ ऑक्टोबर २०२१|website=Business Traveller|date=२९ ऑक्टोबर २०२१ |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ३ फेब्रुवारी २०२५ रोजी कंपनीने जाहीर केले की ती [[लुफ्थांसा समूह]]ामध्ये सामील होईल आणि स्कायटीम सोडून [[स्टार अलायन्स]]मध्ये प्रवेश करेल.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; ही विमान कंपनी ३० एप्रिल २०२५ रोजी अधिकृतपणे स्कायटीममधून बाहेर पडली आणि १ एप्रिल २०२६ रोजी स्टार अलायन्समध्ये तिचा अधिकृत प्रवेश झाला.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=COMUNICATO STAMPA ITA Airways presenta le novità commerciali in sinergia con il Gruppo Lufthansa Partnership tra Volare e Miles &amp; More, previsti altri benefici per i passeggeri La Compagnia italiana annuncia l'uscita dall'Alleanza SkyTeam |url=https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/IT/volare/mondo-ita/comunicati-stampa/2025/Comunicato_Conferenza_%20stampa_3_febbraio%20(1).pdf |access-date=४ फेब्रुवारी २०२५ |archive-date=२२ फेब्रुवारी २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222235301/https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/IT/volare/mondo-ita/comunicati-stampa/2025/Comunicato_Conferenza_%20stampa_3_febbraio%20%281%29.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== कोडशेर करार&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ita-airways.com/en_gb/fly-ita/ita-world/network.html|title=The Network|website=ITA Airways|access-date=१९ नोव्हेंबर २०२२|archive-date=२२ सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922005220/https://www.ita-airways.com/en_gb/fly-ita/ita-world/network.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ===
{{div col|colwidth=17em}}
* [[एरोलिनियास अर्जेंटिनास]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aerolineas.com.ar/en-ar/servicioscliente/codeshare/14_itaairways|title=Our Allies|publisher=Aerolineas Argentinas|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005211848/https://www.aerolineas.com.ar/en-ar/servicioscliente/codeshare/14_itaairways|archive-date=५ ऑक्टोबर २०२२}}&lt;/ref&gt;
* [[एरोमेक्सिको]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.lagenziadiviaggimag.it/ita-e-aeromexico-codeshare-sulla-roma-citta-del-messico/ | title=Ita e Aeroméxico, verso il codeshare sulla Roma-Città del Messico | date=२० मार्च २०२३ }}&lt;/ref&gt;
* [[एर कॅनडा]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Adler |first1=David |title=Air Canada and ITA Airways Enhance Connectivity with New Codeshare Agreement |url=https://passport.news/article/845 |access-date=१५ जुलै २०२५ |work=PassportNews |date=१४ जुलै २०२५ |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[एर कॅरिब्स]]&lt;ref name=&quot;cs&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.aircaraibes.com/la-compagnie/code-share|title=Nos accords aériens|trans-title=Our air agreements|language=FR|website=Air Caraïbes|access-date=१४ सप्टेंबर २०२०}}&lt;/ref&gt;
* [[एर कॉर्सिका]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://italiavola.com/2022/04/19/ita-airways-e-in-code-share-con-air-corsica-su-ajaccio/ | title=ITA Airways è in code share with Air Corsica su Ajaccio | date=१९ एप्रिल २०२२ }}&lt;/ref&gt;
* [[एर डोलोमिटी]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web | url=https://newsroom.lufthansagroup.com/en/the-route-network-of-ita-airways-and-lufthansa-group-can-be-combined-through-code-sharing/ | title=The route network of ITA Airways and Lufthansa Group can be combined through code sharing | date=२५ फेब्रुवारी २०२५ }}&lt;/ref&gt;
* [[एर युरोपा]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.teleborsa.it/News/2021/11/08/ita-airways-e-air-europa-accordo-per-migliore-connettivita-tra-i-due-network-71.html#.YYkip2DMLIU|access-date=२८ ऑक्टोबर २०२१|website=teleborsa.it|language=it|title=ITA Airways e Air Europa, accordo per migliore connettività tra i due network|trans-title=ITA Airways and Air Europa, codeshare for a better connectivity between their networks}}&lt;/ref&gt;
* [[एर फ्रान्स]]&lt;ref&gt;{{Cite web|date=९ डिसेंबर २०२१|title=ITA Airways, accordo di codeshare con Air France|url=https://www.borsaitaliana.it/borsa/notizie/teleborsa/economia/ita-airways-accordo-di-codeshare-con-air-france-79_2021-12-09_TLB.html?lang=it|language=Italian|trans-title=ITA Airways, codeshare agreement with Air France|website=borsaitaliana.it}}&lt;/ref&gt;
* [[एर सर्बिया]]&lt;ref&gt;{{Cite web|date=१८ नोव्हेंबर २०२१|title=Accordo di codice di code share tra Air Serbia e ITA Airways|url=https://italiavola.com/2021/11/26/accordo-di-codice-di-code-share-tra-air-serbia-e-ita-airways/|language=Italian|trans-title=Codeshare agreement between Air Serbia and ITA Airways|website=italiavola.com}}&lt;/ref&gt;
* [[एर बाल्टिक]]&lt;ref&gt;{{Cite press release|url=https://www.itaspa.com/content/dam/itaspa/files/EN/fly/ita-world/press-release/Press_release_code_share_airBaltic.pdf|title=ITA Airways and airBaltic Announce Codeshare Agreement|website=ITA Airways|access-date=२५ जानेवारी २०२२|archive-date=२० सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920163127/https://www.itaspa.com/content/dam/itaspa/files/EN/fly/ita-world/press-release/Press_release_code_share_airBaltic.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[ऑल निप्पॉन एरवेझ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|date=१२ जानेवारी २०२४|title=ANA / ITA Airways begins codeshare service from late-Jan 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240112-aznhcodeshare|website=aeroroutres.com}}&lt;/ref&gt;
* [[ऑस्ट्रियन एरलाईन्स]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
* [[एव्हियान्का]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.aviacionline.com/2022/10/avianca-and-ita-airways-sign-codeshare-agreement/ | title=Avianca and ITA Airways sign codeshare agreement | date=२० ऑक्टोबर २०२२ | access-date=२० ऑक्टोबर २०२२ | archive-date=२९ ऑक्टोबर २०२२ | archive-url=https://web.archive.org/web/20221029193826/https://www.aviacionline.com/2022/10/avianca-and-ita-airways-sign-codeshare-agreement/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[अझुल ब्राझिलियन एरलाईन्स]]&lt;ref&gt;{{Cite press release|url=https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/codeshare_with_Azul_ENG.pdf|date=७ जून २०२२|title=ITA Airways announces codeshare agreement with Azul|website=ITA Airways|access-date=१० जून २०२२|archive-date=२० सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920170511/https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/codeshare_with_Azul_ENG.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[ब्रुसेल्स एरलाईन्स]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
* [[बल्गेरिया एर]]&lt;ref&gt;{{Cite news|date=१८ नोव्हेंबर २०२१|title=TAROM e Bulgaria Air sono in code share con ITA Airways|url=https://italiavola.com/2021/11/17/tarom-e-bulgaria-air-sono-in-code-share-con-ita-airways/|language = Italian|trans-title = TAROM and Bulgaria Air codeshare with ITA Airways|newspaper=Italiavola &amp; Travel}}&lt;/ref&gt;
* [[चीन एरलाईन्स]]
* [[क्रोएशिया एरलाईन्स]]
* [[एमिरेट्स]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Emirates/ITA Airways begins codeshare service from Jan 2025|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250120-azekcodeshare|access-date=२० जानेवारी २०२५|website=aeroroutes.com}}&lt;/ref&gt;
* [[इथियोपियन एरलाइन्स]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ita-airways.com/en_gb/fly-ita/ita-world/network.html|title=The Network|publisher=ITA Airways|access-date=६ एप्रिल २०२३|archive-date=२२ सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922005220/https://www.ita-airways.com/en_gb/fly-ita/ita-world/network.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[एतिहाद एरवेझ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|date=७ डिसेंबर २०२१|title=ITA Airways sigla accordo code-share con Etihad Airways |url=https://www.borsaitaliana.it/borsa/notizie/teleborsa/economia/ita-airways-sigla-accordo-codeshare-con-etihad-airways-109_2021-12-07_TLB.html?lang=it|trans-title=ITA Airways signs a code-share agreement with Etihad Airways|website=borsaitaliana.it}}&lt;/ref&gt;
* [[युरोविंग्स]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-azewcodeshare|title=ITA Airways Expands Eurowings Codeshare in mid-3Q25|website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;
* [[हायनन एरलाईन्स]]
* [[आइसलँडएर]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Icelandair / ITA Airways Begins Codeshare Partnership From Jan 2025|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241219-fiazcodeshare|access-date=१९ डिसेंबर २०२४|website=aeroroutes.com}}&lt;/ref&gt;
* [[केन्या एरवेझ]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://allafrica.com/stories/202112240406.html|access-date=२५ डिसेंबर २०२१|website=allafrica.com|title=Kenya Airways Strikes Codeshare Deal With Italian Carrier, Ita Airways|date=२४ डिसेंबर २०२१ }}&lt;/ref&gt;
* [[केएलएम]]&lt;ref&gt;{{Cite web|date=३ डिसेंबर २०२१|title=ITA Airways, codeshare con KLM|url=https://www.advtraining.it/news/77170-ita-airways-codeshare-con-klm|language = Italian|trans-title = ITA Airways, codeshare with KLM|website=advtraining.it}}&lt;/ref&gt;
* [[केएम माल्टा एरलाईन्स]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.corrieredimalta.com/vita-a-malta/turismo/km-malta-airlines-e-ita-airways-siglano-accordo-di-codeshare/ | title=KM Malta Airlines e ITA Airways siglano accordo di codeshare | date=२७ जून २०२४ }}&lt;/ref&gt;
* [[कुवेत एरवेझ]]&lt;ref&gt;{{Cite press release|url=https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/codeshare_%20ITA_Airways_KuwaitAirways.pdf|date=६ जून २०२२|title=Launch of codeshare flights between ITA Airways and Kuwait Airways|website=ITA Airways|access-date=१० जून २०२२|archive-date=२० सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920170432/https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/codeshare_%20ITA_Airways_KuwaitAirways.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[एलओटी पोलिश एरलाईन्स]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=ITA Airways / LOT Polish Airlines Begins Codeshare Service From April 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250416-azlocodeshare |access-date=१६ एप्रिल २०२५ |work=AeroRoutes |date=१६ एप्रिल २०२५ |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
* [[लुफ्थांसा]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
* [[लक्सएर]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.milanolinate-airport.com/en/flights/arrivals/flight-detail?action=execute&amp;flightId=5532850|title=Flight Tracking I Milano Malpensa Airport|website=www.milanolinate-airport.com}}&lt;/ref&gt;
* [[मिडल इस्ट एरलाईन्स]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.mea.com.lb/english/about-mea/codeshare-flight | title=MEA - Middle East Airlines | Codeshare flight }}&lt;/ref&gt;
* [[पेगासस एरलाईन्स]]
* [[प्लस अल्ट्रा लिनियास एरियास]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.plusultra.com/es-es/newsletter/plus-ultra-and-ita-airways-join-forces-to-enhance-connections-between-italy-and-south-america/|title=Plus Ultra - Plus Ultra and ITA Airways join forces to enhance connections between Italy and South America|website=www.plusultra.com}}&lt;/ref&gt;
* [[रॉयल एर मारोक]]
* [[रॉयल जॉर्डनियन]]
* [[सौदिया]]
* [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाईन्स]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
* [[टीएपी एर पोर्तुगाल]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Machado|first=João|date=१५ नोव्हेंबर २०२१|title=ITA and TAP announce codeshare agreement, increasing Italy-Portugal connectivity|url=https://www.aviacionline.com/2021/11/ita-and-tap-announce-codeshare-agreement-increasing-italy-portugal-connectivity/|access-date=१६ नोव्हेंबर २०२१|website=Aviacionline.com|archive-date=१६ नोव्हेंबर २०२१|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116011341/https://www.aviacionline.com/2021/11/ita-and-tap-announce-codeshare-agreement-increasing-italy-portugal-connectivity/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[तारोम]]&lt;ref&gt;{{Cite web|date=१८ नोव्हेंबर २०२१|title=TAROM e Bulgaria Air sono in code share con ITA Airways|url=https://italiavola.com/2021/11/17/tarom-e-bulgaria-air-sono-in-code-share-con-ita-airways/|language=Italian|trans-title=TAROM and Bulgaria Air codeshare with ITA Airways|website=italiavola.com}}&lt;/ref&gt;
* [[टर्किश एरलाईन्स]]
* [[युनायटेड एरलाईन्स]]&lt;ref&gt;{{Cite web|date=९ सप्टेंबर २०२५|title=Italy and the USA even more connected: new codeshare agreement between ITA Airways and United Airlines takes off|url=https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/2025/New_AZ-UA_codeshare_further_connects_Italy_and_USA_ENG_def.pdf|language=English|website=ita-airways.com|access-date=२ डिसेंबर २०२५|archive-date=६ ऑक्टोबर २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20251006174233/https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/2025/New_AZ-UA_codeshare_further_connects_Italy_and_USA_ENG_def.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[व्हिएतनाम एरलाईन्स]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.vietnamairlines.com/vn/en/vietnam-airlines/subsidiaries-partners/ | title=Subsidiaries &amp; Affiliates | access-date=७ ऑक्टोबर २०२२ | archive-date=१५ ऑक्टोबर २०२२ | archive-url=https://web.archive.org/web/20221015110126/http://www.vietnamairlines.com/vn/en/vietnam-airlines/subsidiaries-partners/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[झियामेन एर]]
{{div col end}}

=== इंटरलाइन करार ===
{{div col}}
* [[एपीडी एरलाईन्स]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.apgiet.com/all-partner-airlines.html|title=ALL PARTNER AIRLINES|website=APG IET}}&lt;/ref&gt;
* [[कॉर्सेअर इंटरनॅशनल]]&lt;ref&gt;{{Cite web | title=Corsair's airline partners {{!}} Corsair | url=https://www.flycorsair.com/en/corsair-s-airline-partners#:~:text=Travel%20with%20ITA%20Airways,please%20review%20the%20information%20below. | archive-url=https://web.archive.org/web/20250216080507/https://www.flycorsair.com/en/corsair-s-airline-partners | access-date=२०२६-०१-१७ | archive-date=२०२५-०२-१६}}&lt;/ref&gt;
* [[फ्लायदुबई]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Interline baggage allowance and rules|url=https://www.flydubai.com/en/flying-with-us/baggage/interline-partners-baggage-rules|website=Flydubai}}&lt;/ref&gt;
* हन एर&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers|title=Partner Carriers | Hahnair|website=www.hahnair.com}}&lt;/ref&gt;
* [[इरिओ]] (रेल्वे)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ita-airways.com/it_it/aereo-treno.html|website=ita-airways.com|language=it|title=ITA Airways e il Gruppo Ferrovie dello Stato insieme per l'intermodalità|date= ४ फेब्रुवारी २०२३ |trans-title=ITA Airways and Ferrovie dello Stato Group together for intermodality}}&lt;/ref&gt;
* [[निओस (विमान कंपनी)|निओस]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.wetravel.biz/2022/02/08/accordo-di-feederaggio-tra-neos-e-ita-airways/ | title=Accordo di feederaggio tra Neos e ITA Airways | work = WeTravel | first = Luca | last = Gorrasi | date=८ फेब्रुवारी २०२२ }}&lt;/ref&gt;
* [[क्वांटास]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://italiavola.com/2021/12/16/qantas-e-ita-airways-vanno-in-code-share/|access-date=१६ डिसेंबर २०२१|website=italiavola.com|language=it|title=Qantas e ITA Airways vanno in interline|date=१६ डिसेंबर २०२१ |trans-title=Qantas interline with ITA Airways}}&lt;/ref&gt;
* [[त्रेनितालिया]] (रेल्वे)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://italiavola.com/2023/02/04/ita-airways-e-il-gruppo-ferrovie-dello-stato-insieme-per-lintermodalita/|access-date=४ फेब्रुवारी २०२३|website=italiavola.com|language=it|title=ITA Airways e il Gruppo Ferrovie dello Stato insieme per l'intermodalità|date= ४ फेब्रुवारी २०२३ |trans-title=ITA Airways and Ferrovie dello Stato Group together for intermodality}}&lt;/ref&gt;
* [[टी'वे एर]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20250919073700003?input=1195m|title=티웨이항공, ITA와 노선 연계 운항…환승 편의성 제고|trans-title=T'way Air operates route link with ITA...Improved convenience of transfer|publisher=Yonhap News Agency|date=१९ सप्टेंबर २०२५}}&lt;/ref&gt;
* [[व्हर्जिन अटलांटिक]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://flywith.virginatlantic.com/za/en/partner-airlines.html|title=Our partner airlines | Virgin Atlantic|website=flywith.virginatlantic.com}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

== विमान ताफा ==
डिसेंबर २०२५ च्या सुमारास इटा एरवेझ [[एरबस]] बनावटीची पर्यावरणपूरक आणि कार्बन-कार्यक्षम विमानताफा चालवते:&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - ITA Airways |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-04-03 |title=Orders and Deliveries {{!}} Airbus |url=https://www.airbus.com/en/products-services/commercial-aircraft/orders-and-deliveries |access-date=२०२५-०६-०६ |website=www.airbus.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:0.5em auto; text-align:center&quot;
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|विमान
!rowspan=&quot;2&quot;|सेवेत
!rowspan=&quot;2&quot;| मागणी
!colspan=&quot;5&quot;|प्रवासी क्षमता
!rowspan=&quot;2&quot;|नोंदी
|-
!जे
!डब्ल्यू
!वाय
!एकूण
!संदर्भ
|-
|[[एरबस ए२२०-१००]]
|१२
|—
|—
|—
|१२५
|१२५
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=How ITA Airways intends to avoid the mistakes of Alitalia |url=https://www.key.aero/article/how-ita-airways-intends-avoid-mistakes-alitalia |date=२४ जानेवारी २०२३ |website=key.aero}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=&quot;3&quot;|[[एरबस ए३१९-१००]] ची जागा घेणार.
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[एरबस ए२२०-३००]]
|rowspan=&quot;2&quot;|१८
|rowspan=&quot;2&quot;|१
|rowspan=&quot;2&quot;|—
|rowspan=&quot;2&quot;|—
|१४८
|१४८
|rowspan=&quot;2&quot;|
|-
|१४९
|१४९
|-
|[[एरबस ए३१९-१००]]
|१०
|—
|—
|—
|१४४
|१४४
|
|सेवेतून बाद करून एरबस ए२२० द्वारे बदलले जाणार.
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[एरबस ए३२०-२००]]
|rowspan=&quot;2&quot;|१७
|rowspan=&quot;2&quot;|—
|rowspan=&quot;2&quot;|—
|rowspan=&quot;2&quot;|—
|१७४
|१७४
|rowspan=&quot;2&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.alitalia.com/content/dam/alitalia/00_tagliate_nuovo_sito/05_volare_alitalia/mondo_alitalia/flotta/map/seat-map-A320.pdf|title=A320/32A - 180 SEATS - DOMESTIC FLIGHTS|access-date=२० सप्टेंबर २०२१|archive-date=२ नोव्हेंबर २०२०|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102175816/https://www.alitalia.com/content/dam/alitalia/00_tagliate_nuovo_sito/05_volare_alitalia/mondo_alitalia/flotta/map/seat-map-A320.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=२८ जून २०२३|title=ITA Airways Airbus A320 Mappa dei posti a sedere - Aggiornato 2023. Trovare il posto migliore {{!}} SeatMaps|url=https://seatmaps.com/it/airlines/az-ita-airways/airbus-a320/#2cb274e6ce940f47beb8011d8ecb1462|website=seatmaps.com}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=&quot;2&quot;|
|-
|१८०
|१८०
|-
|[[एरबस ए३२०नियो]]
|१९
|११
|—
|—
|१८०
|१८०
|
|
|-
|[[एरबस ए३२१एलआर]]
|७
|२
|१२
|१२
|१४१
|१६५
|&lt;ref&gt;flightradar24.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Italy's ITA Airways to add 39 new Airbus aircraft in 2023 |url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/121486-italys-ita-airways-to-add-39-new-airbus-aircraft-in-2023 |date=१५ नोव्हेंबर २०२२|website=ch-aviation.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite press release |title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 31 New Airbus Aircraft with ITA |url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-31-new-airbus-aircraft-with-ita |last= |first= |access-date=६ ऑक्टोबर २०२१ |website=Air Lease Corporation}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Frommberg |first=Laura |date=१३ सप्टेंबर २०२३ |title=ITA Airways bringt im Airbus A321 neo auch eine richtige Premium Economy |url=https://www.aerotelegraph.com/ita-airways-bringt-im-airbus-a321-lr-auch-eine-richtige-premium-economy |access-date=१ जानेवारी २०२४ |website=aeroTELEGRAPH |language=de-CH}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|[[एरबस ए३३०-२००]]
|१
|—
|२०
|१७
|२१९
|२५६
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://italiavola.com/2026/03/31/ita-airways-continuera-ad-avere-un-a330-200-per-diversi-anni/|title=ITA Airways continuerà ad avere un A330-200 per diversi anni|date=३१ मार्च २०२६|website=italiavola.com|language=Italian}}&lt;/ref&gt;
|२०३२ पर्यंत कार्यान्वित राहील.
|-
|[[एरबस ए३३०-९००]]
|१५
|२
|३०
|२४
|२३७
|२९१
|&lt;ref&gt;{{cite press release|url=https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/ITA_Airways_prende_in_consegna_l%27Airbus_A330neo_ENG.pdf|title=The First Airbus A330neo joins ITA Airways' fleet|publisher=ITA Airways|date=२६ मे २०२३|access-date=२९ मे २०२३|archive-date=२९ मे २०२३|archive-url=https://web.archive.org/web/20230529044524/https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/ITA_Airways_prende_in_consegna_l%27Airbus_A330neo_ENG.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|पहिली इटालियन ऑपरेटर.
|-
|[[एरबस ए३५०-९००]]
|६
|—
|३३
|२४
|२६२
|३१९
|&lt;ref&gt;{{cite press release|url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2022-05-ita-airways-becomes-first-italian-a350-operator|title=ITA Airways becomes first Italian A350 operator|publisher=Airbus|date=१२ मे २०२३}}&lt;/ref&gt;
|&lt;ref&gt;[https://portal.staralliance.com/cms/news/hot-topics/2023-06-08/sky/ita-chooses-airbus-services-for-a350-premium-economy-upgrade portal.staralliance.com - ITA chooses Airbus Services for A350 premium-economy upgrade] ७ जून २०२३&lt;/ref&gt;
|-
!एकूण
!१०५
!१६
! colspan=&quot;6&quot; |
|}

===दालन===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:ITA Airways, I-ADVA, Airbus A220-100 (54007495525) at Milan Linate.jpg|[[एरबस ए२२०-१००]]
File:ITA Airways Airbus A220-300 (Born to be Sustainable Livery) EI-HHI.jpg|[[एरबस ए२२०-३००]]
File:ITA Airways, EI-IMO, Airbus A319-112.jpg|[[एरबस ए३१९-१००]]
File:Hamburg Airport ITA Airways Airbus A320-216 EI-EID (DSC08857).jpg|[[एरबस ए३२०-२००]]
File:Frankfurt Airport ITA Airways Airbus A320-272N EI-INB (DSC04289).jpg|[[एरबस ए३२०नियो]]
File:Airbus A321-271NX(LR) ITA Airways EI-HXF FRA 2026-02-23.jpg|[[एरबस ए३२१नियो]]
File:ITA Airways AZ A330-941 EI-HJP Miami.png|[[एरबस ए३३०नियो|एरबस ए३३०-९००]]
File:ITA AIRWAYS A350-941 EI-IFF HND RJTT 19-APR-2023 (52829502995).jpg|[[एरबस ए३५०-९००]]
&lt;/gallery&gt;

===ताफ्याचा विकास ===
३० सप्टेंबर २०२१ रोजी जाहीर केल्यानुसार, इटा एरवेझने एरबससोबत १० एरबस ए३३०नियो, ११ एरबस ए३२०नियो आणि ७ एरबस ए२२० विमानांसाठी करार केला. तसेच एर लीज कॉर्पोरेशन आणि इतर कंपन्यांकडून एरबस ए२२०, ए३२०नियो, ए३२१नियो, ए३३०नियो आणि ए३५० यांसह ५६ विमाने भाड्याने घेण्याची घोषणा केली.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; कंपनीने मध्य-पूर्व (दुबई, रियाध, जेद्दाह, कैरो) आणि मध्य आफ्रिका (डाकार, आक्रा) यांसारख्या मध्यम-लांब पल्ल्याच्या ठिकाणांसाठी एरबस ए३२१नियो विमाने घेतली. ८ जानेवारी २०२४ रोजी [[मिलान मालपेन्सा विमानतळ]] आणि न्यू यॉर्क-जेएफके दरम्यानचा मार्ग बंद झाल्यानंतर, सर्व आंतरखंडीय उड्डाणे आता केवळ [[रोम फ्युमिचिनो विमानतळ]]ाहून चालवली जातात.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ITA Airways cancels Milan-New York flight|url=https://www.avionews.it/item/1255229-ita-airways-cancels-milan-new-york-flight.html#:~:text=The%20national%20carrier%20ITA%20Airways,already%20booked%20the%20flight%20stranded.|website=Avio News| date=२९ नोव्हेंबर २०२३ }}&lt;/ref&gt;

१५ ऑक्टोबर २०२१ रोजी, अलिटालिया बंद झाल्यानंतर इटा एरवेझने त्या कंपनीची ४९ विमाने ताब्यात घेतली, ज्यात १८ एरबस ए३१९-१००, २५ एरबस ए३२०-२०० आणि ६ एरबस ए३३०-२०० विमानांचा समावेश होता.

===माजी ताफा===

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:0.5em auto; text-align:center&quot;
|-
!विमान
!एकूण
!सुरू
!निवृत्त
!नोंदी
|-
|[[एरबस ए३३०-२००]]
|८
|२०२१
|२०२५
|अलिटालियाकडून वारशाने मिळालेली.


एरबस ए३३०-९०० द्वारे बदलले.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.airwaysmag.com/new-post/ita-last-a330-200-flight-new-years-eve|title=ITA to Operate Last A330-200 Flight on New Year’s Eve|website=Airwaysmag.com|date=२९ डिसेंबर २०२५|author=Jaedyn White}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:इटलीमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. २०२० मधील निर्मिती]]</text>
      <sha1>bhbwj2a1gy4cjxj1xp5ih4psorthq8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>एटीआर ७२-२०१</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379055</id>
    <redirect title="ए.टी.आर. ७२" />
    <revision>
      <id>2679831</id>
      <parentid>2679665</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>9929</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[एटीआर ७२]] to [[ए.टी.आर. ७२]]</comment>
      <origin>2679831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="7c747uk2frti77r8u04lqhhuo7thnfe" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[ए.टी.आर. ७२]]</text>
      <sha1>7c747uk2frti77r8u04lqhhuo7thnfe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>एटीआर ७२-२०२</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379056</id>
    <redirect title="ए.टी.आर. ७२" />
    <revision>
      <id>2679832</id>
      <parentid>2679666</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>9929</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[एटीआर ७२]] to [[ए.टी.आर. ७२]]</comment>
      <origin>2679832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="7c747uk2frti77r8u04lqhhuo7thnfe" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[ए.टी.आर. ७२]]</text>
      <sha1>7c747uk2frti77r8u04lqhhuo7thnfe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>लुफ्तहांसा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379070</id>
    <redirect title="लुफ्तान्सा" />
    <revision>
      <id>2679833</id>
      <parentid>2679712</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:27:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>9929</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[लुफ्तांसा]] to [[लुफ्तान्सा]]</comment>
      <origin>2679833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="o59v12xqqpm2kwl7mp25hojtamlr9oo" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[लुफ्तान्सा]]</text>
      <sha1>o59v12xqqpm2kwl7mp25hojtamlr9oo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>स्विस आंतरराष्ट्रीय एरलाइन्स</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379072</id>
    <redirect title="स्विस आंतरराष्ट्रीय एर लाइन्स" />
    <revision>
      <id>2679834</id>
      <parentid>2679714</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:28:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>9929</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]] to [[स्विस आंतरराष्ट्रीय एर लाइन्स]]</comment>
      <origin>2679834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="gew0immgryzyae7ytty98xib95ljaj5" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[स्विस आंतरराष्ट्रीय एर लाइन्स]]</text>
      <sha1>gew0immgryzyae7ytty98xib95ljaj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379123</id>
    <revision>
      <id>2679801</id>
      <timestamp>2026-04-19T12:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalwakchaure1992</username>
        <id>155111</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पृष्ठ तयार केले. संदर्भ जोडले</comment>
      <origin>2679801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10610" sha1="rmx2thmi5ort9m9zhro06lial38yoty" xml:space="preserve">'''मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष''' हा [[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्र शासनाच्या]] अंतर्गत कार्यरत असलेला एक महत्त्वपूर्ण उपक्रम आहे. या कक्षाचा मुख्य उद्देश राज्यातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल रुग्णांना महागड्या वैद्यकीय उपचारांसाठी आर्थिक सहाय्य उपलब्ध करून देणे हा आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://agrowon.esakal.com/ampstories/web-stories/what-is-chief-ministers-medical-assistance-fund-and-how-to-get-benefits|title=Medical Help : काय आहे मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधी अन् कसा मिळणार लाभ ?|last=Shinde|first=Swapnil|website=Agrowon - Agriculture News|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

{{Infobox organization|name=मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष|native_name=Chief Minister Medical Assistance Cell|caption=महाराष्ट्र शासनाचा वैद्यकीय सहाय्यता उपक्रम|founder=[[महाराष्ट्र शासन]]|type=शासकीय योजना / सहाय्यता कक्ष|purpose=आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल रुग्णांना वैद्यकीय सहाय्य देणे|headquarters=मंत्रालय, मुंबई, महाराष्ट्र, भारत|location=[[मुंबई]]|region_served=महाराष्ट्र|website=https://charitymedicalhelpdesk.maharashtra.gov.in}}

== इतिहास व पार्श्वभूमी ==
राज्यातील वैद्यकीय मदत प्रणाली अधिक सक्षम करण्यासाठी मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्षाची स्थापना करण्यात आली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/nashik/jalgaon-cm-medical-relief-fund-thirteen-crore-financial-aid-patients-registration-process-sap-05-5841363/|title=जळगावात १६०० हून अधिक रुग्णांना वर्षभरात १३ कोटींच्या मदतीमुळे दिलासा... कसा मिळतो मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधी?|date=2026-04-17|website=Loksatta|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt; सन २०१५ नंतर मुख्यमंत्री सहाय्यता निधीचा वापर गरीब रुग्णांच्या वैद्यकीय उपचारांसाठी अधिक प्रभावीपणे केला जाऊ लागला. या कक्षाचे प्रमुख म्हणून विविध सरकारच्या काळात अनेक अधिकाऱ्यांची नियुक्ती करण्यात आली.

== उद्दिष्टे ==
या कक्षाचे प्रमुख उद्दिष्टे पुढीलप्रमाणे आहेत - 

* आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल रुग्णांना वैद्यकीय सहाय्य प्रदान करणे
* गंभीर व जीवघेण्या आजारांवरील उपचारांसाठी निधी उपलब्ध करून देणे
* राज्यातील आरोग्य सेवांमध्ये सुलभता व पारदर्शकता वाढवणे

== कार्यपद्धती ==

* रुग्णांकडून ऑनलाईन किंवा ऑफलाईन अर्ज स्वीकारले जातात&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/how-to-apply-for-maharashtra-cm-medical-fund-maharashtra-mukhyamantri-vaidyakiya-sahayata-nidhi-2025-mahacmmrf-form-cm-medical-relief-fund-maharashtra-district-collector-offices-maharashtra-cm-relief-fund-marathi-news-abp-majha-1357720|title=कामाची बातमी : मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधीसाठी अर्ज कसा करायचा? AtoZ माहिती|last=शेख|first=सलमान|date=2025-05-05|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;
* अर्जांची पडताळणी करून पात्रता निश्चित केली जाते
* मंजूर निधी थेट रुग्णालयाला वितरित केला जातो
* जिल्हास्तरावर कक्ष स्थापन करून प्रक्रिया सुलभ करण्यात आली आहे&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/mumbai/now-patients-will-get-help-in-the-district-itself-mukhyamantri-vaidyakiya-sahayata-nidhi-to-be-opened-in-the-district-collectors-office-a-a941/|title=आता रुग्णांना जिल्ह्यातच मदत मिळणार! 'मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधी कक्ष' जिल्हाधिकारी कार्यालयात सुरू होणार|last=author/online-lokmat|date=2025-01-24|website=Lokmat|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/maharashtra-cm-medical-assistance-fund-cell-to-be-started-in-all-district-collector-offices-in-state-health-marathi-news-1340499|title=राज्यातील सर्व जिल्हाधिकारी कार्यालयात सुरू होणार 'मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधी कक्ष'|last=ब्युरो|first=एबीपी माझा|date=2025-01-24|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== सहाय्याचे स्वरूप ==
मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्षाद्वारे खालील आजारांवर उपचारासाठी आर्थिक मदत दिली जाते- &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/how-to-get-help-from-chief-minister-medical-assistance-fund-know-about-it-1178632|title=फक्त एक फोन करा आणि मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधीतून मदत मिळवा, कशी? जाणून घ्या|last=team|first=abp majha web|date=2023-05-25|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/marathi/maharashtra/cm-relief-fund-maharashtra-health-department-mukhyamantri-sahayata-nidhi-new-changes-from-april-2026/1000271|title=रुग्णांना ना फॉर्म भरायची गरज, ना नातेवाईकांना धापवळ करायची गरज; 8 तासात मुख्यमंत्री सहाय्यता निधीअंतर्गत उपचारांसाठी पैसे|date=2026-04-13|website=Zee 24 taas|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

# हृदय प्रत्यारोपण
# यकृत प्रत्यारोपण
# किडणी प्रत्यारोपण
# बोन मॅरो प्रत्यारोपण
# फुफ्फुस प्रत्यारोपण
# हाताचे प्रत्यारोपण
# हिप रिप्लेसमेंट
# कर्करोग शस्त्रक्रिया
# अपघात शस्त्रक्रिया
# लहान बालकांच्या शस्त्रक्रिया
# मेंदूचे आजार
# हृदयरोग
# डायलिसिस 
# अपघात
# कर्करोग (केमोथेरपी/ रेडिएशन)
# नवजात शिशुंचे आजार
# गुडघ्याचे प्रत्यारोपण 
# विद्युत अपघात रुग्ण
# आगीत भाजलेले रुग्ण
# कॉकलियर इम्प्लांट ( वय वर्ष २ ते ६)

या योजनेतून हजारो रुग्णांना दरवर्षी मदत मिळते. २०२५-२६ या कालावधीत राज्यभरातील ४०,००० पेक्षा अधिक रुग्णांना कोट्यवधी रुपयांचे सहाय्य देण्यात आले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/mumbai/cm-medical-relief-fund-maharashtra-mumbai-suburban-financial-aid-patients-ssb-93-5843524/|title=मुख्यमंत्री सहाय्यता निधीतून वर्षभरात ३३३ कोटींची मदत, मुंबई उपनगर जिल्ह्यात ८ कोटींची मदत|date=2026-04-18|website=Loksatta|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== संपर्क व कार्यालय ==
मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष

मुख्यमंत्री कार्यालय, मंत्रालय, मुंबई – ४०००३२

दूरध्वनी: ०२२- २२०२६९४८

निशुल्क नंबर - १८००१२३२२११

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}</text>
      <sha1>rmx2thmi5ort9m9zhro06lial38yoty</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679862</id>
      <parentid>2679801</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>प्रस्तावना</comment>
      <origin>2679862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10444" sha1="i5561jwycv7cf0rqy13knj76n5nx2qt" xml:space="preserve">{{Infobox organization|name=मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष|native_name=Chief Minister Medical Assistance Cell|caption=महाराष्ट्र शासनाचा वैद्यकीय सहाय्यता उपक्रम|founder=[[महाराष्ट्र शासन]]
|type=शासकीय योजना / सहाय्यता कक्ष|purpose=आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल रुग्णांना वैद्यकीय सहाय्य देणे|headquarters=मंत्रालय, मुंबई, महाराष्ट्र, भारत|location=[[मुंबई]]|region_served=महाराष्ट्र
|website=https://charitymedicalhelpdesk.maharashtra.gov.in
}}
'''मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष''' हा [[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्र शासनाचा]] एक उपक्रम आहे. याचा मुख्य उद्देश ''राज्यातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल रुग्णांना महागड्या वैद्यकीय उपचारांसाठी आर्थिक सहाय्य उपलब्ध करून देणे'' हा आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://agrowon.esakal.com/ampstories/web-stories/what-is-chief-ministers-medical-assistance-fund-and-how-to-get-benefits|title=Medical Help : काय आहे मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधी अन् कसा मिळणार लाभ ?|last=Shinde|first=Swapnil|website=Agrowon - Agriculture News|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास व पार्श्वभूमी ==
राज्यातील वैद्यकीय मदत प्रणाली अधिक सक्षम करण्यासाठी मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्षाची स्थापना करण्यात आली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/nashik/jalgaon-cm-medical-relief-fund-thirteen-crore-financial-aid-patients-registration-process-sap-05-5841363/|title=जळगावात १६०० हून अधिक रुग्णांना वर्षभरात १३ कोटींच्या मदतीमुळे दिलासा... कसा मिळतो मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधी?|date=2026-04-17|website=Loksatta|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt; सन २०१५ नंतर मुख्यमंत्री सहाय्यता निधीचा वापर गरीब रुग्णांच्या वैद्यकीय उपचारांसाठी अधिक प्रभावीपणे केला जाऊ लागला. या कक्षाचे प्रमुख म्हणून विविध सरकारच्या काळात अनेक अधिकाऱ्यांची नियुक्ती करण्यात आली.

== प्रमुख उद्दिष्टे ==
* आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल रुग्णांना वैद्यकीय सहाय्य प्रदान करणे
* गंभीर व जीवघेण्या आजारांवरील उपचारांसाठी निधी उपलब्ध करून देणे
* राज्यातील आरोग्य सेवांमध्ये सुलभता व पारदर्शकता वाढवणे

== कार्यपद्धती ==
* रुग्णांकडून ऑनलाईन किंवा ऑफलाईन अर्ज स्वीकारले जातात&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/how-to-apply-for-maharashtra-cm-medical-fund-maharashtra-mukhyamantri-vaidyakiya-sahayata-nidhi-2025-mahacmmrf-form-cm-medical-relief-fund-maharashtra-district-collector-offices-maharashtra-cm-relief-fund-marathi-news-abp-majha-1357720|title=कामाची बातमी : मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधीसाठी अर्ज कसा करायचा? AtoZ माहिती|last=शेख|first=सलमान|date=2025-05-05|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;
* अर्जांची पडताळणी करून पात्रता निश्चित केली जाते
* मंजूर निधी थेट रुग्णालयाला वितरित केला जातो
* जिल्हास्तरावर कक्ष स्थापन करून प्रक्रिया सुलभ करण्यात आली आहे&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/mumbai/now-patients-will-get-help-in-the-district-itself-mukhyamantri-vaidyakiya-sahayata-nidhi-to-be-opened-in-the-district-collectors-office-a-a941/|title=आता रुग्णांना जिल्ह्यातच मदत मिळणार! 'मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधी कक्ष' जिल्हाधिकारी कार्यालयात सुरू होणार|last=author/online-lokmat|date=2025-01-24|website=Lokmat|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/maharashtra-cm-medical-assistance-fund-cell-to-be-started-in-all-district-collector-offices-in-state-health-marathi-news-1340499|title=राज्यातील सर्व जिल्हाधिकारी कार्यालयात सुरू होणार 'मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधी कक्ष'|last=ब्युरो|first=एबीपी माझा|date=2025-01-24|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== सहाय्याचे स्वरूप ==
मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्षाद्वारे खालील आजारांवर उपचारासाठी आर्थिक मदत दिली जाते- &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/how-to-get-help-from-chief-minister-medical-assistance-fund-know-about-it-1178632|title=फक्त एक फोन करा आणि मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधीतून मदत मिळवा, कशी? जाणून घ्या|last=team|first=abp majha web|date=2023-05-25|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/marathi/maharashtra/cm-relief-fund-maharashtra-health-department-mukhyamantri-sahayata-nidhi-new-changes-from-april-2026/1000271|title=रुग्णांना ना फॉर्म भरायची गरज, ना नातेवाईकांना धापवळ करायची गरज; 8 तासात मुख्यमंत्री सहाय्यता निधीअंतर्गत उपचारांसाठी पैसे|date=2026-04-13|website=Zee 24 taas|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

# हृदय प्रत्यारोपण
# यकृत प्रत्यारोपण
# किडणी प्रत्यारोपण
# बोन मॅरो प्रत्यारोपण
# फुफ्फुस प्रत्यारोपण
# हाताचे प्रत्यारोपण
# हिप रिप्लेसमेंट
# कर्करोग शस्त्रक्रिया
# अपघात शस्त्रक्रिया
# लहान बालकांच्या शस्त्रक्रिया
# मेंदूचे आजार
# हृदयरोग
# डायलिसिस 
# अपघात
# कर्करोग (केमोथेरपी/ रेडिएशन)
# नवजात शिशुंचे आजार
# गुडघ्याचे प्रत्यारोपण 
# विद्युत अपघात रुग्ण
# आगीत भाजलेले रुग्ण
# कॉकलियर इम्प्लांट ( वय वर्ष २ ते ६)

या योजनेतून हजारो रुग्णांना दरवर्षी मदत मिळते. २०२५-२६ या कालावधीत राज्यभरातील ४०,००० पेक्षा अधिक रुग्णांना कोट्यवधी रुपयांचे सहाय्य देण्यात आले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/mumbai/cm-medical-relief-fund-maharashtra-mumbai-suburban-financial-aid-patients-ssb-93-5843524/|title=मुख्यमंत्री सहाय्यता निधीतून वर्षभरात ३३३ कोटींची मदत, मुंबई उपनगर जिल्ह्यात ८ कोटींची मदत|date=2026-04-18|website=Loksatta|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== संपर्क व कार्यालय ==
मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष

मुख्यमंत्री कार्यालय, मंत्रालय, मुंबई – ४०००३२

दूरध्वनी: ०२२- २२०२६९४८

निशुल्क नंबर - १८००१२३२२११

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:महाराष्ट्र शासन]]</text>
      <sha1>i5561jwycv7cf0rqy13knj76n5nx2qt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मसुदा:मानसिक आरोग्य</title>
    <ns>118</ns>
    <id>379124</id>
    <revision>
      <id>2679802</id>
      <timestamp>2026-04-19T13:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24026-87</username>
        <id>182333</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: मानसिक आरोग्य म्हणजे एखाद्या व्यक्तीची भावनिक, मानसशास्त्रीय आणि सामाजिक स्थिती. हे आपल्या विचार करण्याच्या, अनुभवण्याच्या आणि वागण्याच्या पद्धतीवर परिणाम करते. जागतिक आरोग्...</comment>
      <origin>2679802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7474" sha1="5pyn7kmlasiymv3upx8vbvkar2t53q6" xml:space="preserve">मानसिक आरोग्य म्हणजे एखाद्या व्यक्तीची भावनिक, मानसशास्त्रीय आणि सामाजिक स्थिती. हे आपल्या विचार करण्याच्या, अनुभवण्याच्या आणि वागण्याच्या पद्धतीवर परिणाम करते. [[जागतिक आरोग्य संघटना|जागतिक आरोग्य]] संघटनेच्या (WHO) व्याख्येनुसार, &quot;आरोग्य म्हणजे केवळ आजाराचा अभाव नव्हे, तर शारीरिक, मानसिक आणि सामाजिकदृष्ट्या पूर्णपणे सुस्थितीत असण्याची अवस्था होय.&quot;

'''व्याप्ती आणि महत्त्व'''

मानसिक आरोग्य हे जीवनाच्या प्रत्येक टप्प्यावर—बालपणापासून वृद्धापकाळापर्यंत—अत्यंत महत्त्वाचे असते. ज्या व्यक्तीचे मानसिक आरोग्य चांगले असते, ती व्यक्ती:

* दैनंदिन जीवनातील ताणतणावांचा सामना करू शकते.
* स्वतःच्या क्षमतांचा पूर्ण वापर करू शकते.
* उत्पादकपणे काम करू शकते.
* समाजाच्या कल्याणासाठी योगदान देऊ शकते.


'''मानसिक आरोग्यावर परिणाम करणारे घटक'''

मानसिक आरोग्य बिघडण्यास अनेक घटक कारणीभूत ठरू शकतात:

* जैविक घटक (Biological Factors): जनुकीय संरचना (Genetics) किंवा मेंदूतील रासायनिक बदलांमुळे (उदा. सेरोटोनिनचे असंतुलन) मानसिक आजार होऊ शकतात.
* जीवन अनुभव (Life Experiences): बालपणातील आघात, लैंगिक शोषण किंवा कौटुंबिक हिंसाचार यामुळे दीर्घकालीन मानसिक परिणाम होऊ शकतात.
* कौटुंबिक इतिहास: जर कुटुंबातील इतर सदस्यांना मानसिक समस्या असतील, तर त्याचा धोका वाढतो.
* जीवनशैली: अपुरी झोप, अयोग्य आहार आणि व्यायामाचा अभाव याचाही परिणाम होतो.


'''सामान्य मानसिक समस्या आणि आजार'''

मानसिक आजार हे सौम्य ते गंभीर स्वरूपाचे असू शकतात. त्यातील काही प्रमुख प्रकार खालीलप्रमाणे आहेत:

'''आजाराचा प्रकार	मुख्य लक्षणे'''

[[नैराश्य]] (Depression)	सतत उदास वाटणे, कामातील रस कमी होणे, ऊर्जेची कमतरता.

चिंता विकार (Anxiety Disorders)	विनाकारण भीती वाटणे, घाम येणे, सतत धाकधूक होणे.

बायपोलर डिसऑर्डर	मनस्थितीत टोकाचे बदल होणे (कधी खूप उत्साह, तर कधी खूप नैराश्य).

स्किझोफ्रेनिया	वास्तवाशी संबंध तुटणे, भास होणे किंवा भ्रम होणे.

व्यसनाधीनता	अंमली पदार्थ किंवा अल्कोहोलवर अवलंबून राहणे.

'''मानसिक आरोग्याचे जतन कसे करावे?'''

मानसिक आरोग्य टिकवून ठेवण्यासाठी काही प्रतिबंधात्मक उपाय उपयुक्त ठरतात:

* पुरेशी झोप: दररोज ७-८ तास शांत झोप घेणे आवश्यक आहे.
* शारीरिक व्यायाम: व्यायामामुळे शरीरात 'एंडॉर्फिन' (Endorphins) सारखी आनंदी संप्रेरके तयार होतात.
* सामाजिक संवाद: मित्र आणि कुटुंबाशी संवाद साधल्याने एकाकीपणा दूर होतो.
* [[छंद (व्याकरण)|छंद]] जोपासणे: आवडीची कामे केल्याने मानसिक ताण कमी होतो.
* मदत मागणे: जर आपल्याला त्रास होत असेल, तर तज्ज्ञांचा (समुपदेशक किंवा मानसोपचारतज्ज्ञ) सल्ला घेण्यास संकोच करू नये.

'''सामाजिक दृष्टिकोन आणि कलंक (Stigma)'''

अनेक समाजांमध्ये मानसिक आजारांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन अजूनही नकारात्मक आहे. यालाच 'स्टिग्मा' किंवा सामाजिक कलंक म्हटले जाते. यामुळे अनेक रुग्ण उपचार घेण्यास घाबरतात.

&quot;[[मानसिक आजार]] असणे ही कोणतीही लाजिरवाणी गोष्ट नाही; तो ही शारीरिक आजारासारखाच एक वैद्यकीय विकार आहे ज्यावर उपचार शक्य आहेत.&quot;

'''मदतीसाठी संसाधने'''

भारतात मानसिक आरोग्यासाठी खालील काही हेल्पलाइन कार्यरत आहेत:

* किरण (Kiran): १८००-५९९-००१९ (भारत सरकारची हेल्पलाइन)
* [[टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्सेस]] (iCall): ९१५२९८७८२१

संदर्भ

जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) - [https://www.who.int/ अधिकृत संकेतस्थळ].

राष्ट्रीय मानसिक आरोग्य आणि मज्जासंस्था विज्ञान संस्था ([https://www.nimhans.ac.in/ NIMHANS]).</text>
      <sha1>5pyn7kmlasiymv3upx8vbvkar2t53q6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679863</id>
      <parentid>2679802</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>अभय नातू ने लेख [[मानसिक आरोग्य]] वरुन [[मसुदा:मानसिक आरोग्य]] ला हलविला</comment>
      <origin>2679802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7474" sha1="5pyn7kmlasiymv3upx8vbvkar2t53q6" xml:space="preserve">मानसिक आरोग्य म्हणजे एखाद्या व्यक्तीची भावनिक, मानसशास्त्रीय आणि सामाजिक स्थिती. हे आपल्या विचार करण्याच्या, अनुभवण्याच्या आणि वागण्याच्या पद्धतीवर परिणाम करते. [[जागतिक आरोग्य संघटना|जागतिक आरोग्य]] संघटनेच्या (WHO) व्याख्येनुसार, &quot;आरोग्य म्हणजे केवळ आजाराचा अभाव नव्हे, तर शारीरिक, मानसिक आणि सामाजिकदृष्ट्या पूर्णपणे सुस्थितीत असण्याची अवस्था होय.&quot;

'''व्याप्ती आणि महत्त्व'''

मानसिक आरोग्य हे जीवनाच्या प्रत्येक टप्प्यावर—बालपणापासून वृद्धापकाळापर्यंत—अत्यंत महत्त्वाचे असते. ज्या व्यक्तीचे मानसिक आरोग्य चांगले असते, ती व्यक्ती:

* दैनंदिन जीवनातील ताणतणावांचा सामना करू शकते.
* स्वतःच्या क्षमतांचा पूर्ण वापर करू शकते.
* उत्पादकपणे काम करू शकते.
* समाजाच्या कल्याणासाठी योगदान देऊ शकते.


'''मानसिक आरोग्यावर परिणाम करणारे घटक'''

मानसिक आरोग्य बिघडण्यास अनेक घटक कारणीभूत ठरू शकतात:

* जैविक घटक (Biological Factors): जनुकीय संरचना (Genetics) किंवा मेंदूतील रासायनिक बदलांमुळे (उदा. सेरोटोनिनचे असंतुलन) मानसिक आजार होऊ शकतात.
* जीवन अनुभव (Life Experiences): बालपणातील आघात, लैंगिक शोषण किंवा कौटुंबिक हिंसाचार यामुळे दीर्घकालीन मानसिक परिणाम होऊ शकतात.
* कौटुंबिक इतिहास: जर कुटुंबातील इतर सदस्यांना मानसिक समस्या असतील, तर त्याचा धोका वाढतो.
* जीवनशैली: अपुरी झोप, अयोग्य आहार आणि व्यायामाचा अभाव याचाही परिणाम होतो.


'''सामान्य मानसिक समस्या आणि आजार'''

मानसिक आजार हे सौम्य ते गंभीर स्वरूपाचे असू शकतात. त्यातील काही प्रमुख प्रकार खालीलप्रमाणे आहेत:

'''आजाराचा प्रकार	मुख्य लक्षणे'''

[[नैराश्य]] (Depression)	सतत उदास वाटणे, कामातील रस कमी होणे, ऊर्जेची कमतरता.

चिंता विकार (Anxiety Disorders)	विनाकारण भीती वाटणे, घाम येणे, सतत धाकधूक होणे.

बायपोलर डिसऑर्डर	मनस्थितीत टोकाचे बदल होणे (कधी खूप उत्साह, तर कधी खूप नैराश्य).

स्किझोफ्रेनिया	वास्तवाशी संबंध तुटणे, भास होणे किंवा भ्रम होणे.

व्यसनाधीनता	अंमली पदार्थ किंवा अल्कोहोलवर अवलंबून राहणे.

'''मानसिक आरोग्याचे जतन कसे करावे?'''

मानसिक आरोग्य टिकवून ठेवण्यासाठी काही प्रतिबंधात्मक उपाय उपयुक्त ठरतात:

* पुरेशी झोप: दररोज ७-८ तास शांत झोप घेणे आवश्यक आहे.
* शारीरिक व्यायाम: व्यायामामुळे शरीरात 'एंडॉर्फिन' (Endorphins) सारखी आनंदी संप्रेरके तयार होतात.
* सामाजिक संवाद: मित्र आणि कुटुंबाशी संवाद साधल्याने एकाकीपणा दूर होतो.
* [[छंद (व्याकरण)|छंद]] जोपासणे: आवडीची कामे केल्याने मानसिक ताण कमी होतो.
* मदत मागणे: जर आपल्याला त्रास होत असेल, तर तज्ज्ञांचा (समुपदेशक किंवा मानसोपचारतज्ज्ञ) सल्ला घेण्यास संकोच करू नये.

'''सामाजिक दृष्टिकोन आणि कलंक (Stigma)'''

अनेक समाजांमध्ये मानसिक आजारांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन अजूनही नकारात्मक आहे. यालाच 'स्टिग्मा' किंवा सामाजिक कलंक म्हटले जाते. यामुळे अनेक रुग्ण उपचार घेण्यास घाबरतात.

&quot;[[मानसिक आजार]] असणे ही कोणतीही लाजिरवाणी गोष्ट नाही; तो ही शारीरिक आजारासारखाच एक वैद्यकीय विकार आहे ज्यावर उपचार शक्य आहेत.&quot;

'''मदतीसाठी संसाधने'''

भारतात मानसिक आरोग्यासाठी खालील काही हेल्पलाइन कार्यरत आहेत:

* किरण (Kiran): १८००-५९९-००१९ (भारत सरकारची हेल्पलाइन)
* [[टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्सेस]] (iCall): ९१५२९८७८२१

संदर्भ

जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) - [https://www.who.int/ अधिकृत संकेतस्थळ].

राष्ट्रीय मानसिक आरोग्य आणि मज्जासंस्था विज्ञान संस्था ([https://www.nimhans.ac.in/ NIMHANS]).</text>
      <sha1>5pyn7kmlasiymv3upx8vbvkar2t53q6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मसुदा:मानसिक आजार</title>
    <ns>118</ns>
    <id>379125</id>
    <revision>
      <id>2679803</id>
      <timestamp>2026-04-19T14:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24026-87</username>
        <id>182333</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान:  '''मानसिक आजार''', ज्याला मानसिक आरोग्य विकार (Mental Health Disorders) असेही म्हटले जाते, ही अशी आरोग्यस्थिती आहे ज्यामध्ये व्यक्तीच्या विचार करण्याची पद्धत, भावना, मन:स्थिती आणि वर्तनात लक्षणीय...</comment>
      <origin>2679803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8302" sha1="4p13y8lrus1s8nmk6d5hkzg9thp5bqh" xml:space="preserve">
'''मानसिक आजार''', ज्याला मानसिक आरोग्य विकार (Mental Health Disorders) असेही म्हटले जाते, ही अशी आरोग्यस्थिती आहे ज्यामध्ये व्यक्तीच्या विचार करण्याची पद्धत, भावना, मन:स्थिती आणि वर्तनात लक्षणीय बदल घडून येतात. हे बदल व्यक्तीच्या दैनंदिन कामकाजात, सामाजिक संबंधात आणि जीवनाच्या गुणवत्तेत अडथळा निर्माण करतात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.psychiatry.org/psychiatrists/practice/dsm|title=DSM|website=www.psychiatry.org|language=en|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== वर्गीकरण आणि मुख्य प्रकार ==
मानसिक आजारांचे वर्गीकरण जागतिक आरोग्य संघटनेच्या '''ICD-11''' किंवा अमेरिकन सायकियाट्रिक असोसिएशनच्या '''DSM-5''' या मानकांनुसार केले जाते. मुख्य प्रकार खालीलप्रमाणे आहेत:

* '''चिंता विकार (Anxiety Disorders):''' यात अतिप्रमाणात भीती वाटणे किंवा चिंता वाटणे यांचा समावेश होतो. उदा. पॅनिक अटॅक, फोबिया ([[भीती]]), आणि सामाजिक चिंता.
* '''मूड डिसऑर्डर्स (Mood Disorders):''' व्यक्तीच्या भावनेवर याचा परिणाम होतो.
* '''[[नैराश्य]] (Depression):''' सतत उदास वाटणे आणि कशातही रस न वाटणे.
* '''द्विध्रुवीय विकार (Bipolar Disorder):''' यात अतिउत्साह (Mania) आणि नैराश्य असे दोन टोकाचे टप्पे येतात.
* '''सायकोटिक विकार (Psychotic Disorders):''' यात व्यक्तीचा वास्तवाशी संपर्क तुटतो. उदा. '''छिन्नमनस्कता (Schizophrenia)'''.
* '''व्यसनजन्य विकार:''' अमली पदार्थ, अल्कोहोल किंवा जुगार खेळण्याच्या अति आहारी जाणे.
* '''खाण्याचे विकार (Eating Disorders):''' अ‍ॅनोरेक्सिया किंवा बुलिमिया यांसारखे खाण्याच्या सवयींशी संबंधित विकार.

----

== कारणे ==
मानसिक आजार हे कोणत्याही एका कारणामुळे होत नाहीत, तर ते विविध घटकांच्या एकत्रित परिणामामुळे होतात:

# '''जैविक घटक (Biological Factors):''' मेंदूतील रसायनांचे (Neurotransmitters जसे की डोपामाइन, सेरोटोनिन) असंतुलन, अनुवांशिकता किंवा मेंदूला झालेली दुखापत.
# '''पर्यावरणीय घटक:''' कौटुंबिक कलह, बालपणीचा छळ, गरिबी, किंवा जवळच्या व्यक्तीचा मृत्यू यांसारख्या तणावपूर्ण घटना.
# '''मानसशास्त्रीय घटक:''' नकारात्मक विचार करण्याची पद्धत किंवा परिस्थितीशी जुळवून घेण्याची कमी क्षमता.

----

== लक्षणे ==
आजारानुसार लक्षणे बदलू शकतात, परंतु काही सामान्य लक्षणे खालीलप्रमाणे आहेत:

* सतत उदास किंवा चिडचिडे वाटणे.
* झोप आणि भूक यामध्ये टोकाचे बदल होणे.
* सामाजिक संपर्कापासून स्वतःला तोडणे (एकांतात राहणे).
* कामावर किंवा अभ्यासात लक्ष केंद्रित करण्यास त्रास होणे.
* आत्महत्येचे किंवा स्वतःला इजा करून घेण्याचे विचार येणे.

----

== निदान आणि उपचार ==
मानसिक आजार हे उपचारांनी बरे होऊ शकतात किंवा नियंत्रित केले जाऊ शकतात.

=== निदान ===
तज्ज्ञ मानसोपचारतज्ज्ञ (Psychiatrist) किंवा मानसशास्त्रज्ञ (Psychologist) रुग्णाशी चर्चा करून, त्याच्या वर्तनाचे निरीक्षण करून आणि काही क्लिनिकल चाचण्यांद्वारे निदान करतात.

=== उपचार पद्धती ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''उपचार प्रकार'''
|'''माहिती'''
|-
|'''औषधोपचार (Medication)'''
|मेंदूतील रसायनांचे संतुलन राखण्यासाठी अँटी-डिप्रेसंट्स किंवा अँटी-सायकोटिक्स औषधे दिली जातात.
|-
|'''मानसोपचार (Psychotherapy)'''
|'टॉक थेरपी' (Talk Therapy) किंवा 'कॉग्निटिव्ह बिहेविअरल थेरपी' (CBT) द्वारे रुग्णाचे विचार बदलण्यास मदत केली जाते.
|-
|'''जीवनशैलीत बदल'''
|नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि सकस आहार यांचा उपचारात मोठा वाटा असतो.
|-
|'''पुनर्वसन'''
|गंभीर आजारांमध्ये व्यक्तीला पुन्हा समाजात सामावून घेण्यासाठी पुनर्वसन केंद्रांची मदत घेतली जाते.
|}
----

== सामाजिक दृष्टिकोन आणि कलंक (Stigma) ==
जगभरात मानसिक आजारांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन अजूनही नकारात्मक आहे. अनेकदा याला 'वेडेपणा' समजले जाते, ज्यामुळे रुग्ण उपचार घेण्यास कचरतात. '''&lt;nowiki/&gt;'[[मानसिक आरोग्य]] हे शारीरिक आरोग्याइतकेच महत्त्वाचे आहे'''' ही जाणीव निर्माण करणे आवश्यक आहे.&lt;blockquote&gt;'''महत्त्वाची टीप:''' जर तुम्हाला किंवा तुमच्या ओळखीच्या कोणालाही मानसिक त्रास होत असेल, तर त्वरित मदतीसाठी राष्ट्रीय हेल्पलाइन किंवा मानसोपचारतज्ज्ञांशी संपर्क साधा.&lt;/blockquote&gt;</text>
      <sha1>4p13y8lrus1s8nmk6d5hkzg9thp5bqh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679812</id>
      <parentid>2679803</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T15:02:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-23958-86</username>
        <id>182339</id>
      </contributor>
      <comment>/* सामाजिक दृष्टिकोन आणि कलंक (Stigma) */</comment>
      <origin>2679812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8413" sha1="i5p5d4wbl6fqy2yxwacjxb5s5zy9j85" xml:space="preserve">
'''मानसिक आजार''', ज्याला मानसिक आरोग्य विकार (Mental Health Disorders) असेही म्हटले जाते, ही अशी आरोग्यस्थिती आहे ज्यामध्ये व्यक्तीच्या विचार करण्याची पद्धत, भावना, मन:स्थिती आणि वर्तनात लक्षणीय बदल घडून येतात. हे बदल व्यक्तीच्या दैनंदिन कामकाजात, सामाजिक संबंधात आणि जीवनाच्या गुणवत्तेत अडथळा निर्माण करतात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.psychiatry.org/psychiatrists/practice/dsm|title=DSM|website=www.psychiatry.org|language=en|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== वर्गीकरण आणि मुख्य प्रकार ==
मानसिक आजारांचे वर्गीकरण जागतिक आरोग्य संघटनेच्या '''ICD-11''' किंवा अमेरिकन सायकियाट्रिक असोसिएशनच्या '''DSM-5''' या मानकांनुसार केले जाते. मुख्य प्रकार खालीलप्रमाणे आहेत:

* '''चिंता विकार (Anxiety Disorders):''' यात अतिप्रमाणात भीती वाटणे किंवा चिंता वाटणे यांचा समावेश होतो. उदा. पॅनिक अटॅक, फोबिया ([[भीती]]), आणि सामाजिक चिंता.
* '''मूड डिसऑर्डर्स (Mood Disorders):''' व्यक्तीच्या भावनेवर याचा परिणाम होतो.
* '''[[नैराश्य]] (Depression):''' सतत उदास वाटणे आणि कशातही रस न वाटणे.
* '''द्विध्रुवीय विकार (Bipolar Disorder):''' यात अतिउत्साह (Mania) आणि नैराश्य असे दोन टोकाचे टप्पे येतात.
* '''सायकोटिक विकार (Psychotic Disorders):''' यात व्यक्तीचा वास्तवाशी संपर्क तुटतो. उदा. '''छिन्नमनस्कता (Schizophrenia)'''.
* '''व्यसनजन्य विकार:''' अमली पदार्थ, अल्कोहोल किंवा जुगार खेळण्याच्या अति आहारी जाणे.
* '''खाण्याचे विकार (Eating Disorders):''' अ‍ॅनोरेक्सिया किंवा बुलिमिया यांसारखे खाण्याच्या सवयींशी संबंधित विकार.

----

== कारणे ==
मानसिक आजार हे कोणत्याही एका कारणामुळे होत नाहीत, तर ते विविध घटकांच्या एकत्रित परिणामामुळे होतात:

# '''जैविक घटक (Biological Factors):''' मेंदूतील रसायनांचे (Neurotransmitters जसे की डोपामाइन, सेरोटोनिन) असंतुलन, अनुवांशिकता किंवा मेंदूला झालेली दुखापत.
# '''पर्यावरणीय घटक:''' कौटुंबिक कलह, बालपणीचा छळ, गरिबी, किंवा जवळच्या व्यक्तीचा मृत्यू यांसारख्या तणावपूर्ण घटना.
# '''मानसशास्त्रीय घटक:''' नकारात्मक विचार करण्याची पद्धत किंवा परिस्थितीशी जुळवून घेण्याची कमी क्षमता.

----

== लक्षणे ==
आजारानुसार लक्षणे बदलू शकतात, परंतु काही सामान्य लक्षणे खालीलप्रमाणे आहेत:

* सतत उदास किंवा चिडचिडे वाटणे.
* झोप आणि भूक यामध्ये टोकाचे बदल होणे.
* सामाजिक संपर्कापासून स्वतःला तोडणे (एकांतात राहणे).
* कामावर किंवा अभ्यासात लक्ष केंद्रित करण्यास त्रास होणे.
* आत्महत्येचे किंवा स्वतःला इजा करून घेण्याचे विचार येणे.

----

== निदान आणि उपचार ==
मानसिक आजार हे उपचारांनी बरे होऊ शकतात किंवा नियंत्रित केले जाऊ शकतात.

=== निदान ===
तज्ज्ञ मानसोपचारतज्ज्ञ (Psychiatrist) किंवा मानसशास्त्रज्ञ (Psychologist) रुग्णाशी चर्चा करून, त्याच्या वर्तनाचे निरीक्षण करून आणि काही क्लिनिकल चाचण्यांद्वारे निदान करतात.

=== उपचार पद्धती ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''उपचार प्रकार'''
|'''माहिती'''
|-
|'''औषधोपचार (Medication)'''
|मेंदूतील रसायनांचे संतुलन राखण्यासाठी अँटी-डिप्रेसंट्स किंवा अँटी-सायकोटिक्स औषधे दिली जातात.
|-
|'''मानसोपचार (Psychotherapy)'''
|'टॉक थेरपी' (Talk Therapy) किंवा 'कॉग्निटिव्ह बिहेविअरल थेरपी' (CBT) द्वारे रुग्णाचे विचार बदलण्यास मदत केली जाते.
|-
|'''जीवनशैलीत बदल'''
|नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि सकस आहार यांचा उपचारात मोठा वाटा असतो.
|-
|'''पुनर्वसन'''
|गंभीर आजारांमध्ये व्यक्तीला पुन्हा समाजात सामावून घेण्यासाठी पुनर्वसन केंद्रांची मदत घेतली जाते.
|}
----

== सामाजिक दृष्टिकोन आणि कलंक (Stigma) ==
जगभरात मानसिक आजारांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन अजूनही नकारात्मक आहे. अनेकदा याला 'वेडेपणा' समजले जाते, ज्यामुळे रुग्ण उपचार घेण्यास कचरतात. '''&lt;nowiki/&gt;'[[मानसिक आरोग्य]] हे शारीरिक आरोग्याइतकेच महत्त्वाचे आहे'''' ही जाणीव निर्माण करणे आवश्यक आहे.&lt;blockquote&gt;'''महत्त्वाची टीप:''' जर तुम्हाला किंवा तुमच्या ओळखीच्या कोणालाही मानसिक त्रास होत असेल, तर त्वरित मदतीसाठी राष्ट्रीय हेल्पलाइन किंवा मानसोपचारतज्ज्ञांशी संपर्क साधा.&lt;/blockquote&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:मानसिक आजार]]</text>
      <sha1>i5p5d4wbl6fqy2yxwacjxb5s5zy9j85</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679865</id>
      <parentid>2679812</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>अभय नातू ने लेख [[मानसिक आजार]] वरुन [[मसुदा:मानसिक आजार]] ला हलविला</comment>
      <origin>2679812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8413" sha1="i5p5d4wbl6fqy2yxwacjxb5s5zy9j85" xml:space="preserve">
'''मानसिक आजार''', ज्याला मानसिक आरोग्य विकार (Mental Health Disorders) असेही म्हटले जाते, ही अशी आरोग्यस्थिती आहे ज्यामध्ये व्यक्तीच्या विचार करण्याची पद्धत, भावना, मन:स्थिती आणि वर्तनात लक्षणीय बदल घडून येतात. हे बदल व्यक्तीच्या दैनंदिन कामकाजात, सामाजिक संबंधात आणि जीवनाच्या गुणवत्तेत अडथळा निर्माण करतात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.psychiatry.org/psychiatrists/practice/dsm|title=DSM|website=www.psychiatry.org|language=en|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== वर्गीकरण आणि मुख्य प्रकार ==
मानसिक आजारांचे वर्गीकरण जागतिक आरोग्य संघटनेच्या '''ICD-11''' किंवा अमेरिकन सायकियाट्रिक असोसिएशनच्या '''DSM-5''' या मानकांनुसार केले जाते. मुख्य प्रकार खालीलप्रमाणे आहेत:

* '''चिंता विकार (Anxiety Disorders):''' यात अतिप्रमाणात भीती वाटणे किंवा चिंता वाटणे यांचा समावेश होतो. उदा. पॅनिक अटॅक, फोबिया ([[भीती]]), आणि सामाजिक चिंता.
* '''मूड डिसऑर्डर्स (Mood Disorders):''' व्यक्तीच्या भावनेवर याचा परिणाम होतो.
* '''[[नैराश्य]] (Depression):''' सतत उदास वाटणे आणि कशातही रस न वाटणे.
* '''द्विध्रुवीय विकार (Bipolar Disorder):''' यात अतिउत्साह (Mania) आणि नैराश्य असे दोन टोकाचे टप्पे येतात.
* '''सायकोटिक विकार (Psychotic Disorders):''' यात व्यक्तीचा वास्तवाशी संपर्क तुटतो. उदा. '''छिन्नमनस्कता (Schizophrenia)'''.
* '''व्यसनजन्य विकार:''' अमली पदार्थ, अल्कोहोल किंवा जुगार खेळण्याच्या अति आहारी जाणे.
* '''खाण्याचे विकार (Eating Disorders):''' अ‍ॅनोरेक्सिया किंवा बुलिमिया यांसारखे खाण्याच्या सवयींशी संबंधित विकार.

----

== कारणे ==
मानसिक आजार हे कोणत्याही एका कारणामुळे होत नाहीत, तर ते विविध घटकांच्या एकत्रित परिणामामुळे होतात:

# '''जैविक घटक (Biological Factors):''' मेंदूतील रसायनांचे (Neurotransmitters जसे की डोपामाइन, सेरोटोनिन) असंतुलन, अनुवांशिकता किंवा मेंदूला झालेली दुखापत.
# '''पर्यावरणीय घटक:''' कौटुंबिक कलह, बालपणीचा छळ, गरिबी, किंवा जवळच्या व्यक्तीचा मृत्यू यांसारख्या तणावपूर्ण घटना.
# '''मानसशास्त्रीय घटक:''' नकारात्मक विचार करण्याची पद्धत किंवा परिस्थितीशी जुळवून घेण्याची कमी क्षमता.

----

== लक्षणे ==
आजारानुसार लक्षणे बदलू शकतात, परंतु काही सामान्य लक्षणे खालीलप्रमाणे आहेत:

* सतत उदास किंवा चिडचिडे वाटणे.
* झोप आणि भूक यामध्ये टोकाचे बदल होणे.
* सामाजिक संपर्कापासून स्वतःला तोडणे (एकांतात राहणे).
* कामावर किंवा अभ्यासात लक्ष केंद्रित करण्यास त्रास होणे.
* आत्महत्येचे किंवा स्वतःला इजा करून घेण्याचे विचार येणे.

----

== निदान आणि उपचार ==
मानसिक आजार हे उपचारांनी बरे होऊ शकतात किंवा नियंत्रित केले जाऊ शकतात.

=== निदान ===
तज्ज्ञ मानसोपचारतज्ज्ञ (Psychiatrist) किंवा मानसशास्त्रज्ञ (Psychologist) रुग्णाशी चर्चा करून, त्याच्या वर्तनाचे निरीक्षण करून आणि काही क्लिनिकल चाचण्यांद्वारे निदान करतात.

=== उपचार पद्धती ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''उपचार प्रकार'''
|'''माहिती'''
|-
|'''औषधोपचार (Medication)'''
|मेंदूतील रसायनांचे संतुलन राखण्यासाठी अँटी-डिप्रेसंट्स किंवा अँटी-सायकोटिक्स औषधे दिली जातात.
|-
|'''मानसोपचार (Psychotherapy)'''
|'टॉक थेरपी' (Talk Therapy) किंवा 'कॉग्निटिव्ह बिहेविअरल थेरपी' (CBT) द्वारे रुग्णाचे विचार बदलण्यास मदत केली जाते.
|-
|'''जीवनशैलीत बदल'''
|नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि सकस आहार यांचा उपचारात मोठा वाटा असतो.
|-
|'''पुनर्वसन'''
|गंभीर आजारांमध्ये व्यक्तीला पुन्हा समाजात सामावून घेण्यासाठी पुनर्वसन केंद्रांची मदत घेतली जाते.
|}
----

== सामाजिक दृष्टिकोन आणि कलंक (Stigma) ==
जगभरात मानसिक आजारांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन अजूनही नकारात्मक आहे. अनेकदा याला 'वेडेपणा' समजले जाते, ज्यामुळे रुग्ण उपचार घेण्यास कचरतात. '''&lt;nowiki/&gt;'[[मानसिक आरोग्य]] हे शारीरिक आरोग्याइतकेच महत्त्वाचे आहे'''' ही जाणीव निर्माण करणे आवश्यक आहे.&lt;blockquote&gt;'''महत्त्वाची टीप:''' जर तुम्हाला किंवा तुमच्या ओळखीच्या कोणालाही मानसिक त्रास होत असेल, तर त्वरित मदतीसाठी राष्ट्रीय हेल्पलाइन किंवा मानसोपचारतज्ज्ञांशी संपर्क साधा.&lt;/blockquote&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:मानसिक आजार]]</text>
      <sha1>i5p5d4wbl6fqy2yxwacjxb5s5zy9j85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मसुदा:महाराष्ट्रातील स्वमग्नता (ऑटिझम) उपचार केंद्रे</title>
    <ns>118</ns>
    <id>379126</id>
    <revision>
      <id>2679805</id>
      <timestamp>2026-04-19T14:36:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Earmart</username>
        <id>182292</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: '''[[स्वमग्नता]]''' किंवा '''[[ऑटिझम स्पेक्ट्रम डिसऑर्डर]] (ASD)''' हा एक न्यूरो-डेव्हलपमेंटल (मज्जासंस्थेच्या विकासाशी संबंधित) आजार आहे. महाराष्ट्रात या विषयावर जनजागृती करण्यासाठी आणि पी...</comment>
      <origin>2679805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7124" sha1="h0qcmu7hv250yosb1qugw0bbco3fi8c" xml:space="preserve">'''[[स्वमग्नता]]''' किंवा '''[[ऑटिझम स्पेक्ट्रम डिसऑर्डर]] (ASD)''' हा एक न्यूरो-डेव्हलपमेंटल (मज्जासंस्थेच्या विकासाशी संबंधित) आजार आहे. महाराष्ट्रात या विषयावर जनजागृती करण्यासाठी आणि पीडित बालकांना मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी अनेक सरकारी आणि खाजगी संस्था कार्यरत आहेत. प्रामुख्याने मुंबई, पुणे, नागपूर आणि नाशिक यांसारख्या शहरांमध्ये प्रगत उपचार पद्धती उपलब्ध आहेत.

== उपचारांचे मुख्य प्रकार ==
स्वमग्नतेवर कोणताही कायमस्वरूपी औषधी उपचार नसला, तरी विविध थेरपींच्या माध्यमातून बालकांमध्ये सुधारणा घडवून आणली जाते:

* '''[[स्पीच थेरपी]] (वाचा उपचार):''' संवाद कौशल्ये सुधारण्यासाठी.
* '''[[ऑक्युपेशनल थेरपी]] (व्यवसाय उपचार):''' दैनंदिन कामे स्वतः करण्यासाठी लागणारी शारीरिक आणि मानसिक कौशल्ये विकसित करणे.
* '''अप्लाइड बिहेविअर एनालिसिस (ABA):''' वर्तणुकीत सकारात्मक बदल घडवून आणण्यासाठी.
* '''सेन्सरी इंटिग्रेशन:''' संवेदनांच्या अतिसंवेदनशीलतेवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी.

----

== महाराष्ट्रातील काही प्रमुख संस्था ==
महाराष्ट्रात स्वमग्न मुलांसाठी खालील संस्था उल्लेखनीय कार्य करत आहेत:

=== १. [[व्हिआर स्पीच अँड हिअरिंग क्लिनिक]] ===
हे केंद्र महाराष्ट्रातील एक महत्त्वाचे पुनर्वसन केंद्र म्हणून ओळखले जाते. येथे प्रामुख्याने वाचा आणि श्रवण दोषांवर उपचार केले जातात.

* '''वैशिष्ट्ये:''' आधुनिक उपकरणांद्वारे श्रवण चाचणी (BERA, OAE), स्पीच थेरपी आणि स्वमग्न मुलांसाठी '[[अर्ली इंटरव्हेन्शन]]' (लवकर हस्तक्षेप) प्रोग्राम.
* '''उद्दिष्ट:''' मुलांमधील संवादातील अडथळे दूर करून त्यांना सामाजिकदृष्ट्या सक्षम करणे.

=== २. उम्मीद चाइल्ड डेव्हलपमेंट सेंटर (मुंबई) ===
हे केंद्र स्वमग्नतेच्या अचूक निदानासाठी आणि संशोधनासाठी भारतातील अग्रगण्य संस्थांपैकी एक मानले जाते. येथे पालकांना देखील मुलांशी कसे वागावे, याचे प्रशिक्षण दिले जाते.

=== ३. प्रसन्न (Prasanna Autism Centre, पुणे) ===
पुण्यातील ही संस्था गेल्या अनेक वर्षांपासून [[स्वमग्नता|स्वमग्न]] मुलांसाठी विशेष शाळा आणि उपचार केंद्र चालवते. येथे मुलांच्या सर्वांगीण विकासासाठी वैयक्तिक लक्ष दिले जाते.

=== ४. [[टाटा मेमोरियल हॉस्पिटल]] - न्यूरोलॉजी विभाग (मुंबई) ===
सरकारी स्तरावर मोठ्या प्रमाणात निदानाची सोय येथे उपलब्ध आहे. तसेच 'एलटीएमजी' (सायन) हॉस्पिटलमध्ये देखील ऑटिझम क्लिनिक कार्यरत आहे.
----

== शासकीय सवलती आणि सोयी ==
महाराष्ट्र शासनाच्या आरोग्य विभागामार्फत आणि केंद्र सरकारच्या 'स्वावलंबन' कार्डाद्वारे (UDID Card) स्वमग्न व्यक्तींना विविध सवलती दिल्या जातात:

* रेल्वे आणि बस प्रवासात सवलत.
* शिक्षण आणि नोकरीमध्ये आरक्षण.
* 'निरामय' आरोग्य विमा योजना.

== आव्हाने आणि भविष्यातील वाटचाल ==
महाराष्ट्रातील मोठ्या शहरांमध्ये सोयी उपलब्ध असल्या तरी ग्रामीण भागात अद्याप या उपचारांचा अभाव आहे. जनजागृतीच्या अभावामुळे निदानास उशीर होणे हे एक मोठे आव्हान आहे. 'लवकर निदान आणि लवकर उपचार' (Early Intervention) हेच स्वमग्न मुलांच्या प्रगतीसाठी महत्त्वाचे सूत्र आहे.
----

=== हे देखील पहा ===

* जागतिक ऑटिझम जागरूकता दिवस (२ एप्रिल)
* [[भारतीय पुनर्वसन परिषद]] (RCI)

'''संदर्भ:''' १. [[महाराष्ट्र शासन]], सार्वजनिक आरोग्य विभाग अहवाल. २. नॅशनल ट्रस्ट फॉर वेल्फेअर ऑफ पर्सन्स विथ ऑटिझम.</text>
      <sha1>h0qcmu7hv250yosb1qugw0bbco3fi8c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679867</id>
      <parentid>2679805</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:20:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>अभय नातू ने लेख [[महाराष्ट्रातील स्वमग्नता (ऑटिझम) उपचार केंद्रे]] वरुन [[मसुदा:महाराष्ट्रातील स्वमग्नता (ऑटिझम) उपचार केंद्रे]] ला हलविला</comment>
      <origin>2679805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7124" sha1="h0qcmu7hv250yosb1qugw0bbco3fi8c" xml:space="preserve">'''[[स्वमग्नता]]''' किंवा '''[[ऑटिझम स्पेक्ट्रम डिसऑर्डर]] (ASD)''' हा एक न्यूरो-डेव्हलपमेंटल (मज्जासंस्थेच्या विकासाशी संबंधित) आजार आहे. महाराष्ट्रात या विषयावर जनजागृती करण्यासाठी आणि पीडित बालकांना मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी अनेक सरकारी आणि खाजगी संस्था कार्यरत आहेत. प्रामुख्याने मुंबई, पुणे, नागपूर आणि नाशिक यांसारख्या शहरांमध्ये प्रगत उपचार पद्धती उपलब्ध आहेत.

== उपचारांचे मुख्य प्रकार ==
स्वमग्नतेवर कोणताही कायमस्वरूपी औषधी उपचार नसला, तरी विविध थेरपींच्या माध्यमातून बालकांमध्ये सुधारणा घडवून आणली जाते:

* '''[[स्पीच थेरपी]] (वाचा उपचार):''' संवाद कौशल्ये सुधारण्यासाठी.
* '''[[ऑक्युपेशनल थेरपी]] (व्यवसाय उपचार):''' दैनंदिन कामे स्वतः करण्यासाठी लागणारी शारीरिक आणि मानसिक कौशल्ये विकसित करणे.
* '''अप्लाइड बिहेविअर एनालिसिस (ABA):''' वर्तणुकीत सकारात्मक बदल घडवून आणण्यासाठी.
* '''सेन्सरी इंटिग्रेशन:''' संवेदनांच्या अतिसंवेदनशीलतेवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी.

----

== महाराष्ट्रातील काही प्रमुख संस्था ==
महाराष्ट्रात स्वमग्न मुलांसाठी खालील संस्था उल्लेखनीय कार्य करत आहेत:

=== १. [[व्हिआर स्पीच अँड हिअरिंग क्लिनिक]] ===
हे केंद्र महाराष्ट्रातील एक महत्त्वाचे पुनर्वसन केंद्र म्हणून ओळखले जाते. येथे प्रामुख्याने वाचा आणि श्रवण दोषांवर उपचार केले जातात.

* '''वैशिष्ट्ये:''' आधुनिक उपकरणांद्वारे श्रवण चाचणी (BERA, OAE), स्पीच थेरपी आणि स्वमग्न मुलांसाठी '[[अर्ली इंटरव्हेन्शन]]' (लवकर हस्तक्षेप) प्रोग्राम.
* '''उद्दिष्ट:''' मुलांमधील संवादातील अडथळे दूर करून त्यांना सामाजिकदृष्ट्या सक्षम करणे.

=== २. उम्मीद चाइल्ड डेव्हलपमेंट सेंटर (मुंबई) ===
हे केंद्र स्वमग्नतेच्या अचूक निदानासाठी आणि संशोधनासाठी भारतातील अग्रगण्य संस्थांपैकी एक मानले जाते. येथे पालकांना देखील मुलांशी कसे वागावे, याचे प्रशिक्षण दिले जाते.

=== ३. प्रसन्न (Prasanna Autism Centre, पुणे) ===
पुण्यातील ही संस्था गेल्या अनेक वर्षांपासून [[स्वमग्नता|स्वमग्न]] मुलांसाठी विशेष शाळा आणि उपचार केंद्र चालवते. येथे मुलांच्या सर्वांगीण विकासासाठी वैयक्तिक लक्ष दिले जाते.

=== ४. [[टाटा मेमोरियल हॉस्पिटल]] - न्यूरोलॉजी विभाग (मुंबई) ===
सरकारी स्तरावर मोठ्या प्रमाणात निदानाची सोय येथे उपलब्ध आहे. तसेच 'एलटीएमजी' (सायन) हॉस्पिटलमध्ये देखील ऑटिझम क्लिनिक कार्यरत आहे.
----

== शासकीय सवलती आणि सोयी ==
महाराष्ट्र शासनाच्या आरोग्य विभागामार्फत आणि केंद्र सरकारच्या 'स्वावलंबन' कार्डाद्वारे (UDID Card) स्वमग्न व्यक्तींना विविध सवलती दिल्या जातात:

* रेल्वे आणि बस प्रवासात सवलत.
* शिक्षण आणि नोकरीमध्ये आरक्षण.
* 'निरामय' आरोग्य विमा योजना.

== आव्हाने आणि भविष्यातील वाटचाल ==
महाराष्ट्रातील मोठ्या शहरांमध्ये सोयी उपलब्ध असल्या तरी ग्रामीण भागात अद्याप या उपचारांचा अभाव आहे. जनजागृतीच्या अभावामुळे निदानास उशीर होणे हे एक मोठे आव्हान आहे. 'लवकर निदान आणि लवकर उपचार' (Early Intervention) हेच स्वमग्न मुलांच्या प्रगतीसाठी महत्त्वाचे सूत्र आहे.
----

=== हे देखील पहा ===

* जागतिक ऑटिझम जागरूकता दिवस (२ एप्रिल)
* [[भारतीय पुनर्वसन परिषद]] (RCI)

'''संदर्भ:''' १. [[महाराष्ट्र शासन]], सार्वजनिक आरोग्य विभाग अहवाल. २. नॅशनल ट्रस्ट फॉर वेल्फेअर ऑफ पर्सन्स विथ ऑटिझम.</text>
      <sha1>h0qcmu7hv250yosb1qugw0bbco3fi8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मंगेश चिवटे</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379127</id>
    <revision>
      <id>2679806</id>
      <timestamp>2026-04-19T14:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalwakchaure1992</username>
        <id>155111</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पृष्ठ तयार केले. आवश्यक ते संदर्भ जोडले.</comment>
      <origin>2679806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16052" sha1="gxyykre3g6ulfjn4l59eozxwd1uqlc2" xml:space="preserve">'''मंगेश नरसिंह चिवटे''' हे [[मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष|मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता]] [[मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष|कक्षाचे]] मूळ संकल्पक आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pudhari.news/maharashtra/mumbai/mangesh-chivate-appointment-of-mangesh-chivate-as-head-of-chamber|title=Mangesh Chivate : मुख्यमंत्री वैद्यकीय साहाय्यता कक्ष पूर्ण क्षमतेने सुरू होणार; मंगेश चिवटे यांची कक्ष प्रमुखपदी नियुक्‍ती|last=backup|first=backup|date=2022-07-23|website=Pudhari News|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/mumbai/mangesh-chivate-who-proposed-concept-of-chief-ministers-medical-assistance-cell-became-head-of-same-cell-rmm-97-3036574/|title=मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहायता कक्षाची संकल्पना मांडणारे मंगेश चिवटे झाले त्याच कक्षाचे प्रमुख {{!}} Mangesh Chivate who proposed concept of Chief Ministers Medical Assistance Cell became head of same cell rmm 97|date=2022-07-23|website=Loksatta|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;[[एकनाथ शिंदे]] यांच्या मुख्यमंत्रीपदाच्या काळात चिवटे यांनी मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष प्रमुख म्हणून कार्य केले असून सध्या ते उपमुख्यमंत्री वैद्यकीय मदत कक्षाचे प्रमुख असून राज्याचे उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांचे विशेष कार्य अधिकारी म्हणून कार्यरत आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dainikprabhat.com/mangesh-chivate-deputy-chief-minister-announces-medical-aid-cell-mangesh-chivate-again-takes-charge|title=Mangesh Chivate : उपमुख्यमंत्री वैद्यकीय मदत कक्षाची घोषणा; पुन्हा मंगेश चिवटेंकडे सोपवली धुरा|last=Prabhat|first=Dainik|website=Dainik Prabhat|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sarkarnama.esakal.com/ampstories/web-stories/maratha-reservation-linkage-between-government-and-manoj-jarangs-who-is-mangesh-chivte-ass88|title=Mangesh Chivate : सरकार आणि जरांगेंमधील दुवा ; कोण आहेत मंगेश चिवटे...|last=Sutar|first=Amol|website=Politics News on Sarkarnama|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

{{Infobox officeholder|name=मंगेश नरसिंह चिवटे|image=Mangesh Chivate.png|office=मुख्यमंत्र्यांचे मा. विशेष कार्य अधिकारी|office1=उपमुख्यमंत्र्यांचे विशेष कार्य अधिकारी|office3=कक्ष प्रमुख, [[मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष]]|office4=कक्ष प्रमुख, उपमुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष|nationality=[[भारतीय]]|alma_mater=[[सर परशुरामभाऊ महाविद्यालय]] पुणे|occupation=पत्रकार, रुग्णसेवक|awards=|mawards=बसवरत्न पुरस्कार|education=बीएड, एलएलबी|birth_place=[[करमाळा]], सोलापूर, महाराष्ट्र|website=https://mangeshchivate.com}}

== शिक्षण ==
मंगेश चिवटे यांचा जन्म सोलापूर जिल्ह्यातील [[करमाळा]] येथे झाला.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/politics/shivsena-mangesh-chivte-is-preparing-to-contest-the-election-from-the-pune-teachers-constituency-shivsena-candidate-mahayuti-1371917|title=मोठी बातमी : मंगेश चिवटे शिक्षक मतदारसंघाची निवडणूक लढवण्याच्या तयारीत, मतदारसंघही ठरला?|last=माझा|first=विजय केसरकर, एबीपी|date=2025-07-23|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt; शालेय शिक्षण करमाळा येथे पूर्ण करून त्यांनी पुण्यातील [[सर परशुरामभाऊ महाविद्यालय|सर परशुरामभाऊ महाविद्यालयातून]] आपले पदवीचे शिक्षण पूर्ण केले. 

== प्रारंभिक जीवन ==
बी.एड., वकिली तसेच पत्रकारिता इत्यादी क्षेत्रात शिक्षण पूर्ण केल्यांनतर मंगेश चिवटे यांनी [[एबीपी माझा]], जय महाराष्ट्र, [[साम टीव्ही]], IBN लोकमत इ. वृत्तवाहिन्यांवर पत्रकार म्हणून काम केले. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/chief-minister-medical-assistance-fund-chief-and-cm-eknath-shinde-supporter-mangesh-chivte-is-likely-to-enter-politics/articleshow/101042234.cms|title=फडणवीसांनंतर शिंदेंचे OSDही सभागृहात? समर्थकांकडून राज्यभरात पोस्टर्स, राजकीय एंट्रीचे संकेत|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== कार्य ==
२०१४ मध्ये महाराष्ट्रात शिवसेना भाजप युतीचे सरकार स्थापन झाल्यानंतर, राज्यातील गरजू रुग्णांना तातडीने आर्थिक मदत मिळावी या उद्देशाने मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्षाची संकल्पना मंगेश चिवटे यांनी मांडली. तत्कालीन मुख्यमंत्री [[देवेंद्र फडणवीस]] यांची या संकल्पनेला २०१५ मध्ये मान्यता मिळाली आणि मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्षाची स्थापना करण्यात आली. २०१७ मध्ये तत्कालीन नगरविकास मंत्री व आजचे उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या मार्गदर्शनाखाली शिवसेना वैद्यकीय मदत कक्षाची स्थापना करण्यात आली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.etvbharat.com/marathi/maharashtra/state/thane/additional-help-to-needy-patients-through-shiv-sena-medical-aid-cell/mh20210529110830763|title=राज्यात शिवसेनेचे वैद्यकीय मदत कक्ष ठरताहेत रुग्णांना वरदान|last=Bharat|first=E. T. V.|date=2021-05-29|website=ETV Bharat News|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्षाच्या माध्यमातून कर्करोग, हृदयविकार, किडनी प्रत्यारोपण यांसारख्या इतर २० गंभीर  आजारांसाठी गरजू रुग्णांना आर्थिक मदत दिली जाते. चिवटे यांनी या योजनेत पारदर्शकता आणण्यासाठी ऑनलाइन अर्ज प्रणाली, टोल-फ्री हेल्पलाईन आणि रुग्णालयांची ऑनलाईन नोंदणी प्रक्रिया सुरू केली. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/chief-ministers-medical-assistance-hospital-task-force-latest-marathi-news-1103259|title=मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधीसाठी अर्ज करणे होणार सुलभ, रुग्णालयांची संख्या वाढवणार|last=टीम|first=एबीपी माझा वेब|date=2022-09-23|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;त्यांच्या कार्यकाळात पन्नास हजारांहून अधिक रुग्णांना ४५० कोटी रुपयांची वैद्यकीय मदत वितरित केली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/business/historic-performance-of-chief-minister-medical-assistance-fund-321-crore-rupees-financial-assistance-to-patients-in-2-years-1310998|title=मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्षाची मोठी कामगिरी, 2 वर्षात रुग्णांना 321 कोटींचं अर्थसहाय्य|last=मुठाळ|first=अभिषेक|date=2024-09-06|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/cm-relief-fund-156-crore-financial-assistance-in-17-months-from-the-cm-relief-fund-helth-marathi-news-1236365|title=17 महिन्यात 156 कोटींचं अर्थसहाय्य, मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधीचा आलेख चढता|last=टीम|first=एबीपी माझा वेब|date=2023-12-10|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== पदे आणि जबाबदाऱ्या ==

* मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधी कक्ष प्रमुख&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tv9marathi.com/politics/chief-ministers-special-team-7-people-will-be-selected-from-the-state-au124-764795.html|title=Eknath Shinde : मुख्यमंत्र्यांची स्पेशल 'टीम', सात अधिकाऱ्यांमध्ये राज्यभरातून कोणा-कोणाची वर्णी ?|last=Marathi|first=TV9|date=2022-07-23|website=TV9 Marathi|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;
* विशेष कार्य अधिकारी (OSD), मुख्यमंत्री कार्यालय
* उपमुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधी कक्ष प्रमुख&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/on-eknath-shinde-birthday-deputy-chief-minister-announces-medical-aid-cell-in-the-state-mangesh-chivte-takes-responsibility-1343588|title=एकनाथ शिंदेंच्या वाढदिनी उपमुख्यमंत्री वैद्यकीय मदत कक्षाची घोषणा; मंगेश चिवटेंकडे जबाबदारी|last=माझा|first=परशराम पाटील, एबीपी|date=2025-02-10|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/maharashtra/maharashtra-politics-why-did-eknath-shinde-establish-a-separate-deputy-chief-minister-medical-support-aid-cell-fadnavis-also-had-one-when-shinde-was-cm-but-a-a607/|title=एकनाथ शिंदेंनी का स्थापन केला स्वतंत्र उपमुख्यमंत्री वैद्यकीय सहायता कक्ष? शिंदे CM असताना फडणवीसांकडेही होता, पण...|last=author/online-lokmat|date=2025-02-17|website=Lokmat|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;
* विशेष कार्य अधिकारी (OSD), उपमुख्यमंत्री कार्यालय&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/solapur/eknath-shindes-osd-mangesh-chivtes-brother-mahesh-chivte-was-beaten-up-digvijay-bagal-made-a-statement-after-the-accusation-attack-was-carried-out-through-their-personal-financial-transactions-1389529|title=एकनाथ शिंदेंचे ओएसडी मंगेश चिवटेंच्या भावाला मारहाण; आरोपानंतर दिग्विजय बागलांनी केला खुलासा, म|last=माझा|first=सुनील दिवाण, एबीपी|date=2025-10-05|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== सामाजिक कार्य ==
मंगेश चिवटे यांनी आरोग्यदूत म्हणून संपूर्ण महाराष्ट्रात विविध वैद्यकीय शिबिरे, मोफत उपचार उपक्रम आणि जनजागृती मोहिमा राबवल्या आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/paschim-maharashtra/kolhapur/todays-latest-marathi-news-kop23b33220-txt-kopcity-today-20231219122414|title=शिरोली दुमालात रक्‍तदान, नेत्र तपासणी शिबिर|last=CD|date=2023-12-19|website=Marathi News Esakal|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt; त्यांनी गरजू रुग्णांना थेट मदत मिळावी यासाठी दलालांची साखळी तोडण्यावर भर दिला.

== पुरस्कार ==
बसवरत्न पुरस्कार २०२३&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pudhari.news/maharashtra/solapur/basavaratna-award-conferred-on-mangesh-chivte|title=साेलापूर : मंगेश चिवटे यांना बसवरत्न पुरस्कार प्रदान|last=चौगुले|first=अमृता|date=2023-05-11|website=Pudhari News|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}</text>
      <sha1>gxyykre3g6ulfjn4l59eozxwd1uqlc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679814</id>
      <parentid>2679806</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T15:11:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalwakchaure1992</username>
        <id>155111</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>माहिती अद्ययावत केली.</comment>
      <origin>2679814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16314" sha1="5sgi55v3q52ful5rimguorsjtwbuycj" xml:space="preserve">'''मंगेश नरसिंह चिवटे''' हे [[मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष|मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता]] [[मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष|कक्षाचे]] मूळ संकल्पक आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pudhari.news/maharashtra/mumbai/mangesh-chivate-appointment-of-mangesh-chivate-as-head-of-chamber|title=Mangesh Chivate : मुख्यमंत्री वैद्यकीय साहाय्यता कक्ष पूर्ण क्षमतेने सुरू होणार; मंगेश चिवटे यांची कक्ष प्रमुखपदी नियुक्‍ती|last=backup|first=backup|date=2022-07-23|website=Pudhari News|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/mumbai/mangesh-chivate-who-proposed-concept-of-chief-ministers-medical-assistance-cell-became-head-of-same-cell-rmm-97-3036574/|title=मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहायता कक्षाची संकल्पना मांडणारे मंगेश चिवटे झाले त्याच कक्षाचे प्रमुख {{!}} Mangesh Chivate who proposed concept of Chief Ministers Medical Assistance Cell became head of same cell rmm 97|date=2022-07-23|website=Loksatta|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;[[एकनाथ शिंदे]] यांच्या मुख्यमंत्रीपदाच्या काळात चिवटे यांनी मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष प्रमुख म्हणून कार्य केले असून सध्या ते उपमुख्यमंत्री वैद्यकीय मदत कक्षाचे प्रमुख असून राज्याचे उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांचे विशेष कार्य अधिकारी म्हणून कार्यरत आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dainikprabhat.com/mangesh-chivate-deputy-chief-minister-announces-medical-aid-cell-mangesh-chivate-again-takes-charge|title=Mangesh Chivate : उपमुख्यमंत्री वैद्यकीय मदत कक्षाची घोषणा; पुन्हा मंगेश चिवटेंकडे सोपवली धुरा|last=Prabhat|first=Dainik|website=Dainik Prabhat|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sarkarnama.esakal.com/ampstories/web-stories/maratha-reservation-linkage-between-government-and-manoj-jarangs-who-is-mangesh-chivte-ass88|title=Mangesh Chivate : सरकार आणि जरांगेंमधील दुवा ; कोण आहेत मंगेश चिवटे...|last=Sutar|first=Amol|website=Politics News on Sarkarnama|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

{{Infobox officeholder|name=मंगेश नरसिंह चिवटे|image=Mangesh Chivate.png|office=मुख्यमंत्र्यांचे मा. विशेष कार्य अधिकारी|office1=उपमुख्यमंत्र्यांचे विशेष कार्य अधिकारी|office3=मा. कक्ष प्रमुख, [[मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष]]|office4=कक्ष प्रमुख, उपमुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्ष|nationality=[[भारतीय]]|alma_mater=[[सर परशुरामभाऊ महाविद्यालय]] पुणे|occupation=पत्रकार, रुग्णसेवक|awards=|mawards=बसवरत्न पुरस्कार|education=बीएड, एलएलबी|birth_place=[[करमाळा]], सोलापूर, महाराष्ट्र|website=https://mangeshchivate.com|caption=मंगेश चिवटे|term_start=|term_end=|term_end2=|term2=|termstart4=फेब्रुवारी २०२५|termend4=आतापर्यंत|termstart3=जुलै २०२२|term_end3=डिसेंबर २०२४}}

== शिक्षण ==
मंगेश चिवटे यांचा जन्म सोलापूर जिल्ह्यातील [[करमाळा]] येथे झाला.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/politics/shivsena-mangesh-chivte-is-preparing-to-contest-the-election-from-the-pune-teachers-constituency-shivsena-candidate-mahayuti-1371917|title=मोठी बातमी : मंगेश चिवटे शिक्षक मतदारसंघाची निवडणूक लढवण्याच्या तयारीत, मतदारसंघही ठरला?|last=माझा|first=विजय केसरकर, एबीपी|date=2025-07-23|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt; शालेय शिक्षण करमाळा येथे पूर्ण करून त्यांनी पुण्यातील [[सर परशुरामभाऊ महाविद्यालय|सर परशुरामभाऊ महाविद्यालयातून]] आपले पदवीचे शिक्षण पूर्ण केले. 

== प्रारंभिक जीवन ==
बी.एड., वकिली तसेच पत्रकारिता इत्यादी क्षेत्रात शिक्षण पूर्ण केल्यांनतर मंगेश चिवटे यांनी [[एबीपी माझा]], जय महाराष्ट्र, [[साम टीव्ही]], IBN लोकमत इ. वृत्तवाहिन्यांवर पत्रकार म्हणून काम केले. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/chief-minister-medical-assistance-fund-chief-and-cm-eknath-shinde-supporter-mangesh-chivte-is-likely-to-enter-politics/articleshow/101042234.cms|title=फडणवीसांनंतर शिंदेंचे OSDही सभागृहात? समर्थकांकडून राज्यभरात पोस्टर्स, राजकीय एंट्रीचे संकेत|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== कार्य ==
२०१४ मध्ये महाराष्ट्रात शिवसेना भाजप युतीचे सरकार स्थापन झाल्यानंतर, राज्यातील गरजू रुग्णांना तातडीने आर्थिक मदत मिळावी या उद्देशाने मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्षाची संकल्पना मंगेश चिवटे यांनी मांडली. तत्कालीन मुख्यमंत्री [[देवेंद्र फडणवीस]] यांची या संकल्पनेला २०१५ मध्ये मान्यता मिळाली आणि मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्षाची स्थापना करण्यात आली. २०१७ मध्ये तत्कालीन नगरविकास मंत्री व आजचे उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या मार्गदर्शनाखाली शिवसेना वैद्यकीय मदत कक्षाची स्थापना करण्यात आली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.etvbharat.com/marathi/maharashtra/state/thane/additional-help-to-needy-patients-through-shiv-sena-medical-aid-cell/mh20210529110830763|title=राज्यात शिवसेनेचे वैद्यकीय मदत कक्ष ठरताहेत रुग्णांना वरदान|last=Bharat|first=E. T. V.|date=2021-05-29|website=ETV Bharat News|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्षाच्या माध्यमातून कर्करोग, हृदयविकार, किडनी प्रत्यारोपण यांसारख्या इतर २० गंभीर  आजारांसाठी गरजू रुग्णांना आर्थिक मदत दिली जाते. चिवटे यांनी या योजनेत पारदर्शकता आणण्यासाठी ऑनलाइन अर्ज प्रणाली, टोल-फ्री हेल्पलाईन आणि रुग्णालयांची ऑनलाईन नोंदणी प्रक्रिया सुरू केली. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/chief-ministers-medical-assistance-hospital-task-force-latest-marathi-news-1103259|title=मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधीसाठी अर्ज करणे होणार सुलभ, रुग्णालयांची संख्या वाढवणार|last=टीम|first=एबीपी माझा वेब|date=2022-09-23|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;त्यांच्या कार्यकाळात पन्नास हजारांहून अधिक रुग्णांना ४५० कोटी रुपयांची वैद्यकीय मदत वितरित केली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/business/historic-performance-of-chief-minister-medical-assistance-fund-321-crore-rupees-financial-assistance-to-patients-in-2-years-1310998|title=मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्षाची मोठी कामगिरी, 2 वर्षात रुग्णांना 321 कोटींचं अर्थसहाय्य|last=मुठाळ|first=अभिषेक|date=2024-09-06|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/cm-relief-fund-156-crore-financial-assistance-in-17-months-from-the-cm-relief-fund-helth-marathi-news-1236365|title=17 महिन्यात 156 कोटींचं अर्थसहाय्य, मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधीचा आलेख चढता|last=टीम|first=एबीपी माझा वेब|date=2023-12-10|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== पदे आणि जबाबदाऱ्या ==

* मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधी कक्ष प्रमुख&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tv9marathi.com/politics/chief-ministers-special-team-7-people-will-be-selected-from-the-state-au124-764795.html|title=Eknath Shinde : मुख्यमंत्र्यांची स्पेशल 'टीम', सात अधिकाऱ्यांमध्ये राज्यभरातून कोणा-कोणाची वर्णी ?|last=Marathi|first=TV9|date=2022-07-23|website=TV9 Marathi|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;
* विशेष कार्य अधिकारी (OSD), मुख्यमंत्री कार्यालय
* उपमुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधी कक्ष प्रमुख&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/on-eknath-shinde-birthday-deputy-chief-minister-announces-medical-aid-cell-in-the-state-mangesh-chivte-takes-responsibility-1343588|title=एकनाथ शिंदेंच्या वाढदिनी उपमुख्यमंत्री वैद्यकीय मदत कक्षाची घोषणा; मंगेश चिवटेंकडे जबाबदारी|last=माझा|first=परशराम पाटील, एबीपी|date=2025-02-10|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/maharashtra/maharashtra-politics-why-did-eknath-shinde-establish-a-separate-deputy-chief-minister-medical-support-aid-cell-fadnavis-also-had-one-when-shinde-was-cm-but-a-a607/|title=एकनाथ शिंदेंनी का स्थापन केला स्वतंत्र उपमुख्यमंत्री वैद्यकीय सहायता कक्ष? शिंदे CM असताना फडणवीसांकडेही होता, पण...|last=author/online-lokmat|date=2025-02-17|website=Lokmat|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;
* विशेष कार्य अधिकारी (OSD), उपमुख्यमंत्री कार्यालय&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/solapur/eknath-shindes-osd-mangesh-chivtes-brother-mahesh-chivte-was-beaten-up-digvijay-bagal-made-a-statement-after-the-accusation-attack-was-carried-out-through-their-personal-financial-transactions-1389529|title=एकनाथ शिंदेंचे ओएसडी मंगेश चिवटेंच्या भावाला मारहाण; आरोपानंतर दिग्विजय बागलांनी केला खुलासा, म|last=माझा|first=सुनील दिवाण, एबीपी|date=2025-10-05|website=ABP Majha|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== सामाजिक कार्य ==
मंगेश चिवटे यांनी आरोग्यदूत म्हणून संपूर्ण महाराष्ट्रात विविध वैद्यकीय शिबिरे, मोफत उपचार उपक्रम आणि जनजागृती मोहिमा राबवल्या आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/paschim-maharashtra/kolhapur/todays-latest-marathi-news-kop23b33220-txt-kopcity-today-20231219122414|title=शिरोली दुमालात रक्‍तदान, नेत्र तपासणी शिबिर|last=CD|date=2023-12-19|website=Marathi News Esakal|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt; त्यांनी गरजू रुग्णांना थेट मदत मिळावी यासाठी दलालांची साखळी तोडण्यावर भर दिला.

== पुरस्कार ==
बसवरत्न पुरस्कार २०२३&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pudhari.news/maharashtra/solapur/basavaratna-award-conferred-on-mangesh-chivte|title=साेलापूर : मंगेश चिवटे यांना बसवरत्न पुरस्कार प्रदान|last=चौगुले|first=अमृता|date=2023-05-11|website=Pudhari News|language=mr|access-date=2026-04-19}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}</text>
      <sha1>5sgi55v3q52ful5rimguorsjtwbuycj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>भारतीय पुनर्वसन परिषद</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379128</id>
    <revision>
      <id>2679807</id>
      <timestamp>2026-04-19T14:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Earmart</username>
        <id>182292</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: '''भारतीय पुनर्वसन परिषद''' (इंग्रजी: ''Rehabilitation Council of India''; संक्षेप: '''[https://rehabcouncil.nic.in/ आरसीआय]''') ही भारत सरकारच्या सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्य करणारी एक वैधानिक संस्...</comment>
      <origin>2679807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7266" sha1="i8368a12hjha3mm412hycq0iruo35hq" xml:space="preserve">'''भारतीय पुनर्वसन परिषद''' (इंग्रजी: ''Rehabilitation Council of India''; संक्षेप: '''[https://rehabcouncil.nic.in/ आरसीआय]''') ही भारत सरकारच्या सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्य करणारी एक वैधानिक संस्था आहे. दिव्यांग व्यक्तींना सेवा देणाऱ्या व्यावसायिकांचे प्रशिक्षण, नियमन आणि मानकीकरण करण्याची जबाबदारी या संस्थेकडे आहे.

== इतिहास ==
भारतीय पुनर्वसन परिषदेची स्थापना सुरुवातीला १९८६ मध्ये एका नोंदणीकृत संस्थेच्या स्वरूपात झाली होती. मात्र, सप्टेंबर १९९२ मध्ये संसदेने '''भारतीय पुनर्वसन परिषद कायदा (१९९२)''' मंजूर केला आणि २२ जून १९९३ रोजी ही संस्था एक 'वैधानिक संस्था' (Statutory Body) बनली. पुढे २००० मध्ये या कायद्यात सुधारणा करून या परिषदेचे अधिकार क्षेत्र अधिक व्यापक करण्यात आले.
----

== मुख्य उद्दिष्टे ==
परिषदेची स्थापना प्रामुख्याने खालील उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी करण्यात आली आहे:

* '''मानकीकरण:''' दिव्यांग व्यक्तींच्या पुनर्वसनासाठी आवश्यक असलेल्या प्रशिक्षण अभ्यासक्रमांचे नियमन आणि मानकीकरण करणे.
* '''नोंदणी:''' पुनर्वसन क्षेत्रात काम करणाऱ्या पात्र व्यावसायिकांची 'भारतीय केंद्रीय पुनर्वसन नोंदणी' (CRR) मध्ये नोंदणी करणे.
* '''शिक्षण:''' पुनर्वसन आणि विशेष शिक्षण क्षेत्रातील पदवी, पदविका आणि प्रमाणपत्र अभ्यासक्रमांना मान्यता देणे.
* '''संशोधन:''' पुनर्वसन आणि विशेष शिक्षण क्षेत्रातील निरंतर शिक्षणाला (Continuing Rehabilitation Education - CRE) प्रोत्साहन देणे.

----

== कार्ये आणि जबाबदाऱ्या ==
भारतीय पुनर्वसन परिषद प्रामुख्याने खालील क्षेत्रांमध्ये काम करते:

# '''मान्यता (Accreditation):''' देशातील विविध संस्थांना पुनर्वसन अभ्यासक्रम चालवण्यासाठी मान्यता देणे.
# '''अभ्यासक्रम विकास:''' विशेष शिक्षक, स्पीच थेरपिस्ट, ऑक्युपेशनल थेरपिस्ट आणि क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट यांच्या प्रशिक्षणासाठी अभ्यासक्रम तयार करणे.
# '''देखरेख:''' मान्यताप्राप्त संस्थांमध्ये प्रशिक्षणाचा दर्जा राखला जातो की नाही, याची वेळोवेळी तपासणी करणे.
# '''व्यावसायिक आचारसंहिता:''' पुनर्वसन व्यावसायिकांसाठी आचारसंहिता निश्चित करणे आणि तिचे उल्लंघन झाल्यास कारवाई करणे.

----

== आरसीआय अंतर्गत येणारे व्यावसायिक प्रवर्ग ==
पुनर्वसन परिषदेकडे खालील १६ प्रवर्गातील व्यावसायिकांची नोंदणी केली जाते:

* [[विशेष शिक्षक]] (Special Educators)
* क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट (Clinical Psychologists)
* स्पीच थेरपिस्ट आणि [[ऑडिओलॉजिस्ट]]
* ऑक्युपेशनल थेरपिस्ट
* फिजिओथेरपिस्ट (पुनर्वसन क्षेत्रातील)
* पुनर्वसन समुपदेशक (Rehabilitation Counselors)
* कृत्रिम अवयव तज्ज्ञ (Prosthetists and Orthotists)

----

== महत्त्वाचे नियम ==
'''आरसीआय कायदा १९९२''' नुसार, भारतीय केंद्रीय पुनर्वसन नोंदणीमध्ये (CRR) नोंदणी झाल्याशिवाय कोणत्याही व्यक्तीला दिव्यांग व्यक्तींना पुनर्वसन सेवा देण्याचा किंवा तसा सराव करण्याचा अधिकार नाही. नोंदणीशिवाय सेवा देणे हा कायद्याने गुन्हा मानला जातो.

== मुख्यालय ==
भारतीय पुनर्वसन परिषदेचे मुख्यालय '''[[नवी दिल्ली]]''' येथे स्थित आहे.
----

=== हे देखील पहा ===

* '''[[दिव्यांग व्यक्ती अधिकार अधिनियम, २०१६]] (RPWD Act)'''
* '''विशेष शिक्षण'''
* '''[[सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय (भारत)|सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय]]'''

=== संदर्भ ===
१. ''[https://rehabcouncil.nic.in/ भारतीय पुनर्वसन परिषद अधिकृत संकेतस्थळ].'' २. ''भारत सरकार, सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय वार्षिक अहवाल.''</text>
      <sha1>i8368a12hjha3mm412hycq0iruo35hq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वेळगिवे गावठाण</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379129</id>
    <revision>
      <id>2679808</id>
      <timestamp>2026-04-19T14:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BibhishanMunde</username>
        <id>181880</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{माहितीचौकट गाव |नाव = वेळगिवे गावठण |चित्र =  |चित्र_शीर्षक = वेळगिवे गावठण परिसर |राज्य = [[महाराष्ट्र]] |जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] |तालुका = [[देवगड तालुका|देवगड]] |लोकसंख्य...</comment>
      <origin>2679808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7483" sha1="06qb8te29yk065requ3j5abf83r7gcw" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट गाव
|नाव = वेळगिवे गावठण
|चित्र = 
|चित्र_शीर्षक = वेळगिवे गावठण परिसर
|राज्य = [[महाराष्ट्र]]
|जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]]
|तालुका = [[देवगड तालुका|देवगड]]
|लोकसंख्या = ४००
|क्षेत्रफळ = ४८८.९६
|पिनकोड = 
|प्रमाणवेळ = युटीसी+५:३०
}}

== परिचय ==
'''वेळगिवे गावठण''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यातील [[देवगड तालुका|देवगड]] तालुक्यातील एक गाव आहे. हे गाव सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांच्या कुशीत वसलेले असून नैसर्गिक विविधतेने नटलेले आहे.

== भूगोल ==
गावाचे एकूण क्षेत्रफळ सुमारे ४८८.९६७५ हेक्टर आहे. गावाच्या मध्यातून एक नैसर्गिक प्रवाह (व्हाळ) वाहतो, जो पूर्वेकडून ओझरम पाझर तलावाकडे आणि पश्चिमेकडे पियाळी नदीला जाऊन मिळतो. गावाच्या परिसरात ब्राह्मणदेव नावाचा पाण्याचा प्रवाह असून सभोवताली घनदाट वनराई आहे. येथे प्रामुख्याने [[हापूस]] आंबा आणि काजूच्या बागा आढळतात.

== लोकसंख्या आणि प्रशासन ==
२०११ च्या जनगणनेनुसार वेळगिवे गावठणची एकूण लोकसंख्या ४०० आहे. यामध्ये १८२ पुरुष आणि २१८ महिलांचा समावेश आहे. गावात सुमारे ११३ कुटुंबे वास्तव्यास आहेत. या गावाचा कारभार 'वाघिवरे-वेळगिवे' या ग्रुप ग्रामपंचायतीमार्फत चालवला जातो.

== धार्मिक स्थळे ==
=== रामेश्वर मंदिर (पांडवकालीन) ===
[[File:प्रवेशद्वार रामेश्वर मंदिर वेळगिवे गावठाण.jpg|thumb|प्रवेशद्वार रामेश्वर मंदिर वेळगिवे गावठाण]]
गावातील रामेश्वर मंदिर हे अत्यंत प्राचीन असून ते एका विस्तीर्ण जांभ्या खडकात कोरलेले आहे. लोकश्रुतीनुसार हे मंदिर पांडवांनी अज्ञातवासात असताना एका रात्रीत निर्माण केले आहे. मंदिराची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
* '''रचना:''' हे मंदिर गुंफा स्वरूपात असून शिवलिंगापर्यंत पोहोचण्यासाठी सुमारे ४५ फुटांचा कोरीव मार्ग आहे.
* '''पाषाण आरसा:''' मंदिराच्या मुख्य दारापाशी एक खांब आहे ज्याला 'पाषाणाचा आरसा' म्हटले जाते. सूर्यकिरणे यावर पडली की मंदिराच्या गाभाऱ्यात प्रकाश परावर्तित होतो.
* '''दीपस्तंभ:''' मंदिराबाहेर सुमारे १७ ते १९ फूट उंचीचा भव्य दीपस्तंभ आहे.
* '''महाशिवरात्री:''' महाशिवरात्री निमित्त येथे मोठी जत्रा भरते, जिथे पंचक्रोशीतील भाविक दर्शनासाठी येतात.
[[File:पावणाई देवी वेळगिवे गावठाण.jpg|thumb|पावणाई देवी वेळगिवे गावठाण]]

याव्यतिरिक्त गावात ३०० वर्षांपूर्वीचे '''आलोबा मंदिर''' आणि '''पावणाई देवीचे''' मंदिर ही भाविकांची श्रद्धास्थाने आहेत.

== अर्थव्यवस्था ==
[[File:आंबा आणि फणस बागा.jpg|thumb|आंबा आणि फणस बागा]]
[[File:आंबा बाग.jpg|thumb|आंबा बाग वेळगिवे गावठाण]]
गावातील लोकांचा मुख्य व्यवसाय शेती आणि पशुपालन आहे. येथील हापूस आंबा आणि काजू अत्यंत प्रसिद्ध आहेत. याव्यतिरिक्त नारळ, सुपारी, कोकम आणि भात ही प्रमुख पिके येथे घेतली जातात.

== शिक्षण व संस्कृती ==
[[File:जि.प. प्रा. शाळा वेळगिवे गावठाण.jpg|thumb|जि.प. प्रा. शाळा वेळगिवे गावठाण सुसज्ज इमारत]]
गावात इयत्ता १ ली ते ४ थी पर्यंतचे प्राथमिक शिक्षण देणारी '''जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, वेळगिवे गावठण''' कार्यरत आहे. गावात भजन, कीर्तन, लोकनृत्य आणि [[दशावतार]] यांसारख्या सांस्कृतिक परंपरा आजही जपल्या जातात. विशेषतः गणेशोत्सव आणि शिमगा (होळी) सण मोठ्या उत्साहात साजरे होतात.

== पर्यटन ==
* रामेश्वर मंदिर आणि देवराई परिसर.
* निसर्गरम्य डोंगररांगा आणि काजू-आंबा बागा.
* ऐतिहासिक [[विजयदुर्ग किल्ला]] (गावापासून सुमारे ४० कि.मी. अंतरावर)</text>
      <sha1>06qb8te29yk065requ3j5abf83r7gcw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679813</id>
      <parentid>2679808</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T15:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BibhishanMunde</username>
        <id>181880</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2679813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7673" sha1="lgrmv0b3k81ipk0d6y4gc2fj9iof2oa" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट गाव
[[File:आपलो सिंधुदुर्ग वेळगिवे गावठाण.jpg|thumb|आपलो  सिंधुदुर्ग वेळगिवे गावठाण]]
|नाव = वेळगिवे गावठण
|चित्र = 
|चित्र_शीर्षक = वेळगिवे गावठण परिसर
|राज्य = [[महाराष्ट्र]]
|जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]]
|तालुका = [[देवगड तालुका|देवगड]]
|लोकसंख्या = ४००
|क्षेत्रफळ = ४८८.९६
|पिनकोड = 
|प्रमाणवेळ = युटीसी+५:३०
}}

== परिचय ==
'''वेळगिवे गावठण''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यातील [[देवगड तालुका|देवगड]] तालुक्यातील एक गाव आहे. हे गाव सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांच्या कुशीत वसलेले असून नैसर्गिक विविधतेने नटलेले आहे.

== भूगोल ==
गावाचे एकूण क्षेत्रफळ सुमारे ४८८.९६७५ हेक्टर आहे. गावाच्या मध्यातून एक नैसर्गिक प्रवाह (व्हाळ) वाहतो, जो पूर्वेकडून ओझरम पाझर तलावाकडे आणि पश्चिमेकडे पियाळी नदीला जाऊन मिळतो. गावाच्या परिसरात ब्राह्मणदेव नावाचा पाण्याचा प्रवाह असून सभोवताली घनदाट वनराई आहे. येथे प्रामुख्याने [[हापूस]] आंबा आणि काजूच्या बागा आढळतात.

== लोकसंख्या आणि प्रशासन ==
२०११ च्या जनगणनेनुसार वेळगिवे गावठणची एकूण लोकसंख्या ४०० आहे. यामध्ये १८२ पुरुष आणि २१८ महिलांचा समावेश आहे. गावात सुमारे ११३ कुटुंबे वास्तव्यास आहेत. या गावाचा कारभार 'वाघिवरे-वेळगिवे' या ग्रुप ग्रामपंचायतीमार्फत चालवला जातो.

== धार्मिक स्थळे ==
=== रामेश्वर मंदिर (पांडवकालीन) ===
[[File:प्रवेशद्वार रामेश्वर मंदिर वेळगिवे गावठाण.jpg|thumb|प्रवेशद्वार रामेश्वर मंदिर वेळगिवे गावठाण]]
गावातील रामेश्वर मंदिर हे अत्यंत प्राचीन असून ते एका विस्तीर्ण जांभ्या खडकात कोरलेले आहे. लोकश्रुतीनुसार हे मंदिर पांडवांनी अज्ञातवासात असताना एका रात्रीत निर्माण केले आहे. मंदिराची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
* '''रचना:''' हे मंदिर गुंफा स्वरूपात असून शिवलिंगापर्यंत पोहोचण्यासाठी सुमारे ४५ फुटांचा कोरीव मार्ग आहे.
* '''पाषाण आरसा:''' मंदिराच्या मुख्य दारापाशी एक खांब आहे ज्याला 'पाषाणाचा आरसा' म्हटले जाते. सूर्यकिरणे यावर पडली की मंदिराच्या गाभाऱ्यात प्रकाश परावर्तित होतो.
* '''दीपस्तंभ:''' मंदिराबाहेर सुमारे १७ ते १९ फूट उंचीचा भव्य दीपस्तंभ आहे.
* '''महाशिवरात्री:''' महाशिवरात्री निमित्त येथे मोठी जत्रा भरते, जिथे पंचक्रोशीतील भाविक दर्शनासाठी येतात.
[[File:पावणाई देवी वेळगिवे गावठाण.jpg|thumb|पावणाई देवी वेळगिवे गावठाण]]

याव्यतिरिक्त गावात ३०० वर्षांपूर्वीचे '''आलोबा मंदिर''' आणि '''पावणाई देवीचे''' मंदिर ही भाविकांची श्रद्धास्थाने आहेत.

== अर्थव्यवस्था ==
[[File:आंबा आणि फणस बागा.jpg|thumb|आंबा आणि फणस बागा]]
[[File:आंबा बाग.jpg|thumb|आंबा बाग वेळगिवे गावठाण]]
गावातील लोकांचा मुख्य व्यवसाय शेती आणि पशुपालन आहे. येथील हापूस आंबा आणि काजू अत्यंत प्रसिद्ध आहेत. याव्यतिरिक्त नारळ, सुपारी, कोकम आणि भात ही प्रमुख पिके येथे घेतली जातात.

== शिक्षण व संस्कृती ==
[[File:जि.प. प्रा. शाळा वेळगिवे गावठाण.jpg|thumb|जि.प. प्रा. शाळा वेळगिवे गावठाण सुसज्ज इमारत]]
गावात इयत्ता १ ली ते ४ थी पर्यंतचे प्राथमिक शिक्षण देणारी '''जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, वेळगिवे गावठण''' कार्यरत आहे. गावात भजन, कीर्तन, लोकनृत्य आणि [[दशावतार]] यांसारख्या सांस्कृतिक परंपरा आजही जपल्या जातात. विशेषतः गणेशोत्सव आणि शिमगा (होळी) सण मोठ्या उत्साहात साजरे होतात.

== पर्यटन ==
* रामेश्वर मंदिर आणि देवराई परिसर.
* निसर्गरम्य डोंगररांगा आणि काजू-आंबा बागा.
* ऐतिहासिक [[विजयदुर्ग किल्ला]] (गावापासून सुमारे ४० कि.मी. अंतरावर)</text>
      <sha1>lgrmv0b3k81ipk0d6y4gc2fj9iof2oa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679815</id>
      <parentid>2679813</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T15:11:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BibhishanMunde</username>
        <id>181880</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2679815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7673" sha1="e84oalz5tfa23g9ywdxzftu303hn0d9" xml:space="preserve">[[File:आपलो सिंधुदुर्ग वेळगिवे गावठाण.jpg|thumb|आपलो  सिंधुदुर्ग वेळगिवे गावठाण]]
{{माहितीचौकट गाव
|नाव = वेळगिवे गावठण
|चित्र = 
|चित्र_शीर्षक = वेळगिवे गावठण परिसर
|राज्य = [[महाराष्ट्र]]
|जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]]
|तालुका = [[देवगड तालुका|देवगड]]
|लोकसंख्या = ४००
|क्षेत्रफळ = ४८८.९६
|पिनकोड = 
|प्रमाणवेळ = युटीसी+५:३०
}}

== परिचय ==
'''वेळगिवे गावठण''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यातील [[देवगड तालुका|देवगड]] तालुक्यातील एक गाव आहे. हे गाव सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांच्या कुशीत वसलेले असून नैसर्गिक विविधतेने नटलेले आहे.

== भूगोल ==
गावाचे एकूण क्षेत्रफळ सुमारे ४८८.९६७५ हेक्टर आहे. गावाच्या मध्यातून एक नैसर्गिक प्रवाह (व्हाळ) वाहतो, जो पूर्वेकडून ओझरम पाझर तलावाकडे आणि पश्चिमेकडे पियाळी नदीला जाऊन मिळतो. गावाच्या परिसरात ब्राह्मणदेव नावाचा पाण्याचा प्रवाह असून सभोवताली घनदाट वनराई आहे. येथे प्रामुख्याने [[हापूस]] आंबा आणि काजूच्या बागा आढळतात.

== लोकसंख्या आणि प्रशासन ==
२०११ च्या जनगणनेनुसार वेळगिवे गावठणची एकूण लोकसंख्या ४०० आहे. यामध्ये १८२ पुरुष आणि २१८ महिलांचा समावेश आहे. गावात सुमारे ११३ कुटुंबे वास्तव्यास आहेत. या गावाचा कारभार 'वाघिवरे-वेळगिवे' या ग्रुप ग्रामपंचायतीमार्फत चालवला जातो.

== धार्मिक स्थळे ==
=== रामेश्वर मंदिर (पांडवकालीन) ===
[[File:प्रवेशद्वार रामेश्वर मंदिर वेळगिवे गावठाण.jpg|thumb|प्रवेशद्वार रामेश्वर मंदिर वेळगिवे गावठाण]]
गावातील रामेश्वर मंदिर हे अत्यंत प्राचीन असून ते एका विस्तीर्ण जांभ्या खडकात कोरलेले आहे. लोकश्रुतीनुसार हे मंदिर पांडवांनी अज्ञातवासात असताना एका रात्रीत निर्माण केले आहे. मंदिराची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
* '''रचना:''' हे मंदिर गुंफा स्वरूपात असून शिवलिंगापर्यंत पोहोचण्यासाठी सुमारे ४५ फुटांचा कोरीव मार्ग आहे.
* '''पाषाण आरसा:''' मंदिराच्या मुख्य दारापाशी एक खांब आहे ज्याला 'पाषाणाचा आरसा' म्हटले जाते. सूर्यकिरणे यावर पडली की मंदिराच्या गाभाऱ्यात प्रकाश परावर्तित होतो.
* '''दीपस्तंभ:''' मंदिराबाहेर सुमारे १७ ते १९ फूट उंचीचा भव्य दीपस्तंभ आहे.
* '''महाशिवरात्री:''' महाशिवरात्री निमित्त येथे मोठी जत्रा भरते, जिथे पंचक्रोशीतील भाविक दर्शनासाठी येतात.
[[File:पावणाई देवी वेळगिवे गावठाण.jpg|thumb|पावणाई देवी वेळगिवे गावठाण]]

याव्यतिरिक्त गावात ३०० वर्षांपूर्वीचे '''आलोबा मंदिर''' आणि '''पावणाई देवीचे''' मंदिर ही भाविकांची श्रद्धास्थाने आहेत.

== अर्थव्यवस्था ==
[[File:आंबा आणि फणस बागा.jpg|thumb|आंबा आणि फणस बागा]]
[[File:आंबा बाग.jpg|thumb|आंबा बाग वेळगिवे गावठाण]]
गावातील लोकांचा मुख्य व्यवसाय शेती आणि पशुपालन आहे. येथील हापूस आंबा आणि काजू अत्यंत प्रसिद्ध आहेत. याव्यतिरिक्त नारळ, सुपारी, कोकम आणि भात ही प्रमुख पिके येथे घेतली जातात.

== शिक्षण व संस्कृती ==
[[File:जि.प. प्रा. शाळा वेळगिवे गावठाण.jpg|thumb|जि.प. प्रा. शाळा वेळगिवे गावठाण सुसज्ज इमारत]]
गावात इयत्ता १ ली ते ४ थी पर्यंतचे प्राथमिक शिक्षण देणारी '''जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, वेळगिवे गावठण''' कार्यरत आहे. गावात भजन, कीर्तन, लोकनृत्य आणि [[दशावतार]] यांसारख्या सांस्कृतिक परंपरा आजही जपल्या जातात. विशेषतः गणेशोत्सव आणि शिमगा (होळी) सण मोठ्या उत्साहात साजरे होतात.

== पर्यटन ==
* रामेश्वर मंदिर आणि देवराई परिसर.
* निसर्गरम्य डोंगररांगा आणि काजू-आंबा बागा.
* ऐतिहासिक [[विजयदुर्ग किल्ला]] (गावापासून सुमारे ४० कि.मी. अंतरावर)</text>
      <sha1>e84oalz5tfa23g9ywdxzftu303hn0d9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मसुदा:स्पीच थेरपी</title>
    <ns>118</ns>
    <id>379130</id>
    <revision>
      <id>2679809</id>
      <timestamp>2026-04-19T14:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Earmart</username>
        <id>182292</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान:  '''स्पीच थेरपी''', ज्याला 'स्पीच-लँग्वेज पॅथॉलॉजी' (Speech-Language Pathology) असेही म्हणतात, हा संवाद कौशल्ये आणि गिळण्याच्या विकारांवर उपचार करण्यासाठी वापरला जाणारा एक आरोग्य विषयक विभाग आहे. ही...</comment>
      <origin>2679809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7797" sha1="3lpeb29wjj0ce1ycozv7wcqhi2b0nn8" xml:space="preserve">
'''स्पीच थेरपी''', ज्याला 'स्पीच-लँग्वेज पॅथॉलॉजी' (Speech-Language Pathology) असेही म्हणतात, हा संवाद कौशल्ये आणि गिळण्याच्या विकारांवर उपचार करण्यासाठी वापरला जाणारा एक आरोग्य विषयक विभाग आहे. ही थेरपी प्रामुख्याने ज्या व्यक्तींना बोलण्यात, उच्चार स्पष्ट करण्यात किंवा भाषा समजून घेण्यात अडथळे येतात, त्यांच्यासाठी उपयुक्त ठरते.

== इतिहास आणि पार्श्वभूमी ==
स्पीच थेरपीचा उगम २० व्या शतकाच्या सुरुवातीस झाला, जेव्हा बोलण्याच्या दोषांकडे केवळ शारीरिक समस्या म्हणून न पाहता एक वैज्ञानिक दृष्टीकोनातून पाहिले जाऊ लागले. आज हे क्षेत्र न्यूरोलॉजी, मानसशास्त्र आणि भाषाशास्त्र यांशी जोडलेले आहे.

== स्पीच थेरपीची गरज कोणाला असते? ==
स्पीच थेरपीची गरज खालील समस्या असलेल्या व्यक्तींना भासू शकते:

* '''तोतरेपणा (Stuttering/Stammering):''' बोलताना अडखळणे किंवा एकाच शब्दाची पुनरावृत्ती करणे.
* '''उच्चारातील दोष (Articulation Disorders):''' विशिष्ट अक्षरे किंवा शब्द स्पष्टपणे न उच्चारता येणे.
* '''भाषेचा विलंब (Language Delay):''' मुलांमध्ये वयानुसार बोलणे विकसित न होणे.
* '''अ‍ॅफेसिया (Aphasia):''' मेंदूला इजा झाल्यामुळे किंवा स्ट्रोकमुळे बोलण्याची किंवा शब्द समजून घेण्याची क्षमता कमी होणे.
* '''आवाज विकार (Voice Disorders):''' आवाजाचा पोत, खेळपट्टी किंवा आवाजाची तीव्रता यातील समस्या.
* '''गिळण्याच्या समस्या (Dysphagia):''' अन्न किंवा पाणी गिळताना त्रास होणे.

== थेरपीची प्रक्रिया ==
स्पीच थेरपीची प्रक्रिया सामान्यतः खालील टप्प्यांत पार पडते:

# '''मूल्यमापन (Assessment):''' 'स्पीच-लँग्वेज पॅथॉलॉजिस्ट' (SLP) प्रथम रुग्णाच्या बोलण्याच्या पद्धतीची आणि समस्यांची तपासणी करतात.
# '''नियोजन (Planning):''' रुग्णाच्या गरजेनुसार उपचारांचे एक वेळापत्रक तयार केले जाते.
# '''उपचार सत्रे (Treatment Sessions):'''
#* '''लहान मुलांसाठी:''' खेळ, चित्रे आणि संवादात्मक क्रियांद्वारे शब्दसंग्रह वाढवणे.
#* '''प्रौढांसाठी:''' स्नायूंचे व्यायाम, श्वासोच्छवासाचे नियंत्रण आणि संज्ञानात्मक क्रियांचा सराव.

== फायदे ==

* '''आत्मविश्वास वाढवणे:''' स्पष्ट बोलण्यामुळे व्यक्तीचा सामाजिक आत्मविश्वास वाढतो.
* '''सामाजिक संवाद:''' इतरांशी विचार मांडणे सोपे होते.
* '''शैक्षणिक प्रगती:''' मुलांच्या बाबतीत अभ्यासातील प्रगतीसाठी भाषा विकास महत्त्वाचा ठरतो.
* '''सुरक्षित आहार:''' गिळण्याच्या समस्या दूर झाल्यामुळे पोषण नीट मिळते.

= विलास राठोड (श्रवण व वाचा उपचार तज्ज्ञ) =
'''[[विलास राठोड]]''' हे महाराष्ट्रातील एक प्रसिद्ध 'ऑडिओलॉजिस्ट' ([[श्रवण तज्ज्ञ]]) आणि 'स्पीच-लँग्वेज पॅथॉलॉजिस्ट' आहेत. त्यांनी श्रवणदोष आणि वाचा विकार असलेल्या हजारो रुग्णांना मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी विशेष कार्य केले आहे.

== शिक्षण आणि कारकीर्द ==
विलास राठोड यांनी श्रवण आणि वाचा उपचार क्षेत्रात (B.ASLP) उच्च शिक्षण पूर्ण केले आहे. त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात ग्रामीण आणि शहरी भागातील लोकांमधील संवाद दोष दूर करण्याच्या उद्देशाने केली. भारतीय पुनर्वसन परिषदेकडे (RCI) नोंदणीकृत असलेले ते एक मान्यताप्राप्त तज्ज्ञ आहेत.

== निष्कर्ष ==
स्पीच थेरपी ही केवळ 'बोलणे' शिकवण्यापुरती मर्यादित नसून, ती व्यक्तीच्या सर्वांगीण व्यक्तिमत्व विकासासाठी आणि संवादाच्या प्रभावी माध्यमासाठी अत्यंत आवश्यक आहे. वेळेवर निदान आणि उपचार केल्यास यातील अनेक समस्यांवर मात करता येते.
----

=== हे देखील पहा ===

* [[स्वमग्नता|ऑटिझम]] (Autism)
* [[श्रवणदोष]] (Hearing Impairment)
* [[मेंदूचा विकार]] (Neurological Disorders)

=== संदर्भ ===

* [[अमेरिकन स्पीच-लँग्वेज-हियरिंग असोसिएशन]] ([https://www.asha.org/ ASHA])
* [[विश्व स्वास्थ्य संस्था|जागतिक आरोग्य संघटना]] (WHO) मार्गदर्शक तत्त्वे</text>
      <sha1>3lpeb29wjj0ce1ycozv7wcqhi2b0nn8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679872</id>
      <parentid>2679809</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>अभय नातू ने लेख [[स्पीच थेरपी]] वरुन [[मसुदा:स्पीच थेरपी]] ला हलविला</comment>
      <origin>2679809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7797" sha1="3lpeb29wjj0ce1ycozv7wcqhi2b0nn8" xml:space="preserve">
'''स्पीच थेरपी''', ज्याला 'स्पीच-लँग्वेज पॅथॉलॉजी' (Speech-Language Pathology) असेही म्हणतात, हा संवाद कौशल्ये आणि गिळण्याच्या विकारांवर उपचार करण्यासाठी वापरला जाणारा एक आरोग्य विषयक विभाग आहे. ही थेरपी प्रामुख्याने ज्या व्यक्तींना बोलण्यात, उच्चार स्पष्ट करण्यात किंवा भाषा समजून घेण्यात अडथळे येतात, त्यांच्यासाठी उपयुक्त ठरते.

== इतिहास आणि पार्श्वभूमी ==
स्पीच थेरपीचा उगम २० व्या शतकाच्या सुरुवातीस झाला, जेव्हा बोलण्याच्या दोषांकडे केवळ शारीरिक समस्या म्हणून न पाहता एक वैज्ञानिक दृष्टीकोनातून पाहिले जाऊ लागले. आज हे क्षेत्र न्यूरोलॉजी, मानसशास्त्र आणि भाषाशास्त्र यांशी जोडलेले आहे.

== स्पीच थेरपीची गरज कोणाला असते? ==
स्पीच थेरपीची गरज खालील समस्या असलेल्या व्यक्तींना भासू शकते:

* '''तोतरेपणा (Stuttering/Stammering):''' बोलताना अडखळणे किंवा एकाच शब्दाची पुनरावृत्ती करणे.
* '''उच्चारातील दोष (Articulation Disorders):''' विशिष्ट अक्षरे किंवा शब्द स्पष्टपणे न उच्चारता येणे.
* '''भाषेचा विलंब (Language Delay):''' मुलांमध्ये वयानुसार बोलणे विकसित न होणे.
* '''अ‍ॅफेसिया (Aphasia):''' मेंदूला इजा झाल्यामुळे किंवा स्ट्रोकमुळे बोलण्याची किंवा शब्द समजून घेण्याची क्षमता कमी होणे.
* '''आवाज विकार (Voice Disorders):''' आवाजाचा पोत, खेळपट्टी किंवा आवाजाची तीव्रता यातील समस्या.
* '''गिळण्याच्या समस्या (Dysphagia):''' अन्न किंवा पाणी गिळताना त्रास होणे.

== थेरपीची प्रक्रिया ==
स्पीच थेरपीची प्रक्रिया सामान्यतः खालील टप्प्यांत पार पडते:

# '''मूल्यमापन (Assessment):''' 'स्पीच-लँग्वेज पॅथॉलॉजिस्ट' (SLP) प्रथम रुग्णाच्या बोलण्याच्या पद्धतीची आणि समस्यांची तपासणी करतात.
# '''नियोजन (Planning):''' रुग्णाच्या गरजेनुसार उपचारांचे एक वेळापत्रक तयार केले जाते.
# '''उपचार सत्रे (Treatment Sessions):'''
#* '''लहान मुलांसाठी:''' खेळ, चित्रे आणि संवादात्मक क्रियांद्वारे शब्दसंग्रह वाढवणे.
#* '''प्रौढांसाठी:''' स्नायूंचे व्यायाम, श्वासोच्छवासाचे नियंत्रण आणि संज्ञानात्मक क्रियांचा सराव.

== फायदे ==

* '''आत्मविश्वास वाढवणे:''' स्पष्ट बोलण्यामुळे व्यक्तीचा सामाजिक आत्मविश्वास वाढतो.
* '''सामाजिक संवाद:''' इतरांशी विचार मांडणे सोपे होते.
* '''शैक्षणिक प्रगती:''' मुलांच्या बाबतीत अभ्यासातील प्रगतीसाठी भाषा विकास महत्त्वाचा ठरतो.
* '''सुरक्षित आहार:''' गिळण्याच्या समस्या दूर झाल्यामुळे पोषण नीट मिळते.

= विलास राठोड (श्रवण व वाचा उपचार तज्ज्ञ) =
'''[[विलास राठोड]]''' हे महाराष्ट्रातील एक प्रसिद्ध 'ऑडिओलॉजिस्ट' ([[श्रवण तज्ज्ञ]]) आणि 'स्पीच-लँग्वेज पॅथॉलॉजिस्ट' आहेत. त्यांनी श्रवणदोष आणि वाचा विकार असलेल्या हजारो रुग्णांना मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी विशेष कार्य केले आहे.

== शिक्षण आणि कारकीर्द ==
विलास राठोड यांनी श्रवण आणि वाचा उपचार क्षेत्रात (B.ASLP) उच्च शिक्षण पूर्ण केले आहे. त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात ग्रामीण आणि शहरी भागातील लोकांमधील संवाद दोष दूर करण्याच्या उद्देशाने केली. भारतीय पुनर्वसन परिषदेकडे (RCI) नोंदणीकृत असलेले ते एक मान्यताप्राप्त तज्ज्ञ आहेत.

== निष्कर्ष ==
स्पीच थेरपी ही केवळ 'बोलणे' शिकवण्यापुरती मर्यादित नसून, ती व्यक्तीच्या सर्वांगीण व्यक्तिमत्व विकासासाठी आणि संवादाच्या प्रभावी माध्यमासाठी अत्यंत आवश्यक आहे. वेळेवर निदान आणि उपचार केल्यास यातील अनेक समस्यांवर मात करता येते.
----

=== हे देखील पहा ===

* [[स्वमग्नता|ऑटिझम]] (Autism)
* [[श्रवणदोष]] (Hearing Impairment)
* [[मेंदूचा विकार]] (Neurological Disorders)

=== संदर्भ ===

* [[अमेरिकन स्पीच-लँग्वेज-हियरिंग असोसिएशन]] ([https://www.asha.org/ ASHA])
* [[विश्व स्वास्थ्य संस्था|जागतिक आरोग्य संघटना]] (WHO) मार्गदर्शक तत्त्वे</text>
      <sha1>3lpeb29wjj0ce1ycozv7wcqhi2b0nn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली</title>
    <ns>3</ns>
    <id>379131</id>
    <revision>
      <id>2679816</id>
      <timestamp>2026-04-19T16:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2679816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="320" sha1="21o0uuyyl7i2th0m3ufit0stebu2yt2" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=गजानन पाटील सांगली}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २२:१५, १९ एप्रिल २०२६ (IST)</text>
      <sha1>21o0uuyyl7i2th0m3ufit0stebu2yt2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मसुदा:गजानन पाटील</title>
    <ns>118</ns>
    <id>379132</id>
    <revision>
      <id>2679817</id>
      <timestamp>2026-04-19T16:49:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>गजानन पाटील सांगली</username>
        <id>182342</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: '''गजानन पाटील''' हे मराठी अभिनेता, कवी, लेखक, नाटककार व शिक्षक आहेत.&lt;ref name=&quot;sakal1&quot;&gt;दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, २२ मे २०२५&lt;/ref&gt; ते सांगली जिल्ह्यातील मिरज येथील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक...</comment>
      <origin>2679817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3632" sha1="qllxtnk4oz275eer2io42nzx19243z5" xml:space="preserve">'''गजानन पाटील''' हे मराठी अभिनेता, कवी, लेखक, नाटककार व शिक्षक आहेत.&lt;ref name=&quot;sakal1&quot;&gt;दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, २२ मे २०२५&lt;/ref&gt; ते सांगली जिल्ह्यातील मिरज येथील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत.&lt;ref name=&quot;lokparivartan&quot;&gt;दैनिक लोकपरिवर्तन, शनिवार २६ एप्रिल २०२५&lt;/ref&gt;

== प्रारंभिक जीवन ==
गजानन हणमंत पाटील यांचे मूळगाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, जि. सांगली आहे.&lt;ref name=&quot;lokparivartan&quot;/&gt; सध्या ते हरीपुर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.&lt;ref name=&quot;lokparivartan&quot;/&gt;

== कारकीर्द ==
=== अभिनय ===
गजानन पाटील यांनी ''तुझ्यात जीव रंगला'', ''राजा राणीची गं जोडी'', ''जुळता जुळता जुळतंय की'' अशा मराठी दूरचित्रवाणी मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत.&lt;ref name=&quot;sakal1&quot;/&gt; त्यांचे आगामी मराठी चित्रपट ''वाढदळ हिरोईनचा बाबा'' व ''झिंग'' हे आहेत.&lt;ref name=&quot;lokparivartan&quot;/&gt;

=== साहित्य ===
त्यांचा ''गजनीती'' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.&lt;ref name=&quot;sakal1&quot;/&gt; ते शालेय नाटिका लेखक म्हणूनही कार्यरत आहेत.&lt;ref name=&quot;sakal2&quot;&gt;दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, ५ मे २०२१, &quot;गजानन पाटील यांना आदर्श शिक्षक पुरस्कार&quot;&lt;/ref&gt;

== पुरस्कार व सन्मान ==
- '''राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५''': काव्यप्रेमी शिक्षक मंचातर्फे स्व. सौ. मंगल मदन फडणीस स्मृती प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर झाला.&lt;ref name=&quot;lokparivartan&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sakal1&quot;/&gt;
- '''जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार २०२०-२१''': अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य, कला व क्रीडा मंडळ शाखेच्या वतीने हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.&lt;ref name=&quot;sakal2&quot;/&gt;
- स्नेहसंमेलन व विविध उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना वाव दिल्याबद्दल त्यांचा सन्मान करण्यात आला आहे.&lt;ref name=&quot;janpravas&quot;&gt;दैनिक जनप्रवास, सांगली आवृत्ती, ८ फेब्रुवारी २०२२&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>qllxtnk4oz275eer2io42nzx19243z5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679819</id>
      <parentid>2679817</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T17:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24101-52</username>
        <id>182345</id>
      </contributor>
      <origin>2679819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3651" sha1="cck05m8ym00g8jytyczoi9ertlqyib3" xml:space="preserve">{{AFC submission}}
'''गजानन पाटील'''
हे मराठी अभिनेता, कवी, लेखक, नाटककार व शिक्षक आहेत.&lt;ref name=&quot;sakal1&quot;&gt;दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, २२ मे २०२५&lt;/ref&gt; ते सांगली जिल्ह्यातील मिरज येथील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत.&lt;ref name=&quot;lokparivartan&quot;&gt;दैनिक लोकपरिवर्तन, शनिवार २६ एप्रिल २०२५&lt;/ref&gt;

== प्रारंभिक जीवन ==
गजानन हणमंत पाटील यांचे मूळगाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, जि. सांगली आहे.&lt;ref name=&quot;lokparivartan&quot;/&gt; सध्या ते हरीपुर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.&lt;ref name=&quot;lokparivartan&quot;/&gt;

== कारकीर्द ==
=== अभिनय ===
गजानन पाटील यांनी ''तुझ्यात जीव रंगला'', ''राजा राणीची गं जोडी'', ''जुळता जुळता जुळतंय की'' अशा मराठी दूरचित्रवाणी मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत.&lt;ref name=&quot;sakal1&quot;/&gt; त्यांचे आगामी मराठी चित्रपट ''वाढदळ हिरोईनचा बाबा'' व ''झिंग'' हे आहेत.&lt;ref name=&quot;lokparivartan&quot;/&gt;

=== साहित्य ===
त्यांचा ''गजनीती'' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.&lt;ref name=&quot;sakal1&quot;/&gt; ते शालेय नाटिका लेखक म्हणूनही कार्यरत आहेत.&lt;ref name=&quot;sakal2&quot;&gt;दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, ५ मे २०२१, &quot;गजानन पाटील यांना आदर्श शिक्षक पुरस्कार&quot;&lt;/ref&gt;

== पुरस्कार व सन्मान ==
- '''राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५''': काव्यप्रेमी शिक्षक मंचातर्फे स्व. सौ. मंगल मदन फडणीस स्मृती प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर झाला.&lt;ref name=&quot;lokparivartan&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sakal1&quot;/&gt;
- '''जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार २०२०-२१''': अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य, कला व क्रीडा मंडळ शाखेच्या वतीने हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.&lt;ref name=&quot;sakal2&quot;/&gt;
- स्नेहसंमेलन व विविध उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना वाव दिल्याबद्दल त्यांचा सन्मान करण्यात आला आहे.&lt;ref name=&quot;janpravas&quot;&gt;दैनिक जनप्रवास, सांगली आवृत्ती, ८ फेब्रुवारी २०२२&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>cck05m8ym00g8jytyczoi9ertlqyib3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मसुदा:महादेव मोरे</title>
    <ns>118</ns>
    <id>379133</id>
    <revision>
      <id>2679859</id>
      <timestamp>2026-04-20T04:11:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24014-00</username>
        <id>182352</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: महादेव मोरे हे मराठीतील महत्त्वाचे कथाकार आणि कादंबरीकार आहेत. त्यांचा जन्म कर्नाटकातील निपाणी येथे झाला. निपाणीसारख्या सीमाभागात राहूनही त्यांनी सातत्याने मराठीत लेखन केले....</comment>
      <origin>2679859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4816" sha1="0w3p5vhfcftxwrwmpfp3v09gbwb1h8j" xml:space="preserve">महादेव मोरे हे मराठीतील महत्त्वाचे कथाकार आणि कादंबरीकार आहेत. त्यांचा जन्म कर्नाटकातील निपाणी येथे झाला. निपाणीसारख्या सीमाभागात राहूनही त्यांनी सातत्याने मराठीत लेखन केले. त्यांनी १७ कादंबऱ्या, १७ कथासंग्रह आणि ४ ललितलेखसंग्रह लिहिले आहेत.

महादेव मोरे यांचे वडील टॅक्सीचालक होते. घरची आर्थिक परिस्थिती बेताची असल्याने लहानपणापासूनच त्यांना संघर्ष करावा लागला. प्राथमिक शाळेत असतानाच त्यांना वाचनाची आवड लागली. पुढे हायस्कूलमध्ये त्यांनी साने गुरुजी, वि. स. खांडेकर आणि नंतर अरविंद गोखले यांच्या साहित्याचा प्रभाव घेतला.

निपाणी येथे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी कोल्हापूर येथील गोखले कॉलेजमध्ये शिक्षण घेतले. मात्र आर्थिक अडचणींमुळे त्यांचे शिक्षण पूर्ण होऊ शकले नाही. त्यानंतर त्यांनी निपाणी येथे गॅरेज, टॅक्सी व्यवसाय आणि पुढे पिठाची गिरणी चालवण्याचे काम केले.

महादेव मोरे यांच्या लेखनाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी समाजातील तळागाळातील लोकांचे जीवन वास्तववादी पद्धतीने मांडले. विडी कामगार, झोपडपट्टीतील लोक, डोंबारी, टॅक्सीचालक, देवदासी, विधवा, परित्यक्ता महिला आणि कष्टकरी वर्गातील लोक यांचे अनुभव त्यांच्या साहित्यामध्ये दिसून येतात.

त्यांची पहिली कथा “म्हाईचा दिवस” हिला स्पर्धेत प्रथम क्रमांकाचे पारितोषिक मिळाले. त्यानंतर त्यांनी सातत्याने लेखन सुरू ठेवले. त्यांच्या काही महत्त्वाच्या साहित्यकृतींमध्ये “एकोणिसावी जात”, “झोंबडं”, “चेहऱ्यामागचे चेहरे” आणि “चिताक” यांचा समावेश होतो. “चेहऱ्यामागचे चेहरे” आणि “चिताक” या कथासंग्रहांना महाराष्ट्र शासनाचे पुरस्कार मिळाले आहेत.

“झोंबडं” ही कादंबरी निपाणीतील तंबाखू आंदोलनावर आधारित असून तिची देशभरात चर्चा झाली. गेली अनेक दशके महादेव मोरे यांनी पिठाच्या गिरणीत काम करताना लेखन केले. त्यांच्या गिरणीतील बाकड्यावरच अनेक कथा आणि कादंबऱ्या जन्माला आल्या.

महादेव मोरे यांचे व्यक्तिमत्त्व साधे, संवेदनशील आणि जमिनीवर पाय असलेले मानले जाते. लेखक म्हणून प्रसिद्धी मिळूनही त्यांनी कधीही आपल्या श्रमिक जीवनापासून दूर जाण्याचा प्रयत्न केला नाही.</text>
      <sha1>0w3p5vhfcftxwrwmpfp3v09gbwb1h8j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679860</id>
      <parentid>2679859</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T04:12:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>अभय नातू ने लेख [[महादेव मोरे]] वरुन [[मसुदा:महादेव मोरे]] ला हलविला</comment>
      <origin>2679859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4816" sha1="0w3p5vhfcftxwrwmpfp3v09gbwb1h8j" xml:space="preserve">महादेव मोरे हे मराठीतील महत्त्वाचे कथाकार आणि कादंबरीकार आहेत. त्यांचा जन्म कर्नाटकातील निपाणी येथे झाला. निपाणीसारख्या सीमाभागात राहूनही त्यांनी सातत्याने मराठीत लेखन केले. त्यांनी १७ कादंबऱ्या, १७ कथासंग्रह आणि ४ ललितलेखसंग्रह लिहिले आहेत.

महादेव मोरे यांचे वडील टॅक्सीचालक होते. घरची आर्थिक परिस्थिती बेताची असल्याने लहानपणापासूनच त्यांना संघर्ष करावा लागला. प्राथमिक शाळेत असतानाच त्यांना वाचनाची आवड लागली. पुढे हायस्कूलमध्ये त्यांनी साने गुरुजी, वि. स. खांडेकर आणि नंतर अरविंद गोखले यांच्या साहित्याचा प्रभाव घेतला.

निपाणी येथे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी कोल्हापूर येथील गोखले कॉलेजमध्ये शिक्षण घेतले. मात्र आर्थिक अडचणींमुळे त्यांचे शिक्षण पूर्ण होऊ शकले नाही. त्यानंतर त्यांनी निपाणी येथे गॅरेज, टॅक्सी व्यवसाय आणि पुढे पिठाची गिरणी चालवण्याचे काम केले.

महादेव मोरे यांच्या लेखनाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी समाजातील तळागाळातील लोकांचे जीवन वास्तववादी पद्धतीने मांडले. विडी कामगार, झोपडपट्टीतील लोक, डोंबारी, टॅक्सीचालक, देवदासी, विधवा, परित्यक्ता महिला आणि कष्टकरी वर्गातील लोक यांचे अनुभव त्यांच्या साहित्यामध्ये दिसून येतात.

त्यांची पहिली कथा “म्हाईचा दिवस” हिला स्पर्धेत प्रथम क्रमांकाचे पारितोषिक मिळाले. त्यानंतर त्यांनी सातत्याने लेखन सुरू ठेवले. त्यांच्या काही महत्त्वाच्या साहित्यकृतींमध्ये “एकोणिसावी जात”, “झोंबडं”, “चेहऱ्यामागचे चेहरे” आणि “चिताक” यांचा समावेश होतो. “चेहऱ्यामागचे चेहरे” आणि “चिताक” या कथासंग्रहांना महाराष्ट्र शासनाचे पुरस्कार मिळाले आहेत.

“झोंबडं” ही कादंबरी निपाणीतील तंबाखू आंदोलनावर आधारित असून तिची देशभरात चर्चा झाली. गेली अनेक दशके महादेव मोरे यांनी पिठाच्या गिरणीत काम करताना लेखन केले. त्यांच्या गिरणीतील बाकड्यावरच अनेक कथा आणि कादंबऱ्या जन्माला आल्या.

महादेव मोरे यांचे व्यक्तिमत्त्व साधे, संवेदनशील आणि जमिनीवर पाय असलेले मानले जाते. लेखक म्हणून प्रसिद्धी मिळूनही त्यांनी कधीही आपल्या श्रमिक जीवनापासून दूर जाण्याचा प्रयत्न केला नाही.</text>
      <sha1>0w3p5vhfcftxwrwmpfp3v09gbwb1h8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>महादेव मोरे</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379134</id>
    <redirect title="मसुदा:महादेव मोरे" />
    <revision>
      <id>2679861</id>
      <timestamp>2026-04-20T04:12:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>अभय नातू ने लेख [[महादेव मोरे]] वरुन [[मसुदा:महादेव मोरे]] ला हलविला</comment>
      <origin>2679861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="fpl0ega762nm6vctodo7v5nvu9qjqrn" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[मसुदा:महादेव मोरे]]</text>
      <sha1>fpl0ega762nm6vctodo7v5nvu9qjqrn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मानसिक आरोग्य</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379135</id>
    <redirect title="मसुदा:मानसिक आरोग्य" />
    <revision>
      <id>2679864</id>
      <timestamp>2026-04-20T04:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>अभय नातू ने लेख [[मानसिक आरोग्य]] वरुन [[मसुदा:मानसिक आरोग्य]] ला हलविला</comment>
      <origin>2679864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="nxbgffxpy71gcafmiaeqdlvquxqcfbg" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[मसुदा:मानसिक आरोग्य]]</text>
      <sha1>nxbgffxpy71gcafmiaeqdlvquxqcfbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मानसिक आजार</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379136</id>
    <redirect title="मसुदा:मानसिक आजार" />
    <revision>
      <id>2679866</id>
      <timestamp>2026-04-20T04:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>अभय नातू ने लेख [[मानसिक आजार]] वरुन [[मसुदा:मानसिक आजार]] ला हलविला</comment>
      <origin>2679866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="8ro88v31cb8e1a0m5avhl8glhiv2yvg" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[मसुदा:मानसिक आजार]]</text>
      <sha1>8ro88v31cb8e1a0m5avhl8glhiv2yvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>महाराष्ट्रातील स्वमग्नता (ऑटिझम) उपचार केंद्रे</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379137</id>
    <redirect title="मसुदा:महाराष्ट्रातील स्वमग्नता (ऑटिझम) उपचार केंद्रे" />
    <revision>
      <id>2679868</id>
      <timestamp>2026-04-20T04:20:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>अभय नातू ने लेख [[महाराष्ट्रातील स्वमग्नता (ऑटिझम) उपचार केंद्रे]] वरुन [[मसुदा:महाराष्ट्रातील स्वमग्नता (ऑटिझम) उपचार केंद्रे]] ला हलविला</comment>
      <origin>2679868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="187" sha1="5xgg1pdgfls1b7qzw40j96g65jkqqs7" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[मसुदा:महाराष्ट्रातील स्वमग्नता (ऑटिझम) उपचार केंद्रे]]</text>
      <sha1>5xgg1pdgfls1b7qzw40j96g65jkqqs7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>स्पीच थेरपी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379138</id>
    <redirect title="मसुदा:स्पीच थेरपी" />
    <revision>
      <id>2679873</id>
      <timestamp>2026-04-20T04:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>अभय नातू ने लेख [[स्पीच थेरपी]] वरुन [[मसुदा:स्पीच थेरपी]] ला हलविला</comment>
      <origin>2679873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="83sqhp7g8s2kybklwin3etbq1a5jzs2" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[मसुदा:स्पीच थेरपी]]</text>
      <sha1>83sqhp7g8s2kybklwin3etbq1a5jzs2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Yuvihospitality1</title>
    <ns>3</ns>
    <id>379139</id>
    <revision>
      <id>2679877</id>
      <timestamp>2026-04-20T05:51:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2679877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="286" sha1="h52dtmlfq29kfw4tw41aff05rzgkvl3" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=Yuvihospitality1}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ११:२१, २० एप्रिल २०२६ (IST)</text>
      <sha1>h52dtmlfq29kfw4tw41aff05rzgkvl3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Shivburse</title>
    <ns>3</ns>
    <id>379140</id>
    <revision>
      <id>2679878</id>
      <timestamp>2026-04-20T07:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2679878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="279" sha1="mhtwudf58825v53msgccw2tn8colhiu" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=Shivburse}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १३:१३, २० एप्रिल २०२६ (IST)</text>
      <sha1>mhtwudf58825v53msgccw2tn8colhiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>इस्कंदर मुदा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379141</id>
    <revision>
      <id>2679879</id>
      <timestamp>2026-04-20T08:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tinta Emas Historia Network</username>
        <id>182360</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1348005989|Iskandar Muda]]&quot; पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले</comment>
      <origin>2679879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3316" sha1="t9tjkbojku253tpab5ufdznw1624ffs" xml:space="preserve">
'''इस्कंदर मुदा''' (सुमारे १५८३&lt;ref&gt;[http://www.aolsvc.worldbook.aol.com/wb/Article?id=ar724698 World Book article]{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, accessed 4 January 2007&lt;/ref&gt;–२७ डिसेंबर १६३६&lt;ref&gt;[http://www.aolsvc.worldbook.aol.com/wb/Article?id=ar724698 World Book article]{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, accessed 4 January 2007&lt;/ref&gt;) हे आचेह दारुस्सलामचे १२वे सुलतान होते. त्यांच्या राज्यकाळात, सुलतानशाहीने आपले सर्वात मोठे भौगोलिक विस्तार गाठले, पश्चिमी इंडोनेशिया आणि मलय जलसंधीतील सर्वात सामर्थ्यवान सैन्यशक्ती आणि सर्वात श्रीमंत राष्ट्र बनले.

&quot;इस्कंदर मुदा&quot; या शब्दाचा शब्दशः अर्थ &quot;तरुण अलेक्झांडर&quot; असा होतो, आणि त्याच्या विजयांची तुलना अनेकदा महान [[अलेक्झांडर द ग्रेट|अलेक्झांडरशी]] केली जाते.&lt;ref&gt;[http://www.aolsvc.worldbook.aol.com/wb/Article?id=ar724698 World Book article]{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, accessed 4 January 2007&lt;/ref&gt; त्याच्या प्रसिद्ध विजयांव्यतिरिक्त, त्याच्या राज्यात आचे आंतरराष्ट्रीय इस्लामिक विद्वत्ता आणि व्यापाराचे केंद्र बनले. तो आचे राज्याच्या संस्थापक अली मुघय्यत शाह यांचा थेट पुरुष वंशज असणारा शेवटचा आचे सुलतान होता. इस्कंदर मुदा याच्या मृत्यूने आचे राज्याची संस्थापक वंश, मेकुटा आलम वंशाचा, अंत झाला आणि त्याची जागा दुसऱ्या वंशाने घेतली.
[[चित्र:Iskandar_Muda,_potret_pada_2_April_2026.jpg|इवलेसे|बांदा आचे येथील आसेह संग्रहालयात योसोफ (1980) द्वारे इस्कंदर मुडाचे चित्र.]]
[[चित्र:Letter_to_James_I_from_Sultan_Iskandar_Muda_of_Aceh_in_1615.jpg|डावे|इवलेसे|१६१५ मध्ये इस्कंदर मुदाने [[इंग्लंड|इंग्लंडच्या]] [[इंग्लंडचा पहिला जेम्स|जेम्स पहिल्याला]] लिहिलेले पत्र]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:इ.स. १६३६ मधील मृत्यू]]</text>
      <sha1>t9tjkbojku253tpab5ufdznw1624ffs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679880</id>
      <parentid>2679879</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T08:02:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tinta Emas Historia Network</username>
        <id>182360</id>
      </contributor>
      <origin>2679880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3316" sha1="6t8lmo1ubt9hldqvmd9zq7q9ebdwjhy" xml:space="preserve">
[[चित्र:Iskandar_Muda,_potret_pada_2_April_2026.jpg|इवलेसे|बांदा आचे येथील आसेह संग्रहालयात योसोफ (1980) द्वारे इस्कंदर मुडाचे चित्र.]]
'''इस्कंदर मुदा''' (सुमारे १५८३&lt;ref&gt;[http://www.aolsvc.worldbook.aol.com/wb/Article?id=ar724698 World Book article]{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, accessed 4 January 2007&lt;/ref&gt;–२७ डिसेंबर १६३६&lt;ref&gt;[http://www.aolsvc.worldbook.aol.com/wb/Article?id=ar724698 World Book article]{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, accessed 4 January 2007&lt;/ref&gt;) हे आचेह दारुस्सलामचे १२वे सुलतान होते. त्यांच्या राज्यकाळात, सुलतानशाहीने आपले सर्वात मोठे भौगोलिक विस्तार गाठले, पश्चिमी इंडोनेशिया आणि मलय जलसंधीतील सर्वात सामर्थ्यवान सैन्यशक्ती आणि सर्वात श्रीमंत राष्ट्र बनले.

&quot;इस्कंदर मुदा&quot; या शब्दाचा शब्दशः अर्थ &quot;तरुण अलेक्झांडर&quot; असा होतो, आणि त्याच्या विजयांची तुलना अनेकदा महान [[अलेक्झांडर द ग्रेट|अलेक्झांडरशी]] केली जाते.&lt;ref&gt;[http://www.aolsvc.worldbook.aol.com/wb/Article?id=ar724698 World Book article]{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, accessed 4 January 2007&lt;/ref&gt; त्याच्या प्रसिद्ध विजयांव्यतिरिक्त, त्याच्या राज्यात आचे आंतरराष्ट्रीय इस्लामिक विद्वत्ता आणि व्यापाराचे केंद्र बनले. तो आचे राज्याच्या संस्थापक अली मुघय्यत शाह यांचा थेट पुरुष वंशज असणारा शेवटचा आचे सुलतान होता. इस्कंदर मुदा याच्या मृत्यूने आचे राज्याची संस्थापक वंश, मेकुटा आलम वंशाचा, अंत झाला आणि त्याची जागा दुसऱ्या वंशाने घेतली.
[[चित्र:Letter_to_James_I_from_Sultan_Iskandar_Muda_of_Aceh_in_1615.jpg|डावे|इवलेसे|१६१५ मध्ये इस्कंदर मुदाने [[इंग्लंड|इंग्लंडच्या]] [[इंग्लंडचा पहिला जेम्स|जेम्स पहिल्याला]] लिहिलेले पत्र]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:इ.स. १६३६ मधील मृत्यू]]</text>
      <sha1>6t8lmo1ubt9hldqvmd9zq7q9ebdwjhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:राहुल विनायक भालेराव</title>
    <ns>3</ns>
    <id>379142</id>
    <revision>
      <id>2679882</id>
      <timestamp>2026-04-20T09:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2679882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="326" sha1="lon9ovvpe5pnb4r0oskoxv2rhwpd7ud" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=राहुल विनायक भालेराव}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १४:३९, २० एप्रिल २०२६ (IST)</text>
      <sha1>lon9ovvpe5pnb4r0oskoxv2rhwpd7ud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679884</id>
      <parentid>2679882</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T09:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>राहुल विनायक भालेराव</username>
        <id>182361</id>
      </contributor>
      <comment>Reply</comment>
      <origin>2679884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="708" sha1="lnfqoybtj0udumh199r2ofqogh2e5gi" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=राहुल विनायक भालेराव}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १४:३९, २० एप्रिल २०२६ (IST)

:विकिपीडिया समूहाचे धन्यवाद [[सदस्य:राहुल विनायक भालेराव|राहुल विनायक भालेराव]] ([[सदस्य चर्चा:राहुल विनायक भालेराव|चर्चा]]) १४:५५, २० एप्रिल २०२६ (IST)</text>
      <sha1>lnfqoybtj0udumh199r2ofqogh2e5gi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य:राहुल विनायक भालेराव</title>
    <ns>2</ns>
    <id>379143</id>
    <revision>
      <id>2679883</id>
      <timestamp>2026-04-20T09:20:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>राहुल विनायक भालेराव</username>
        <id>182361</id>
      </contributor>
      <comment>राहुल भालेराव कारकिर्द आढावा</comment>
      <origin>2679883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7896" sha1="eysrqanlr856ctpjklf1d4d9xthmdru" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=राहुल भालेराव|image=|caption=प्रसिद्ध एकपात्री कलाकार आणि निवेदक|birth_date=|birth_place=पुणे, महाराष्ट्र|occupation=[[अभिनेता]], [[लेखक]], [[दिग्दर्शक]], [[निवेदक]]|years_active=१९९३–वर्तमान|education=बी.एससी. (रसायनशास्त्र)|known_for=एकपात्री सादरीकरण, गणेशोत्सव देखावा लेखन, पैठणी होम मिनिस्टर|awards=एकपात्री भूषण पुरस्कार (२०१७), बालगंधर्व परिवार युवा पुरस्कार (२०१५)}}'''राहुल भालेराव''' हे एक भारतीय मराठी एकपात्री कलाकार, लेखक, दिग्दर्शक आणि निवेदक आहेत. मागील तीन दशकांपासून ते मराठी रंगभूमी, गणेशोत्सव देखावे आणि व्यावसायिक जाहिरात क्षेत्रात कार्यरत आहेत. महाराष्ट्रातील ११ राज्यस्तरीय एकपात्री अभिनय स्पर्धांचे ते विजेते आहेत.

== सुरुवातीचा काळ आणि शिक्षण ==
राहुल भालेराव यांनी आपल्या अभिनय प्रवासाची सुरुवात १९९३ साली स्वर्गीय सतीश तारे यांच्या 'फुलराणी रंगभूमी' संस्थेतून केली. बालनाट्यातून काम करत असताना 'टमटमपूरचा टिल्लू' मधील त्यांची 'प्रधान ढब्बूजी' ही भूमिका विशेष गाजली. त्यांनी पुण्याच्या मॉडर्न कॉलेज येथून बी.एससी. (रसायनशास्त्र) पदवी प्राप्त केली आहे. महाविद्यालयीन जीवनात त्यांनी [[पुरुषोत्तम करंडक]] आणि [[फिरोदिया करंडक]] स्पर्धांमध्ये सक्रिय सहभाग घेतला होता.

== रंगभूमी आणि अभिनय प्रवास ==
भालेराव यांनी प्रायोगिक आणि व्यावसायिक रंगभूमीवर विविध भूमिका साकारल्या आहेत.

* '''नाटके:''' 'धमाल लफडं पोरींचं', 'नको रे बाबा' (ग्रिप्स रंगभूमी), 'संगीत कुलवधू' आणि प्रवीण तरडे दिग्दर्शित 'सिक्वेन्स'.
* '''एकपात्री:''' 'बटाट्याची चाळ' (पु.ल. देशपांडे) मधील 'उपवास' ही कथा त्यांनी अनेक व्यासपीठांवर सादर केली. त्यांचा स्वतःचा 'श्रीहसोबा प्रसन्न' हा स्व-अनुभवावर आधारित एकपात्री कार्यक्रम प्रचंड लोकप्रिय असून त्याचे २०० हून अधिक प्रयोग झाले आहेत.

== गणेशोत्सव आणि देखावा दिग्दर्शन ==
पुण्यातील सार्वजनिक गणेशोत्सवात 'देखावा लेखन आणि दिग्दर्शन' क्षेत्रात भालेराव यांचे मोठे योगदान आहे.

* १९९८ पासून त्यांनी ५०० हून अधिक देखावा वर्णन ऑडिओ सीडींची निर्मिती केली आहे.
* त्यांनी लिहिलेला 'सैराट झिंगाट' हा स्त्री प्रश्नांवरील देखावा ७ लाख लोकांनी पाहिला.
* 'रील्स पुढे धोका आहे' या देखाव्याला एबीपी माझाचा महाराष्ट्र स्तरीय प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला.
* 'बावनकशी सराफ' या देखाव्याद्वारे त्यांनी ज्येष्ठ अभिनेते [[अशोक सराफ]] यांना आगळीवेगळी मानवंदना दिली.

== निवेदक आणि जाहिरात क्षेत्र ==
भालेराव यांनी 'राहुल ॲड' या संस्थेच्या माध्यमातून जाहिरात क्षेत्रात आपले स्थान निर्माण केले आहे.

* '''पैठणी होम मिनिस्टर:''' २०१५ पासून या कार्यक्रमाचे २५० हून अधिक प्रयोग झाले आहेत. तृतीयपंथी आणि देवदासी भगिनींसाठी हा कार्यक्रम करणारे ते महाराष्ट्रातील पहिले निवेदक ठरले आहेत.
* '''जाहिरात व डबिंग:''' महाराष्ट्रातील प्रमुख राजकीय नेत्यांसाठी ५०० हून अधिक प्रचार ऑडिओ आणि १००० हून अधिक 'पॅरडी' गीतांची निर्मिती त्यांनी केली आहे.
* ते 'कात्रज डेअरी'चे ब्रँड अँम्बेसेडर म्हणूनही कार्यरत राहिले आहेत.

== सामाजिक बांधिलकी ==
भालेराव यांनी सिपला कॅन्सर हॉस्पिटलमध्ये रुग्णांसाठी, तसेच ससूनमधील 'सोफोश' आणि अनाथालयांमध्ये विनामूल्य कार्यक्रम सादर करून सामाजिक दायित्व जपले आहे.

== पुरस्कार आणि सन्मान ==

* '''एकपात्री भूषण पुरस्कार (२०१७):''' विश्वास पटवर्धन यांच्या 'संस्कार आईचे' संस्थेतर्फे प्रदान.
* '''बालगंधर्व परिवार युवा एकपात्री पुरस्कार (२०१५).'''
* महाराष्ट्र भूषण [[बाबासाहेब पुरंदरे]] यांच्या हस्ते विशेष गौरव.
* [[श्रीराम लागू]] यांच्याकडून त्यांच्या कलाकृतीबद्दल प्रशंसा.

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>eysrqanlr856ctpjklf1d4d9xthmdru</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679892</id>
      <parentid>2679883</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T11:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>राहुल विनायक भालेराव</username>
        <id>182361</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>टिव्ही मालिका</comment>
      <origin>2679892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8055" sha1="a0zjlx6nf1cn9w72ooz24e9vu4ksqs7" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=राहुल भालेराव|image=|caption=प्रसिद्ध एकपात्री कलाकार आणि निवेदक|birth_date=|birth_place=पुणे, महाराष्ट्र|occupation=[[अभिनेता]], [[लेखक]], [[दिग्दर्शक]], [[निवेदक]]|years_active=१९९३–वर्तमान|education=बी.एससी. (रसायनशास्त्र)|known_for=एकपात्री सादरीकरण, गणेशोत्सव देखावा लेखन, पैठणी होम मिनिस्टर|awards=एकपात्री भूषण पुरस्कार (२०१७), बालगंधर्व परिवार युवा पुरस्कार (२०१५)}}'''राहुल भालेराव''' हे एक भारतीय मराठी एकपात्री कलाकार, लेखक, दिग्दर्शक आणि निवेदक आहेत. मागील तीन दशकांपासून ते मराठी रंगभूमी, गणेशोत्सव देखावे आणि व्यावसायिक जाहिरात क्षेत्रात कार्यरत आहेत. महाराष्ट्रातील ११ राज्यस्तरीय एकपात्री अभिनय स्पर्धांचे ते विजेते आहेत.

== सुरुवातीचा काळ आणि शिक्षण ==
राहुल भालेराव यांनी आपल्या अभिनय प्रवासाची सुरुवात १९९३ साली स्वर्गीय सतीश तारे यांच्या 'फुलराणी रंगभूमी' संस्थेतून केली. बालनाट्यातून काम करत असताना 'टमटमपूरचा टिल्लू' मधील त्यांची 'प्रधान ढब्बूजी' ही भूमिका विशेष गाजली. त्यांनी पुण्याच्या मॉडर्न कॉलेज येथून बी.एससी. (रसायनशास्त्र) पदवी प्राप्त केली आहे. महाविद्यालयीन जीवनात त्यांनी [[पुरुषोत्तम करंडक]] आणि [[फिरोदिया करंडक]] स्पर्धांमध्ये सक्रिय सहभाग घेतला होता.

== रंगभूमी आणि अभिनय प्रवास ==
भालेराव यांनी प्रायोगिक आणि व्यावसायिक रंगभूमीवर विविध भूमिका साकारल्या आहेत.

* '''नाटके:''' 'धमाल लफडं पोरींचं', 'नको रे बाबा' (ग्रिप्स रंगभूमी), 'संगीत कुलवधू' आणि प्रवीण तरडे दिग्दर्शित 'सिक्वेन्स'.
* '''एकपात्री:''' 'बटाट्याची चाळ' (पु.ल. देशपांडे) मधील 'उपवास' ही कथा त्यांनी अनेक व्यासपीठांवर सादर केली. त्यांचा स्वतःचा 'श्रीहसोबा प्रसन्न' हा स्व-अनुभवावर आधारित एकपात्री कार्यक्रम प्रचंड लोकप्रिय असून त्याचे २०० हून अधिक प्रयोग झाले आहेत.
* *टीव्ही मालिका*=आशियाना, आतंक, टिळक,साईबाबा
* झीमराठी वरील हास्यसम्राट

== गणेशोत्सव आणि देखावा दिग्दर्शन ==
पुण्यातील सार्वजनिक गणेशोत्सवात 'देखावा लेखन आणि दिग्दर्शन' क्षेत्रात भालेराव यांचे मोठे योगदान आहे.

* १९९८ पासून त्यांनी ५०० हून अधिक देखावा वर्णन ऑडिओ सीडींची निर्मिती केली आहे.
* त्यांनी लिहिलेला 'सैराट झिंगाट' हा स्त्री प्रश्नांवरील देखावा ७ लाख लोकांनी पाहिला.
* 'रील्स पुढे धोका आहे' या देखाव्याला एबीपी माझाचा महाराष्ट्र स्तरीय प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला.
* 'बावनकशी सराफ' या देखाव्याद्वारे त्यांनी ज्येष्ठ अभिनेते [[अशोक सराफ]] यांना आगळीवेगळी मानवंदना दिली.

== निवेदक आणि जाहिरात क्षेत्र ==
भालेराव यांनी 'राहुल ॲड' या संस्थेच्या माध्यमातून जाहिरात क्षेत्रात आपले स्थान निर्माण केले आहे.

* '''पैठणी होम मिनिस्टर:''' २०१५ पासून या कार्यक्रमाचे २५० हून अधिक प्रयोग झाले आहेत. तृतीयपंथी आणि देवदासी भगिनींसाठी हा कार्यक्रम करणारे ते महाराष्ट्रातील पहिले निवेदक ठरले आहेत.
* '''जाहिरात व डबिंग:''' महाराष्ट्रातील प्रमुख राजकीय नेत्यांसाठी ५०० हून अधिक प्रचार ऑडिओ आणि १००० हून अधिक 'पॅरडी' गीतांची निर्मिती त्यांनी केली आहे.
* ते 'कात्रज डेअरी'चे ब्रँड अँम्बेसेडर म्हणूनही कार्यरत राहिले आहेत.

== सामाजिक बांधिलकी ==
भालेराव यांनी सिपला कॅन्सर हॉस्पिटलमध्ये रुग्णांसाठी, तसेच ससूनमधील 'सोफोश' आणि अनाथालयांमध्ये  कार्यक्रम  सादर करून सामाजिक दायित्व जपले आहे.

== पुरस्कार आणि सन्मान ==

* '''एकपात्री भूषण पुरस्कार (२०१७):''' विश्वास पटवर्धन यांच्या 'संस्कार आईचे' संस्थेतर्फे प्रदान.
* '''बालगंधर्व परिवार युवा एकपात्री पुरस्कार (२०१५).'''
* महाराष्ट्र भूषण [[बाबासाहेब पुरंदरे]] यांच्या हस्ते विशेष गौरव.
* [[श्रीराम लागू]] यांच्याकडून त्यांच्या कलाकृतीबद्दल प्रशंसा.

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>a0zjlx6nf1cn9w72ooz24e9vu4ksqs7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ऑडियोलॉजिस्ट</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379144</id>
    <revision>
      <id>2679885</id>
      <timestamp>2026-04-20T09:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Earmart</username>
        <id>182292</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान:  '''ऑडिओलॉजिस्ट''' हा एक आरोग्य सेवा व्यावसायिक असतो जो श्रवणशक्ती (Hearing) आणि संतुलन (Balance) यांच्याशी संबंधित विकारांचे निदान, उपचार आणि व्यवस्थापन करतो. ऑडिओलॉजिस्ट प्रामुख्याने कानाच...</comment>
      <origin>2679885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5255" sha1="hmyppdptg317l2b8ghlrjqtx59o1g09" xml:space="preserve">
'''ऑडिओलॉजिस्ट''' हा एक आरोग्य सेवा व्यावसायिक असतो जो श्रवणशक्ती (Hearing) आणि संतुलन (Balance) यांच्याशी संबंधित विकारांचे निदान, उपचार आणि व्यवस्थापन करतो. ऑडिओलॉजिस्ट प्रामुख्याने कानाचे आरोग्य, [[श्रवणदोष]] आणि तोल जाणे यांसारख्या समस्यांवर काम करतात.

== प्रमुख कार्ये आणि जबाबदाऱ्या ==
ऑडिओलॉजिस्टच्या कामात खालील बाबींचा समावेश होतो:

* '''[[श्रवण चाचणी]]:''' लहान मुले आणि प्रौढांच्या श्रवणशक्तीची तपासणी करणे. यामध्ये '[[प्युअर टोन ऑडिओमेट्री]]' (Pure Tone Audiometry) आणि 'टिम्पॅनोमेट्री' यांसारख्या चाचण्यांचा समावेश होतो.
* '''श्रवणयंत्रांचे प्रिस्क्रिप्शन:''' रुग्णाच्या गरजेनुसार योग्य [[श्रवण यंत्र|श्रवणयंत्र]] ([https://earmart.in/shop/ Hearing Aid]) सुचवणे आणि त्याचे फिटिंग करणे.
* '''संतुलन विकार:''' चक्कर येणे किंवा तोल जाणे (Vertigo/Balance issues) या समस्यांचे निदान करणे.
* '''[[कॉक्लियर इम्प्लांट]]:''' ज्यांना श्रवणयंत्राचा फायदा होत नाही, अशा रुग्णांना [[कॉक्लियर इम्प्लांट]]&lt;nowiki/&gt;साठी तयार करणे आणि शस्त्रक्रियेनंतरचे 'मॅपिंग' करणे.
* '''प्रतिबंधात्मक उपाय:''' आवाजाच्या प्रदूषणामुळे होणारे नुकसान टाळण्यासाठी कानांच्या संरक्षणाबाबत (Ear protection) मार्गदर्शन करणे.

== शिक्षण आणि पात्रता ==
भारतात ऑडिओलॉजिस्ट होण्यासाठी खालील शैक्षणिक पात्रता आवश्यक आहे:

# '''पदवी:''' बी.ए.एस.एल.पी. ('''B.ASLP''' - Bachelor in Audiology and Speech-Language Pathology). हा ४ वर्षांचा (३ वर्षे शिक्षण + १ वर्ष इंटर्नशिप) कोर्स असतो.
# '''पदव्युत्तर:''' एम.ए.एस.एल.पी. ('''M.ASLP''') किंवा ऑडिओलॉजीमध्ये एम.एस्सी.
# '''नोंदणी:''' भारतात प्रॅक्टिस करण्यासाठी '''[[भारतीय पुनर्वसन परिषद]] (Rehabilitation Council of India - RCI)''' कडे नोंदणी असणे अनिवार्य आहे.

== कार्यक्षेत्र ==
ऑडिओलॉजिस्ट खालील ठिकाणी कार्यरत असू शकतात:

* सरकारी आणि खाजगी रुग्णालये.
* स्वतःचे खाजगी क्लिनिक (Hearing Centers).
* शाळा (विशेषतः [[मूकबधिर मुलांसाठीच्या शाळा]]).
* श्रवणयंत्र तयार करणाऱ्या कंपन्या.
* संशोधन आणि शैक्षणिक संस्था.

== ऑडिओलॉजिस्ट आणि ई.एन.टी. (ENT) मधील फरक ==
अनेकदा लोक गोंधळतात, परंतु या दोघांमध्ये फरक आहे:

* '''ई.एन.टी. डॉक्टर:''' हे सर्जन असतात जे कानाच्या जखमा, संसर्ग किंवा गाठींवर शस्त्रक्रिया किंवा औषधोपचार करतात.
* '''ऑडिओलॉजिस्ट:''' हे श्रवणशक्तीच्या तंत्रज्ञानावर आणि पुनर्वसनावर (Rehabilitation) लक्ष केंद्रित करतात. ते शस्त्रक्रिया करत नाहीत.

----

=== संदर्भ (References) ===

* ''[https://rehabcouncil.nic.in/ Rehabilitation Council of India (RCI) अधिकृत वेबसाइट.]''
* ''[https://www.audiology.org/ American Academy of Audiology.]''</text>
      <sha1>hmyppdptg317l2b8ghlrjqtx59o1g09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>कॉक्लियर इम्प्लांट</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379145</id>
    <revision>
      <id>2679887</id>
      <timestamp>2026-04-20T10:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Earmart</username>
        <id>182292</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान:  '''कॉक्लियर इम्प्लांट''' (मराठी: श्रवणयंत्र रोपण) हे एक प्रगत इलेक्ट्रॉनिक वैद्यकीय उपकरण आहे, जे गंभीर ते अतिगंभीर श्रवणदोष (बहिरेपणा) असलेल्या व्यक्तींना आवाजाची जाणीव करून देण्य...</comment>
      <origin>2679887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6794" sha1="gnzyjp2bm9irou2mresp3d8g13m3fis" xml:space="preserve">
'''कॉक्लियर इम्प्लांट''' (मराठी: श्रवणयंत्र रोपण) हे एक प्रगत इलेक्ट्रॉनिक वैद्यकीय उपकरण आहे, जे गंभीर ते अतिगंभीर श्रवणदोष (बहिरेपणा) असलेल्या व्यक्तींना आवाजाची जाणीव करून देण्यासाठी वापरले जाते. हे पारंपारिक श्रवणयंत्रापेक्षा ([https://shop.vrhearingclinic.com/ Hearing Aid]) वेगळे आहे; कारण श्रवणयंत्र केवळ आवाज मोठा करते, तर कॉक्लियर इम्प्लांट खराब झालेल्या कानाच्या कार्याची जागा घेते आणि थेट श्रवण मज्जातंतूला (Auditory Nerve) उत्तेजित करते.

== घटक आणि कार्यप्रणाली ==
कॉक्लियर इम्प्लांटचे दोन मुख्य भाग असतात:

# '''बाह्य भाग (External Part):''' यात माईक आणि 'स्पीच प्रोसेसर' असतो, जो कानाच्या मागे लावला जातो. तो आवाज गोळा करतो आणि त्याचे डिजिटल सिग्नलमध्ये रूपांतर करतो.
# '''अंतर्गत भाग (Internal Part):''' हा शस्त्रक्रियेद्वारे कानाच्या मागे त्वचेखाली बसवला जातो. यात 'इलेक्ट्रोड ॲरे' असतो जो कानाच्या आतील भागात (कॉक्लिया) घातला जातो.

'''कार्य करण्याची पद्धत:'''

* मायक्रोफोन आवाज स्वीकारतो.
* स्पीच प्रोसेसर त्या आवाजाचे विश्लेषण करून त्याचे इलेक्ट्रिकल सिग्नलमध्ये रूपांतर करतो.
* हे सिग्नल ट्रान्समिटरद्वारे अंतर्गत रिसीव्हरकडे पाठवले जातात.
* अंतर्गत इलेक्ट्रोड्स श्रवण मज्जातंतूला उत्तेजित करतात, ज्यामुळे मेंदूला आवाजाचा सिग्नल मिळतो.

== कोणाला याची गरज भासते? ==

* ज्या व्यक्तींना दोन्ही कानांनी अत्यंत कमी ऐकू येते.
* ज्यांच्यावर साध्या श्रवणयंत्राचा (Hearing Aid) कोणताही परिणाम होत नाही.
* जन्मजात [[मूकबधिर]] मुले (शक्यतो ५ वर्षांच्या आत शस्त्रक्रिया केल्यास उत्तम निकाल मिळतात).
* अपघात किंवा आजारामुळे ऐकण्याची क्षमता गमावलेले प्रौढ.

== शस्त्रक्रिया आणि उपचार ==
कॉक्लियर इम्प्लांट बसवण्यासाठी एक छोटी शस्त्रक्रिया करावी लागते, ज्यासाठी साधारण १.५ ते ३ तास लागतात. शस्त्रक्रियेनंतर साधारण २ ते ४ आठवड्यांनी उपकरण 'सुरू' (Activate) केले जाते.

'''महत्त्वाचा टप्पा: [[स्पीच थेरपी]]''' केवळ इम्प्लांट बसवल्याने व्यक्ती लगेच बोलायला किंवा स्पष्ट ऐकायला लागत नाही. मेंदूला त्या नवीन इलेक्ट्रिकल सिग्नलचा अर्थ लावण्यासाठी प्रशिक्षित करावे लागते. यासाठी दीर्घकाळ 'ऑडिटरी व्हर्बल थेरपी' (AVT) किंवा स्पीच थेरपी घेणे आवश्यक असते.

== फायदे ==

* गंभीर [[बहिरेपणा]] असलेल्या व्यक्तींना पुन्हा ऐकू येण्याची संधी मिळते.
* लहान मुलांच्या भाषिक आणि बौद्धिक विकासासाठी हे अत्यंत उपयुक्त ठरते.
* रुग्णाचा आत्मविश्वास वाढतो आणि तो मुख्य प्रवाहात सामील होऊ शकतो.

== मर्यादा आणि खबरदारी ==

* ही एक महागडी उपचार पद्धती आहे.
* शस्त्रक्रियेनंतर काही काळ पाळावे लागणारे नियम (उदा. एमआरआय स्कॅन करताना खबरदारी).
* हे नैसर्गिक श्रवणासारखे नसते; आवाजाचा दर्जा काहीसा यांत्रिक असू शकतो.

== भारतातील स्थिती ==
भारतात केंद्र सरकारच्या '''ADIP''' योजनेअंतर्गत आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील मुलांसाठी मोफत कॉक्लियर इम्प्लांट शस्त्रक्रिया केल्या जातात. अनेक राज्य सरकारेही यासाठी मदत पुरवतात.

== संदर्भ ==

* [https://www.who.int/ जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) - श्रवणदोष मार्गदर्शक तत्त्वे.]
* [[:en:All_India_Institute_of_Speech_and_Hearing|AIISH (All India Institute of Speech and Hearing).]]</text>
      <sha1>gnzyjp2bm9irou2mresp3d8g13m3fis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विलास राठोड</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379146</id>
    <revision>
      <id>2679888</id>
      <timestamp>2026-04-20T10:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Earmart</username>
        <id>182292</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: '''विलास राठोड''' हे महाराष्ट्रातील एक नामांकित 'ऑडिओलॉजिस्ट' (श्रवण तज्ज्ञ) आणि 'स्पीच-लँग्वेज पॅथॉलॉजिस्ट' आहेत. श्रवणदोष आणि वाचा विकार (Speech and Hearing Disorders) असलेल्या व्यक्तींना, विशेषतः ग्...</comment>
      <origin>2679888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5677" sha1="ndz5jpu1mr6nfy6ga3cw053bslrmy9t" xml:space="preserve">'''विलास राठोड''' हे महाराष्ट्रातील एक नामांकित 'ऑडिओलॉजिस्ट' (श्रवण तज्ज्ञ) आणि 'स्पीच-लँग्वेज पॅथॉलॉजिस्ट' आहेत. श्रवणदोष आणि वाचा विकार (Speech and Hearing Disorders) असलेल्या व्यक्तींना, विशेषतः ग्रामीण भागातील रुग्णांना, उपचार आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने समाजाच्या मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी त्यांनी उल्लेखनीय कार्य केले आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://vrhearingclinic.com/doctors-post/dr-vilas-rathod/|title=Vilas Rathod - Vr Speech And Hearing Clinic|date=2025-01-23|language=en-US|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;

== परिचय ==
विलास राठोड यांनी श्रवण आणि वाचा उपचार क्षेत्रात दीर्घकाळ योगदान दिले आहे. त्यांनी केवळ वैद्यकीय उपचार न करता, जनजागृती आणि सामाजिक बांधिलकी जपत हजारो रुग्णांचे आयुष्य सुसह्य केले आहे. त्यांच्या कार्याचा मुख्य ओघ हा जन्मजात मूकबधिर बालके आणि वाढत्या वयामुळे [[श्रवणशक्ती]] कमी झालेल्या व्यक्तींना पुन्हा ऐकते आणि बोलते करणे हा राहिला आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/channel/UCVt1-7V9aVDKDUgN77x-88Q|title=Special Need 4 Child|website=YouTube|language=mr-IN|access-date=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य कार्यक्षेत्र ==
राठोड यांनी खालील क्षेत्रांत विशेष नैपुण्य मिळवले आहे:

* '''श्रवणदोष निदान:''' प्रगत [[ऑडिओमेट्री]] चाचण्यांच्या माध्यमातून [[श्रवणदोष]] कोणत्या पातळीवर आहे, याचे अचूक निदान करणे.
* '''[[कॉक्लियर इम्प्लांट]] समुपदेशन:''' गंभीर श्रवणदोष असलेल्या बालकांसाठी [[कॉक्लियर इम्प्लांट]] शस्त्रक्रियेपूर्वी आणि नंतरचे आवश्यक प्रशिक्षण (Habilitation).
* '''[[स्पीच थेरपी]]:''' तोतरेपणा, उच्चारांमधील दोष आणि पक्षाघातामुळे (Paralysis) गेलेली वाचा परत मिळवण्यासाठी विशेष उपचार पद्धतींचा वापर.
* '''श्रवणयंत्र तंत्रज्ञान:''' रुग्णाच्या गरजेनुसार योग्य डिजिटल श्रवणयंत्राची निवड आणि फिटिंग करणे.

== सामाजिक योगदान ==
विलास राठोड यांचे कार्य केवळ क्लिनिकपुरते मर्यादित नसून, त्यांनी सामाजिक स्तरावरही मोठे योगदान दिले आहे:

* '''ग्रामीण भागात शिबिरे:''' दुर्गम भागातील लोकांपर्यंत पोहोचून मोफत श्रवण तपासणी शिबिरे आयोजित करणे.
* '''शालेय स्क्रीनिंग:''' शालेय वयोगटातील मुलांमध्ये असलेल्या सुप्त श्रवणदोषांचे निदान करून त्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीतील अडथळे दूर करणे.
* '''पालक प्रबोधन:''' मूकबधिर मुलांच्या पालकांचे समुपदेशन करून त्यांना सकारात्मक दृष्टिकोन देणे.

== विशेष उपलब्धी ==
त्यांनी आतापर्यंत हजारो रुग्णांना उपचार देऊन त्यांच्या जीवनात परिवर्तन घडवून आणले आहे. महाराष्ट्रातील श्रवण आणि वाचा उपचार क्षेत्रात एक विश्वासार्ह तज्ज्ञ म्हणून त्यांची ओळख आहे. त्यांच्या कार्यामुळे अनेक मुले आज सामान्य शाळांमध्ये शिक्षण घेत असून स्वावलंबी जीवन जगत आहेत.</text>
      <sha1>ndz5jpu1mr6nfy6ga3cw053bslrmy9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्रवणदोष</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379147</id>
    <revision>
      <id>2679889</id>
      <timestamp>2026-04-20T10:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Earmart</username>
        <id>182292</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान:  '''श्रवणदोष''' म्हणजे एखाद्या व्यक्तीची ध्वनी ऐकण्याची क्षमता कमी होणे किंवा पूर्णपणे नष्ट होणे. जेव्हा एखादी व्यक्ती सामान्य श्रवणक्षमता असलेल्या व्यक्तीइतके (२० डेसिबल किंवा त...</comment>
      <origin>2679889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6677" sha1="n60vhi7mgx0b1bmf4yss8mkltd3rzfp" xml:space="preserve">
'''श्रवणदोष''' म्हणजे एखाद्या व्यक्तीची ध्वनी ऐकण्याची क्षमता कमी होणे किंवा पूर्णपणे नष्ट होणे. जेव्हा एखादी व्यक्ती सामान्य श्रवणक्षमता असलेल्या व्यक्तीइतके (२० डेसिबल किंवा त्यापेक्षा चांगले) ऐकू शकत नाही, तेव्हा तिला श्रवणदोष असल्याचे मानले जाते.

== प्रकार ==
श्रवणदोषाचे प्रामुख्याने तीन प्रकारांत वर्गीकरण केले जाते:

१. '''वाहकीय श्रवणदोष:''' जेव्हा बाह्य कान किंवा मध्यकर्णात काही अडथळा निर्माण होतो (उदा. [[कानातील मळ]], संसर्ग किंवा पडद्याला छिद्र), तेव्हा [[ध्वनी लहरी]] कानाच्या आतपर्यंत नीट पोहोचत नाहीत. 

२. '''संवेदी-मज्जासंस्थेचा दोष:''' हा दोष अंतर्गत कानातील सूक्ष्म पेशी किंवा श्रवण मज्जातंतूंच्या बिघाडामुळे होतो. हा सहसा कायमस्वरूपी स्वरूपाचा असतो. 

३. '''मिश्र श्रवणदोष:''' यामध्ये वरील दोन्ही प्रकारच्या दोषांचा समावेश असतो.
----

== मुख्य कारणे ==

* '''वाढते वय:''' वयोमानानुसार कानाच्या कार्यक्षमतेत घट होणे (प्रिस्बायकुसिस).
* '''ध्वनी प्रदूषण:''' कारखान्यांचा मोठा आवाज, लाउडस्पीकर किंवा इअरफोनचा अतिवापर.
* '''आजार:''' गोवर, गालगुंड, मेंदूज्वर किंवा कानाचा जुनाट संसर्ग.
* '''अनुवांशिकता:''' जन्मतःच कुटुंबातील वारशामुळे येणारा दोष.
* '''इजा:''' डोक्याला किंवा कानाला झालेला अपघात.

----

== लक्षणे ==

* समोरच्या व्यक्तीचे बोलणे समजण्यासाठी कसरत करावी लागणे.
* गर्दीच्या ठिकाणी किंवा गोंधळात संवाद साधताना अडचण येणे.
* टीव्ही किंवा रेडिओचा आवाज खूप वाढवणे.
* कानात सतत गुणगुण किंवा शिटीसारखा आवाज येणे (टिनिटस).
* लोकांनी मोठ्याने बोलावे अशी वारंवार विनंती करणे.

----

== निदान आणि उपचार ==
श्रवणदोषाचे अचूक निदान करण्यासाठी '''&lt;nowiki/&gt;'[[ऑडिओमेट्री]]'''' चाचणी केली जाते. उपचारांमध्ये खालील पर्यायांचा समावेश होतो:

१. '''[[श्रवण यंत्र|श्रवणयंत्र]]:''' आधुनिक डिजिटल यंत्रांच्या मदतीने स्पष्ट ऐकू येते.

२. '''[[कॉक्लियर इम्प्लांट]]:''' तीव्र श्रवणदोष असलेल्या व्यक्तींसाठी ही एक शस्त्रक्रिया आहे. 

३. '''[[शस्त्रक्रिया]]:''' कानाच्या पडद्याच्या किंवा हाडांच्या दुरुस्तीसाठी शस्त्रक्रिया केली जाते. 

४. '''[[वाचा उपचार]]:''' विशेषतः लहान मुलांच्या उच्चारांसाठी याची मदत होते.
----

== महाराष्ट्रातील सेवा: इअर मार्ट हेअरिंग सोल्युशन्स ==
महाराष्ट्रात श्रवणदोषावर उपचार आणि साहाय्य करण्यासाठी '''&lt;nowiki/&gt;'[[इअर मार्ट हेअरिंग सोल्युशन्स]]''''  ही संस्था अग्रगण्य आहे.

* '''व्याप्ती:''' ही संस्था पुणे, मुंबई, नागपूर, छत्रपती संभाजीनगर आणि इतर महत्त्वाच्या शहरांसह संपूर्ण महाराष्ट्रात सेवा देते.
* '''वैशिष्ट्ये:''' आधुनिक उपकरणांद्वारे श्रवण तपासणी, जागतिक दर्जाची [[श्रवण यंत्र|श्रवणयंत्रे]] आणि तज्ज्ञ [[ऑडिओलॉजिस्ट]]&lt;nowiki/&gt;चे मार्गदर्शन येथे उपलब्ध करून दिले जाते. ग्रामीण भागातील रुग्णांपर्यंत पोहोचण्यासाठी ही संस्था विशेष प्रयत्नशील आहे.

----

== प्रतिबंधात्मक काळजी ==

* मोठ्या आवाजाच्या ठिकाणी इअर प्लगचा वापर करा.
* कानात तीक्ष्ण वस्तू, काड्या किंवा तेल घालू नका.
* श्रवणशक्तीत थोडाही बदल जाणवल्यास त्वरित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.</text>
      <sha1>n60vhi7mgx0b1bmf4yss8mkltd3rzfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मसुदा:व्हिआर स्पीच अँड हिअरिंग क्लिनिक</title>
    <ns>118</ns>
    <id>379148</id>
    <revision>
      <id>2679890</id>
      <timestamp>2026-04-20T11:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Earmart</username>
        <id>182292</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान:  '''व्हिआर स्पीच अँड हिअरिंग क्लिनिक''' ही महाराष्ट्रातील एक अग्रगण्य [[श्रवणदोष]] निवारण आणि वाक्-उपचार सेवा देणारी संस्था आहे. या संस्थेचे मुख्यालय [[छत्रपती संभाजीनगर]] येथे असून, ति...</comment>
      <origin>2679890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5230" sha1="55e1wwokl32nixek9i81ytpja8ax7i4" xml:space="preserve">
'''व्हिआर स्पीच अँड हिअरिंग क्लिनिक''' ही महाराष्ट्रातील एक अग्रगण्य [[श्रवणदोष]] निवारण आणि वाक्-उपचार सेवा देणारी संस्था आहे. या संस्थेचे मुख्यालय [[छत्रपती संभाजीनगर]] येथे असून, तिचे जाळे महाराष्ट्रभरातील प्रमुख शहरांमध्ये पसरलेले आहे. ही संस्था प्रामुख्याने श्रवणयंत्र, [[स्पीच थेरपी]] आणि ऑडिओलॉजी चाचण्यांसाठी ओळखली जाते.

== इतिहास आणि स्थापना ==
व्हिआर स्पीच अँड हिअरिंग क्लिनिकची स्थापना '''[[विलास राठोड]]'''  यांनी केली. [[श्रवणदोष]] असलेल्या व्यक्तींना आधुनिक तंत्रज्ञान आणि तज्ज्ञ मार्गदर्शनाद्वारे मुख्य प्रवाहात आणणे, या उद्देशाने या संस्थेची सुरुवात करण्यात आली. अल्पावधीतच 'इअर मार्ट'  या ब्रँड अंतर्गत संस्थेने आपले विस्तार कार्य वाढवले आहे.

== सेवा आणि उपचार ==
क्लिनिकमध्ये खालीलप्रमाणे विविध आरोग्य सेवा पुरवल्या जातात:

=== १. ऑडिओलॉजी (श्रवण शास्त्र) ===

* '''श्रवण चाचणी:'''  PTA (Pure Tone Audiometry), Impedance Audiometry आणि मुलांसाठी विशेष चाचण्या (BERA/OAE).
* '''श्रवणयंत्र फिटिंग:''' जागतिक दर्जाच्या कंपन्यांची आधुनिक आणि अदृश्य श्रवणयंत्रे उपलब्ध करून देणे.

=== २. [[स्पीच थेरपी]] (वाक्-उपचार) ===

* मुलांमधील बोलण्याचे दोष (उदा. तोतरेपणा, उच्चार स्पष्ट नसणे).
* ऑटिझम आणि एडीएचडी असलेल्या मुलांसाठी विशेष उपचार.
* पक्षाघातानंतर गेलेली वाचा परत मिळवण्यासाठी थेरपी.

=== ३. समुपदेशन ===

* [[श्रवणदोष]] आणि त्यावरील उपचारांबाबत रुग्ण आणि त्यांच्या पालकांचे समुपदेशन.

== विस्तार आणि नेटवर्क ==
व्हिआर स्पीच अँड हिअरिंग क्लिनिकचे महाराष्ट्रात ४० पेक्षा जास्त क्लिनिक्सचे नेटवर्क आहे. यामध्ये प्रामुख्याने खालील शहरांचा समावेश होतो:

* [[पुणे]]
* [[अहिल्यानगर]]
* [[मुंबई]]
* [[छत्रपती संभाजीनगर]] (औरंगाबाद)
* [[नागपूर]]
* [[नाशिक]] इतर शहर 

== तंत्रज्ञान आणि डिजिटल उपक्रम ==
संस्थेने रुग्णसेवेसाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला आहे. '''&lt;nowiki/&gt;'व्हॉट्सॲप-फर्स्ट'''' प्रणालीद्वारे रुग्णांना त्वरित भेटीची वेळ  आणि माहिती उपलब्ध करून दिली जाते. तसेच, डिजिटल प्लॅटफॉर्मद्वारे श्रवणदोषाबद्दल जनजागृती करण्याचे कामही संस्थेमार्फत केले जाते.

== सामाजिक योगदान ==
ग्रामीण भागातील लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी संस्था विविध शिबिरे आयोजित करते, ज्यामध्ये मोफत श्रवण तपासणी आणि सवलतीच्या दरात श्रवणयंत्रे उपलब्ध करून दिली जातात.

== बाह्य दुवे ==

* अधिकृत संकेतस्थळ: https://vrhearingclinic.com/</text>
      <sha1>55e1wwokl32nixek9i81ytpja8ax7i4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>