वसंत पंचमी

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mr">
  <siteinfo>
    <sitename>विकिपीडिया</sitename>
    <dbname>mrwiki</dbname>
    <base>https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">मिडिया</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">विशेष</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">चर्चा</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">सदस्य</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">सदस्य चर्चा</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">विकिपीडिया</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">विकिपीडिया चर्चा</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">चित्र</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">चित्र चर्चा</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">मिडियाविकी</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">मिडियाविकी चर्चा</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">साचा</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">साचा चर्चा</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">सहाय्य</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">सहाय्य चर्चा</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">वर्ग</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">वर्ग चर्चा</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">दालन</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">दालन चर्चा</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">मसुदा</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">मसुदा चर्चा</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">विभाग</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">विभाग चर्चा</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>वसंत पंचमी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5</id>
    <revision>
      <id>2680243</id>
      <parentid>2676182</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T08:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25269" sha1="hpdd58kxufyb4fxor9f33vhk7bqu2iu" xml:space="preserve">{{विशेष लेख क्रमांक|क्रमांक=२}}
 
[[File:Saraswati with Vitarka Mudra.JPG|thumb|विद्येची देवता सरस्वतीची]]
 
'''वसंत पंचमी''' ही [[शिशिर|शिशिर ऋतूमध्ये]] येणारी [[माघ शुद्ध पंचमी]] होय.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/spiritual/religion-basant-panchami-2022-offer-this-material-to-goddess-saraswati-and-get-the-boon-of-success-22426906.html|title=Basant Panchami 2022: बसंत पंचमी पर मां सरस्वती को अर्पित करें ये सामग्री, मिलेगा सफलता का वरदान|website=Dainik Jagran|language=hi|access-date=2022-02-01}}&lt;/ref&gt; वसंत पंचमीलाच श्रीपंचमी किंवा ज्ञानपंचमी म्हणतात. [[वसंत ऋतू]]ला ऋतूंचा राजा असे मानले जाते. त्याचे स्वागत करण्याचा हा विशेष दिवस आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=h84BAAAAMAAJ&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;pg=PA11&amp;dq=vasant+panchami&amp;hl=en|title=Handbook of the Bombay Presidency: With an Account of Bombay City|last=Murray (Firm)|first=John|last2=Eastwick|first2=Edward Backhouse|date=1881|publisher=J. Murray|language=en}}&lt;/ref&gt; 

भारतात साधारणतः [[मकरसंक्रांत|मकर संक्रांती]]नंतर (खरेतर २१ डिसेंबरनंतर) सूर्याचे उत्तरायण सुरू होतानाच्या काळात येणारा हा सण आहे. भारतात वेगवेगळ्या प्रदेशात वेगवेगळ्या पद्धतीने साजरा होत असला तरी खास करून या दिवशी, नृत्यादि कला शिकवणाऱ्या संस्थांत, विद्येची देवता - [[सरस्वती]]ची पूजा करण्याची प्रथा आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livehindustan.com/astrology/story-basant-panchami-2022-saraswati-puja-date-time-puja-vidhi-shubh-muhrat-importance-significance-5719572.html|title=Basant Panchami 2022 : 5 फेब्रुवारी को मनेगा बसंत पंचमी का त्योहार, नोट कर लें पूजा का शुभ मुहूर्त और संपूर्ण पूजन विधि|website=Hindustan|language=hindi|access-date=2022-02-03}}&lt;/ref&gt; वसंत पंचमीपासून वसंत ऋतू सुरू झाला असे समजले जाते. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=_LCSKv-4HcYC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=festivals+of+india&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiTmbG6g77aAhVJro8KHW2_Af0Q6AEIJjAA#v=onepage&amp;q=festivals%20of%20india&amp;f=false|title=Fairs and Festivals of India|last=Sharma|first=S. P.|last2=Gupta|first2=Seema|date=2006|publisher=Pustak Mahal|isbn=9788122309515|language=en}}&lt;/ref&gt; हा दिवस सरस्वतीचा जन्मदिवस आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=oqWtDwAAQBAJ&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;pg=PT41&amp;dq=vasant+panchami&amp;hl=en|title=Mantra Stuti Stotra Collection In English Rhyme|last=Misra|first=Munindra|date=2019-08-13|publisher=Munindra Misra via PublishDrive|language=en}}&lt;/ref&gt; वसंत पंचमी ही [[कामदेव|कामदेवाच्या]] पूजेसाठीही ओळखली जात असे. सुफी परंपरेतील चिश्ती संप्रदायात हजरत निजामुद्दीन अवलियाचे शागीर्द मोहरीच्या पिवळ्या फुलांच्या रंगात बुडविलेली वस्त्रे नेसून हा सण साजरा करतात.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=FFy8DwAAQBAJ&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;pg=PA35&amp;dq=vasant+panchami+and+yellow+clothes&amp;hl=en|title=Your Goddess Year: A Week-by-Week Guide to Invoking the Divine Feminine|last=Alexander|first=Skye|date=2019-12-03|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-5072-1105-2|language=en}}&lt;/ref&gt; मध्ययुगात या दिवशी  'सुवसंतक' नावाचा उत्सव होत असे.&lt;ref&gt;जोशी महादेवशास्त्री ,भारतीय संस्कृती कोश खंड आठवा, पृष्ठ ५२३&lt;/ref&gt;

==कृषी संस्कृती==
वसंत पंचमीचा कृषी संस्कृतीशी संबंध दिसून येतो&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. या दिवशी नवान्न इष्टी असा एक छोटा [[यज्ञ]] करतात. शेतात तयार झालेल्या नवीन पिकाच्या लोंब्या घरात आणून त्या देवाला अर्पण करतात. 
==देवी सरस्वती जयंती==
हा दिवस देवी [[सरस्वती]]चा जन्मदिवस म्हणूनही साजरा केला जातो. 
एकदा फिरत असताना सृष्टी निर्माता [[ब्रह्मदेव]] यांना अवतीभवती शांतात वाटू लागली, त्यामुळे येथे काही कमतरता आहे असे वाटून त्यांच्या मुखातून वीणावादन करीत देवी [[सरस्वती]] प्रकट झाली अशी कथी प्रचलित आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/astro/religion-festival-news/basant-panchmi-saraswati-puja-date-muhurat-2021-why-celebrate-bansant-panchmi/articleshow/80896733.cms|title=वसंत पंचमी सरस्वती पूजा कधी? तारीख व मुहूर्त जाणून घ्या...|website=[[महाराष्ट्र टाइम्स]]|access-date=2022-02-03}}&lt;/ref&gt; 
*नैवेद्याचे पदार्थ
वसंत पंचमीच्या दिवशी [[सरस्वती]] देवीला नैवेद्य दाखविण्यासाठी भारताच्या विविध प्रांतात बुंदीचे लाडू, नारळाची बर्फी, खिचडी, केशरी राजभोग, विविध प्रकारची भजी असे पदार्थ केले जातात आणि त्याचा प्रसाद म्हणून स्वीकार केला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/lifestyle/recipe-vasant-panchami-traditional-food-dishes-basant-panchami-foods-in-hindi-neer-3978494.html|title=Vasant Panchami Food Dishes: वसंत पंचमी पर इन पारंपरिक फूड डिशेस से फेस्टिवल करें सेलिब्रेट|date=2022-01-31|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2022-02-01}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==दिनांक==
गेल्या किंवा येत्या काही वर्षांतील वसंत पंचमीच्या तारखा : &lt;br/&gt;
सन २०२२ - ४ फेब्रुवारी,&lt;br /&gt;
सन २०२१ - १६ फेब्रुवारी&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=oqWtDwAAQBAJ&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;pg=PT41&amp;dq=vasant+panchami&amp;hl=en|title=Mantra Stuti Stotra Collection In English Rhyme|last=Misra|first=Munindra|date=2019-08-13|publisher=Munindra Misra via PublishDrive|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
सन २०२० - ३० जानेवारी, ३१ जानेवारी &lt;br /&gt;
सन २०१९ - फेब्रुवारी १०&lt;br /&gt;
सन २०१८ - जानेवारी २२

==पेशवेकालीन उत्सव==
पेशव्यांंच्या काळात हा उत्सव महाराष्टात उत्साहाने साजरा होत असे असा उल्लेख ब्राॅॅटन याने केला आहे. या दिवशी स्री-पुरुष आपल्या नातेवाइकांंना फुलांंचा अथवा हिरव्या देठाच्या धान्याच्या कणसांंचा गुच्छ भेट म्हणून देत. डोक्यावरील पागोट्यात तो कणसाचा तुरा रोवत असत. याच दिवशी पिवळ्या रंंगाचे वस्त्र परिधान करण्याचीही पद्धत होती. फुले, फळे, मिठाई यांंची देवाणघेवाण होत असे. वसंंत ॠतूची सन्मानपूर्वक पूजा हा मुख्य भाग असे.&lt;ref&gt;डाॅॅ.कर्णिक शशिकांंत, पेशवेकालीन महाराष्ट्रातील सामाजिक व आर्थिक जीवन,[[इतिहास]] आणि संंस्कृृती,१९८६,पृृष्ठ ७४—७५&lt;/ref&gt;

[[बाजीराव पेशवे]] यांंच्या काळात सरदारांंसोबत हा उत्सव साजरा केला जाई. केशरी रंंगाची उधळण केली जात असे. [[ब्राह्मण]], शास्त्री आणि अन्य सन्माननीय व्यक्तींंना भोजन, कलावंंतिणींंचे नृत्य असे उत्सवाचे स्वरूप असे.&lt;ref&gt;डाॅॅ.पाटील रत्नप्रभा, पेशवे आणि मराठे सरदार घराण्यातील स्रियांंचे धार्मिक जीवन,२००७,श्वेता पब्लिकेशन्स,पृृष्ठ ७२&lt;/ref&gt;

==कुंभमेळा==
वसंत पंचमीचा दिवस हा [[कुंभमेळा]]प्रसंगी विशेष पवित्र मानला जातो. या दिवशी कुंभमेळ्यात शाही स्नान  होते.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://hindi.timesnownews.com/india/article/kumbh-shahi-snan-basant-panchami-two-crore-devotees-to-take-a-holy-dip-on-today/362996|title=Kumbh Shahi Snan 2019: बसंत पंचमी पर तीसरा शाही स्नान आज, 2 करोड़ से अधिक श्रद्धालुओं के डुबकी लगाने का अनुमान|last=|first=|date=१०. २. २०१९|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}{{मृत दुवा|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

===सूर्य मंदिर===
बिहार राज्यातल्या [[औरंगाबाद]] जिल्ह्यातील देव नावाच्या गावामधील सूर्य मंदिरात असलेली देवतेची मूर्ती ही वसंत पंचमीच्या दिवशी स्थापन झाली असे मानले जाते. या दिवशी देवतेला स्नान घालतात आणि तिला जुनी वस्त्रे काढून नवी लाल वस्त्रे नेसवतात. भाविक मंडळी या दिवशी गीत, [[संगीत]], [[नृत्य]] यांचे सादरीकरण करतात.&lt;ref&gt;Anirudha Behari Saran; Gaya Pandey (1992). Sun Worship in India: A Study of Deo Sun-Shrine. Northern Book Centre. p. 68. ISBN 978-81-7211-030-7.&lt;/ref&gt;

==प्रेमाचे प्रतीक==
मथुरा येथील बांके बिहारी मंदिरातील ४० दिवसीय होळी उत्सवाचा आरंभ या दिवशी केला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/agra/holi-festival-will-start-from-banke-bihari-temple-on-vasant-panchami-in-vrindavan|title=ब्रज की होली: वसंत पंचमी पर वृंदावन के बांकेबिहारी मंदिर में उड़ेगा गुलाल, 40 दिवसीय रंगोत्सव की होगी शुरुआत|website=Amar Ujala|language=hi|access-date=2022-02-01}}&lt;/ref&gt; प्रेमभावनेचे प्रतीक म्हणून हा दिवस साजरा केला जातो. लोक गुलाबी किंवा पिवळ्या रंगाची वस्त्रे परिधान करतात. या दिवशी आंब्याची पाने गुंफलेली फुलांची  माळ, गजरे इत्यादी घालण्याची प्रथा आहे. लोक या दिवशी राधाकृष्ण, तसेच मदन आणि रती यांच्या प्रेमाची गीते गातात.&lt;ref&gt;Roy, Christian. Traditional Festivals: A Multicultural Encyclopedia. ABC-CLIO. Vol.2. pp. 192-195. 2005. ISBN 9781576070895  Vema, Manish. Fast and Festivals of India. Diamond Pocket Books. p.72. 2000. ISBN 9788171820764&lt;/ref&gt;

==वसंत पूजा==
[[File:वसंत ऋतूनिमित्त वसंत पूजा.jpg|thumb|वसंत ऋतूनिमित्त वसंत पूजा]]
महाराष्ट्रात वसंत ऋतूचे औचित्य साधून, वैदिक ज्ञानाची परंपरा जोपासलेल्या ब्रह्मवृंद समुदायाचे पूजन केले जाते. याचवेळी कैरीची डाळ आणि पन्हे यांचा नैवेद्य देवाला अर्पण केला जातो आणि सर्वाँना प्रसाद वाटप केले जाते.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=AFJQEAAAQBAJ&amp;pg=PA15&amp;dq=%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjAhYOp2a2GAxWLlFYBHejuDtYQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE&amp;f=false|title=Kalayatra Magazine Issue 3 July 2021|last=Chaturvedi|first=Sachin|last2=Mathur|first2=Dr Taruna|last3=Pundhir|first3=Vineeta|date=2021-07-05|publisher=Anuragyam|language=hi}}&lt;/ref&gt;

==भारताच्या विविध प्रांतांत==
[[मथुरा]], [[वृंदावन]], [[राजस्थान]] या भागात या दिवशी विशेष उत्सव साजरा केला जातो. या  दिवशी [[गणपती]], [[इंद्र]], [[शिव]] आणि [[सूर्य]] यांची प्रार्थनाही होते. बंगाल प्रांतात या दिवशी भक्तिगीते म्हणत प्रभातफेरी काढतात.&lt;ref&gt;भारतीय संस्कृती कोश खंड आठ &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;शक्ती गुप्ता , Festivals fairs and fasts of India&lt;/ref&gt; 
*[[बंगाल]]-
[[पश्चिम बंगाल]]मध्ये या दिवशी सर्वजण पिवळी वस्त्रे परिधान करून सरस्वतीची पूजा करतात. देवीच्या पायाशी पुस्तके व लेखण्या ठेवून देवीचा आशीर्वाद घेतात. काही लोक उपासही करतात. सरस्वतीला फुले वाहतात.  याला 'पुष्पांजली' असे म्हणतात. या दिवशी लहान मुलांच्या पाटीवर पहिली मुळाक्षरे काढून देऊन त्यांच्या शिक्षणाची सुरुवात करतात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://food.ndtv.com/hindi/basant-panchami-2021-date-significant-saraswati-puja-muhurat-importance-and-special-bhog-2369375|title=Basant Panchami: कल है बसंत पंचमी का पर्व, जानें शुभ मुहूर्त, महत्व और भोग|website=NDTV Food|language=hi|access-date=2021-02-16}}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
[[File:A girl in yellow religious dress for Vasant Panchami Festival in Kolkata.jpg|thumb|कोलकाता येथील पिवळ्या रंगाचे कपडे परिधान केलेली बालिका]]
*[[राजस्थान]] - पिवळा पोशाख घालून, गोड जेवण करून, पिवळ्या रंगांच्या फुलांनी घराची सजावट करून हा उत्सव साजरा करतात. राजस्थानात मोगऱ्याच्या फुलांच्या माळा गळ्यात घालणे आवश्यक मानले जाते.&lt;ref&gt; Journal of the Indian Anthropological Society, Volume 30 (1995)&lt;/ref&gt;
*कुमाऊ पर्वतीय प्रदेशात या दिवशी महिला अपिवले वस्त्र परिधान करतात. पुरुष डोक्याला पिवळी  टोपी अथवा रुमाल बांधतात.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=XVlxXKA7kaAC&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;pg=PA382&amp;dq=basant+panchami+in+bali&amp;hl=en|title=Parikrama Uttrakhand|last=Girirajshah|first=Dr|last2=Shah|first2=Dr Sarita|publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd.|isbn=978-81-288-0224-9|language=hi}}&lt;/ref&gt;

==सुफी संप्रदायात==
लोचन सिंग बक्षी यांच्या मतानुसार, बाराव्या शतकात भारतीय [[सुफी]] [[मुस्लिम]] व्यक्तींनी ह्या हिंदू उत्सवाचा स्वीकार केल्याचे दिसते. चिश्ती संप्रदायानुसार आमीर खुस्रो यांनी एका हिंदू महिलेला या दिवशी पिवळी साडी नेसून मंदिरात गेल्याचे पाहून या संप्रदायाने ही पद्धत स्वीकारली असे मानले जाते.&lt;ref&gt;Lochan Singh Buxi (1994). Prominent Mystic Poets of Punjab: Representative Sufi Poetry in Punjabi, with English Rendering. pp. 49–50. ISBN 978-81-230-0256-9.&lt;/ref&gt;

==शीख संप्रदायात==
वसंत ऋतूचा प्रारंभ म्हणून [[शीख]] संप्रदाय हा दिवस उत्सव म्हणून  साजरा करतो. गुरुद्वारामध्ये सामाजिक उत्सव म्हणून या दिवसाचे आयोजन करण्याची पद्धत महाराजा रणजीतसिंग यांनी सुरू केली. या उत्सवाचा भाग म्हणून पतंग उत्सव करणे. या उत्सवाची सुरुवात [[अमृतसर]]मधील हरमंदिर साहिब गुरुद्वारा येथून झाली. महाराजांच्या दरबारातील विशेष कार्यक्रम या दिवशी होत असे आणि त्या दिवशी त्यांचे मंत्री आणि सैनिक पिवळ्या रंगाचा पोशाख परिधान करीत असत.&lt;ref&gt;Hari Ram Gupta (1991). History of the Sikhs: The Sikh lion of Lahore, Maharaja Ranjit Singh, 1799-1839. Munshiram Manoharlal.&lt;/ref&gt; '''अब हमारे घर बसंत''' असा  उल्लेख गुरुग्रंथसाहिब मध्ये आहे. याचा अर्थ आमच्यावर आज ईश्वरी कृपा आहे असा होतो.पतियाळा येथील गुरुद्वारात या विशेष दिवसाचे आयोजन केले जाते.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/society/faith/vasant-panchami/article67838186.ece|title=Vasant Panchami|date=2024-02-12|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

==भारताबाहेर==
भारतातीलच नव्हे तर फाळणीनंतर पाकिस्तानात गेलेल्या पश्चिम पंजाबातसुद्धा वसंतपंचमी ही पतंगोत्सवाच्या स्वरूपात साजरी केली जाते. शेतातील सरसों (मोहरी)ची फुले पिवळी जर्द झाल्यावर नदीकाठी पंजाबात हा दिवस साजरा केला जातो. या दिवशी केशर घातलेला गोड भात खाण्याची पद्धत आहे.&lt;ref&gt;Nikita Desai (2010). A Different Freedom: Kite Flying in Western India; Culture and Tradition. Cambridge Scholars Publishing. pp. 32–34, 60, 99–100, 151. ISBN 978-1-4438-2310-4.&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;शक्ती गुप्ता festivals fairs and fasts of India&lt;/ref&gt;

[[बाली]]मध्ये हरी राया सरस्वती या नावाने ही उत्सव साजरा होतो. मंदिरे, शिक्षण संस्था, सार्वजनिक ठिकाणे येथे सकाळपासून दुपारपर्यंत प्रार्थना म्हटल्या जातात. नेहमीच्या पोशाखापेक्षा विद्यार्थी व शिक्षक गडद रंगाचे पोशाख परिधान करतात. मंदिरांत आणि देवळांत पक्वान्ने प्रसाद म्हणून दिली जातात.&lt;ref&gt; &quot;Bali Cultural Ceremony and Ritual&quot;. Balispirit.com. Retrieved 2017-10-08.&lt;/ref&gt;

==चित्रदालन== 
&lt;gallery&gt;
File:Kama sur le temple de Parshvanath (Khajuraho) (8638392628).jpg|मदन आणि रती
File:Mustard Fields.jpg|मोहरीची फुले
File:Goddess Saraswati dressed in yellow sari for Vasant Panchami Festival, Kolkata.jpg|सरस्वती पूजा
चित्र:Semal (Bombax ceiba) flowers in Kolkata W IMG 4132.jpg|वसंत ऋतूत बहरलेली [[सांवर|सांवरीची फुले]]
File:पळसाचे फूल.jpg|पळसाचे फूल
&lt;/gallery&gt;

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

{{भारतीय सण आणि उत्सव}}
{{हिंदू सण}} 

[[वर्ग:हिंदू धर्मातील सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:शेती]]</text>
      <sha1>hpdd58kxufyb4fxor9f33vhk7bqu2iu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मानसशास्त्र</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13600</id>
    <revision>
      <id>2680098</id>
      <parentid>2575189</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T16:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82270" sha1="dy152rtbg6j8edvn2q9mag8vp370wul" xml:space="preserve">'''मानसशास्त्र''' ([[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]]: ''Psychology'', ''सायकॉलॉजी'' ;) हे [[मन]] व [[वर्तणूक]] यांचा अभ्यास करणारे विज्ञान आहे. हा इंग्रजी शब्द रुडॉल्फ गॉकेल या जर्मन तत्त्वज्ञाज्याने १६व्या शतकात तयार केला.. हा शब्द ''psyche'' ''साईक'(मन)' व ''logus'' ''लोगस''(शास्त्र) या शब्दांवरून आलेल्या [[ग्रीक]] शब्दाचा अर्थ आत्म्याचे शास्त्र असा आहे. यावरून त्या काळातला या शास्त्रावरचा धार्मिक प्रभाव लक्षात येईल. परंतु काही तत्त्वज्ञांनी यास आक्षेप घेतला.'आत्मा' ही एक गूढ, अमूर्त, सिद्ध न करता येण्याजोगी संकल्पना आहे. त्यामुळे 'आत्म्याचा' शास्त्रशुद्ध अभ्यास करणे शक्य नाही. हा विचारप्रवाह विकसित होऊन मानसशास्त्राचा शास्त्र म्हणून अभ्यास व्हायला १९वे शतक उजाडावे लागले. त्यावेळी 'मनाचे शास्त्र' किंवा 'मानसिक जीवनाचे शास्त्र'(the science of mental life) अशी त्याची व्याख्या केली गेली. या काळात मानसशास्त्रज्ञ स्वयंसेवकांना त्यांच्या मानसिक अनुभवांचे ''(उदा.संवेदना,विचार,भावना इ.)'वर्णन करावयास सांगितले गेले, परंतु इ.स.च्या २०व्या शतकाच्या सुरुवातीला पुढे आलेल्या मतांनुसार शास्त्रात केवळ दृश्य आणि मापनीय अशाच घटकांचा अभ्यास करता येतो. मन ही अदृश्य संकल्पना आहे तिचे मापन करता येत नाही. हाच विचार पुढे वर्तनवाद (behaviourisim)या नावाने प्रसिद्ध झाला. त्यामुळे या काळात मानसिक अनुभवांऐवजी बाह्यवर्तनांचा अभ्यास करण्यावर भर दिला गेला. कारण बाह्यवर्तन दृश्य स्वरूपाचे आहे. त्यामुळे इ.स. १९२० च्या सुमारास ''मानवी वर्तनांचा अभ्यास करणारे शास्त्र म्हणजे मानसशास्त्र'' अशी व्याख्या केली गेली. ही व्याख्या इ.स. १९६० च्या दशकापर्यंत स्वीकारली जात होती;  मनाच्या अभ्यासात मानशास्त्रज्ञांना परत रस निर्माण झाला. '[मन]' हा शब्द मानसशास्त्राच्या पाठ्यपुस्तकांत दिसू लागला.आणि मानसशास्त्राची व्यापक व्याख्या अशी केली गेली -'वर्तनांचा आणि मानसिक प्रक्रियांचा अभ्यास करणारे शास्त्र''. यात मानसिक प्रक्रियांचाही शास्त्रीय अभ्यास करता येतो असे गृहीत धरले आहे. उदाहरणार्थ, [[मुलाखती]]सारख्या व्यक्तिमत्त्व चाचण्यांवरून माणसाच्या व्यक्तिमत्त्वाचा वस्तुनिष्ठ अभ्यास करता येतो; मनात निर्माण झालेल्या भावनांमुळे जे शरीरांतर्गत बदल घडून येतात, त्यांचे मोजमाप करता येते. थोडक्यात अदृश्य अश्या मानसिक प्रक्रियांचा शास्त्रीय अभ्यास करता येतो, हे आता सर्वमान्य झाले आहे. वर्तन हे दृश्य व मापनीय असते. त्यामुळे वर्तनाचाही शास्त्रीय अभ्यास शक्य आहे.

मानसशास्त्र - व्याख्या : 

'मानसशास्त्र' म्हटल्यानंतर मनासारख्या गूढ गोष्टींचा अभ्यास करणारे शास्त्र अशी अनेकांची समजूत असते/आहे. मानसशास्त्र शिकलेल्या व्यक्तीला काही प्रश्न नेहमी विचारले जातात. उदाहराणार्थ, तुम्हाला लोकांच्या मनातले सगळे कळते का? तुम्ही लोकांच्या मनातले कसे काढू्न घेतां? तुम्ही लोकांना [[मोहनिद्रा|मोहनिद्रेत]] (हिप्नोटाइज)कसे आणता? तुम्ही मनकवडे आहात का? इत्यादी.

मात्र या सर्वांपेक्षा मानसशास्त्राचा अभ्यास हा अधिक सखोल व तत्त्वज्ञानाधारित आहे, तसेच हा व्यक्तीच्या किंवा प्राण्यांच्या सर्व नैसर्गिक वा साहजिक हालचाली तसेच वर्तन यांचा सूक्ष्म निरीक्षणांतून केलेला तपशीलवार अभ्यास आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=_A6UMwEACAAJ&amp;dq=%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A4+%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjOoJO7nMjkAhVMso8KHUZbAooQ6AEIKzAA|title=Upyojit Manasshastra|last=A|first=Bhagvatwar P.|date=1978|publisher=M.V.G.N.M|language=en}}&lt;/ref&gt; मानसशास्त्राची अधुनिक पार्श्वभूमी- एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून मानसशास्त्र हे एक स्वतंत्र शास्त्र म्हणून ओळखले जाऊ लागले. त्यापूर्वी तत्त्वज्ञानाचा पूरक अभ्यास विषय म्हणून मानसशास्त्राकडे पाहिले जात होते. इसवी सन पूर्व ३८४ ते ३२२ या कालावधीत मानसशास्त्राबद्दलचा अभ्यास करण्यात आला. प्लेेटो व सॉक्रेटिस या दोन तत्त्वचिंतकांनी मानवाच्या आत्म्याचा मनाचा व स्वभावाचा अभ्यास केला. त्यांच्यामध्ये शरीराचे कार्य मनाकडून केले जाते. यामधूनच व्यक्तीला ब्रह्मज्ञान व वेदान्ताच्या प्रवाहाने वेगळ्या प्रवृत्तीकडे नेले. याच काळात सर्वात शक्तिमान परमेश्वर म्हणून त्याच्याकडे पाहिले जात होते. तेव्हापासून मानवांचा संबंध परमेश्वराशी लावला जाऊ लागला. महश्री पतंजली नी त्यांच्या योगसूत्रात हेच सांगितले आहे. त्यातूनच आत्मा पाप या शब्दांना महत्त्व प्राप्त झाले. म्हणून एकोणिसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला कायद्याने नेमून दिलेल्या पुजाऱ्यांनी मानसशास्त्र शिकवण्यास सुरुवात केली. आज हेच मानसशास्त्र एकोणिसाव्या शतकाच्या किंवा एकविसाव्या शतकाच्या सुरुवातीपासून एक प्रगत आधुनिक मानसशास्त्र म्हणून पुढे आले. त्याची व्याप्ती प्रचंड वेगाने होत आहे. तेव्हापासून मानसशास्त्राकडे पाहण्याचा कल बदलत आहे. आजचे मानसशास्त्र इतर शास्त्रांसारखेच विज्ञान म्हणून गणले जाऊ लागले.

 '''मानसशास्त्र म्हणजे मानवी मनाचा अभ्यास करणारे शास्त्र'''
मन आणि शरीर एकमेकांवर अवलंबून असते शरीराच्या हालचालींवर मनाचे नियंत्रण असते तर ज्ञानेंद्रियांच्या सहाय्याने बाह्य परिस्थिती मध्ये काय घडत आहे याची माहिती मनाला होत असते शरीर व मनाची ही आंतरक्रिया मेंदूमध्ये असणाऱ्या पीनियल ग्रंथि द्वारे होत असावी असे देकार्त व मे गुगल यांनी मत मांडले देकार्त यांच्या विचार प्रवाहातून आत्म्याच्या मानसशास्त्रात मनाच्या मानसशास्त्राची जागा घेतली परंतु याही व्याख्येवर टीका करण्यात आली की मन ही कल्पना सर्वांना परिचित असले तरी सर्वसामान्य लोकांना मानवी मन हे न उलगडणारे कोडेच आहे मानवी मन व्यक्तीला दिसत नसले तरी त्याचे अस्तित्त्व गृहीत धरले जाते परंतु कोणत्याही शास्त्रामध्ये वास्तविक कल्पनांना महत्त्व दिले जाते जे दिसत नाही त्याचा अभ्यास करता येत नाही त्याचबरोबर मानवी मन हे अतिशय चंचल व हळवी असल्याने त्याचा अभ्यास करता येत नाही अशा प्रकारच्या ठिकाणांमुळे काल दोघांमध्येही व्याख्या मागे पडली
2. बोधात्मक अनुभवांचा अभ्यास करणारे शास्त्र म्हणजे मानसशास्त्र होय
एकोणिसाव्या शतकात मानसशास्त्राच्या इतिहासाला एक वेगळेच वळण लागले प्रायोगिक पद्धतीचे महत्त्व मानसशास्त्राला पटले गेले येथून आधुनिक मानसशास्त्राचे वाटचाल सुरू झाली विल्यम उंट या मानसशास्त्रज्ञाने 1879 मध्ये जर्मनीमधील लिंबजी या विद्यापीठांमध्ये पहिली मानसशास्त्रीय प्रयोगशाळा सुरू केली त्याच कालावधीत ही व्याख्या तयार केले व्यक्तीला स्वतःविषयी आलेला राग लोभ यांसारख्या जाणिवांचा भावभावनांचा अभ्यास केला जात होता कधी व्यक्तीच्या जाणिवेचे विश्लेषण करून मानवी जाणिवा निर्माण कसा होतात हे पाणी मानसशास्त्राचे प्रमुख काम आहे असे म्हणले आहे यासाठी त्यांनी आत्मनिरीक्षण पद्धतीचा वापर केल अर्थात बोधात्मक अभ्यासासाठी वापरली जाणारी आत्मनिरीक्षण पद्धती ही फक्त प्रौढ व्यक्ती व सुसंस्कृत व्यक्ती साठी वापरणे शक्य होते त्यामुळे बोधात्मक अनुभव प्रत्येक व्यक्ती पुरता मर्यादित असतो अशा व्यक्तिगत अनुभव आला शास्त्राच्या वर्गात आणि त्याचा पडताळा करणे योग्य नाही एका व्यक्तीला आलेला अनुभव इतर व्यक्तींना येईलच असे खात्रीशीर सांगता येत नाही म्हणून ही व्याख्या नाहीशी झाली
3. बोधात्मक व बोधात्मक अभ्यास करणारे शास्त्र म्हणजे मानसशास्त्र होय
मानवी जीवनात जाणिवेचे क्षेत्र मर्यादित असल्याने बोधावस्था बरोबर व्यवस्थेचा अभ्यास केला जावा यासाठी डॉक्टर सिग्मंड फ्रॉइड यांनी 1900 मध्ये ही व्याख्या केली व्यक्ती वर्तनाची मूळे व्यक्तीच्या आधी सुप्त मनात रुजलेली असतात त्यावर व्यक्तीचे वर्तन अवलंबलेले असते परंतु विसाव्या शतकाच्या पहिल्या काही दशकांमध्ये इतर काही मानसशास्त्रज्ञांनी मानवाच्या वर्तनावर अधिक लक्ष केंद्रित केले त्यामुळे फ्रॉइडची ही व्याख्या काल योगामध्ये मागे पडली
4. मानवी वर्तनाचा अभ्यास करणारे शास्त्र म्हणजे मानसशास्त्र होय

== इतिहास ==
१९व्या शतकाच्या उत्तरार्धात मानसशास्त्र हे एक स्वतंत्र शास्त्र म्हणून ओळखले जाऊ लागले. त्याआधी प्लेटो, ॲरिस्टाॅटल या ग्रीक तत्त्वज्ञांनी मानवाच्या मनाचा व आत्त्म्याचा आभ्यास केला आहे. ॲरिस्टाॅटलने (इ.स.पूर्व.३८४-३२२) मन हे शरीराचे कार्य आहे असे प्रतिपादन केले आहे. पुरातन काळात Psychology म्हणजे 'आत्म्याचा अभ्यास करणारे शास्त्र' ही व्याख्या उदयास आली होती. Psyche (साइक) म्हणजे आत्मा व logus (लोगस) म्हणजे विज्ञान असा अर्थ याची फोङ केल्यावर होतो. ही कल्पना अनेक शतके होती.'De Anima' या ग्रंथात मानसशास्त्र विषयक अभ्यास केला आहे. त्यानेही आत्मास Psyche ही संज्ञा वापरली होती. हिप्पोक्रेटिसचा मेंदूचा अभ्यास, हेरोफिलसचा शवविच्छेदन करून केलेला अभ्यास हा एक प्रकारे मानसशात्रीय अभ्यास,  शारीरिक हालचाली इत्यादी माहिती देणारे होते. गॅलनने तर शरीरशास्त्राच्या अभ्यासाबरोबर मानसशास्त्राचा अभ्यासही करण्याचे प्रयत्न केले. उदा० व्यक्तिमत्त्वातील घातक भावनानुभव, इत्यादी. १६व्या शतकात मानसशास्त्रावर अनेक ग्रंथ लिहिले गेले. इ.स १४५० ते १५५० हा कालखंड युरोपचा प्रबोधन काळ मानला जातो.१७व्या शतकात देकार्तने केलेले कार्य विचारात घेण्यासारखे आहे.'आय थिंक; देअरफोर आय एम' हे त्याचे विधान जगविख्यात आहे. याने प्रतिक्षिप्त क्रिया, भावना, इत्यादींबाबत अभ्यास केला. यानंतर लॉक, बेन, हर्बर्ट इत्यादी ब्रिटिश-जर्मन तज्ज्ञांनी मन व शरीर यांचे स्वतंत्र अस्तित्त्व, परस्परावलंबित्व स्पष्ट करण्याचा प्रारंभ केला. मानवी मनाचा व वर्तनाचा अभ्यास करणारे शास्त्र म्हणजे मानसशास्त्र होय, अशी नवीन व्याख्या तयार केली आहे. सिग्मंड फ्राईड हा मनोविश्लेषणवादाचा जनक आहे.

मानसशास्त्रात वर्तनाला अत्यंत महत्त्वाचे स्थान दिसून येते. एकूण मानसशास्त्रीय संशोधन हे वर्तनाभोवती दिसून येते. वर्तन म्हणजे उद्दिपकाला अनुसरून व्यक्ती अथवा प्राण्याने केलेली कोणतीही ‍‍प्रतिक्रिया होय.‍‍‍‍‍‍‍‍‌‌‌‍- 

'''वर्तनामध्ये पुढील तीन पैलू दिसून येतात''' 

१ . '''बोधात्मक''' -या वर्तनामध्ये व्यक्तीच्या वेदन, संवेदन, स्मरण,विचार,अध्ययन, भाव,भावना, इ.चा समावेश होतो.

२ . '''भावात्मक''' - या वर्तनामध्ये सुख,दुःख,राग,आनंद ,भीती, इ .बाह्य भावभावनांचा समावेश होतो.

३ . '''क्रियात्मक''' - या वर्तनामध्ये चालणे, बोलणे,लिहिणे, पोहणे, हसणे, इ.अनेक शारीरिक हालचालींच्या दृश्य स्वरूप वर्तनाचा समावेश होतो.

'''व्याख्या'''

'''मॉर्गन किंग''' - मानव व मानवेतर प्राण्याच्या अनुभवनिष्ठ वर्तनाचा अभ्यास करणारे शास्त्र म्हणजे मानसशास्त्र होय.

'''आधुनिक व्याख्या''' -वर्तन आणि मानसिक प्रक्रियांचा शास्त्रीय दृष्टिकोनातून अभ्यास करणारे शास्त्र म्हणजे मानसशास्त्र होय. 

'''मानसशास्त्राच्या अभ्यासाची उद्दिष्टे ‍'''

==== वर्तन आणि विचार प्रक्रिया यांच्याबद्दल माहिती मिळवणे/ वर्तनाचे वर्णन करणे:- ====
कोणतेही वर्तन जाणून घेण्यातील पहिली पायरी म्हणजे त्या वर्तनाला नाव देणे. वर्तनाचे निरीक्षण करणे, त्या संबंधीच्या सर्व नोंदी करणे यांचा अंतर्भाव वर्णनात होतो. काय वर्तन घडत आहे? कुठे घडत आहे? कोणा बाबतीत घडत आहे?आणि कोणत्या परिस्थितीत घडत आहे, इत्यादींचे निरीक्षण, त्यासंबंधीच्या सविस्तर नोंदी म्हणजे वर्तनाचे वर्णन होईल. उदाहरणार्थ-दुसऱ्या इयत्तेतील विद्यार्थिनींच्या वर्तनातील काहीतरी विचित्रपणा शिक्षकांच्या निदर्शनास येतो. ही विद्यार्थिनी वेळेच्या वेळी गृहपाठ करत नाही. परीक्षेतील गुणांमध्ये घसरण होत आहे. शाळेविषयी तिचा दृष्टिकोनही नकारात्मक आहे.हे 'सर्व काय घडत आहे' याचे वर्णन होय. वर्तनाच्या अभ्यासातील हे पहिले ध्ये पूर्ण केल्यानंतर त्यानंतरचे ध्येय म्हणजे ती विद्यार्थिनी असे का वागत आहे. याचा शोध घेणे.

==== वर्तन समजून घेणे/ स्पष्टीकरण:- ====
ती विद्यार्थिनी हे सर्व का करत आहे,याचा शोध लावण्यासाठी शिक्षक शालेय समुपदेशकाला त्या विद्यार्थिनीला सुयोग्य मानसशास्त्रीय चाचण्या देण्यास सांगतील.तिच्या पालकांनी तिला बालरोगतज्ञांकडे नेऊन तिला कसली ॲलर्जी अथवा शारीरिक आजार नाहीना याची खातरजमा करून घ्यावी.असेही शिक्षक सुचवतील.कदाचित तिचे पालक तिला काही मानसशास्त्रीय तपासणी करण्यासाठी मानसशास्त्रज्ञांकडेही नेतील. दुसऱ्या शब्दात सांगावयाचे झाल्यास या विद्यार्थिनीच्या वर्तनाचे स्पष्टीकरण करण्यासाठी शिक्षक सर्वतोपरी प्रयत्न करतील.कोणत्याही वर्तनासंबंधीचा सिद्धांत प्रस्थापित करण्यात येईल. हा एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. निरीक्षीतवर्तन अथवा बाबींचे सर्वसामान्य स्पष्टीकरण करणे म्हणजे सिद्धान्त होईल.वर्तनाचे वर्णन करणे. या ध्येयपूर्तीच्या प्रयत्नातून वर्तनाचे निरीक्षण घडते. तर  वर्तनाचे स्पष्टीकरण करण्याच्या यशस्वी प्रयत्नामुळे सिद्धान्त निर्मिती होते. वरील सर्व मार्गांचा अवलंब केल्यानंतर शिक्षकांना असे आढळले की, या विद्यार्थिनीला अध्ययन समस्या (उदाहरणार्थ वाचन अक्षमता) आहे. ज्यामुळे ती तिच्या वयाच्या इतर सर्वसामान्य बुद्धिमत्तेच्या विद्यार्थ्यांप्रमाणे वाचन करू शकत नाही. यानंतरचा टप्पा येतो तो पूर्व कथनाचा हे असेच चालू राहिले तर काय घडू शकते, याचे पूर्वकथन करण्याचा प्रयत्न केला जाईल.
   
==== वर्तनासंबंधी भविष्यकथन करणे :- ====
भविष्यात काय घडेल.हे ठरविणे म्हणजे पूर्वकथन होय. उपरोक्त उदाहरणात बाबत बोलायचे झाल्यास मानसशास्त्रज्ञ अथवा समुपदेशक तत्सम परिस्थितीतील पूर्व संशोधनाचा आधार घेतील, आणि असे पूर्वकथन करतील की, विद्यार्थिनींचे शालेय वर्तन कायम निकृष्ट दर्जाचे राहील. ती तिच्या वयाला अनुरूप अध्ययन क्षमतेचे प्रकटीकरण कधीच करू शकणार नाही.

==== वर्तनाला नियंत्रित करणे किंवा वर्तनात बदल घडविणे:- ====
नियंत्रणात वा विशिष्ट वर्तनातील सुधारणात्मक बदल हा एकेकाळी वादाचा विषय होता.काही लोकांच्या मते नियंत्रण म्हणजे ब्रेनवॉशिंग परंत मानसशास्त्राच्या या ध्येयात हा अर्थ अभिप्रेत नाही. एखादे अनिश्चित वर्तन (उदाहरणार्थ परीक्षेत नापास होणे) हे इच्छित वर्तनात बदल म्हणजे नियंत्रण, आणि हे मानसशास्त्राचे एक ध्येय आहे. वरील उदाहरणातील वाचनक्षमता असलेल्या विद्यार्थिनीच्या बाबतीत काही अध्ययन तंत्र वापरून वाचन कौशल्य सुधारणा घडविता येईल. मानसशास्त्रज्ञ आणि शिक्षणतज्ञ यांच्या संयुक्त प्रयत्नांतून या विद्यार्थिनींसाठी सुयोग्य प्रशिक्षण तंत्र योजता येईल.

अर्थात येथे एक गोष्ट लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे,.ती अशी की सर्व मानसशास्त्रीय संशोधन ही चारही ध्येय गाठण्याचा प्रयत्न करतील असे नाही. काही संशोधनांमध्ये वर्णन व पूर्वकथन यांवर अधिक भर असेल. काही विशिष्ट परिस्थितीत लोक काय करतील.यासंबंधी अनुमान मानतील तर काही मानसशास्त्रज्ञ हे वर्तनाचे वर्णन आणि स्पष्टीकरण करण्यात रुची ठेवतील. उदा० प्रायोगिक मानसशास्त्रज्ञांनी निरीक्षित वर्तनाचे म्हणजेच वर्णिलेल्या वर्तनाचे स्पष्टीकरण शोधण्यासाठी संशोधन करतील. मानसउपचार तंत्रज्ञ मात्र वर्तन नियंत्रणावर अधिक लक्ष केंद्रित करतील. असे करताना इतर तीन गोष्टींना साहाय्यभूत ठरतील. 

==== मानसशास्त्राची आधुनिक पार्श्वभूमी :- ====
एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून मानसशास्त्र हे एक स्वतंत्र शास्त्र म्हणून ओळखले जाऊ लागले. त्यापूर्वी मानसशास्त्र एक तत्त्वज्ञानाचा पूरक अभ्यास विषय म्हणून माणसाकडे पाहिले जात होते. इ. स. सन पूर्व ३८४ ते ३२२ या काळात मानसशास्त्राबद्दलचा अभ्यास करण्यात आला. प्लेटो व सॉक्रेटिस या दोन तत्त्वचिंतक यांनी मानवाच्या आत्म्याचा मनाचा व स्वभावाचा अभ्यास केला. त्यांच्यामते शरीराचे कार्य मनाकडून केले जाते. यामधूनच ब्रह्मज्ञान व वेदांताच्या प्रवाहाने वेगळ्याच प्रवृत्तीकडे व्यक्तीला नेले. यात काळात सर्वात शक्तिमान परमेश्वर म्हणून त्याच्याकडे पाहिले जात होते. तेव्हा पासून मानवांचा संबंध परमेश्वराशी लावला जाऊ लागला. त्यातूनच आत्मा पाप या शब्दांना महत्त्व प्राप्त झाले. म्हणून एकोणिसाव्या शतकाच्या सुरुवातीस कायद्याने नेमून दिलेल्या पुजाऱ्यांनी मानसशास्त्र शिकवण्यास सुरुवात केली. आज हेच मानसशास्त्र एकोणिसाव्या शतकाच्या किंवा एकविसाव्या शतकाच्या सुरुवातीपासून एक प्रगत आधुनिक मानसशास्त्र म्हणून पुढे येत आहे. त्याची व्याप्ती प्रचंड वेगाने होत आहे तेव्हापासून मानसशास्त्र कडे पाहण्याचा कल बदलत आहे आजचे मानसशास्त्र तर्कशास्त्र यांसारखे शास्त्र म्हणून गणले जाऊ लागले.

मानसशास्त्राच्या व्याख्या/ इतिहास :-
सॉक्रेटिस प्लेटो ॲरिस्टॉटल या तत्त्वचिंतकांनी मानवी मन, आत्मा, जाणीव, स्वभाव यांविषयी अभ्यास केला. व्यक्तीला स्वतःविषयी वाटणारी जिज्ञासा व्यक्तिवर्तनाबद्दल वाटणारे कुतूहल यांतूनच मानसशास्त्राचा जन्म झाला. कोणत्याही शास्त्राची व्याख्या परिवर्तनशील असते. शास्त्राच्या अभ्यास विषयात वाढ झाल्यानंतर व्याख्यासुद्धा नव्याने करावी लागते. मानसशास्त्राच्या शाखांमध्ये वाढ झाल्याने पूर्वीच्या व्याख्या व आजच्या व्याख्यांमध्ये फरक दिसून येतो. त्यातील मानसशास्त्राच्या सुरुवातीच्या व्याख्या खालील प्रमाणे.
#. मानसशास्त्र म्हणजे आत्म्याचा अभ्यास करणारे शास्त्र होय
#. मानसशास्त्र म्हणजे मानवी मनाचा अभ्यास करणारे शास्त्र होय.
#. बोधात्मक अनुभवांचा अभ्यास करणारे शास्त्र म्हणजे मानसशास्त्र होय.
#. बोधात्मक व अबोधात्मक शास्त्राचा अभ्यासन करणारे शास्त्र म्हणजे मानसशास्त्र होय.
#. मानवी वर्तनाचा अभ्यास करणारे शास्त्र म्हणजे मानसशास्त्र होय.

वर्तन म्हणजे काय?: व्यक्ती ज्या वातावरणात वावरत असते ते वातावरण वस्तू, व्यक्ती, संस्था रूढी-परंपरा, प्रकाश, उष्णता इ घटनांनी बनलेले असते. या घटकांचा व्यक्तीवर सतत परिणाम होत असतो. त्या घटकांशी व व्यक्तींशी परस्पर देवाण-घेवाण चालू असते. म्हणूनच वातावरणातील घटकांना अनुसरून व्यक्तीकडून मिळणारी प्रतिक्रिया म्हणजे वर्तन होय.

&quot; विशिष्ट उद्दीपकाला अनुसरून व्यक्तीकडून दिली जाणारी प्रतिक्रिया म्हणजे वर्तन होय&quot;

वर्तनाचे सूत्र:-

उद्दीपक - व्यक्ती जीव - प्रतिक्रिया

थोडक्यात मानवी वर्तन ही बोधात्मक भावात्मक क्रियात्मक अशा घटकांनी बनलेले असते.

मानसशास्त्राची व्याख्या (Definition of psychology):-

#. मानसशास्त्र हे वर्तनाचे आणि बोधनिक प्रक्रियांचे शास्त्र आहे.-रॉबर्ट अे.बँरन (२०२१) 
#. मानसशास्त्र म्हणजे वर्तन व त्यामागील मानसिक प्रक्रियांचा शास्त्रीय अभ्यास होय.-स्मित फिल्डमन(२००२)

==== मानसशास्त्राचा उगम व विकास:- ====
मानसशास्त्र हे वर्तनाच्या अनेक पैलूंचा अभ्यास करणारे शास्त्र आहे. त्यामुळे मानसशास्त्राची अचूक व मूर्त व्याख्या करणे कठीण आहे. पूर्वी मानसशास्त्र हे तत्त्वज्ञानाची शाखा होते. एकोणिसाव्या शतकात मानसशास्त्र शास्त्र म्हणून उदयास येण्यास सुरुवात झाली. प्लेटोच्या मते ज्ञान हे अंतर्भूत असते. तर जॉन लॉकच्या मते प्रत्येक मूल हे कोरी पाटी घेऊन जन्माला येते, आणि ज्ञान हे अध्ययन व अनुभवातून मिळवले जाते.

'''आत्म्याचे शास्त्र-''' पूर्वीच्या संशोधनाच्या आधाराने मानसशास्त्राची व्याख्या बनविण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.

psyche- म्हणजे आत्मा आणिlogos म्हणजे शास्त्र त्यामुळे मानसशास्त्राचा अर्थ आत्म्याचा अभ्यास करणारे शास्त्र असा झाला पण या वाक्यामुळे मानसशास्त्रज्ञ समाधानी नव्हते, कारण आत्मा पाहता येत नाही आणि ती मूर्त संकल्पना नाही आत्म व मन ह्या दोन्ही अमूर्त संकल्पना आहेत तर्कशास्त्राची माहिती निरीक्षणांच्या आणि प्रयोगांच्या आधारे सिद्ध होते. आणि जर मानसशास्त्र हे शास्त्र असेल तर त्या माहितीला निरीक्षण आणि प्रयोगाचा आधार असला पाहिजे. पण मन व आत्म्याचे निरीक्षण होऊ शकत नाही; आपण मनाला व आत्म्याला बघू शकत नाही, किंवा स्पर्श करू शकत नाही. आपण त्यांचे स्वरूप सांगू शकत नाही किंवा ते कुठे आहेत हे दाखवू शकत नाही, म्हणून मानसशास्त्राची व्याख्या बदलण्यात आली.

'''बोधावस्थेचा अभ्यास'''
एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात जर्मन शास्त्रज्ञ विल्यम उंट यांनी  मानवी वर्तनाचा अभ्यास करण्यासाठी पहिली मानसशास्त्रीय प्रयोगशाळा जर्मनीच्या लिपझिक येथेसन १८७९मध्ये सुरू केली. त्यांनी बोधात्मक अनुभव ही संज्ञा बनवली. बोधात्मक अनुभव म्हणजे व्यक्तीला मानसिक घडामोडीची असलेली जाणीव.  ही जाणीव व्यक्तीच्या स्मरणात असलेल्या मानसिक प्रतिमा व त्यांच्या भूत, वर्तमान व भविष्य काळात असलेल्या जाणिवेशी निगडित असते. त्यांनी प्रतिक्रिया देण्यासाठी लागणारा वेळ व संवेदन बोधावस्था यांवर आधारित प्रयोग केले. त्यानंतर मानसशास्त्राचा शास्त्र म्हणून उदय झाला.

'''अबोध वर्तनाचा अभ्यास'''

डॉक्टर सिग्मंड फ्राईड यांनी मानसशास्त्राचा गोदा (??) व सत्तेच्या दृष्टिकोनातून विचार केला त्यांच्यामते आपल्या वर्तनामागच्या प्रेरणांची आपल्याला जाणीव नसते. माणसाच्या मनाची एक अबोध पातळी अशी असते की जिथे त्याच्या धोकादायक ठरू शकणाऱ्या तीव्र इच्छा व आकांक्षा दबल्या जातात. त्यांनी लहान वयात येणाऱ्या अनुभवांवर भर दिला, आणि ठरवले की व्यक्तिमत्त्वाची जडणघडण ही वयाच्या पहिल्या पाच वर्षात होत असते. डॉक्टर सिग्मंड फ्राईडम अँड्रॉइड हे ऑस्ट्रियन मानसशास्त्रज्ञ मनोविश्लेषणाचे संस्थापक समजले जातात. 

मानसशास्त्राची अबोधावस्थेच्या दृष्टीने व्याख्या :

बाल्यावस्थेतील अनुभव आणि अबोध प्रेरणा यांचा व्यक्तीच्या वर्तनावर आणि व्यक्तिमत्त्वावर प्रभाव असतो
जर व्यक्तीच्या आयुष्यात काही महत्त्वाच्या मानसिक समस्या दिसून आल्या तर त्यांचे मूळ कारण त्यांना लहानपणी असलेल्या अनुभवांत असते

मानसशास्त्रातील विविध क्षेत्रे :
  
सकारात्मक मानसशास्त्र- सन १९०२मध्ये विल्यम जेम्सने &quot;धार्मिक अनुभवांचे विविध प्रकार&quot; हे पुस्तक लिहिले. येथूनच सकारात्मक मानसशास्त्राचा इतिहास सुरू होतो. यात मानवी जीवनातील सुख व ते प्राप्त करण्यासाठी आरोग्यदायी मनाची गरज कशी असते, याचा उल्लेख केला आहे. यानंतर पुढे सन १९६०मध्ये &quot;तिसरी शक्ती&quot; हा चिकित्सात्मक व वर्तनात्मक दृष्टिकोनाऐवजीचा मार्ग अब्राहम मॅस्लो, कार्ल रॉजर्स इत्यादी मानवतावादी मानसशास्त्रज्ञांनी, एक नवा दृष्टिकोन दाखवून दिला. ह्या सभ्य दूरदृष्टीचा परिणाम संस्कृतीवर मोठ्या प्रमाणात झाला. त्यांनी भरपूर प्रमाणात वचने पाळण्याचा संकल्प केला. दुर्देवाने मानवतावादी मानसशास्त्रामध्ये भरपूर प्रमाणात संशोधनावर आधारित अशी प्रगती झाली नाही. यात काहींनी स्वमदत चळवळ सुरू केली. सुरुवातीच्या काळात यातील स्व म्हणजे काय? आत्मकेंद्रित का म्हणजे काय? इत्यादी प्रश्नावर जोर दिला. यामुळे सामूहिक खुशालीचा अर्थ लागण्यास मदत झाली. अगदी सुरुवातीलाम अमेरिकन मानसशास्त्रज्ञ व थोर तत्त्वज्ञ विल्यम जेम्स यांनी मानवी जीवनात सुख ही प्रमुख संबंधित बाब आहे असे मत मांडले. पारंपरिक मानसशास्त्रात चिंता, खिन्नता आणि इत्यादी नकारात्मक घटनांवर भर दिलेला आहे. अशा सर्व नकारात्मक घटकांना एकत्रित करून चिकित्सा मानसशास्त्रज्ञांनी DSM-IV-TR अशी संकल्पना  उपयोगात आणली.. या संकल्पनेनुसार मानसिक आजारांचाया (mental illness चा) वर्गवारीनुसार पद्धतशीर अभ्यास केला जातो. मानसशास्त्राच्या आधुनिक इतिहासामध्ये खुशालीऐवजी मानसिक आजाराचा अभ्यास केला जातो. सुख हे सामर्थ्य, निरपेक्ष प्रेम व व कृतिप्रवण त्यातून व्यक्त होत असते. विना मोबदल्यात जितके सुख सामावले आहे. तितके परतावा वा पैसे घेऊन सेवा करण्यात नाही. संतांनी निरपेक्ष सेवा केली आहे. अशा प्रकारची सेवा करणाऱ्या किंवा वागणाऱ्या माणसांना निरोगी मनाची माणसे असे म्हणतात. 

मानसशास्त्रात उदयाला आलेली सकारात्मक मानसशास्त्र ही एक नवीन शाखा आहे. मार्टिन सेलिगमन यांनी २००२मध्ये सकारात्मक मानसशास्त्राची संकल्पना पहिल्यांदा मांडली. या आधुनिक मानसशास्त्रज्ञाने सकारात्मक मानसशास्त्राला एक नवे दृश्य प्राप्त करून दिले. अमेरिकन सेलिगमनने त्यांच्या १९९८मधील अध्यक्षीय भाषणात मानसशास्त्रीय संघटनेला(APA) मानसशास्त्राच्या क्षेत्रात एक नवीन दिशा देण्याची विनवणी केली. मानवी वर्तनातील वाइटातल्या वाइटाचा अभ्यास करण्यापासून ते चांगल्यातल्या चांगल्या वर्तनाची उन्नति करण्याचा अभ्यास झाला पाहिजे, असा आग्रह सेलिग्मनने त्या ठिकाणी धरला. त्यांनी त्या सभेत प्रेक्षकांना विचारले की मानसशास्त्र आनंदाने धैर्य यांसारख्या गोष्टींचा अभ्यास का करत नाही? मानसशास्त्रामध्ये असंतुलन आढळून आलेले आहे. म्हणून संतुलन साधण्यासाठी सकारात्मक मानसशास्त्राची गरज आहे. आपण आपले संपूर्ण लक्ष दुर्बलपणा, विपत्ती हालाहाल निर्देशांक कमी करण्याकडेच वेधतो. सामर्थ्य आणि आरोग्याची उन्नती करण्याकडे आपण फार कमी लक्ष देतो. विकृती प्रारूपाच्या पलीकडे जाऊन सकारात्मक मानसशास्त्रज्ञांनी  त्याची व्याप्ती वाढवावी, त्याच्या अभ्यासाची उन्नती करावी. आजच्या जगात अनेक व्यक्ती या नैसर्गिक आपत्ती,अतिरेकी हल्ले, आर्थिक मंदी, प्रिय व्यक्तीचा मृत्यू, अपयश,अतिरेकी स्पर्धा इत्यादी स्वरूपाच्या विविध सामाजिक आणि वैयक्तिक आव्हानांना सामोरे जात आहेत. या सगळ्या नकारात्मक परिस्थितीमध्ये असे काही आहे का की जे आनंद सकारात्मकता यांच्यामध्ये वाढ करेल? आणि त्यांचे मापनही करता येऊ शकेल? आनंदी आणि सातत्य जीवन जगण्यासाठी सकारात्मक रहायला शिकणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.सकारात्मक मानसशास्त्र या नवीन शाखेचा समावेश मानसशास्त्रामध्ये केला. आनंद, सकारात्मकता, आशावादी वृत्ती कशी वृद्धिंगत करायची याचे मापन कसे करायचे याचा समावेत सकारात्मक मानसशास्त्रामध्ये केला जातो. समाजामध्ये काही लोक असे असतात. की कोणत्याही प्रकारचा फायदा मिळणार नाही. हे माहित असून सुद्धा सातत्याने कार्यरत असतात. उदाहरणार्थ समाजसेवा करणारे स्वतःच्या जिवाची पर्वा न करता इतरांचे प्राण वाचवणारे वर्तन करतात. अनेक मानसशास्त्रज्ञांनाही हा प्रश्न पडला की ते असे वर्तन का करतात. त्यापैकी काहींना असे वाटले की त्यांच्या जन्मजात गुणधर्मामुळे त्यांच्याकडून अशा प्रकारच्या चांगल्या सदाचार घडवून आणणारे वर्तन होत असावे. याउलट समाजात अशा काही व्यक्ती असतात जाणीवपूर्वक चुकीच्या वर्तनात गुंतलेल्या असतात. सर्वसाधारणपणे या प्रकारच्या सकारात्मक गुणधर्मापेक्षा माणूस नकारात्मक घटनांकडे अधिक लक्ष देतो. म्हणूनच पारंपरिक मानसशास्त्रज्ञ नेहमीच सकारात्मक वर्तन प्रकारांपेक्षा नको असलेल्या नकारात्मक वर्तन प्रकारांकडे लक्ष केंद्रित करत असतात. त्यामुळे सकारात्मक मानसशास्त्र सद्गुण,क्षमता आनंद आणि अर्थपूर्ण जीवन यांसारख्या या घटकांचा विचार करते.

चिकित्सा मानसशास्त्र 

औधोगिक मानसशास्त्र 

समुपदेशन मानसशास्त्र 

सामाजिक मानसशास्त्र 

वैकासिक मानसशास्त्र 

आरोग्याचे मानसशास्त्र

गुन्हेगारी मानसशास्त्र 

क्रीडा मानसशास्त्र 

सकारात्मक मानसशास्त्र 

रंगांचे मानसशास्त्र

राजकीय मानसशास्त्र  

जाहिरातीचे मानसशास्त्र  

अभियांत्रिकी मानसशास्त्र 

बाल मानसशास्त्र

उपभोक्ता/ ग्राहक मानसशास्त्र

स्त्री मानसशास्त्र

==मानसशास्त्राच्या अभ्यास पद्धती ==   

===निरीक्षण पद्धत===
१.नैसर्गिक निरीक्षण :- काहीवेळा संशोधकांना प्राण्यांच्या किंवा माणसांच्या एका समूहात बाबत काय घडत आहे हे जाणून घ्यावयाचे असते. अशा वेळेस प्राणी अथवा माणसे त्यांच्या सर्वसामान्य नेहमीच्या परिस्थितीत कसे वर्तन करतात, याचे निरीक्षण करणे सर्वोत्तम ठरते.आणि म्हणूनच प्राणी संशोधिका जेन गुडाल चिंपाझीच्या वस्तीत गेल्या. आणि ते त्यांच्या नैसर्गिक परिस्थितीत कसे खातात, खेळतात, झोपतात इत्यादींचे त्यांनी निरीक्षण केले. लोकांच्या बाबतीत संशोधक कामाच्याजागी, घरी, रीडा मैदानावर नैसर्गिक निरीक्षण पद्धतीतल्या वर्तनाचा अभ्यास करतात. (उदाहरणार्थ किशोरावस्थेतील मुले-मुली विरुद्धलिंगी व्यक्तीसोबत सामाजिक परिस्थितीत कसे वर्तन करतात) हे जर  अभ्यासवायाचे असेल. तर शनिवारच्या संध्याकाळी अथवा रात्री एखाद्या भव्य मॉलला भेट द्यावी. तेथे वर्तनाचे अनेक नमुने सहजपणे पाहावयास मिळतात. नैसर्गिक निरीक्षणाचे अनेक फायदे आहेत. सर्वात महत्त्वाचा फायदा असा की, प्रत्यक्षच वर्तनाचे निरीक्षण केल्यामुळे वर्तन नेमके कसे घडते, याचे वास्तव पूर्ण दर्शन घडते. प्रयोगशाळेसारखे कृत्रिम परिस्थितीत घडणारे वर्तन कृत्रिम असते. त्यात वास्तवतेचा अंश असतोच असे नाही. अर्थात नैसर्गिक निरीक्षण पद्धती वापरताना काही दक्षता घेणे आवश्यक असते. बऱ्याचदा असे होते की, जेव्हा व्यक्तीच्या लक्षात येते की तिच्या वर्तनाचे कोणतेही निरीक्षण करत आहे, तेव्हा त्याचे वर्तन स्वाभाविकपणे घडत नाही. त्यात कृत्रिमता येते. याला निरीक्षकांचा परिणाम असे म्हणतात. खरे म्हणजे निरीक्षक हा व्यक्क्तीच्या नजरेस पडता कामा नये. तो दृष्टीआड हवा. मानवावर संशोधन करताना मात्र हे शक्य होत नाही. वरील शॉपिंगवरच्या उदाहरणात संशोधक काळा चष्मा लावून पुस्तक वाचत असल्याचा देखावा निर्माण करून युवक-युवतींच्या वर्तनाचे निरीक्षण करू शकतो. काही परिस्थितीत एक मार्गी आरशाचाही उपयोग करता येतो. या आरशामुळे निरीक्षकाला  समोरील व्यक्तीच्या वर्तनाचे प्रत्यक्ष निरीक्षण करता येते. परंतु व्यक्तीला मात्र निरीक्षक दिसत नाही. बऱ्याचदा सहभागयुक्त निरीक्षण पद्धतीत एक मार्ग म्हणून आरशाचा वापर केला जातो. सहभागयुक्त निरीक्षण हा नेसर्गिक निरीक्षणाचा एक प्रकार असून निरीक्षक हा या समूहाचे निरीक्षण करावयाचे आहे, त्या समूहाचा तो एक सदस्य असल्यासारखा वावरतो व समूह सदस्यांच्या वर्तनाचे निरीक्षण करतो.

नैसर्गिक निरीक्षणाचे काही तोटेही आहेत. एक तोटा म्हणजे निरीक्षकाचा पूर्वग्रह. आपल्याला काय पाहायला मिळणार आहे, यासंबंधीच्या निरीक्षकाच्या मतांचा व अपेक्षांचा त्याच्या निरीक्षणावरील होणारा परिणाम म्हणजे निरीक्षक-पूर्वग्रह- परिणाम .यामुळे होते काय तर जे निरीक्षकाच्या अपेक्षांना पुष्टी देणारे असते, तेवढेच पाहण्याकडे त्याचा कल होतो. जे त्याच्या अपेक्षांच्या चौकटीत बसत नाही, त्याकडे त्याचे दुर्लक्ष होते. या समस्येवर तोडगा म्हणजे अंध निरीक्षण होय. यात निरीक्षकाला नेमका संशोधनाचा प्रश्न काय आहे हेच ज्ञात नसते, त्यामुळे निरीक्षणावर पूर्वग्रहाचा परिणाम संभवत नाही.

==== २ नियोजनपूर्ण निरीक्षण ====
'''प्रायोगिक पद्धती '''

'''सर्वेक्षण पद्धती'''

'''मानसशास्त्रातील करीअरच्या संधी''' 

महाविद्यालयात प्राध्यापक म्हणून

विविध संशोधन प्रकल्पात सहभागी 

समुपदेशन केंद्रात तज्ज्ञ म्हणून 

मनोरुग्णालयात मानसतज्ज्ञ म्हणून 

शाळा महाविद्यालयात समुपदेशक म्हणून 

क्रीडा समुपदेशक म्हणून 

&lt;br /&gt;

=='''मानसशास्त्रावरील मराठी पुस्तके'''==

* अटळ दुःखातून सावरताना (संज्योत देशपांडे)  
* अध्ययन आणि अध्यापन (गोकुल डामरे, डॉ. हर्षानंद खोब्रागडे)  
* आजारपणाचे मानसशास्त्र ([[द.पां. खांबेटे]] 
* आता उजाडेल...: मानसिक व्याधींचा वेध (नीलिमा बापट)
* आपल्या मुलांच्या समस्या आणि उपाय (नसरीन पटेल) 
* आरसा: स्वतःला ओळखण्याचा मानसशास्त्रीय प्रश्नसंच (आशा परुळेकर)
* उपयोजित मानसशास्त्र (संपादक - :नवरे, म.न.पलसाने) 
* उपयोजित मानसशास्त्र (डॉ. निशा मुंदडा)  
* कोणत्याही परिस्थितीत ठाम कसे रहावे? (मूळ इंग्रजी लेखक - गिल हॅसन, सू हॅडफिल्ड; मराठी अनुवादक - विजया देशपांडे)  
* कृतार्थ वार्ध्यक्य (डॉ. वनिता पटवर्धन)
* खिन्नता नकोच (प्रा. मणिलाल गदा)
* खेळाचे मानसशास्त्र (रवींद्र बळीराम खंदारे)  
* जऽऽरा थांबा, विचार करा! (अलका काकडे) 
* तणाव प्रबंधन : अंतर्मनाच्या आनंदयात्रेतील अडथळा (मनीषा प्रमोद मुलकलवार)
* ताणतणावाचे व्यवस्थापन (प्राचार्य गुलाबराव खेडेकर) 
* तारुण्यातून प्रौढत्वाकडे (संपादन- डॉ. वनिता पटवर्धन)
* पॉवर थिंकिंग : धैर्य आणि आत्मविश्वासाचा खजिना (मूळ इंग्रजी लेखक - नॉर्मन व्हिंन्सेंट पील, मराठी अनुवादक - उमा अष्टपुत्रे)
* प्रभावी व्यक्तिमत्त्व (डॉ. अशोक निरफरके  व वनिता पटवर्धन)
* प्रात्यक्षिक शरीरक्रिया विज्ञान (शिल्पा कांतीलाल इंगळे)  
* बालमानसशास्त्र ते बालमानसशास्त्र (सुधीर संत)
* बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र (अशोक मते)  
* ब्रेन प्रोग्रॅमिंग (डॉ. रमा मराठे)  
* मतिमंदत्व: स्थिती आणि परिस्थिती (संध्या देवरुखकर)
* मनकल्लोळ भाग - १ व २ (अच्युत गोडबोले, नीलांबरी जोशी)  
* मनगंगेच्या काठावरती (डाॅ रमा मराठे)
* मन मनोबळ मनोसिद्धी (वनराज मालवी)  
* मनाचे व्यवस्थापन: अंतिम सत्य या इथं आहे. मनाच्या सर्व रहस्यांचा मर्मभेद करणारा एकमेव निर्णायक ग्रंथ, आजपावेतो सर्व जग मनाच्या रहस्यांबाबत अनभिज्ञ होतं. हा ग्रंथ आहे त्या साऱ्या रहस्यांची परिपूर्ण उकल करणारा जगात प्रथमच निर्विवादपणे (संजय पंडित)
* मनाच्या अंतरंगात : मनोविकारांकडून ..समुपदेशन .. मनःस्वास्थ्याकडे (डाॅ. मिलिंद पोतदार)
* मना मना दर उघड (शोभा पाटकर) 
* मनोमापनाच्या प्रांती (सोपान बोराटे)  
* मनोविकृती मानसशास्त्र (एस.यू. अहिरे)
* माईंड प्रोग्रामिंग (मूळ  इंग्रजी लेखक - अल्बर्ट एलिस, मराठी अनुवादक -  चंद्रशेखर पांडे, डॉ. श्रीकांत चोरघडे)   
* मानसप्रज्ञा (डॉ. के.पी. निंबाळकर)
* मानसरंग : मानसशास्त्र तरुणांचे (डॉ. अनुराधा सोवनी)
* मानसशास्त्र (संपाद - म.न. पलसाने)
* मानसशास्त्राची मूलतत्त्वे - भाग १, २ (बी.एस. पवार, डॉ. जी.बी. चौधरी) 
* मानसशास्त्रीय चाचण्या (डॉ. अनिता पाटील) 
* मानसिक आजारातून सावरताना … (अनिल वर्तक) 
* मानसिक ताणतणाव कसा रोखाल? (डॉ. राजेंद्र बर्वे) 
* मुलांना वाढवावे कसे (अरुण रामकृष्ण गोडबोले)
* यशाचं मानसशास्त्र (सेतुमाधव संगोराम)  
* रंग मनाचे (संपादन- डॉ. स्वर्णलता भिशीकर)
* रंग समुपदेशनाचे (संपादन- डॉ. वनिता पटवर्धन)
* रोज नवी सुरुवात (सविता आपटे} . प्रकाशक - डाॅ. आनंद नाडकर्णी. 
* विकार मनाचे (डॉ. हिमानी चाफेकर)  
* विवेकाचं दुसरं नाव विचार आहे : आजच्या काही महत्त्वाच्या समस्या व त्यावरील उपाय (डाॅ. विवेक क्षीरसागर)
* व्यसने आणि मेंदू (डॉ. चंद्रकांत सहस्रबुद्धे) 
* संभ्रमाचे सांगाती (नंदू मुलमुले)
* समुपदेशन मानसशास्त्र : आशय, प्रक्रिया आणि उपचारपद्धती (डाॅ. बेनहर पवार, डाॅ. गोकुळ चौधरी )
* संमोहन आणि आत्मशक्तीचा विकास (सुधीर संत)  
* संमोहन उपचार : काळाची गरज - शोध अंतर्मनातील सामर्थ्याचा (डॉ. राज)
* सामर्थ्य स्व-संमोहनाचं : संमोहन शास्त्र आणि मनाचा विकास (भालचंद्र साठे )
* सामाजिक मानसशास्त्र (डॉ. निशा मुंदडा, सतीश सूर्य)   
* सामाजिक मानसशास्त्र (प्रा. रा.ना. घाटोळे)  
* सामाजिक मानसशास्त्र (पुंडलिक वि. रसाळ)  
* सामान्य मानसशास्त्र (आशा परुळेकर, सविता देशपांडे)
* सिगमंड फ्रॉइड विचारदर्शन (साधना कामत) 
* सुसंवाद मनामनातील (डाॅ. आशा परांजपे)
* स्किझोफ्रेनिया - एक नवी जाणीव (कल्याणी गाडगीळ) 
* हीलिंग - एक प्रकाशवाट (वृषाली गिरीश लेले)  
* आधुनिक सामान्य मानसशास्त्र -प्रा.आर.यु. जाधव 
* सामान्य मानसशास्त्र - राणे एस.  चौधरी जी. पवार बी.
* मानसशास्त्र -सिसरेली एस.के.मेयर एम.इ.
* सामान्य मानसशास्त्र - बडगुजर सी.बच्छाव ए. शिंदे व्ही.
* मानसशास्त्राची मूलतत्त्वे -प्रा.पंडित र.वि.
* समुपदेशन -प्रा.देशपांडे चंद्रशेखर 
* भावनिक बुद्धिमत्ता -दलीपसिंह अनुवाद -चारुता पुराणिक 
* मनप्रवाह  : प्रा डॉ महेश पाटील (विटा-सांगली) 
*

(अपूर्ण यादी)

== दुवे ==
{{कॉमन्स वर्ग|Psychology|{{लेखनाव}}}}मानसशास्त्र - व्याख्या   वर्तन आणि मानसिक प्रक्रियांचा शास्त्रीय दृष्टिकोनातून अभ्यास करणारे शास्त्र म्हणजे मानसशास्त्र होय.
* [http://www.vanguard.edu/faculty/ddegelman/amoebaweb/ अमीबावेब मानसशास्त्राची साधने] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050627083409/http://www.vanguard.edu/faculty/ddegelman/amoebaweb/ |date=2005-06-27 }}
* [http://integra.xtr.pl Institute of Psychosomatic Integration]
* इव्हान पावलाव्ह -अभिसंधानाच्या संशोधनासाठी नोबेल पारितोषिक प्राप्त करणारे 
* उपयोजित मानसशास्त्र (A, Bhagvatwar P. (1978). Upyojit Manasshastra (en मजकूर). M.V.G.N.M.)
* एडवर्ड थोर्नडायिक -अध्ययनाच्या संदर्भात मोलाचे संशोधन केले आहे. 
* [http://www.iqte.st/blog/ घडामोडी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061020033756/http://www.iqte.st/blog/ |date=2006-10-20 }}
* जे.बी.वाटसन -१८७८-१९५८  हे एक वर्तनवादी मानसशास्त्रज्ञ 
* [http://www.psychology.net/ ताज्या घडामोडी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060411071655/http://www.psychology.net/ |date=2006-04-11 }}
* [http://www.proces.xtr.pl पोलंडमध्ये वापरलेल्या पद्धतींसंबंधी दुवे]
* बी.एफ.स्किनर-१९०४ यांनी उद्दीपक व साहचर्य यांचा संबंध स्पष्ट केला. 
* [http://psychclassics.yorku.ca प्राचीन मानसशास्त्रातील शोध]
* [http://psydok.sulb.uni-saarland.de/ PsyDok, मानसशास्त्र मुक्तकोश] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150227071604/http://psydok.sulb.uni-saarland.de/ |date=2015-02-27 }}
* [http://www.psychomaster.com/ मानसशास्त्र : सर्च इंजिन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305122810/http://psychomaster.com/ |date=2016-03-05 }}
* [http://allpsych.com/dictionary/ मानसशास्त्राचा शब्दकोश]
* [http://www.psychology.org/ मानसशास्त्राचा विश्वकोष]
* [http://www.learnpsychology.net/ मानसशास्त्रातील परिशिष्टे] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060418083136/http://learnpsychology.net/ |date=2006-04-18 }}
* [http://www.psychoworld.sk/ सायकोवर्ल्ड.एसके - मानवी मानसशास्त्र घडामोडी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060821204018/http://www.psychoworld.sk/ |date=2006-08-21 }}
* डॉ.सिगमंड फ्राईड -१८५६-१९३९‌‌ यांनी मनोविश्लेषण सिद्धांताद्वारे मानसशास्त्राच्या जगात अबोध प्रेरणेचे महत्त्व मांडून खळबळ उडवून दिली. त्यांनी व्यक्तीच्या शारीरिक आजारांचा संबंध अबोध मनाशी आसतो असे मत प्रखरपणे मांडले. 

* [http://www.infinityfoundation.com/mandala/i_pr/i_pr_kerala.htm/ केरळामधील शोधपत्रे] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061022031047/http://www.infinityfoundation.com/mandala/i_pr/i_pr_kerala.htm |date=2006-10-22 }}
* [http://ipi.org.in/SECOND/People-main.htm भारतीय मानसशास्त्रावरील शोधनिबंध] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060314183821/http://ipi.org.in/SECOND/People-main.htm |date=2006-03-14 }}
* [http://www.nyaya.darsana.org/topic38.html प्राचीन भारतीय मानसशास्त्राचा इतिहास] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070106045931/http://nyaya.darsana.org/topic38.html |date=2007-01-06 }}
* [http://www.www.psychology4all.com/opsy-ebook.htm योगमानशास्त्र]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.apa.org/monitor/dec99/toc.html एपीए.ऑर्ग - शतकातील मानसशास्त्र]
* [http://therapists.psychologytoday.com/ सायकॉलजी टुडे] - मानसशास्त्रज्ञांची माहिती'=जर्मन शरीरशास्त्रज्ञ  विलहेम वुंट -याने १८७९ मध्ये जर्मनीत लिपझिक विद्यापीठात मानसशास्त्राची पहिली प्रयोगशाळा स्थापन करून मानसशास्त्राला शास्त्रीय दर्जा मिळवून दिला आणि मानसशास्त्राला एक नवीन ओळख प्राप्त करून दिली. त्यामुळे विल्यम वून्टला आधुनिक मानसशास्त्राचा जनक म्हणतात.


[[वर्ग:मन]]
[[वर्ग:मानसशास्त्र| ]]
[[वर्ग:विज्ञान]]</text>
      <sha1>dy152rtbg6j8edvn2q9mag8vp370wul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मोडी लिपी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15266</id>
    <revision>
      <id>2680113</id>
      <parentid>2625675</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T18:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>182315</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2680113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23202" sha1="82i8a5dqt8els9ufhhvvl2cnx0c4204" xml:space="preserve">'''मोडी लिपी''' ही मराठी भाषा लिहिण्यासाठी वापरली जाणारी लिपी आहे, जी महाराष्ट्र राज्यात बोलली जाणारी प्राथमिक भाषा आहे. त्याच्या उत्पत्तीसंदर्भात अनेक सिद्धांत आहेत. 
[[चित्र:Modi Varnamala.png|इवलेसे]]
२१व्या शतकातील मराठी लोकांचे असे विचार व मत आले आहे की जर मराठी भाषेची मूळ असलेली मोडी लिपी पुन्हा वापरात आणली गेली तर मराठी भाषेचा प्रभाव वाढेल. पण या विषयावर आजपर्यंत महाराष्ट्र शासनाने कोणतेही पाऊले उचलले नाही. भविष्यकाळात या विषयावर ठोस पाऊले उचलले जाईल अशी आशा व्यक्त केली जात आहे. 

== मोडी लिपी काय आहे? ==
&lt;gallery&gt;
[[चित्र:Modi script glyphs.png|इवलेसे|उजवे|मोडी वर्णमाला]]
[[चित्र:Atmarupa.jpg|चित्रपरिचय|thumb|200px|right|मोडी]] 
[[चित्र:Marathi Modi script stamp.png|thumb|भारतीय टपाल सेवेच्या माय स्टॅंप योजने अंतर्गत मोडी लिपी राखण्यास एक प्रयत्न. चित्रात 'मराठी' हे '''मोडी लिपी''' मध्ये छापले गेले आहे.]]
&lt;/gallery&gt;

'''मोडी''' ही १३व्या शतकापासून २०व्या शतकाच्या मध्यापर्यंत [[मराठी]] भाषेच्या लेखनाची प्रमुख लिपी होती. [[महादेव यादव]] आणि [[रामदेव यादव]] यांच्या राज्यकालात [[इ.स. १२६०|१२६०]]-[[इ.स. १३०९|१३०९]] [[हेमाडपंत]] (खरे नांव हेमाद्रि पंडित) या प्रधानाने मोडी लिपीचा विकास केला. छपाईस अवघड असल्यामुळे मोडी लिपीचा वापर मागे पडला आणि बाळबोध ([[देवनागरी]]) लिपीचा वापर सार्वत्रिक सुरू झाला. हा वापर सक्तीने करण्याची सुरुवात ईस्ट इंडिया कंपनीच्या अधिकाऱ्यानी केली.

[[मोडी]] [[लिपी]] हात न उचलता लिहिली जाते, त्यामुळे वेगाने लिहिणे सोपे जाते. मोडीत अनेक शब्दांची लघुरुपे वापरून कमीतकमी ओळीत सारांश लिहिला जातो. मोडीतली अक्षरांची वळणे गोलाकार असतात, त्यांमध्ये देवनागरीच्या विपरीत, काना खालून वर जातो. यामुळे पुढचे अक्षर चटकन लिहिता येते. तसेच प्रत्येक अक्षराची सुरुवात आणि शेवट डोक्यावरच्या रेषेवर होते. मोडी लिपीत चिटणीसी, महादजीपंती, बिवलकरी, रानडी अशी वळणे प्रसिद्ध आहेत. पुढे घोसदार वळण येऊन त्याचा भारतातल्या इतर भागातही प्रसार झाला असे मानले जाते. असंख्य मराठी ऐतिहासिक कागदपत्रे मोडी लिपीत असून इतिहास संशोधनाकरिता मोडी जाणकारांची कमतरता भासते.

== मोडी लिपीचा इतिहास ==

{{ब्राह्मी}}
[[चित्र:सवाई माधवरावाचे मोडी पत्र.JPG|right|thumb|मोडी लिपीचा नमुना - हे पत्र सवाई माधवराव पेशवे यांनी सेनापती महादजी शिंदे यांस ३०-१२-१७८४ रोजी लिहिले होते]]मोडी लिपीच्या उगमाबद्दल अनेक मते व मतभेद आहेत. [[विश्वनाथ काशिनाथ राजवाडे|इतिहासाचार्य वि.का.राजवाडे]] व डॉ.भांडारकरांच्या मते हेमाडपंताने ही लिपी श्रीलंकेतून आणली, परंतु चांदोरकरांच्या मते मोडी लिपी अशोककालातील मौर्यी (ब्राह्मी) चाच एक प्रगत प्रकार आहे. वाकणकर आणि वालावलकरांच्या मते मोडी लिपी ही ब्राह्मी लिपीचाच एक प्रकार असून हात न उचलता लिहिण्याच्या तिच्या वैशिष्ट्यामुळे इतर लिपींपेक्षा वेगळी झाली आहे. मोडी लिपी श्रीलंकेतून आणली गेली असावी अथवा मौर्यी लिपीवरून विकसित झाली असावी हे म्हणणे वाकणकर आणि वालावलकर यांना मान्य नाही. [पहा: Typography Of Devanagari, १९६१, मुद्रकः महाराष्ट्र सरकार.]

मोडी लिपी महाराष्ट्रात कमीत कमी ९०० वर्षे वापरात आहे. सर्वांत जुना उपलब्ध मोडी लेख इ.स. ११८९ मधील आहे. ते पत्र पुण्याच्या भारत इतिहास संशोधक मंडळाच्या संग्रहात आहे. मोडी लिपी अल्पप्रमाणात का होईना, १९५० पर्यंत लिखाणात प्रचलित होती. शेवटच्या २-३ शतकात मोडी लिपीत अनेक फेरबदल झालेले आहेत. साधारण इ.स. १७०० च्या सुमारास चिटणिसी आणि वळणे ही पूर्णपणे प्रगत झाली व यानंतर त्यात फारसे बदल दिसून येत नाहीत. ऐतिहासिक कागदपत्रांतील मोडी लिपी क्लिष्ट आणि वाचण्यास कठीण असते.

मोडी लिपी पेशवाईकाळात अत्यंत उत्कर्षावस्थेत होती असे मानले जाते. पेशवे यांच्या दप्तरातील कागदपत्रे, दस्तऐवज पाहिले असता त्या उत्कर्षाची कल्पना येते. सुबक अक्षर, दोन ओळीतील समान अंतर, काटेकोर शुद्धलेखन हे या लेखनाचे वैशिष्ट्य. शिवाजी महाराजांचा काळ ते उत्तर पेशवाई ह्या काळांतील मोडीवाचनातून मराठी भाषेतील स्थित्यंतरे लक्षात येतात व मराठी भाषेचा प्रवास अभ्यासता येतो.

इतिहासाचार्य राजवाडे यांच्या मताप्रमाणे [[ज्ञानेश्वरी]] लिहिली जाण्याच्या काळात मोडी संकल्पना महाराष्ट्रात येत होती. याच काळात पहिले मुस्लिम आक्रमण भारतात होत होते. लिखाणाकरिता [[कागद|कागदा]]चा वापर हा मुस्लिमांनी भारतात सुरू केला असावा. 
* कारण कागज हा [[फ़ार्सी]] शब्द असून कागज या अर्थाचा संस्कृत शब्द अस्तित्वात नाही.
इतिहासाचार्य राजवाडे [[ज्ञानेश्वरी]]तील खाली नमूद केलेल्या ओव्यांचा आधार देतात.  [[देवनागरी]] [[अक्षर|अक्षरे]] आडव्या, उभ्या आणि टोकदार रेषांचा अवलंब करते त्यामुळे लिखाणाच्या हस्तलिखित प्रति बनवताना वेग कमी होतो. तर [[शिकस्त]] प्रमाणे गोलाकार व एकमेकांना जोडली जाणारी वळणे वापरून वापरली जाणारी मोडी हस्तलिखिताचा वेळ वाचवत होती. विराम चिन्हांचा वापर [[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी भाषा]]शी ओळख झाल्यानंतरच भारतीय लिपींत सुरू झाला.

मराठी लेखनाबद्दल ज्ञानेश्वरांनी खालील ओळीत उल्लेख केला आहे.
 
१] हे बहु असो पंडीतु , धरुणु बालकाचा हातु,

वोळी लेहे वेगवंतु, आपणाची॥(ज्ञानेश्वरी अध्याय १३,ओवी क्र.३०७)

२] सुखाची लिपी पुसिली॥ (ज्ञानेश्वरी अध्याय ३,ओवी क्र.३४६)

३] दोषांचीं लिहिलीं फाडीं॥(ज्ञानेश्वरी अध्याय ४,ओवी क्र.५२)

४] आखरे पुसलियाना पुसे, अर्थ जैसा॥(ज्ञानेश्वरी अध्याय ८,ओवी क्र.१७४)

* [[इ.स. १८०१]]मध्ये [[विल्यम कॅरे]] या मिशनऱ्याने [[पंडित वैजनाथ]] यांच्या मदतीने पहिला मोडी [[लिथोग्राफ]],  [[श्रीरामपूर]] [[बंगाल]]येथे बनवला.
* &quot;[[रघु भोसल्यांची वंशावळी]] &quot;,&quot; [[मराठी भाषा व्याकरण]]&quot;,&quot;[[मराठी कोष]]&quot;, &quot;[[नवा करार]] &quot;(१८०७). या ग्रंथांची मोडी लिपीत [[छपाई]] केली गेली.
* [[ए.के. प्रियोळकर]] यांनी मोडी [[छपाई]]चा [[इतिहास]] लिहिला.

मोडी लिपीचे चार कालखंडांत वर्गीकरण केले गेले आहे -
# यादवकालीन, 
#शिवकालीन,
# पेशवेकालीन आणि
# आंग्लकालीन. 
यादवकालीन मोडी लिपी लिखाणात अक्षरे एकमेकांच्या अगदीच जवळ आणि उभी काढली गेली. तीच, शिवकालीन शैलीय किंचित उजवीकडे झुकलेली दिसतात. मोडी लिपीला तिरकस वळण, अधिक वर्तुळाकार आणि सुटसुटीत अक्षरे लिहिण्याचा उपक्रम [[छत्रपती शिवाजी]] महाराजांचे चिटणीस बाळाजी आवजी यांनी सुरू केला. तोपर्यंत मोडी लिपी ही टाकाने लिहिली जात असे. असाच प्रयत्न पुढे चालू ठेवून पेशवेकालीन शैलीत मोडी अगदीच रेखीव, गोलाकार, तिरकस आणि सुटसुटीत लिहिली जाऊ लागली. पेशवेकाळातील लिखाण बोरूने होत असे. १९व्या शतकाच्या उत्तरार्धात इंग्रज राजवटीत फाऊंटन पेनचा वापर सुरू झाला. बोरूने जी प्रत्येक अक्षराला जाडी-रुंदी आणि टोक येत असे ते या फाऊंटन पेनच्या वापरात शक्य नसल्याने मोडी लिपी अगदीच गुंतागुंतीची आणि किचकट दिसू लागली. फाऊंटन पेनचा एकच फायदा होता तो म्हणजे त्यात शाई बराच वेळ टिकून राही. म्हणून सध्याचे मोडी लेखक फाऊंटन पेनच्या कॅलिग्राफीच्या निब्सचा वापर करतात आणि लिखाणात काही प्रमाणात पेशवेकालीन मोडी लिपीचे सौंदर्य आणण्याचा प्रयत्न करतात.

अलीकडे, कर्नाटकात ९व्या शतकातील काही आढलेले शिलालेख हे मोडी लिपीत असून त्यांत असलेली लिपी, ही मोडी लिपी शिकस्तामधून निर्माण झाली, या मताचे खंडण करतात. १०व्या शतकात “नस्तलीक” मधून “शिकस्ते” लिपी जन्मास आली. “शिकस्ता” म्हणजे “मोडकी नस्तलीक”.
यावरून स्पष्ट होते की मोडी लिपीची संकल्पना ही शिकस्तामधून आली नव्हती. कारण, महादेवराव, रामदेवराव किंवा हरपालदेवराव यादवांच्या कारकिर्दीत मराठी लोकांचा श्रीलंकेशी संपर्क आला नव्हता. मात्र मोडी लिपीचे नागरी, गुर्जरी(म्हणजे महाजनी) आणि बंगाली लिप्यांशी साधर्म्य आहे.

== मोडी वळणे ==
[[चिटणीसी]], [[महादजीपंती]], [[रानडी]].

मोडी लिपीतील असंख्य दस्तऐवज हे खाली दिलेल्या ठिकाणी संग्रहित केले आहेत.
* [[सरस्वती महाल ग्रंथालय]], [[तंजावर]], [[तामिळनाडू]]
* [[कॉनेमारा]] [[ग्रंथालय]], [[मद्रास युनिव्हर्सिटी]], [[चेन्नई]], [[तामिळनाडू]]
* [[संग्रहालय]]: [[लंडन]], [[पॅरिस]], [[नेदरलँड्स]], [[स्पेन]] वगैरे
* [[भारत इतिहास संशोधक मंडळ]] ,[[पुणे]]
* [[राजवाडे संशोधन मंडळ]], [[धुळे]]
* [[मराठी इतिहास संशोधन मंडळ]] (?)

== मोडीचे प्रशिक्षण ==

* मोडी लिपी शिकण्यासाठी केशव भिकाजी ढवळे, [[ढवळे प्रकाशन]] यांची १ ते ५ भाग असलेली पुस्तके उपलब्ध आहेत.
* 'तुम्हीच मोडी शिका' या नावाचे [[डायमंड पब्लिकेशन]]चे पुस्तक  - ह्या पुस्तकात निरनिराळे मोडी दस्तऐवज छापलेले आहेत.
*'''मोडी लिपी शिका सरावातून''' हे पुस्तक मोडी लिपी प्राथमिक प्रशिक्षणासाठी उपयुक्त आहे. पुस्तकात मराठी व इंग्लिश भाषेत माहिती दिली आहे. पुस्तकामध्ये आधुनिक कालखंडातील योग्य फॉंटचा वापर करून लेखन सरावासाठी कित्ता दिला आहे.
* [[जागतिक मोडी लिपी प्रसार समिती]], [[मुंबई]] येथे मोडीचे प्रगत वर्ग घेतले जातात.
* [[भारत इतिहास संशोधक मंडळ]], [[पुणे]] येथे मोडीचे वर्ग घेतले जातात.
*  [[महाराष्ट्र राज्य पुरातत्त्व विभाग|महाराष्ट्र राज्य पुरातत्त्व विभागाद्वारे]] दरवर्षी उन्हाळ्यात, मोडी लिपीच्या प्रशिक्षणाची ८ ते १५ दिवसांची कार्यशाळा घेतली जाते. या कार्यशाळेत मोडी लिपीच्या लेखन-वाचनाची तसेच शिवकालीन आणि पेशवेकालीन व्यवहार पद्धतीची माहिती (कागदपत्रांचे वाचन करण्यासाठी आवश्यक अशा संदर्भांसकट) करून देण्यात येते. प्रशिक्षणाच्या शेवटी परीक्षा असून ती उत्तीर्ण झाल्यावर प्रमाणपत्र मिळते.

* इंटरनेटवर मोडी लिपीच्या संगणकावर वापराकरिता [[मोडी शाहू]], [[मराठी कर्सिव]], [[श्री मोडी]], [[मोडी कस्तुरे]] आणि [[नोटो सॅन्स मोडी]] अशा विविध प्रकारचे फॉन्ट बनविण्यात आले आहेत

==अधिक माहिती==
* [http://www.scribd.com/doc/6866221/modi-lip मोडी] 
* मोडी लिपी विषयक माहितीपर एबीपी माझा वरील नवीनकुमार माळी यांचा प्रकाशित ब्लॉग – वैभवशाली मोडी लिपी&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://abpmajha.abplive.in/blog/blog-by-naveen-kumar-mali-on-modi-lipi|title=वैभवशाली मोडी लिपी|access-date=2018-04-21|archive-date=2018-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180409165135/http://abpmajha.abplive.in/blog/blog-by-naveen-kumar-mali-on-modi-lipi|url-status=dead|website=एबीपी माझा}}&lt;/ref&gt; (मराठी)
* [http://www.ancientscripts.com/modi.html मोडी विषयक माहिती] (इंग्रजी)
* [http://mr.upakram.org/node/2347 मोडी विषयक चर्चा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220628062004/http://mr.upakram.org/node/2347 |date=2022-06-28 }}

== सौजन्य आणि बाह्य दुवे ==
* [https://www.facebook.com/groups/MoDi.Lipi/ फेसबूकवर दैनंदिन २६०० सभासद मोडीचा सराव करतात]
* [http://www.modinikam.com/ मराठी बाळबोध ते मोडी लिप्यांतर] 
* [https://www.facebook.com/Jagtik.MoDi]
* [http://www.orkut.co.in/Main#Community?cmm=20726090 ऑर्कुट संकेतस्थळावरील मोडीप्रेमींचा समूह]
* [http://www.modilipi.com/ मोडी लिपीवर्गांची माहिती देणारे संकेतस्थळ]
* {{Webarchiv | url=http://marathimodi.tripod.com/home.html | wayback=20040602154801 | text=मोडी लिपी शिक्षण}}
(https://www.facebook.com/groups/MoDi.Lipi/) (वरील लेखातील मजकूर मराठी मोडी संकेतस्थळाच्या सौजन्याने)
(http://marathimodi.tripod.com){{मृत दुवा}} (वरील लेखातील मजकूर मराठी मोडी संकेतस्थळाच्या सौजन्याने)
* [http://www.unicode.org/charts/PDF/U11600.pdf मोडी लिपीचा युनीकोडचार्ट पिडीएफ फॉर्मॅट]

[[वर्ग:लिप्या]]
[[वर्ग:मराठी भाषा]]</text>
      <sha1>82i8a5dqt8els9ufhhvvl2cnx0c4204</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विकिपीडिया:मदतकेंद्र</title>
    <ns>4</ns>
    <id>17302</id>
    <revision>
      <id>2680252</id>
      <parentid>2650670</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T09:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* संपादन प्रकाशित करण्याबाबत */ Reply</comment>
      <origin>2680252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90936" sha1="g6cc6tjsv545h3bkrl5u5xionajo7pb" xml:space="preserve">&lt;!--येथील साचे सूचना काढू/वगळू नका--&gt;
[[वर्ग:विकिपीडिया:मदतकेंद्र]]
{{मदतकेंद्र}}
{{सुचालन चावडी}}
[[File:Marathi Wikipedia ULS.webm|thumb|उजवे|300px| ह्या व्हिडिओत दाखवल्या प्रमाणे मराठी आणि नंतर अक्षरांतरण पर्याय निवडा अथवा इनस्क्रिप्ट साठी 'मराठी लिपी' पर्याय, Click on the '''cc'' to change the subtitle languages to Marathi, English, Sanskrit, Kokani,Ahirani.]]
* हे मदत केंद्र केवळ मराठी विकिपीडियावर काम करताना लागणाऱ्या साहाय्यापुरते मर्यादित आहे, धन्यवाद.
* मराठी विकिपीडियातील पुरेसे लेखन झालेल्या लेखांचा  मार्ग [[विकिपीडिया:सफर|हा वाटाड्या]] प्रशस्त करू शकेल. हवे असलेल्या लेखांची आणि लेखनाची नोंद [[विकिपीडिया:प्रकल्प/हवे असलेले लेख|हवे असलेले लेख]] अधिक श्रेयस्कर असेल.
* आपण मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय संकेतस्थळाच्या मदत केंद्रात पोहोचला आहत.  हे केवळ मराठी विकिपीडियासंबधापुरते मर्यादित मदतकेंद्र आहे. [[विकिपीडिया:महाराष्ट्र प्रकल्प#महाराष्ट्रातील संस्था|महाराष्ट्रातील संस्थेचे]] प्रतिनिधित्व करत नाही आणि कोणत्याही संस्थेचे तक्रार निवारण केंद्र नाही.  धन्यवाद!
* [[:वर्ग:करण्याजोग्या गोष्टी|करण्याजोग्या गोष्टी]]
* [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र जुनी माहिती‎]]
* [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र/जुनी माहिती २]]
* [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र/जुनी माहिती ३]]
* [[विकिपीडिया साहाय्य:नेहमीचे प्रश्न|नेहमीचे प्रश्न FAQ]]
* निबंधांकरता माहिती [[:वर्ग:पेशानुसार व्यक्ती]] [[:वर्ग:पर्यावरण]],[[:वर्ग:वंशावळ]],[[वर्ग:समाज]] [https://mr.wikipedia.org/w/index.php?search=%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0&amp;title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7%3A%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BE&amp;fulltext=1 विवीध मानवी अधिकार शोध]

== लेख इतर भाषेत लिहायचा असेल तर काय करावे ==
{{उत्तर दिले|1=
&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Paresh Kadam 1|Paresh Kadam 1]] ([[सदस्य चर्चा:Paresh Kadam 1|चर्चा]]) ०२:२९, २८ एप्रिल २०१८ (IST)}}}

:{{साद|Paresh Kadam 1}},
:मराठी भाषा विकिपीडियावर आपले स्वागत आहे.
:मराठी विकिपीडियावर फक्त मराठीत लिहू शकता इतर भाषांसाठी इतर विकिपीडिया उपलब्ध आहेत. अधिक माहिती साठी [[:en:List of Wikipedias|List of Wikipedias]] पहा --[[सदस्य:Tiven2240|'''&lt;span style=&quot;background color: black; color: orange&quot;&gt;टाय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: blue&quot;&gt;वीन&lt;/span&gt;'''&lt;span style=&quot;color: green&quot;&gt;२२४०&lt;/span&gt;]] '''[[विकिपीडिया:प्रचालक|(A)]]''' &lt;sup&gt;[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|&lt;span style=&quot;color: maroon&quot;&gt;माझ्याशी बोला&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; ०६:२४, २८ एप्रिल २०१८ (IST)
}}

== फोटो ==
{{उत्तर दिले|1=
&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|Dr. Mahadev Raut ०९:०८, २३ मे २०१८ (IST)}}}

महादेव राऊत

फोटो कसा टाकायचा.

:{{साद|Mahadev Raut}},
:[[:c:|विकिमीडिया कॉमन्स]]वर उपलब्ध असलेली चित्र जोडण्यास &lt;big&gt;&lt;nowiki&gt;[[चित्र:xyz.jpg|thumb]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/big&gt; असे करून जोडा ज्यात xyz चित्राचे नाव आहे. --[[सदस्य:Tiven2240|'''&lt;span style=&quot;background color: black; color: orange&quot;&gt;टाय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: blue&quot;&gt;वीन&lt;/span&gt;'''&lt;span style=&quot;color: green&quot;&gt;२२४०&lt;/span&gt;]] '''[[विकिपीडिया:प्रचालक|(A)]]''' &lt;sup&gt;[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|&lt;span style=&quot;color: maroon&quot;&gt;माझ्याशी बोला&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; १३:५४, २३ मे २०१८ (IST)
}}


== broken redirect ==
{{उत्तर दिले|1=
I found these pages are redirected on broken page:
* [[OLE Automation]]
* [[Object Linking and Embedding]]
* [[Oracle WebLogic Server]]
* [[Tip]]
* [[अंबादेवी, अमरावती]]
* [[अनिता पाटील यांची साहित्य समीक्षा]]
* [[अनिता पाटील यांचे इतिहास लेखन]]
* [[अनिता पाटील यांचे धर्मविषयक लेखन]]
* [[अपूर संसार, चित्रपट]]
* [[आईबीएन-लोकमत]]
* [[आय बी एन लोकमत]]
* [[आयबीएन लोकमत]]
* [[इटली, ऑर्किड आणि मी]]
* [[ई-गव्हर्नंस]]
* [[ए एंड डब्ल्यू डाइनिंग]]
* [[एंटी संभाजी ब्रिगेड]]
* [[एव्हा एर कार्गो]]
* [[कदाचित, चित्रपट]]
* [[कृषीकन्या]]
* [[क्यीवचा दुसरा म्सितस्लाव्ह]]
* [[गजाननमहाराजांचे चमत्कार]]
* [[गुप्तचर यंत्रणा]]
* [[गुप्तहेर]]
* [[गोलपीठा]]
* [[चित्रपटसृष्टीतील घराणी]]
* [[जनसेवा समिती विलेपारले]]
* [[जासूस]]
* [[जिजाबाई भोसले यांच्या नावावर असलेल्या संस्था]]
* [[जेष्ठ (पद)]]
* [[ज्येष्ठ (पद)]]
* [[ढकल, चित्रपट]]
* [[तेहु]]
* [[धूळपाटी/महेश् मोरे]]
* [[पाणी वाटपासंबंधीचा ऐतिहासिक निवाडा]]
* [[पाणी वाटपासंबंधीचा ऐतेहासिक निवाडा]]
* [[पोर्तो व्हालार्ता]]
* [[प्रकाशदादा सुंदरराव सोळंके]]
* [[फॉरवर्ड, हॉकी]]
* [[बाणगंगा पाणी वाटप]]
* [[बाणगंगा पाणी वाटपासंबंधीचा ऐतेहासिक निवाडा]]
* [[बाबुजी देशमुख वयाखयानमाला हा लेख लिहा]]
* [[बोचऱ्या टिका करणारी लेखन संस्कृती]]
* [[ब्लोंफोंटेन सेल्टीक एफ.सी.]]
* [[भारतीय समाज सुधारक]]
* [[महाराष्ट्रातील रायगड जिल्ह्यातील दुर्ग वैभव]]
* [[महाराष्ट्रातील सेना हा शब्द असणार्‍या राजकीय संघटनांची यादी]]
* [[महाराष्ट्रातील सेना हा शब्द असणाऱ्या राजकीय संघटनांची यादी]]
* [[मानवतेचे शहाण्णव गुण]]
* [[मालाडगाव रेल्वे स्थानक]]
* [[मिडफील्डर, हॉकी]]
* [[यान व्हान रीबेक]]
* [[रणांगण]]
* [[राजकीय सेना]]
* [[रिचर्ड कार्ल फ्रीहेर फॉन वायझॅकर]]
* [[लोणी (गाव)]]
* [[विखुरलेल्या चकती]]
* [[विध्यर्थ]]
* [[वॉवेल हिंड्स]]
* [[व्वैजनाथ सोपानराव अनमुलवाड]]
* [[शागुफ्ता परवीन]]
* [[शूज]]
* [[संकेत दशपुते]]
* [[संभ्रम, पुस्तक]]
* [[सचर समिती]]
* [[सदन]]
* [[स्टँडअप कॉमेडी]]
* [[स्टीवन जोन्स]]
* [[स्टॅण्ड अप कॉमेडी]]
* [[स्त्रीवादि पद्ध्तीशास्त्र्]]
* [[स्व-संरक्षण]]
* [[स्वरुपानंद स्वामी]]
* [[स्वरूपानंद स्वामी]]
* [[स्वातंत्र्य दिवस]]
* [[स्वामी स्वरुपानंद]]
* [[हेर]]
* [[हॉकी जुनियर विश्वचषक]]
* [[हॉकी ज्युनिअर विश्वचषक]]
* [[होट्टल येथील चालुक्यकालीन मंदिरे]]
* [[२००० उन्हाळी ऑलिंपिकमधील वेटलिफ्टिंग]]
* [[२००८-०९ केएफसी २०-२० बीग बॅश]]
* [[२००८ उन्हाळी ऑलिंपिकमधील ऍथलेटिक्स - पुरुष 4x100 मीटर रिले]]
* [[२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी - कॉन्ककॅफ चौथी फेरी]]
* [[५ अॉगस्ट]]
* [[९६ कुळी मराठी]]
* [[चर्चा:बेर्जाया एर]]
* [[चर्चा:भारतीय समाज सुधारक]]
* [[चर्चा:विंडोज स्थापनापूर्व एन्व्हायर्नमेंट]]
* [[चर्चा:हांसुंग एरलाइन्स]]
* [[सदस्य:ABCEditer]]
* [[सदस्य:Bankster1]]
* [[सदस्य:Beep21]]
* [[सदस्य:Ben-Yeudith]]
* [[सदस्य:Binoyjsdk]]
* [[सदस्य:Brianhe]]
* [[सदस्य:Bukti.khan]]
* [[सदस्य:Ralgis]]
* [[सदस्य:محمد الجداوي]]
* [[सदस्य चर्चा:Ralgis]]
* [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना/Participants]]
* [[विकिपीडिया चर्चा:वृत्तपत्रिय मासिक आवाहन]]
Can you please fix them?&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;&amp;#9734;&amp;#9733;&lt;/font&gt;[[User:संजीव कुमार|&lt;u&gt;&lt;font color=&quot;Magenta&quot;&gt;संजीव कुमार&lt;/font&gt;&lt;/u&gt;]] ([[User talk:संजीव कुमार|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;बातें&lt;/font&gt;]]) ०१:४१, २९ सप्टेंबर २०१८ (IST)
:{{झाले}} deleted --[[सदस्य:Tiven2240|'''&lt;span style=&quot;background color: black; color: orange&quot;&gt;टाय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: blue&quot;&gt;वीन&lt;/span&gt;'''&lt;span style=&quot;color: green&quot;&gt;२२४०&lt;/span&gt;]] '''[[विकिपीडिया:प्रचालक|(A)]]''' &lt;sup&gt;[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|&lt;span style=&quot;color: maroon&quot;&gt;माझ्याशी बोला&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; ०७:२४, २९ सप्टेंबर २०१८ (IST)}}

== मार्गदर्शन ==

नमस्कार मंडळी, कृपया स्त्रोत आणि संदर्भ कसा जोडायचा ते सांगावं.

::[[विकिपीडिया:संदर्भ_द्या]]
::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:३२, ११ नोव्हेंबर २०१८ (IST)

== मराठी भाषेत संपादन करण्यासंबंधी  ==

'गूगल इनपुट प्रणाली' मध्ये देवनागरी लिपीत लेखन केल्यास चालू शकेल काय?

== Not able to use visual edit  ==
{{उत्तर दिले|1=

I am not able to use visual edit. It is a nice way to give references. I am not aware how it can be fixed. May I request experienced editors or admins or technical people to kindly help me in this? Thank you. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] ११:२४, १७ डिसेंबर २०१८ (IST)
:Hi {{ping|Abhijeet Safai}}, What actually issues are you facing. --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १३:२९, १७ डिसेंबर २०१८ (IST)
:: Thanks for responding. I was not able to convert the reference in visual edit which is the primary purpose of visual edit as I guess. But the issue now is I am not able to find the article on which I found this problem. Hence will mention about that particular article here again as I will find it. Thank you. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] १३:३६, १७ डिसेंबर २०१८ (IST)
:::{{Ping|Abhijeet Safai}} Feel free to report bugs/errors. We will be happy in assisting you. Happy editing. Thanking you --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १४:५५, १७ डिसेंबर २०१८ (IST)
:::: Thanks a lot. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] १४:५८, १७ डिसेंबर २०१८ (IST)
::::: [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]], I was not able to do visual editing on Marathi Wikipedia. I am able to do it on English Wikipedia like [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Baba_Amte&amp;type=revision&amp;diff=875388527&amp;oldid=875388418 this]. I do not how to share the problem further. When I try to save the changes in visual edit on here, I am not able to do that. Hence one needs to give manual references here with is a difficult task.  -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] १०:५७, २६ डिसेंबर २०१८ (IST)

*{{Ping|Abhijeet Safai}} I think you are unable to use [[citoid]]. Can you verify that it is this feature that u can't use? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १३:०३, २६ डिसेंबर २०१८ (IST)
: No. I am not able to save the page when I am using visual edit. I use visual edit to generate auto reference. Currently I using a workaround for that. I am generating it on English Wikipedia at the sandbox and using it here. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] १३:१७, २६ डिसेंबर २०१८ (IST)
::{{Ping|Abhijeet Safai}} I advise you to please purge your browser cache. In order to purge cache follow instructions at [[:en:Wikipedia:Bypass your cache]] --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १८:४५, २६ डिसेंबर २०१८ (IST)
::: It is working now. Thank you. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] ०६:३७, २९ डिसेंबर २०१८ (IST)
-----
}}

== पारोळा  ==

पारोळा हे झाशीच्या राणीचे माहेर घर म्हणून इतिहासात प्रसिद्ध आहे.राणी लक्ष्मीबाई यांच्या तांबे घराण्याचे वंशज आजही पारोळा येथे स्थायिक आहेत.पारोळा ह्याचे पूर्वीचे नाव पारोळे असून या गावात पारांच्या ओळी (पार म्हणजे हनुमानाचे मंदिर व वडवृक्षाचे झाड ओळीत होते व आजही आहेत आणि म्हणून पारोळी व त्यांचे अपभ्रन्श होऊन पारोळे व  आता पारोळा  झाले आहे.

== मराठी भाषांतर करण्याविषयी.. ==
{{उत्तर दिले|1=

मी english wikipedia चे लेख मराठी विकीपीडियासाठी मराठी भाषेत भाषांतर कर शकतो.

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;
Can someone please take a look at this page and see if its notable [[:उन्मेष_बागवे]]

&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Gbawden|Gbawden]] ([[सदस्य चर्चा:Gbawden|चर्चा]]) १३:४७, २१ ऑगस्ट २०१९ (IST)}}}

::{{Ping|Gbawden}} To prove the person notable we need to have some reliable sources cited to the article. If better than support your article with a source at every important point that is made. Thank you --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०८:०२, २२ ऑगस्ट २०१९ (IST)
-------
}}

== Please review my page ==
{{उत्तर दिले|1=

Hi,

I have created a Marathi Wikipedia page which is in my sandbox. However, I am unable to publish it and make the final Wikipedia page live. What can be the possible reason? Can someone check if I am a confirmed user? Because publish button isn't appearing in my sandbox version. All I am able to do is publish the changes on sandbox. There's no option to even send my draft for review. How do I go about it?

Here's the link

https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:Lorde1801/sandbox [[सदस्य:Lorde1801|Lorde1801]] ([[सदस्य चर्चा:Lorde1801|चर्चा]]) १२:४७, १२ सप्टेंबर २०१९ (IST)

:{{Ping|Lorde1801}} Are you paid by any way by the company/organization for the article creation or is this done volunteerarily by you? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १५:२१, १६ सप्टेंबर २०१९ (IST)

Hey, 

I am new Wikipedia editor. In order to add to the credibility of my profile, I am voluntarily creating this page. It would be great if you could help me out. [[सदस्य:Lorde1801|Lorde1801]] ([[सदस्य चर्चा:Lorde1801|चर्चा]]) १५:५८, १६ सप्टेंबर २०१९ (IST)

{{Done}} Answered on [[सदस्य चर्चा:Lorde1801|Usertalkpage]] --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १६:१६, १६ सप्टेंबर २०१९ (IST) 
-----
}}
-----

== नोंद काढून कशी टाकावी ==

वर्ग:ग्रंथ येथे चुकून झालेली नोंद कशी काढावी?
:{{साद|Kanchankarai}} कुठल्या लेखात चुकून नोंद झाली आहे? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ११:५९, १४ मार्च २०२० (IST)

== नवीन धुळपाटी कशी करायची ? ==

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:घांग्रेकर मेघा|घांग्रेकर मेघा]] ([[सदस्य चर्चा:घांग्रेकर मेघा|चर्चा]]) १७:२४, १३ मार्च २०२० (IST)}}}

:{{साद|घांग्रेकर मेघा}} [[सदस्य:घांग्रेकर मेघा/धुळपाटी]] वापरा धन्यवाद--[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ११:५८, १४ मार्च २०२० (IST)

== 'प्रा. प्रभाकर बी. भागवत' लेख  ==

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;

 'प्रा. प्रभाकर बी. भागवत' लेख  मराठित संपादित केला असुन 'सबमिट' केला 
पण आता मला ते सापडत नाही .मला त्याची सद्यस्थिती माहित नाही?
कोणी मदत करू शकेल?
ही माझी पहिली चाचणी आहे.[[सदस्य:Prachi.chopade|Prachi.chopade]] ([[सदस्य चर्चा:Prachi.chopade|चर्चा]]) ०७:३१, २० जून २०२० (IST)


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Prachi.chopade|Prachi.chopade]] ([[सदस्य चर्चा:Prachi.chopade|चर्चा]]) ०७:३१, २० जून २०२० (IST)}}}

== ही लिंक आणि नाव गुगल शेअर मध्ये  दाखविले जात नाही, कृपया मदत करावी  ==

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|~~लोककवी हरेन्द्र हिरामण जाधव
~~}}}

== तयार केलेल्या लेख पडताळणी साठी कसे पाठवावे ==

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;तयार केलेल्या लेख पडताळणी साठी कसे पाठवावे


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Wikivibessocial|Wikivibessocial]] ([[सदस्य चर्चा:Wikivibessocial|चर्चा]]) २०:५८, ६ मे २०२१ (IST)}}}

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Pralhad Suryawanshi|Pralhad Suryawanshi]] ([[सदस्य चर्चा:Pralhad Suryawanshi|चर्चा]]) १९:५४, १ जुलै २०२१ (IST)}}}

नमस्कार, 

मला लेखाच्या शेवटी, वर्ग दर्शवन्याकरीता जी चोउकट वपरली जाते किंवा एकदा साचा वपरला जातो. तो वर्गाचा साचा कसा तयार केला जातो याविषयी मार्गदर्शन करावे.

उदा. मला एका गावाच्या लेखाच्या शेवटी वर्ग : अबक तालुक्यातिल गावे किंवा अबक जिल्ल्ह्यातिल गावे अशी माहिती द्यावयाची आहे. 

आपला
==Species box==
या [https://mr.wikipedia.org/wiki/साचा:प्रजाती_चौकट प्रजाती चौकट] टेम्पलेटचे निराकरण करण्यात काही जण मदत करू शकतात हे टेम्पलेट विकृत आहे आणि मशीनमधून भाषांतरित झाल्यासारखे दिसते.[[सदस्य:Ratnahastin|Ratnahastin]] ([[सदस्य चर्चा:Ratnahastin|चर्चा]]) ११:२७, १८ जुलै २०२१ (IST)

{{साद|Ratnahastin}} त्याऐवजी कृपया [[साचा:जीवचौकट|जीवचौकट]] हा साचा वापरावा.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ११:१२, ५ एप्रिल २०२२ (IST)

==कबड्डी प्लेऑफ फेरी साचा==
{{उत्तर दिले|1=


[[प्रो कबड्डी लीग, २०२१-२२]] ह्या पानावर प्लेऑफ फेरीसाठी साचा बनविण्यास मदत हवी आहे.&lt;br&gt;
इंग्रजी विकिपीडियावरील 2021–22 Pro Kabaddi League season ह्या पानावरील साच्याचा संदर्भ घ्यावा&lt;br&gt;
[[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २०:१५, २८ जानेवारी २०२२ (IST)
:{{साद|Nitin.kunjir}}{{झाले}} --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०७:४८, २९ जानेवारी २०२२ (IST)
:{{साद|Tiven2240}} धन्यवाद, टायवीन -- [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २३:२१, १ फेब्रुवारी २०२२ (IST)
-----
}}
-----
==२०२२ भारतीय प्रीमियर लीग==
[[२०२२ भारतीय प्रीमियर लीग]] या पानावरील मैदाने विभागात इंग्रजीतील 2022 Indian Premier League ह्या प्रमाणे नकाशा टाकण्यास मदत हवी आहे&lt;br&gt;
[[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) १७:४२, १ मार्च २०२२ (IST) &lt;br&gt;

==साचा:माहितीचौकट युनेस्को जागतिक वारसा साइट==
:{{साद|Tiven2240}}
सदर साच्यामधील त्रुटी दूर करण्यासाठी मदत हवी आहे..&lt;br&gt;
जसे ''संदर्भासाठी [[हंपी]] हा लेख पहावा ''
*सूचीकरण किंवा Inscription ह्या मथळ्याखाली इंग्रजीऐवजी मराठीमध्ये वर्ष येणे अपेक्षित आहे. तसेच '''१०वा''' ऐवजी '''१०वे''' असे येणे अपेक्षित आहे.
*नकाशाखाली ''Show map of कर्नाटक'' ह्याऐवजी ''कर्नाटकचा नकाशा दाखवा'' असे येणे अपेक्षित.
[[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २०:४७, १८ मार्च २०२२ (IST)

:@[[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]]{{झाले}} कृपया तपासा --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:१०, १८ मार्च २०२२ (IST)
::धन्यवाद @[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]]. You are genius
::परंतु मी आपल्या निदर्शनास आणून देऊ इच्छितो की,
::क्र. १ चे समाधान झाले नाही.
::क्र. २ चे समाधान अंशतः झाले आहे. परंतू नकाशाच्या शेवटचा पर्याय अजूनही  ''show all'' असे दाखवत आहे, त्याऐवजी '''सर्व दाखवा''' असे हवे आहे 
::&lt;nowiki&gt;~~~~ &lt;/nowiki&gt; [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २२:३३, १८ मार्च २०२२ (IST)

== माहितीचौकट चित्रपट महोत्सव ==
चित्रपट महोत्सव चा पान तयार करण्यासाठी माहिती चौकट मी खूप शोधलं आहे पण मला मिळालेल्या नाही. त्याच्यासाठी इंग्रजी विकिपीडिया Infobox वापर केलं तर चालेल का?
:{{साद|Zoe3572}} नाही, इंग्रजी साचा येथे काम करणार नाही. आणि सध्यातरी मराठीत माहितीचौकट उपलब्ध नाहीये.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १९:१८, २ एप्रिल २०२२ (IST)

:हे कोणी बनवू नाही शकत का?  [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) १६:५१, ३ एप्रिल २०२२ (IST)
::बिलकुल, तुम्ही पण करू शकतात.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १७:१४, ३ एप्रिल २०२२ (IST)
:::प्रक्रिया कशी करायची त्याची लिंक मिळू शकेल का [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) १८:१६, ३ एप्रिल २०२२ (IST)
::::{{साद|Zoe3572}}
::::# त्यासाठी संगणक आज्ञावली (प्रोग्रामिंग) ची माहिती असणे थोडे जास्त योग्य राहील. किंवा विविध साच्यांचा तुलनात्मक अभ्यास तरी असावा.
::::# कृपया [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] किंवा [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] यांच्याशी संपर्क साधावा, तुम्हाला हे अधिक मदत करतील.
::::# विशेष म्हणजे तुम्ही निर्माण केलेला साचा किती पानांना कामी येईल याचा सुद्धा विचार करावा. कारण एक-दोन पानांकरिता साचा निर्माण करणे फारसे फायद्याचे ठरणार नाही असे माझे वैयक्तिक मत आहे.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ०९:४३, ४ एप्रिल २०२२ (IST)
:::::साचा हा राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय फिल्म महोत्सव साठी वापरता येऊ शकतो. आपल्या देशांमध्येच राष्ट्रीय फिल्म महोत्सव हे पंधरा ते वीस असतील. त्यामुळे त्याचा वापर जास्त होऊ शकतो.  [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) १९:२१, ४ एप्रिल २०२२ (IST)
*{{ping|Zoe3572}} चित्रपट महोत्सव barech jari astil, tari keval ullekhniy चित्रपट महोत्सव varach lekh lihinyat yaave. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] ०३:२५, ५ एप्रिल २०२२ (IST)
*:क्षमस्व, मी तुम्हाला प्रश्न विचारल्याबद्दल. या विषयावर पुढे चर्चा करू नका तुम्हाला तयार करायचा असेल करा अन्यथा हा विषय चर्चा करू नका. 😁 [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) ०६:१६, ५ एप्रिल २०२२ (IST)

:::नमस्कार, [[साचा:माहितीचौकट चित्रपट व नाटक महोत्सव|माहितीचौकट चित्रपट व नाटक महोत्सव]] तयार करण्यात आलाय. कृपया सवड मिळेल तसे याचे मराठी रूपांतरण आणि वापर करावे.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ११:०६, ५ एप्रिल २०२२ (IST)
::::ते नाव बदलून असे करा 👉 [[माहितीचौकट चित्रपट व कला महोत्सव]] त्याठिकाणी भाषांतर करून मी जोडलेला आहे  तुम्हाला काही बदल करायचा असेल तर तुम्ही ते करून येथे टिप्पणी करा. [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) १५:२७, ५ एप्रिल २०२२ (IST)
:::#अजून तुम्ही भाषांतर केले नाही. साच्यात उदाहरण दिले आहे, '''पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव''' चे, तिथे मराठी शब्द दिसून येतात.
:::# कला शब्द कशासाठी घेतलात ते समजले नाही. कारण चित्रपट महोत्सव हे अधिकृत नाव आहे. त्यासाठी कृपया '''वर्ग:चित्रपट महोत्सव''' हा वर्ग आणि त्यातील प्रत्येक उपवर्ग पाहणे. तसेच माहितीचौकट तयार झाल्यावर यात नवनवीन लेखांची भर घालावी ही विनंती.
:::# मराठी विकिपीडियावर शेकडो साचे आहेत, त्यात 'image' साठी 'चित्र' हा परवलीचा शब्द वापरला जातो, तुम्ही 'प्रतिमा' असा केलाय. तसेच logo साठी 'प्रतीक' किंवा 'प्रतीक चिन्ह' हा शब्द योग्य राहील. कृपया इतर वेगवेगळ्या साच्यात काय परवलीचे शब्द वापरले जातात ते पाहावे.
:::# माहितीचौकट तयार झाली आहे, कृपया या माहितीचौकटीचा वापर करून [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Category:Film_festivals_by_country Film festivals by country] येथून जमतील तेव्हा आणि जमतील तितके लेख भाषांतरित करणे. पुढील लेखनास शुभेच्छा.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १६:१८, ५ एप्रिल २०२२ (IST)

== हंपी  ==
{{साद|Tiven2240}} {{साद|संतोष गोरे}} {{साद|अभय नातू}} {{साद|Aditya tamhankar}} {{साद|Usernamekiran}} {{साद|Abhijitsathe}} आणि इतर सदस्यांना आवाहन&lt;br&gt;
'''[[हंपी]]''' हा लेख लिहून/भाषांतरित करून पूर्ण झाला आहे. कृपया वाचून आपले अभिप्राय द्यावेत. तसेच शुद्धलेखनाच्या किंवा इतर काही चुका असतील तर त्या दुरुस्त करून लेख अधिक चांगला करण्यासाठी सहाय्य करावे ही विनंती&lt;br&gt;
[[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २१:०५, ११ एप्रिल २०२२ (IST)
:{{साद|Nitin.kunjir}}, नमस्कार, आपण दिलेल्या साद ची अधिसूचना मिळाली नाही. काल सहज फेरफटका मारताना संदेश दिसला म्हणून प्रतिसाद देत आहे. बहुतेक [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] [[सदस्य:Usernamekiran|Usernamekiran]] [[सदस्य:Abhijitsathe|Abhijitsathe]] यांना पण अधिसूचना मिळाली नसेल असे वाटते. असो लेख भरपूर मोठा आणि मुद्देसूद दिसतोय, खूप छान. लवकरच तपासणी करूत.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १०:५१, १३ एप्रिल २०२२ (IST)
::छान लेख तयार झाला आहे [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०५:५२, १४ ऑगस्ट २०२२ (IST)
:{{ping|Nitin.kunjir }} उत्तम लेख आहे. छायाचित्रे, आवश्यक संदर्भ यांनी लेख अजून सुंदर दिसतो. तुमच्या मेहनतीला दाद दिली पाहिजे. तुम्ही एकट्यानेच तब्बल ८८ संपादने केलीत आणि [[xtools:articleinfo/mr.wikipedia.org/हंपी|जवळपास महिनाभर]] तुमचं काम सुरू होतं. खूप शुभेच्छा. 
:ता.क. अजून काही भर मीदेखील या लेखात घालतो. [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) ०८:०९, १४ ऑगस्ट २०२२ (IST)
::आपण दिलेल्या प्रोत्साहनाबद्दल धन्यवाद
::&lt;nowiki&gt;~~~~ &lt;/nowiki&gt; [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) १३:५२, १७ ऑगस्ट २०२२ (IST)

== ए.ए.(अलकोहोलिक्स अनॉनिमस) सातारा जिल्हा नोंद  ==

[[ए.ए.(अलकोहोलिक्स अनॉनिमस) सातारा जिल्हा]] ही नवी नोंद आज केली तिथे '''मराठी विकिपीडियासाठी ह्या लेख पान/विभागाची [[विकिपीडिया:उल्लेखनीयता|विश्वकोशीय उल्लेखनीयता/दखलपात्रते]] बद्दल साशंकता आहे. पान/विभाग न वगळण्याबद्दल [[विकिपीडिया चर्चा:उल्लेखनीयता]] येथे इतर विकिपीडिया सदस्यांची सहमती न मिळाल्यास ते लवकरच काढून टाकले जाईल असा इशारा  दिसू लागला  व त्यावर उपाय योजना काय याचा उलगडा होत झाला नाही . मुख्य म्हणजे हे उत्तर (इशारा ) नॉन ह्युमन इंटरफेस ने केला  असावा अशी शंका येते .  [[विकिपीडिया:कारण|कारण:]] सराव पान हे समजले नाही पण कृपया या बाबतचे आपले मत [[चर्चा:ए.ए.(अलकोहोलिक्स अनॉनिमस) सातारा जिल्हा|चर्चापानावर]] नोंदवा. प्रचालक हे पान कोणत्याही क्षणी काढतील हे वाचून चर्चा पानावर असे नोंदवले आहे :''' कॉटन ग्रीन रेल्वे स्थानक ही मी पूर्वी केलेली नोंद विना अडथळा प्रकाशित झाली पण आज एक नवी नोंद करताना धक्का दिला आहे


'''१ हे पान का काढावे वाटते ते कळले नाही ? अलकोहोलिक्स अनॉनिमस या फेलोशिपची इंग्रजीत नोंद आहे पहा https://en.wikipedia.org/wiki/Alcoholics_Anonymous [[सदस्य:Suneelji|Suneelji]] ([[सदस्य चर्चा:Suneelji|चर्चा]]) २२:४९, १० ऑक्टोबर २०२२ (IST) २ तसेच कॉटन ग्रीन रेल्वे स्थानक ही मी केलेली नोंद बघावी [[कॉटन ग्रीन रेल्वे स्थानक|https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%95%E0%A5%89%E0%A4%9F%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%A8_%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%95]] ३ अलकोहोलिक्स अनॉनिमस या फेलोशिपची इंग्रजी नोंद जिथे आहे त्याचा HTMLवर पोस्त केला आहे . त्यामुळे या जगभर १८२ देशात पसरलेल्या फेलोशिप्चाय मराठी नोंदी अतिशय आवश्यक आहेत व त्यात काय संशयास्पद आहे ते कळले नाहे'''

आता याचे उत्तर मिळेल का कसलीही संधी न देता ही नोंद उडवली जाईल  [[सदस्य:Suneelji|Suneelji]] ([[सदस्य चर्चा:Suneelji|चर्चा]]) २३:२१, १० ऑक्टोबर २०२२ (IST)

{{साद|Suneelji}} नमस्कार, आपण एकाच विषयावर, दोन ठिकाणी प्रश्न मांडले आहेत. कृपया आपण चर्चा समंधित लेखपानावर करावी.-[[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ०६:३३, ११ ऑक्टोबर २०२२ (IST)

:उत्तर व मार्गदर्शन न करता  लेखपानच काढले तर? असो  पण कोठेतरी उत्तर व नेमके मार्गदर्शन (तोडगा ) मिळतो का ? व त्याला किती दिवस थांबता येते. सर्वसाधारणपानेपणे किती दिवस/आठवडे लागतात.  [[सदस्य:Suneelji|Suneelji]] ([[सदस्य चर्चा:Suneelji|चर्चा]]) ०६:४३, ११ ऑक्टोबर २०२२ (IST)

::{{साद|Suneelji}}
::प्रचालक संतोष गोरे यांनी व मी इतरत्र उत्तर दिलेले आहेच.
::कृपया यापुढे सुद्धा सामंजस्याने संवाद साधावा. ''आज एक नवी नोंद करताना धक्का दिला आहे'' अशी वाक्ये वापरल्याने विनाकारण गैरसमज होतात. थोडासा धीर धरुन उत्तराची वाट पहावी. घाई असेल तर संतोष गोरे, Tiven2240, Usernamekiran किंवा अभय नातू या चार सक्रिय प्रचालकांपैकी कोणालाही थेट साद घालावी.
::तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद.
::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४८, ११ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:::१  धन्यवाद, नोंद घेतली व शब्द वापरताना काळजी घेईन २ उत्तराची वाट पाहत आहे  [[सदस्य:Suneelji|Suneelji]] ([[सदस्य चर्चा:Suneelji|चर्चा]]) १२:५०, ११ ऑक्टोबर २०२२ (IST)

== Copy करण्याचा प्रयत्न केला आहे ==
{{साद|Tiven2240}} {{साद|संतोष गोरे}} {{साद|अभय नातू}} {{साद|Aditya tamhankar}} {{साद|Usernamekiran}} {{साद|Abhijitsathe}} आणि इतर सदस्यांना आवाहन&lt;br&gt;[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ११:४३, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
मी हिंदी विकिपीडियावरील पोस्टर मराठीत त्याच पानावर कॉपी करण्याचा प्रयत्न केला आहे - [[कांतारा (२०२२ चित्रपट)]] पाहा, पण पोस्टर प्रदर्शित होत नाही. - [[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ११:१३, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:मी [[भूत कोला]] बद्दलचे हिंदी पृष्ठ भाषांतरित केले आहे आणि ते प्रतिमा योग्यरित्या प्रदर्शित करत आहे-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ११:२१, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
::[[कांतारा (२०२२ चित्रपट)]] पृष्ठ delete करून, हिंदी मधून परत आणि अनुवाद करू का?-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ११:४९, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)

:::{{साद|Gabbar13}} [[भूत कोला]] लेखावर असलेलं चित्र विकिमीडिया वर अपलोड केलेले असल्यामुळे दिसत आहे. परंतु [[कांतारा (२०२२ चित्रपट)]] चे पोस्टर फक्त हिंदी विकिपीडियावर अपलोड केलेले असल्यामुळे ते इतर विकिपीडियावर दिसणार नाही. त्यासाठी विकिमीडिया वर अपलोड केलेले चित्रपटासंबंधी पोस्टर वापरावे, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:०१, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
::::{{साद|Sandesh9822}} {{साद|Khirid Harshad}} {{साद|Tiven2240}} {{साद|संतोष गोरे}} {{साद|अभय नातू}} {{साद|Aditya tamhankar}} {{साद|Usernamekiran}} {{साद|Abhijitsathe}} आणि इतर सदस्यांना आवाहन&lt;br&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_(%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AE).png# चित्र विकिमीडिया वर अपलोड केलेले आहे. -[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) १६:१९, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)

::: File:कांतारा (फिल्म).png हे चित्र विकिमीडियावर नसून इंग्लिश विकिपीडियावर आपण अपलोड केले आहे. त्यामुळे वरीलप्रमाणेच हे पोस्टर फक्त इंग्लिश विकिपीडियावर दिसेल. इतर कोणत्याही विकिपीडियावर नाही. त्याकरिता एकतर तुम्ही ते पोस्टर मराठी विकिपीडियावर अपलोड करा अथवा विकिमीडियावर करा, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १६:३५, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:::: धन्यवाद.-१७:१४, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:{{साद|Gabbar13}} विकिमीडिया कॉमन्सवर अपलोड केलेले [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_(%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AE).png हे कांतारा चित्रपटाचे पोस्टर] मराठी विकिपीडियावरील [[कांतारा]] चित्रपटाच्या लेखात जोडले आहे. तुम्ही स्वतःला पोस्टरचा &quot;निर्माणक&quot; (own work) म्हटले आहे, त्यामुळे हे पोस्टर हटवले जाऊ शकते. --[[User:Sandesh9822|'''&lt;span style=&quot;background color: black; color: orange&quot;&gt;संदेश&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: blue&quot;&gt; हिवाळे&lt;/span&gt;'''&lt;span style=&quot;color: green&quot;&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Sandesh9822|&lt;span style=&quot;color: maroon&quot;&gt;चर्चा&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; १८:४८, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
::@[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] please request to delete the image on commons because the image is copyrighted and cannot be uploaded on commons. Please put '''&lt;nowiki&gt;{{SD|G7}}&lt;/nowiki&gt;''' on the page. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:२०, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:::कृपया विकिमीडिया कॉमन्सवर फक्त कॉपीराइट मुक्त प्रतिमा अपलोड करा. चित्रपटाचे पोस्टर आणि कव्हर्स यांसारख्या प्रतिमा अपलोड केल्यास ते हटविले जाईल आणि अनेक उल्लंघने तुम्हाला अवरोधित देखील करू शकतात. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:२५, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
::::{{साद|Tiven2240}} If I put up the template you are asking me to, it will be deleted. I clicked the snap myself.-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) २२:२९, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:::::Are you the owner of the poster? Was it created by you or was the image clicked by you. ? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:३१, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
::::::I clicked it myself. The Hindi, English, Kannada, Telugu and Bengali Wikipedia articles all use similar images.-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) २२:३३, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:::::::I see that you clicked it yourself but you are not the original owner of the work in the poster. It belongs to the copyright holder that is the producer of the film. Kindly request deletion by yourself rather then others nominating for deletion on Wikimedia Commons. --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:५२, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
::::::::{{done}}Done-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) २३:०३, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:::::::::{{साद|Sandesh9822}} {{साद|Khirid Harshad}} {{साद|Tiven2240}} {{साद|संतोष गोरे}} {{साद|अभय नातू}} {{साद|Aditya tamhankar}} {{साद|Usernamekiran}} {{साद|Abhijitsathe}} आणि इतर सदस्यांना आवाहन&lt;br&gt;कृपा करून, [[कांतारा]] चित्रपटाच्या लेखात, हिंदी किंवा इंग्रजी विकिपीडिया मधलं पोस्टर जोडा.-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ०१:१५, ४ नोव्हेंबर २०२२ (IST)
::::::::::{{re|Gabbar13}} थोडक्यात सांगायचे तर कॉपीराइट नियमांमुळे कोणत्याच चित्रपटाचे पोस्टर मराठी विकिपीडियावर टाकता येत नाही. कॉपीराईटचे नियम वैश्विक आहेत, विकिपीडियाचे नाही. इतर विकिपीडियांना कमी resolution चे कॉपीराइटेड फोटो वापरण्याची मुभा आहे, पण मराठी विकिपीडिया व commons ला ती मुभा नाही. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] ०१:२७, ४ नोव्हेंबर २०२२ (IST)

== माहितीचौकटीत बदल कसा करावा? ==

नमस्कार, माहितीचौकटीत काही fields ची नव्याने भर घालायची आहे. ती कोठे व कशी घालावी?

उदा. माहितीचौकट पुस्तक यामध्ये मला 'संपादक', 'मलपृष्ठ' या fields ची भर घालायची आहे, ते कसे करता येईल? कृपया मार्गदर्शन करावे.

धन्यवाद!!

[[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:०८, २९ एप्रिल २०२३ (IST)

:@[[सदस्य:Ketaki Modak|केतकी मोडक]] नमस्कार, थोडी तांत्रिक बाब आहे. संपादकाची भर मी घालतो. 'चित्र' रकान्यात मलपृष्ठाची फाईल जोडून 'चित्र शीर्षक' मध्ये अमुक पुस्तकाचे मलपृष्ठ असे नोंदवावे.-[[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १५:१६, ४ मे २०२३ (IST)
::धन्यवाद.
::मलपृष्ठ - असे नुसते लिहिले तरी चालू शकेल असे वाटते. मलपृष्ठावर कधी पुस्तकाचा सारांश असतो, कधी लेखक परिचय असतो, कधी पुस्तकाविषयी कोणी मान्यवरांनी काढलेले गौरवोद्गार / प्रशस्ती असते. ही विविधता मलपृष्ठ या रकान्यासमोर योग्य प्रकारे नोंदविता आली असती असे वाटते. मलपृष्ठाच्या चित्राची तशी फारशी आवश्यकता नसते. पण गरजेनुसार योग्य तेथे आपण म्हणता तसेही करता येईल. कृपया विचार व्हावा, ही विनंती.  [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २०:५३, ४ मे २०२३ (IST)
:::०१) '''मूळ भाषा''' - हा रकानासुद्धा जोडणे आवश्यक आहे. (पुस्तक अनुवादित असल्यास)
:::०२) '''प्रस्तावना''' - हा रकानासुद्धा जोडणे आवश्यक आहे. (बरेचदा मान्यवर व्यक्तीने प्रस्तावना लिहिलेली असते, त्या व्यक्तीचे नाव येथे येणे उपयुक्त ठरते.)
:::०3) '''मान्यता''' -  हा रकानासुद्धा जोडणे आवश्यक आहे. (पुस्तकास एखाद्या विद्यापीठातर्फे संदर्भ ग्रंथ म्हणून मान्यता असू शकते. / धर्मग्रंथ म्हणून मान्यता असू शकते इ.)
:::०४) आपण माहितीचौकटीमध्ये भर घातल्यावर कृपया तसे कळवाल का? 
:::वरील मुद्द्यांचा कृपया विचार व्हावा, ही विनंती. धन्यवाद !! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २१:०५, ४ मे २०२३ (IST)
::::माहिती चौकट ही सहसा एखाद्या विषयावरील विविध लेखात वारंवार लागणारी माहिती ठळकपणे नमूद करण्यासाठी वापरली जाते. तुम्ही वरील सांगितलेले मुद्दे हे लेखात येतील अशी अपेक्षा आहे. मला वाटते यावर @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] यांचा सल्ला घेणे अधिक योग्य ठरेल.-[[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ११:१७, ५ मे २०२३ (IST)
:::::हो, उपरोक्त मुद्दे बऱ्याच पुस्तकांना लागू पडतील असेच आहेत. तेव्हा त्यांचा समावेश केल्यास उपयुक्त ठरेल, असे वाटते.
:::::धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १६:५८, ५ मे २०२३ (IST)

:पहिले दोन रकाने वारंंवार आढळण्याची शक्यता असल्यामुळे ते घालावेत.
:मान्यता या रकान्याबद्दल शंका आहे. मराठी विकिपीडियावर असलेल्या अशा किती पुस्तकांना उल्लेखनीय मान्यता आहे याची माहिती काढल्यास हा रकाना घालण्याचा निर्णय घेता येईल. पुढे जाता नवीन लेखांमध्ये मजकूरात ही माहिती घालावी.
:धन्यवाद.
:[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १५:४३, ६ मे २०२३ (IST)
::ठीक आहे. धन्यवाद. 
::अजून एक सुचवावेसे वाटते. 'अन्य' - असा एक open ended पर्याय ठेवल्यास त्यात मान्यता किंवा तत्सम इतर काही मुद्दे असतील तर त्याचा समावेश करता येऊ शकेल असे वाटते. कृपया विचार व्हावा. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १९:२८, ६ मे २०२३ (IST)

{{od}} इथे सहज लक्ष गेल म्हणून सर्वांचे लक्ष [[साचा:विकिडेटा माहितीचौकट]] कडे आणतो. हा साचा वापरून जर [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page Wikidata] वर त्या विषयाची नोंद असेल तर तेथील सर्व माहीती ह्या माहितीचौकटीत येते. उदाहरणासाठी हा साचा ह्या लेखांमध्ये वापरला आहे: [https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%A5%E0%A5%87_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AF_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%A1%E0%A4%B2%E0%A5%87_%E0%A4%86%E0%A4%B9%E0%A5%87?target=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE%3A%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%BE+%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%95%E0%A4%9F&amp;namespace=&amp;hidelinks=1&amp;hideredirs=1 लेख]. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) २३:१९, ६ मे २०२३ (IST)

:[[साचा:विकिडेटा माहितीचौकट]] हा अधिक प्रगत पातळीवरील साचा दिसतो. याचा वापर कसा करावा यासंबंधी माहिती कोठे उपलब्ध होऊ शकेल? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:११, ७ मे २०२३ (IST)
:विकिडेटासंबंधी शंका येथे विचारणे योग्य होईल का माहीत नाही. विकिडेटावर जाऊन ट्युटोरियल्स पाहिली. त्यातील statements हा भाग मराठीमध्ये देता येईल का? की फक्त labels and description हाच भाग विविध भाषांमध्ये देता येतो.? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:५१, ९ मे २०२३ (IST)
::{{साद|Tiven2240}} यांचा सल्ला घेणे.-[[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १६:५७, ९ मे २०२३ (IST)
:::@[[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] प्रत्येक लेख विकिडेटाशी जोडलेला आहे.  हा साचा आपण कोणत्याही लेखाच्या पानावर वापरू शकतो आणि तयार माहितीचौकट मिळवू शकतो.  जर तुम्हाला माहितीचौकटमधील कोणतीही माहिती बदलायची असेल तर तुम्ही ती विकिडेटा वर संपादित करू शकता.  माहिती इंग्रजीमध्ये प्रदर्शित केली असल्यास तुम्ही मराठीत भाषांतर देखील करू शकता. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०८:५४, १० मे २०२३ (IST)
::::माहितीसाठी धन्यवाद. अजून explore करून बघते. म्हणजे आपण म्हणत आहात ते कसे करायचे ते लक्षात येईल. पुनश्च धन्यवाद !! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:४६, १० मे २०२३ (IST)

== लोगो ==

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Brighthulc|Brighthulc]] ([[सदस्य चर्चा:Brighthulc|चर्चा]]) १५:४६, ५ मार्च २०२४ (IST)}}}
::@[[सदस्य:Brighthulc|Brighthulc]], {{झाले}} - [[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १७:५०, ५ मार्च २०२४ (IST)

मला NordVPN पृष्ठावर लोगो जोडण्यात समस्या आहे. लोगो विकिमीडियावर उपलब्ध आहे, परंतु या पानावर लोड होत नाही.

फाइल:NordVPNhorizontal.svg
पृष्ठ:https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A8%E0%A5%89%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%8F%E0%A4%A8

== साचा expanded स्थितीत दिसण्यासाठी काय करावे? ==

नमस्कार, साच्याच्या खाली &lt;code&gt;अशी सूचना दिसते.&lt;/code&gt; 

* हा साचा पूर्ण उघडलेल्या स्थितीत (expanded) दाखवण्यासाठी हे वापरा: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{पूर्णयोग|state=expanded}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; 
*
* &lt;code&gt;पण ती कोठे व कशी वापरायची? कृपया मार्गदर्शन करावे.&lt;/code&gt;
* कारण मोबाईलवर तो साचा बंद स्थितीत दिसतो व उघडता येत नाही. PC वर व्यवस्थित दिसतो.

[[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १६:१२, ६ मार्च २०२४ (IST)

:मोबाईल वर हा साचा दिसत नाही. यासाठी {{t|नवनाथ}} पहावे. जर तुम्हाला योग्य वाटत असेल तर navbox ऐवजी wikitable मध्ये साचा बनवावा.- [[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १९:३३, ६ मार्च २०२४ (IST)
::उत्तरासाठी धन्यवाद. 
::नवनाथ हा साचा wikitable द्वारे बनविण्यात आला आहे का? 
::नसेल तर त्याचे एखादे उदाहरण देता येईल का? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २१:१८, ६ मार्च २०२४ (IST)
:::तो साचा तपासून पाहावा.- [[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ०८:०२, ७ मार्च २०२४ (IST)
::::{{t|पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} अशा प्रकारे विविध जिल्ह्यातील तालुके, नद्या इत्यादीचे साचे आपण अभ्यासू शकता.- [[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ०८:१३, ७ मार्च २०२४ (IST)
:::::धन्यवाद.  [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १८:४५, ७ मार्च २०२४ (IST)

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;

== अॅडव्हान्स्ड साइट नोटिसेसमध्ये बाह्य ब्रॅंड दुवे नाकारणे? ==

काहींचे मते, चिनी विकिवार्ता आणि चिनी विकिपीडिया अॅडव्हान्स्ड साइट नोटीसेसमध्ये टेलिग्राम, इन्स्टाग्राम, Google Form यासारख्या ब्रॅंड नावांचा संपूर्ण उल्लेख आणि या बाह्य दुव्यांचा वापर करू नये, ते तात्काळ [[phab:T375253|फाइबिकॅटर T375253 मध्ये दुरूस्त होणे आवश्यक आहे]].

मी हे अत्यंत अनुचित मानतो, आणि खेद व्यक्त करतो आणि अन्य मतांचा आग्रह धरतो. त्याने म्हटले: &quot;मला खात्री आहे की तुम्हाला साइट नोटिसमधून टेलिग्राम किंवा इन्स्टाग्राम किंवा गूगल या ब्रॅंड नावांचा उल्लेख करण्यास किंवा त्यांना दुवा देण्यास परवानगी नाही. केंद्रीय सूचनेमध्येही हे करता येणार नाही, मला समजत नाही की येथे वेगळी धोरणे लागू होण्याचे कारण काय आहे. तुम्ही विकीवरील पानावरून त्या पृष्ठांना दुवा देऊ शकता आणि साइट नोटीसमधून त्या विकीच्या पानावर दुवा देऊ शकता. परंतु साइट नोटीसमधून थेट बाह्य साइटवर दुवा देता येणार नाही. हे आवश्यक आहे, ते लगेचच दुरूस्त केले पाहिजे. (जोपर्यंत तुम्ही आम्हाला कोणी ह्या बाबतीत परवानगी दिल्याची जागा दाखवू शकत नाही).&quot;

[[साचा:AdvancedSiteNotices|AdvancedSiteNotices]] Prohibits External Brand Links? 

Some people believe that the Chinese Wikipedia and Chinese Wikinews AdvancedSiteNotices are not allowed to fully mention brand names such as Telegram, Instagram, Google Form, or use these external links. This needs to be [[:phab:T375253|fixed on Phabricator T375253]] immediately.

The person said: &quot;I'm pretty sure you're not allowed to link to or even mention the brand names Telegram or Instagram or Google from a sitenotice. You can't from a CentralNotice, I don't see why a different policy should apply here. You can link to those pages from a page on your wiki and link from the sitenotice to that page on your wiki, but not directly from sitenotice to the external site. This is urgent, must be fixed immediately. (Unless you can show us where someone said this is okay?)&quot;

The individual finds this to be very unreasonable and is saddened by it, and hopes to solicit more opinions from others on this matter.

&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Kitabc12345|Kitabc12345]] ([[सदस्य चर्चा:Kitabc12345|चर्चा]]) ००:५१, २१ सप्टेंबर २०२४ (IST)}}}

== संपादन प्रकाशित करण्याबाबत  ==

मी केलेले बदल आता याकाळापुरते परिपूर्ण असून ते आता सार्वजनिक करण्यासाठी प्रकाशित करावे ही नम्र विनंती आहे [[सदस्य:Ink N Pen Publication|Ink N Pen Publication]] ([[सदस्य चर्चा:Ink N Pen Publication|चर्चा]]) १४:४६, ६ फेब्रुवारी २०२६ (IST)

:अजून अनेक बदल पाहिजेत. उदाहरणादाखल [[बाळकृष्ण भगवंत बोरकर]] किंवा [[वि.स. खांडेकर]] हे लेख पहा -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १४:५०, ६ फेब्रुवारी २०२६ (IST)
::आपण पाठवलेल्या लिंकप्रमाणेच सगळे बदल केलेले आहेत. आवश्यक त्या ठिकाणी लिंक देखील टाकलेल्या आहेत. आणखी नेमके काय बदल हवेत हे कळायला मार्ग नाही. कारण संपादित लेख या लेखांप्रमाणेच आहे. कृपया नेमके बदल कळवावे किंवा नम्र विनंती आहे की पुनर्तपासणी करून संपादन प्रकाशित करावे. [[सदस्य:Ink N Pen Publication|Ink N Pen Publication]] ([[सदस्य चर्चा:Ink N Pen Publication|चर्चा]]) १३:१९, ९ फेब्रुवारी २०२६ (IST)
:::@[[सदस्य:Ink N Pen Publication|Ink N Pen Publication]] नमस्कार, [[मसुदा:रश्मी पदवाड मदनकर]] यात आपण अजूनही योग्य ते बदल केलेले नाहीत. आपले लिखाण विश्वकोशास अनुसरून नाहीये. तसेच योग्य संदर्भ देखील जोडलेले नाहीत. [[बाळकृष्ण भगवंत बोरकर]], [[वि.स. खांडेकर]] तसेच [[सुधा मूर्ती]] हे लेख वाचून काढावेत आणि त्याप्रमाणे आपला लेख दुरुस्त करावा. [[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;. संतोष गोरे .&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; ✉️&lt;/span&gt;]] ) १५:०६, २२ एप्रिल २०२६ (IST)</text>
      <sha1>g6cc6tjsv545h3bkrl5u5xionajo7pb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680254</id>
      <parentid>2680252</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T09:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24633-73</username>
        <id>182422</id>
      </contributor>
      <comment>/* मार्गदर्शन हवे */ नवीन विभाग</comment>
      <origin>2680254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91794" sha1="en6k6xt8bp4o6k211q001xaypuaor95" xml:space="preserve">&lt;!--येथील साचे सूचना काढू/वगळू नका--&gt;
[[वर्ग:विकिपीडिया:मदतकेंद्र]]
{{मदतकेंद्र}}
{{सुचालन चावडी}}
[[File:Marathi Wikipedia ULS.webm|thumb|उजवे|300px| ह्या व्हिडिओत दाखवल्या प्रमाणे मराठी आणि नंतर अक्षरांतरण पर्याय निवडा अथवा इनस्क्रिप्ट साठी 'मराठी लिपी' पर्याय, Click on the '''cc'' to change the subtitle languages to Marathi, English, Sanskrit, Kokani,Ahirani.]]
* हे मदत केंद्र केवळ मराठी विकिपीडियावर काम करताना लागणाऱ्या साहाय्यापुरते मर्यादित आहे, धन्यवाद.
* मराठी विकिपीडियातील पुरेसे लेखन झालेल्या लेखांचा  मार्ग [[विकिपीडिया:सफर|हा वाटाड्या]] प्रशस्त करू शकेल. हवे असलेल्या लेखांची आणि लेखनाची नोंद [[विकिपीडिया:प्रकल्प/हवे असलेले लेख|हवे असलेले लेख]] अधिक श्रेयस्कर असेल.
* आपण मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय संकेतस्थळाच्या मदत केंद्रात पोहोचला आहत.  हे केवळ मराठी विकिपीडियासंबधापुरते मर्यादित मदतकेंद्र आहे. [[विकिपीडिया:महाराष्ट्र प्रकल्प#महाराष्ट्रातील संस्था|महाराष्ट्रातील संस्थेचे]] प्रतिनिधित्व करत नाही आणि कोणत्याही संस्थेचे तक्रार निवारण केंद्र नाही.  धन्यवाद!
* [[:वर्ग:करण्याजोग्या गोष्टी|करण्याजोग्या गोष्टी]]
* [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र जुनी माहिती‎]]
* [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र/जुनी माहिती २]]
* [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र/जुनी माहिती ३]]
* [[विकिपीडिया साहाय्य:नेहमीचे प्रश्न|नेहमीचे प्रश्न FAQ]]
* निबंधांकरता माहिती [[:वर्ग:पेशानुसार व्यक्ती]] [[:वर्ग:पर्यावरण]],[[:वर्ग:वंशावळ]],[[वर्ग:समाज]] [https://mr.wikipedia.org/w/index.php?search=%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0&amp;title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7%3A%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BE&amp;fulltext=1 विवीध मानवी अधिकार शोध]

== लेख इतर भाषेत लिहायचा असेल तर काय करावे ==
{{उत्तर दिले|1=
&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Paresh Kadam 1|Paresh Kadam 1]] ([[सदस्य चर्चा:Paresh Kadam 1|चर्चा]]) ०२:२९, २८ एप्रिल २०१८ (IST)}}}

:{{साद|Paresh Kadam 1}},
:मराठी भाषा विकिपीडियावर आपले स्वागत आहे.
:मराठी विकिपीडियावर फक्त मराठीत लिहू शकता इतर भाषांसाठी इतर विकिपीडिया उपलब्ध आहेत. अधिक माहिती साठी [[:en:List of Wikipedias|List of Wikipedias]] पहा --[[सदस्य:Tiven2240|'''&lt;span style=&quot;background color: black; color: orange&quot;&gt;टाय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: blue&quot;&gt;वीन&lt;/span&gt;'''&lt;span style=&quot;color: green&quot;&gt;२२४०&lt;/span&gt;]] '''[[विकिपीडिया:प्रचालक|(A)]]''' &lt;sup&gt;[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|&lt;span style=&quot;color: maroon&quot;&gt;माझ्याशी बोला&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; ०६:२४, २८ एप्रिल २०१८ (IST)
}}

== फोटो ==
{{उत्तर दिले|1=
&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|Dr. Mahadev Raut ०९:०८, २३ मे २०१८ (IST)}}}

महादेव राऊत

फोटो कसा टाकायचा.

:{{साद|Mahadev Raut}},
:[[:c:|विकिमीडिया कॉमन्स]]वर उपलब्ध असलेली चित्र जोडण्यास &lt;big&gt;&lt;nowiki&gt;[[चित्र:xyz.jpg|thumb]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/big&gt; असे करून जोडा ज्यात xyz चित्राचे नाव आहे. --[[सदस्य:Tiven2240|'''&lt;span style=&quot;background color: black; color: orange&quot;&gt;टाय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: blue&quot;&gt;वीन&lt;/span&gt;'''&lt;span style=&quot;color: green&quot;&gt;२२४०&lt;/span&gt;]] '''[[विकिपीडिया:प्रचालक|(A)]]''' &lt;sup&gt;[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|&lt;span style=&quot;color: maroon&quot;&gt;माझ्याशी बोला&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; १३:५४, २३ मे २०१८ (IST)
}}


== broken redirect ==
{{उत्तर दिले|1=
I found these pages are redirected on broken page:
* [[OLE Automation]]
* [[Object Linking and Embedding]]
* [[Oracle WebLogic Server]]
* [[Tip]]
* [[अंबादेवी, अमरावती]]
* [[अनिता पाटील यांची साहित्य समीक्षा]]
* [[अनिता पाटील यांचे इतिहास लेखन]]
* [[अनिता पाटील यांचे धर्मविषयक लेखन]]
* [[अपूर संसार, चित्रपट]]
* [[आईबीएन-लोकमत]]
* [[आय बी एन लोकमत]]
* [[आयबीएन लोकमत]]
* [[इटली, ऑर्किड आणि मी]]
* [[ई-गव्हर्नंस]]
* [[ए एंड डब्ल्यू डाइनिंग]]
* [[एंटी संभाजी ब्रिगेड]]
* [[एव्हा एर कार्गो]]
* [[कदाचित, चित्रपट]]
* [[कृषीकन्या]]
* [[क्यीवचा दुसरा म्सितस्लाव्ह]]
* [[गजाननमहाराजांचे चमत्कार]]
* [[गुप्तचर यंत्रणा]]
* [[गुप्तहेर]]
* [[गोलपीठा]]
* [[चित्रपटसृष्टीतील घराणी]]
* [[जनसेवा समिती विलेपारले]]
* [[जासूस]]
* [[जिजाबाई भोसले यांच्या नावावर असलेल्या संस्था]]
* [[जेष्ठ (पद)]]
* [[ज्येष्ठ (पद)]]
* [[ढकल, चित्रपट]]
* [[तेहु]]
* [[धूळपाटी/महेश् मोरे]]
* [[पाणी वाटपासंबंधीचा ऐतिहासिक निवाडा]]
* [[पाणी वाटपासंबंधीचा ऐतेहासिक निवाडा]]
* [[पोर्तो व्हालार्ता]]
* [[प्रकाशदादा सुंदरराव सोळंके]]
* [[फॉरवर्ड, हॉकी]]
* [[बाणगंगा पाणी वाटप]]
* [[बाणगंगा पाणी वाटपासंबंधीचा ऐतेहासिक निवाडा]]
* [[बाबुजी देशमुख वयाखयानमाला हा लेख लिहा]]
* [[बोचऱ्या टिका करणारी लेखन संस्कृती]]
* [[ब्लोंफोंटेन सेल्टीक एफ.सी.]]
* [[भारतीय समाज सुधारक]]
* [[महाराष्ट्रातील रायगड जिल्ह्यातील दुर्ग वैभव]]
* [[महाराष्ट्रातील सेना हा शब्द असणार्‍या राजकीय संघटनांची यादी]]
* [[महाराष्ट्रातील सेना हा शब्द असणाऱ्या राजकीय संघटनांची यादी]]
* [[मानवतेचे शहाण्णव गुण]]
* [[मालाडगाव रेल्वे स्थानक]]
* [[मिडफील्डर, हॉकी]]
* [[यान व्हान रीबेक]]
* [[रणांगण]]
* [[राजकीय सेना]]
* [[रिचर्ड कार्ल फ्रीहेर फॉन वायझॅकर]]
* [[लोणी (गाव)]]
* [[विखुरलेल्या चकती]]
* [[विध्यर्थ]]
* [[वॉवेल हिंड्स]]
* [[व्वैजनाथ सोपानराव अनमुलवाड]]
* [[शागुफ्ता परवीन]]
* [[शूज]]
* [[संकेत दशपुते]]
* [[संभ्रम, पुस्तक]]
* [[सचर समिती]]
* [[सदन]]
* [[स्टँडअप कॉमेडी]]
* [[स्टीवन जोन्स]]
* [[स्टॅण्ड अप कॉमेडी]]
* [[स्त्रीवादि पद्ध्तीशास्त्र्]]
* [[स्व-संरक्षण]]
* [[स्वरुपानंद स्वामी]]
* [[स्वरूपानंद स्वामी]]
* [[स्वातंत्र्य दिवस]]
* [[स्वामी स्वरुपानंद]]
* [[हेर]]
* [[हॉकी जुनियर विश्वचषक]]
* [[हॉकी ज्युनिअर विश्वचषक]]
* [[होट्टल येथील चालुक्यकालीन मंदिरे]]
* [[२००० उन्हाळी ऑलिंपिकमधील वेटलिफ्टिंग]]
* [[२००८-०९ केएफसी २०-२० बीग बॅश]]
* [[२००८ उन्हाळी ऑलिंपिकमधील ऍथलेटिक्स - पुरुष 4x100 मीटर रिले]]
* [[२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी - कॉन्ककॅफ चौथी फेरी]]
* [[५ अॉगस्ट]]
* [[९६ कुळी मराठी]]
* [[चर्चा:बेर्जाया एर]]
* [[चर्चा:भारतीय समाज सुधारक]]
* [[चर्चा:विंडोज स्थापनापूर्व एन्व्हायर्नमेंट]]
* [[चर्चा:हांसुंग एरलाइन्स]]
* [[सदस्य:ABCEditer]]
* [[सदस्य:Bankster1]]
* [[सदस्य:Beep21]]
* [[सदस्य:Ben-Yeudith]]
* [[सदस्य:Binoyjsdk]]
* [[सदस्य:Brianhe]]
* [[सदस्य:Bukti.khan]]
* [[सदस्य:Ralgis]]
* [[सदस्य:محمد الجداوي]]
* [[सदस्य चर्चा:Ralgis]]
* [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना/Participants]]
* [[विकिपीडिया चर्चा:वृत्तपत्रिय मासिक आवाहन]]
Can you please fix them?&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;&amp;#9734;&amp;#9733;&lt;/font&gt;[[User:संजीव कुमार|&lt;u&gt;&lt;font color=&quot;Magenta&quot;&gt;संजीव कुमार&lt;/font&gt;&lt;/u&gt;]] ([[User talk:संजीव कुमार|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;बातें&lt;/font&gt;]]) ०१:४१, २९ सप्टेंबर २०१८ (IST)
:{{झाले}} deleted --[[सदस्य:Tiven2240|'''&lt;span style=&quot;background color: black; color: orange&quot;&gt;टाय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: blue&quot;&gt;वीन&lt;/span&gt;'''&lt;span style=&quot;color: green&quot;&gt;२२४०&lt;/span&gt;]] '''[[विकिपीडिया:प्रचालक|(A)]]''' &lt;sup&gt;[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|&lt;span style=&quot;color: maroon&quot;&gt;माझ्याशी बोला&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; ०७:२४, २९ सप्टेंबर २०१८ (IST)}}

== मार्गदर्शन ==

नमस्कार मंडळी, कृपया स्त्रोत आणि संदर्भ कसा जोडायचा ते सांगावं.

::[[विकिपीडिया:संदर्भ_द्या]]
::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:३२, ११ नोव्हेंबर २०१८ (IST)

== मराठी भाषेत संपादन करण्यासंबंधी  ==

'गूगल इनपुट प्रणाली' मध्ये देवनागरी लिपीत लेखन केल्यास चालू शकेल काय?

== Not able to use visual edit  ==
{{उत्तर दिले|1=

I am not able to use visual edit. It is a nice way to give references. I am not aware how it can be fixed. May I request experienced editors or admins or technical people to kindly help me in this? Thank you. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] ११:२४, १७ डिसेंबर २०१८ (IST)
:Hi {{ping|Abhijeet Safai}}, What actually issues are you facing. --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १३:२९, १७ डिसेंबर २०१८ (IST)
:: Thanks for responding. I was not able to convert the reference in visual edit which is the primary purpose of visual edit as I guess. But the issue now is I am not able to find the article on which I found this problem. Hence will mention about that particular article here again as I will find it. Thank you. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] १३:३६, १७ डिसेंबर २०१८ (IST)
:::{{Ping|Abhijeet Safai}} Feel free to report bugs/errors. We will be happy in assisting you. Happy editing. Thanking you --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १४:५५, १७ डिसेंबर २०१८ (IST)
:::: Thanks a lot. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] १४:५८, १७ डिसेंबर २०१८ (IST)
::::: [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]], I was not able to do visual editing on Marathi Wikipedia. I am able to do it on English Wikipedia like [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Baba_Amte&amp;type=revision&amp;diff=875388527&amp;oldid=875388418 this]. I do not how to share the problem further. When I try to save the changes in visual edit on here, I am not able to do that. Hence one needs to give manual references here with is a difficult task.  -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] १०:५७, २६ डिसेंबर २०१८ (IST)

*{{Ping|Abhijeet Safai}} I think you are unable to use [[citoid]]. Can you verify that it is this feature that u can't use? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १३:०३, २६ डिसेंबर २०१८ (IST)
: No. I am not able to save the page when I am using visual edit. I use visual edit to generate auto reference. Currently I using a workaround for that. I am generating it on English Wikipedia at the sandbox and using it here. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] १३:१७, २६ डिसेंबर २०१८ (IST)
::{{Ping|Abhijeet Safai}} I advise you to please purge your browser cache. In order to purge cache follow instructions at [[:en:Wikipedia:Bypass your cache]] --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १८:४५, २६ डिसेंबर २०१८ (IST)
::: It is working now. Thank you. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] ०६:३७, २९ डिसेंबर २०१८ (IST)
-----
}}

== पारोळा  ==

पारोळा हे झाशीच्या राणीचे माहेर घर म्हणून इतिहासात प्रसिद्ध आहे.राणी लक्ष्मीबाई यांच्या तांबे घराण्याचे वंशज आजही पारोळा येथे स्थायिक आहेत.पारोळा ह्याचे पूर्वीचे नाव पारोळे असून या गावात पारांच्या ओळी (पार म्हणजे हनुमानाचे मंदिर व वडवृक्षाचे झाड ओळीत होते व आजही आहेत आणि म्हणून पारोळी व त्यांचे अपभ्रन्श होऊन पारोळे व  आता पारोळा  झाले आहे.

== मराठी भाषांतर करण्याविषयी.. ==
{{उत्तर दिले|1=

मी english wikipedia चे लेख मराठी विकीपीडियासाठी मराठी भाषेत भाषांतर कर शकतो.

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;
Can someone please take a look at this page and see if its notable [[:उन्मेष_बागवे]]

&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Gbawden|Gbawden]] ([[सदस्य चर्चा:Gbawden|चर्चा]]) १३:४७, २१ ऑगस्ट २०१९ (IST)}}}

::{{Ping|Gbawden}} To prove the person notable we need to have some reliable sources cited to the article. If better than support your article with a source at every important point that is made. Thank you --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०८:०२, २२ ऑगस्ट २०१९ (IST)
-------
}}

== Please review my page ==
{{उत्तर दिले|1=

Hi,

I have created a Marathi Wikipedia page which is in my sandbox. However, I am unable to publish it and make the final Wikipedia page live. What can be the possible reason? Can someone check if I am a confirmed user? Because publish button isn't appearing in my sandbox version. All I am able to do is publish the changes on sandbox. There's no option to even send my draft for review. How do I go about it?

Here's the link

https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:Lorde1801/sandbox [[सदस्य:Lorde1801|Lorde1801]] ([[सदस्य चर्चा:Lorde1801|चर्चा]]) १२:४७, १२ सप्टेंबर २०१९ (IST)

:{{Ping|Lorde1801}} Are you paid by any way by the company/organization for the article creation or is this done volunteerarily by you? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १५:२१, १६ सप्टेंबर २०१९ (IST)

Hey, 

I am new Wikipedia editor. In order to add to the credibility of my profile, I am voluntarily creating this page. It would be great if you could help me out. [[सदस्य:Lorde1801|Lorde1801]] ([[सदस्य चर्चा:Lorde1801|चर्चा]]) १५:५८, १६ सप्टेंबर २०१९ (IST)

{{Done}} Answered on [[सदस्य चर्चा:Lorde1801|Usertalkpage]] --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १६:१६, १६ सप्टेंबर २०१९ (IST) 
-----
}}
-----

== नोंद काढून कशी टाकावी ==

वर्ग:ग्रंथ येथे चुकून झालेली नोंद कशी काढावी?
:{{साद|Kanchankarai}} कुठल्या लेखात चुकून नोंद झाली आहे? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ११:५९, १४ मार्च २०२० (IST)

== नवीन धुळपाटी कशी करायची ? ==

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:घांग्रेकर मेघा|घांग्रेकर मेघा]] ([[सदस्य चर्चा:घांग्रेकर मेघा|चर्चा]]) १७:२४, १३ मार्च २०२० (IST)}}}

:{{साद|घांग्रेकर मेघा}} [[सदस्य:घांग्रेकर मेघा/धुळपाटी]] वापरा धन्यवाद--[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ११:५८, १४ मार्च २०२० (IST)

== 'प्रा. प्रभाकर बी. भागवत' लेख  ==

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;

 'प्रा. प्रभाकर बी. भागवत' लेख  मराठित संपादित केला असुन 'सबमिट' केला 
पण आता मला ते सापडत नाही .मला त्याची सद्यस्थिती माहित नाही?
कोणी मदत करू शकेल?
ही माझी पहिली चाचणी आहे.[[सदस्य:Prachi.chopade|Prachi.chopade]] ([[सदस्य चर्चा:Prachi.chopade|चर्चा]]) ०७:३१, २० जून २०२० (IST)


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Prachi.chopade|Prachi.chopade]] ([[सदस्य चर्चा:Prachi.chopade|चर्चा]]) ०७:३१, २० जून २०२० (IST)}}}

== ही लिंक आणि नाव गुगल शेअर मध्ये  दाखविले जात नाही, कृपया मदत करावी  ==

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|~~लोककवी हरेन्द्र हिरामण जाधव
~~}}}

== तयार केलेल्या लेख पडताळणी साठी कसे पाठवावे ==

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;तयार केलेल्या लेख पडताळणी साठी कसे पाठवावे


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Wikivibessocial|Wikivibessocial]] ([[सदस्य चर्चा:Wikivibessocial|चर्चा]]) २०:५८, ६ मे २०२१ (IST)}}}

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Pralhad Suryawanshi|Pralhad Suryawanshi]] ([[सदस्य चर्चा:Pralhad Suryawanshi|चर्चा]]) १९:५४, १ जुलै २०२१ (IST)}}}

नमस्कार, 

मला लेखाच्या शेवटी, वर्ग दर्शवन्याकरीता जी चोउकट वपरली जाते किंवा एकदा साचा वपरला जातो. तो वर्गाचा साचा कसा तयार केला जातो याविषयी मार्गदर्शन करावे.

उदा. मला एका गावाच्या लेखाच्या शेवटी वर्ग : अबक तालुक्यातिल गावे किंवा अबक जिल्ल्ह्यातिल गावे अशी माहिती द्यावयाची आहे. 

आपला
==Species box==
या [https://mr.wikipedia.org/wiki/साचा:प्रजाती_चौकट प्रजाती चौकट] टेम्पलेटचे निराकरण करण्यात काही जण मदत करू शकतात हे टेम्पलेट विकृत आहे आणि मशीनमधून भाषांतरित झाल्यासारखे दिसते.[[सदस्य:Ratnahastin|Ratnahastin]] ([[सदस्य चर्चा:Ratnahastin|चर्चा]]) ११:२७, १८ जुलै २०२१ (IST)

{{साद|Ratnahastin}} त्याऐवजी कृपया [[साचा:जीवचौकट|जीवचौकट]] हा साचा वापरावा.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ११:१२, ५ एप्रिल २०२२ (IST)

==कबड्डी प्लेऑफ फेरी साचा==
{{उत्तर दिले|1=


[[प्रो कबड्डी लीग, २०२१-२२]] ह्या पानावर प्लेऑफ फेरीसाठी साचा बनविण्यास मदत हवी आहे.&lt;br&gt;
इंग्रजी विकिपीडियावरील 2021–22 Pro Kabaddi League season ह्या पानावरील साच्याचा संदर्भ घ्यावा&lt;br&gt;
[[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २०:१५, २८ जानेवारी २०२२ (IST)
:{{साद|Nitin.kunjir}}{{झाले}} --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०७:४८, २९ जानेवारी २०२२ (IST)
:{{साद|Tiven2240}} धन्यवाद, टायवीन -- [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २३:२१, १ फेब्रुवारी २०२२ (IST)
-----
}}
-----
==२०२२ भारतीय प्रीमियर लीग==
[[२०२२ भारतीय प्रीमियर लीग]] या पानावरील मैदाने विभागात इंग्रजीतील 2022 Indian Premier League ह्या प्रमाणे नकाशा टाकण्यास मदत हवी आहे&lt;br&gt;
[[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) १७:४२, १ मार्च २०२२ (IST) &lt;br&gt;

==साचा:माहितीचौकट युनेस्को जागतिक वारसा साइट==
:{{साद|Tiven2240}}
सदर साच्यामधील त्रुटी दूर करण्यासाठी मदत हवी आहे..&lt;br&gt;
जसे ''संदर्भासाठी [[हंपी]] हा लेख पहावा ''
*सूचीकरण किंवा Inscription ह्या मथळ्याखाली इंग्रजीऐवजी मराठीमध्ये वर्ष येणे अपेक्षित आहे. तसेच '''१०वा''' ऐवजी '''१०वे''' असे येणे अपेक्षित आहे.
*नकाशाखाली ''Show map of कर्नाटक'' ह्याऐवजी ''कर्नाटकचा नकाशा दाखवा'' असे येणे अपेक्षित.
[[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २०:४७, १८ मार्च २०२२ (IST)

:@[[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]]{{झाले}} कृपया तपासा --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:१०, १८ मार्च २०२२ (IST)
::धन्यवाद @[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]]. You are genius
::परंतु मी आपल्या निदर्शनास आणून देऊ इच्छितो की,
::क्र. १ चे समाधान झाले नाही.
::क्र. २ चे समाधान अंशतः झाले आहे. परंतू नकाशाच्या शेवटचा पर्याय अजूनही  ''show all'' असे दाखवत आहे, त्याऐवजी '''सर्व दाखवा''' असे हवे आहे 
::&lt;nowiki&gt;~~~~ &lt;/nowiki&gt; [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २२:३३, १८ मार्च २०२२ (IST)

== माहितीचौकट चित्रपट महोत्सव ==
चित्रपट महोत्सव चा पान तयार करण्यासाठी माहिती चौकट मी खूप शोधलं आहे पण मला मिळालेल्या नाही. त्याच्यासाठी इंग्रजी विकिपीडिया Infobox वापर केलं तर चालेल का?
:{{साद|Zoe3572}} नाही, इंग्रजी साचा येथे काम करणार नाही. आणि सध्यातरी मराठीत माहितीचौकट उपलब्ध नाहीये.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १९:१८, २ एप्रिल २०२२ (IST)

:हे कोणी बनवू नाही शकत का?  [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) १६:५१, ३ एप्रिल २०२२ (IST)
::बिलकुल, तुम्ही पण करू शकतात.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १७:१४, ३ एप्रिल २०२२ (IST)
:::प्रक्रिया कशी करायची त्याची लिंक मिळू शकेल का [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) १८:१६, ३ एप्रिल २०२२ (IST)
::::{{साद|Zoe3572}}
::::# त्यासाठी संगणक आज्ञावली (प्रोग्रामिंग) ची माहिती असणे थोडे जास्त योग्य राहील. किंवा विविध साच्यांचा तुलनात्मक अभ्यास तरी असावा.
::::# कृपया [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] किंवा [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] यांच्याशी संपर्क साधावा, तुम्हाला हे अधिक मदत करतील.
::::# विशेष म्हणजे तुम्ही निर्माण केलेला साचा किती पानांना कामी येईल याचा सुद्धा विचार करावा. कारण एक-दोन पानांकरिता साचा निर्माण करणे फारसे फायद्याचे ठरणार नाही असे माझे वैयक्तिक मत आहे.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ०९:४३, ४ एप्रिल २०२२ (IST)
:::::साचा हा राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय फिल्म महोत्सव साठी वापरता येऊ शकतो. आपल्या देशांमध्येच राष्ट्रीय फिल्म महोत्सव हे पंधरा ते वीस असतील. त्यामुळे त्याचा वापर जास्त होऊ शकतो.  [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) १९:२१, ४ एप्रिल २०२२ (IST)
*{{ping|Zoe3572}} चित्रपट महोत्सव barech jari astil, tari keval ullekhniy चित्रपट महोत्सव varach lekh lihinyat yaave. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] ०३:२५, ५ एप्रिल २०२२ (IST)
*:क्षमस्व, मी तुम्हाला प्रश्न विचारल्याबद्दल. या विषयावर पुढे चर्चा करू नका तुम्हाला तयार करायचा असेल करा अन्यथा हा विषय चर्चा करू नका. 😁 [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) ०६:१६, ५ एप्रिल २०२२ (IST)

:::नमस्कार, [[साचा:माहितीचौकट चित्रपट व नाटक महोत्सव|माहितीचौकट चित्रपट व नाटक महोत्सव]] तयार करण्यात आलाय. कृपया सवड मिळेल तसे याचे मराठी रूपांतरण आणि वापर करावे.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ११:०६, ५ एप्रिल २०२२ (IST)
::::ते नाव बदलून असे करा 👉 [[माहितीचौकट चित्रपट व कला महोत्सव]] त्याठिकाणी भाषांतर करून मी जोडलेला आहे  तुम्हाला काही बदल करायचा असेल तर तुम्ही ते करून येथे टिप्पणी करा. [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) १५:२७, ५ एप्रिल २०२२ (IST)
:::#अजून तुम्ही भाषांतर केले नाही. साच्यात उदाहरण दिले आहे, '''पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव''' चे, तिथे मराठी शब्द दिसून येतात.
:::# कला शब्द कशासाठी घेतलात ते समजले नाही. कारण चित्रपट महोत्सव हे अधिकृत नाव आहे. त्यासाठी कृपया '''वर्ग:चित्रपट महोत्सव''' हा वर्ग आणि त्यातील प्रत्येक उपवर्ग पाहणे. तसेच माहितीचौकट तयार झाल्यावर यात नवनवीन लेखांची भर घालावी ही विनंती.
:::# मराठी विकिपीडियावर शेकडो साचे आहेत, त्यात 'image' साठी 'चित्र' हा परवलीचा शब्द वापरला जातो, तुम्ही 'प्रतिमा' असा केलाय. तसेच logo साठी 'प्रतीक' किंवा 'प्रतीक चिन्ह' हा शब्द योग्य राहील. कृपया इतर वेगवेगळ्या साच्यात काय परवलीचे शब्द वापरले जातात ते पाहावे.
:::# माहितीचौकट तयार झाली आहे, कृपया या माहितीचौकटीचा वापर करून [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Category:Film_festivals_by_country Film festivals by country] येथून जमतील तेव्हा आणि जमतील तितके लेख भाषांतरित करणे. पुढील लेखनास शुभेच्छा.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १६:१८, ५ एप्रिल २०२२ (IST)

== हंपी  ==
{{साद|Tiven2240}} {{साद|संतोष गोरे}} {{साद|अभय नातू}} {{साद|Aditya tamhankar}} {{साद|Usernamekiran}} {{साद|Abhijitsathe}} आणि इतर सदस्यांना आवाहन&lt;br&gt;
'''[[हंपी]]''' हा लेख लिहून/भाषांतरित करून पूर्ण झाला आहे. कृपया वाचून आपले अभिप्राय द्यावेत. तसेच शुद्धलेखनाच्या किंवा इतर काही चुका असतील तर त्या दुरुस्त करून लेख अधिक चांगला करण्यासाठी सहाय्य करावे ही विनंती&lt;br&gt;
[[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २१:०५, ११ एप्रिल २०२२ (IST)
:{{साद|Nitin.kunjir}}, नमस्कार, आपण दिलेल्या साद ची अधिसूचना मिळाली नाही. काल सहज फेरफटका मारताना संदेश दिसला म्हणून प्रतिसाद देत आहे. बहुतेक [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] [[सदस्य:Usernamekiran|Usernamekiran]] [[सदस्य:Abhijitsathe|Abhijitsathe]] यांना पण अधिसूचना मिळाली नसेल असे वाटते. असो लेख भरपूर मोठा आणि मुद्देसूद दिसतोय, खूप छान. लवकरच तपासणी करूत.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; संतोष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue&quot;&gt; गोरे &lt;/span&gt;''']]  ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १०:५१, १३ एप्रिल २०२२ (IST)
::छान लेख तयार झाला आहे [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०५:५२, १४ ऑगस्ट २०२२ (IST)
:{{ping|Nitin.kunjir }} उत्तम लेख आहे. छायाचित्रे, आवश्यक संदर्भ यांनी लेख अजून सुंदर दिसतो. तुमच्या मेहनतीला दाद दिली पाहिजे. तुम्ही एकट्यानेच तब्बल ८८ संपादने केलीत आणि [[xtools:articleinfo/mr.wikipedia.org/हंपी|जवळपास महिनाभर]] तुमचं काम सुरू होतं. खूप शुभेच्छा. 
:ता.क. अजून काही भर मीदेखील या लेखात घालतो. [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) ०८:०९, १४ ऑगस्ट २०२२ (IST)
::आपण दिलेल्या प्रोत्साहनाबद्दल धन्यवाद
::&lt;nowiki&gt;~~~~ &lt;/nowiki&gt; [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) १३:५२, १७ ऑगस्ट २०२२ (IST)

== ए.ए.(अलकोहोलिक्स अनॉनिमस) सातारा जिल्हा नोंद  ==

[[ए.ए.(अलकोहोलिक्स अनॉनिमस) सातारा जिल्हा]] ही नवी नोंद आज केली तिथे '''मराठी विकिपीडियासाठी ह्या लेख पान/विभागाची [[विकिपीडिया:उल्लेखनीयता|विश्वकोशीय उल्लेखनीयता/दखलपात्रते]] बद्दल साशंकता आहे. पान/विभाग न वगळण्याबद्दल [[विकिपीडिया चर्चा:उल्लेखनीयता]] येथे इतर विकिपीडिया सदस्यांची सहमती न मिळाल्यास ते लवकरच काढून टाकले जाईल असा इशारा  दिसू लागला  व त्यावर उपाय योजना काय याचा उलगडा होत झाला नाही . मुख्य म्हणजे हे उत्तर (इशारा ) नॉन ह्युमन इंटरफेस ने केला  असावा अशी शंका येते .  [[विकिपीडिया:कारण|कारण:]] सराव पान हे समजले नाही पण कृपया या बाबतचे आपले मत [[चर्चा:ए.ए.(अलकोहोलिक्स अनॉनिमस) सातारा जिल्हा|चर्चापानावर]] नोंदवा. प्रचालक हे पान कोणत्याही क्षणी काढतील हे वाचून चर्चा पानावर असे नोंदवले आहे :''' कॉटन ग्रीन रेल्वे स्थानक ही मी पूर्वी केलेली नोंद विना अडथळा प्रकाशित झाली पण आज एक नवी नोंद करताना धक्का दिला आहे


'''१ हे पान का काढावे वाटते ते कळले नाही ? अलकोहोलिक्स अनॉनिमस या फेलोशिपची इंग्रजीत नोंद आहे पहा https://en.wikipedia.org/wiki/Alcoholics_Anonymous [[सदस्य:Suneelji|Suneelji]] ([[सदस्य चर्चा:Suneelji|चर्चा]]) २२:४९, १० ऑक्टोबर २०२२ (IST) २ तसेच कॉटन ग्रीन रेल्वे स्थानक ही मी केलेली नोंद बघावी [[कॉटन ग्रीन रेल्वे स्थानक|https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%95%E0%A5%89%E0%A4%9F%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%A8_%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%95]] ३ अलकोहोलिक्स अनॉनिमस या फेलोशिपची इंग्रजी नोंद जिथे आहे त्याचा HTMLवर पोस्त केला आहे . त्यामुळे या जगभर १८२ देशात पसरलेल्या फेलोशिप्चाय मराठी नोंदी अतिशय आवश्यक आहेत व त्यात काय संशयास्पद आहे ते कळले नाहे'''

आता याचे उत्तर मिळेल का कसलीही संधी न देता ही नोंद उडवली जाईल  [[सदस्य:Suneelji|Suneelji]] ([[सदस्य चर्चा:Suneelji|चर्चा]]) २३:२१, १० ऑक्टोबर २०२२ (IST)

{{साद|Suneelji}} नमस्कार, आपण एकाच विषयावर, दोन ठिकाणी प्रश्न मांडले आहेत. कृपया आपण चर्चा समंधित लेखपानावर करावी.-[[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ०६:३३, ११ ऑक्टोबर २०२२ (IST)

:उत्तर व मार्गदर्शन न करता  लेखपानच काढले तर? असो  पण कोठेतरी उत्तर व नेमके मार्गदर्शन (तोडगा ) मिळतो का ? व त्याला किती दिवस थांबता येते. सर्वसाधारणपानेपणे किती दिवस/आठवडे लागतात.  [[सदस्य:Suneelji|Suneelji]] ([[सदस्य चर्चा:Suneelji|चर्चा]]) ०६:४३, ११ ऑक्टोबर २०२२ (IST)

::{{साद|Suneelji}}
::प्रचालक संतोष गोरे यांनी व मी इतरत्र उत्तर दिलेले आहेच.
::कृपया यापुढे सुद्धा सामंजस्याने संवाद साधावा. ''आज एक नवी नोंद करताना धक्का दिला आहे'' अशी वाक्ये वापरल्याने विनाकारण गैरसमज होतात. थोडासा धीर धरुन उत्तराची वाट पहावी. घाई असेल तर संतोष गोरे, Tiven2240, Usernamekiran किंवा अभय नातू या चार सक्रिय प्रचालकांपैकी कोणालाही थेट साद घालावी.
::तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद.
::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४८, ११ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:::१  धन्यवाद, नोंद घेतली व शब्द वापरताना काळजी घेईन २ उत्तराची वाट पाहत आहे  [[सदस्य:Suneelji|Suneelji]] ([[सदस्य चर्चा:Suneelji|चर्चा]]) १२:५०, ११ ऑक्टोबर २०२२ (IST)

== Copy करण्याचा प्रयत्न केला आहे ==
{{साद|Tiven2240}} {{साद|संतोष गोरे}} {{साद|अभय नातू}} {{साद|Aditya tamhankar}} {{साद|Usernamekiran}} {{साद|Abhijitsathe}} आणि इतर सदस्यांना आवाहन&lt;br&gt;[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ११:४३, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
मी हिंदी विकिपीडियावरील पोस्टर मराठीत त्याच पानावर कॉपी करण्याचा प्रयत्न केला आहे - [[कांतारा (२०२२ चित्रपट)]] पाहा, पण पोस्टर प्रदर्शित होत नाही. - [[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ११:१३, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:मी [[भूत कोला]] बद्दलचे हिंदी पृष्ठ भाषांतरित केले आहे आणि ते प्रतिमा योग्यरित्या प्रदर्शित करत आहे-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ११:२१, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
::[[कांतारा (२०२२ चित्रपट)]] पृष्ठ delete करून, हिंदी मधून परत आणि अनुवाद करू का?-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ११:४९, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)

:::{{साद|Gabbar13}} [[भूत कोला]] लेखावर असलेलं चित्र विकिमीडिया वर अपलोड केलेले असल्यामुळे दिसत आहे. परंतु [[कांतारा (२०२२ चित्रपट)]] चे पोस्टर फक्त हिंदी विकिपीडियावर अपलोड केलेले असल्यामुळे ते इतर विकिपीडियावर दिसणार नाही. त्यासाठी विकिमीडिया वर अपलोड केलेले चित्रपटासंबंधी पोस्टर वापरावे, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:०१, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
::::{{साद|Sandesh9822}} {{साद|Khirid Harshad}} {{साद|Tiven2240}} {{साद|संतोष गोरे}} {{साद|अभय नातू}} {{साद|Aditya tamhankar}} {{साद|Usernamekiran}} {{साद|Abhijitsathe}} आणि इतर सदस्यांना आवाहन&lt;br&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_(%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AE).png# चित्र विकिमीडिया वर अपलोड केलेले आहे. -[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) १६:१९, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)

::: File:कांतारा (फिल्म).png हे चित्र विकिमीडियावर नसून इंग्लिश विकिपीडियावर आपण अपलोड केले आहे. त्यामुळे वरीलप्रमाणेच हे पोस्टर फक्त इंग्लिश विकिपीडियावर दिसेल. इतर कोणत्याही विकिपीडियावर नाही. त्याकरिता एकतर तुम्ही ते पोस्टर मराठी विकिपीडियावर अपलोड करा अथवा विकिमीडियावर करा, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १६:३५, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:::: धन्यवाद.-१७:१४, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:{{साद|Gabbar13}} विकिमीडिया कॉमन्सवर अपलोड केलेले [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_(%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AE).png हे कांतारा चित्रपटाचे पोस्टर] मराठी विकिपीडियावरील [[कांतारा]] चित्रपटाच्या लेखात जोडले आहे. तुम्ही स्वतःला पोस्टरचा &quot;निर्माणक&quot; (own work) म्हटले आहे, त्यामुळे हे पोस्टर हटवले जाऊ शकते. --[[User:Sandesh9822|'''&lt;span style=&quot;background color: black; color: orange&quot;&gt;संदेश&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: blue&quot;&gt; हिवाळे&lt;/span&gt;'''&lt;span style=&quot;color: green&quot;&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Sandesh9822|&lt;span style=&quot;color: maroon&quot;&gt;चर्चा&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; १८:४८, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
::@[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] please request to delete the image on commons because the image is copyrighted and cannot be uploaded on commons. Please put '''&lt;nowiki&gt;{{SD|G7}}&lt;/nowiki&gt;''' on the page. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:२०, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:::कृपया विकिमीडिया कॉमन्सवर फक्त कॉपीराइट मुक्त प्रतिमा अपलोड करा. चित्रपटाचे पोस्टर आणि कव्हर्स यांसारख्या प्रतिमा अपलोड केल्यास ते हटविले जाईल आणि अनेक उल्लंघने तुम्हाला अवरोधित देखील करू शकतात. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:२५, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
::::{{साद|Tiven2240}} If I put up the template you are asking me to, it will be deleted. I clicked the snap myself.-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) २२:२९, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:::::Are you the owner of the poster? Was it created by you or was the image clicked by you. ? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:३१, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
::::::I clicked it myself. The Hindi, English, Kannada, Telugu and Bengali Wikipedia articles all use similar images.-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) २२:३३, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:::::::I see that you clicked it yourself but you are not the original owner of the work in the poster. It belongs to the copyright holder that is the producer of the film. Kindly request deletion by yourself rather then others nominating for deletion on Wikimedia Commons. --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:५२, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
::::::::{{done}}Done-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) २३:०३, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST)
:::::::::{{साद|Sandesh9822}} {{साद|Khirid Harshad}} {{साद|Tiven2240}} {{साद|संतोष गोरे}} {{साद|अभय नातू}} {{साद|Aditya tamhankar}} {{साद|Usernamekiran}} {{साद|Abhijitsathe}} आणि इतर सदस्यांना आवाहन&lt;br&gt;कृपा करून, [[कांतारा]] चित्रपटाच्या लेखात, हिंदी किंवा इंग्रजी विकिपीडिया मधलं पोस्टर जोडा.-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ०१:१५, ४ नोव्हेंबर २०२२ (IST)
::::::::::{{re|Gabbar13}} थोडक्यात सांगायचे तर कॉपीराइट नियमांमुळे कोणत्याच चित्रपटाचे पोस्टर मराठी विकिपीडियावर टाकता येत नाही. कॉपीराईटचे नियम वैश्विक आहेत, विकिपीडियाचे नाही. इतर विकिपीडियांना कमी resolution चे कॉपीराइटेड फोटो वापरण्याची मुभा आहे, पण मराठी विकिपीडिया व commons ला ती मुभा नाही. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] ०१:२७, ४ नोव्हेंबर २०२२ (IST)

== माहितीचौकटीत बदल कसा करावा? ==

नमस्कार, माहितीचौकटीत काही fields ची नव्याने भर घालायची आहे. ती कोठे व कशी घालावी?

उदा. माहितीचौकट पुस्तक यामध्ये मला 'संपादक', 'मलपृष्ठ' या fields ची भर घालायची आहे, ते कसे करता येईल? कृपया मार्गदर्शन करावे.

धन्यवाद!!

[[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:०८, २९ एप्रिल २०२३ (IST)

:@[[सदस्य:Ketaki Modak|केतकी मोडक]] नमस्कार, थोडी तांत्रिक बाब आहे. संपादकाची भर मी घालतो. 'चित्र' रकान्यात मलपृष्ठाची फाईल जोडून 'चित्र शीर्षक' मध्ये अमुक पुस्तकाचे मलपृष्ठ असे नोंदवावे.-[[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १५:१६, ४ मे २०२३ (IST)
::धन्यवाद.
::मलपृष्ठ - असे नुसते लिहिले तरी चालू शकेल असे वाटते. मलपृष्ठावर कधी पुस्तकाचा सारांश असतो, कधी लेखक परिचय असतो, कधी पुस्तकाविषयी कोणी मान्यवरांनी काढलेले गौरवोद्गार / प्रशस्ती असते. ही विविधता मलपृष्ठ या रकान्यासमोर योग्य प्रकारे नोंदविता आली असती असे वाटते. मलपृष्ठाच्या चित्राची तशी फारशी आवश्यकता नसते. पण गरजेनुसार योग्य तेथे आपण म्हणता तसेही करता येईल. कृपया विचार व्हावा, ही विनंती.  [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २०:५३, ४ मे २०२३ (IST)
:::०१) '''मूळ भाषा''' - हा रकानासुद्धा जोडणे आवश्यक आहे. (पुस्तक अनुवादित असल्यास)
:::०२) '''प्रस्तावना''' - हा रकानासुद्धा जोडणे आवश्यक आहे. (बरेचदा मान्यवर व्यक्तीने प्रस्तावना लिहिलेली असते, त्या व्यक्तीचे नाव येथे येणे उपयुक्त ठरते.)
:::०3) '''मान्यता''' -  हा रकानासुद्धा जोडणे आवश्यक आहे. (पुस्तकास एखाद्या विद्यापीठातर्फे संदर्भ ग्रंथ म्हणून मान्यता असू शकते. / धर्मग्रंथ म्हणून मान्यता असू शकते इ.)
:::०४) आपण माहितीचौकटीमध्ये भर घातल्यावर कृपया तसे कळवाल का? 
:::वरील मुद्द्यांचा कृपया विचार व्हावा, ही विनंती. धन्यवाद !! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २१:०५, ४ मे २०२३ (IST)
::::माहिती चौकट ही सहसा एखाद्या विषयावरील विविध लेखात वारंवार लागणारी माहिती ठळकपणे नमूद करण्यासाठी वापरली जाते. तुम्ही वरील सांगितलेले मुद्दे हे लेखात येतील अशी अपेक्षा आहे. मला वाटते यावर @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] यांचा सल्ला घेणे अधिक योग्य ठरेल.-[[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ११:१७, ५ मे २०२३ (IST)
:::::हो, उपरोक्त मुद्दे बऱ्याच पुस्तकांना लागू पडतील असेच आहेत. तेव्हा त्यांचा समावेश केल्यास उपयुक्त ठरेल, असे वाटते.
:::::धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १६:५८, ५ मे २०२३ (IST)

:पहिले दोन रकाने वारंंवार आढळण्याची शक्यता असल्यामुळे ते घालावेत.
:मान्यता या रकान्याबद्दल शंका आहे. मराठी विकिपीडियावर असलेल्या अशा किती पुस्तकांना उल्लेखनीय मान्यता आहे याची माहिती काढल्यास हा रकाना घालण्याचा निर्णय घेता येईल. पुढे जाता नवीन लेखांमध्ये मजकूरात ही माहिती घालावी.
:धन्यवाद.
:[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १५:४३, ६ मे २०२३ (IST)
::ठीक आहे. धन्यवाद. 
::अजून एक सुचवावेसे वाटते. 'अन्य' - असा एक open ended पर्याय ठेवल्यास त्यात मान्यता किंवा तत्सम इतर काही मुद्दे असतील तर त्याचा समावेश करता येऊ शकेल असे वाटते. कृपया विचार व्हावा. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १९:२८, ६ मे २०२३ (IST)

{{od}} इथे सहज लक्ष गेल म्हणून सर्वांचे लक्ष [[साचा:विकिडेटा माहितीचौकट]] कडे आणतो. हा साचा वापरून जर [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page Wikidata] वर त्या विषयाची नोंद असेल तर तेथील सर्व माहीती ह्या माहितीचौकटीत येते. उदाहरणासाठी हा साचा ह्या लेखांमध्ये वापरला आहे: [https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%A5%E0%A5%87_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AF_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%A1%E0%A4%B2%E0%A5%87_%E0%A4%86%E0%A4%B9%E0%A5%87?target=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE%3A%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%BE+%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%95%E0%A4%9F&amp;namespace=&amp;hidelinks=1&amp;hideredirs=1 लेख]. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) २३:१९, ६ मे २०२३ (IST)

:[[साचा:विकिडेटा माहितीचौकट]] हा अधिक प्रगत पातळीवरील साचा दिसतो. याचा वापर कसा करावा यासंबंधी माहिती कोठे उपलब्ध होऊ शकेल? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:११, ७ मे २०२३ (IST)
:विकिडेटासंबंधी शंका येथे विचारणे योग्य होईल का माहीत नाही. विकिडेटावर जाऊन ट्युटोरियल्स पाहिली. त्यातील statements हा भाग मराठीमध्ये देता येईल का? की फक्त labels and description हाच भाग विविध भाषांमध्ये देता येतो.? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:५१, ९ मे २०२३ (IST)
::{{साद|Tiven2240}} यांचा सल्ला घेणे.-[[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १६:५७, ९ मे २०२३ (IST)
:::@[[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] प्रत्येक लेख विकिडेटाशी जोडलेला आहे.  हा साचा आपण कोणत्याही लेखाच्या पानावर वापरू शकतो आणि तयार माहितीचौकट मिळवू शकतो.  जर तुम्हाला माहितीचौकटमधील कोणतीही माहिती बदलायची असेल तर तुम्ही ती विकिडेटा वर संपादित करू शकता.  माहिती इंग्रजीमध्ये प्रदर्शित केली असल्यास तुम्ही मराठीत भाषांतर देखील करू शकता. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०८:५४, १० मे २०२३ (IST)
::::माहितीसाठी धन्यवाद. अजून explore करून बघते. म्हणजे आपण म्हणत आहात ते कसे करायचे ते लक्षात येईल. पुनश्च धन्यवाद !! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:४६, १० मे २०२३ (IST)

== लोगो ==

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;


&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Brighthulc|Brighthulc]] ([[सदस्य चर्चा:Brighthulc|चर्चा]]) १५:४६, ५ मार्च २०२४ (IST)}}}
::@[[सदस्य:Brighthulc|Brighthulc]], {{झाले}} - [[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १७:५०, ५ मार्च २०२४ (IST)

मला NordVPN पृष्ठावर लोगो जोडण्यात समस्या आहे. लोगो विकिमीडियावर उपलब्ध आहे, परंतु या पानावर लोड होत नाही.

फाइल:NordVPNhorizontal.svg
पृष्ठ:https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A8%E0%A5%89%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%8F%E0%A4%A8

== साचा expanded स्थितीत दिसण्यासाठी काय करावे? ==

नमस्कार, साच्याच्या खाली &lt;code&gt;अशी सूचना दिसते.&lt;/code&gt; 

* हा साचा पूर्ण उघडलेल्या स्थितीत (expanded) दाखवण्यासाठी हे वापरा: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{पूर्णयोग|state=expanded}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; 
*
* &lt;code&gt;पण ती कोठे व कशी वापरायची? कृपया मार्गदर्शन करावे.&lt;/code&gt;
* कारण मोबाईलवर तो साचा बंद स्थितीत दिसतो व उघडता येत नाही. PC वर व्यवस्थित दिसतो.

[[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १६:१२, ६ मार्च २०२४ (IST)

:मोबाईल वर हा साचा दिसत नाही. यासाठी {{t|नवनाथ}} पहावे. जर तुम्हाला योग्य वाटत असेल तर navbox ऐवजी wikitable मध्ये साचा बनवावा.- [[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) १९:३३, ६ मार्च २०२४ (IST)
::उत्तरासाठी धन्यवाद. 
::नवनाथ हा साचा wikitable द्वारे बनविण्यात आला आहे का? 
::नसेल तर त्याचे एखादे उदाहरण देता येईल का? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २१:१८, ६ मार्च २०२४ (IST)
:::तो साचा तपासून पाहावा.- [[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ०८:०२, ७ मार्च २०२४ (IST)
::::{{t|पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} अशा प्रकारे विविध जिल्ह्यातील तालुके, नद्या इत्यादीचे साचे आपण अभ्यासू शकता.- [[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;संतोष गोरे&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; 💬&lt;/span&gt;]] ) ०८:१३, ७ मार्च २०२४ (IST)
:::::धन्यवाद.  [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १८:४५, ७ मार्च २०२४ (IST)

&lt;!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --&gt;

== अॅडव्हान्स्ड साइट नोटिसेसमध्ये बाह्य ब्रॅंड दुवे नाकारणे? ==

काहींचे मते, चिनी विकिवार्ता आणि चिनी विकिपीडिया अॅडव्हान्स्ड साइट नोटीसेसमध्ये टेलिग्राम, इन्स्टाग्राम, Google Form यासारख्या ब्रॅंड नावांचा संपूर्ण उल्लेख आणि या बाह्य दुव्यांचा वापर करू नये, ते तात्काळ [[phab:T375253|फाइबिकॅटर T375253 मध्ये दुरूस्त होणे आवश्यक आहे]].

मी हे अत्यंत अनुचित मानतो, आणि खेद व्यक्त करतो आणि अन्य मतांचा आग्रह धरतो. त्याने म्हटले: &quot;मला खात्री आहे की तुम्हाला साइट नोटिसमधून टेलिग्राम किंवा इन्स्टाग्राम किंवा गूगल या ब्रॅंड नावांचा उल्लेख करण्यास किंवा त्यांना दुवा देण्यास परवानगी नाही. केंद्रीय सूचनेमध्येही हे करता येणार नाही, मला समजत नाही की येथे वेगळी धोरणे लागू होण्याचे कारण काय आहे. तुम्ही विकीवरील पानावरून त्या पृष्ठांना दुवा देऊ शकता आणि साइट नोटीसमधून त्या विकीच्या पानावर दुवा देऊ शकता. परंतु साइट नोटीसमधून थेट बाह्य साइटवर दुवा देता येणार नाही. हे आवश्यक आहे, ते लगेचच दुरूस्त केले पाहिजे. (जोपर्यंत तुम्ही आम्हाला कोणी ह्या बाबतीत परवानगी दिल्याची जागा दाखवू शकत नाही).&quot;

[[साचा:AdvancedSiteNotices|AdvancedSiteNotices]] Prohibits External Brand Links? 

Some people believe that the Chinese Wikipedia and Chinese Wikinews AdvancedSiteNotices are not allowed to fully mention brand names such as Telegram, Instagram, Google Form, or use these external links. This needs to be [[:phab:T375253|fixed on Phabricator T375253]] immediately.

The person said: &quot;I'm pretty sure you're not allowed to link to or even mention the brand names Telegram or Instagram or Google from a sitenotice. You can't from a CentralNotice, I don't see why a different policy should apply here. You can link to those pages from a page on your wiki and link from the sitenotice to that page on your wiki, but not directly from sitenotice to the external site. This is urgent, must be fixed immediately. (Unless you can show us where someone said this is okay?)&quot;

The individual finds this to be very unreasonable and is saddened by it, and hopes to solicit more opinions from others on this matter.

&lt;!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --&gt;
:धन्यवाद!
:माझे सदस्य नाव/टोपण नाव:
:{{{1|[[सदस्य:Kitabc12345|Kitabc12345]] ([[सदस्य चर्चा:Kitabc12345|चर्चा]]) ००:५१, २१ सप्टेंबर २०२४ (IST)}}}

== संपादन प्रकाशित करण्याबाबत  ==

मी केलेले बदल आता याकाळापुरते परिपूर्ण असून ते आता सार्वजनिक करण्यासाठी प्रकाशित करावे ही नम्र विनंती आहे [[सदस्य:Ink N Pen Publication|Ink N Pen Publication]] ([[सदस्य चर्चा:Ink N Pen Publication|चर्चा]]) १४:४६, ६ फेब्रुवारी २०२६ (IST)

:अजून अनेक बदल पाहिजेत. उदाहरणादाखल [[बाळकृष्ण भगवंत बोरकर]] किंवा [[वि.स. खांडेकर]] हे लेख पहा -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १४:५०, ६ फेब्रुवारी २०२६ (IST)
::आपण पाठवलेल्या लिंकप्रमाणेच सगळे बदल केलेले आहेत. आवश्यक त्या ठिकाणी लिंक देखील टाकलेल्या आहेत. आणखी नेमके काय बदल हवेत हे कळायला मार्ग नाही. कारण संपादित लेख या लेखांप्रमाणेच आहे. कृपया नेमके बदल कळवावे किंवा नम्र विनंती आहे की पुनर्तपासणी करून संपादन प्रकाशित करावे. [[सदस्य:Ink N Pen Publication|Ink N Pen Publication]] ([[सदस्य चर्चा:Ink N Pen Publication|चर्चा]]) १३:१९, ९ फेब्रुवारी २०२६ (IST)
:::@[[सदस्य:Ink N Pen Publication|Ink N Pen Publication]] नमस्कार, [[मसुदा:रश्मी पदवाड मदनकर]] यात आपण अजूनही योग्य ते बदल केलेले नाहीत. आपले लिखाण विश्वकोशास अनुसरून नाहीये. तसेच योग्य संदर्भ देखील जोडलेले नाहीत. [[बाळकृष्ण भगवंत बोरकर]], [[वि.स. खांडेकर]] तसेच [[सुधा मूर्ती]] हे लेख वाचून काढावेत आणि त्याप्रमाणे आपला लेख दुरुस्त करावा. [[User:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)&quot;&gt;. संतोष गोरे .&lt;/span&gt;]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 3px 3px 1px;&quot;&gt; ✉️&lt;/span&gt;]] ) १५:०६, २२ एप्रिल २०२६ (IST)

== मार्गदर्शन हवे ==

मी प्रयत्न करते आहे. नेमके कुठे आणि काय चुकले आहे ते सांगून मार्गदर्शन केले तर मदत होईल. सगळ्या माहितीच्या लिंक उपलब्ध असतीलच असे नाही अशावेळी काय करावे तेही सांगा आणि सोशल मीडियाच्या लिंक चालतील का तेही कृपया सांगा ही नम्र विनंती [[विशेष:योगदान/&amp;#126;2026-24633-73|&amp;#126;2026-24633-73]] ([[सदस्य चर्चा:&amp;#126;2026-24633-73|talk]]) १५:११, २२ एप्रिल २०२६ (IST)</text>
      <sha1>en6k6xt8bp4o6k211q001xaypuaor95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37936</id>
    <revision>
      <id>2680193</id>
      <parentid>2648726</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T02:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24584-63</username>
        <id>182413</id>
      </contributor>
      <comment>कार्यकाळ योग्य केला</comment>
      <origin>2680193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56451" sha1="0pizoid2uahyeexs6gt7ha9337zd5jv" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा
| post                     = मुख्यमंत्री
| body                     = महाराष्ट्रा
| native_name              = &lt;sub&gt;Chief Minister of The State of Maharashtra&lt;/sub&gt;
| flag = Flag of India.svg
| flagsize = 110px
| flagborder = yes 
| flagcaption = '''भारतीय ध्वजचिन्ह'''
| insignia = Seal of Maharashtra.svg
| insigniasize = 150
| insigniacaption          = '''महाराष्ट्राची राजमुद्रा'''
| image                    = The Chief Minister of Maharashtra, Shri Devendra Fadnavis meeting the Union Minister for Finance, Corporate Affairs and Defence, Shri Arun Jaitley, in New Delhi on March 17, 2017 (cropped).jpg
| imagesize                = 250px
| alt                      = 
| incumbent                = [[देवेंद्र फडणवीस|देवेंद्र गंगाधरराव फडणवीस]]&lt;br&gt;([[भारतीय जनता पक्ष]])&lt;br&gt;(वय : {{age in years and days|1970|7|22}})
| acting                   =
| incumbentsince           = ५ डिसेंबर २०२४
| type                     = 
| status                   = राज्यशासनाचे प्रमुख
| department               = [[महाराष्ट्र सरकार]]
| style                    = 
| member_of                = महाराष्ट्राचे विधिमंडळ (विधानसभा किंवा विधान परिषद)
| reports_to               = 
| residence                = वर्षा निवास, मुंबई
| seat                     = मंत्रालय, मुंबई
| nominator                = 
| appointer                = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]]
| appointer_qualified      = 
| termlength               = ५ वर्ष
| termlength_qualified     = 
| constituting_instrument  = 
| precursor                = मुंबई राज्याचे मुख्यमंत्री 
| formation                = १ मे १९६०
| first                    = [[यशवंतराव चव्हाण]] (१९६०-१९६२)
| last                     = [[एकनाथ शिंदे]] (२०२२-२०२४)
| abolished                = 
| succession               = 
| abbreviation             = 
| unofficial_names         = 
| deputy                   = [[महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री]]
| salary                   = 
| website                  = 
}}

'''महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री''' हे [[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्र राज्यशासनाचे]] प्रमुख असतात. [[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र विधानसभेत]] बहुमत प्राप्त केलेल्या पक्षाला (किंवा युतीला) [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] सरकार स्थापन करण्यासाठी आमंत्रित करतात आणि मुख्यमंत्र्यांची नियुक्ती करतात. जर [[मुख्यमंत्री]] म्हणून शपथ घेतलेली व्यक्ती महाराष्ट्राच्या विधानसभेचा किंवा [[महाराष्ट्र विधान परिषद|विधानपरिषदेचा]] सदस्य नसेल, तर [[भारताचे संविधान|भारतीय राज्यघटनेनुसार]] त्या व्यक्तीस शपथ घेतल्यापासून सहा महिन्यांच्या आत विधानसभेचा किंवा विधानपरिषदेचा सदस्य होणे आवश्यक आहे, नाहीतर मुख्यमंत्री पदाचा राजीनामा द्यावा लागतो. मुख्यमंत्री पदासाठी कोणत्याही मुदतीच्या मर्यादा नाहीत, जोपर्यंत विधानसभेत बहुमत आहे तो पर्यंत ती व्यक्ती मुख्यमंत्री पदावर राहू शकते. विधानसभेचा कालावधी हा पाच वर्षाचा असतो.

१ मे १९६० रोजी द्विभाषिक [[मुंबई राज्य|मुंबई राज्याचे]] विघटन करून महाराष्ट्राची निर्मिती झाली. १९५६ पासून मुंबई राज्याचे तिसरे मुख्यमंत्री म्हणून कार्यरत असलेले [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]चे [[यशवंतराव चव्हाण]] हे महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री झाले. त्यांनी १९६२ च्या विधानसभा निवडणुकीपर्यंत पदभार सांभाळला. त्यांच्यानंतर मारोतराव कन्ननवार हे महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री झाले, परंतु पदावर असतानाच त्यांचे अकाली निधन झाले. ५ डिसेंबर १९६३ ते २१ फेब्रुवारी १९७५ या काळात ११ वर्षांहून अधिक काळ कार्यभार सांभाळणारे [[वसंतराव नाईक]] आतापर्यंत सर्वाधिक काळ महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री राहिले आहेत. [[देवेंद्र फडणवीस]] (२०१४-२०१९) पर्यंत पूर्ण पाच वर्षांचा कार्यकाळ (१९६७-१९७२) पूर्ण करणारे ते पहिले आणि एकमेव मुख्यमंत्री होते. [[शरद पवार]] हे महाराष्ट्राचे आतापर्यंतचे सर्वात कमी वयात मुख्यमंत्री होणारे व्यक्ती आहेत आणि सर्वाधिक चार वेळा ते महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री राहिले आहेत.

आतापर्यंत, राज्यात तीनदा [[राष्ट्रपती राजवट]] लागू करण्यात आली आहे: पहिली १९८० मध्ये आणि नंतर २०१४ आणि २०१९ मध्ये लागू करण्यात आली. ५ डिसेंबर २०२४ पासून विद्यमान [[भारतीय जनता पक्ष]]ाचे  श्री.'''[[देवेंद्र फडणवीस|देवेंद्र गंगाधरराव फडणवीस]]''' हे महाराष्ट्राचे विद्यमान मुख्यमंत्री आहेत.

==यादी==
===बॉम्बेच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी (१९४७-१९६०)===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! क्र
! नाव
! चित्र
!colspan=2| पदावरील काळ
! कार्यकाळ
! निवडणूक
!colspan=2| पक्ष
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;grey&quot;|  [[बॉम्बे राज्य|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''बॉम्बे राज्य (१९४७-१९५६)'''&lt;/span&gt;]]&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;&lt;small&gt;(१९४७ साली विधीमंडळासह बॉम्बे राज्याची स्थापना. ब्रिटिशकालीन प्रांतीय विधानसभेचे अंतरिम विधानसभेत रुपांतरित)&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
|-
|- align=center
 | १
 ! [[बाळ गंगाधर खेर|ॲड. बाळासाहेब गंगाधर खेर]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१८८८-१९५७)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[महाराष्ट्र विधान परिषद|विधानपरिषद सदस्य]])&lt;/small&gt;
 | [[File:BG_Kher_1989_stamp_of_India.jpg|102x102px]]
 | १५ ऑगस्ट १९४७
 | २१ एप्रिल १९५२
 | {{age in years and days|1947|08|15|1952|04|21}}
 | —&lt;br&gt;&lt;small&gt;(अंतरिम मंत्रीमंडळ)&lt;/small&gt;
 | rowspan=2|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
 | rowspan=2 style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; width=&quot;4px&quot; |
|- align=center
 | २
 ! [[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१८९६-१९९५)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[बुलसर-चिखली विधानसभा मतदारसंघ|बुलसर-चिखली]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Morarji Desai During his visit to the United States of America (cropped).jpg|102x102px]]
 | २१ एप्रिल १९५२
 | ३१ ऑक्टोबर १९५६
 | {{age in years and days|1952|04|21|1956|10|31}}
 | [[१९५२ बॉम्बे विधानसभा निवडणूक|१९५२]]
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;grey&quot;|  &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''३१ ऑक्टोबर १९५६ रोजी [[राज्य पुनर्रचना कायदा, १९५६|राज्य पुनर्रचना अधिनियम, १९५६]] द्वारे तत्कालीन [[सौराष्ट्र]], [[कच्छ]] राज्य तसेच [[मध्य प्रदेश]] राज्यातील विदर्भ जिल्हे व [[हैदराबाद संस्थान|हैदराबाद राज्यातील]] मराठवाडा जिल्हे हे बॉम्बे राज्यात विलीन करण्यात आले. तसेच बॉम्बे राज्यातील दक्षिणेकडील काही जिल्हे बॉम्बे राज्यातून वेगळे करून तत्कालीन [[म्हैसूर]] राज्यात विलीन करण्यात आले. क्षेत्रांची अदलाबदल केलेल्यांचे विधानसभा सदस्य त्या त्या नवीन विधीमंडळांचे सदस्य झाले.'''&lt;/span&gt;
|-
|- align=center
 | ३
 ! [[यशवंतराव चव्हाण|ॲड. यशवंतराव बळवंतराव चव्हाण]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९१३-१९८४)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[कराड उत्तर विधानसभा मतदारसंघ|उत्तर कराड]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Yashwantrao_Chavan_2010_stamp_of_India.jpg|102x102px]]
 | १ नोव्हेंबर १९५६
 | ३० एप्रिल १९६०
 | {{age in years and days|1956|11|1|1960|04|30}}
 | —&lt;br&gt;—————————&lt;br&gt;[[१९५७ बॉम्बे विधानसभा निवडणूक|१९५७]]
 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
 | style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; width=&quot;4px&quot; |
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;grey&quot;|  &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''१ मे १९६० रोजी [[बॉम्बे पुनर्रचना अधिनियम, १९६०]] द्वारे [[बॉम्बे राज्य]]ाचे विभाजन करत [[गुजरात]] व [[महाराष्ट्र]] या दोन वेगळ्या राज्यांची स्थापना करण्यात आली. महाराष्ट्राच्या क्षेत्रात येणाऱ्या मतदारसंघांचे निवडून आलेले आमदार हे नवीन अंतरिम महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य झाले तसेच गुजरातच्या क्षेत्रात येणाऱ्या मतदारसंघांचे निवडून आलेले आमदार हे नवीन अंतरिम गुजरात विधानसभेचे सदस्य झाले.'''&lt;/span&gt;
|-
|}

===महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी (१९६० पासून)===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! क्र
! नाव
! चित्र
!colspan=2| पदावरील काळ
! कार्यकाळ
! निवडणूक
!colspan=2| पक्ष
|-
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;grey&quot;|  [[महाराष्ट्र|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''महाराष्ट्र राज्य (१९६० पासून)'''&lt;/span&gt;]]&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;&lt;small&gt;(१ मे १९६० रोजी [[बॉम्बे पुनर्रचना अधिनियम, १९६०]] द्वारे [[बॉम्बे राज्य]]ाचे विभाजन करत [[महाराष्ट्र]] राज्य स्थापन)&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
|-
|- align=center
 | १
 ! [[यशवंतराव चव्हाण|ॲड. यशवंतराव बळवंतराव चव्हाण]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९१३-१९८४)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[कराड उत्तर विधानसभा मतदारसंघ|उत्तर कराड]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Yashwantrao_Chavan_2010_stamp_of_India.jpg|102x102px]]
 | १ मे १९६०
 | २० नोव्हेंबर १९६२
 | {{age in years and days|1960|05|1|1962|11|20}}
 | —&lt;br&gt;&lt;small&gt;([[१९५७ बॉम्बे विधानसभा निवडणूक|१९५७ बॉम्बे]])&lt;/small&gt; 
 | rowspan=4|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
 | rowspan=3 style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; width=&quot;4px&quot; |
|- align=center
 | २
 ! [[मारोतराव कन्नमवार|(मारोतराव सांबशिवपंत) दादासाहेब कन्नमवार]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९९०-१९६३)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[सावली विधानसभा मतदारसंघ|सावली]])&lt;/small&gt;
 |  
 | २० नोव्हेंबर १९६२
 | २४ नोव्हेंबर १९६३
 | {{age in years and days|1962|11|20|1963|11|24}}
 | [[१९६२ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|१९६२]]
|- align=center
 | ३
 ! [[बाळासाहेब सावंत|(परशुराम कृष्णाजी) ''बाळासाहेब'' सावंत]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९०५-२०००)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ|चिपळूण]])&lt;/small&gt;
 |  
 | २४ नोव्हेंबर १९६३
 | ५ डिसेंबर १९६३
 | {{age in years and days|1963|11|24|1963|12|5}}
 | —
|- align=center
 | rowspan=2|४
 ! rowspan=2|[[वसंतराव नाईक|वसंतराव फुलसिंह नाईक]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९१३-१९७९)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[पुसद विधानसभा मतदारसंघ|पुसद]])&lt;/small&gt;
 | rowspan=2| [[File:Vasantrao Naik portrait.jpg|102x102px]]
 | rowspan=2|५ डिसेंबर १९६३
 | rowspan=2|२१ फेब्रुवारी १९७२
 | rowspan=2|{{age in years and days|1963|12|5|1975|2|21}}
 | rowspan=2| —&lt;br&gt;—————————&lt;br&gt;[[१९६७ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|१९६७]]&lt;br&gt;—————————&lt;br&gt;[[१९७२ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|१९७२]]
 | style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; width=&quot;4px&quot; |
|- align=center
 | rowspan=3 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रेक्विझिश्तनीस्त)]]
 | bgcolor=turquoise|
|- align=center
 | ५
 ! [[शंकरराव चव्हाण|ॲड. शंकरराव भाऊराव चव्हाण]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९२०-२००४)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[भोकर विधानसभा मतदारसंघ|भोकर]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Shankarrao Chavan 2007 stamp of India (cropped).jpg|102x102px]] 
 | २१ फेब्रुवारी १९७२
 | १७ मे १९७७
 | {{age in years and days|1975|2|21|1977|5|17}}
 | —
 | bgcolor=turquoise|
|- align=center
 | rowspan=2|६
 ! rowspan=2|[[वसंतराव दादा पाटील|वसंतराव बंडुजी पाटील]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९१७-१९८९)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;मतदारसंघ:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;[[महाराष्ट्र विधान परिषद|विधानपरिषद सदस्य]] (जून १९७८ पर्यंत)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;[[सांगली विधानसभा मतदारसंघ|सांगली]] (जुलै १९७८ पासून)&lt;/small&gt;
 | rowspan=2| [[File:Vasantdada Patil (1977).jpg|102x102px]]
 | rowspan=2|१७ मे १९७७
 | rowspan=2|१८ जुलै १९७८
 | rowspan=2|{{age in years and days|1977|5|17|1978|7|18}}
 | rowspan=2| —&lt;br&gt;—————————&lt;br&gt;[[१९७८ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|१९७८]] 
 | bgcolor=turquoise|
|- align=center
 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (यू)]]
 | bgcolor=red|
|- align=center
 | ७
 ! [[शरद पवार|शरद गोविंद पवार]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(जन्म १९४०)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[बारामती विधानसभा मतदारसंघ|बारामती]])&lt;/small&gt;
 | [[File:The Union Minister for Agriculture and Food Processing Industries, Shri Sharad Pawar addressing at the launch of the Sahana Group’s New Marathi Channel “Jai Maharashtra”, in Mumbai on April 27, 2013 (cropped).jpg|102x102px]] 
 | १८ जुलै १९७८
 | १७ फेब्रुवारी १९८०
 | {{age in years and days|1978|7|18|1980|2|17}}
 | —
 | [[भारतीय काँग्रेस (समाजवादी)]]
 | style=&quot;background-color: {{भारतीय काँग्रेस (समाजवादी)/meta/color}}&quot; |
|- align=center
 | -
 ! ''पद रिकामे''&lt;br&gt;([[राष्ट्रपती राजवट]])&lt;ref&gt;Amberish K. Diwanji. &quot;[http://www.rediff.co.in/news/2005/mar/15spec1.htm A dummy's guide to President's rule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130519111701/http://www.rediff.co.in/news/2005/mar/15spec1.htm |date=2013-05-19 }}&quot;. [[रीडिफ.कॉम]]. 15 March 2005.&lt;/ref&gt;
 | [[File:Emblem_of_India.svg|122x122px]]
 |style=&quot;height: 30px;&quot;| १७ फेब्रुवारी १९८०
 | ९ जून १९८०
 | {{age in years and days|1980|2|17|1980|6|9}}
 | — 
 | -
|- align=center
 | ८
 ! [[अब्दुल रहमान अंतुले|बॅ. अब्दुल रहमान अंतुले]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९२९-२०१४)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[श्रीवर्धन विधानसभा मतदारसंघ|श्रीवर्धन]])&lt;/small&gt;
 | [[File:A. R. Antulay with Shivraj Patil (cropped).jpg|102x102px]] 
 | ९ जून १९८०
 | २१ जानेवारी १९८२
 | {{age in years and days|1980|6|9|1982|1|21}}
 | [[१९८० महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|१९८०]] 
 | rowspan=8|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)]]
 | rowspan=8 style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)/meta/color}}&quot; width=&quot;4px&quot; |
|- align=center
 | ९
 ! [[बाबासाहेब भोसले|ॲड. बाबासाहेब अनंतराव भोसले]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९२१-२००७)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[नेहरूनगर विधानसभा मतदारसंघ|नेहरूनगर]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Babasaheb Bhosale.png|102x102px]] 
 | २१ जानेवारी १९८२
 | २ फेब्रुवारी १९८३
 | {{age in years and days|1982|1|21|1983|2|2}}
 | —
|- align=center
 | (६)
 ! [[वसंतराव दादा पाटील|वसंतराव बंडुजी पाटील]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''(दुसरा कार्यकाळ)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९१७-१९८९)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[सांगली विधानसभा मतदारसंघ|सांगली]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Vasantdada Patil (1977).jpg|102x102px]]
 | २ फेब्रुवारी १९८३
 | ३ जून १९८५
 | {{age in years and days|1983|2|2|1985|6|3}}
 | — 
|- align=center
 | १०
 ! [[शिवाजीराव निलंगेकर|शिवाजीराव पाटील-निलंगेकर]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९३१-२०२०)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[निलंगा विधानसभा मतदारसंघ|निलंगा]])&lt;/small&gt;
 |  
 | ३ जून १९८५
 | १२ मार्च १९८६
 | {{age in years and days|1985|6|3|1986|3|12}}
 | [[१९८५ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|१९८५]] 
|- align=center
 | (५)
 ! [[शंकरराव चव्हाण|ॲड. शंकरराव भाऊराव चव्हाण]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''(दुसरा कार्यकाळ)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९२०-२००४)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[महाराष्ट्र विधान परिषद|विधानपरिषद सदस्य]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Shankarrao Chavan 2007 stamp of India (cropped).jpg|102x102px]] 
 | १२ मार्च १९८६
 | २६ जून १९८८
 | {{age in years and days|1986|3|12|1988|6|26}}
 | — 
|- align=center
 | (७)
 ! [[शरद पवार|शरद गोविंद पवार]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''(दुसरा कार्यकाळ)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(जन्म १९४०)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[बारामती विधानसभा मतदारसंघ|बारामती]])&lt;/small&gt;
 | [[File:The Union Minister for Agriculture and Food Processing Industries, Shri Sharad Pawar addressing at the launch of the Sahana Group’s New Marathi Channel “Jai Maharashtra”, in Mumbai on April 27, 2013 (cropped).jpg|102x102px]] 
 | २६ जून १९८८
 | २५ जून १९९१
 | {{age in years and days|1988|6|26|1991|6|25}}
 | —&lt;br&gt;—————————&lt;br&gt;[[१९९० महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|१९९०]] 
|- align=center
 | ११
 ! [[सुधाकरराव नाईक|सुधाकरराव राजूसिंह नाईक]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९३४-२००१)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[पुसद विधानसभा मतदारसंघ|पुसद]])&lt;/small&gt;
 |  
 | २५ जून १९९१
 | ६ मार्च १९९३
 | {{age in years and days|1991|6|25|1993|3|6}}
 | —
|- align=center
 | (७)
 ! [[शरद पवार|शरद गोविंद पवार]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''(तिसरा कार्यकाळ)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(जन्म १९४०)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[महाराष्ट्र विधान परिषद|विधानपरिषद सदस्य]])&lt;/small&gt;
 | [[File:The Union Minister for Agriculture and Food Processing Industries, Shri Sharad Pawar addressing at the launch of the Sahana Group’s New Marathi Channel “Jai Maharashtra”, in Mumbai on April 27, 2013 (cropped).jpg|102x102px]] 
 | ६ मार्च १९९३
 | १४ मार्च १९९५
 | {{age in years and days|1993|3|6|1995|3|14}}
 | —
|- align=center
 | १२
 ! [[मनोहर जोशी|ॲड. मनोहर गजानन जोशी]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९३७-२०२४)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[दादर विधानसभा मतदारसंघ|दादर]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Manohar Joshi cropped.jpg|102x102px]] 
 | १४ मार्च १९९५
 | १ फेब्रुवारी १९९९
 | {{age in years and days|1995|3|14|1999|2|1}}
 | [[१९९५ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|१९९५]] 
 | rowspan=2|[[शिवसेना]]
 | rowspan=2 style=&quot;background-color: {{शिवसेना/meta/color}}&quot; width=&quot;4px&quot; |
|- align=center
 | १३
 ! [[नारायण राणे|नारायण तातू राणे]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(जन्म १९५२)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[मालवण विधानसभा मतदारसंघ|मालवण]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Narayan Rane with PM Modi (cropped).jpg|102x102px]] 
 | १ फेब्रुवारी १९९९
 | १८ ऑक्टोबर १९९९
 | {{age in years and days|1999|2|1|1999|10|18}}
 | — 
|- align=center
 | १४
 ! [[विलासराव देशमुख|ॲड. विलासराव दगडोजीराव देशमुख]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९४५-२०१२)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[लातूर विधानसभा मतदारसंघ|लातूर]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Vilasrao Deshmukh at Innovation Partnerships Event May 8, 2012.jpg|102x102px]] 
 | १८ ऑक्टोबर १९९९
 | १८ जानेवारी २००३
 | {{age in years and days|1999|10|18|2003|1|18}}
 | [[१९९९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|१९९९]] 
 | rowspan=5|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
 | rowspan=5 style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; width=&quot;4px&quot; |
|- align=center
 | १५
 ! [[सुशीलकुमार शिंदे|ॲड. सुशीलकुमार संभाजी शिंदे]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(जन्म १९४१)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[महाराष्ट्र विधान परिषद|विधानपरिषद सदस्य]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Sushilkumar Shinde.JPG|102x102px]] 
 | १८ जानेवारी २००३
 | १ नोव्हेंबर २००४
 | {{age in years and days|2003|1|18|2004|11|1}}
 | —
|- align=center
 | (१४)
 ! [[विलासराव देशमुख|ॲड. विलासराव दगडोजीराव देशमुख]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''(दुसरा कार्यकाळ)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(१९४५-२०१२)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[लातूर विधानसभा मतदारसंघ|लातूर]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Vilasrao Deshmukh at Innovation Partnerships Event May 8, 2012.jpg|102x102px]] 
 | १ नोव्हेंबर २००४
 | ८ डिसेंबर २००८
 | {{age in years and days|2004|11|1|2008|12|8}}
 | [[२००४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|२००४]] 
|- align=center
 | १६
 ! [[अशोक चव्हाण|अशोक शंकरराव चव्हाण]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(जन्म १९५८)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[भोकर विधानसभा मतदारसंघ|भोकर]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Ashok Chavan With Coat.jpeg|102x102px]] 
 | ८ डिसेंबर २००८
 | ११ नोव्हेंबर २०१०
 | {{age in years and days|2008|12|8|2010|11|11}}
 | —&lt;br&gt;—————————&lt;br&gt;[[२००९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|२००९]]  
|- align=center
 | १७
 ! [[पृथ्वीराज चव्हाण|पृथ्वीराज दाजीसाहेब चव्हाण]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(जन्म १९४६)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[महाराष्ट्र विधान परिषद|विधानपरिषद सदस्य]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Prithviraj Chavan - India Economic Summit 2011.jpg|102x102px]] 
 | ११ नोव्हेंबर २०१०
 | २८ सप्टेंबर २०१४
 | {{age in years and days|2010|11|11|2014|9|28}}
 | —
|- align=center
 | -
 ! ''पद रिकामे''&lt;br&gt;([[राष्ट्रपती राजवट]])&lt;ref&gt;Amberish K. Diwanji. &quot;[http://www.rediff.co.in/news/2005/mar/15spec1.htm A dummy's guide to President's rule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130519111701/http://www.rediff.co.in/news/2005/mar/15spec1.htm |date=2013-05-19 }}&quot;. [[रीडिफ.कॉम]]. 15 March 2005.&lt;/ref&gt;
 | [[File:Emblem_of_India.svg|122x122px]]
 |style=&quot;height: 30px;&quot;| २८ सप्टेंबर २०१४
 | ३१ ऑक्टोबर २०१४
 | {{age in years and days|2014|9|28|2014|10|31}}
 | — 
 | -
|- align=center
 | १८
 ! [[देवेंद्र फडणवीस|ॲड. देवेंद्र गंगाधरराव फडणवीस]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(जन्म १९७०)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[दक्षिण पश्चिम नागपूर विधानसभा मतदारसंघ|दक्षिण-पश्चिम नागपूर]])&lt;/small&gt;
 | [[File:The Chief Minister of Maharashtra, Shri Devendra Fadnavis meeting the Union Minister for Finance, Corporate Affairs and Defence, Shri Arun Jaitley, in New Delhi on March 17, 2017 (cropped).jpg|102x102px]] 
 | ३१ ऑक्टोबर २०१४
 | १२ नोव्हेंबर २०१९
 | {{age in years and days|2014|10|31|2019|11|12}}
 | [[२०१४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|२०१४]] 
 | [[भारतीय जनता पक्ष]]
 | style=&quot;background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}&quot; width=&quot;4px&quot; |
|- align=center
 | -
 ! ''पद रिकामे''&lt;br&gt;([[राष्ट्रपती राजवट]])&lt;ref&gt;Amberish K. Diwanji. &quot;[http://www.rediff.co.in/news/2005/mar/15spec1.htm A dummy's guide to President's rule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130519111701/http://www.rediff.co.in/news/2005/mar/15spec1.htm |date=2013-05-19 }}&quot;. [[रीडिफ.कॉम]]. 15 March 2005.&lt;/ref&gt;
 | [[File:Emblem_of_India.svg|122x122px]]
 |style=&quot;height: 30px;&quot;| १२ नोव्हेंबर २०१९
 | २३ नोव्हेंबर २०१९
 | {{age in years and days|2019|11|12|2019|11|23}}
 | [[२०१९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|२०१९]]  
 | -
|- align=center
 | (१८)
 ! [[देवेंद्र फडणवीस|ॲड. देवेंद्र गंगाधरराव फडणवीस]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''(दुसरा कार्यकाळ)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(जन्म १९७०)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[दक्षिण पश्चिम नागपूर विधानसभा मतदारसंघ|दक्षिण-पश्चिम नागपूर]])&lt;/small&gt;
 | [[File:The Chief Minister of Maharashtra, Shri Devendra Fadnavis meeting the Union Minister for Finance, Corporate Affairs and Defence, Shri Arun Jaitley, in New Delhi on March 17, 2017 (cropped).jpg|102x102px]] 
 | २३ नोव्हेंबर २०१९
 | २८ नोव्हेंबर २०१९
 | {{age in years and days|2019|11|23|2019|11|28}}
 | —
 | [[भारतीय जनता पक्ष]]
 | style=&quot;background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}&quot; width=&quot;4px&quot; |
|- align=center
 | १९
 ! [[उद्धव ठाकरे|उद्धव बाळ ठाकरे]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(जन्म १९६०)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[महाराष्ट्र विधान परिषद|विधानपरिषद सदस्य]])&lt;/small&gt;
 | [[File:The Chief Minister of Maharashtra, Shri Uddhav Thackeray calling on the Prime Minister, Shri Narendra Modi, in New Delhi on February 21, 2020 (Uddhav Thackeray) (cropped).jpg|102x102px]] 
 | २८ नोव्हेंबर २०१९
 | ३० जून २०२२
 | {{age in years and days|2019|11|28|2022|6|30}}
 | —
 | rowspan=2|[[शिवसेना]]
 | rowspan=2 style=&quot;background-color: {{शिवसेना/meta/color}}&quot; width=&quot;4px&quot; |
|- align=center
 | २०
 ! [[एकनाथ शिंदे|एकनाथ संभाजी शिंदे]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(जन्म १९६४)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[कोपरी-पाचपाखाडी विधानसभा मतदारसंघ|कोपरी-पाचपाखाडी]])&lt;/small&gt;
 | [[File:Eknath Shinde with PM Narendra Modi Cropped.jpg|102x102px]] 
 | ३० जून २०२२
 | ५ डिसेंबर २०२४
 | {{age in years and days|2022|6|30|2024|12|5}}
 | —
|- align=center
 | (१८)
 ! [[देवेंद्र फडणवीस|ॲड. देवेंद्र गंगाधरराव फडणवीस]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''(तिसरा कार्यकाळ)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(जन्म १९७०)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;(मतदारसंघ: [[दक्षिण पश्चिम नागपूर विधानसभा मतदारसंघ|दक्षिण-पश्चिम नागपूर]])&lt;/small&gt;
 | [[File:The Chief Minister of Maharashtra, Shri Devendra Fadnavis meeting the Union Minister for Finance, Corporate Affairs and Defence, Shri Arun Jaitley, in New Delhi on March 17, 2017 (cropped).jpg|102x102px]] 
 | ५ डिसेंबर २०२४
 | ''पदस्थ''
 | {{age in years and days|2024|12|5}}
 | [[२०२४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|२०२४]]
 | [[भारतीय जनता पक्ष]]
 | style=&quot;background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}&quot; width=&quot;4px&quot; |
|}

==कालक्रमानुसार मुख्यमंत्र्यांच्या मृत्यूची तारीख==
महाराष्ट्राच्या व पूर्वीच्या बॉम्बेच्या मुख्यमंत्रीपदी राहिलेले सर्व मुख्यमंत्री यांची निधन झाल्याची कालक्रमानुसार तारिख खालीलप्रमाणे (ज्यांच्या नावापुढे कंसात राज्याचे नाव नाही ते महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री राहिलेले आहेत) :- 

* [[बाळ गंगाधर खेर|ॲड. बाळासाहेब गंगाधर खेर]] ''(बॉम्बे)'' : २४ ऑगस्ट १८८८ — ८ मार्च १९५७ (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1888|8|24|1957|3|8}}), मृत्यू होऊन {{age in years and days|1957|3|8}} दिवस झाले
* [[मारोतराव कन्नमवार|मारोतराव सांबशिवराव कन्नमवार]] : १० जानेवारी १९०० — २४ नोव्हेंबर १९६३ (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1900|1|10|1963|11|24}})
* [[वसंतराव नाईक|वसंतराव फुलसिंह नाईक]] : १ जुलै १९१३ — १८ ऑगस्ट १९७९ (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1913|7|1|1979|8|18}})
* [[यशवंतराव चव्हाण|ॲड. यशवंतराव बळवंतराव चव्हाण]] ''(बॉम्बे व महाराष्ट्र)'' : १२ मार्च १९१३ — २५ नोव्हेंबर १९८४ (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1913|3|12|1984|11|25}})
* [[वसंतराव दादा पाटील|वसंतराव बंडुजी पाटील]] : १३ नोव्हेंबर १९१७ — १ मार्च १९८९ (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1917|11|13|1989|3|1}})
* [[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]] ''(बॉम्बे)'' : २९ फेब्रुवारी १८९६ — १० एप्रिल १९९५ (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1896|2|29|1995|4|10}})
* [[बाळासाहेब सावंत|परशुराम कृष्णाजी ''बाळासाहेब'' सावंत]] : ९ जानेवारी १९०५ — २९ ऑक्टोबर २००० (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1905|1|9|2000|10|29}})
* [[सुधाकरराव नाईक|सुधाकरराव राजूसिंह नाईक]] : २१ ऑगस्ट १९३४ — १० मे २००१ (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1934|8|21|2001|5|10}})
* [[शंकरराव चव्हाण|ॲड. शंकरराव भावराव चव्हाण]] : १४ जुलै १९२० — २६ फेब्रुवारी २००४ (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1920|7|14|2004|2|26}})
* [[बाबासाहेब भोसले|ॲड. बाबासाहेब अनंतराव भोसले]] : १५ जानेवारी १९२१ — ६ ऑक्टोबर २००७ (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1921|1|15|2007|10|6}})
* [[विलासराव देशमुख|ॲड. विलासराव दगडोजीराव देशमुख]] : २६ मे १९४५ — १४ ऑगस्ट २०१२ (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1945|5|26|2012|8|14}})
* [[अब्दुल रहमान अंतुले|बॅ. अब्दुल रहमान अंतुले]] : ९ फेब्रुवारी १९२९ — २ डिसेंबर २०१४ (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1929|2|9|2014|12|2}})
* [[शिवाजीराव निलंगेकर|शिवाजीराव पाटील-निलंगेकर]] : ९ फेब्रुवारी १९३१ — ५ ऑगस्ट २०२० (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1931|2|9|2020|8|5}})
* [[मनोहर जोशी|ॲड. मनोहर गजानन जोशी]] : २ डिसेंबर १९३७ — २३ फेब्रुवारी २०२४ (मृत्यूसमयी वय : {{age in years and days|1937|12|2|2024|2|23}})

==हयात असलेले माजी मुख्यमंत्री==
हयात असलेल्या माजी मुख्यमंत्र्यांची जेष्ठतेनुसार यादी खालीलप्रमाणे :- 

* [[शरद पवार|शरद गोविंद पवार]] : जन्म १२ डिसेंबर १९४० (वय : {{age in years and days|1940|12|12}})
* [[सुशीलकुमार शिंदे|ॲड. सुशीलकुमार संभाजी शिंदे]] : जन्म ४ सप्टेंबर १९४१ (वय : {{age in years and days|1941|9|4}})
* [[पृथ्वीराज चव्हाण|पृथ्वीराज दाजीसाहेब चव्हाण]] : जन्म १७ मार्च १९४६ (वय : {{age in years and days|1946|3|17}})
* [[नारायण राणे|नारायण तातू राणे]] : जन्म १० एप्रिल १९५२ (वय : {{age in years and days|1952|4|10}})
* [[अशोक चव्हाण|अशोक शंकरराव चव्हाण]] : जन्म २८ ऑक्टोबर १९५८ (वय : {{age in years and days|1958|10|28}})
* [[उद्धव ठाकरे|उद्धव बाळ ठाकरे]] : जन्म २७ जुलै १९६० (वय : {{age in years and days|1960|7|27}})
* [[एकनाथ शिंदे|एकनाथ संभाजी शिंदे]] : जन्म ९ फेब्रुवारी १९६४ (वय : {{age in years and days|1964|2|9}})

== सांख्यिकी ==
=== मुख्यमंत्री पदाच्या कालावधीनुसार मुख्यमंत्र्यांची यादी ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; data-sort-type=&quot;number&quot; |#
! rowspan=&quot;2&quot; |नाव
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |पक्ष
! colspan=&quot;3&quot; |कालावधी
|-
!सलग सर्वात लांब कालावधी
!एकूण कालावधी
! एकूण मुख्यमंत्री पद
|-
|१
|[[वसंतराव नाईक]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1963|12|5|1975|2|21}}  
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1963|12|5|1975|2|21}} 
|०३
|-
|२
|[[विलासराव देशमुख]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2004|11|1|2008|12|8}}
|७ वर्षे, १२९ दिवस
|०२
|-
|३
|[[शरद पवार]]
|[[:en:Indian_National_Congress|INC]]/[[:en:Indian_Congress_(Socialist)|INC(S)]]
| style=&quot;background-color:yellow&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1988|6|26|1991|6|25}}
|६ वर्षे, २२१ दिवस
|०४
|-
|४
|[[यशवंतराव चव्हाण]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1956|11|1|1962|11|20}} 
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1956|11|1|1962|11|20}}
|०१
|-
|५
|[[देवेंद्र फडणवीस]]
|[[भारतीय जनता पक्ष]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2014|10|31|2019|11|12}}
|६ वर्षे, १५४ दिवस 
|०३
|-
|६
|[[शंकरराव चव्हाण]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1986|3|12|1988|6|26}}
|४ वर्षे, १९१ दिवस
|०२
|-
|७
|[[मनोहर जोशी]]
|[[शिवसेना]]
| style=&quot;background-color: {{शिवसेना/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1995|3|14|1999|2|1}}
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1995|3|14|1999|2|1}}
|०१
|-
|८
|[[पृथ्वीराज चव्हाण]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2010|11|11|2014|9|28}}
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2010|11|11|2014|9|28}}
|०१
|-
|९
|[[वसंतराव दादा पाटील]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1983|2|2|1985|6|3}}
|३ वर्षे, १८३ दिवस
|०३
|-
|१०
|[[उद्धव ठाकरे]]
|[[शिवसेना]]
| style=&quot;background-color: {{शिवसेना/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2019|11|28|2022|6|30}}
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2019|11|28|2022|6|30}}
|०१
|-
|११
|[[अशोक चव्हाण]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2008|12|8|2010|11|11}}
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2008|12|8|2010|11|11}}
|०२
|-
|१२
|[[सुशीलकुमार शिंदे]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2003|1|18|2004|11|1}}
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2003|1|18|2004|11|1}}
|०१
|-
|१३
|[[सुधाकरराव नाईक]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1991|6|25|1993|3|6}}
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1991|6|25|1993|3|6}}
|०१
|-
|१४
|[[अब्दुल रहमान अंतुले]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1980|6|9|1982|1|21}}
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1980|6|9|1982|1|21}}
|०१
|-
|१५
|[[बाबासाहेब भोसले]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1982|1|21|1983|2|2}}
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1982|1|21|1983|2|2}}
|०१
|-
|१६
|[[मारोतराव कन्नमवार]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1962|11|20|1963|11|24}}
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1962|11|20|1963|11|24}}
|०१
|-
|१७
|[[शिवाजीराव निलंगेकर]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1985|6|3|1986|3|12}}
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1985|6|3|1986|3|12}}
|०१
|-
|१८
|[[नारायण राणे]]
|[[शिवसेना]]
| style=&quot;background-color: {{शिवसेना/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1999|2|1|1999|10|18}}
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1999|2|1|1999|10|18}}
|०१
|-
|१९
|[[एकनाथ शिंदे]]
|[[शिवसेना]]
| style=&quot;background-color: {{बाळासाहेबांची शिवसेना/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2022|6|30|2024|11|12}}
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2022|6|30|2024|11|12}}
|०१
|-
|२०
|[[बाळासाहेब सावंत]]
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1963|11|25|1963|12|5}}
|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1963|11|25|1963|12|5}}
|०१
|}

=== राजकीय पक्ष त्यांच्या मुख्यमंत्री पद धारण केलेल्या सदस्यांच्या एकूण कालावधीनुसार (२६ डिसेंबर २०२२) ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center&quot;
! data-sort-type=&quot;क्र&quot; |{{Tooltip|क्रमांक}}
! colspan=&quot;2&quot; | पक्ष
! data-sort-type=&quot;number&quot; |मुख्यमंत्र्यांची संख्या
!मुख्यमंत्री पद धारण केलेले एकूण दिवस
|-
! data-sort-value=&quot;1&quot; |१
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}&quot; |
| data-sort-type=&quot;2&quot; |१३
|{{formatnum:{{#expr:{{age in days|1960|05|01|1962|09|19}}+{{age in days|1962|11|20|1963|11|24}}+{{age in days|1963|11|25|1963|12|04}}+{{age in days|1963|12|05|1975|02|20}}+{{age in days|1975|02|21|1977|05|16}}+{{age in days|1977|05|17|1978|03|05}}+{{age in days|1980|06|09|1982|01|12}}+{{age in days|1982|01|21|1983|02|01}}+{{age in days|1983|02|02|1985|06|01}}+{{age in days|1985|06|03|1986|03|06}}+{{age in days|1986|03|12|1988|06|26}}+{{age in days|1988|06|26|1990|03|03}}+{{age in days|1990|03|04|1991|06|25}}+{{age in days|1991|06|25|1993|02|22}}+{{age in days|1993|03|06|1995|03|14}}+{{age in days|1999|02|01|2003|03|16}}+{{age in days|2003|01|18|2004|10|30}}+{{age in days|2004|11|01|2008|12|04}}+{{age in days|2008|12|08|2009|11|07}}+{{age in days|2009|11|07|2010|11|09}}+{{age in days|2010|11|11|2014|09|26}} }}}} दिवस
|-
! data-sort-value=&quot;2&quot; |'''२'''
|[[शिवसेना]]
| style=&quot;background-color: {{शिवसेना/meta/color}}&quot; |
| data-sort-type=&quot;3&quot; |'''४'''
|{{formatnum:{{#expr:{{age in days|1995|03|14|1999|01|31}}+{{age in days|1999|02|01|1999|10|17}}+{{age in days|2019|11|28}}}}}} दिवस
|-
! data-sort-value=&quot;3&quot; |३
|[[भारतीय जनता पक्ष]]
| style=&quot;background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}&quot; |
| data-sort-type=&quot;6&quot; |१
|{{formatnum:{{#expr:{{age in days|2014|10|31|2019|11|12}}+{{age in days|2019|11|23|2019|12|26}} }}}} दिवस
|-
! data-sort-value=&quot;4&quot; |४
|[[भारतीय काँग्रेस (समाजवादी)]]
| style=&quot;background-color:Blue&quot; |
| data-sort-type=&quot;6&quot; |१
|{{formatnum:{{#expr:{{age in days|1978|07|18|1980|02|17}} }}}} दिवस
|-
!data-sort-value=&quot;5&quot; |५
|[[शिवसेना]]
| style=&quot;background-color:  {{बाळासाहेबांची शिवसेना/meta/color}}&quot; |
| data-sort-type=&quot;6&quot; |१
|{{formatnum:{{#expr:{{वय दिवसांमध्ये|2022|6|30}} }}}} दिवस
|-
! data-sort-value=&quot;6&quot; |६
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (अरसू)]]
| style=&quot;background-color:red&quot; |
| data-sort-type=&quot;6&quot; |१
|{{formatnum:{{#expr:{{age in days|1978|03|05|1978|07|18}} }}}} दिवस
|}

== बाह्य दुवे ==
* {{संकेतस्थळ|http://www.legislativebodiesinindia.nic.in/STATISTICAL/Maharashtra.pdf|लेजिस्लेटिव्ह बॉडीज इंडिया &quot;एन.आय.सी.&quot; संकेतस्थळ - महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री (पीडीएफ फॉरमॅट)|इंग्लिश}}

== हे सुद्धा पहा ==
* [[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]]
* [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]]
* [[महाराष्ट्र शासन]]
* [[महाराष्ट्र विधानसभा]]
* [[महाराष्ट्र विधानसभा अध्यक्ष]]
* [[महाराष्ट्र विधानसभा विरोधी पक्ष नेते]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

{{महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री}}
{{विद्यमान भारतीय मुख्यमंत्री}}

[[वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री| ]]
[[वर्ग:भारतामधील राज्यांचे मुख्यमंत्री]]</text>
      <sha1>0pizoid2uahyeexs6gt7ha9337zd5jv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विक्रम पिल्ले</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39184</id>
    <revision>
      <id>2680251</id>
      <parentid>2674584</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T09:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3093" sha1="ldc4fex2xdn5aesgb3i7fnsok4n8z7o" xml:space="preserve">'''विक्रम पिल्ले''' ([[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८१|१९८१]]:[[पुणे]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] - ) हा {{fh|IND}}कडून आंतरराष्ट्रीय [[हॉकी]] खेळलेला खेळाडू आहेत. पिल्ले सहसा मधल्या फळीत खेळत असे.&lt;ref name=&quot;OlympicBio&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.olympedia.org/athletes/108920 |title=Vikram Pillay Bio, Stats, and Results |website=Olympedia}}&lt;/ref&gt;

पिल्लेने आपल्या आंतरराष्ट्रीय कारकिर्दीची सुरुवात २००२ मध्ये केली आणि लवकरच त्याने भारतीय संघात आपला जम बसवला. त्याने [[२००४ उन्हाळी ऑलिंपिक|२००४ च्या अथेन्स ऑलिंपिक]] मध्ये [[भारत|भारताचे]] प्रतिनिधित्व केले होते.&lt;ref name=&quot;ESPN&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.espn.in/field-hockey/story/_/id/23117079/the-athens-experience-vikram-pillay |title=The Athens experience: Vikram Pillay |website=ESPN }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; यासोबतच त्यांनी २००२, २००६ आणि २०१० च्या [[आशियाई खेळ|आशियाई खेळांमध्ये]] भारताचे प्रतिनिधित्व केले. २०१० च्या दिल्ली [[राष्ट्रकुल खेळ|राष्ट्रकुल खेळांमध्ये]] रौप्य पदक मिळवणाऱ्या संघात त्यांचा समावेश होता.&lt;ref name=&quot;Commonwealth&quot;&gt;{{cite web |url=https://commonwealthgames.com.au/results/athletes/62768 |title=Vikram Pillay - Commonwealth Games Federation |website=CGF }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्र शासनाचा]] सर्वोच्च [[छत्रपती शिवाजी महाराज राज्य क्रीडा पुरस्कार|शिवछत्रपती क्रीडा पुरस्कार]] पिल्लेला प्रदान केला.

निवृत्तीनंतर तो नवीन खेळाडूंना मार्गदर्श करतो.

{{विस्तार}}

{{DEFAULTSORT:पिल्ले, विक्रम}}
[[वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू]]
[[वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>ldc4fex2xdn5aesgb3i7fnsok4n8z7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>गल्फ एर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45054</id>
    <revision>
      <id>2680185</id>
      <parentid>2116472</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T01:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* विमानांचा ताफा */</comment>
      <origin>2680185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7117" sha1="tdwnu56ppcexv0m5zy5pqyxom3fid52" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = गल्फ एर
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 250 px
| IATA           = GF
| ICAO           = GFA
| callsign       = GULF AIR
| स्थापना            = १९५० (गल्फ एव्हिएशन ह्या नावाने)
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         =
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = फाल्कन फ्लायर
| एलायंस           =
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  २८
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[मुहर्रक]], [[बहरैन]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.gulfair.com
}}
[[चित्र:Gulfair.a340-300.a40-lj.arp.jpg|250 px|[[लंडन हीथ्रो विमानतळ]]ाहून निघालेले गल्फ एरचे [[एरबस ए३४०]] विमान|इवलेसे]]
'''गल्फ एर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: طيران الخليج) ही [[बहरैन]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९५० साली स्थापन झालेल्या गल्फ एरचे मुख्यालय [[मुहर्रक]] येथे असून तिच्या ताफ्यामध्ये २८ विमाने आहेत. सध्या गल्फ एरमार्फत जगातील २३ देशांतील ४२ शहरांमध्ये प्रवासी व माल वाहतूकसेवा पुरवली जाते.

==विमानांचा ताफा==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ '''प्रवासी विमाने'''
|-
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:125px;&quot; | विमान
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:60px;&quot; | वापरात
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:35px;&quot; | ऑर्डर
! colspan=&quot;4&quot; class=&quot;unsortable&quot; | प्रवासी क्षमता
|-
! style=&quot;width:25px;&quot; | &lt;abbr title=&quot;फर्स्ट क्लास&quot;&gt;F&lt;/abbr&gt;
! style=&quot;width:25px;&quot; | &lt;abbr title=&quot;बिझनेस क्लास&quot;&gt;C&lt;/abbr&gt;
! style=&quot;width:25px;&quot; | &lt;abbr title=&quot;ईकॉनॉमी क्लास&quot;&gt;Y&lt;/abbr&gt;
! style=&quot;width:30px;&quot; | एकूण
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |[[एरबस ए-३२०]]-२००
|rowspan=&quot;2&quot; |35
|rowspan=&quot;2&quot; |&amp;mdash;
|0
|14
|96
|110
|-
|0
|16
|120
|136
|-
|[[एरबस ए-३२०|एरबस ए-३२०नियो]]
|0
|16
|colspan=4|ठरायचे आहे
|-
|[[एरबस ए-३२०|एरबस ए321-200]]
|6
|0
|0
|8
|161
|169
|-
|[[एरबस ए-३३०|एरबस ए330-200]]
|6
|0
|12
|24
|195
|231
|-
|[[बोईंग ७८७]]
|0
|16
|colspan=4|ठरायचे आहे
|-
|बोम्बार्डिये सी.एस.१००
|0
|10
|colspan=4|ठरायचे आहे
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|'''एकूण'''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|'''28'''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|'''42'''
|colspan=&quot;4&quot; class=&quot;unsortable&quot; |
|}

=== ऐतिहासिक ताफा ===
गेल्या अनेक वर्षांमध्ये, गल्फ एरने खालील प्रकारची विमाने चालवली आहेत:{{Cn|date=September 2024}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;&quot;
|+ गल्फ एरचा ऐतिहासिक ताफा
|-
! विमान
! एकूण
! ताफ्यात समाविष्ट
! सेवानिवृत्त
! नोंदी
|-
| [[एरबस ए३१९-१००]] || २ || २००८ || २०१३ ||
|-
| [[एरबस ए३३०-२००]] || १२ || १९९९ || २०२० ||
|-
| [[एरबस ए३४०-३००]] || १० || १९९४ || २०१२ ||
|-
| [[बीएसी वन-इलेव्हन]] || ५ || १९६९ || १९७८ ||
|-
| [[बोईंग ७०७-३२०सी]] || {{Unknown}} || १९७९ || १९८० ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[बोईंग ७३७-२००]] || १० || rowspan=&quot;2&quot; | १९७७ || १९९५ ||
|-
| १ || १९८३ || [[गल्फ एर फ्लाईट ७७१]] म्हणून कोसळले.
|-
| [[बोईंग ७३७-७००]] || १ || २०११ || २०१२ || व्हीआयपी वाहतुकीसाठी वापरले गेले.
|-
| [[बोईंग ७३७-८००]] || २ || २००७ || २००८ || एक्सएल एरवेझ जर्मनीकडून भाड्याने घेतले होते.
|-
| [[बोईंग ७४७-२००]] || २ || १९८४ || १९८७ ||
|-
| [[बोईंग ७५७-२००एफ]] || १ || १९९३ || १९९६ ||
|-
| [[बोईंग ७६७-३००ईआर]] || २० || १९८८ || २००८ ||
|-
| [[बोईंग ७७७-३००ईआर]] || ४ || २००९ || २००९ || [[जेट एरवेज|जेट एरवेझ]]कडून भाड्याने घेतले होते.
|-
| [[डी हॅविलँड डव्ह]] || {{Unknown}} || १९५१ || १९६४ ||
|-
| [[डी हॅविलँड हेरॉन]] || {{Unknown}} || १९५६ || १९६७ ||
|-
| [[डी हॅविलँड एक्सप्रेस|डी हॅविलँड डीएच.८६बी]] || {{Unknown}} || १९५० || १९५२ ||
|-
| [[डग्लस डीसी-३]] || {{Unknown}} || १९६१ || १९७१ ||
|-
| [[एम्ब्राएर १७०]] || २ || २०१० || २०१२ ||
|-
| [[एम्ब्राएर १९०]] || २ || २०१० || २०१३ ||
|-
| [[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप]] || {{Unknown}} || १९६७ || १९८१ ||
|-
| [[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] || १८ || १९७६ || १९९८ || याची जागा [[बोईंग ७६७-३००ईआर]] ने घेतली.
|-
| [[शॉर्ट स्कायव्हॅन]] || {{Unknown}} || १९७० || १९८१ ||
|-
| [[व्हिकर्स व्हीसी१०]] || {{Unknown}} || १९७४ || १९७८ ||
|}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|Gulf Air|{{लेखनाव}}}}
*[http://www.gulfair.com/ अधिकृत संकेतस्थळ]

[[वर्ग:बहरैनमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]</text>
      <sha1>tdwnu56ppcexv0m5zy5pqyxom3fid52</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680187</id>
      <parentid>2680185</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T01:58:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* ऐतिहासिक ताफा */</comment>
      <origin>2680187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17452" sha1="ehnl8x1jn77fktzp71a81qz8usyjoyj" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = गल्फ एर
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 250 px
| IATA           = GF
| ICAO           = GFA
| callsign       = GULF AIR
| स्थापना            = १९५० (गल्फ एव्हिएशन ह्या नावाने)
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         =
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = फाल्कन फ्लायर
| एलायंस           =
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  २८
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[मुहर्रक]], [[बहरैन]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.gulfair.com
}}
[[चित्र:Gulfair.a340-300.a40-lj.arp.jpg|250 px|[[लंडन हीथ्रो विमानतळ]]ाहून निघालेले गल्फ एरचे [[एरबस ए३४०]] विमान|इवलेसे]]
'''गल्फ एर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: طيران الخليج) ही [[बहरैन]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९५० साली स्थापन झालेल्या गल्फ एरचे मुख्यालय [[मुहर्रक]] येथे असून तिच्या ताफ्यामध्ये २८ विमाने आहेत. सध्या गल्फ एरमार्फत जगातील २३ देशांतील ४२ शहरांमध्ये प्रवासी व माल वाहतूकसेवा पुरवली जाते.

==विमानांचा ताफा==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ '''प्रवासी विमाने'''
|-
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:125px;&quot; | विमान
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:60px;&quot; | वापरात
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:35px;&quot; | ऑर्डर
! colspan=&quot;4&quot; class=&quot;unsortable&quot; | प्रवासी क्षमता
|-
! style=&quot;width:25px;&quot; | &lt;abbr title=&quot;फर्स्ट क्लास&quot;&gt;F&lt;/abbr&gt;
! style=&quot;width:25px;&quot; | &lt;abbr title=&quot;बिझनेस क्लास&quot;&gt;C&lt;/abbr&gt;
! style=&quot;width:25px;&quot; | &lt;abbr title=&quot;ईकॉनॉमी क्लास&quot;&gt;Y&lt;/abbr&gt;
! style=&quot;width:30px;&quot; | एकूण
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |[[एरबस ए-३२०]]-२००
|rowspan=&quot;2&quot; |35
|rowspan=&quot;2&quot; |&amp;mdash;
|0
|14
|96
|110
|-
|0
|16
|120
|136
|-
|[[एरबस ए-३२०|एरबस ए-३२०नियो]]
|0
|16
|colspan=4|ठरायचे आहे
|-
|[[एरबस ए-३२०|एरबस ए321-200]]
|6
|0
|0
|8
|161
|169
|-
|[[एरबस ए-३३०|एरबस ए330-200]]
|6
|0
|12
|24
|195
|231
|-
|[[बोईंग ७८७]]
|0
|16
|colspan=4|ठरायचे आहे
|-
|बोम्बार्डिये सी.एस.१००
|0
|10
|colspan=4|ठरायचे आहे
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|'''एकूण'''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|'''28'''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|'''42'''
|colspan=&quot;4&quot; class=&quot;unsortable&quot; |
|}

=== ऐतिहासिक ताफा ===
गेल्या अनेक वर्षांमध्ये, गल्फ एरने खालील प्रकारची विमाने चालवली आहेत:{{Cn|date=September 2024}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;text-align:left;margin:auto;&quot;
|+ गल्फ एरचा ऐतिहासिक ताफा
|-
! विमान
! एकूण
! ताफ्यात समाविष्ट
! सेवानिवृत्त
! नोंदी
|-
| [[एरबस ए३१९-१००]] || २ || २००८ || २०१३ ||
|-
| [[एरबस ए३३०-२००]] || १२ || १९९९ || २०२० ||
|-
| [[एरबस ए३४०-३००]] || १० || १९९४ || २०१२ ||
|-
| [[बीएसी वन-इलेव्हन]] || ५ || १९६९ || १९७८ ||
|-
| [[बोईंग ७०७-३२०सी]] || {{Unknown}} || १९७९ || १९८० ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[बोईंग ७३७-२००]] || १० || rowspan=&quot;2&quot; | १९७७ || १९९५ ||
|-
| १ || १९८३ || [[गल्फ एर फ्लाइट ७७१]] म्हणून कोसळले.
|-
| [[बोईंग ७३७-७००]] || १ || २०११ || २०१२ || व्हीआयपी वाहतुकीसाठी वापरले गेले.
|-
| [[बोईंग ७३७-८००]] || २ || २००७ || २००८ || एक्सएल एरवेझ जर्मनीकडून भाड्याने घेतले होते.
|-
| [[बोईंग ७४७-२००]] || २ || १९८४ || १९८७ ||
|-
| [[बोईंग ७५७-२००एफ]] || १ || १९९३ || १९९६ ||
|-
| [[बोईंग ७६७-३००ईआर]] || २० || १९८८ || २००८ ||
|-
| [[बोईंग ७७७-३००ईआर]] || ४ || २००९ || २००९ || [[जेट एरवेज|जेट एरवेझ]]कडून भाड्याने घेतले होते.
|-
| [[डी हॅविलँड डव्ह]] || {{Unknown}} || १९५१ || १९६४ ||
|-
| [[डी हॅविलँड हेरॉन]] || {{Unknown}} || १९५६ || १९६७ ||
|-
| [[डी हॅविलँड एक्सप्रेस|डी हॅविलँड डीएच.८६बी]] || {{Unknown}} || १९५० || १९५२ ||
|-
| [[डग्लस डीसी-३]] || {{Unknown}} || १९६१ || १९७१ ||
|-
| [[एम्ब्राएर १७०]] || २ || २०१० || २०१२ ||
|-
| [[एम्ब्राएर १९०]] || २ || २०१० || २०१३ ||
|-
| [[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप]] || {{Unknown}} || १९६७ || १९८१ ||
|-
| [[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] || १८ || १९७६ || १९९८ || याची जागा [[बोईंग ७६७-३००ईआर]] ने घेतली.
|-
| [[शॉर्ट स्कायव्हॅन]] || {{Unknown}} || १९७० || १९८१ ||
|-
| [[व्हिकर्स व्हीसी१०]] || {{Unknown}} || १९७४ || १९७८ ||
|}

== अपघात आणि दुर्घघटना ==
* २२ नोव्हेंबर १९७६ रोजी, [[बहरैन]]हून [[अबू धाबी-अल बतीन विमानतळ]]ाकडे जाणाऱ्या गल्फ एरच्या [[शॉर्ट एससी.७ स्कायव्हॅन]] या मालवाहू विमानाचे इंजिन निकामी झाले. [[दास बेट]]ाजवळ चालक दलाने विमान सोडून दिले. विमान बुडाले असले तरी त्यातील दोन रहिवाशांना वाचवण्यात यश आले.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-short-sc7-skyvan-3-variant-200-das-island|title=Crash of a Short SC.7 Skyvan 3 Variant 200 off Das Island|publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives|access-date=3 November 2021}}&lt;/ref&gt;   
* २३ सप्टेंबर १९८३ रोजी, [[गल्फ एर फ्लाइट ७७१]] हे विमान [[पाकिस्तान]]मधील [[कराची]]हून [[अबू धाबी]]मार्गे [[कतार]]ला जात होते. हे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-२००]] विमान जेव्हा [[अबू धाबी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर उतरण्याच्या तयारीत होते, तेव्हा त्याच्या सामानाच्या डब्यात बॉम्बस्फोट झाला.&lt;ref&gt;{{cite web| title=Accident Database| publisher=AirDisaster.Com| url=http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=09231983&amp;reg=A40-BK&amp;airline=Gulf+Air| archive-url=https://web.archive.org/web/20090103051023/http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=09231983&amp;reg=A40-BK&amp;airline=Gulf+Air| archive-date=3 January 2009| url-status=usurped| access-date=15 July 2010}}&lt;/ref&gt; हे विमान [[संयुक्त अरब अमिराती]]मधील [[अबू धाबी]] आणि [[दुबई]] दरम्यानच्या [[मिना जेबेल अली]] जवळ वाळवंटात कोसळले. यामध्ये चालक दलाचे ७ सदस्य आणि १०५ प्रवासी अशा एकूण ११२ जणांचा मृत्यू झाला. मृतांमध्ये बहुतांश पाकिस्तानी नागरिक होते, जे आपल्या कुटुंबासोबत ईद-उल-अधा साजरी करून गल्फमधील कामावर परतत होते.&lt;ref&gt;The ''Gulf Times'', Qatar, (24 September 1983)&lt;/ref&gt; हा बॉम्ब कथितपणे [[अबू निदाल संघटना|अबू निदाल संघटनेने]] पेरला होता. गल्फ देशांनी त्यांच्या भूमीवर होणारे हल्ले टाळण्यासाठी खंडणी द्यावी, असा दबाव निर्माण करणे हा यामागील उद्देश होता.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Abu Nidal - The Sooner the Better|url=http://www.ict.org.il/Articles/tabid/66/Articlsid/688/currentpage/30/Default.aspx|work=International Institute of Counter-Terrorism|access-date=20 June 2012|archive-date=16 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140416205706/http://www.ict.org.il/Articles/tabid/66/Articlsid/688/currentpage/30/Default.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* १० मार्च १९९७ रोजी, गल्फ एरचे ए३२० (A4O-EM) विमान [[अबू धाबी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर उड्डाण रद्द करत असताना धावपट्टी सोडून पुढे गेले, ज्यामुळे विमानाचे पुढचे चाक (नोस गिअर) निकामी झाले. या घटनेत विमानातील सर्वजण सुखरूप वाचले.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Airbus A320-212 A4O-EM Abu Dhabi International Airport (AUH) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19970310-0 |access-date=2022-08-15 |website=aviation-safety.net}}&lt;/ref&gt;
* २३ ऑगस्ट २००० रोजी, [[गल्फ एर फ्लाइट ०७२]] [[कैरो]]हून [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर उतरत असताना [[पर्शियन आखात]]ात कोसळले. १४३ प्रवासी आणि चालक दल असलेले हे [[एअरबस ए३२०]] विमान सामान्य वेळेपेक्षा जास्त वेगाने उतरत होते आणि लँडिंग सुधारण्यासाठी विमानाने कमी उंचीवर एक असामान्य घिरटी (Orbit) घातली.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20000823-0&amp;lang=en | title=Airbus A320 A40-EK accident record |publisher=Aviation Safety Network }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=ACCIDENT INVESTIGATION REPORT Gulf Air Flight GF-072 |url=http://www.bahrainairport.com/caa/gf072.html | work=Civil Aviation Authority of Bahrain | url-status=usurped |archive-url = https://web.archive.org/web/20040212231659/http://www.bahrainairport.com/caa/gf072.html |archive-date =12 February 2004}}&lt;/ref&gt; घिरटी घालण्याचा प्रयत्न अयशस्वी झाल्यामुळे विमानाने पुन्हा हवेत जाण्याचा (Go-around) प्रयत्न केला. यादरम्यान विमान १५ अंश कोनात खाली झुकले आणि वेगाने समुद्राकडे झेपावले. वैमानिकांनी [[जीपी डब्लूएस]] (GPWS) चेतावणींकडे लक्ष दिले नाही&lt;ref&gt;{{cite web |title=ACCIDENT INVESTIGATION REPORT Gulf Air Flight GF-072 |url=http://www.bahrainairport.com/caa/gf072/pdf/conclusions.pdf |work=Civil Aviation Authority of Bahrain |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20040612083854/http://www.bahrainairport.com/caa/gf072/pdf/conclusions.pdf |archive-date=12 June 2004 }}&lt;/ref&gt; आणि सुमारे एक मिनिटात विमान रडारवरून गायब झाले.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://aviation-safety.net/photos/displayphoto.php?id=20000823-0&amp;vnr=1&amp;kind=G |work=Bureau Enquetes-Accidents |publisher=Aviation Safety Network |title=Airbus A320 A4O-EK accident record}}&lt;/ref&gt; ३६ बालकांसह विमानातील सर्व १४३ जणांचा या अपघातात मृत्यू झाला.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Sheik Hamad bin Isa Khalifa |work=CBS News |url=http://www.cbsnews.com/htdocs/plane_crashes/gulfair/pe_03.html |access-date=20 December 2010}}&lt;/ref&gt; तपासाअंती असे स्पष्ट झाले की, वैमानिकाची चूक (स्थानिक दिशाभूल - spatial disorientation) हे अपघाताचे मुख्य कारण होते आणि संघटनात्मक देखरेखीचा अभाव हे दुय्यम कारण होते.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20000823-0&amp;lang=en | title=Airbus A320 A4O-EK accident record | publisher=Aviation Safety Network}}&lt;/ref&gt; त्या काळातील एअरबस ए३२० विमानांशी संबंधित हा सर्वात मोठा अपघात होता.
* २९ ऑगस्ट २०११ रोजी, [[बहरैन]]हून [[कोचीन]]ला जाणारे गल्फ एरचे फ्लाइट २७० (एअरबस ए३२०-२१४) [[कोचीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर उतरताना धावपट्टीवरून घसरले. कमी दृश्यमानतेच्या स्थितीत वैमानिकाच्या चुकीमुळे हा अपघात झाला. त्यावेळी मुसळधार पाऊस आणि जोरदार वारे वाहत होते. विमानाचे पुढचे चाक तुटल्याने विमानाचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले आणि सात प्रवासी जखमी झाले. आपत्कालीन सुटका मार्ग (Slide) न उघडल्यामुळे काही प्रवाशांनी खिडकीतून बाहेर उड्या घेतल्याचे वृत्त होते.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Accident to Airbus A320 Aircraft A9C-AG of M/S Gulf Air at Cochin International Airport on 29th August 2011|url=http://dgca.nic.in/accident/reports/AC9-AG.pdf|website=[[नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालय (भारत)|नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालय]]|access-date=4 June 2016|archive-date=10 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170210154905/http://dgca.nic.in/accident/reports/AC9-AG.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Hradecky|first1=Simon|title=Accident: Gulf Air A320 at Kochi on Aug 29th 2011, runway excursion|url=http://avherald.com/h?article=4420ff31|website=[[The Aviation Herald]]|access-date=4 June 2016|date=29 August 2011}}&lt;/ref&gt;

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|Gulf Air|{{लेखनाव}}}}
*[http://www.gulfair.com/ अधिकृत संकेतस्थळ]

[[वर्ग:बहरैनमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]</text>
      <sha1>ehnl8x1jn77fktzp71a81qz8usyjoyj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680188</id>
      <parentid>2680187</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T01:58:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* ऐतिहासिक ताफा */</comment>
      <origin>2680188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17243" sha1="duv0ydzpbz5qdy5s2xf96n5xguunwkz" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = गल्फ एर
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 250 px
| IATA           = GF
| ICAO           = GFA
| callsign       = GULF AIR
| स्थापना            = १९५० (गल्फ एव्हिएशन ह्या नावाने)
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         =
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = फाल्कन फ्लायर
| एलायंस           =
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  २८
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[मुहर्रक]], [[बहरैन]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.gulfair.com
}}
[[चित्र:Gulfair.a340-300.a40-lj.arp.jpg|250 px|[[लंडन हीथ्रो विमानतळ]]ाहून निघालेले गल्फ एरचे [[एरबस ए३४०]] विमान|इवलेसे]]
'''गल्फ एर''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: طيران الخليج) ही [[बहरैन]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९५० साली स्थापन झालेल्या गल्फ एरचे मुख्यालय [[मुहर्रक]] येथे असून तिच्या ताफ्यामध्ये २८ विमाने आहेत. सध्या गल्फ एरमार्फत जगातील २३ देशांतील ४२ शहरांमध्ये प्रवासी व माल वाहतूकसेवा पुरवली जाते.

==विमानांचा ताफा==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ '''प्रवासी विमाने'''
|-
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:125px;&quot; | विमान
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:60px;&quot; | वापरात
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:35px;&quot; | ऑर्डर
! colspan=&quot;4&quot; class=&quot;unsortable&quot; | प्रवासी क्षमता
|-
! style=&quot;width:25px;&quot; | &lt;abbr title=&quot;फर्स्ट क्लास&quot;&gt;F&lt;/abbr&gt;
! style=&quot;width:25px;&quot; | &lt;abbr title=&quot;बिझनेस क्लास&quot;&gt;C&lt;/abbr&gt;
! style=&quot;width:25px;&quot; | &lt;abbr title=&quot;ईकॉनॉमी क्लास&quot;&gt;Y&lt;/abbr&gt;
! style=&quot;width:30px;&quot; | एकूण
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |[[एरबस ए-३२०]]-२००
|rowspan=&quot;2&quot; |35
|rowspan=&quot;2&quot; |&amp;mdash;
|0
|14
|96
|110
|-
|0
|16
|120
|136
|-
|[[एरबस ए-३२०|एरबस ए-३२०नियो]]
|0
|16
|colspan=4|ठरायचे आहे
|-
|[[एरबस ए-३२०|एरबस ए321-200]]
|6
|0
|0
|8
|161
|169
|-
|[[एरबस ए-३३०|एरबस ए330-200]]
|6
|0
|12
|24
|195
|231
|-
|[[बोईंग ७८७]]
|0
|16
|colspan=4|ठरायचे आहे
|-
|बोम्बार्डिये सी.एस.१००
|0
|10
|colspan=4|ठरायचे आहे
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|'''एकूण'''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|'''28'''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|'''42'''
|colspan=&quot;4&quot; class=&quot;unsortable&quot; |
|}

=== निवृत्त विमाने ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;text-align:left;margin:auto;&quot;
|+ गल्फ एरचा ऐतिहासिक ताफा
|-
! विमान
! एकूण
! ताफ्यात समाविष्ट
! सेवानिवृत्त
! नोंदी
|-
| [[एरबस ए३१९-१००]] || २ || २००८ || २०१३ ||
|-
| [[एरबस ए३३०-२००]] || १२ || १९९९ || २०२० ||
|-
| [[एरबस ए३४०-३००]] || १० || १९९४ || २०१२ ||
|-
| [[बीएसी वन-इलेव्हन]] || ५ || १९६९ || १९७८ ||
|-
| [[बोईंग ७०७-३२०सी]] || {{Unknown}} || १९७९ || १९८० ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[बोईंग ७३७-२००]] || १० || rowspan=&quot;2&quot; | १९७७ || १९९५ ||
|-
| १ || १९८३ || [[गल्फ एर फ्लाइट ७७१]] म्हणून कोसळले.
|-
| [[बोईंग ७३७-७००]] || १ || २०११ || २०१२ || व्हीआयपी वाहतुकीसाठी वापरले गेले.
|-
| [[बोईंग ७३७-८००]] || २ || २००७ || २००८ || एक्सएल एरवेझ जर्मनीकडून भाड्याने घेतले होते.
|-
| [[बोईंग ७४७-२००]] || २ || १९८४ || १९८७ ||
|-
| [[बोईंग ७५७-२००एफ]] || १ || १९९३ || १९९६ ||
|-
| [[बोईंग ७६७-३००ईआर]] || २० || १९८८ || २००८ ||
|-
| [[बोईंग ७७७-३००ईआर]] || ४ || २००९ || २००९ || [[जेट एरवेज|जेट एरवेझ]]कडून भाड्याने घेतले होते.
|-
| [[डी हॅविलँड डव्ह]] || {{Unknown}} || १९५१ || १९६४ ||
|-
| [[डी हॅविलँड हेरॉन]] || {{Unknown}} || १९५६ || १९६७ ||
|-
| [[डी हॅविलँड एक्सप्रेस|डी हॅविलँड डीएच.८६बी]] || {{Unknown}} || १९५० || १९५२ ||
|-
| [[डग्लस डीसी-३]] || {{Unknown}} || १९६१ || १९७१ ||
|-
| [[एम्ब्राएर १७०]] || २ || २०१० || २०१२ ||
|-
| [[एम्ब्राएर १९०]] || २ || २०१० || २०१३ ||
|-
| [[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप]] || {{Unknown}} || १९६७ || १९८१ ||
|-
| [[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार]] || १८ || १९७६ || १९९८ || याची जागा [[बोईंग ७६७-३००ईआर]] ने घेतली.
|-
| [[शॉर्ट स्कायव्हॅन]] || {{Unknown}} || १९७० || १९८१ ||
|-
| [[व्हिकर्स व्हीसी१०]] || {{Unknown}} || १९७४ || १९७८ ||
|}

== अपघात आणि दुर्घघटना ==
* २२ नोव्हेंबर १९७६ रोजी, [[बहरैन]]हून [[अबू धाबी-अल बतीन विमानतळ]]ाकडे जाणाऱ्या गल्फ एरच्या [[शॉर्ट एससी.७ स्कायव्हॅन]] या मालवाहू विमानाचे इंजिन निकामी झाले. [[दास बेट]]ाजवळ चालक दलाने विमान सोडून दिले. विमान बुडाले असले तरी त्यातील दोन रहिवाशांना वाचवण्यात यश आले.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-short-sc7-skyvan-3-variant-200-das-island|title=Crash of a Short SC.7 Skyvan 3 Variant 200 off Das Island|publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives|access-date=3 November 2021}}&lt;/ref&gt;   
* २३ सप्टेंबर १९८३ रोजी, [[गल्फ एर फ्लाइट ७७१]] हे विमान [[पाकिस्तान]]मधील [[कराची]]हून [[अबू धाबी]]मार्गे [[कतार]]ला जात होते. हे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-२००]] विमान जेव्हा [[अबू धाबी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर उतरण्याच्या तयारीत होते, तेव्हा त्याच्या सामानाच्या डब्यात बॉम्बस्फोट झाला.&lt;ref&gt;{{cite web| title=Accident Database| publisher=AirDisaster.Com| url=http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=09231983&amp;reg=A40-BK&amp;airline=Gulf+Air| archive-url=https://web.archive.org/web/20090103051023/http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=09231983&amp;reg=A40-BK&amp;airline=Gulf+Air| archive-date=3 January 2009| url-status=usurped| access-date=15 July 2010}}&lt;/ref&gt; हे विमान [[संयुक्त अरब अमिराती]]मधील [[अबू धाबी]] आणि [[दुबई]] दरम्यानच्या [[मिना जेबेल अली]] जवळ वाळवंटात कोसळले. यामध्ये चालक दलाचे ७ सदस्य आणि १०५ प्रवासी अशा एकूण ११२ जणांचा मृत्यू झाला. मृतांमध्ये बहुतांश पाकिस्तानी नागरिक होते, जे आपल्या कुटुंबासोबत ईद-उल-अधा साजरी करून गल्फमधील कामावर परतत होते.&lt;ref&gt;The ''Gulf Times'', Qatar, (24 September 1983)&lt;/ref&gt; हा बॉम्ब कथितपणे [[अबू निदाल संघटना|अबू निदाल संघटनेने]] पेरला होता. गल्फ देशांनी त्यांच्या भूमीवर होणारे हल्ले टाळण्यासाठी खंडणी द्यावी, असा दबाव निर्माण करणे हा यामागील उद्देश होता.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Abu Nidal - The Sooner the Better|url=http://www.ict.org.il/Articles/tabid/66/Articlsid/688/currentpage/30/Default.aspx|work=International Institute of Counter-Terrorism|access-date=20 June 2012|archive-date=16 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140416205706/http://www.ict.org.il/Articles/tabid/66/Articlsid/688/currentpage/30/Default.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* १० मार्च १९९७ रोजी, गल्फ एरचे ए३२० (A4O-EM) विमान [[अबू धाबी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर उड्डाण रद्द करत असताना धावपट्टी सोडून पुढे गेले, ज्यामुळे विमानाचे पुढचे चाक (नोस गिअर) निकामी झाले. या घटनेत विमानातील सर्वजण सुखरूप वाचले.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident Airbus A320-212 A4O-EM Abu Dhabi International Airport (AUH) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19970310-0 |access-date=2022-08-15 |website=aviation-safety.net}}&lt;/ref&gt;
* २३ ऑगस्ट २००० रोजी, [[गल्फ एर फ्लाइट ०७२]] [[कैरो]]हून [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर उतरत असताना [[पर्शियन आखात]]ात कोसळले. १४३ प्रवासी आणि चालक दल असलेले हे [[एअरबस ए३२०]] विमान सामान्य वेळेपेक्षा जास्त वेगाने उतरत होते आणि लँडिंग सुधारण्यासाठी विमानाने कमी उंचीवर एक असामान्य घिरटी (Orbit) घातली.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20000823-0&amp;lang=en | title=Airbus A320 A40-EK accident record |publisher=Aviation Safety Network }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=ACCIDENT INVESTIGATION REPORT Gulf Air Flight GF-072 |url=http://www.bahrainairport.com/caa/gf072.html | work=Civil Aviation Authority of Bahrain | url-status=usurped |archive-url = https://web.archive.org/web/20040212231659/http://www.bahrainairport.com/caa/gf072.html |archive-date =12 February 2004}}&lt;/ref&gt; घिरटी घालण्याचा प्रयत्न अयशस्वी झाल्यामुळे विमानाने पुन्हा हवेत जाण्याचा (Go-around) प्रयत्न केला. यादरम्यान विमान १५ अंश कोनात खाली झुकले आणि वेगाने समुद्राकडे झेपावले. वैमानिकांनी [[जीपी डब्लूएस]] (GPWS) चेतावणींकडे लक्ष दिले नाही&lt;ref&gt;{{cite web |title=ACCIDENT INVESTIGATION REPORT Gulf Air Flight GF-072 |url=http://www.bahrainairport.com/caa/gf072/pdf/conclusions.pdf |work=Civil Aviation Authority of Bahrain |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20040612083854/http://www.bahrainairport.com/caa/gf072/pdf/conclusions.pdf |archive-date=12 June 2004 }}&lt;/ref&gt; आणि सुमारे एक मिनिटात विमान रडारवरून गायब झाले.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://aviation-safety.net/photos/displayphoto.php?id=20000823-0&amp;vnr=1&amp;kind=G |work=Bureau Enquetes-Accidents |publisher=Aviation Safety Network |title=Airbus A320 A4O-EK accident record}}&lt;/ref&gt; ३६ बालकांसह विमानातील सर्व १४३ जणांचा या अपघातात मृत्यू झाला.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Sheik Hamad bin Isa Khalifa |work=CBS News |url=http://www.cbsnews.com/htdocs/plane_crashes/gulfair/pe_03.html |access-date=20 December 2010}}&lt;/ref&gt; तपासाअंती असे स्पष्ट झाले की, वैमानिकाची चूक (स्थानिक दिशाभूल - spatial disorientation) हे अपघाताचे मुख्य कारण होते आणि संघटनात्मक देखरेखीचा अभाव हे दुय्यम कारण होते.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20000823-0&amp;lang=en | title=Airbus A320 A4O-EK accident record | publisher=Aviation Safety Network}}&lt;/ref&gt; त्या काळातील एअरबस ए३२० विमानांशी संबंधित हा सर्वात मोठा अपघात होता.
* २९ ऑगस्ट २०११ रोजी, [[बहरैन]]हून [[कोचीन]]ला जाणारे गल्फ एरचे फ्लाइट २७० (एअरबस ए३२०-२१४) [[कोचीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर उतरताना धावपट्टीवरून घसरले. कमी दृश्यमानतेच्या स्थितीत वैमानिकाच्या चुकीमुळे हा अपघात झाला. त्यावेळी मुसळधार पाऊस आणि जोरदार वारे वाहत होते. विमानाचे पुढचे चाक तुटल्याने विमानाचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले आणि सात प्रवासी जखमी झाले. आपत्कालीन सुटका मार्ग (Slide) न उघडल्यामुळे काही प्रवाशांनी खिडकीतून बाहेर उड्या घेतल्याचे वृत्त होते.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Accident to Airbus A320 Aircraft A9C-AG of M/S Gulf Air at Cochin International Airport on 29th August 2011|url=http://dgca.nic.in/accident/reports/AC9-AG.pdf|website=[[नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालय (भारत)|नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालय]]|access-date=4 June 2016|archive-date=10 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170210154905/http://dgca.nic.in/accident/reports/AC9-AG.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Hradecky|first1=Simon|title=Accident: Gulf Air A320 at Kochi on Aug 29th 2011, runway excursion|url=http://avherald.com/h?article=4420ff31|website=[[The Aviation Herald]]|access-date=4 June 2016|date=29 August 2011}}&lt;/ref&gt;

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|Gulf Air|{{लेखनाव}}}}
*[http://www.gulfair.com/ अधिकृत संकेतस्थळ]

[[वर्ग:बहरैनमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]</text>
      <sha1>duv0ydzpbz5qdy5s2xf96n5xguunwkz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रतन टाटा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46812</id>
    <revision>
      <id>2680189</id>
      <parentid>2675380</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T02:06:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71310" sha1="e6tk8jkodhjooa8ok67m89pd8gtoaxh" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट व्यक्ती
| चौकट_रुंदी = 
| नाव = रतन टाटा
| चित्र =
| चित्र_आकारमान = 
| चित्रशीर्षक = रतन टाटा
| चित्रशीर्षक_पर्याय = 
| जन्मनाव = 
| जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक|1937|12|28}}
| जन्म_स्थान = [[मुंबई]], ब्रिटिश भारत
| मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|2024|10|9|1937|12|28}}&lt;ref name=लोकमत /&gt;
| मृत्यू_स्थान = [[मुंबई]], [[भारत]]
| मृत्यू_कारण = 
| कलेवर_सापडलेले_स्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = 
| निवासस्थान = कुलाबा, [[मुंबई]], [[भारत]]
| राष्ट्रीयत्व = {{ध्वजचिन्ह|भारत}}[[भारतीय]]
| टोपणनावे = 
| वांशिकत्व = [[पारशी]]
| नागरिकत्व = [[भारतीय]]
| शिक्षण = 
| प्रशिक्षणसंस्था = [[कॉर्नेल विद्यापीठ]], [[हार्वर्ड विद्यापीठ]]
| पेशा = 
| कारकीर्द_काळ = [[इ.स. १९६२]] ते [[इ.स. २०१२]]
| मालक = [[टाटा उद्योगसमूह]]
| प्रसिद्ध_कामे = [[टाटा]] नॅनो
| मूळ_गाव = 
| पगार = 
| निव्वळ_मालमत्ता = 
| उंची = 
| वजन = 
| ख्याती = 
| पदवी_हुद्दा = 
| कार्यकाळ = 
| पूर्ववर्ती = 
| परवर्ती = 
| राजकीय_पक्ष = 
| विरोधक = 
| संचालकमंडळ = 
| धर्म = [[पारशी धर्म]]
| जोडीदार = 
| अपत्ये = 
| वडील = 
| आई = 
| नातेवाईक = 
| पुरस्कार = {{*}}[[पद्मभूषण पुरस्कार]](२०००),&lt;br&gt;{{*}}[[महाराष्ट्र भूषण पुरस्कार]](२००६),&lt;br&gt;{{*}}[[पद्मविभूषण पुरस्कार]](२००८),&lt;br&gt;{{*}}[[ऑर्डर ऑफ द ब्रिटिश एम्पायर]](२०१४),&lt;br&gt;{{*}}[[आसाम बैभव]] (2021),&lt;br&gt;{{*}}[[ऑर्डर ऑफ ऑस्ट्रेलिया]](२०२३)
| स्वाक्षरी = 
| स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = 
| संकेतस्थळ = http://www.tata.in/aboutus/articles/inside.aspx?artid=uBZjT+/ooH8= Ratan N Tata
| तळटिपा = 
| संकीर्ण = 
}}
'''रतन नवल टाटा''' ([[२८ डिसेंबर]], [[इ.स. १९३७|१९३७]] - [[९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २०२४|२०२४]]&lt;ref name=लोकमत&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.lokmat.com/mumbai/industrialist-ratan-tata-passed-away-in-mumbai-at-the-age-of-86-a-a992/ |title=भारताच्या उद्योगविश्वातील रत्न निखळलं! 'पद्मविभूषण' रतन टाटा कालवश, देशाची मोठी हानी |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ= दैनिक लोकमत |प्रकाशक= |भाषा= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=९ ऑक्टोबर २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}&lt;/ref&gt;) हे एक भारतीय [[उद्योगपती]] आणि [[टाटा सन्स|टाटा सन्सचे]] माजी अध्यक्ष होते. १९९० ते २०१२ या काळात ते [[टाटा समूह|टाटा समूहाचे]] अध्यक्ष होते आणि ऑक्टोबर २०१६ ते फेब्रुवारी २०१७ या कालावधीत ते समूहाचे अंतरिम अध्यक्ष होते, तसेच त्यांच्या चॅरिटेबल ट्रस्टचे नेतृत्व करत होते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/ratan-tata-is-chairman-emeritus-of-tata-sons/articleshow/17671786.cms|title=Ratan Tata is chairman emeritus of Tata Sons - टाइम्स ऑफ इंडिया|last=Dec 19|first=Reeba Zachariah / TNN / Updated:|last2=2012|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2022-01-11|last3=Ist|first3=03:47}}&lt;/ref&gt; ते [[पद्मविभूषण]] (२००८) आणि [[पद्मभूषण]] (२०००) या भारतातील दोन सर्वोच्च नागरी पुरस्कारांचे प्राप्तकर्ते आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.raeng.org.uk/about-us/people-council-committees/the-fellowship/list-of-fellows|title=List of Fellows - Royal Academy of Engineering|date=2016-06-08|website=web.archive.org|access-date=2022-01-11|archive-date=2016-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160608094405/http://www.raeng.org.uk/about-us/people-council-committees/the-fellowship/list-of-fellows|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

१९३७ मध्ये जन्मलेले रतन हे [[टाटा कुटुंब|टाटा कुटुंबातील]] वंशज आणि नवल टाटा यांचे पुत्र आहेत, ज्यांना नंतर टाटा समूहाचे संस्थापक [[जमशेदजी टाटा|जमशेटजी टाटा]] यांचे पुत्र रतनजी टाटा यांनी दत्तक घेतले होते. ते कॉर्नेल युनिव्हर्सिटी कॉलेज ऑफ आर्किटेक्चर आणि [[हार्वर्ड बिझनेस स्कूल|हार्वर्ड बिझनेस स्कूलचे]] व्यवस्थापन कार्यक्रमाचे माजी विद्यार्थी आहेत जेथे त्यांनी १९७५ मध्ये शिक्षण पूर्ण केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tata.com/management-team#//management-team/rnt|title=Leadership Team {{!}} Tata group|website=www.tata.com|language=en|access-date=2022-01-11}}&lt;/ref&gt; १९६१ मध्ये ते त्यांच्या कंपनीत रुजू झाले. तेव्हा ते [[टाटा स्टील|टाटा स्टीलच्या]] शॉप फ्लोअरवर काम करायचे आणि १९९१ मध्ये जेआरडी टाटा यांच्या निवृत्तीनंतर ते त्यांचे उत्तराधिकारी होते. त्यांनी [[टाटा कन्झुमर प्रोडक्ट्स|टाटा टी]] मिळवून [[टेटली]] विकत घेतली, [[टाटा मोटर्स]]  घेऊन [[जॅग्वार|जग्वार लँड रोव्हर]] विकत घेतली आणि [[टाटा स्टील]] घेऊन कोरस कंपनीचे अधिग्रहण केले. त्यांनी मोठ्या प्रमाणावर भारत-केंद्री गटातील टाटा समूहाला जागतिक व्यवसायात रूपांतरित करण्याच्या प्रयत्न केला.

== प्रारंभिक जीवन ==
{{मुख्य लेख|टाटा कुटुंब}} 

रतन टाटा यांचा जन्म २८ डिसेंबर १९३७ रोजी [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश राजवटीत]] मुंबई येथे झाला होता.  ते [[नवल टाटा]] यांचे पुत्र आहेत, ज्यांचा जन्म [[सुरत]] येथे झालेल्या आणि नंतर टाटा कुटुंबात दत्तक घेतले गेले. टाटा समूहाचे संस्थापक [[जमशेदजी टाटा]] यांच्या भाची सूनी टाटा या त्यांच्या आई होत. टाटांचे आजोबा होर्मुसजी टाटा हे रक्ताने टाटा कुटुंबाचे सदस्य होते. 1948 मध्ये, टाटा 10 वर्षांचे असताना, त्यांचे आई-वडील विभक्त झाले तेव्हा, आणि त्यानंतर त्यांचे संगोपन केले आणि रतनजी टाटा यांच्या आजी आणि विधवा नवजबाई टाटा यांनी त्यांना दत्तक घेतले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Langley|url=https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3556736/Ratan-Tata-rode-the-tiger-economy-and-now-he-drives-Jaguar.html|title=Ratan Tata rode the tiger economy and now he drives Jaguar|date=30 March 2008|work=[[द डेली टेलिग्राफ]]|access-date=31 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121004183508/http://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3556736/Ratan-Tata-rode-the-tiger-economy-and-now-he-drives-Jaguar.html|archive-date=4 October 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; त्यांना एक धाकटा भाऊ, जिमी टाटा आहे &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://hindi.news18.com/news/knowledge/who-is-ratan-tata-younger-brother-jimmi-lives-in-2-bedroom-flat-simple-life-no-use-of-mobile-ph-8760792.html |title=कौन हैं रतन टाटा के छोटे भाई जिमी, दो कमरे के फ्लैट में जीते हैं साधारण जिंदगी, नहीं रखते मोबाइल |accessdate=१८ ऑक्टोबर २०२४ |website=न्यूज १८ |language=hi }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; आणि, [[नोएल टाटा]] हे सावत्र भाऊ आहेत, जे त्यांच्या वडिलांच्या दुसऱ्या पत्नी [[सिमोन नवल टाटा|सिमोन टाटा]] यांचे पुत्र आहेत. टाटांची पहिली भाषा [[गुजराती भाषा|गुजराती]] आहे. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.रीडिफ.कॉम/money/2008/jan/11sheela.htm|title=Thank you, Mr Tata, for thinking of the common man!|date=1 January 2008|work=[[रीडिफ.कॉम]]|access-date=27 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180714105501/http://www.रीडिफ.कॉम/money/2008/jan/11sheela.htm|archive-date=14 July 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==शिक्षण==
मुंबईच्या कॅम्पियन स्कूलमध्ये त्यांनी आठवीपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई|मुंबईतील]] कॅथेड्रल आणि जॉन कॉनन स्कूल, [[शिमला|शिमला येथील]] बिशप कॉटन स्कूलमध्ये शिक्षण घेतले. नंतर त्यांनी १९५५ मध्ये  न्यू यॉर्क येथील रिव्हरडेल कंट्री स्कूलमध्ये पदवी पर्यंतचे शिक्षण पूर्ण केले.&lt;ref name=&quot;toitataschool&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-03-31/india/28031551_1_ratan-tata-nie-tata-group |title=Ratan Tata goes back to school |date=31 March 2009 |work=टाइम्स ऑफ इंडिया |access-date=31 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725200328/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-03-31/india/28031551_1_ratan-tata-nie-tata-group|archive-date=25 July 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत |last=Philip |first=Handler |last2=Maddy |first2=Handler |date=June 2009 |title=Ratan Tata '59: The Cornell Story |url=https://ecommons.cornell.edu/handle/1813/13622 |journal= |archive-url=https://web.archive.org/web/20180313031411/https://ecommons.cornell.edu/handle/1813/13622|archive-date=13 March 2018 |access-date=12 March 2018}}&lt;/ref&gt; पदवी घेतल्यानंतर, टाटा यांनी कॉर्नेल विद्यापीठात प्रवेश घेतला, ज्यामधून त्यांनी १९५९ साली [[वास्तुशास्त्र]] मध्ये पदवी प्राप्त केली. १९७५ मध्ये, त्यांनी [[हार्वर्ड बिझनेस स्कूल|हार्वर्ड बिझनेस स्कूलच्या]] सात-आठवड्याच्या प्रगत व्यवस्थापन कार्यक्रमात भाग घेतला.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hbs.edu/news/releases/Pages/tatagift.aspx|title=Harvard Business School Receives $50 Million Gift from the Tata Trusts and Companies|date=14 October 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181103025715/https://www.hbs.edu/news/releases/Pages/tatagift.aspx|archive-date=3 November 2018|access-date=6 November 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tata Hall HBS Named&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://harvardmagazine.com/2013/12/tata-hall-at-hbs-dedicated|title=Tata Hall Dedicated at HBS|date=10 December 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180813113828/https://harvardmagazine.com/2013/12/tata-hall-at-hbs-dedicated|archive-date=13 August 2018|access-date=6 November 2018}}&lt;/ref&gt; कॉर्नेलमध्ये असताना, टाटा आल्फा सिग्मा फी फ्रेटरनिटीचे सदस्य बनले. २००८ मध्ये, टाटाने कॉर्नेलला $50 दशलक्ष भेट दिली, जे विद्यापीठाच्या इतिहासातील सर्वात मोठे आंतरराष्ट्रीय देणगीदार बनले. याच काळात टाटा समूहाचे तत्कालीन प्रमुख [[जे.आर.डी. टाटा]] यांच्याशी त्यांची भेट झाली.

==जीवन==
{{बदल}}
[[चित्र:Secretaries Kerry, Pritzker chat with Tata Trusts CEO Ratan Tata before US-India business dinner in New Delhi.jpg|इवलेसे|दिल्ली येथे रतन टाटा]]
टाटा समूहाचे संस्थापक असलेल्या जमशेदजी टाटांचा नातू अशा पद्धतीने धडपड करतो आहे हे पाहून जे. आर. डी. प्रभावित झाले. आजीची तब्येत बिघडल्यामुळे तिला भेटायला भारतात आलेल्या रतन यांना जे. आर. डी. यांनी टाटा उद्योगसमूहामध्ये येण्याचे निमंत्रण दिले. इ.स. १९६२ च्या डिसेंबर महिन्यात रतन टाटा समूहात दाखल झाले; मात्र समूहाच्या परंपरेनुसार ६२ ते ७१ त्यांना विविध कंपन्यांमध्ये काम करण्यास सांगण्यात आले. जमशेदपूरच्या टाटा स्टीलमध्ये अगदी कोळसा उचलण्यापासून ते भट्टीपाशी काम करण्यापर्यंतचे सर्व अनुभव घेतल्यानंतरच इ.स. १९७१ मध्ये त्यांच्याकडे टाटा समूहातील नेल्को या कंपनीची धुरा सोपविण्यात आली.
नेल्को ही तोट्यात चालणारी कंपनी होती. रेडिओ आणि टेलिव्हिजनचे उत्पादन करणारी ही कंपनी पुढील तीन वर्षांमध्ये स्वतःच्या पायावर उभी करण्यात रतन टाटा यांनी यश मिळविले. संपूर्ण बाजारपेठेतील नेल्कोचा हिस्सा दोन टक्‍क्‍यांवरून वीस टक्के झाला; पण देशात आणीबाणी जाहीर झाली. पाठोपाठ आलेल्या मंदीमध्ये नेल्कोला आपल्या कामगारांच्या मागण्या मान्य करण्यात अपयश आले आणि ही कंपनी बंद पडली. रतन टाटा यांना अनुभवाला आलेले ते पहिले अपयश होते. इ.स. १९७७ मध्ये रतन टाटांवर एम्प्रेस मिल या टाटा समूहातील बंद पडावयास आलेल्या मिलची जबाबदारी सोपविण्यात आली. एम्प्रेस मिलच्या यंत्रसामग्रीमध्ये अनेक वर्षांमध्ये गुंतवणूक करण्यात आली नव्हती. कामगारांची संख्याही मोठी आणि त्याच्या तुलनेत उत्पादन तूटपुंजे असे चित्र असलेल्या या मिलमध्ये पन्नास लाख रुपयांची गुंतवणूक करण्याची विनंती रतन टाटा यांनी टाटा उद्योगसमूहाला केली; पण नानी पालखीवाला, अजित केरकर आणि रुसी मोदी या संचालकांनी त्याला विरोध केल्याने अखेर ही मिलही बंद करण्यात आली. रतन टाटांच्या नावावर दुसरे अपयश जमा झाले. या सर्व प्रकारामुळे रतन टाटा चांगलेच दुखावले गेले होते; पण त्याचबरोबर अनुभवाच्या शाळेमध्ये बरेच काही शिकले होते. इ.स. १९८१ मध्ये जे. आर. डी. टाटा यांनी त्यांच्याकडे टाटा इंडस्टीजची सूत्रे सोपविली. त्याच वेळेस ते त्यांचे वारसदार आणि टाटा उद्योगसमूहाचे भावी प्रमुख असणार हे स्पष्ट झाले होते.  इ.स. १९९१ मध्ये जे. आर. डी. यांनी स्वतःच उद्योगसमूहाची सर्व सूत्रे रतन टाटांकडे सोपवून निवृत्ती पत्करली.
त्यानंतर सुरू झालेली यशाची मालिका आणि नवे विक्रम अजूनही सुरूच आहेत. कोरस, जग्वार, टेटली सारख्या जगातल्या नामांकित कंपन्या टाटांनी खरेदी केल्या. या भरारीनं देशातल्या तरुणांना नवी ऊर्जा दिली.` मोठी स्वप्न पहाणं आणि ती प्रत्यक्षात आणणं ` हा रतन टाटांचा स्वभाव. याच स्वप्नांमधून इंडिगो आणि नॅनोची निर्मिती झाली आणि  कुठलीच गोष्ट अशक्य नाही हे टाटांनी सिद्ध केलं.
हे यश मिळवत असतांना टाटांनी कधीच आपल्या मुल्यांशी तडजोड केली नाही. यामुळंच सचोटी, गुणवत्ता म्हणजे टाटा हे समीकरण तयार झालंय.
निवृत्ती नंतर ते नव उद्योजकांना प्रोत्साहन देत आहेत. रतन टाटा यांनी आपले शिक्षण Cathedral and john cannon school(मुंबई)आणि Bishop Cotton School(शिमला) या ठिकाणी पूर्ण केले.

Jaguar आणि Land Rover सारखेच रतन टाटा यांनी बऱ्याच कंपन्या विकत घेतल्या त्यात २००० मध्ये टेंटलीला विकत घेतले आणि जगातील सर्वात मोठी टी बेग्ज बनवणारी कंपनी निर्माण केली. २००४ मध्ये साऊथ कोरिया मधील Daewoo Commercial Vehicleला रतन टाटा यांनी विकत घेतले. २००७ मध्ये टाटा ने लंडनमधील Corus Group ही स्टील कंपनी विकत घेतली. नंतर तिचे नाव Tata Steel Europe ठेवण्यात आले.

== वैयक्तिक जीवन आणि मृत्यू ==

टाटा यांनी कधीही लग्न केले नाही आणि त्यांना मूलबाळ नव्हते. 2011 मध्ये, त्यांनी सांगितले की, &quot;मी चार वेळा लग्न करण्याच्या जवळ आलो आणि प्रत्येक वेळी मी भीतीने किंवा एका कारणास्तव मागे हटलो.&quot;

टाटा यांना श्वासोच्छवासामुळे गंभीर अवस्थेत ब्रीच कँडी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते आणि 7 ऑक्टोबर 2024 पासून त्यांना अतिदक्षता विभागात ठेवण्यात आले होते. वय-संबंधित समस्यांमुळे 9 ऑक्टोबर 2024 रोजी वयाच्या 86 व्या वर्षी, भारतीय प्रमाण वेळेनुसार रात्री  11.30 वाजता त्यांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या निधनानंतर महाराष्ट्र सरकार आणि झारखंड सरकारने एक दिवसाचा शोक जाहीर केला.

10 ऑक्टोबर रोजी टाटा यांचे शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार करण्यात आले. त्यांच्या पार्थिवावर वरळी येथील स्मशानभूमीत अंत्यसंस्कार करण्यात आले. त्यांच्या अंतिम संस्कारादरम्यान त्यांना लष्करी आणि 21 तोफांची सलामी देण्यात आली. मुंबई पोलिसांनी समारंभपूर्वक गार्ड ऑफ ऑनर दिला आणि त्यांचे पार्थिव भारतीय ध्वजात गुंडाळले गेले.

== सन्मान आणि पुरस्कार ==

[[File:The_President,_Smt._Pratibha_Devisingh_Patil_presenting_the_Padma_Vibhushan_to_Shri_Ratan_Naval_Tata_at_Civil_Investiture-II_Ceremony,_at_Rashtrapati_Bhavan,_in_New_Delhi_on_May_10,_2008.jpg|इवलेसे|[[राष्ट्रपती भवन|राष्ट्रपती भवनात]] रतन टाटा यांना [[पद्मविभूषण पुरस्कार|पद्मविभूषण]] प्रदान करताना राष्ट्रपती [[प्रतिभा पाटील]] (२००८)]]

रतन टाटा यांना २००० मध्ये [[पद्मभूषण पुरस्कार|पद्मभूषण]] आणि २००८ मध्ये [[पद्मविभूषण पुरस्कार|पद्मविभूषण]], भारत सरकारचा  तिसरा आणि दुसरा सर्वोच्च नागरी सन्मान प्रदान करण्यात आला &lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 October 2015|access-date=21 July 2015}}&lt;/ref&gt; टाटा यांना २००६ मध्ये [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] सार्वजनिक प्रशासनातील त्यांच्या कामासाठी ' [[महाराष्ट्र भूषण पुरस्कार|महाराष्ट्र भूषण]] ' आणि [[आसाम|आसाममध्ये]] कर्करोगाच्या उपचारात योगदान दिल्याबद्दल  २०२१ मध्ये ' आसाम वैभव ' असे विविध राज्य नागरी सन्मानही मिळाले आहेत. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-cm-announces-assam-baibhav-award-to-industrialist-ratan-tata-565897|title=Assam CM Announces 'Assam Baibhav' Award To Industrialist Ratan Tata|date=12 December 2021|work=The Sentinel|access-date=18 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218050335/https://www.sentinelassam.com/amp/north-east-india-news/assam-news/assam-cm-announces-assam-baibhav-award-to-industrialist-ratan-tata-565897|archive-date=18 December 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

इतर काही पुरस्कार:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!वर्ष
!नाव
!पुरस्कार देणारी संस्था
!संदर्भ
|-
|२००१
|व्यवसाय प्रशासनाचे मानद डॉक्टर
|[[ओहायो स्टेट युनिव्हर्सिटी]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.osu.edu/universityawards/dsa/honorary.html|title=Honorary Degree&amp;nbsp;– University Awards &amp; Recognition&amp;nbsp;– The Ohio State University|website=Osu.edu|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151210204132/https://www.osu.edu/universityawards/dsa/honorary.html|archive-date=10 December 2015|access-date=2 December 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.osu.edu/universityawards/dsa/honorary.html &quot;Honorary Degree&amp;nbsp;– University Awards &amp; Recognition&amp;nbsp;– The Ohio State University&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |२००४
|ओरिएंटल रिपब्लिक ऑफ उरुग्वेचे पदक
|[[उरुग्वे|उरुग्वे सरकार]]
|&lt;ref&gt;[http://portal.bsnl.in/bsnl/asp/content%20mgmt/html%20content/business/business29191.html &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140320120247/http://portal.bsnl.in/bsnl/asp/content%20mgmt/html%20content/business/business29191.html}}&lt;/ref&gt;
|-
|तंत्रज्ञानाचे मानद डॉक्टर
|एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी .
|&lt;ref name=&quot;asdu.ait.ac.th&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.asdu.ait.ac.th/NewsAndEvents/newsletterData/HTMLFormat/iss3no7/cover.htm|title=Asian Institute of Technology confers doctorate on Ratan Tata|date=March 2008|work=Asian Institute of Technology|archive-url=https://web.archive.org/web/20120530150231/http://www.asdu.ait.ac.th/NewsAndEvents/newsletterData/HTMLFormat/iss3no7/cover.htm|archive-date=2012-05-30|accessdate=2024-10-10|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |२००५
|आंतरराष्ट्रीय विशिष्ट कामगिरी पुरस्कार
|B'nai B'rith इंटरनॅशनल
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.bnaibrith.org/uploads/7/8/5/9/7859990/bbi_past_award_honorees_list.pdf|title=B'Nai B'Rith International: Past Award Honorees|website=Bnaibrith.org|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151218203353/http://www.bnaibrith.org/uploads/7/8/5/9/7859990/bbi_past_award_honorees_list.pdf|archive-date=18 December 2015|access-date=2 December 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.bnaibrith.org/uploads/7/8/5/9/7859990/bbi_past_award_honorees_list.pdf &quot;B'Nai B'Rith International: Past Award Honorees&quot;] &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;(PDF)&lt;/span&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|डॉक्टर ऑफ सायन्स (मानद)
|वॉरविक विद्यापीठ .
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www2.warwick.ac.uk/newsandevents/pressreleases/ne1000000109101/|title=University of Warwick confers Honorary Doctor of Science on Ratan Tata|date=March 2005|work=London School of Economics|access-date=28 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20130725230604/http://www2.warwick.ac.uk/newsandevents/pressreleases/ne1000000109101/|archive-date=25 July 2013|url-status=live}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www2.warwick.ac.uk/newsandevents/pressreleases/ne1000000109101/ &quot;University of Warwick confers Honorary Doctor of Science on Ratan Tata&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |२००६
|मानद डॉक्टर ऑफ सायन्स
|[[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (चेन्नई)| भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, चेन्नई]]
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindu.com/2006/07/29/stories/2006072912901000.htm|title=Young engineers should stay back to serve the nation, says Ratan Tata&amp;nbsp;– TAMIL NADU|date=2 July 2006|work=[[द हिंदू]]|access-date=2 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006135509/http://www.hindu.com/2006/07/29/stories/2006072912901000.htm|archive-date=2008-10-06|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|जबाबदार भांडवलशाही पुरस्कार
|विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या प्रेरणा आणि ओळखीसाठी (FIRST)
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/article/companies/ratan-tata-wins-responsible-capitalism-award-106120300005_1.html|title=Ratan Tata wins responsible capitalism award &amp;#124; Business Standard News|date=3 December 2006|work=Business Standard India|access-date=2 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151124141254/http://www.business-standard.com/article/companies/ratan-tata-wins-responsible-capitalism-award-106120300005_1.html|archive-date=24 November 2015|url-status=live|agency=Press Trust of India}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.business-standard.com/article/companies/ratan-tata-wins-responsible-capitalism-award-106120300005_1.html &quot;Ratan Tata wins responsible capitalism award &amp;#x7C; Business Standard News&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |२००७
|[[Honorary Fellowship|मानद फेलोशिप]]
|[[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स|लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स अँड पॉलिटिकल सायन्स]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.lse.ac.uk/newsAndMedia/news/archives/2007/RatanTataHonoraryFellow.aspx|title=Ratan Tata becomes an LSE honorary fellow – 2007 – News archive&amp;nbsp;– News&amp;nbsp;– News and media&amp;nbsp;– Home|website=Lse.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208071058/http://www.lse.ac.uk/newsAndMedia/news/archives/2007/RatanTataHonoraryFellow.aspx|archive-date=2015-12-08|access-date=2 December 2015|url-status=bot: unknown}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|परोपकाराचे कार्नेगी पदक
|आंतरराष्ट्रीय शांततेसाठी कार्नेगी एंडोमेंट
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.carnegiemedals.org/pastbios/2007medalist.html|title=Carnegie Medal for Philanthropy on Ratan Tata|date=March 2007|work=Carnegie Endowment for International Peace|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008004356/http://www.carnegiemedals.org/pastbios/2007medalist.html|archive-date=2011-10-08|accessdate=2024-10-10|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |२००८
|कायद्याचे मानद डॉक्टर
|[[युनिव्हर्सिटी ऑफ केंब्रिज]]
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.cam.ac.uk/research/about/awards-announcements-and-prizes/honorary-degrees/|title=University of Cambridge confers doctorate on Ratan Tata|date=March 2008|work=University of Cambridge|access-date=28 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110702011557/http://www.cam.ac.uk/research/about/awards-announcements-and-prizes/honorary-degrees/|archive-date=2 July 2011|url-status=live}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.cam.ac.uk/research/about/awards-announcements-and-prizes/honorary-degrees/ &quot;University of Cambridge confers doctorate on Ratan Tata&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|मानद डॉक्टर ऑफ सायन्स
|[[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (मुंबई)|भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, मुंबई]] 
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.mumbaimirror.com/article/2/20080809200808090229325327587018/Ratan-Tata-gets-smarter-by-a-degree.html|title=Ratan Tata gets smarter by a degree|date=August 2008|work=Mumbai Mirror|archive-url=https://archive.today/20130411102248/http://www.mumbaimirror.com/article/2/20080809200808090229325327587018/Ratan-Tata-gets-smarter-by-a-degree.html|archive-date=2013-04-11|accessdate=2024-10-10|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|मानद डॉक्टर ऑफ सायन्स
|[[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (खरगपूर)|भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, खरगपूर]]
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-03-19/news/28415749_1_doctorate-iit-kharagpur-honorary-degree|title=IIT Kharagpur confers doctorate on Ratan Tata|date=March 2008|work=Economic Times|access-date=28 June 2011|archive-url=https://archive.today/20120715234919/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-03-19/news/28415749_1_doctorate-iit-kharagpur-honorary-degree|archive-date=15 July 2012|url-status=live}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-03-19/news/28415749_1_doctorate-iit-kharagpur-honorary-degree &quot;IIT Kharagpur confers doctorate on Ratan Tata&quot;] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120715234919/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-03-19/news/28415749_1_doctorate-iit-kharagpur-honorary-degree |date=2012-07-15 }}. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|सन्माननीय नागरिक पुरस्कार
|[[सिंगापूर|सिंगापूर सरकार]]
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/singapore-confers-honorary-citizenship-on-ratan-tata-29065-2008-08-29|title=Singapore confers honorary citizenship on Ratan Tata|date=29 August 2008|work=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208155245/http://indiatoday.intoday.in/story/Singapore+confers+honorary+citizenship+on+Ratan+Tata/1/14155.html|archive-date=8 December 2015|agency=Indo-Asian News Service}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151208155245/http://indiatoday.intoday.in/story/Singapore+confers+honorary+citizenship+on+Ratan+Tata/1/14155.html &quot;Singapore confers honorary citizenship on Ratan Tata&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mom.gov.sg/newsroom/press-releases/2008/singapore-confers-prestigious-honorary-citizen-award-on-mr-ratan-n-tata-and-tan-sri-frank-tsao|title=Singapore Confers Prestigious Honorary Citizen Award on Mr Ratan N. Tata|date=2 August 2008|publisher=www.mom.gov.sg|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160130170831/http://www.mom.gov.sg/newsroom/press-releases/2008/singapore-confers-prestigious-honorary-citizen-award-on-mr-ratan-n-tata-and-tan-sri-frank-tsao|archive-date=30 January 2016|access-date=25 January 2016}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.mom.gov.sg/newsroom/press-releases/2008/singapore-confers-prestigious-honorary-citizen-award-on-mr-ratan-n-tata-and-tan-sri-frank-tsao &quot;Singapore Confers Prestigious Honorary Citizen Award on Mr Ratan N. Tata&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130170831/http://www.mom.gov.sg/newsroom/press-releases/2008/singapore-confers-prestigious-honorary-citizen-award-on-mr-ratan-n-tata-and-tan-sri-frank-tsao |date=2016-01-30 }}. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|मानद फेलोशिप
|अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान संस्था, युनायटेड किंग्डम
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.theiet.org/resources/library/archives/institution-history/hon-fellows.cfm|title=IET Honorary Fellows|date=2 October 2015|publisher=The IET|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208160854/http://www.theiet.org/resources/library/archives/institution-history/hon-fellows.cfm|archive-date=8 December 2015|access-date=2 December 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.theiet.org/resources/library/archives/institution-history/hon-fellows.cfm &quot;IET Honorary Fellows&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|प्रेरित नेतृत्व पुरस्कार
|परफॉर्मन्स थिएटर
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.theperformancetheatre.com/about/inspired-leadership-award/|title=The award|publisher=The Performance Theatre|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208144140/http://theperformancetheatre.com/about/inspired-leadership-award/|archive-date=8 December 2015|access-date=2 December 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.theperformancetheatre.com/about/inspired-leadership-award/ &quot;The award&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208144140/http://theperformancetheatre.com/about/inspired-leadership-award/ |date=2015-12-08 }}. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |२००९
|[[ऑर्डर ऑफ द ब्रिटिश एम्पायर|ऑनररी नाइट कमांडर ऑफ द ऑर्डर ऑफ द ब्रिटिश एम्पायर]] (KBE)
|[[दुसरी एलिझाबेथ]]
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-05-05/news/49634105_1_tata-sons-tata-group-chairman-emeritus-ratan-tata|title=GBE: Ratan Tata receives one of UK's top civilian honours|date=5 May 2014|work=[[द इकोनॉमिक टाइम्स]]|access-date=20 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150620090333/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-05-05/news/49634105_1_tata-sons-tata-group-chairman-emeritus-ratan-tata|archive-date=20 June 2015|url-status=live}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-05-05/news/49634105_1_tata-sons-tata-group-chairman-emeritus-ratan-tata &quot;GBE: Ratan Tata receives one of UK's top civilian honours&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150620090333/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-05-05/news/49634105_1_tata-sons-tata-group-chairman-emeritus-ratan-tata |date=2015-06-20 }}. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|अभियांत्रिकीमध्ये आजीवन योगदान पुरस्कार (२००८)
|भारतीय राष्ट्रीय अभियांत्रिकी अकादमी (INAE) 
|&lt;ref&gt;[http://inae.in/life_time.html &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140724141319/http://inae.in/life_time.html}}&lt;/ref&gt;
|-
|इटालियन रिपब्लिक तर्फे 'ऑर्डर ऑफ मेरिटचे ग्रँड ऑफिसर'
|[[इटली सरकार]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.governo.it/Presidenza/onorificenze_araldica/onorificenze/documenti/anno%202008.pdf|title=Presidenza Del Consiglio Dei Ministri: Collocati A Riposo (Art: 7)|website=Governo.it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150927073739/http://www.governo.it/Presidenza/onorificenze_araldica/onorificenze/documenti/anno%202008.pdf|archive-date=27 September 2015|access-date=2 December 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.governo.it/Presidenza/onorificenze_araldica/onorificenze/documenti/anno%202008.pdf &quot;Presidenza Del Consiglio Dei Ministri: Collocati A Riposo (Art: 7)&quot;] &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;(PDF)&lt;/span&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |२०१०
|कायद्याचे मानद डॉक्टर
|[[युनिव्हर्सिटी ऑफ केंब्रिज]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.cam.ac.uk/news/honorary-degree-2010-nominations-announced|title=Honorary degree 2010 nominations announced &amp;#124; University of Cambridge|date=1 March 2010|website=Cam.ac.uk|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208095543/http://www.cam.ac.uk/news/honorary-degree-2010-nominations-announced|archive-date=8 December 2015|access-date=2 December 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.cam.ac.uk/news/honorary-degree-2010-nominations-announced &quot;Honorary degree 2010 nominations announced &amp;#x7C; University of Cambridge&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|हॅड्रियन पुरस्कार
|[[जागतिक स्मारक निधी]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.wmf.org/event/2010-hadrian-award-gala|title=2010 Hadrian Award Gala &amp;#124; World Monuments Fund|date=1 October 2010|website=Wmf.org|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208220853/https://www.wmf.org/event/2010-hadrian-award-gala|archive-date=8 December 2015|access-date=2 December 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.wmf.org/event/2010-hadrian-award-gala &quot;2010 Hadrian Award Gala &amp;#x7C; World Monuments Fund&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|ओस्लो बिझनेस फॉर पीस अवॉर्ड
|पीस फाउंडेशनसाठी व्यवसाय
|&lt;ref&gt;[http://businessforpeace.no/the-2010-honourees/ &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140415140015/http://businessforpeace.no/the-2010-honourees/}}&lt;/ref&gt;
|-
|लीजेंड इन लीडरशिप अवॉर्ड
|[[येल विद्यापीठ]]
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://celi.som.yale.edu/news-events/in-the-news/10/10/271|title=Yale Chief Executive Leadership Institute to Honor Tata Sons Chairman Ratan Tata with &quot;Legend in Leadership Award&quot;|date=September 2010|work=Yale University|access-date=28 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110925173758/http://celi.som.yale.edu/news-events/in-the-news/10/10/271|archive-date=25 September 2011|url-status=live}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://celi.som.yale.edu/news-events/in-the-news/10/10/271 &quot;Yale Chief Executive Leadership Institute to Honor Tata Sons Chairman Ratan Tata with &quot;Legend in Leadership Award&quot;&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|कायद्याचे मानद डॉक्टर
|[[पेपरडाइन विद्यापीठ]]
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.pepperdine.edu/pr/releases/2010/september/pepperdine-confers-honorary-degree.htm|title=Pepperdine Confers Honorary Doctor of Laws Degree on Ratan N. Tata|date=September 2010|work=Pepperdine University|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927100927/http://www.pepperdine.edu/pr/releases/2010/september/pepperdine-confers-honorary-degree.htm|archive-date=2011-09-27|accessdate=2024-10-10|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|शांतता पुरस्कारासाठी व्यवसाय
|पीस फाउंडेशनसाठी व्यवसाय
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.iccwbo.org/News/Articles/2010/Seven-secure-Oslo-Business-for-Peace-Awards-for-2010/|title=Seven secure Oslo Business for Peace Awards for 2010 &amp;#124; ICC&amp;nbsp;– International Chamber of Commerce|date=5 October 2010|website=Iccwbo.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20160109102343/http://www.iccwbo.org/News/Articles/2010/Seven-secure-Oslo-Business-for-Peace-Awards-for-2010/|archive-date=2016-01-09|access-date=2 December 2015|url-status=bot: unknown}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|वर्षातील व्यावसायिक नेता
|आशियाई पुरस्कार
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-27/top-stories/28220308_1_asian-awards-lifetime-achievement-award-sunil-mittal|title=Winners of the Asian Awards 2010|date=October 2010|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104051214/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-27/top-stories/28220308_1_asian-awards-lifetime-achievement-award-sunil-mittal|archive-date=2012-11-04|accessdate=2024-10-10|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |२०१२
|मानद सहकारी &lt;ref name=&quot;List of Fellows&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.raeng.org.uk/about-us/people-council-committees/the-fellowship/list-of-fellows|title=List of Fellows&amp;nbsp;– Royal Academy of Engineering|website=Raeng.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20160608094405/http://www.raeng.org.uk/about-us/people-council-committees/the-fellowship/list-of-fellows|archive-date=2016-06-08|access-date=2 December 2015|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|द रॉयल ॲकॅडमी ऑफ इंजिनीअरिंग &lt;ref name=&quot;List of Fellows&quot; /&gt;
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://blogs.fco.gov.uk/science-innovation-network-india/2012/08/07/spotlight-on-engineering|title=Spotlight on engineering &amp;#124; Foreign Office Blogs|last=George|first=Lucie|date=7 August 2012|website=Blogs.fco.gov.uk|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140323151432/http://blogs.fco.gov.uk/science-innovation-network-india/2012/08/07/spotlight-on-engineering/|archive-date=23 March 2014|access-date=2 December 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFGeorge2012&quot;&gt;George, Lucie (7 August 2012). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|डॉक्टर ऑफ बिझनेस ऑनरीस कौसा
|[[न्यू साउथ वेल्स विद्यापीठ]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://newsroom.unsw.edu.au/news/general/indian-industrialist-ratan-tata-honorary-degree/|title=Indian industrialist Ratan Tata honorary degree &amp;#124; UNSW Newsroom|date=2 November 2012|website=Newsroom.unsw.edu.au|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208224835/https://newsroom.unsw.edu.au/news/general/indian-industrialist-ratan-tata-honorary-degree|archive-date=8 December 2015|access-date=2 December 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://newsroom.unsw.edu.au/news/general/indian-industrialist-ratan-tata-honorary-degree/ &quot;Indian industrialist Ratan Tata honorary degree &amp;#x7C; UNSW Newsroom&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|ग्रँड कॉर्डन ऑफ द ऑर्डर ऑफ द राइजिंग सन
|[[जपानी सरकार|जपान सरकार]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.in.emb-japan.go.jp/Press_Releases_Embassy/PR08-2012.html|title=Conferment of Japanese Decoration on Mr. Ratan N. Tata, Chairman of Tata Group|date=29 April 2012|website=Embassy of Japan in India|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170714220638/http://www.in.emb-japan.go.jp/Press_Releases_Embassy/PR08-2012.html|archive-date=14 July 2017|access-date=31 July 2016}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.in.emb-japan.go.jp/Press_Releases_Embassy/PR08-2012.html &quot;Conferment of Japanese Decoration on Mr. Ratan N. Tata, Chairman of Tata Group&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|जीवनगौरव पुरस्कार
|[[Rockefeller Foundation|रॉकफेलर फाउंडेशन]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news.cornell.edu/stories/2012/06/ratan-tata-receives-lifetime-achievement-award|title=Ratan Tata receives lifetime achievement award|website=Cornell Chronicle|access-date=27 January 2023}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://news.cornell.edu/stories/2012/06/ratan-tata-receives-lifetime-achievement-award &quot;Ratan Tata receives lifetime achievement award&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |२०१३
|परदेशी सहकारी
|राष्ट्रीय अभियांत्रिकी अकादमी
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=02072013|title=National Academy of Engineering Elects 69 Members And 11 Foreign Associates|date=7 February 2013|website=The National Academies of Sciences, Engineering &amp; Medicine|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714194254/http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=02072013|archive-date=14 July 2014|access-date=19 March 2014}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=02072013 &quot;National Academy of Engineering Elects 69 Members And 11 Foreign Associates&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|दशकातील परिवर्तनवादी नेता
|इंडियन अफेअर्स इंडिया लीडरशिप कॉन्क्लेव्ह २०१३
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indiainfoline.com/article/bwnewswire/dr.-mukesh-batra-dr.-mukesh-hariawala-dilip-surana-of-microlabs-upinder-zutshi-of-infinite-computers-dr.-ravindranath-of-global-hospitals-ratan-tata-priyanka-chopra-among-others-declared-winners-at-4th-annual-india-leadership-conclave-2013-35744_1.html|title=Dr. Mukesh Batra, Dr. Mukesh Hariawala, Dilip Surana of Microlabs, Upinder Zutshi of Infinite Computers, Dr. Ravindranath of Global Hospitals, Ratan Tata, Priyanka Chopra Among Others Declared Winners|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220110210342/https://www.indiainfoline.com/article/bwnewswire/dr.-mukesh-batra-dr.-mukesh-hariawala-dilip-surana-of-microlabs-upinder-zutshi-of-infinite-computers-dr.-ravindranath-of-global-hospitals-ratan-tata-priyanka-chopra-among-others-declared-winners-at-4th-annual-india-leadership-conclave-2013-35744_1.html|archive-date=10 January 2022|access-date=17 May 2017}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.indiainfoline.com/article/bwnewswire/dr.-mukesh-batra-dr.-mukesh-hariawala-dilip-surana-of-microlabs-upinder-zutshi-of-infinite-computers-dr.-ravindranath-of-global-hospitals-ratan-tata-priyanka-chopra-among-others-declared-winners-at-4th-annual-india-leadership-conclave-2013-35744_1.html &quot;Dr. Mukesh Batra, Dr. Mukesh Hariawala, Dilip Surana of Microlabs, Upinder Zutshi of Infinite Computers, Dr. Ravindranath of Global Hospitals, Ratan Tata, Priyanka Chopra Among Others Declared Winners&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|अर्न्स्ट आणि यंग एंटरप्रेन्योर ऑफ द इयर&amp;nbsp;- जीवनगौरव
|[[Ernst &amp; Young|अर्न्स्ट आणि यंग]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ey.com/IN/en/About-us/Entrepreneurship/Entrepreneur-Of-The-Year/PR_BS_EY-honors-Ratan-Tata-with-life-time-achievement-award|title=EY honors Ratan Tata with life time achievement award|publisher=Ernst &amp; Young|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924022442/http://www.ey.com/IN/en/About-us/Entrepreneurship/Entrepreneur-Of-The-Year/PR_BS_EY-honors-Ratan-Tata-with-life-time-achievement-award|archive-date=2015-09-24|access-date=6 August 2015|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|व्यवसाय प्रॅक्टिसचे मानद डॉक्टर
|[[Carnegie Mellon University|कार्नेगी मेलॉन विद्यापीठ]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.cmu.edu/commencement/keynote_honorees/index.html|title=Keynote &amp; Honorees-Commencement Weekend&amp;nbsp;– Carnegie Mellon University|website=Cmu.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20151202082317/http://www.cmu.edu/commencement/keynote_honorees/index.html|archive-date=2015-12-02|access-date=2 December 2015|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |२०१४
|व्यवसायाचे मानद डॉक्टर
|[[Singapore Management University|सिंगापूर व्यवस्थापन विद्यापीठ]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.smu.edu.sg/news/2014/03/19/mr-ratan-tata-receives-honorary-doctorate-smu|title=Mr Ratan Tata receives honorary doctorate from SMU &amp;#124; News &amp;#124; Singapore Management University|date=1 March 2014|publisher=SMU|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208191743/http://www.smu.edu.sg/news/2014/03/19/mr-ratan-tata-receives-honorary-doctorate-smu|archive-date=8 December 2015|access-date=2 December 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.smu.edu.sg/news/2014/03/19/mr-ratan-tata-receives-honorary-doctorate-smu &quot;Mr Ratan Tata receives honorary doctorate from SMU &amp;#x7C; News &amp;#x7C; Singapore Management University&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|[[सयाजी रत्न पुरस्कार]]
|[[Baroda Management Association|बडोदा मॅनेजमेंट असोसिएशन]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/vadodara/BMA-to-confer-Sayaji-Ratna-Award-on-Ratan-Tata/articleshow/33321140.cms|title=BMA to confer Sayaji Ratna Award on Ratan Tata|date=6 April 2014|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140410081321/http://timesofindia.indiatimes.com/city/vadodara/BMA-to-confer-Sayaji-Ratna-Award-on-Ratan-Tata/articleshow/33321140.cms|archive-date=10 April 2014|access-date=21 August 2014}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/city/vadodara/BMA-to-confer-Sayaji-Ratna-Award-on-Ratan-Tata/articleshow/33321140.cms &quot;BMA to confer Sayaji Ratna Award on Ratan Tata&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|[[ऑर्डर ऑफ द ब्रिटिश एम्पायर|ऑनररी नाइट ग्रँड क्रॉस ऑफ द ऑर्डर ऑफ द ब्रिटिश एम्पायर]] (GBE)
|[[दुसरी एलिझाबेथ|राणी एलिझाबेथ II]]
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/business-news/touched-for-being-awarded-gbe-by-uk-ratan-tata/article1-1209537.aspx|title=Touched for being awarded GBE by UK: Ratan Tata &amp;#124; business|date=1 April 2014|work=Hindustan Times|access-date=2 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216235701/http://www.hindustantimes.com/business-news/touched-for-being-awarded-gbe-by-uk-ratan-tata/article1-1209537.aspx|archive-date=2015-02-16|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;GBE&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gov.uk/government/world-location-news/sir-james-bevan-presents-gbe-knight-grand-cross-to-ratan-tata|title=Sir James Bevan presents GBE (Knight Grand Cross) to Ratan Tata&amp;nbsp;– News articles|date=5 May 2014|publisher=GOV.UK|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160109102342/https://www.gov.uk/government/world-location-news/sir-james-bevan-presents-gbe-knight-grand-cross-to-ratan-tata|archive-date=9 January 2016|access-date=7 October 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.gov.uk/government/world-location-news/sir-james-bevan-presents-gbe-knight-grand-cross-to-ratan-tata &quot;Sir James Bevan presents GBE (Knight Grand Cross) to Ratan Tata&amp;nbsp;– News articles&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|कायद्याचे मानद डॉक्टर
|[[York University, Toronto|यॉर्क युनिव्हर्सिटी, कॅनडा]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://news.biharprabha.com/2014/06/ratan-tata-gets-honorary-doctorate-from-york-university-of-canada/|title=Ratan Tata gets honorary doctorate from York University of Canada|website=IANS|publisher=news.biharprabha.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140623111007/http://news.biharprabha.com/2014/06/ratan-tata-gets-honorary-doctorate-from-york-university-of-canada/|archive-date=23 June 2014|access-date=22 June 2014}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://news.biharprabha.com/2014/06/ratan-tata-gets-honorary-doctorate-from-york-university-of-canada/ &quot;Ratan Tata gets honorary doctorate from York University of Canada&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140623111007/http://news.biharprabha.com/2014/06/ratan-tata-gets-honorary-doctorate-from-york-university-of-canada/ |date=2014-06-23 }}. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |२०१५
|ऑटोमोटिव्ह इंजिनिअरिंगचे मानद डॉक्टर
|[[Clemson University|क्लेमसन विद्यापीठ]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://myscma.com/public_docs/2015_Automotive_Summit_Agenda.pdf|title=2015 SC Automotive Summit &amp; SC Auto Week Agenda|website=Myscma.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304024713/http://myscma.com/public_docs/2015_Automotive_Summit_Agenda.pdf|archive-date=4 March 2016|access-date=2 December 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://myscma.com/public_docs/2015_Automotive_Summit_Agenda.pdf &quot;2015 SC Automotive Summit &amp; SC Auto Week Agenda&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304024713/http://myscma.com/public_docs/2015_Automotive_Summit_Agenda.pdf |date=2016-03-04 }} &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;(PDF)&lt;/span&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|[[Sayaji Ratna Award|सयाजी रत्न पुरस्कार]]
|बडोदा मॅनेजमेंट असोसिएशन, HEC पॅरिस
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hec.edu/News-Room/News/Ratan-N.-Tata-receives-honoris-causa-degree-from-HEC-Paris|title=HEC Paris &amp;#124; Ratan N. Tata receives honoris causa degree from HEC Paris|date=2 April 2015|website=Hec.edu|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160109102342/http://www.hec.edu/News-Room/News/Ratan-N.-Tata-receives-honoris-causa-degree-from-HEC-Paris|archive-date=9 January 2016|access-date=2 December 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.hec.edu/News-Room/News/Ratan-N.-Tata-receives-honoris-causa-degree-from-HEC-Paris &quot;HEC Paris &amp;#x7C; Ratan N. Tata receives honoris causa degree from HEC Paris&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160109102342/http://www.hec.edu/News-Room/News/Ratan-N.-Tata-receives-honoris-causa-degree-from-HEC-Paris |date=2016-01-09 }}. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|२०१६
|[[Commander of the Legion of Honour|लीजन ऑफ ऑनरचा कमांडर]]
|[[फ्रान्स|फ्रान्स सरकार]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ambafrance-in.org/Highest-French-civilian-distinction-Commandeur-de-la-Legion-d-Honneur-conferred|title=Highest French civilian distinction, Commandeur de la Légion d'Honneur conferred on Shri Ratan Tata|date=18 March 2016|website=France in India: French Embassy in New Delhi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160804123354/http://www.ambafrance-in.org/Highest-French-civilian-distinction-Commandeur-de-la-Legion-d-Honneur-conferred|archive-date=4 August 2016|access-date=31 July 2016}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.ambafrance-in.org/Highest-French-civilian-distinction-Commandeur-de-la-Legion-d-Honneur-conferred &quot;Highest French civilian distinction, Commandeur de la Légion d'Honneur conferred on Shri Ratan Tata&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|२०१८
|अभियांत्रिकीतील मानद डॉक्टर
|[[Swansea University|स्वानसी विद्यापीठ]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://businessnewswales.com/swansea-university-set-for-new-partnerships-in-india/|title=Swansea University Set for New Partnerships in India|date=3 October 2018|website=Business News Wales|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220110210334/https://businessnewswales.com/swansea-university-set-for-new-partnerships-in-india/|archive-date=10 January 2022|access-date=8 April 2020}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://businessnewswales.com/swansea-university-set-for-new-partnerships-in-india/ &quot;Swansea University Set for New Partnerships in India&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220110210334/https://businessnewswales.com/swansea-university-set-for-new-partnerships-in-india/ |date=2022-01-10 }}. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www-2018.swansea.ac.uk/press-office/news-archive/2018/tataemerituschairmanratantataawardedhonorarydoctorate.php|title=Tata Emeritus Chairman Ratan Tata awarded Honorary Doctorate|website=www-2018.swansea.ac.uk|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220110210319/https://www-2018.swansea.ac.uk/press-office/news-archive/2018/tataemerituschairmanratantataawardedhonorarydoctorate.php|archive-date=10 January 2022|access-date=8 April 2020}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www-2018.swansea.ac.uk/press-office/news-archive/2018/tataemerituschairmanratantataawardedhonorarydoctorate.php &quot;Tata Emeritus Chairman Ratan Tata awarded Honorary Doctorate&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|२०२२
|[[डॉक्टर ऑफ लेटर्स|साहित्याचे मानद डॉक्टर]]
|[[HSNC University|HSNC विद्यापीठ]]
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/photos/todays-photo-3/2968887/industrialist-ratan-tata-and-governor-bhagat-singh-koshyari-attend-convocation-ceremony-of-hsnc-university-in-mumbai-photos-kak-96/|title=industrialist ratan tata and Governor Bhagat Singh Koshyari attend convocation ceremony of HSNC University in mumbai photos &amp;#124;Photos: रतन टाटांनी वाढवले विद्यार्थ्यांचे मनोबल; विद्यापीठाच्या दीक्षांत समारंभात लावली हजेरी|date=11 June 2022|publisher=Loksatta|access-date=14 June 2022}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.loksatta.com/photos/todays-photo-3/2968887/industrialist-ratan-tata-and-governor-bhagat-singh-koshyari-attend-convocation-ceremony-of-hsnc-university-in-mumbai-photos-kak-96/ &quot;industrialist ratan tata and Governor Bhagat Singh Koshyari attend convocation ceremony of HSNC University in mumbai photos &amp;#x7C;Photos: रतन टाटांनी वाढवले विद्यार्थ्यांचे मनोबल; विद्यापीठाच्या दीक्षांत समारंभात लावली हजेरी&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/ratan-tata-conferred-honorary-d-litt-by-hsnc-university/articleshow/92149683.cms Ratan Tata conferred honorary D.Litt. ]&lt;/ref&gt;
|-
|२०२३
|ऑर्डर ऑफ ऑस्ट्रेलियाचे मानद अधिकारी (AO)
|[[Charles III|राजा चार्ल्स तिसरा]]
|&lt;ref name=&quot;AO&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.legislation.gov.au/Details/C2023G00331|title=Australian Gazette|date=17 March 2023}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.legislation.gov.au/Details/C2023G00331 &quot;Australian Gazette&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
|२०२३
|महाराष्ट्र उद्योगरत्न
|[[Government of Maharashtra|महाराष्ट्र शासन]]
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Banerjee|first=Shoumojit|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/ratan-tata-conferred-with-maharashtras-udyog-ratna-award/article67212757.ece|title=Ratan Tata conferred with Maharashtra govt.'s 'Udyog Ratna' award|date=2023-08-19|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=|access-date=2024-10-09}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFBanerjee2023&quot;&gt;Banerjee, Shoumojit (19 August 2023). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|}

== लोकप्रिय संस्कृतीत ==
Mega Icons (2018-2020), नॅशनल जिओग्राफिक वरील प्रमुख भारतीय व्यक्तींबद्दलची भारतीय माहितीपट टेलिव्हिजन मालिका, रतन टाटा यांच्या योगदानासाठी एक भाग समर्पित करते
== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}
== बाह्य दुवे ==
* {{कॉमन्स वर्ग|Ratan Naval Tata|रतन टाटा}}
* [https://web.archive.org/web/20081011093757/http://www.tata.com/aboutus/articles/inside.aspx?artid=uBZjT+%2FooH8%3D टाटा ग्रुप्स वरील रतन टाटाचे पान]
* {{विकिक्वोट}}
{{टाटा समूह}}

{{DEFAULTSORT:टाटा, रतन}}
[[वर्ग:भारतीय उद्योगपती]]
[[वर्ग:टाटा उद्योगसमूहाचे अध्यक्ष]]
[[वर्ग:पारशी व्यक्ती]]
[[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म]]
[[वर्ग:महाराष्ट्र भूषण पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]
[[वर्ग:टाटा कुटुंब]]</text>
      <sha1>e6tk8jkodhjooa8ok67m89pd8gtoaxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>लाला लजपत राय</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53520</id>
    <revision>
      <id>2680237</id>
      <parentid>2472573</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T07:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22331" sha1="cwgvy8aklfu63p7m3kgm3r9vzc5ly7a" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट चळवळ चरित्र
| नाव = लाला लजपतराय
| चित्र = Lala lajpat Rai.jpg
| चित्र रुंदी = 
| चित्र शीर्षक = 
| उपाधी  = 
| जन्मदिनांक = २८ जानेवारी १८६५]
| जन्मस्थान = धुंढिके, [[पंजाब]], ब्रिटिश [[भारत]]
| मृत्युदिनांक = १७ नोव्हेंबर १९२८
| मृत्युस्थान = [[लाहोर]], पंजाब, ब्रिटिश भारत
| चळवळ = [[भारतीय स्वातंत्र्यलढा]]
| संघटना = [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|अखिल भारतीय काँग्रेस]], [[हिंदू महासभा]],[[आर्य समाज]]
| पत्रकारिता लेखन = 
| पुरस्कार = 
| स्मारके =  
| धर्म = [[जैन]]
| प्रभाव =  
| प्रभावित =  
| वडील नाव = मुन्शी राधाकृष्ण अग्रवाल
| आई नाव =  गुलाबदेवी अग्रवाल
| पत्नी नाव = राधादेवी अग्रवाल
| अपत्ये =   
| स्वाक्षरी चित्र = 
| तळटिपा = 
}}

'''लाला लजपतराय''' ([[२८ जानेवारी]], [[इ.स. १८३६|१८३६]]:धुंढिके, [[पंजाब]], ब्रिटिश [[भारत]]&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://hindi.news18.com/blogs/chandrahas/birth-anniversary-of-lala-lajpat-rai-447125.html|title=जयंती विशेष : लाल लाजपतराय के योगदान को भुला नहीं पाएगा देश..!– News18 India|website=News18 India|ॲक्सेसदिनांक=2018-08-11}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; - [[१७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९२८|१९२८]]:लाहोर, [[ब्रिटिश भारत]]) हे [[पंजाबी]], [[भारतीय]] राजकारणी व लेखक होते. [[भारतीय स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात]] त्यांनी योगदान दिले. ते [[जहाल]] मतवादी नेते होते. त्यांना पंजाब केसरी असे म्हणतात. त्यांनी [[पंजाब नॅशनल बँक|पंजाब नॅशनल बँकेची]] स्थापना केली.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://inextlive.jagran.com/lala-lajpat-rai-one-of-the-chief-leaders-of-the-indian-independence-movement-201711170010|title=साइमन कमिशन के विरोध में डंडे खाने वाले लाला लाजपत राय इस बैंक के संस्‍थापक भी थे|access-date=2018-08-11|language=hi}}&lt;/ref&gt;

लाला लजपतराय, [[लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक]] आणि [[बिपिनचंद्र पाल]] या त्रयीला [[लाल-बाल-पाल]] म्हणतात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.itschool.gov.in/pdf/Std_VIII/Social%20Science/SS_VIII_Engpart1.pdf|title=इयत्ता आठवी समाजशास्त्राचे पाठ्यपुस्तक, शिक्षण विभाग, केरळ राज्य|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=११ ऑगस्ट २०१८}}&lt;/ref&gt;
[[चित्र:Lal_Bal_Pal.jpg|इवलेसे|लाल बाल पाल]]

== सुरुवातीचे जीवन ==
लाला लजपतराय यांचे वडील मुन्शी राधाकृष्ण अग्रवाल सरकारी शाळेत उर्दू आणि पर्शियनचे शिक्षक होते. त्यांच्या आईचे नाव गुलाबदेवी अग्रवाल होते. 1872 मध्ये लाला लजपतरायांचा विवाह राधादेवींशी झाला.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=N3cmDwAAQBAJ&amp;pg=PT189&amp;dq=lala+lajpat+rai+president&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjz68n27eTcAhWMvI8KHYiGBZIQ6AEIOTAD#v=onepage&amp;q=lala%20lajpat%20rai%20president&amp;f=false|title=Lajpat Rai - Life and Work|last=CHAND|first=FEROZ|date=2017-05-31|publisher=Publications Division Ministry of Information &amp; Broadcasting Government of India|isbn=9788123024387|language=en}}&lt;/ref&gt;

१८७० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात त्यांच्या वडलांची बदली रेवरी येथे झाली. तेथील सरकारी उच्च माध्यमिक शाळेत लजपतरायांचे सुरुवातीचे शिक्षण झाले.

सुरुवातीच्या आयुष्यात लजपतराय यांचे उदारमतवादी विचार आणि हिंदुत्वावरील त्यांचा विश्वास त्यांचे वडील आणि अतिशय धार्मिक आई यांच्यामुळे तयार झाला. १८८० मध्ये, लजपतरायांनी कायद्याचा अभ्यास करण्यासाठी [[लाहोर]] येथील सरकारी महाविद्यालयात प्रवेश घेतला. येथेच ते देशभक्त आणि भविष्यातील स्वातंत्र्यसैनिक लाला हंसराज आणि पंडित गुरुदत्त यांच्या संपर्कात आले.लाहोरमध्ये शिकत असताना स्वामी [[दयानंद सरस्वती]]ंच्या हिंदू सुधारणा चळवळीचा प्रभाव त्यांच्यावर पडला आणि ते आर्यसमाजाचे सदस्य बनले. तसेच लाहोर स्थित आर्य गॅझेटचे संस्थापक, संपादक बनले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.aryasamaj.com/enews/2010/feb/5.htm|title=http://www.aryasamaj.com/enews/2010/feb/5.htm|website=www.aryasamaj.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-08-11}}&lt;/ref&gt;

हिंदुत्वावरील वाढत्या विश्वासामुळे ते हिंदू महासभेत सामील झाले. त्यामुळे त्यांना नौजवान भारत सभेच्या टीकेला सामोरे जावे लागले. कारण ही महासभा धर्मनिरपेक्ष नव्हती. भारतीय उपखंडातील हिंदू जीवनपद्धतीवर लक्ष केंद्रित केल्यामुळे पुढे भारतीय स्वातंत्र्यासाठीच्या यशस्वी आंदोलनासाठी त्यांनी शांततामय मार्गाने चळवळी केल्या.१८८४मध्ये त्यांच्या वडलांची बदली [[रोहतक]] येथे झाली आणि लाहोर येथील अभ्यास संपवून लजपतरायसुद्धा त्यांच्या बरोबर आले. १८८६ मध्ये ते वडलांच्या बदलीबरोबर [[हिसार|हिसारला]] आले आणि तेथे त्यांनी वकिलीचा व्यवसाय सुरू केला. बाबू चूडामणींसह लजपतराय हिसारच्या बार कौन्सिलचे संस्थापक सदस्य बनले.

लहानपणापासूनच देशसेवा करण्याची राय यांची तीव्र इच्छा होती. त्यामुळे देशाची पारतंत्र्यातून सुटका करण्याची लजपतरायांनी शपथ घेतली. त्याच वर्षी त्यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची]] हिसार जिल्हा शाखा स्थापन केली. तसेच बाबू चूडामणी, चंदूलाल तयाल, हरीलाल तयाल आणि बालमुकुंद तयाल हे तयाल बंधू, डॉ. रामजीलाल हुडा, डॉ.धनीराम, आर्यसमाजी पंडित मुरारीलाल, शेठ छाजूराम जाट आणि देवराज संधीर यांच्याबरोबर लाला लजपतरायांनी आर्य समाजाची स्थापनासुद्धा केली. काँग्रेसच्या [[अलाहाबाद]] येथील वार्षिक अधिवेशनात हिसार जिल्ह्याचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी त्यांची १८८८ आणि १८८९मध्ये निवड झाली. १८९२मध्ये उच्च न्यायालयात वकिली करण्यासाठी ते लाहोर येथे गेले. स्वातंत्र्य मिळवण्यासाठी भारताच्या राजकीय धोरणाला आकार देण्यासाठी ते पत्रकारिता सुद्धा करत. त्यांनी द ट्रिब्यून सहित अनेक वृत्तपत्रांमध्ये नियमितपणे लेखन केले.

१८८६मध्ये त्यांनी महात्मा हंसराज यांना लाहोरमध्ये दयानंद अंग्लो-वैदिक स्कूलची स्थापना करण्यास मदत केली. भारताच्या १९४७ साली झालेल्या फाळणीनंतर लाहोरमधील या विद्यालयाचे रूपांतर इस्लामिया कॉलेजमध्ये झाले.

१९१४मध्ये स्वातंत्र्यलढ्यात योगदान देण्यासाठी लजपतरायांनी वकिलीला रामराम ठोकला. १९१४मध्ये ते ब्रिटनला गेले आणि नंतर १९१७ मध्ये [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेला]] गेले. ऑक्टोबर १९१७मध्ये त्यांनी [[न्यू यॉर्क]]मध्ये भारतीय होमरूल लीगची स्थापना केली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.aryasamaj.com/enews/2010/feb/5.htm|title=http://www.aryasamaj.com/enews/2010/feb/5.htm|website=www.aryasamaj.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-08-11}}&lt;/ref&gt; ते १९२७ ते १९३०पर्यंत अमेरिकेत होते.

== राष्ट्रवाद ==
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये सहभागी झाल्यानंतर आणि पंजाबमधील राजकीय निदर्शनामध्ये भाग घेतल्यानंतर, मे १९०७मध्ये कोणताही खटला न चालवता लाल लजपतरायांची [[म्यानमार|ब्रह्मदेशातील]] [[मंडाले]]च्या तुरुंगात रवानगी करण्यात आली. पण त्यांना अटक करून ठेवण्यासाठी पुरेसा पुरावा नाही, असे लॉर्ड मिंटो यांनी ठरवल्याने नोव्हेंबरमध्ये त्यांना परत जाण्याची परवानगी देण्यात आली.

१९२० साली [[कोलकाता]] येथे भरलेल्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या खास अधिवेशनात ते अध्यक्ष म्हणून निवडून आले. १९२१ मध्ये त्यांनी लाहोरमध्ये लोक सेवक मंडळ या ‘ना नफा’ तत्त्वावरील कल्याणकारी संघटनेची स्थापना केली. फाळणीनंतर या संस्थेचे कार्यालय [[दिल्ली]] येथे हलवण्यात आले. भारतभरात या संस्थेच्या अनेक शाखा आहेत.

== सायमन कमिशनच्या विरुद्ध निदर्शने ==
१९२८ मध्ये भारतातील राजकीय परिस्थितीबद्दल अहवाल देण्यासाठी सर जॉन सायमन यांच्या अध्यक्षतेखाली ब्रिटिश सरकारने एका आयोगाची स्थापना केली.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=q48FDgAAQBAJ&amp;pg=PT62&amp;lpg=PT62&amp;dq=%22%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE+%E0%A4%B2%E0%A4%9C%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%22+-wikipedia&amp;source=bl&amp;ots=Ktk1adrPP2&amp;sig=27JObzlC-7ZtEIgWbJGz4Py6o7A&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi9zpOdgOXcAhWEsI8KHUjeC-EQ6AEwGHoECCAQAQ#v=onepage&amp;q=%22%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%20%E0%A4%B2%E0%A4%9C%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%22%20-wikipedia&amp;f=false|title=भारतातील थोर अमर क्रांतिकारक : चंद्रशेखर आझाद: Bharat Ke Amar Krantikari : Chandrashekhar Azad|last=Agrawal|first=Meena|date=2017-01-31|publisher=Diamond Pocket Books Pvt Ltd|isbn=9789352615803|language=mr}}&lt;/ref&gt; भारतातील राजकीय पक्षांनी या आयोगावर बहिष्कार घातला, कारण या आयोगाच्या सदस्यांमध्ये एकही भारतीयाचा समावेश नव्हता. या आयोगाविरुद्ध भारतभर निदर्शने झाली. ३० ऑक्टोबर १९२८ रोजी जेव्हा या आयोगाने लाहोरला भेट दिली, तेव्हा त्याविरुद्ध मूक निदर्शनांचे नेतृत्व लाला लजपत रायांनी केले. पोलीस अधीक्षक जेम्स स्कॉट यांनी या निदर्शकांवर लाठी हल्ला करण्याचे आदेश दिले. जखमी होऊनसुद्धा लाला लजपतरायांनी या जमावासमोर भाषण केले. &quot;आज मी ज्या लाठ्या खाल्ल्या, त्या म्हणजे ब्रिटिश सरकारच्या भारतातील राजवटीच्या शवपेटिकेवरील शेवटचे खिळे ठरतील, असे मी जाहीर करतो.&quot; हे त्यांचे यावेळचे उद्गार होते.

== मृत्यू ==
[[चित्र:Lala_Lajpat_Rai_-_Scandal_Point_-_Shimla_2014-05-07_1194.JPG|इवलेसे|शिमला येथील लाला लजपत रायांचा पुतळा]]
निदर्शनांच्या वेळेला झालेल्या लाठी हल्ल्यातून लाला लजपतराय पूर्णपणे बरे झाले नाहीत आणि हृदयविकाराच्या धक्क्याने १७ नोव्हेंबर १९२८ रोजी त्यांचे निधन झाले. स्कॉटच्या लाठीमारामुळे लालाजींचा मृत्यू ओढवला, असे डॉक्टरांचे म्हणणे होते. पण जेव्हा हा मुद्दा ब्रिटनच्या संसदेत उपस्थित करण्यात आला तेव्हा, यात आपली काहीही भूमिका नव्हती, असे ब्रिटिश सरकारने जाहीर केले. या घटनेचा सूड घेण्याचे [[भगतसिंग]] यांनी ठरवले.
[[चित्र:Lala_Lajpat_Rai_photo_in_Young_India.jpg|इवलेसे|यंग इंडिया मधील लाला लजपतरायाचे छायाचित्र]]

पण ऐनवेळी स्कॉटला ओळखण्यात चूक झाल्यामुळे भगतसिंगांना सॉन्डर्स या सहाय्यक पोलीस अधीक्षकावर गोळ्या झाडण्याचा इशारा करण्यात आला. १७ डिसेंबर १९२८ रोजी लाहोरमधील जिल्हा पोलीस मुख्यालयातून बाहेर पडणाऱ्या सॉन्डर्सवर राजगुरू आणि भगतसिंग यांनी गोळ्या झाडल्या.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://bharatdiscovery.org/india/%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%AA%E0%A4%A4_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF|title=लाला लाजपत राय - भारतकोश, ज्ञान का हिंदी महासागर|website=bharatdiscovery.org|भाषा=hi|ॲक्सेसदिनांक=2018-08-11}}&lt;/ref&gt; या दोघांचा पाठलाग करणारा चननसिंग नावाचा हेड कॉन्स्टेबल चंद्रशेखर आझाद यांनी केलेल्या गोळीबारात जखमी झाला.  

== लाला लजपतरायांनी लिहिलेली पुस्तके ==
* यंग इंडिया &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.aryasamaj.com/enews/2010/feb/5.htm|title=http://www.aryasamaj.com/enews/2010/feb/5.htm|website=www.aryasamaj.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-08-11}}&lt;/ref&gt;
* द कलेक्टेड वर्क्स ऑफ लाला लजपत राय. संपादक: बी.आर.नंदा&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=N9AqAQAAIAAJ&amp;q=lala+lajpat+rai&amp;dq=lala+lajpat+rai&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiOx6ih_uTcAhVKRY8KHe-5D8cQ6AEIKDAA|title=The collected works of Lala Lajpat Rai|last=(Lala)|first=Lajpat Rai|last2=Nanda|first2=Bal Ram|date=2010|publisher=Manohar|isbn=9788173048227|language=en}}&lt;/ref&gt;  
* लाला लजपत राय रायटिंग अँड स्पीचेस  &lt;ref name=&quot;books.google.co.in&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=mY85AQAAIAAJ&amp;q=lala+lajpat+rai&amp;dq=lala+lajpat+rai&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiOx6ih_uTcAhVKRY8KHe-5D8cQ6AEITzAI|title=Lala Lajpat Rai writings and speeches|last=(Lala)|first=Lajpat Rai|date=1966|publisher=University Publishers|language=en}}&lt;/ref&gt;
* मॅझिनी, गॅरिबाल्डी, शिवाजी महाराज यांची उर्दू भाषेत लिहिलेली संक्षिप्त चरित्रे &lt;ref name=&quot;books.google.co.in&quot;/&gt; 
* श्रीकृष्ण आणि त्याची शिकवण 
* महान अशोक

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;

{{भारतीय स्वातंत्र्यलढा}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:राय,लाला लाजपत}}
[[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]]
[[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]]
[[वर्ग:इ.स. १८३६ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. १९२९ मधील मृत्यू]]</text>
      <sha1>cwgvy8aklfu63p7m3kgm3r9vzc5ly7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>फिनएर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54958</id>
    <revision>
      <id>2680155</id>
      <parentid>2606865</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* सहाय्यक विमान कंपनी */</comment>
      <origin>2680155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17114" sha1="lmu3fmi9zab6lg0fq9o5ptvvdkzpvpj" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = फिनएअर
| चित्र             = Finnair_Logo.svg
| चित्र_आकारमान     = 250 px
| IATA           = AY
| ICAO           = FIN
| callsign       = FINNAIR
| स्थापना            = १ नोव्हेंबर १९२३
| सुरुवात           =
| बंद               =  
| विमानतळ         = [[हेलसिंकी विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = 
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = फिनएअर प्लस
| एलायंस           = [[वनवर्ल्ड]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     = ५९
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = ''Designed for you''
| मुख्यालय         = [[व्हंटा]], [[फिनलंड]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://finnair.com
}}
[[चित्र:Finnair_Airbus_A340-313X_OH-LQG.jpg|250 px|इवलेसे|फिनएअरचे [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर थांबलेले [[एअरबस ए३४०]] विमान]]
'''फिनएअर''' ({{lang-fi|Finnair Oyj}}, {{lang-sv| Finnair Abp}}) ही [[फिनलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२३ सालापासून कार्यामध्ये असलेली फिनएअर ही जगातील पाचव्या क्रमांकाची सर्वात जुनी विमानकंपनी आहे.

फिनएअरचे मुख्यालय [[हेलसिंकी]]च्या [[व्हंटा]] ह्या उपनगरात असून [[हेलसिंकी विमानतळ|हेलसिंकी विमानतळावर]] तिचा प्रमुख वाहतूकतळ आहे.

फिनलंड सरकार प्रमुख भागधारक (५५.८%) असलेली फिनएर आणि त्याच्या उपकंपन्यांचा फिनलंडमधील आंतर्देशीय आणि आंतरराष्ट्रीय विमान प्रवासी सेवेवर मोठा प्रभाव आहे. २०१५ मध्ये या कंपनीची सेवा [[युरोप]]मधील ६० देश, [[आशिया]] खंडातील १३  देश आणि [[उत्तर अमेरिका]] खंडातील ४ देशातील ठिकाणी १ कोटी प्रवाशांनी वापरली. जानेवारी २०१६ मध्ये या कंपनीचे ४,८१७ कर्मचारी होते.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.finnairgroup.com/linked/en/konserni/Finnair2015-EN-TP-virallinen-final.pdf|title=फायनांसिअल स्टेटमेंट 1 जानेवारी - 31 डिसेंबर 2015|प्रकाशक=फिनएअरग्रुप.कॉम|दिनांक=२३ जानेवारी २०१७|प्राप्त दिनांक=|accessdate=2017-01-23|archive-date=2016-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216125336/http://www.finnairgroup.com/linked/en/konserni/Finnair2015-EN-TP-virallinen-final.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

फिनएरला १९६३ पासून अपघातात विमान किंवा जीवितहानी झालेली नाही.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.jacdec.de/safety-ranking-2014/|title= सेफ्टी रॅंकिंग 2014 |प्रकाशक=जेकडेक.डे  |दिनांक=१ एप्रिल २०१५ | प्राप्त दिनांक=}}&lt;/ref&gt;

==इतिहास==
फिनएरची स्थापना १ नोव्हेंबर, १९२३ रोजी एरो ली या नावाने झाली. सुरुवातीस या कंपनीच्या उड्डाणांचा संकेत एवाय होता. हा संकेत ''एरो इहितो'' (फिनिश भाषेत विमानकंपनी) वरून घेतला गेला होता. फिनएरचा स्थापक बृनो लुकंदर त्याआधी एरोनॉट ही एस्टोनियामधील विमानकंपनी चालवित असे.

===दुसरे महायुद्ध===
दुसऱ्या महायुद्धात हेलसिंकीवर झालेल्या हल्ल्याने फिनएर अडचणीत आली होती. फिनलंडच्या वायुसेनेने १९३९-४० च्या हिवाळ्यात फिनएरची अर्धीअधिक विमाने हस्तगत केली व मोठ्या संख्येने लहान मुलांना [[स्वीडन]]मध्ये स्थलांतरित केले.

===युद्धोत्तर===
१९४६मध्ये फिनिश सरकारने [[डग्लस डीसी-३]] प्रकारची विमाने खरेदी करण्यासाठी समभाग विकले व फिनएरच्या मार्गांची व्याप्ती वाढवली. १९५३मध्ये फिनएरने [[कॉन्व्हेर-४४०]] प्रकारची विमाने वापरून [[लंडन]]पर्यंतची सेवा सुरू केली.

{{बदल}}
==सहाय्यक विमान कंपनी== 
फिन एर कार्गो ओवाय आणि फिन एर कार्गो टर्मिनल या दोन फिन एरच्या सहाय्यक कंपनी की ज्या मालवाहतुकीचे काम पहातात. यां दोन्ही एरलाइनची कार्यालये हेल्शिंकी विमान तळावर आहेत. सध्या फिनएर त्यांची स्वताःची विमाने मालवहातुकीसाठी वापरतात. 

फिन एरची हेल्शिंकी एर पोर्ट, ब्रुसेल्स एरपोर्ट,लंडन हिथ्रो एर पोर्ट ही मालवाहतुकीची तीन केंद्रे आहेत.

==नोर्दिक प्रादेशिक एयरलाइन== 
ही एक फिनएरची सहाय्यक विमान कंपनी आहे. फिनएरचीच ATR-७२-५०० आणि एम्ब्रायर इ१९०  ही विमाने भाड्याने घेऊन ही एर वापर करते. या सर्व विमानाची छबी फिनएरचीच आहे. ही एरलाइन २० ऑक्टोबर २०११ रोजी Flybe आणि फिनएर हा एकत्रित करार (जाइंट वेंचर) होऊन चालू झाली. १ मे २०१५ पासून फिनएरचे विमान नियमांनुसार ही विमान कंपनी चालू आहे.  

==कंपनी आराखडा== 
===विमान छबी=== 
डिसेंबर २०१० मध्ये या एरलाइन ने विमानांची छबी बदलली. विमानांच्या मुख्य भागावर ठळक आणि मोठ्या अक्षरात नाव कोरले. इंजींनाना सफेद रंग दिला. शेपटीचे बाजूस सफेद रंगात नीळा लोगो ठेवला. शेपटीवरील पृथ्वीगोल हटविला.

===विमान सेवक पोषाख===
फिनएरचे नियमांनुसार सेवकांची स्थिति आहे. केबिन मधील सर्वसाधारण सेवकाला खांद्यावर एक पट्टी, जे सेवक सीनियर आहेत, त्यांना परसर हुद्दा आहे आणि हाँग काँग,सिंगापूर आणि स्पेन कडे जाणाऱ्या विमानात सेवा देतात त्यांना दोन पट्ट्या, व मुख्य परसरला  तीन पट्ट्या आहेत. शिवाय स्त्री परसरला तिच्या ड्रेस किंवा ब्लाऊज वर सफेद उभी पट्टी आहे. फिनएरचे सेवकांनी विमान उड्डाण आणि लॅंडींगचे वेळी सुरक्षा म्हणून मोजे घालण्याचे बंधन आहे. 

==विमान गंतव्य स्थानक== 
फिनएर एशिया, युरोप, उत्तर अमेरिका या खंडातील ३७ देशातील ११० ठिकाणी त्यांचे हेल्शिंकी या मुख्य केंद्रातून विमान सेवा देते.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.cleartrip.com/flight-booking/finnair-airlines.html |title=फिन एयर - कॉंनेक्टिव्हिटी ॲंड फ्लीट इन्फॉर्मशन |प्रकाशक=क्लियरट्रिप.कॉम |दिनांक=२३ जानेवारी २०१७ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2017-01-23 |archive-date=2016-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124162102/https://www.cleartrip.com/flight-booking/finnair-airlines.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

==कायदेशीर भागीदारी करार==
फिनएरने खालील विमान कंपनीशी भागीदारी करार केलेले आहेत.

*एरोफ्लोट
*एर बर्लिन 
*एर चायना 
*एर फ्रांस 
*अमेरिकन एर लाइन्स 
*बँकॉक एरवेझ 
*बेलविय 
*ब्राथेंस रिजिनल एरवेझ 
*ब्रिटिश एरवेझ 
*काथे पॅसिफिक 
*झेक एरलाइन्स 
*फ्लायबे 
*इबेरीय
*इकेलंड एर
*जपान एरलाइन्स
*जेटस्टार एशिया एरवेझ 
*मलेशिया एरलाइन्स 
*नेक्स्टजेट 
*कांटास
*कतार एरवेझ
*श्रीलंकन एरलाइन्स 
*TAP पोर्तुगाल 
*व्हिएतनाम एरलाइन्स 

==सेवा==
जे नियमित विमान प्रवाशी आहेत त्यांना त्या त्या विमान वर्गवातील प्रवासासाठी गुण दिले जातात आणि त्यांचे एकत्रीकरण करून त्यांची स्वर्ण, रजत, रौप्य वर्गवारीत गणना केली जाते. अशा प्रवाशांना पुढील प्रवासात स्वागत कक्षात प्राधान्य दिले जाते. शिवाय करारबद्द इतर विमानात देखील त्यांना प्राधान्य दिले जाते. विविध हॉटेलमधील सेवेत तसेच वाहनात देखील प्राधान्य दिले जाते. खानपान व्यवस्थाही विमानात तसेच विमान तळावर समाधानकारक ठेवलेली आहे. 

विमानात एलसीडी विडियो मॉनिटर, त्यात मूवीज, व्यवस्था ठेवलेली आहे. दैनिक, साप्ताहिक,या सुविधाही आहेत.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.finnair.com/gb/gb/in-flight-entertainment|title= इन-फ्लायईट्स एंटरटेनमेंट ऑन फिनएअर फ्लायईट्स  |प्रकाशक=फिनएयर.कॉम |दिनांक=२३ जानेवारी २०१७ | प्राप्त दिनांक=}}&lt;/ref&gt;

==बक्षीस (Awards)==                                                                                
सन २००९ मध्ये स्कायट्रक्स जागतिक एर लाइन अवॉर्ड कडून ४-स्टार लाइन अवॉर्ड प्राप्त झाला.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.worldairlineawards.com/Awards/world_airline_rating.html|title= दि वर्ल्ड'स  टॉप 100 एअरलाईन इन 2016  |प्रकाशक=वर्ल्डएअरलाईनअवॉर्ड्स.कॉम  |दिनांक=२९ डिसेंबर २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}&lt;/ref&gt;                                                                               
सन २०१० ते २०१६ पर्यंत सतत प्रत्येक वर्षी उत्तर युरोपची बेस्ट एर लाइन आणि बेस्ट यूरोपियन एर लाइन हे अवॉर्ड अनुक्रमे TTG वार्षिक प्रवाशी अवॉर्ड आणि AFTA राष्ट्रीय प्रवाशी उध्योग अवॉर्ड यांचे कडून प्राप्त झाले.                                                                             
सन २०१३ मध्ये AFTA राष्ट्रीय प्रवाशी व्यवसाय अवॉर्ड कडून बेस्ट इंटरनॅशनल एरलाइन- ऑफ लाइन कॅरियर आणि २०१६ मध्ये बेस्ट ट्रॅवल अवॉर्ड कडून बेस्ट एरलाइन व्यवसाय अवॉर्ड व जागतिक प्रवाशी अवॉर्ड कडून विमानातील खानपान व्यवस्था अवॉर्ड प्राप्त झाले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.cision.com/finnair/r/finnair-selected-as-best-airline-for-business-class-and-best-airline-for-inflight-catering-in-china,c2125849|title=फिन एयर सेलेक्टड ऍज बेस्ट एअरलाईन फॉर बीझीनेस क्लास ॲंड बेस्ट एअरलाईन फॉर इन-फ्लाइट कॅटरिंग इन चायना  |प्रकाशक=सिसिन.कॉम |दिनांक=१८ नोव्हेंबर २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}&lt;/ref&gt; 

==अपघात==
सन १९४० मध्ये जेयु ५२ कलेवा एरलाइनचे विमान सोविएत एर फोर्स ने पाडले होते. तसेच सन १९६१ आणि १९६३ मध्ये डीसी-३ या विमानाचे अपघात होऊन जीवित हानी झाली होती. 

==संदर्भ==
&lt;references/&gt;
==बाह्य दुवे==
{{Commons|Finnair|फिनएअर}}
* [http://finnair.com/ फिनएअर]

[[वर्ग:फिनलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:वनवर्ल्ड]]</text>
      <sha1>lmu3fmi9zab6lg0fq9o5ptvvdkzpvpj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>एलओटी पोलिश एरलाइन्स</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55058</id>
    <revision>
      <id>2680114</id>
      <parentid>2680037</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T18:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने (अ ते औ) */</comment>
      <origin>2680114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5211" sha1="lth4yhy6ejukptd1b67xbvncek59rzo" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 
| IATA           = LO
| ICAO           = LOT
| callsign       = POLOT
| स्थापना            = १ जानेवारी इ.स. १९२९ 
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[वर्झावा चोपिन विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = 
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = ''माइल्स अँड मोअर''
| एलायंस           = [[स्टार अलायन्स]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  ३६
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[वर्झावा]], [[पोलंड]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.lot.com/
}}
[[चित्र:LOT Polish Airlines Boeing 787-8 (SP-LRB) at Hannover Airport (2).jpg|250 px|एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] विमान|इवलेसे]]
'''एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स''' ([[पोलिश भाषा|पोलिश]]: Polskie Linie Lotnicze LOT) ही [[पोलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२९ साली स्थापन झालेली लोत ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे.

== गंतव्यस्थाने (अ ते औ) ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! संदर्भ
|-
|अल्बानिया
|[[तिराना]]
|[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|आर्मेनिया
|[[येरेवान]]
|[[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|ऑस्ट्रिया
|[[व्हिएन्ना]]
|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|अझरबैजान
|[[बाकू]]
|[[हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url =https://300gospodarka.pl/news/nowy-azjatycki-kierunek-pll-lot-w-maju-polecimy-do-baku|title=Nowy, azjatycki kierunek PLL LOT. W maju polecimy do Baku|publisher=300gospodarka.pl| language=Polish|date=21 March 2022| accessdate =16 April 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|इजिप्त
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|इजिप्त
|[[हर्गडा]]
|[[हर्गडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|एस्टोनिया
|[[टॅलिन]]
|[[टॅलिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|आइसलंड
|[[रेक्याविक]]
|[[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-lons25kef|title=LOT Polish Airlines adds Iceland service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=27 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|आयर्लंड
|[[डब्लिन]]
|[[डब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|इस्रायल
|[[तेल अवीव]]
|[[बेन गुरियन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=המגמה החיובית נמשכת: LOT הפולנית חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=29 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 July 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LO_TLV_Aug_25&quot;&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=הבוקר: LOT הפולנית חזרה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=1 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=1 August 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;
|}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|LOT|{{लेखनाव}}}}
*{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.lot.com/}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:स्टार अलायन्स]]</text>
      <sha1>lth4yhy6ejukptd1b67xbvncek59rzo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680115</id>
      <parentid>2680114</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T19:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने (अ ते औ) */</comment>
      <origin>2680115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31851" sha1="q0uf0c9g4f7xb06zwzxnrb4tixxll2b" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 
| IATA           = LO
| ICAO           = LOT
| callsign       = POLOT
| स्थापना            = १ जानेवारी इ.स. १९२९ 
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[वर्झावा चोपिन विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = 
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = ''माइल्स अँड मोअर''
| एलायंस           = [[स्टार अलायन्स]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  ३६
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[वर्झावा]], [[पोलंड]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.lot.com/
}}
[[चित्र:LOT Polish Airlines Boeing 787-8 (SP-LRB) at Hannover Airport (2).jpg|250 px|एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] विमान|इवलेसे]]
'''एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स''' ([[पोलिश भाषा|पोलिश]]: Polskie Linie Lotnicze LOT) ही [[पोलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२९ साली स्थापन झालेली लोत ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे.

== गंतव्यस्थाने ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! संदर्भ
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अल्बानिया]]
|[[तिराना]]
|[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेन तेरेझा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आर्मेनिया]]
|[[येरेवान]]
|[[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[ऑस्ट्रिया]]
|[[व्हिएन्ना]]
|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अझरबैजान]]
|[[बाकू]]
|[[हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url =https://300gospodarka.pl/news/nowy-azjatycki-kierunek-pll-lot-w-maju-polecimy-do-baku|title=Nowy, azjatycki kierunek PLL LOT. W maju polecimy do Baku|publisher=300gospodarka.pl| language=Polish|date=21 March 2022| accessdate =16 April 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[इजिप्त]]
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हर्गडा]]
|[[हर्गडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[इजिप्त]]
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हर्गडा]]
|[[हर्गडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आइसलंड]]
|[[रेक्याविक]]
|[[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-lons25kef|title=LOT Polish Airlines adds Iceland service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=27 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आयर्लंड]]
|[[डब्लिन]]
|[[डब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इस्रायल]]
|[[तेल अवीव]]
|[[बेन गुरियन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=המגמה החיובית נמשכת: LOT הפולנית חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=29 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 July 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LO_TLV_Aug_25&quot;&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=הבוקר: LOT הפולנית חזרה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=1 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=1 August 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[क्रोएशिया]]
|[[डुब्रोवनिक]]
|[[डुब्रोवनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुला]]
|[[पुला विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[रियेका]]
|[[रियेका विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://avioradar.hr/index.php/en/domestic-news-from-croatia/1684-lot-schedules-new-route-to-rijeka|title = LOT schedules new route to Rijeka}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्प्लिट]]
|[[स्प्लिट विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झादार]]
|[[झादार विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झाग्रेब]]
|[[झाग्रेब विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[चेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[झेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]
|[[पुएर्तो प्लाता]]
|[[ग्रेगोरिओ लुपेरॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुंटा काना]]
|[[पुंटा काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[फिनलंड]]
|[[रोव्हानिएमी]]
|[[रोव्हानिएमी विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;7&quot;|[[जर्मनी]]
|[[बर्लिन]]
|[[बर्लिन ब्रँडेनबुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]
|[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[फ्रँकफुर्ट]]
|[[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हॅम्बुर्ग]]
|[[हॅम्बुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[म्युनिक]]
|[[म्युनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्युर्नबर्ग]]
|[[न्युर्नबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टुटगार्ट]]
|[[स्टुटगार्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[ग्रीस]]
|[[अथेन्स]]
|[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Will Return to Athens ...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कॉर्फू]]
|[[कॉर्फू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कोस]]
|[[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[मायटिलिनी]]
|[[मायटिलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|[[रोड्स]]
|[[रोड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[थेस्सालोनिकी]]
|[[थेस्सालोनिकी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[हंगेरी]]
|[[बुडापेस्ट]]
|[[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[भारत]]
|[[दिल्ली]]
|[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गोवा]]
|[[डाबोलीम विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मुंबई]]
|[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इंडोनेशिया]]
|[[डेन्पासार]]
|[[नगुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[इटली]]
|[[बोलोन्या]]
|[[बोलोन्या गुलिएल्मो मार्कोनी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मिलान]]
|[[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[रिमिनी]]
|[[फेडेरिको फेलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[रोम]]
|[[लिओनार्दो दा विंची–फ्युमिचिनो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[व्हेनिस]]
|[[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[जपान]]
|[[टोकियो]]
|[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[कझाकस्तान]]
|[[अल्माटी]]
|[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|लवकरच (३१ मार्च २०२६ पासून)
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[अस्ताना]]
|[[नूरसुल्तान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[केन्या]]
|[[मोम्बासा]]
|[[मोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लात्व्हिया]]
|[[रिगा]]
|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लेबनॉन]]
|[[बेइरूट]]
|[[बेइरूट–रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[लिथुआनिया]]
|[[काउनस]]
|[[काउनस विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पालांगा]]
|[[पालांगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[व्हिल्नियस]]
|[[व्हिल्नियस चिउर्लिओनिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लक्झेंबर्ग]]
|[[लक्झेंबर्ग शहर]]
|[[लक्झेंबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[माल्टा]]
|[[व्हॅलेट्टा]]
|[[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मॉरिशस]]
|[[पोर्ट लुई]]
|[[सर सिवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मेक्सिको]]
|[[कॅन्कून]]
|[[कॅन्कून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोल्डोव्हा]]
|[[किशिनौ]]
|[[किशिनौ यूजेन डोगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[मॉन्टेनेग्रो]]
|[[पोडगोरित्सा]]
|[[पोडगोरित्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[टिवात]]
|[[टिवात विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोरोक्को]]
|[[माराकेश]]
|[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[नेदरलँड्स]]
|[[अॅमस्टरडॅम]]
|[[अॅमस्टरडॅम एअरपोर्ट स्कीपोल]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[उत्तर मॅसिडोनिया]]
|[[ओह्रिड]]
|[[ओह्रिड सेंट पॉल द अपॉसल विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्कोप्ये]]
|[[स्कोप्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|[[ओस्लो गार्डर्मोएन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275174/lot-resumes-oslo-service-in-march-2018/ |title=LOT resumes Oslo service in March 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टाव्हेंगर]]
|[[स्टाव्हेंगर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2025 |title=LOT Polish Airlines Schedules Stavanger late-Nov 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250904-lonw25svg}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[पोर्तुगाल]]
|[[लिस्बन]]
|[[लिस्बन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|title=LOT POLISH AIRLINES ADDS LISBON SERVICE FROM FEB 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-lofeb25lis}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[रोमानिया]]
|[[बुखारेस्ट]]
|[[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्लुज-नापोका]]
|[[क्लुज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ओराडेआ]]
|[[ओराडेआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सौदी अरेबिया]]
|[[रियाध]]
|[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aviationweek.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सर्बिया]]
|[[बेलग्रेड]]
|[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हाकिया]]
|[[कोसिसे]]
|[[कोसिसे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हेनिया]]
|[[ल्युब्लियाना]]
|[[ल्युब्लियाना योझे पुच्निक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lot.com/pl/en/routemap}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[दक्षिण कोरिया]]
|[[सोल]]
|[[इंचेऑन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.breaknews.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[स्पेन]]
|[[बार्सिलोना]]
|[[होसेप तार्रादेल्लास बार्सिलोना–एल प्रत विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[गिरोना]]
|[[गिरोना–कोस्ता ब्रावा विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[माद्रिद]]
|[[माद्रिद–बाऱ्हास विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[मालागा]]
|[[मालागा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://businessinsider.com.pl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[पाल्मा दे मायोर्का]]
|[[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[तेनेरिफे]]
|[[तेनेरिफे दक्षिण विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वीडन]]
|[[गोटेबॉर्ग]]
|[[गोटेबॉर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्टॉकहोम]]
|[[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वित्झर्लंड]]
|[[जिनिव्हा]]
|[[जिनिव्हा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झुरिक]]
|[[झुरिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[थायलंड]]
|[[बँकॉक]]
|[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[फुकेट]]
|[[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[तुर्की]]
|[[अंताल्या]]
|[[अंताल्या विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;itaka.pl&quot;/&gt;
|-
|[[इस्तंबूल]]
|[[इस्तंबूल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[युनायटेड किंग्डम]]
|[[लंडन]]
|[[लंडन सिटी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[लंडन]]
|[[हीथ्रो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[युनायटेड स्टेट्स]]
|[[शिकागो]]
|[[ओ'हारे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लॉस एंजेलिस]]
|[[लॉस एंजेलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://atwonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मायामी]]
|[[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नेवार्क]]
|[[नेवार्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्यूयॉर्क शहर]]
|[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[सॅन फ्रान्सिस्को]]
|[[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी&lt;br /&gt;६ मे २०२६ पासून
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://onemileatatime.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[उझबेकिस्तान]]
|[[ताश्कंद]]
|[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Resumes Tashkent Flights From Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines 2Q24 Tashkent Service Increase |url=https://aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Moves Tashkent Service to mid-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[व्हिएतनाम]]
|[[फू कॉक]]
|[[फू कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|LOT|{{लेखनाव}}}}
*{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.lot.com/}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:स्टार अलायन्स]]</text>
      <sha1>q0uf0c9g4f7xb06zwzxnrb4tixxll2b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680116</id>
      <parentid>2680115</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T19:40:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — शहराचे अचूक नाव ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#शहराचे अचूक नाव|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2680116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31852" sha1="6bp5uvh6hdycwzlfxiu4brmklrehm6i" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 
| IATA           = LO
| ICAO           = LOT
| callsign       = POLOT
| स्थापना            = १ जानेवारी इ.स. १९२९ 
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[वर्झावा चोपिन विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = 
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = ''माइल्स अँड मोअर''
| एलायंस           = [[स्टार अलायन्स]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  ३६
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[वर्झावा]], [[पोलंड]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.lot.com/
}}
[[चित्र:LOT Polish Airlines Boeing 787-8 (SP-LRB) at Hannover Airport (2).jpg|250 px|एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] विमान|इवलेसे]]
'''एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स''' ([[पोलिश भाषा|पोलिश]]: Polskie Linie Lotnicze LOT) ही [[पोलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२९ साली स्थापन झालेली लोत ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे.

== गंतव्यस्थाने ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! संदर्भ
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अल्बानिया]]
|[[तिराना]]
|[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेन तेरेझा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आर्मेनिया]]
|[[येरेवान]]
|[[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[ऑस्ट्रिया]]
|[[व्हिएन्ना]]
|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अझरबैजान]]
|[[बाकू]]
|[[हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url =https://300gospodarka.pl/news/nowy-azjatycki-kierunek-pll-lot-w-maju-polecimy-do-baku|title=Nowy, azjatycki kierunek PLL LOT. W maju polecimy do Baku|publisher=300gospodarka.pl| language=Polish|date=21 March 2022| accessdate =16 April 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[इजिप्त]]
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हर्गडा]]
|[[हर्गडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[इजिप्त]]
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हर्गडा]]
|[[हर्गडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आइसलंड]]
|[[रेक्याविक]]
|[[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-lons25kef|title=LOT Polish Airlines adds Iceland service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=27 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आयर्लंड]]
|[[डब्लिन]]
|[[डब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इस्रायल]]
|[[तेल अवीव]]
|[[बेन गुरियन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=המגמה החיובית נמשכת: LOT הפולנית חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=29 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 July 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LO_TLV_Aug_25&quot;&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=הבוקר: LOT הפולנית חזרה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=1 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=1 August 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[क्रोएशिया]]
|[[डुब्रोवनिक]]
|[[डुब्रोवनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुला]]
|[[पुला विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[रियेका]]
|[[रियेका विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://avioradar.hr/index.php/en/domestic-news-from-croatia/1684-lot-schedules-new-route-to-rijeka|title = LOT schedules new route to Rijeka}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्प्लिट]]
|[[स्प्लिट विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झादार]]
|[[झादार विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झाग्रेब]]
|[[झाग्रेब विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[चेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[झेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]
|[[पुएर्तो प्लाता]]
|[[ग्रेगोरिओ लुपेरॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुंटा काना]]
|[[पुंटा काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[फिनलंड]]
|[[रोव्हानिएमी]]
|[[रोव्हानिएमी विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;7&quot;|[[जर्मनी]]
|[[बर्लिन]]
|[[बर्लिन ब्रँडेनबुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]
|[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[फ्रँकफुर्ट]]
|[[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हॅम्बुर्ग]]
|[[हॅम्बुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[म्युनिक]]
|[[म्युनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्युर्नबर्ग]]
|[[न्युर्नबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टुटगार्ट]]
|[[स्टुटगार्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[ग्रीस]]
|[[अथेन्स]]
|[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Will Return to Athens ...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कॉर्फू]]
|[[कॉर्फू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कोस]]
|[[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[मायटिलिनी]]
|[[मायटिलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|[[रोड्स]]
|[[रोड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[थेस्सालोनिकी]]
|[[थेस्सालोनिकी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[हंगेरी]]
|[[बुडापेस्ट]]
|[[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[भारत]]
|[[दिल्ली]]
|[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गोवा]]
|[[डाबोलीम विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मुंबई]]
|[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इंडोनेशिया]]
|[[डेन्पासार]]
|[[नगुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[इटली]]
|[[बोलोन्या]]
|[[बोलोन्या गुलिएल्मो मार्कोनी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मिलान]]
|[[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[रिमिनी]]
|[[फेडेरिको फेलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[रोम]]
|[[लिओनार्दो दा विंची–फ्युमिचिनो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[व्हेनिस]]
|[[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[जपान]]
|[[टोकियो]]
|[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[कझाकस्तान]]
|[[अल्माटी]]
|[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|लवकरच (३१ मार्च २०२६ पासून)
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[अस्ताना]]
|[[नूरसुल्तान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[केन्या]]
|[[मोम्बासा]]
|[[मोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लात्व्हिया]]
|[[रिगा]]
|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लेबनॉन]]
|[[बेइरूट]]
|[[बेइरूट–रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[लिथुआनिया]]
|[[काउनस]]
|[[काउनस विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पालांगा]]
|[[पालांगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[व्हिल्नियस]]
|[[व्हिल्नियस चिउर्लिओनिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लक्झेंबर्ग]]
|[[लक्झेंबर्ग शहर]]
|[[लक्झेंबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[माल्टा]]
|[[व्हॅलेट्टा]]
|[[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मॉरिशस]]
|[[पोर्ट लुई]]
|[[सर सिवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मेक्सिको]]
|[[कॅन्कून]]
|[[कॅन्कून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोल्डोव्हा]]
|[[किशिनौ]]
|[[किशिनौ यूजेन डोगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[मॉन्टेनेग्रो]]
|[[पोडगोरित्सा]]
|[[पोडगोरित्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[टिवात]]
|[[टिवात विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोरोक्को]]
|[[माराकेश]]
|[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[नेदरलँड्स]]
|[[अॅमस्टरडॅम]]
|[[अॅमस्टरडॅम एअरपोर्ट स्कीपोल]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[उत्तर मॅसिडोनिया]]
|[[ओह्रिड]]
|[[ओह्रिड सेंट पॉल द अपॉसल विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्कोप्ये]]
|[[स्कोप्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|[[ओस्लो गार्डर्मोएन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275174/lot-resumes-oslo-service-in-march-2018/ |title=LOT resumes Oslo service in March 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टाव्हेंगर]]
|[[स्टाव्हेंगर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2025 |title=LOT Polish Airlines Schedules Stavanger late-Nov 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250904-lonw25svg}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[पोर्तुगाल]]
|[[लिस्बन]]
|[[लिस्बन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|title=LOT POLISH AIRLINES ADDS LISBON SERVICE FROM FEB 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-lofeb25lis}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[रोमानिया]]
|[[बुखारेस्ट]]
|[[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्लुज-नापोका]]
|[[क्लुज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ओराडेआ]]
|[[ओराडेआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सौदी अरेबिया]]
|[[रियाध]]
|[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aviationweek.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सर्बिया]]
|[[बेलग्रेड]]
|[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हाकिया]]
|[[कोसिसे]]
|[[कोसिसे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हेनिया]]
|[[ल्युब्लियाना]]
|[[ल्युब्लियाना योझे पुच्निक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lot.com/pl/en/routemap}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[दक्षिण कोरिया]]
|[[सोल]]
|[[इंचेऑन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.breaknews.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[स्पेन]]
|[[बार्सिलोना]]
|[[होसेप तार्रादेल्लास बार्सिलोना–एल प्रत विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[गिरोना]]
|[[गिरोना–कोस्ता ब्रावा विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[माद्रिद]]
|[[माद्रिद–बाऱ्हास विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[मालागा]]
|[[मालागा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://businessinsider.com.pl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[पाल्मा दे मायोर्का]]
|[[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[तेनेरिफे]]
|[[तेनेरिफे दक्षिण विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वीडन]]
|[[गोटेबॉर्ग]]
|[[गोटेबॉर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्टॉकहोम]]
|[[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वित्झर्लंड]]
|[[जिनिव्हा]]
|[[जिनिव्हा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झुरिक]]
|[[झुरिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[थायलंड]]
|[[बँकॉक]]
|[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[फुकेट]]
|[[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[तुर्की]]
|[[अंताल्या]]
|[[अंताल्या विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;itaka.pl&quot;/&gt;
|-
|[[इस्तंबूल]]
|[[इस्तंबूल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[युनायटेड किंग्डम]]
|[[लंडन]]
|[[लंडन सिटी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[लंडन]]
|[[हीथ्रो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[युनायटेड स्टेट्स]]
|[[शिकागो]]
|[[ओ'हारे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लॉस एंजेलिस]]
|[[लॉस एंजेलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://atwonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मायामी]]
|[[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नेवार्क]]
|[[नेवार्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्यू यॉर्क शहर]]
|[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[सॅन फ्रान्सिस्को]]
|[[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी&lt;br /&gt;६ मे २०२६ पासून
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://onemileatatime.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[उझबेकिस्तान]]
|[[ताश्कंद]]
|[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Resumes Tashkent Flights From Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines 2Q24 Tashkent Service Increase |url=https://aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Moves Tashkent Service to mid-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[व्हिएतनाम]]
|[[फू कॉक]]
|[[फू कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|LOT|{{लेखनाव}}}}
*{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.lot.com/}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:स्टार अलायन्स]]</text>
      <sha1>6bp5uvh6hdycwzlfxiu4brmklrehm6i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680117</id>
      <parentid>2680116</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T19:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने */</comment>
      <origin>2680117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31494" sha1="76tj8sd0xyrj3hfa4tsu96upus1pmk9" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 
| IATA           = LO
| ICAO           = LOT
| callsign       = POLOT
| स्थापना            = १ जानेवारी इ.स. १९२९ 
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[वर्झावा चोपिन विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = 
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = ''माइल्स अँड मोअर''
| एलायंस           = [[स्टार अलायन्स]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  ३६
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[वर्झावा]], [[पोलंड]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.lot.com/
}}
[[चित्र:LOT Polish Airlines Boeing 787-8 (SP-LRB) at Hannover Airport (2).jpg|250 px|एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] विमान|इवलेसे]]
'''एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स''' ([[पोलिश भाषा|पोलिश]]: Polskie Linie Lotnicze LOT) ही [[पोलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२९ साली स्थापन झालेली लोत ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे.

== गंतव्यस्थाने ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! संदर्भ
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अल्बानिया]]
|[[तिराना]]
|[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेन तेरेझा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आर्मेनिया]]
|[[येरेवान]]
|[[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[ऑस्ट्रिया]]
|[[व्हिएन्ना]]
|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अझरबैजान]]
|[[बाकू]]
|[[हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url =https://300gospodarka.pl/news/nowy-azjatycki-kierunek-pll-lot-w-maju-polecimy-do-baku|title=Nowy, azjatycki kierunek PLL LOT. W maju polecimy do Baku|publisher=300gospodarka.pl| language=Polish|date=21 March 2022| accessdate =16 April 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[इजिप्त]]
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हुर्गादा]]
|[[हुर्गादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आइसलंड]]
|[[रेक्याविक]]
|[[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-lons25kef|title=LOT Polish Airlines adds Iceland service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=27 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आयर्लंड]]
|[[डब्लिन]]
|[[डब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इस्रायल]]
|[[तेल अवीव]]
|[[बेन गुरियन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=המגמה החיובית נמשכת: LOT הפולנית חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=29 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 July 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LO_TLV_Aug_25&quot;&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=הבוקר: LOT הפולנית חזרה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=1 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=1 August 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[क्रोएशिया]]
|[[डुब्रोवनिक]]
|[[डुब्रोवनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुला]]
|[[पुला विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[रियेका]]
|[[रियेका विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://avioradar.hr/index.php/en/domestic-news-from-croatia/1684-lot-schedules-new-route-to-rijeka|title = LOT schedules new route to Rijeka}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्प्लिट]]
|[[स्प्लिट विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झादार]]
|[[झादार विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झाग्रेब]]
|[[झाग्रेब विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[चेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[झेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]
|[[पुएर्तो प्लाता]]
|[[ग्रेगोरिओ लुपेरॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुंटा काना]]
|[[पुंटा काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[फिनलंड]]
|[[रोव्हानिएमी]]
|[[रोव्हानिएमी विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;7&quot;|[[जर्मनी]]
|[[बर्लिन]]
|[[बर्लिन ब्रँडेनबुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]
|[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[फ्रँकफुर्ट]]
|[[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हॅम्बुर्ग]]
|[[हॅम्बुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[म्युनिक]]
|[[म्युनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्युर्नबर्ग]]
|[[न्युर्नबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टुटगार्ट]]
|[[स्टुटगार्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[ग्रीस]]
|[[अथेन्स]]
|[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Will Return to Athens ...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कॉर्फू]]
|[[कॉर्फू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कोस]]
|[[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[मायटिलिनी]]
|[[मायटिलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|[[रोड्स]]
|[[रोड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[थेस्सालोनिकी]]
|[[थेस्सालोनिकी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[हंगेरी]]
|[[बुडापेस्ट]]
|[[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[भारत]]
|[[दिल्ली]]
|[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गोवा]]
|[[डाबोलीम विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मुंबई]]
|[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इंडोनेशिया]]
|[[डेन्पासार]]
|[[नगुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[इटली]]
|[[बोलोन्या]]
|[[बोलोन्या गुलिएल्मो मार्कोनी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मिलान]]
|[[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[रिमिनी]]
|[[फेडेरिको फेलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[रोम]]
|[[लिओनार्दो दा विंची–फ्युमिचिनो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[व्हेनिस]]
|[[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[जपान]]
|[[टोकियो]]
|[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[कझाकस्तान]]
|[[अल्माटी]]
|[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|लवकरच (३१ मार्च २०२६ पासून)
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[अस्ताना]]
|[[नूरसुल्तान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[केन्या]]
|[[मोम्बासा]]
|[[मोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लात्व्हिया]]
|[[रिगा]]
|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लेबनॉन]]
|[[बेइरूट]]
|[[बेइरूट–रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[लिथुआनिया]]
|[[काउनस]]
|[[काउनस विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पालांगा]]
|[[पालांगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[व्हिल्नियस]]
|[[व्हिल्नियस चिउर्लिओनिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लक्झेंबर्ग]]
|[[लक्झेंबर्ग शहर]]
|[[लक्झेंबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[माल्टा]]
|[[व्हॅलेट्टा]]
|[[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मॉरिशस]]
|[[पोर्ट लुई]]
|[[सर सिवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मेक्सिको]]
|[[कॅन्कून]]
|[[कॅन्कून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोल्डोव्हा]]
|[[किशिनौ]]
|[[किशिनौ यूजेन डोगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[मॉन्टेनेग्रो]]
|[[पोडगोरित्सा]]
|[[पोडगोरित्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[टिवात]]
|[[टिवात विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोरोक्को]]
|[[माराकेश]]
|[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[नेदरलँड्स]]
|[[अॅमस्टरडॅम]]
|[[अॅमस्टरडॅम एअरपोर्ट स्कीपोल]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[उत्तर मॅसिडोनिया]]
|[[ओह्रिड]]
|[[ओह्रिड सेंट पॉल द अपॉसल विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्कोप्ये]]
|[[स्कोप्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|[[ओस्लो गार्डर्मोएन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275174/lot-resumes-oslo-service-in-march-2018/ |title=LOT resumes Oslo service in March 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टाव्हेंगर]]
|[[स्टाव्हेंगर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2025 |title=LOT Polish Airlines Schedules Stavanger late-Nov 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250904-lonw25svg}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[पोर्तुगाल]]
|[[लिस्बन]]
|[[लिस्बन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|title=LOT POLISH AIRLINES ADDS LISBON SERVICE FROM FEB 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-lofeb25lis}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[रोमानिया]]
|[[बुखारेस्ट]]
|[[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्लुज-नापोका]]
|[[क्लुज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ओराडेआ]]
|[[ओराडेआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सौदी अरेबिया]]
|[[रियाध]]
|[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aviationweek.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सर्बिया]]
|[[बेलग्रेड]]
|[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हाकिया]]
|[[कोसिसे]]
|[[कोसिसे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हेनिया]]
|[[ल्युब्लियाना]]
|[[ल्युब्लियाना योझे पुच्निक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lot.com/pl/en/routemap}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[दक्षिण कोरिया]]
|[[सोल]]
|[[इंचेऑन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.breaknews.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[स्पेन]]
|[[बार्सिलोना]]
|[[होसेप तार्रादेल्लास बार्सिलोना–एल प्रत विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[गिरोना]]
|[[गिरोना–कोस्ता ब्रावा विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[माद्रिद]]
|[[माद्रिद–बाऱ्हास विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[मालागा]]
|[[मालागा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://businessinsider.com.pl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[पाल्मा दे मायोर्का]]
|[[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[तेनेरिफे]]
|[[तेनेरिफे दक्षिण विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वीडन]]
|[[गोटेबॉर्ग]]
|[[गोटेबॉर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्टॉकहोम]]
|[[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वित्झर्लंड]]
|[[जिनिव्हा]]
|[[जिनिव्हा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झुरिक]]
|[[झुरिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[थायलंड]]
|[[बँकॉक]]
|[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[फुकेट]]
|[[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[तुर्की]]
|[[अंताल्या]]
|[[अंताल्या विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;itaka.pl&quot;/&gt;
|-
|[[इस्तंबूल]]
|[[इस्तंबूल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[युनायटेड किंग्डम]]
|[[लंडन]]
|[[लंडन सिटी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[लंडन]]
|[[हीथ्रो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[युनायटेड स्टेट्स]]
|[[शिकागो]]
|[[ओ'हारे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लॉस एंजेलिस]]
|[[लॉस एंजेलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://atwonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मायामी]]
|[[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नेवार्क]]
|[[नेवार्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्यू यॉर्क शहर]]
|[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[सॅन फ्रान्सिस्को]]
|[[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी&lt;br /&gt;६ मे २०२६ पासून
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://onemileatatime.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[उझबेकिस्तान]]
|[[ताश्कंद]]
|[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Resumes Tashkent Flights From Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines 2Q24 Tashkent Service Increase |url=https://aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Moves Tashkent Service to mid-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[व्हिएतनाम]]
|[[फू कॉक]]
|[[फू कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|LOT|{{लेखनाव}}}}
*{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.lot.com/}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:स्टार अलायन्स]]</text>
      <sha1>76tj8sd0xyrj3hfa4tsu96upus1pmk9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680119</id>
      <parentid>2680117</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T19:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने */</comment>
      <origin>2680119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31497" sha1="sl0waonnwko7crkyo8rm4lbge9pvsg8" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 
| IATA           = LO
| ICAO           = LOT
| callsign       = POLOT
| स्थापना            = १ जानेवारी इ.स. १९२९ 
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[वर्झावा चोपिन विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = 
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = ''माइल्स अँड मोअर''
| एलायंस           = [[स्टार अलायन्स]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  ३६
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[वर्झावा]], [[पोलंड]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.lot.com/
}}
[[चित्र:LOT Polish Airlines Boeing 787-8 (SP-LRB) at Hannover Airport (2).jpg|250 px|एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] विमान|इवलेसे]]
'''एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स''' ([[पोलिश भाषा|पोलिश]]: Polskie Linie Lotnicze LOT) ही [[पोलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२९ साली स्थापन झालेली लोत ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे.

== गंतव्यस्थाने ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! संदर्भ
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अल्बानिया]]
|[[तिराना]]
|[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आर्मेनिया]]
|[[येरेवान]]
|[[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[ऑस्ट्रिया]]
|[[व्हिएन्ना]]
|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अझरबैजान]]
|[[बाकू]]
|[[हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url =https://300gospodarka.pl/news/nowy-azjatycki-kierunek-pll-lot-w-maju-polecimy-do-baku|title=Nowy, azjatycki kierunek PLL LOT. W maju polecimy do Baku|publisher=300gospodarka.pl| language=Polish|date=21 March 2022| accessdate =16 April 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[इजिप्त]]
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हुर्गादा]]
|[[हुर्गादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आइसलंड]]
|[[रेक्याविक]]
|[[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-lons25kef|title=LOT Polish Airlines adds Iceland service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=27 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आयर्लंड]]
|[[डब्लिन]]
|[[डब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इस्रायल]]
|[[तेल अवीव]]
|[[बेन गुरियन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=המגמה החיובית נמשכת: LOT הפולנית חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=29 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 July 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LO_TLV_Aug_25&quot;&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=הבוקר: LOT הפולנית חזרה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=1 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=1 August 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[क्रोएशिया]]
|[[डुब्रोवनिक]]
|[[डुब्रोवनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुला]]
|[[पुला विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[रियेका]]
|[[रियेका विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://avioradar.hr/index.php/en/domestic-news-from-croatia/1684-lot-schedules-new-route-to-rijeka|title = LOT schedules new route to Rijeka}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्प्लिट]]
|[[स्प्लिट विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झादार]]
|[[झादार विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झाग्रेब]]
|[[झाग्रेब विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[चेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[झेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]
|[[पुएर्तो प्लाता]]
|[[ग्रेगोरिओ लुपेरॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुंटा काना]]
|[[पुंटा काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[फिनलंड]]
|[[रोव्हानिएमी]]
|[[रोव्हानिएमी विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;7&quot;|[[जर्मनी]]
|[[बर्लिन]]
|[[बर्लिन ब्रँडेनबुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]
|[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[फ्रँकफुर्ट]]
|[[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हॅम्बुर्ग]]
|[[हॅम्बुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[म्युनिक]]
|[[म्युनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्युर्नबर्ग]]
|[[न्युर्नबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टुटगार्ट]]
|[[स्टुटगार्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[ग्रीस]]
|[[अथेन्स]]
|[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Will Return to Athens ...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कॉर्फू]]
|[[कॉर्फू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कोस]]
|[[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[मायटिलिनी]]
|[[मायटिलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|[[रोड्स]]
|[[रोड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[थेस्सालोनिकी]]
|[[थेस्सालोनिकी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[हंगेरी]]
|[[बुडापेस्ट]]
|[[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[भारत]]
|[[दिल्ली]]
|[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गोवा]]
|[[डाबोलीम विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मुंबई]]
|[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इंडोनेशिया]]
|[[डेन्पासार]]
|[[नगुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[इटली]]
|[[बोलोन्या]]
|[[बोलोन्या गुलिएल्मो मार्कोनी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मिलान]]
|[[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[रिमिनी]]
|[[फेडेरिको फेलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[रोम]]
|[[लिओनार्दो दा विंची–फ्युमिचिनो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[व्हेनिस]]
|[[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[जपान]]
|[[टोकियो]]
|[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[कझाकस्तान]]
|[[अल्माटी]]
|[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|लवकरच (३१ मार्च २०२६ पासून)
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[अस्ताना]]
|[[नूरसुल्तान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[केन्या]]
|[[मोम्बासा]]
|[[मोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लात्व्हिया]]
|[[रिगा]]
|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लेबनॉन]]
|[[बेइरूट]]
|[[बेइरूट–रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[लिथुआनिया]]
|[[काउनस]]
|[[काउनस विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पालांगा]]
|[[पालांगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[व्हिल्नियस]]
|[[व्हिल्नियस चिउर्लिओनिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लक्झेंबर्ग]]
|[[लक्झेंबर्ग शहर]]
|[[लक्झेंबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[माल्टा]]
|[[व्हॅलेट्टा]]
|[[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मॉरिशस]]
|[[पोर्ट लुई]]
|[[सर सिवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मेक्सिको]]
|[[कॅन्कून]]
|[[कॅन्कून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोल्डोव्हा]]
|[[किशिनौ]]
|[[किशिनौ यूजेन डोगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[मॉन्टेनेग्रो]]
|[[पोडगोरित्सा]]
|[[पोडगोरित्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[टिवात]]
|[[टिवात विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोरोक्को]]
|[[माराकेश]]
|[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[नेदरलँड्स]]
|[[अॅमस्टरडॅम]]
|[[अॅमस्टरडॅम एअरपोर्ट स्कीपोल]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[उत्तर मॅसिडोनिया]]
|[[ओह्रिड]]
|[[ओह्रिड सेंट पॉल द अपॉसल विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्कोप्ये]]
|[[स्कोप्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|[[ओस्लो गार्डर्मोएन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275174/lot-resumes-oslo-service-in-march-2018/ |title=LOT resumes Oslo service in March 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टाव्हेंगर]]
|[[स्टाव्हेंगर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2025 |title=LOT Polish Airlines Schedules Stavanger late-Nov 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250904-lonw25svg}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[पोर्तुगाल]]
|[[लिस्बन]]
|[[लिस्बन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|title=LOT POLISH AIRLINES ADDS LISBON SERVICE FROM FEB 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-lofeb25lis}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[रोमानिया]]
|[[बुखारेस्ट]]
|[[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्लुज-नापोका]]
|[[क्लुज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ओराडेआ]]
|[[ओराडेआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सौदी अरेबिया]]
|[[रियाध]]
|[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aviationweek.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सर्बिया]]
|[[बेलग्रेड]]
|[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हाकिया]]
|[[कोसिसे]]
|[[कोसिसे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हेनिया]]
|[[ल्युब्लियाना]]
|[[ल्युब्लियाना योझे पुच्निक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lot.com/pl/en/routemap}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[दक्षिण कोरिया]]
|[[सोल]]
|[[इंचेऑन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.breaknews.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[स्पेन]]
|[[बार्सिलोना]]
|[[होसेप तार्रादेल्लास बार्सिलोना–एल प्रत विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[गिरोना]]
|[[गिरोना–कोस्ता ब्रावा विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[माद्रिद]]
|[[माद्रिद–बाऱ्हास विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[मालागा]]
|[[मालागा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://businessinsider.com.pl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[पाल्मा दे मायोर्का]]
|[[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[तेनेरिफे]]
|[[तेनेरिफे दक्षिण विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वीडन]]
|[[गोटेबॉर्ग]]
|[[गोटेबॉर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्टॉकहोम]]
|[[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वित्झर्लंड]]
|[[जिनिव्हा]]
|[[जिनिव्हा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झुरिक]]
|[[झुरिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[थायलंड]]
|[[बँकॉक]]
|[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[फुकेट]]
|[[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[तुर्की]]
|[[अंताल्या]]
|[[अंताल्या विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;itaka.pl&quot;/&gt;
|-
|[[इस्तंबूल]]
|[[इस्तंबूल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[युनायटेड किंग्डम]]
|[[लंडन]]
|[[लंडन सिटी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[लंडन]]
|[[हीथ्रो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[युनायटेड स्टेट्स]]
|[[शिकागो]]
|[[ओ'हारे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लॉस एंजेलिस]]
|[[लॉस एंजेलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://atwonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मायामी]]
|[[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नेवार्क]]
|[[नेवार्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्यू यॉर्क शहर]]
|[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[सॅन फ्रान्सिस्को]]
|[[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी&lt;br /&gt;६ मे २०२६ पासून
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://onemileatatime.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[उझबेकिस्तान]]
|[[ताश्कंद]]
|[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Resumes Tashkent Flights From Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines 2Q24 Tashkent Service Increase |url=https://aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Moves Tashkent Service to mid-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[व्हिएतनाम]]
|[[फू कॉक]]
|[[फू कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|LOT|{{लेखनाव}}}}
*{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.lot.com/}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:स्टार अलायन्स]]</text>
      <sha1>sl0waonnwko7crkyo8rm4lbge9pvsg8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680124</id>
      <parentid>2680119</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T19:48:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने */</comment>
      <origin>2680124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30814" sha1="mahx7nyixtr9z9fcghz1bdow15lzau7" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 
| IATA           = LO
| ICAO           = LOT
| callsign       = POLOT
| स्थापना            = १ जानेवारी इ.स. १९२९ 
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[वर्झावा चोपिन विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = 
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = ''माइल्स अँड मोअर''
| एलायंस           = [[स्टार अलायन्स]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  ३६
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[वर्झावा]], [[पोलंड]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.lot.com/
}}
[[चित्र:LOT Polish Airlines Boeing 787-8 (SP-LRB) at Hannover Airport (2).jpg|250 px|एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] विमान|इवलेसे]]
'''एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स''' ([[पोलिश भाषा|पोलिश]]: Polskie Linie Lotnicze LOT) ही [[पोलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२९ साली स्थापन झालेली लोत ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे.

== गंतव्यस्थाने ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! संदर्भ
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अल्बानिया]]
|[[तिराना]]
|[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आर्मेनिया]]
|[[येरेवान]]
|[[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[ऑस्ट्रिया]]
|[[व्हिएन्ना]]
|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अझरबैजान]]
|[[बाकू]]
|[[हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url =https://300gospodarka.pl/news/nowy-azjatycki-kierunek-pll-lot-w-maju-polecimy-do-baku|title=Nowy, azjatycki kierunek PLL LOT. W maju polecimy do Baku|publisher=300gospodarka.pl| language=Polish|date=21 March 2022| accessdate =16 April 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[इजिप्त]]
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हुर्गादा]]
|[[हुर्गादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आइसलंड]]
|[[रेक्याविक]]
|[[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-lons25kef|title=LOT Polish Airlines adds Iceland service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=27 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आयर्लंड]]
|[[डब्लिन]]
|[[डब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इस्रायल]]
|[[तेल अवीव]]
|[[बेन गुरियन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=המגמה החיובית נמשכת: LOT הפולנית חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=29 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 July 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LO_TLV_Aug_25&quot;&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=הבוקר: LOT הפולנית חזרה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=1 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=1 August 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[क्रोएशिया]]
|[[डुब्रोवनिक]]
|[[डुब्रोवनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुला]]
|[[पुला विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[रियेका]]
|[[रियेका विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://avioradar.hr/index.php/en/domestic-news-from-croatia/1684-lot-schedules-new-route-to-rijeka|title = LOT schedules new route to Rijeka}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्प्लिट]]
|[[स्प्लिट विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झादार]]
|[[झादार विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झाग्रेब]]
|[[झाग्रेब विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[चेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[झेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]
|[[पुएर्तो प्लाता]]
|[[ग्रेगोरिओ लुपेरॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुंटा काना]]
|[[पुंटा काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[फिनलंड]]
|[[रोव्हानिएमी]]
|[[रोव्हानिएमी विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;7&quot;|[[जर्मनी]]
|[[बर्लिन]]
|[[बर्लिन ब्रँडेनबुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]
|[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[फ्रँकफुर्ट]]
|[[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हॅम्बुर्ग]]
|[[हॅम्बुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[म्युनिक]]
|[[म्युनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्युर्नबर्ग]]
|[[न्युर्नबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टुटगार्ट]]
|[[स्टुटगार्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[ग्रीस]]
|[[अथेन्स]]
|[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Will Return to Athens ...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कॉर्फू]]
|[[कॉर्फू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कोस]]
|[[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[मायटिलिनी]]
|[[मायटिलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|[[ऱ्होड्स]]
|[[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[थेस्सालोनिकी]]
|[[थेस्सालोनिकी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[हंगेरी]]
|[[बुडापेस्ट]]
|[[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[भारत]]
|[[दिल्ली]]
|[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गोवा]]
|[[डाबोलीम विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मुंबई]]
|[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इंडोनेशिया]]
|[[डेन्पासार]]
|[[नगुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[इटली]]
|[[बोलोन्या]]
|[[बोलोन्या गुलिएल्मो मार्कोनी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मिलान]]
|[[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[रिमिनी]]
|[[फेडेरिको फेलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[रोम]]
|[[लिओनार्दो दा विंची–फ्युमिचिनो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[व्हेनिस]]
|[[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[जपान]]
|[[टोकियो]]
|[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[कझाकस्तान]]
|[[अल्माटी]]
|[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|लवकरच (३१ मार्च २०२६ पासून)
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[अस्ताना]]
|[[नूरसुल्तान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[केन्या]]
|[[मोम्बासा]]
|[[मोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लात्व्हिया]]
|[[रिगा]]
|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लेबनॉन]]
|[[बेइरूट]]
|[[बेइरूट–रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[लिथुआनिया]]
|[[काउनस]]
|[[काउनस विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पालांगा]]
|[[पालांगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[व्हिल्नियस]]
|[[व्हिल्नियस चिउर्लिओनिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लक्झेंबर्ग]]
|[[लक्झेंबर्ग शहर]]
|[[लक्झेंबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[माल्टा]]
|[[व्हॅलेट्टा]]
|[[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मॉरिशस]]
|[[पोर्ट लुई]]
|[[सर सिवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मेक्सिको]]
|[[कॅन्कून]]
|[[कॅन्कून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोल्डोव्हा]]
|[[किशिनौ]]
|[[किशिनौ यूजेन डोगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[मॉन्टेनेग्रो]]
|[[पोडगोरित्सा]]
|[[पोडगोरित्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[टिवात]]
|[[टिवात विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोरोक्को]]
|[[माराकेश]]
|[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[नेदरलँड्स]]
|[[अॅमस्टरडॅम]]
|[[अॅमस्टरडॅम एअरपोर्ट स्कीपोल]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[उत्तर मॅसिडोनिया]]
|[[ओह्रिड]]
|[[ओह्रिड सेंट पॉल द अपॉसल विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्कोप्ये]]
|[[स्कोप्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|[[ओस्लो गार्डर्मोएन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275174/lot-resumes-oslo-service-in-march-2018/ |title=LOT resumes Oslo service in March 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टाव्हेंगर]]
|[[स्टाव्हेंगर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2025 |title=LOT Polish Airlines Schedules Stavanger late-Nov 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250904-lonw25svg}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[पोर्तुगाल]]
|[[लिस्बन]]
|[[लिस्बन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|title=LOT POLISH AIRLINES ADDS LISBON SERVICE FROM FEB 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-lofeb25lis}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[रोमानिया]]
|[[बुखारेस्ट]]
|[[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्लुज-नापोका]]
|[[क्लुज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ओराडेआ]]
|[[ओराडेआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सौदी अरेबिया]]
|[[रियाध]]
|[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aviationweek.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सर्बिया]]
|[[बेलग्रेड]]
|[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हाकिया]]
|[[कोसिसे]]
|[[कोसिसे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हेनिया]]
|[[ल्युब्लियाना]]
|[[ल्युब्लियाना योझे पुच्निक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lot.com/pl/en/routemap}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[दक्षिण कोरिया]]
|[[सोल]]
|[[इंचेऑन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.breaknews.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[स्पेन]]
|[[बार्सिलोना]]
|[[होसेप तार्रादेल्लास बार्सिलोना–एल प्रत विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[गिरोना]]
|[[गिरोना–कोस्ता ब्रावा विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[माद्रिद]]
|[[माद्रिद–बाऱ्हास विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[मालागा]]
|[[मालागा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://businessinsider.com.pl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[पाल्मा दे मायोर्का]]
|[[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[तेनेरिफे]]
|[[तेनेरिफे दक्षिण विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वीडन]]
|[[गोटेबॉर्ग]]
|[[गोटेबॉर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्टॉकहोम]]
|[[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वित्झर्लंड]]
|[[जिनिव्हा]]
|[[जिनिव्हा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झुरिक]]
|[[झुरिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[थायलंड]]
|[[बँकॉक]]
|[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[फुकेट]]
|[[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[तुर्की]]
|[[अंताल्या]]
|[[अंताल्या विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;itaka.pl&quot;/&gt;
|-
|[[इस्तंबूल]]
|[[इस्तंबूल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[युनायटेड किंग्डम]]
|[[लंडन]]
|[[लंडन सिटी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[लंडन]]
|[[हीथ्रो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[युनायटेड स्टेट्स]]
|[[शिकागो]]
|[[ओ'हारे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लॉस एंजेलिस]]
|[[लॉस एंजेलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://atwonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मायामी]]
|[[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नेवार्क]]
|[[नेवार्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्यू यॉर्क शहर]]
|[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[सॅन फ्रान्सिस्को]]
|[[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी&lt;br /&gt;६ मे २०२६ पासून
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://onemileatatime.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[उझबेकिस्तान]]
|[[ताश्कंद]]
|[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Resumes Tashkent Flights From Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines 2Q24 Tashkent Service Increase |url=https://aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Moves Tashkent Service to mid-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[व्हिएतनाम]]
|[[फू कॉक]]
|[[फू कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|LOT|{{लेखनाव}}}}
*{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.lot.com/}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:स्टार अलायन्स]]</text>
      <sha1>mahx7nyixtr9z9fcghz1bdow15lzau7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680127</id>
      <parentid>2680124</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T19:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने */</comment>
      <origin>2680127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30808" sha1="6srou74fuqz7jpr2yzpjx2nq7wt00nu" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 
| IATA           = LO
| ICAO           = LOT
| callsign       = POLOT
| स्थापना            = १ जानेवारी इ.स. १९२९ 
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[वर्झावा चोपिन विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = 
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = ''माइल्स अँड मोअर''
| एलायंस           = [[स्टार अलायन्स]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  ३६
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[वर्झावा]], [[पोलंड]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.lot.com/
}}
[[चित्र:LOT Polish Airlines Boeing 787-8 (SP-LRB) at Hannover Airport (2).jpg|250 px|एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] विमान|इवलेसे]]
'''एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स''' ([[पोलिश भाषा|पोलिश]]: Polskie Linie Lotnicze LOT) ही [[पोलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२९ साली स्थापन झालेली लोत ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे.

== गंतव्यस्थाने ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! संदर्भ
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अल्बानिया]]
|[[तिराना]]
|[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आर्मेनिया]]
|[[येरेवान]]
|[[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[ऑस्ट्रिया]]
|[[व्हिएन्ना]]
|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अझरबैजान]]
|[[बाकू]]
|[[हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url =https://300gospodarka.pl/news/nowy-azjatycki-kierunek-pll-lot-w-maju-polecimy-do-baku|title=Nowy, azjatycki kierunek PLL LOT. W maju polecimy do Baku|publisher=300gospodarka.pl| language=Polish|date=21 March 2022| accessdate =16 April 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[इजिप्त]]
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हुर्गादा]]
|[[हुर्गादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आइसलंड]]
|[[रेक्याविक]]
|[[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-lons25kef|title=LOT Polish Airlines adds Iceland service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=27 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आयर्लंड]]
|[[डब्लिन]]
|[[डब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इस्रायल]]
|[[तेल अवीव]]
|[[बेन गुरियन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=המגמה החיובית נמשכת: LOT הפולנית חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=29 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 July 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LO_TLV_Aug_25&quot;&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=הבוקר: LOT הפולנית חזרה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=1 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=1 August 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[क्रोएशिया]]
|[[डुब्रोवनिक]]
|[[डुब्रोवनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुला]]
|[[पुला विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[रियेका]]
|[[रियेका विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://avioradar.hr/index.php/en/domestic-news-from-croatia/1684-lot-schedules-new-route-to-rijeka|title = LOT schedules new route to Rijeka}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्प्लिट]]
|[[स्प्लिट विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झादार]]
|[[झादार विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झाग्रेब]]
|[[झाग्रेब विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[चेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[झेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]
|[[पुएर्तो प्लाता]]
|[[ग्रेगोरिओ लुपेरॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुंटा काना]]
|[[पुंटा काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[फिनलंड]]
|[[रोव्हानिएमी]]
|[[रोव्हानिएमी विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;7&quot;|[[जर्मनी]]
|[[बर्लिन]]
|[[बर्लिन ब्रँडेनबुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]
|[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[फ्रँकफुर्ट]]
|[[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हॅम्बुर्ग]]
|[[हॅम्बुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[म्युनिक]]
|[[म्युनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्युर्नबर्ग]]
|[[न्युर्नबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टुटगार्ट]]
|[[स्टुटगार्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[ग्रीस]]
|[[अथेन्स]]
|[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Will Return to Athens ...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कॉर्फू]]
|[[कॉर्फू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कोस]]
|[[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[मायटिलिनी]]
|[[मायटिलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|[[ऱ्होड्स]]
|[[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[थेस्सालोनिकी]]
|[[थेस्सालोनिकी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[हंगेरी]]
|[[बुडापेस्ट]]
|[[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[भारत]]
|[[दिल्ली]]
|[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गोवा]]
|[[डाबोलीम विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मुंबई]]
|[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इंडोनेशिया]]
|[[डेन्पासार]]
|[[नगुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[इटली]]
|[[बोलोन्या]]
|[[बोलोन्या गुलिएल्मो मार्कोनी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मिलान]]
|[[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[रिमिनी]]
|[[फेडेरिको फेलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[रोम]]
|[[लिओनार्दो दा विंची–फ्युमिचिनो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[व्हेनिस]]
|[[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[जपान]]
|[[टोकियो]]
|[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[कझाकस्तान]]
|[[अल्माटी]]
|[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|लवकरच (३१ मार्च २०२६ पासून)
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[अस्ताना]]
|[[नूरसुल्तान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[केन्या]]
|[[मोम्बासा]]
|[[मोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लात्व्हिया]]
|[[रिगा]]
|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लेबनॉन]]
|[[बैरुत]]
|[[बैरुत–रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[लिथुआनिया]]
|[[काउनस]]
|[[काउनस विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पालांगा]]
|[[पालांगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[व्हिल्नियस]]
|[[व्हिल्नियस चिउर्लिओनिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लक्झेंबर्ग]]
|[[लक्झेंबर्ग शहर]]
|[[लक्झेंबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[माल्टा]]
|[[व्हॅलेट्टा]]
|[[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मॉरिशस]]
|[[पोर्ट लुई]]
|[[सर सिवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मेक्सिको]]
|[[कॅन्कून]]
|[[कॅन्कून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोल्डोव्हा]]
|[[किशिनौ]]
|[[किशिनौ यूजेन डोगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[मॉन्टेनेग्रो]]
|[[पोडगोरित्सा]]
|[[पोडगोरित्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[टिवात]]
|[[टिवात विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोरोक्को]]
|[[माराकेश]]
|[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[नेदरलँड्स]]
|[[अॅमस्टरडॅम]]
|[[अॅमस्टरडॅम एअरपोर्ट स्कीपोल]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[उत्तर मॅसिडोनिया]]
|[[ओह्रिड]]
|[[ओह्रिड सेंट पॉल द अपॉसल विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्कोप्ये]]
|[[स्कोप्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|[[ओस्लो गार्डर्मोएन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275174/lot-resumes-oslo-service-in-march-2018/ |title=LOT resumes Oslo service in March 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टाव्हेंगर]]
|[[स्टाव्हेंगर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2025 |title=LOT Polish Airlines Schedules Stavanger late-Nov 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250904-lonw25svg}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[पोर्तुगाल]]
|[[लिस्बन]]
|[[लिस्बन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|title=LOT POLISH AIRLINES ADDS LISBON SERVICE FROM FEB 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-lofeb25lis}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[रोमानिया]]
|[[बुखारेस्ट]]
|[[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्लुज-नापोका]]
|[[क्लुज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ओराडेआ]]
|[[ओराडेआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सौदी अरेबिया]]
|[[रियाध]]
|[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aviationweek.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सर्बिया]]
|[[बेलग्रेड]]
|[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हाकिया]]
|[[कोसिसे]]
|[[कोसिसे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हेनिया]]
|[[ल्युब्लियाना]]
|[[ल्युब्लियाना योझे पुच्निक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lot.com/pl/en/routemap}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[दक्षिण कोरिया]]
|[[सोल]]
|[[इंचेऑन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.breaknews.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[स्पेन]]
|[[बार्सिलोना]]
|[[होसेप तार्रादेल्लास बार्सिलोना–एल प्रत विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[गिरोना]]
|[[गिरोना–कोस्ता ब्रावा विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[माद्रिद]]
|[[माद्रिद–बाऱ्हास विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[मालागा]]
|[[मालागा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://businessinsider.com.pl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[पाल्मा दे मायोर्का]]
|[[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[तेनेरिफे]]
|[[तेनेरिफे दक्षिण विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वीडन]]
|[[गोटेबॉर्ग]]
|[[गोटेबॉर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्टॉकहोम]]
|[[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वित्झर्लंड]]
|[[जिनिव्हा]]
|[[जिनिव्हा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झुरिक]]
|[[झुरिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[थायलंड]]
|[[बँकॉक]]
|[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[फुकेट]]
|[[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[तुर्की]]
|[[अंताल्या]]
|[[अंताल्या विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;itaka.pl&quot;/&gt;
|-
|[[इस्तंबूल]]
|[[इस्तंबूल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[युनायटेड किंग्डम]]
|[[लंडन]]
|[[लंडन सिटी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[लंडन]]
|[[हीथ्रो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[युनायटेड स्टेट्स]]
|[[शिकागो]]
|[[ओ'हारे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लॉस एंजेलिस]]
|[[लॉस एंजेलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://atwonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मायामी]]
|[[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नेवार्क]]
|[[नेवार्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्यू यॉर्क शहर]]
|[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[सॅन फ्रान्सिस्को]]
|[[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी&lt;br /&gt;६ मे २०२६ पासून
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://onemileatatime.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[उझबेकिस्तान]]
|[[ताश्कंद]]
|[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Resumes Tashkent Flights From Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines 2Q24 Tashkent Service Increase |url=https://aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Moves Tashkent Service to mid-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[व्हिएतनाम]]
|[[फू कॉक]]
|[[फू कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|LOT|{{लेखनाव}}}}
*{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.lot.com/}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:स्टार अलायन्स]]</text>
      <sha1>6srou74fuqz7jpr2yzpjx2nq7wt00nu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680130</id>
      <parentid>2680127</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T19:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने */</comment>
      <origin>2680130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30805" sha1="e7vf6jcw3hk2sopzud65ckoplwixiq8" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 
| IATA           = LO
| ICAO           = LOT
| callsign       = POLOT
| स्थापना            = १ जानेवारी इ.स. १९२९ 
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[वर्झावा चोपिन विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = 
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = ''माइल्स अँड मोअर''
| एलायंस           = [[स्टार अलायन्स]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  ३६
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[वर्झावा]], [[पोलंड]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.lot.com/
}}
[[चित्र:LOT Polish Airlines Boeing 787-8 (SP-LRB) at Hannover Airport (2).jpg|250 px|एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] विमान|इवलेसे]]
'''एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स''' ([[पोलिश भाषा|पोलिश]]: Polskie Linie Lotnicze LOT) ही [[पोलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२९ साली स्थापन झालेली लोत ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे.

== गंतव्यस्थाने ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! संदर्भ
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अल्बानिया]]
|[[तिराना]]
|[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आर्मेनिया]]
|[[येरेवान]]
|[[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[ऑस्ट्रिया]]
|[[व्हिएन्ना]]
|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अझरबैजान]]
|[[बाकू]]
|[[हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url =https://300gospodarka.pl/news/nowy-azjatycki-kierunek-pll-lot-w-maju-polecimy-do-baku|title=Nowy, azjatycki kierunek PLL LOT. W maju polecimy do Baku|publisher=300gospodarka.pl| language=Polish|date=21 March 2022| accessdate =16 April 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[इजिप्त]]
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हुर्गादा]]
|[[हुर्गादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आइसलंड]]
|[[रेक्याविक]]
|[[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-lons25kef|title=LOT Polish Airlines adds Iceland service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=27 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आयर्लंड]]
|[[डब्लिन]]
|[[डब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इस्रायल]]
|[[तेल अवीव]]
|[[बेन गुरियन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=המגמה החיובית נמשכת: LOT הפולנית חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=29 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 July 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LO_TLV_Aug_25&quot;&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=הבוקר: LOT הפולנית חזרה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=1 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=1 August 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[क्रोएशिया]]
|[[डुब्रोवनिक]]
|[[डुब्रोवनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुला]]
|[[पुला विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[रियेका]]
|[[रियेका विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://avioradar.hr/index.php/en/domestic-news-from-croatia/1684-lot-schedules-new-route-to-rijeka|title = LOT schedules new route to Rijeka}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्प्लिट]]
|[[स्प्लिट विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झादार]]
|[[झादार विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झाग्रेब]]
|[[झाग्रेब विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[चेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[झेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]
|[[पुएर्तो प्लाता]]
|[[ग्रेगोरिओ लुपेरॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुंटा काना]]
|[[पुंटा काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[फिनलंड]]
|[[रोव्हानिएमी]]
|[[रोव्हानिएमी विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;7&quot;|[[जर्मनी]]
|[[बर्लिन]]
|[[बर्लिन ब्रँडेनबुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]
|[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[फ्रँकफुर्ट]]
|[[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हॅम्बुर्ग]]
|[[हॅम्बुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[म्युनिक]]
|[[म्युनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्युर्नबर्ग]]
|[[न्युर्नबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टुटगार्ट]]
|[[स्टुटगार्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[ग्रीस]]
|[[अथेन्स]]
|[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Will Return to Athens ...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कॉर्फू]]
|[[कॉर्फू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कोस]]
|[[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[मायटिलिनी]]
|[[मायटिलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|[[ऱ्होड्स]]
|[[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[थेस्सालोनिकी]]
|[[थेस्सालोनिकी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[हंगेरी]]
|[[बुडापेस्ट]]
|[[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[भारत]]
|[[दिल्ली]]
|[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गोवा]]
|[[डाबोलीम विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मुंबई]]
|[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इंडोनेशिया]]
|[[डेन्पासार]]
|[[नगुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[इटली]]
|[[बोलोन्या]]
|[[बोलोन्या गुलिएल्मो मार्कोनी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मिलान]]
|[[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[रिमिनी]]
|[[फेडेरिको फेलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[रोम]]
|[[लिओनार्दो दा विंची–फ्युमिचिनो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[व्हेनिस]]
|[[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[जपान]]
|[[टोकियो]]
|[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[कझाकस्तान]]
|[[अल्माटी]]
|[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|लवकरच (३१ मार्च २०२६ पासून)
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[अस्ताना]]
|[[नूरसुल्तान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[केन्या]]
|[[मोम्बासा]]
|[[मोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लात्व्हिया]]
|[[रिगा]]
|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लेबनॉन]]
|[[बैरुत]]
|[[बैरुत–रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[लिथुआनिया]]
|[[काउनस]]
|[[काउनस विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पालांगा]]
|[[पालांगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[व्हिल्नियस]]
|[[व्हिल्नियस चिउर्लिओनिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लक्झेंबर्ग]]
|[[लक्झेंबर्ग शहर]]
|[[लक्झेंबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[माल्टा]]
|[[व्हॅलेट्टा]]
|[[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मॉरिशस]]
|[[पोर्ट लुई]]
|[[सर सिवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मेक्सिको]]
|[[कॅन्कून]]
|[[कॅन्कून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोल्डोव्हा]]
|[[किशिनौ]]
|[[किशिनौ यूजेन डोगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[मॉन्टेनेग्रो]]
|[[पोडगोरित्सा]]
|[[पोडगोरित्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[टिवात]]
|[[टिवात विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोरोक्को]]
|[[माराकेश]]
|[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[नेदरलँड्स]]
|[[ॲम्स्टरडॅम]]
|[[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[उत्तर मॅसिडोनिया]]
|[[ओह्रिड]]
|[[ओह्रिड सेंट पॉल द अपॉसल विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्कोप्ये]]
|[[स्कोप्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|[[ओस्लो गार्डर्मोएन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275174/lot-resumes-oslo-service-in-march-2018/ |title=LOT resumes Oslo service in March 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टाव्हेंगर]]
|[[स्टाव्हेंगर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2025 |title=LOT Polish Airlines Schedules Stavanger late-Nov 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250904-lonw25svg}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[पोर्तुगाल]]
|[[लिस्बन]]
|[[लिस्बन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|title=LOT POLISH AIRLINES ADDS LISBON SERVICE FROM FEB 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-lofeb25lis}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[रोमानिया]]
|[[बुखारेस्ट]]
|[[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्लुज-नापोका]]
|[[क्लुज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ओराडेआ]]
|[[ओराडेआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सौदी अरेबिया]]
|[[रियाध]]
|[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aviationweek.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सर्बिया]]
|[[बेलग्रेड]]
|[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हाकिया]]
|[[कोसिसे]]
|[[कोसिसे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हेनिया]]
|[[ल्युब्लियाना]]
|[[ल्युब्लियाना योझे पुच्निक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lot.com/pl/en/routemap}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[दक्षिण कोरिया]]
|[[सोल]]
|[[इंचेऑन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.breaknews.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[स्पेन]]
|[[बार्सिलोना]]
|[[होसेप तार्रादेल्लास बार्सिलोना–एल प्रत विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[गिरोना]]
|[[गिरोना–कोस्ता ब्रावा विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[माद्रिद]]
|[[माद्रिद–बाऱ्हास विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[मालागा]]
|[[मालागा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://businessinsider.com.pl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[पाल्मा दे मायोर्का]]
|[[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[तेनेरिफे]]
|[[तेनेरिफे दक्षिण विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वीडन]]
|[[गोटेबॉर्ग]]
|[[गोटेबॉर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्टॉकहोम]]
|[[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वित्झर्लंड]]
|[[जिनिव्हा]]
|[[जिनिव्हा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झुरिक]]
|[[झुरिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[थायलंड]]
|[[बँकॉक]]
|[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[फुकेट]]
|[[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[तुर्की]]
|[[अंताल्या]]
|[[अंताल्या विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;itaka.pl&quot;/&gt;
|-
|[[इस्तंबूल]]
|[[इस्तंबूल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[युनायटेड किंग्डम]]
|[[लंडन]]
|[[लंडन सिटी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[लंडन]]
|[[हीथ्रो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[युनायटेड स्टेट्स]]
|[[शिकागो]]
|[[ओ'हारे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लॉस एंजेलिस]]
|[[लॉस एंजेलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://atwonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मायामी]]
|[[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नेवार्क]]
|[[नेवार्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्यू यॉर्क शहर]]
|[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[सॅन फ्रान्सिस्को]]
|[[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी&lt;br /&gt;६ मे २०२६ पासून
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://onemileatatime.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[उझबेकिस्तान]]
|[[ताश्कंद]]
|[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Resumes Tashkent Flights From Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines 2Q24 Tashkent Service Increase |url=https://aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Moves Tashkent Service to mid-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[व्हिएतनाम]]
|[[फू कॉक]]
|[[फू कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|LOT|{{लेखनाव}}}}
*{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.lot.com/}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:स्टार अलायन्स]]</text>
      <sha1>e7vf6jcw3hk2sopzud65ckoplwixiq8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680132</id>
      <parentid>2680130</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T20:00:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने */</comment>
      <origin>2680132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30811" sha1="r40h63qe90vkfp8w7g5v2zuetsa5vpy" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 
| IATA           = LO
| ICAO           = LOT
| callsign       = POLOT
| स्थापना            = १ जानेवारी इ.स. १९२९ 
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[वर्झावा चोपिन विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = 
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = ''माइल्स अँड मोअर''
| एलायंस           = [[स्टार अलायन्स]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  ३६
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[वर्झावा]], [[पोलंड]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.lot.com/
}}
[[चित्र:LOT Polish Airlines Boeing 787-8 (SP-LRB) at Hannover Airport (2).jpg|250 px|एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] विमान|इवलेसे]]
'''एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स''' ([[पोलिश भाषा|पोलिश]]: Polskie Linie Lotnicze LOT) ही [[पोलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२९ साली स्थापन झालेली लोत ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे.

== गंतव्यस्थाने ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! संदर्भ
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अल्बानिया]]
|[[तिराना]]
|[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आर्मेनिया]]
|[[येरेवान]]
|[[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[ऑस्ट्रिया]]
|[[व्हिएन्ना]]
|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अझरबैजान]]
|[[बाकू]]
|[[हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url =https://300gospodarka.pl/news/nowy-azjatycki-kierunek-pll-lot-w-maju-polecimy-do-baku|title=Nowy, azjatycki kierunek PLL LOT. W maju polecimy do Baku|publisher=300gospodarka.pl| language=Polish|date=21 March 2022| accessdate =16 April 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[इजिप्त]]
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हुर्गादा]]
|[[हुर्गादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आइसलंड]]
|[[रेक्याविक]]
|[[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-lons25kef|title=LOT Polish Airlines adds Iceland service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=27 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आयर्लंड]]
|[[डब्लिन]]
|[[डब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इस्रायल]]
|[[तेल अवीव]]
|[[बेन गुरियन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=המגמה החיובית נמשכת: LOT הפולנית חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=29 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 July 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LO_TLV_Aug_25&quot;&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=הבוקר: LOT הפולנית חזרה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=1 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=1 August 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[क्रोएशिया]]
|[[डुब्रोवनिक]]
|[[डुब्रोवनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुला]]
|[[पुला विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[रियेका]]
|[[रियेका विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://avioradar.hr/index.php/en/domestic-news-from-croatia/1684-lot-schedules-new-route-to-rijeka|title = LOT schedules new route to Rijeka}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्प्लिट]]
|[[स्प्लिट विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झादार]]
|[[झादार विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झाग्रेब]]
|[[झाग्रेब विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[चेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[झेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]
|[[पुएर्तो प्लाता]]
|[[ग्रेगोरिओ लुपेरॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुंटा काना]]
|[[पुंटा काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[फिनलंड]]
|[[रोव्हानिएमी]]
|[[रोव्हानिएमी विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;7&quot;|[[जर्मनी]]
|[[बर्लिन]]
|[[बर्लिन ब्रँडेनबुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]
|[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[फ्रँकफुर्ट]]
|[[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हॅम्बुर्ग]]
|[[हॅम्बुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[म्युनिक]]
|[[म्युनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्युर्नबर्ग]]
|[[न्युर्नबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टुटगार्ट]]
|[[स्टुटगार्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[ग्रीस]]
|[[अथेन्स]]
|[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Will Return to Athens ...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कॉर्फू]]
|[[कॉर्फू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कोस]]
|[[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[मायटिलिनी]]
|[[मायटिलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|[[ऱ्होड्स]]
|[[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[थेस्सालोनिकी]]
|[[थेस्सालोनिकी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[हंगेरी]]
|[[बुडापेस्ट]]
|[[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[भारत]]
|[[दिल्ली]]
|[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गोवा]]
|[[डाबोलीम विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मुंबई]]
|[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इंडोनेशिया]]
|[[डेन्पासार]]
|[[नगुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[इटली]]
|[[बोलोन्या]]
|[[बोलोन्या गुलिएल्मो मार्कोनी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मिलान]]
|[[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[रिमिनी]]
|[[फेडेरिको फेलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[रोम]]
|[[लिओनार्दो दा विंची–फ्युमिचिनो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[व्हेनिस]]
|[[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[जपान]]
|[[टोकियो]]
|[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[कझाकस्तान]]
|[[अल्माटी]]
|[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|लवकरच (३१ मार्च २०२६ पासून)
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[अस्ताना]]
|[[नूरसुल्तान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[केन्या]]
|[[मोम्बासा]]
|[[मोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लात्व्हिया]]
|[[रिगा]]
|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लेबनॉन]]
|[[बैरुत]]
|[[बैरुत–रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[लिथुआनिया]]
|[[काउनस]]
|[[काउनस विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पालांगा]]
|[[पालांगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[व्हिल्नियस]]
|[[व्हिल्नियस चिउर्लिओनिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लक्झेंबर्ग]]
|[[लक्झेंबर्ग शहर]]
|[[लक्झेंबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[माल्टा]]
|[[व्हॅलेट्टा]]
|[[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मॉरिशस]]
|[[पोर्ट लुई]]
|[[सर सिवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मेक्सिको]]
|[[कॅन्कून]]
|[[कॅन्कून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोल्डोव्हा]]
|[[किशिनौ]]
|[[किशिनौ यूजेन डोगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[मॉन्टेनेग्रो]]
|[[पोडगोरित्सा]]
|[[पोडगोरित्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[टिवात]]
|[[टिवात विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोरोक्को]]
|[[माराकेश]]
|[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[नेदरलँड्स]]
|[[ॲम्स्टरडॅम]]
|[[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[उत्तर मॅसिडोनिया]]
|[[ओह्रिड]]
|[[ओह्रिड सेंट पॉल द अपॉसल विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्कोप्ये]]
|[[स्कोप्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|[[ओस्लो गार्डर्मोएन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275174/lot-resumes-oslo-service-in-march-2018/ |title=LOT resumes Oslo service in March 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टाव्हेंगर]]
|[[स्टाव्हेंगर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2025 |title=LOT Polish Airlines Schedules Stavanger late-Nov 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250904-lonw25svg}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वर्षावा]]
|[[वर्षावा चोपाँ विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पोजनान]]
|[[पोजनान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वार्सा]]
|[[वार्सा शोपेन विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[पोर्तुगाल]]
|[[लिस्बन]]
|[[लिस्बन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|title=LOT POLISH AIRLINES ADDS LISBON SERVICE FROM FEB 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-lofeb25lis}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[रोमानिया]]
|[[बुखारेस्ट]]
|[[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्लुज-नापोका]]
|[[क्लुज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ओराडेआ]]
|[[ओराडेआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सौदी अरेबिया]]
|[[रियाध]]
|[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aviationweek.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सर्बिया]]
|[[बेलग्रेड]]
|[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हाकिया]]
|[[कोसिसे]]
|[[कोसिसे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हेनिया]]
|[[ल्युब्लियाना]]
|[[ल्युब्लियाना योझे पुच्निक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lot.com/pl/en/routemap}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[दक्षिण कोरिया]]
|[[सोल]]
|[[इंचेऑन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.breaknews.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[स्पेन]]
|[[बार्सिलोना]]
|[[होसेप तार्रादेल्लास बार्सिलोना–एल प्रत विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[गिरोना]]
|[[गिरोना–कोस्ता ब्रावा विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[माद्रिद]]
|[[माद्रिद–बाऱ्हास विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[मालागा]]
|[[मालागा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://businessinsider.com.pl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[पाल्मा दे मायोर्का]]
|[[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[तेनेरिफे]]
|[[तेनेरिफे दक्षिण विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वीडन]]
|[[गोटेबॉर्ग]]
|[[गोटेबॉर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्टॉकहोम]]
|[[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वित्झर्लंड]]
|[[जिनिव्हा]]
|[[जिनिव्हा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झुरिक]]
|[[झुरिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[थायलंड]]
|[[बँकॉक]]
|[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[फुकेट]]
|[[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[तुर्की]]
|[[अंताल्या]]
|[[अंताल्या विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;itaka.pl&quot;/&gt;
|-
|[[इस्तंबूल]]
|[[इस्तंबूल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[युनायटेड किंग्डम]]
|[[लंडन]]
|[[लंडन सिटी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[लंडन]]
|[[हीथ्रो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[युनायटेड स्टेट्स]]
|[[शिकागो]]
|[[ओ'हारे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लॉस एंजेलिस]]
|[[लॉस एंजेलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://atwonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मायामी]]
|[[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नेवार्क]]
|[[नेवार्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्यू यॉर्क शहर]]
|[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[सॅन फ्रान्सिस्को]]
|[[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी&lt;br /&gt;६ मे २०२६ पासून
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://onemileatatime.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[उझबेकिस्तान]]
|[[ताश्कंद]]
|[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Resumes Tashkent Flights From Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines 2Q24 Tashkent Service Increase |url=https://aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Moves Tashkent Service to mid-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[व्हिएतनाम]]
|[[फू कॉक]]
|[[फू कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|LOT|{{लेखनाव}}}}
*{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.lot.com/}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:स्टार अलायन्स]]</text>
      <sha1>r40h63qe90vkfp8w7g5v2zuetsa5vpy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680134</id>
      <parentid>2680132</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T20:01:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने */</comment>
      <origin>2680134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28554" sha1="d2konf08an6jtuvc562yysnwlnkzk9p" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 
| IATA           = LO
| ICAO           = LOT
| callsign       = POLOT
| स्थापना            = १ जानेवारी इ.स. १९२९ 
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[वर्झावा चोपिन विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = 
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = ''माइल्स अँड मोअर''
| एलायंस           = [[स्टार अलायन्स]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  ३६
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[वर्झावा]], [[पोलंड]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.lot.com/
}}
[[चित्र:LOT Polish Airlines Boeing 787-8 (SP-LRB) at Hannover Airport (2).jpg|250 px|एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] विमान|इवलेसे]]
'''एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स''' ([[पोलिश भाषा|पोलिश]]: Polskie Linie Lotnicze LOT) ही [[पोलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२९ साली स्थापन झालेली लोत ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे.

== गंतव्यस्थाने ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! संदर्भ
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अल्बानिया]]
|[[तिराना]]
|[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आर्मेनिया]]
|[[येरेवान]]
|[[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[ऑस्ट्रिया]]
|[[व्हिएन्ना]]
|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अझरबैजान]]
|[[बाकू]]
|[[हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url =https://300gospodarka.pl/news/nowy-azjatycki-kierunek-pll-lot-w-maju-polecimy-do-baku|title=Nowy, azjatycki kierunek PLL LOT. W maju polecimy do Baku|publisher=300gospodarka.pl| language=Polish|date=21 March 2022| accessdate =16 April 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[इजिप्त]]
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हुर्गादा]]
|[[हुर्गादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आइसलंड]]
|[[रेक्याविक]]
|[[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-lons25kef|title=LOT Polish Airlines adds Iceland service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=27 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आयर्लंड]]
|[[डब्लिन]]
|[[डब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इस्रायल]]
|[[तेल अवीव]]
|[[बेन गुरियन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=המגמה החיובית נמשכת: LOT הפולנית חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=29 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 July 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LO_TLV_Aug_25&quot;&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=הבוקר: LOT הפולנית חזרה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=1 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=1 August 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[क्रोएशिया]]
|[[डुब्रोवनिक]]
|[[डुब्रोवनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुला]]
|[[पुला विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[रियेका]]
|[[रियेका विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://avioradar.hr/index.php/en/domestic-news-from-croatia/1684-lot-schedules-new-route-to-rijeka|title = LOT schedules new route to Rijeka}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्प्लिट]]
|[[स्प्लिट विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झादार]]
|[[झादार विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झाग्रेब]]
|[[झाग्रेब विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[चेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[झेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]
|[[पुएर्तो प्लाता]]
|[[ग्रेगोरिओ लुपेरॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुंटा काना]]
|[[पुंटा काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[फिनलंड]]
|[[रोव्हानिएमी]]
|[[रोव्हानिएमी विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;7&quot;|[[जर्मनी]]
|[[बर्लिन]]
|[[बर्लिन ब्रँडेनबुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]
|[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[फ्रँकफुर्ट]]
|[[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हॅम्बुर्ग]]
|[[हॅम्बुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[म्युनिक]]
|[[म्युनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्युर्नबर्ग]]
|[[न्युर्नबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टुटगार्ट]]
|[[स्टुटगार्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[ग्रीस]]
|[[अथेन्स]]
|[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Will Return to Athens ...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कॉर्फू]]
|[[कॉर्फू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कोस]]
|[[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[मायटिलिनी]]
|[[मायटिलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|[[ऱ्होड्स]]
|[[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[थेस्सालोनिकी]]
|[[थेस्सालोनिकी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[हंगेरी]]
|[[बुडापेस्ट]]
|[[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[भारत]]
|[[दिल्ली]]
|[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गोवा]]
|[[डाबोलीम विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मुंबई]]
|[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इंडोनेशिया]]
|[[डेन्पासार]]
|[[नगुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[इटली]]
|[[बोलोन्या]]
|[[बोलोन्या गुलिएल्मो मार्कोनी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मिलान]]
|[[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[रिमिनी]]
|[[फेडेरिको फेलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[रोम]]
|[[लिओनार्दो दा विंची–फ्युमिचिनो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[व्हेनिस]]
|[[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[जपान]]
|[[टोकियो]]
|[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[कझाकस्तान]]
|[[अल्माटी]]
|[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|लवकरच (३१ मार्च २०२६ पासून)
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[अस्ताना]]
|[[नूरसुल्तान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[केन्या]]
|[[मोम्बासा]]
|[[मोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लात्व्हिया]]
|[[रिगा]]
|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लेबनॉन]]
|[[बैरुत]]
|[[बैरुत–रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[लिथुआनिया]]
|[[काउनस]]
|[[काउनस विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पालांगा]]
|[[पालांगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[व्हिल्नियस]]
|[[व्हिल्नियस चिउर्लिओनिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लक्झेंबर्ग]]
|[[लक्झेंबर्ग शहर]]
|[[लक्झेंबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[माल्टा]]
|[[व्हॅलेट्टा]]
|[[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मॉरिशस]]
|[[पोर्ट लुई]]
|[[सर सिवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मेक्सिको]]
|[[कॅन्कून]]
|[[कॅन्कून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोल्डोव्हा]]
|[[किशिनौ]]
|[[किशिनौ यूजेन डोगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[मॉन्टेनेग्रो]]
|[[पोडगोरित्सा]]
|[[पोडगोरित्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[टिवात]]
|[[टिवात विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोरोक्को]]
|[[माराकेश]]
|[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[नेदरलँड्स]]
|[[ॲम्स्टरडॅम]]
|[[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[उत्तर मॅसिडोनिया]]
|[[ओह्रिड]]
|[[ओह्रिड सेंट पॉल द अपॉसल विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्कोप्ये]]
|[[स्कोप्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|[[ओस्लो गार्डर्मोएन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275174/lot-resumes-oslo-service-in-march-2018/ |title=LOT resumes Oslo service in March 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टाव्हेंगर]]
|[[स्टाव्हेंगर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2025 |title=LOT Polish Airlines Schedules Stavanger late-Nov 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250904-lonw25svg}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पॉझ्नान]]
|[[पॉझ्नान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वर्षावा]]
|[[वर्षावा चोपाँ विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[पोर्तुगाल]]
|[[लिस्बन]]
|[[लिस्बन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|title=LOT POLISH AIRLINES ADDS LISBON SERVICE FROM FEB 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-lofeb25lis}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[रोमानिया]]
|[[बुखारेस्ट]]
|[[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्लुज-नापोका]]
|[[क्लुज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ओराडेआ]]
|[[ओराडेआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सौदी अरेबिया]]
|[[रियाध]]
|[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aviationweek.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सर्बिया]]
|[[बेलग्रेड]]
|[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हाकिया]]
|[[कोसिसे]]
|[[कोसिसे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हेनिया]]
|[[ल्युब्लियाना]]
|[[ल्युब्लियाना योझे पुच्निक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lot.com/pl/en/routemap}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[दक्षिण कोरिया]]
|[[सोल]]
|[[इंचेऑन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.breaknews.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[स्पेन]]
|[[बार्सिलोना]]
|[[होसेप तार्रादेल्लास बार्सिलोना–एल प्रत विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[गिरोना]]
|[[गिरोना–कोस्ता ब्रावा विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[माद्रिद]]
|[[माद्रिद–बाऱ्हास विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[मालागा]]
|[[मालागा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://businessinsider.com.pl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[पाल्मा दे मायोर्का]]
|[[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[तेनेरिफे]]
|[[तेनेरिफे दक्षिण विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वीडन]]
|[[गोटेबॉर्ग]]
|[[गोटेबॉर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्टॉकहोम]]
|[[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वित्झर्लंड]]
|[[जिनिव्हा]]
|[[जिनिव्हा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झुरिक]]
|[[झुरिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[थायलंड]]
|[[बँकॉक]]
|[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[फुकेट]]
|[[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[तुर्की]]
|[[अंताल्या]]
|[[अंताल्या विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;itaka.pl&quot;/&gt;
|-
|[[इस्तंबूल]]
|[[इस्तंबूल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[युनायटेड किंग्डम]]
|[[लंडन]]
|[[लंडन सिटी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[लंडन]]
|[[हीथ्रो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[युनायटेड स्टेट्स]]
|[[शिकागो]]
|[[ओ'हारे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लॉस एंजेलिस]]
|[[लॉस एंजेलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://atwonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मायामी]]
|[[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नेवार्क]]
|[[नेवार्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्यू यॉर्क शहर]]
|[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[सॅन फ्रान्सिस्को]]
|[[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी&lt;br /&gt;६ मे २०२६ पासून
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://onemileatatime.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[उझबेकिस्तान]]
|[[ताश्कंद]]
|[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Resumes Tashkent Flights From Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines 2Q24 Tashkent Service Increase |url=https://aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Moves Tashkent Service to mid-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[व्हिएतनाम]]
|[[फू कॉक]]
|[[फू कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|LOT|{{लेखनाव}}}}
*{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.lot.com/}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:स्टार अलायन्स]]</text>
      <sha1>d2konf08an6jtuvc562yysnwlnkzk9p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680138</id>
      <parentid>2680134</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T20:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने */</comment>
      <origin>2680138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28545" sha1="mw7iktzedujyiu5puf2nih1eqxtwkmg" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 
| IATA           = LO
| ICAO           = LOT
| callsign       = POLOT
| स्थापना            = १ जानेवारी इ.स. १९२९ 
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[वर्झावा चोपिन विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = 
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = ''माइल्स अँड मोअर''
| एलायंस           = [[स्टार अलायन्स]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  ३६
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[वर्झावा]], [[पोलंड]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.lot.com/
}}
[[चित्र:LOT Polish Airlines Boeing 787-8 (SP-LRB) at Hannover Airport (2).jpg|250 px|एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] विमान|इवलेसे]]
'''एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स''' ([[पोलिश भाषा|पोलिश]]: Polskie Linie Lotnicze LOT) ही [[पोलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२९ साली स्थापन झालेली लोत ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे.

== गंतव्यस्थाने ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! संदर्भ
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अल्बानिया]]
|[[तिराना]]
|[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आर्मेनिया]]
|[[येरेवान]]
|[[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[ऑस्ट्रिया]]
|[[व्हिएन्ना]]
|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अझरबैजान]]
|[[बाकू]]
|[[हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url =https://300gospodarka.pl/news/nowy-azjatycki-kierunek-pll-lot-w-maju-polecimy-do-baku|title=Nowy, azjatycki kierunek PLL LOT. W maju polecimy do Baku|publisher=300gospodarka.pl| language=Polish|date=21 March 2022| accessdate =16 April 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[इजिप्त]]
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हुर्गादा]]
|[[हुर्गादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आइसलंड]]
|[[रेक्याविक]]
|[[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-lons25kef|title=LOT Polish Airlines adds Iceland service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=27 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आयर्लंड]]
|[[डब्लिन]]
|[[डब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इस्रायल]]
|[[तेल अवीव]]
|[[बेन गुरियन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=המגמה החיובית נמשכת: LOT הפולנית חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=29 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 July 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LO_TLV_Aug_25&quot;&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=הבוקר: LOT הפולנית חזרה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=1 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=1 August 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[क्रोएशिया]]
|[[डुब्रोवनिक]]
|[[डुब्रोवनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुला]]
|[[पुला विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[रियेका]]
|[[रियेका विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://avioradar.hr/index.php/en/domestic-news-from-croatia/1684-lot-schedules-new-route-to-rijeka|title = LOT schedules new route to Rijeka}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्प्लिट]]
|[[स्प्लिट विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झादार]]
|[[झादार विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झाग्रेब]]
|[[झाग्रेब विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[चेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[झेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]
|[[पुएर्तो प्लाता]]
|[[ग्रेगोरिओ लुपेरॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुंटा काना]]
|[[पुंटा काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[फिनलंड]]
|[[रोव्हानिएमी]]
|[[रोव्हानिएमी विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;7&quot;|[[जर्मनी]]
|[[बर्लिन]]
|[[बर्लिन ब्रँडेनबुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]
|[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[फ्रँकफुर्ट]]
|[[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हॅम्बुर्ग]]
|[[हॅम्बुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[म्युनिक]]
|[[म्युनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्युर्नबर्ग]]
|[[न्युर्नबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टुटगार्ट]]
|[[स्टुटगार्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[ग्रीस]]
|[[अथेन्स]]
|[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Will Return to Athens ...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कॉर्फू]]
|[[कॉर्फू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कोस]]
|[[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[मायटिलिनी]]
|[[मायटिलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|[[ऱ्होड्स]]
|[[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[थेस्सालोनिकी]]
|[[थेस्सालोनिकी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[हंगेरी]]
|[[बुडापेस्ट]]
|[[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[भारत]]
|[[दिल्ली]]
|[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गोवा]]
|[[डाबोलीम विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मुंबई]]
|[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इंडोनेशिया]]
|[[डेन्पासार]]
|[[नगुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[इटली]]
|[[बोलोन्या]]
|[[बोलोन्या गुलिएल्मो मार्कोनी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मिलान]]
|[[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[रिमिनी]]
|[[फेडेरिको फेलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[रोम]]
|[[लिओनार्दो दा विंची–फ्युमिचिनो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[व्हेनिस]]
|[[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[जपान]]
|[[टोकियो]]
|[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[कझाकस्तान]]
|[[अल्माटी]]
|[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|लवकरच (३१ मार्च २०२६ पासून)
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[अस्ताना]]
|[[नूरसुल्तान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[केन्या]]
|[[मोम्बासा]]
|[[मोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लात्व्हिया]]
|[[रिगा]]
|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लेबनॉन]]
|[[बैरुत]]
|[[बैरुत–रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[लिथुआनिया]]
|[[काउनस]]
|[[काउनस विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पालांगा]]
|[[पालांगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[व्हिल्नियस]]
|[[व्हिल्नियस चिउर्लिओनिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लक्झेंबर्ग]]
|[[लक्झेंबर्ग शहर]]
|[[लक्झेंबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[माल्टा]]
|[[व्हॅलेट्टा]]
|[[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मॉरिशस]]
|[[पोर्ट लुई]]
|[[सर सिवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मेक्सिको]]
|[[कॅन्कून]]
|[[कॅन्कून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोल्डोव्हा]]
|[[किशिनौ]]
|[[किशिनौ यूजेन डोगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[मॉन्टेनेग्रो]]
|[[पोडगोरित्सा]]
|[[पोडगोरित्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[टिवात]]
|[[टिवात विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोरोक्को]]
|[[माराकेश]]
|[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[नेदरलँड्स]]
|[[ॲम्स्टरडॅम]]
|[[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[उत्तर मॅसिडोनिया]]
|[[ओह्रिड]]
|[[ओह्रिड सेंट पॉल द अपॉसल विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्कोप्ये]]
|[[स्कोप्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|[[ओस्लो गार्डर्मोएन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275174/lot-resumes-oslo-service-in-march-2018/ |title=LOT resumes Oslo service in March 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टाव्हेंगर]]
|[[स्टाव्हेंगर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2025 |title=LOT Polish Airlines Schedules Stavanger late-Nov 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250904-lonw25svg}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पॉझ्नान]]
|[[पॉझ्नान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वर्षावा]]
|[[वर्षावा चोपाँ विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[पोर्तुगाल]]
|[[लिस्बन]]
|[[लिस्बन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|title=LOT POLISH AIRLINES ADDS LISBON SERVICE FROM FEB 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-lofeb25lis}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[रोमानिया]]
|[[बुखारेस्ट]]
|[[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्लुज-नापोका]]
|[[क्लुज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ओराडेआ]]
|[[ओराडेआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सौदी अरेबिया]]
|[[रियाध]]
|[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aviationweek.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सर्बिया]]
|[[बेलग्रेड]]
|[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हाकिया]]
|[[कोसिसे]]
|[[कोसिसे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हेनिया]]
|[[ल्युब्लियाना]]
|[[ल्युब्लियाना योझे पुच्निक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lot.com/pl/en/routemap}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[दक्षिण कोरिया]]
|[[सोल]]
|[[इंचेऑन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.breaknews.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[स्पेन]]
|[[बार्सिलोना]]
|[[होसेप तार्रादेल्लास बार्सिलोना–एल प्रत विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[गिरोना]]
|[[गिरोना–कोस्ता ब्रावा विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[माद्रिद]]
|[[माद्रिद–बाऱ्हास विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[मालागा]]
|[[मालागा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://businessinsider.com.pl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[पाल्मा दे मायोर्का]]
|[[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[तेनेरिफे]]
|[[तेनेरिफे दक्षिण विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वीडन]]
|[[गोटेबॉर्ग]]
|[[गोटेबॉर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्टॉकहोम]]
|[[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वित्झर्लंड]]
|[[जिनिव्हा]]
|[[जिनिव्हा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झुरिक]]
|[[झुरिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[थायलंड]]
|[[बँकॉक]]
|[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[फुकेट]]
|[[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[तुर्की]]
|[[अंताल्या]]
|[[अंताल्या विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;itaka.pl&quot;/&gt;
|-
|[[इस्तंबूल]]
|[[इस्तंबूल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[युनायटेड किंग्डम]]
|[[लंडन]]
|[[लंडन सिटी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[लंडन]]
|[[हीथ्रो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[युनायटेड स्टेट्स]]
|[[शिकागो]]
|[[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लॉस एंजेलस]]
|[[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://atwonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मायामी]]
|[[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नेवार्क]]
|[[नेवार्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्यू यॉर्क शहर]]
|[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[सॅन फ्रान्सिस्को]]
|[[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी&lt;br /&gt;६ मे २०२६ पासून
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://onemileatatime.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[उझबेकिस्तान]]
|[[ताश्कंद]]
|[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Resumes Tashkent Flights From Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines 2Q24 Tashkent Service Increase |url=https://aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Moves Tashkent Service to mid-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[व्हिएतनाम]]
|[[फू कॉक]]
|[[फू कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|LOT|{{लेखनाव}}}}
*{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.lot.com/}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:स्टार अलायन्स]]</text>
      <sha1>mw7iktzedujyiu5puf2nih1eqxtwkmg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680143</id>
      <parentid>2680138</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T21:48:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने */</comment>
      <origin>2680143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28485" sha1="ep0juuqhxg7elfogl9eruobuup0pikm" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 
| IATA           = LO
| ICAO           = LOT
| callsign       = POLOT
| स्थापना            = १ जानेवारी इ.स. १९२९ 
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[वर्झावा चोपिन विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = 
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = ''माइल्स अँड मोअर''
| एलायंस           = [[स्टार अलायन्स]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  ३६
| मुख्य कंपनी      = 
| ब्रीदवाक्य         = 
| मुख्यालय         = [[वर्झावा]], [[पोलंड]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = http://www.lot.com/
}}
[[चित्र:LOT Polish Airlines Boeing 787-8 (SP-LRB) at Hannover Airport (2).jpg|250 px|एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] विमान|इवलेसे]]
'''एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स''' ([[पोलिश भाषा|पोलिश]]: Polskie Linie Lotnicze LOT) ही [[पोलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२९ साली स्थापन झालेली लोत ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे.

== गंतव्यस्थाने ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! संदर्भ
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अल्बानिया]]
|[[तिराना]]
|[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आर्मेनिया]]
|[[येरेवान]]
|[[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[ऑस्ट्रिया]]
|[[व्हिएन्ना]]
|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[अझरबैजान]]
|[[बाकू]]
|[[हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web | url =https://300gospodarka.pl/news/nowy-azjatycki-kierunek-pll-lot-w-maju-polecimy-do-baku|title=Nowy, azjatycki kierunek PLL LOT. W maju polecimy do Baku|publisher=300gospodarka.pl| language=Polish|date=21 March 2022| accessdate =16 April 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[इजिप्त]]
|[[कैरो]]
|[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हुर्गादा]]
|[[हुर्गादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आइसलंड]]
|[[रेक्याविक]]
|[[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-lons25kef|title=LOT Polish Airlines adds Iceland service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=27 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[आयर्लंड]]
|[[डब्लिन]]
|[[डब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इस्रायल]]
|[[तेल अवीव]]
|[[बेन गुरियन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=המגמה החיובית נמשכת: LOT הפולנית חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=29 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 July 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LO_TLV_Aug_25&quot;&gt;{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=הבוקר: LOT הפולנית חזרה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=1 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=1 August 2025 |language=he}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[कॅनडा]]
|[[टोरोंटो]]
|[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[क्रोएशिया]]
|[[डुब्रोवनिक]]
|[[डुब्रोवनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुला]]
|[[पुला विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[रियेका]]
|[[रियेका विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://avioradar.hr/index.php/en/domestic-news-from-croatia/1684-lot-schedules-new-route-to-rijeka|title = LOT schedules new route to Rijeka}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्प्लिट]]
|[[स्प्लिट विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झादार]]
|[[झादार विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;/&gt;
|-
|[[झाग्रेब]]
|[[झाग्रेब विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[चेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[झेक प्रजासत्ताक]]
|[[ओस्ट्रावा]]
|[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्राग]]
|[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]
|[[पुएर्तो प्लाता]]
|[[ग्रेगोरिओ लुपेरॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पुंटा काना]]
|[[पुंटा काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[फिनलंड]]
|[[रोव्हानिएमी]]
|[[रोव्हानिएमी विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[फ्रान्स]]
|[[लिऑन]]
|[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नीस]]
|[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[शार्ल द गॉल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पॅरिस]]
|[[ऑर्ली विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;7&quot;|[[जर्मनी]]
|[[बर्लिन]]
|[[बर्लिन ब्रँडेनबुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]
|[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[फ्रँकफुर्ट]]
|[[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[हॅम्बुर्ग]]
|[[हॅम्बुर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[म्युनिक]]
|[[म्युनिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्युर्नबर्ग]]
|[[न्युर्नबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टुटगार्ट]]
|[[स्टुटगार्ट विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[ग्रीस]]
|[[अथेन्स]]
|[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Will Return to Athens ...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कॉर्फू]]
|[[कॉर्फू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[कोस]]
|[[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[मायटिलिनी]]
|[[मायटिलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|[[ऱ्होड्स]]
|[[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[थेस्सालोनिकी]]
|[[थेस्सालोनिकी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[हंगेरी]]
|[[बुडापेस्ट]]
|[[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[भारत]]
|[[दिल्ली]]
|[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गोवा]]
|[[डाबोलीम विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मुंबई]]
|[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[इंडोनेशिया]]
|[[डेन्पासार]]
|[[नगुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[इटली]]
|[[बोलोन्या]]
|[[बोलोन्या गुलिएल्मो मार्कोनी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मिलान]]
|[[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[रिमिनी]]
|[[फेडेरिको फेलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|[[रोम]]
|[[लिओनार्दो दा विंची–फ्युमिचिनो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|[[व्हेनिस]]
|[[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[जपान]]
|[[टोकियो]]
|[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[कझाकस्तान]]
|[[अल्माटी]]
|[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|लवकरच (३१ मार्च २०२६ पासून)
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[अस्ताना]]
|[[नूरसुल्तान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[केन्या]]
|[[मोम्बासा]]
|[[मोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लात्व्हिया]]
|[[रिगा]]
|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लेबनॉन]]
|[[बैरुत]]
|[[बैरुत–रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[लिथुआनिया]]
|[[काउनस]]
|[[काउनस विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[पालांगा]]
|[[पालांगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[व्हिल्नियस]]
|[[व्हिल्नियस चिउर्लिओनिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[लक्झेंबर्ग]]
|[[लक्झेंबर्ग शहर]]
|[[लक्झेंबर्ग विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[माल्टा]]
|[[व्हॅलेट्टा]]
|[[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मॉरिशस]]
|[[पोर्ट लुई]]
|[[सर सिवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मेक्सिको]]
|[[कॅन्कून]]
|[[कॅन्कून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोल्डोव्हा]]
|[[किशिनौ]]
|[[किशिनौ यूजेन डोगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[मॉन्टेनेग्रो]]
|[[पोडगोरित्सा]]
|[[पोडगोरित्सा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pasazer lot&quot;/&gt;
|-
|[[टिवात]]
|[[टिवात विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[मोरोक्को]]
|[[माराकेश]]
|[[माराकेश मेनारा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[नेदरलँड्स]]
|[[ॲम्स्टरडॅम]]
|[[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[उत्तर मॅसिडोनिया]]
|[[ओह्रिड]]
|[[ओह्रिड सेंट पॉल द अपॉसल विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्कोप्ये]]
|[[स्कोप्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[नॉर्वे]]
|[[ओस्लो]]
|[[ओस्लो गार्डर्मोएन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275174/lot-resumes-oslo-service-in-march-2018/ |title=LOT resumes Oslo service in March 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[स्टाव्हेंगर]]
|[[स्टाव्हेंगर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 September 2025 |title=LOT Polish Airlines Schedules Stavanger late-Nov 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250904-lonw25svg}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;12&quot;|[[पोलंड]]
|[[बिडगॉश्च]]
|[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ग्दान्स्क]]
|[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[कातोविचे]]
|[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्राकोव्ह]]
|[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|केंद्रित सेवा
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लुब्लिन]]
|[[लुब्लिन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ओल्श्टिन]]
|[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|[[पॉझ्नान]]
|[[पॉझ्नान–वाविका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झेशूव्ह]]
|[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[श्चेचिन]]
|[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[वर्षावा]]
|[[वर्षावा चोपाँ विमानतळ]]
|मुख्य केंद्र
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[व्रॉत्सव]]
|[[व्रॉत्सव विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झिएलोना गोरा]]
|[[झिएलोना गोरा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[पोर्तुगाल]]
|[[लिस्बन]]
|[[लिस्बन विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|title=LOT POLISH AIRLINES ADDS LISBON SERVICE FROM FEB 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-lofeb25lis}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[रोमानिया]]
|[[बुखारेस्ट]]
|[[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[क्लुज-नापोका]]
|[[क्लुज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[ओराडेआ]]
|[[ओराडेआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सौदी अरेबिया]]
|[[रियाध]]
|[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aviationweek.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[सर्बिया]]
|[[बेलग्रेड]]
|[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हाकिया]]
|[[कोसिसे]]
|[[कोसिसे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOTtoEE&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[स्लोव्हेनिया]]
|[[ल्युब्लियाना]]
|[[ल्युब्लियाना योझे पुच्निक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lot.com/pl/en/routemap}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[दक्षिण कोरिया]]
|[[सोल]]
|[[इंचेऑन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.breaknews.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[स्पेन]]
|[[बार्सिलोना]]
|[[होसेप तार्रादेल्लास बार्सिलोना–एल प्रत विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[गिरोना]]
|[[गिरोना–कोस्ता ब्रावा विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[माद्रिद]]
|[[माद्रिद–बाऱ्हास विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[मालागा]]
|[[मालागा विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://businessinsider.com.pl/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[पाल्मा दे मायोर्का]]
|[[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|
|-
|[[तेनेरिफे]]
|[[तेनेरिफे दक्षिण विमानतळ]]
|हंगामी
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वीडन]]
|[[गोटेबॉर्ग]]
|[[गोटेबॉर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[स्टॉकहोम]]
|[[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[स्वित्झर्लंड]]
|[[जिनिव्हा]]
|[[जिनिव्हा विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[झुरिक]]
|[[झुरिक विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT resumptions&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[थायलंड]]
|[[बँकॉक]]
|[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[फुकेट]]
|[[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[तुर्की]]
|[[अंताल्या]]
|[[अंताल्या विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pasazer.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;itaka.pl&quot;/&gt;
|-
|[[इस्तंबूल]]
|[[इस्तंबूल विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[युनायटेड किंग्डम]]
|[[लंडन]]
|[[लंडन सिटी विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[लंडन]]
|[[हीथ्रो विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[युनायटेड स्टेट्स]]
|[[शिकागो]]
|[[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[लॉस एंजेलस]]
|[[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://atwonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मायामी]]
|[[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नेवार्क]]
|[[नेवार्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[न्यू यॉर्क शहर]]
|[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|-
|[[सॅन फ्रान्सिस्को]]
|[[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी&lt;br /&gt;६ मे २०२६ पासून
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://onemileatatime.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[उझबेकिस्तान]]
|[[ताश्कंद]]
|[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|align=center|
|align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Resumes Tashkent Flights From Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines 2Q24 Tashkent Service Increase |url=https://aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LOT Polish Airlines Moves Tashkent Service to mid-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|[[व्हिएतनाम]]
|[[फू कॉक]]
|[[फू कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
|हंगामी चार्टर
|align=center|&lt;ref name=&quot;LOT Destinations&quot;/&gt;
|}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|LOT|{{लेखनाव}}}}
*{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.lot.com/}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:स्टार अलायन्स]]</text>
      <sha1>ep0juuqhxg7elfogl9eruobuup0pikm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>युरोलॉट</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55131</id>
    <revision>
      <id>2680145</id>
      <parentid>2343793</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>प्रस्तावना</comment>
      <origin>2680145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2226" sha1="k2780ela6gxuskphsvnfd1jqif0gq03" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''युरोलॉट एस.ए.''' तथा '''युरोलॉट''' ही [[पोलंड]]ची राजधानी [[वॉर्सा|वर्षावा]]मध्ये मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक विमान वाहतूक कंपनी होती. ही कंपनी '''युरोलॉट.कॉम''' नावाखाली विमानवाहतूक करीत असे तसेच [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]साठी छोट्या पल्ल्याची उड्डाणे आणि भाड्याने उड्डाणे देखील करीत असे. वर्षावामधील [[फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ]] येथे या कंपनीचा मुख्य तळ होता आणि [[क्राकूफ]] येथील [[क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] तसेच [[गदान्स्क]] येथील [[लेक वालेंसा विमानतळ]] हे दुय्यम तळ होते. युरोलॉटचे मुख्य कार्यालय वर्षावा येथील एलओटी पोलिश एरलाइन्सच्या मुख्यालयात होते. ''झावशे झ क्लासा'' (Zawsze z klasą) (नेहमी दर्जेदार) हे या कंपनीचे घोषवाक्य होते.

युरोलॉटने ३१ मार्च २०१५ रोजी आपली सेवा बंद केली. 

{{विस्तार}}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. २०१५ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>k2780ela6gxuskphsvnfd1jqif0gq03</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680147</id>
      <parentid>2680145</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:09:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* संदर्भ आणि नोंदी */</comment>
      <origin>2680147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12184" sha1="nsdr9vezf8uaon87gxiy4qilzzq2wwn" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''युरोलॉट एस.ए.''' तथा '''युरोलॉट''' ही [[पोलंड]]ची राजधानी [[वॉर्सा|वर्षावा]]मध्ये मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक विमान वाहतूक कंपनी होती. ही कंपनी '''युरोलॉट.कॉम''' नावाखाली विमानवाहतूक करीत असे तसेच [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]साठी छोट्या पल्ल्याची उड्डाणे आणि भाड्याने उड्डाणे देखील करीत असे. वर्षावामधील [[फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ]] येथे या कंपनीचा मुख्य तळ होता आणि [[क्राकूफ]] येथील [[क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] तसेच [[गदान्स्क]] येथील [[लेक वालेंसा विमानतळ]] हे दुय्यम तळ होते. युरोलॉटचे मुख्य कार्यालय वर्षावा येथील एलओटी पोलिश एरलाइन्सच्या मुख्यालयात होते. ''झावशे झ क्लासा'' (Zawsze z klasą) (नेहमी दर्जेदार) हे या कंपनीचे घोषवाक्य होते.

युरोलॉटने ३१ मार्च २०१५ रोजी आपली सेवा बंद केली. 

{{विस्तार}}

== गंतव्यस्थाने ==
[[File:LOT 006.jpg|thumb|[[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]चे मुख्य कार्यालय, जेथे युरोलॉटचे देखील मुख्य कार्यालय होते]]
[[File:EuroLOT-ATR-72-202-SP-LFC-landing-VNO.jpg|right|thumb|युरोलॉटचे माजी एटीआर ७२-२०२ विमान]]
सप्टेंबर २०१४ पर्यंत युरोलॉट खालील गंतव्यस्थानांसाठी सेवा प्रदान करत असे:&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot;&gt;{{Cite web |url=http://eurolot.com/en/my-travel/offers/route-map |title=Route map |access-date=2014-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140910195601/http://eurolot.com/en/my-travel/offers/route-map |archive-date=2014-09-10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|style=&quot;background-color: #D0E7FF&quot;|†
|मुख्य तळ
|-
|style=&quot;background-color: #FFE6BD&quot;|*
|युरोलॉटद्वारे [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]साठी चालवले जाणारे
|-
|style=&quot;background-color: thistle&quot;|*
|युरोलॉट आणि [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]] या दोघांद्वारे सेवा दिली जाणारे
|}

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
! शहर
! देश
! आयएटीए
! आयसीएओ
! विमानतळ
! class=&quot;unsortable&quot; | संदर्भ
! सुरुवात
! style=&quot;width:100px;&quot; | समाप्ती
|-
|[[ॲमस्टरडॅम]]||{{NED}}||align=center|AMS||align=center|EHAM||bgcolor=thistle|[[ॲमस्टरडॅम विमानतळ शिफोल]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[बोवे]]||{{FRA}}||align=center|BVA||align=center|LFOB||[[बोवे–तिये विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||सप्टेंबर २०१३||३१ मार्च २०१५
|-
|[[ब्रुसेल्स]]||{{BEL}}||align=center|BRU||align=center|EBBR||bgcolor=thistle|[[ब्रुसेल्स विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||एप्रिल २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[बिदगोश्ट]]||{{POL}}||align=center|BZG||align=center|EPBY||[[बिदगोश्ट इग्नेसी यान पाडेरेव्स्की विमानतळ]]||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot;/&gt;||||३१ मार्च २०१५
|-
|[[चिसिनाउ]]||{{MLD}}||align=center|KIV||align=center|LUKK||[[चिसिनाउ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४|||३१ मार्च २०१५
|-
|[[दुब्रोव्हनिक]]||{{CRO}}||align=center|DBV||align=center|LDDU||[[दुब्रोव्हनिक विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]||{{GER}}||align=center|DUS|| align=&quot;center&quot; |EDDL||[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||२६ ऑक्टोबर २०१४ ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[फ्रँकफर्ट]]||{{GER}}||align=center|FRA||align=center|EDDF||bgcolor=#FFE6BD|[[फ्रँकफर्ट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[गदान्स्क]]||{{POL}}||align=center|GDN||align=center|EPGD||bgcolor=#D0E7FF|[[गदान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ]] &lt;sup&gt;† *&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[हेलसिंकी]]||{{FIN}}||align=center|HEL||align=center|EFHK||[[हेलसिंकी विमानतळ]]||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[हेरिंग्सडॉर्फ]]||{{GER}}||align=center|HDF||align=center|EDAH||[[हेरिंग्सडॉर्फ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[कातोवित्सा]]||{{POL}}||align=center|KTW||align=center|EPKT||bgcolor=#FFE6BD|[[कातोवित्सा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[क्राकूफ]]||{{POL}}||align=center|KRK||align=center|EPKK||bgcolor=#D0E7FF|[[जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ क्राकूफ–बालिस]] &lt;sup&gt;† *&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[लुब्लिन]]||{{POL}}||align=center|LUZ||align=center|EPLB||[[लुब्लिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[मिलान]]||{{ITA}}||align=center|MXP||align=center|LIMC||bgcolor=thistle|[[माल्पेन्सा विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||२८ फेब्रुवारी २०१४|| ३१ मार्च २०१५
|-
|[[म्युनिक]]||{{GER}}||align=center|MUC||align=center|EDDM||bgcolor=#FFE6BD|[[म्युनिक विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[पॅरिस]]||{{FRA}}||align=center|CDG||align=center|EHAM||bgcolor=thistle|[[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[पोझ्नान]]||{{POL}}||align=center|POZ||align=center|EPPO||bgcolor=thistle|[[पोझ्नान-ळावित्सा विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[रिगा]]||{{LAT}}||align=center|RIX||align=center|EVRA||bgcolor=#FFE6BD|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[रोम]]||{{ITA}}||align=center|FCO||align=center|LIRF||bgcolor=thistle|[[लिओनार्दो दा विंची-फ्युमिचिनो विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||०९/२०१३||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झेझुव]]||{{POL}}||align=center|RZE||align=center|EPRZ||bgcolor=thistle|[[झेझुव-याश्योंका विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झल्त्सबुर्ग]]||{{AUT}}||align=center|SZG||align=center|LOWS||[[झल्त्सबुर्ग विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[स्प्लिट]]||{{CRO}}||align=center|SPU||align=center|LDSP||[[स्प्लिट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - || ३१ मार्च २०१५
|-
|[[स्टुटगार्ट]]||{{GER}}||align=center|STR||align=center|EDDS||[[स्टुटगार्ट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[श्चेचिन]]||{{POL}}||align=center|SZZ||align=center|EPSC||bgcolor=#FFE6BD|[[श्चेचिन-गोलेन्यू &quot;सॉलिडर्नोश&quot; विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[तालिन]]||{{EST}}||align=center|TLL||align=center|EETN||bgcolor=#FFE6BD|[[तालिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[व्हिएन्ना]]||{{AUT}}||align=center|VIE||align=center|LOWW||bgcolor=#FFE6BD|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[विल्नियस]]||{{LTU}}||align=center|VNO||align=center|EYVI||bgcolor=#FFE6BD|[[विल्नियस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[वर्षावा]]||{{POL}}||align=center|WAW||align=center|EPWA||bgcolor=thistle|[[वर्षावा फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| १९९७ ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[व्रोत्सवाफ]]||{{POL}}||align=center|WRO||align=center|EPWR||bgcolor=thistle|[[व्रोत्सवाफ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झादार]]||{{CRO}}||align=center|ZAD||align=center|LDZD||[[झादार विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झाग्रेब]]||{{CRO}}||align=center|ZAG||align=center|LDZA||[[झाग्रेब विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झुरिच]]||{{CHE}}||align=center|ZRH||align=center|LSZH||bgcolor=thistle|[[झुरिच विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. २०१५ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>nsdr9vezf8uaon87gxiy4qilzzq2wwn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680148</id>
      <parentid>2680147</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>संदर्भ</comment>
      <origin>2680148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12693" sha1="lh3va0drphl0bigatbwoq5fy2pgl2zp" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''युरोलॉट एस.ए.''' तथा '''युरोलॉट''' ही [[पोलंड]]ची राजधानी [[वॉर्सा|वर्षावा]]मध्ये मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक विमान वाहतूक कंपनी होती. ही कंपनी '''युरोलॉट.कॉम''' नावाखाली विमानवाहतूक करीत असे तसेच [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]साठी छोट्या पल्ल्याची उड्डाणे आणि भाड्याने उड्डाणे देखील करीत असे. वर्षावामधील [[फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ]] येथे या कंपनीचा मुख्य तळ होता आणि [[क्राकूफ]] येथील [[क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] तसेच [[गदान्स्क]] येथील [[लेक वालेंसा विमानतळ]] हे दुय्यम तळ होते. युरोलॉटचे मुख्य कार्यालय वर्षावा येथील एलओटी पोलिश एरलाइन्सच्या मुख्यालयात होते. ''झावशे झ क्लासा'' (Zawsze z klasą) (नेहमी दर्जेदार) हे या कंपनीचे घोषवाक्य होते.

युरोलॉटने ३१ मार्च २०१५ रोजी आपली सेवा बंद केली.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/eurolot-konczy-dzialalnosc-2234.html |title=Eurolot kończy działalność |publisher=Rynek Lotniczy |language=pl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lokmat.com/international/polish-airline-eurolot-to-close-down-operations-from-march-31-a201/ |title=पोलिश विमान कंपनी युरोलॉट ३१ मार्चपासून सेवा बंद करणार |publisher=लोकमत |language=mr}}&lt;/ref&gt;

{{विस्तार}}

== गंतव्यस्थाने ==
[[File:LOT 006.jpg|thumb|[[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]चे मुख्य कार्यालय, जेथे युरोलॉटचे देखील मुख्य कार्यालय होते]]
[[File:EuroLOT-ATR-72-202-SP-LFC-landing-VNO.jpg|right|thumb|युरोलॉटचे माजी एटीआर ७२-२०२ विमान]]
सप्टेंबर २०१४ पर्यंत युरोलॉट खालील गंतव्यस्थानांसाठी सेवा प्रदान करत असे:&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot;&gt;{{Cite web |url=http://eurolot.com/en/my-travel/offers/route-map |title=Route map |access-date=2014-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140910195601/http://eurolot.com/en/my-travel/offers/route-map |archive-date=2014-09-10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|style=&quot;background-color: #D0E7FF&quot;|†
|मुख्य तळ
|-
|style=&quot;background-color: #FFE6BD&quot;|*
|युरोलॉटद्वारे [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]साठी चालवले जाणारे
|-
|style=&quot;background-color: thistle&quot;|*
|युरोलॉट आणि [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]] या दोघांद्वारे सेवा दिली जाणारे
|}

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
! शहर
! देश
! आयएटीए
! आयसीएओ
! विमानतळ
! class=&quot;unsortable&quot; | संदर्भ
! सुरुवात
! style=&quot;width:100px;&quot; | समाप्ती
|-
|[[ॲमस्टरडॅम]]||{{NED}}||align=center|AMS||align=center|EHAM||bgcolor=thistle|[[ॲमस्टरडॅम विमानतळ शिफोल]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[बोवे]]||{{FRA}}||align=center|BVA||align=center|LFOB||[[बोवे–तिये विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||सप्टेंबर २०१३||३१ मार्च २०१५
|-
|[[ब्रुसेल्स]]||{{BEL}}||align=center|BRU||align=center|EBBR||bgcolor=thistle|[[ब्रुसेल्स विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||एप्रिल २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[बिदगोश्ट]]||{{POL}}||align=center|BZG||align=center|EPBY||[[बिदगोश्ट इग्नेसी यान पाडेरेव्स्की विमानतळ]]||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot;/&gt;||||३१ मार्च २०१५
|-
|[[चिसिनाउ]]||{{MLD}}||align=center|KIV||align=center|LUKK||[[चिसिनाउ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४|||३१ मार्च २०१५
|-
|[[दुब्रोव्हनिक]]||{{CRO}}||align=center|DBV||align=center|LDDU||[[दुब्रोव्हनिक विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]||{{GER}}||align=center|DUS|| align=&quot;center&quot; |EDDL||[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||२६ ऑक्टोबर २०१४ ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[फ्रँकफर्ट]]||{{GER}}||align=center|FRA||align=center|EDDF||bgcolor=#FFE6BD|[[फ्रँकफर्ट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[गदान्स्क]]||{{POL}}||align=center|GDN||align=center|EPGD||bgcolor=#D0E7FF|[[गदान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ]] &lt;sup&gt;† *&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[हेलसिंकी]]||{{FIN}}||align=center|HEL||align=center|EFHK||[[हेलसिंकी विमानतळ]]||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[हेरिंग्सडॉर्फ]]||{{GER}}||align=center|HDF||align=center|EDAH||[[हेरिंग्सडॉर्फ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[कातोवित्सा]]||{{POL}}||align=center|KTW||align=center|EPKT||bgcolor=#FFE6BD|[[कातोवित्सा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[क्राकूफ]]||{{POL}}||align=center|KRK||align=center|EPKK||bgcolor=#D0E7FF|[[जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ क्राकूफ–बालिस]] &lt;sup&gt;† *&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[लुब्लिन]]||{{POL}}||align=center|LUZ||align=center|EPLB||[[लुब्लिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[मिलान]]||{{ITA}}||align=center|MXP||align=center|LIMC||bgcolor=thistle|[[माल्पेन्सा विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||२८ फेब्रुवारी २०१४|| ३१ मार्च २०१५
|-
|[[म्युनिक]]||{{GER}}||align=center|MUC||align=center|EDDM||bgcolor=#FFE6BD|[[म्युनिक विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[पॅरिस]]||{{FRA}}||align=center|CDG||align=center|EHAM||bgcolor=thistle|[[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[पोझ्नान]]||{{POL}}||align=center|POZ||align=center|EPPO||bgcolor=thistle|[[पोझ्नान-ळावित्सा विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[रिगा]]||{{LAT}}||align=center|RIX||align=center|EVRA||bgcolor=#FFE6BD|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[रोम]]||{{ITA}}||align=center|FCO||align=center|LIRF||bgcolor=thistle|[[लिओनार्दो दा विंची-फ्युमिचिनो विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||०९/२०१३||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झेझुव]]||{{POL}}||align=center|RZE||align=center|EPRZ||bgcolor=thistle|[[झेझुव-याश्योंका विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झल्त्सबुर्ग]]||{{AUT}}||align=center|SZG||align=center|LOWS||[[झल्त्सबुर्ग विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[स्प्लिट]]||{{CRO}}||align=center|SPU||align=center|LDSP||[[स्प्लिट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - || ३१ मार्च २०१५
|-
|[[स्टुटगार्ट]]||{{GER}}||align=center|STR||align=center|EDDS||[[स्टुटगार्ट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[श्चेचिन]]||{{POL}}||align=center|SZZ||align=center|EPSC||bgcolor=#FFE6BD|[[श्चेचिन-गोलेन्यू &quot;सॉलिडर्नोश&quot; विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[तालिन]]||{{EST}}||align=center|TLL||align=center|EETN||bgcolor=#FFE6BD|[[तालिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[व्हिएन्ना]]||{{AUT}}||align=center|VIE||align=center|LOWW||bgcolor=#FFE6BD|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[विल्नियस]]||{{LTU}}||align=center|VNO||align=center|EYVI||bgcolor=#FFE6BD|[[विल्नियस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[वर्षावा]]||{{POL}}||align=center|WAW||align=center|EPWA||bgcolor=thistle|[[वर्षावा फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| १९९७ ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[व्रोत्सवाफ]]||{{POL}}||align=center|WRO||align=center|EPWR||bgcolor=thistle|[[व्रोत्सवाफ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झादार]]||{{CRO}}||align=center|ZAD||align=center|LDZD||[[झादार विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झाग्रेब]]||{{CRO}}||align=center|ZAG||align=center|LDZA||[[झाग्रेब विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झुरिच]]||{{CHE}}||align=center|ZRH||align=center|LSZH||bgcolor=thistle|[[झुरिच विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. २०१५ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>lh3va0drphl0bigatbwoq5fy2pgl2zp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680152</id>
      <parentid>2680148</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने */</comment>
      <origin>2680152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12636" sha1="gxk1r5luv914r9pk6gthzkrsdlehkdt" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''युरोलॉट एस.ए.''' तथा '''युरोलॉट''' ही [[पोलंड]]ची राजधानी [[वॉर्सा|वर्षावा]]मध्ये मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक विमान वाहतूक कंपनी होती. ही कंपनी '''युरोलॉट.कॉम''' नावाखाली विमानवाहतूक करीत असे तसेच [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]साठी छोट्या पल्ल्याची उड्डाणे आणि भाड्याने उड्डाणे देखील करीत असे. वर्षावामधील [[फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ]] येथे या कंपनीचा मुख्य तळ होता आणि [[क्राकूफ]] येथील [[क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] तसेच [[गदान्स्क]] येथील [[लेक वालेंसा विमानतळ]] हे दुय्यम तळ होते. युरोलॉटचे मुख्य कार्यालय वर्षावा येथील एलओटी पोलिश एरलाइन्सच्या मुख्यालयात होते. ''झावशे झ क्लासा'' (Zawsze z klasą) (नेहमी दर्जेदार) हे या कंपनीचे घोषवाक्य होते.

युरोलॉटने ३१ मार्च २०१५ रोजी आपली सेवा बंद केली.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/eurolot-konczy-dzialalnosc-2234.html |title=Eurolot kończy działalność |publisher=Rynek Lotniczy |language=pl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lokmat.com/international/polish-airline-eurolot-to-close-down-operations-from-march-31-a201/ |title=पोलिश विमान कंपनी युरोलॉट ३१ मार्चपासून सेवा बंद करणार |publisher=लोकमत |language=mr}}&lt;/ref&gt;

{{विस्तार}}

== गंतव्यस्थाने ==
[[File:LOT 006.jpg|thumb|[[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]चे मुख्य कार्यालय, जेथे युरोलॉटचे देखील मुख्य कार्यालय होते]]
[[File:EuroLOT-ATR-72-202-SP-LFC-landing-VNO.jpg|right|thumb|युरोलॉटचे माजी एटीआर ७२-२०२ विमान]]
सप्टेंबर २०१४च्या सुमारासची युरोलॉटची गंतव्यस्थाने:&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot;&gt;{{Cite web |url=http://eurolot.com/en/my-travel/offers/route-map |title=Route map |access-date=2014-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140910195601/http://eurolot.com/en/my-travel/offers/route-map |archive-date=2014-09-10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|style=&quot;background-color: #D0E7FF&quot;|†
|मुख्य तळ
|-
|style=&quot;background-color: #FFE6BD&quot;|*
|युरोलॉटद्वारे [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]साठी चालवले जाणारे
|-
|style=&quot;background-color: thistle&quot;|*
|युरोलॉट आणि [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]] या दोघांद्वारे सेवा दिली जाणारे
|}

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
! शहर
! देश
! आयएटीए
! आयसीएओ
! विमानतळ
! class=&quot;unsortable&quot; | संदर्भ
! सुरुवात
! style=&quot;width:100px;&quot; | समाप्ती
|-
|[[ॲमस्टरडॅम]]||{{NED}}||align=center|AMS||align=center|EHAM||bgcolor=thistle|[[ॲमस्टरडॅम विमानतळ शिफोल]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[बोवे]]||{{FRA}}||align=center|BVA||align=center|LFOB||[[बोवे–तिये विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||सप्टेंबर २०१३||३१ मार्च २०१५
|-
|[[ब्रुसेल्स]]||{{BEL}}||align=center|BRU||align=center|EBBR||bgcolor=thistle|[[ब्रुसेल्स विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||एप्रिल २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[बिदगोश्ट]]||{{POL}}||align=center|BZG||align=center|EPBY||[[बिदगोश्ट इग्नेसी यान पाडेरेव्स्की विमानतळ]]||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot;/&gt;||||३१ मार्च २०१५
|-
|[[चिसिनाउ]]||{{MLD}}||align=center|KIV||align=center|LUKK||[[चिसिनाउ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४|||३१ मार्च २०१५
|-
|[[दुब्रोव्हनिक]]||{{CRO}}||align=center|DBV||align=center|LDDU||[[दुब्रोव्हनिक विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]||{{GER}}||align=center|DUS|| align=&quot;center&quot; |EDDL||[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||२६ ऑक्टोबर २०१४ ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[फ्रँकफर्ट]]||{{GER}}||align=center|FRA||align=center|EDDF||bgcolor=#FFE6BD|[[फ्रँकफर्ट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[गदान्स्क]]||{{POL}}||align=center|GDN||align=center|EPGD||bgcolor=#D0E7FF|[[गदान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ]] &lt;sup&gt;† *&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[हेलसिंकी]]||{{FIN}}||align=center|HEL||align=center|EFHK||[[हेलसिंकी विमानतळ]]||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[हेरिंग्सडॉर्फ]]||{{GER}}||align=center|HDF||align=center|EDAH||[[हेरिंग्सडॉर्फ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[कातोवित्सा]]||{{POL}}||align=center|KTW||align=center|EPKT||bgcolor=#FFE6BD|[[कातोवित्सा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[क्राकूफ]]||{{POL}}||align=center|KRK||align=center|EPKK||bgcolor=#D0E7FF|[[जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ क्राकूफ–बालिस]] &lt;sup&gt;† *&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[लुब्लिन]]||{{POL}}||align=center|LUZ||align=center|EPLB||[[लुब्लिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[मिलान]]||{{ITA}}||align=center|MXP||align=center|LIMC||bgcolor=thistle|[[माल्पेन्सा विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||२८ फेब्रुवारी २०१४|| ३१ मार्च २०१५
|-
|[[म्युनिक]]||{{GER}}||align=center|MUC||align=center|EDDM||bgcolor=#FFE6BD|[[म्युनिक विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[पॅरिस]]||{{FRA}}||align=center|CDG||align=center|EHAM||bgcolor=thistle|[[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[पोझ्नान]]||{{POL}}||align=center|POZ||align=center|EPPO||bgcolor=thistle|[[पोझ्नान-ळावित्सा विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[रिगा]]||{{LAT}}||align=center|RIX||align=center|EVRA||bgcolor=#FFE6BD|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[रोम]]||{{ITA}}||align=center|FCO||align=center|LIRF||bgcolor=thistle|[[लिओनार्दो दा विंची-फ्युमिचिनो विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||०९/२०१३||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झेझुव]]||{{POL}}||align=center|RZE||align=center|EPRZ||bgcolor=thistle|[[झेझुव-याश्योंका विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झल्त्सबुर्ग]]||{{AUT}}||align=center|SZG||align=center|LOWS||[[झल्त्सबुर्ग विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[स्प्लिट]]||{{CRO}}||align=center|SPU||align=center|LDSP||[[स्प्लिट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - || ३१ मार्च २०१५
|-
|[[स्टुटगार्ट]]||{{GER}}||align=center|STR||align=center|EDDS||[[स्टुटगार्ट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[श्चेचिन]]||{{POL}}||align=center|SZZ||align=center|EPSC||bgcolor=#FFE6BD|[[श्चेचिन-गोलेन्यू &quot;सॉलिडर्नोश&quot; विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[तालिन]]||{{EST}}||align=center|TLL||align=center|EETN||bgcolor=#FFE6BD|[[तालिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[व्हिएन्ना]]||{{AUT}}||align=center|VIE||align=center|LOWW||bgcolor=#FFE6BD|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[विल्नियस]]||{{LTU}}||align=center|VNO||align=center|EYVI||bgcolor=#FFE6BD|[[विल्नियस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[वर्षावा]]||{{POL}}||align=center|WAW||align=center|EPWA||bgcolor=thistle|[[वर्षावा फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| १९९७ ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[व्रोत्सवाफ]]||{{POL}}||align=center|WRO||align=center|EPWR||bgcolor=thistle|[[व्रोत्सवाफ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झादार]]||{{CRO}}||align=center|ZAD||align=center|LDZD||[[झादार विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झाग्रेब]]||{{CRO}}||align=center|ZAG||align=center|LDZA||[[झाग्रेब विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झुरिच]]||{{CHE}}||align=center|ZRH||align=center|LSZH||bgcolor=thistle|[[झुरिच विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. २०१५ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>gxk1r5luv914r9pk6gthzkrsdlehkdt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680153</id>
      <parentid>2680152</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2680153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12637" sha1="6b0g3m0yq4m1pv9xyuanml1sbyruxl2" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''युरोलॉट एस.ए.''' तथा '''युरोलॉट''' ही [[पोलंड]]ची राजधानी [[वॉर्सा|वर्षावा]]मध्ये मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक विमान वाहतूक कंपनी होती. ही कंपनी '''युरोलॉट.कॉम''' नावाखाली विमानवाहतूक करीत असे तसेच [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]साठी छोट्या पल्ल्याची उड्डाणे आणि भाड्याने उड्डाणे देखील करीत असे. वर्षावामधील [[फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ]] येथे या कंपनीचा मुख्य तळ होता आणि [[क्राकूफ]] येथील [[क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] तसेच [[गदान्स्क]] येथील [[लेक वालेंसा विमानतळ]] हे दुय्यम तळ होते. युरोलॉटचे मुख्य कार्यालय वर्षावा येथील एलओटी पोलिश एरलाइन्सच्या मुख्यालयात होते. ''झावशे झ क्लासा'' (Zawsze z klasą) (नेहमी दर्जेदार) हे या कंपनीचे घोषवाक्य होते.

युरोलॉटने ३१ मार्च २०१५ रोजी आपली सेवा बंद केली.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/eurolot-konczy-dzialalnosc-2234.html |title=Eurolot kończy działalność |publisher=Rynek Lotniczy |language=pl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lokmat.com/international/polish-airline-eurolot-to-close-down-operations-from-march-31-a201/ |title=पोलिश विमान कंपनी युरोलॉट ३१ मार्चपासून सेवा बंद करणार |publisher=लोकमत |language=mr}}&lt;/ref&gt;

{{विस्तार}}

== गंतव्यस्थाने ==
[[File:LOT 006.jpg|thumb|[[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]चे मुख्य कार्यालय, जेथे युरोलॉटचे देखील मुख्य कार्यालय होते]]
[[File:EuroLOT-ATR-72-202-SP-LFC-landing-VNO.jpg|right|thumb|युरोलॉटचे माजी एटीआर ७२-२०२ विमान]]
सप्टेंबर २०१४ च्या सुमारासची युरोलॉटची गंतव्यस्थाने:&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot;&gt;{{Cite web |url=http://eurolot.com/en/my-travel/offers/route-map |title=Route map |access-date=2014-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140910195601/http://eurolot.com/en/my-travel/offers/route-map |archive-date=2014-09-10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|style=&quot;background-color: #D0E7FF&quot;|†
|मुख्य तळ
|-
|style=&quot;background-color: #FFE6BD&quot;|*
|युरोलॉटद्वारे [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]साठी चालवले जाणारे
|-
|style=&quot;background-color: thistle&quot;|*
|युरोलॉट आणि [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]] या दोघांद्वारे सेवा दिली जाणारे
|}

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
! शहर
! देश
! आयएटीए
! आयसीएओ
! विमानतळ
! class=&quot;unsortable&quot; | संदर्भ
! सुरुवात
! style=&quot;width:100px;&quot; | समाप्ती
|-
|[[ॲमस्टरडॅम]]||{{NED}}||align=center|AMS||align=center|EHAM||bgcolor=thistle|[[ॲमस्टरडॅम विमानतळ शिफोल]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[बोवे]]||{{FRA}}||align=center|BVA||align=center|LFOB||[[बोवे–तिये विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||सप्टेंबर २०१३||३१ मार्च २०१५
|-
|[[ब्रुसेल्स]]||{{BEL}}||align=center|BRU||align=center|EBBR||bgcolor=thistle|[[ब्रुसेल्स विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||एप्रिल २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[बिदगोश्ट]]||{{POL}}||align=center|BZG||align=center|EPBY||[[बिदगोश्ट इग्नेसी यान पाडेरेव्स्की विमानतळ]]||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot;/&gt;||||३१ मार्च २०१५
|-
|[[चिसिनाउ]]||{{MLD}}||align=center|KIV||align=center|LUKK||[[चिसिनाउ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४|||३१ मार्च २०१५
|-
|[[दुब्रोव्हनिक]]||{{CRO}}||align=center|DBV||align=center|LDDU||[[दुब्रोव्हनिक विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]||{{GER}}||align=center|DUS|| align=&quot;center&quot; |EDDL||[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||२६ ऑक्टोबर २०१४ ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[फ्रँकफर्ट]]||{{GER}}||align=center|FRA||align=center|EDDF||bgcolor=#FFE6BD|[[फ्रँकफर्ट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[गदान्स्क]]||{{POL}}||align=center|GDN||align=center|EPGD||bgcolor=#D0E7FF|[[गदान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ]] &lt;sup&gt;† *&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[हेलसिंकी]]||{{FIN}}||align=center|HEL||align=center|EFHK||[[हेलसिंकी विमानतळ]]||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[हेरिंग्सडॉर्फ]]||{{GER}}||align=center|HDF||align=center|EDAH||[[हेरिंग्सडॉर्फ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[कातोवित्सा]]||{{POL}}||align=center|KTW||align=center|EPKT||bgcolor=#FFE6BD|[[कातोवित्सा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[क्राकूफ]]||{{POL}}||align=center|KRK||align=center|EPKK||bgcolor=#D0E7FF|[[जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ क्राकूफ–बालिस]] &lt;sup&gt;† *&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[लुब्लिन]]||{{POL}}||align=center|LUZ||align=center|EPLB||[[लुब्लिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[मिलान]]||{{ITA}}||align=center|MXP||align=center|LIMC||bgcolor=thistle|[[माल्पेन्सा विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||२८ फेब्रुवारी २०१४|| ३१ मार्च २०१५
|-
|[[म्युनिक]]||{{GER}}||align=center|MUC||align=center|EDDM||bgcolor=#FFE6BD|[[म्युनिक विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[पॅरिस]]||{{FRA}}||align=center|CDG||align=center|EHAM||bgcolor=thistle|[[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[पोझ्नान]]||{{POL}}||align=center|POZ||align=center|EPPO||bgcolor=thistle|[[पोझ्नान-ळावित्सा विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[रिगा]]||{{LAT}}||align=center|RIX||align=center|EVRA||bgcolor=#FFE6BD|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[रोम]]||{{ITA}}||align=center|FCO||align=center|LIRF||bgcolor=thistle|[[लिओनार्दो दा विंची-फ्युमिचिनो विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||०९/२०१३||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झेझुव]]||{{POL}}||align=center|RZE||align=center|EPRZ||bgcolor=thistle|[[झेझुव-याश्योंका विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झल्त्सबुर्ग]]||{{AUT}}||align=center|SZG||align=center|LOWS||[[झल्त्सबुर्ग विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[स्प्लिट]]||{{CRO}}||align=center|SPU||align=center|LDSP||[[स्प्लिट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - || ३१ मार्च २०१५
|-
|[[स्टुटगार्ट]]||{{GER}}||align=center|STR||align=center|EDDS||[[स्टुटगार्ट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[श्चेचिन]]||{{POL}}||align=center|SZZ||align=center|EPSC||bgcolor=#FFE6BD|[[श्चेचिन-गोलेन्यू &quot;सॉलिडर्नोश&quot; विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[तालिन]]||{{EST}}||align=center|TLL||align=center|EETN||bgcolor=#FFE6BD|[[तालिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[व्हिएन्ना]]||{{AUT}}||align=center|VIE||align=center|LOWW||bgcolor=#FFE6BD|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[विल्नियस]]||{{LTU}}||align=center|VNO||align=center|EYVI||bgcolor=#FFE6BD|[[विल्नियस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[वर्षावा]]||{{POL}}||align=center|WAW||align=center|EPWA||bgcolor=thistle|[[वर्षावा फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| १९९७ ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[व्रोत्सवाफ]]||{{POL}}||align=center|WRO||align=center|EPWR||bgcolor=thistle|[[व्रोत्सवाफ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झादार]]||{{CRO}}||align=center|ZAD||align=center|LDZD||[[झादार विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झाग्रेब]]||{{CRO}}||align=center|ZAG||align=center|LDZA||[[झाग्रेब विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झुरिच]]||{{CHE}}||align=center|ZRH||align=center|LSZH||bgcolor=thistle|[[झुरिच विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. २०१५ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>6b0g3m0yq4m1pv9xyuanml1sbyruxl2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680154</id>
      <parentid>2680153</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने */</comment>
      <origin>2680154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14712" sha1="owzvevfig95xmvfim1ig5rqziudhlrk" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''युरोलॉट एस.ए.''' तथा '''युरोलॉट''' ही [[पोलंड]]ची राजधानी [[वॉर्सा|वर्षावा]]मध्ये मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक विमान वाहतूक कंपनी होती. ही कंपनी '''युरोलॉट.कॉम''' नावाखाली विमानवाहतूक करीत असे तसेच [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]साठी छोट्या पल्ल्याची उड्डाणे आणि भाड्याने उड्डाणे देखील करीत असे. वर्षावामधील [[फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ]] येथे या कंपनीचा मुख्य तळ होता आणि [[क्राकूफ]] येथील [[क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] तसेच [[गदान्स्क]] येथील [[लेक वालेंसा विमानतळ]] हे दुय्यम तळ होते. युरोलॉटचे मुख्य कार्यालय वर्षावा येथील एलओटी पोलिश एरलाइन्सच्या मुख्यालयात होते. ''झावशे झ क्लासा'' (Zawsze z klasą) (नेहमी दर्जेदार) हे या कंपनीचे घोषवाक्य होते.

युरोलॉटने ३१ मार्च २०१५ रोजी आपली सेवा बंद केली.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/eurolot-konczy-dzialalnosc-2234.html |title=Eurolot kończy działalność |publisher=Rynek Lotniczy |language=pl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lokmat.com/international/polish-airline-eurolot-to-close-down-operations-from-march-31-a201/ |title=पोलिश विमान कंपनी युरोलॉट ३१ मार्चपासून सेवा बंद करणार |publisher=लोकमत |language=mr}}&lt;/ref&gt;

{{विस्तार}}

== गंतव्यस्थाने ==
[[File:LOT 006.jpg|thumb|[[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]चे मुख्य कार्यालय, जेथे युरोलॉटचे देखील मुख्य कार्यालय होते]]
[[File:EuroLOT-ATR-72-202-SP-LFC-landing-VNO.jpg|right|thumb|युरोलॉटचे माजी एटीआर ७२-२०२ विमान]]
सप्टेंबर २०१४ च्या सुमारासची युरोलॉटची गंतव्यस्थाने:&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot;&gt;{{Cite web |url=http://eurolot.com/en/my-travel/offers/route-map |title=Route map |access-date=2014-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140910195601/http://eurolot.com/en/my-travel/offers/route-map |archive-date=2014-09-10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|style=&quot;background-color: #D0E7FF&quot;|†
|मुख्य तळ
|-
|style=&quot;background-color: #FFE6BD&quot;|*
|युरोलॉटद्वारे [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]साठी चालवले जाणारे
|-
|style=&quot;background-color: thistle&quot;|*
|युरोलॉट आणि [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]] या दोघांद्वारे सेवा दिली जाणारे
|}

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
! शहर
! देश
! आयएटीए
! आयसीएओ
! विमानतळ
! class=&quot;unsortable&quot; | संदर्भ
! सुरुवात
! style=&quot;width:100px;&quot; | समाप्ती
|-
|[[ॲमस्टरडॅम]]||{{NED}}||align=center|AMS||align=center|EHAM||bgcolor=thistle|[[ॲमस्टरडॅम विमानतळ शिफोल]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[बोवे]]||{{FRA}}||align=center|BVA||align=center|LFOB||[[बोवे–तिये विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||सप्टेंबर २०१३||३१ मार्च २०१५
|-
|[[ब्रुसेल्स]]||{{BEL}}||align=center|BRU||align=center|EBBR||bgcolor=thistle|[[ब्रुसेल्स विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||एप्रिल २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[बिदगोश्ट]]||{{POL}}||align=center|BZG||align=center|EPBY||[[बिदगोश्ट इग्नेसी यान पाडेरेव्स्की विमानतळ]]||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot;/&gt;||||३१ मार्च २०१५
|-
|[[चिसिनाउ]]||{{MLD}}||align=center|KIV||align=center|LUKK||[[चिसिनाउ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४|||३१ मार्च २०१५
|-
|[[दुब्रोव्हनिक]]||{{CRO}}||align=center|DBV||align=center|LDDU||[[दुब्रोव्हनिक विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]||{{GER}}||align=center|DUS|| align=&quot;center&quot; |EDDL||[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||२६ ऑक्टोबर २०१४ ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[फ्रँकफर्ट]]||{{GER}}||align=center|FRA||align=center|EDDF||bgcolor=#FFE6BD|[[फ्रँकफर्ट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[गदान्स्क]]||{{POL}}||align=center|GDN||align=center|EPGD||bgcolor=#D0E7FF|[[गदान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ]] &lt;sup&gt;† *&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[हेलसिंकी]]||{{FIN}}||align=center|HEL||align=center|EFHK||[[हेलसिंकी विमानतळ]]||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[हेरिंग्सडॉर्फ]]||{{GER}}||align=center|HDF||align=center|EDAH||[[हेरिंग्सडॉर्फ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[कातोवित्सा]]||{{POL}}||align=center|KTW||align=center|EPKT||bgcolor=#FFE6BD|[[कातोवित्सा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[क्राकूफ]]||{{POL}}||align=center|KRK||align=center|EPKK||bgcolor=#D0E7FF|[[जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ क्राकूफ–बालिस]] &lt;sup&gt;† *&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[लुब्लिन]]||{{POL}}||align=center|LUZ||align=center|EPLB||[[लुब्लिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[मिलान]]||{{ITA}}||align=center|MXP||align=center|LIMC||bgcolor=thistle|[[माल्पेन्सा विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||२८ फेब्रुवारी २०१४|| ३१ मार्च २०१५
|-
|[[म्युनिक]]||{{GER}}||align=center|MUC||align=center|EDDM||bgcolor=#FFE6BD|[[म्युनिक विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[पॅरिस]]||{{FRA}}||align=center|CDG||align=center|EHAM||bgcolor=thistle|[[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[पोझ्नान]]||{{POL}}||align=center|POZ||align=center|EPPO||bgcolor=thistle|[[पोझ्नान-ळावित्सा विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[रिगा]]||{{LAT}}||align=center|RIX||align=center|EVRA||bgcolor=#FFE6BD|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[रोम]]||{{ITA}}||align=center|FCO||align=center|LIRF||bgcolor=thistle|[[लिओनार्दो दा विंची-फ्युमिचिनो विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||०९/२०१३||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झेझुव]]||{{POL}}||align=center|RZE||align=center|EPRZ||bgcolor=thistle|[[झेझुव-याश्योंका विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झल्त्सबुर्ग]]||{{AUT}}||align=center|SZG||align=center|LOWS||[[झल्त्सबुर्ग विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[स्प्लिट]]||{{CRO}}||align=center|SPU||align=center|LDSP||[[स्प्लिट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - || ३१ मार्च २०१५
|-
|[[स्टुटगार्ट]]||{{GER}}||align=center|STR||align=center|EDDS||[[स्टुटगार्ट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[श्चेचिन]]||{{POL}}||align=center|SZZ||align=center|EPSC||bgcolor=#FFE6BD|[[श्चेचिन-गोलेन्यू &quot;सॉलिडर्नोश&quot; विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[तालिन]]||{{EST}}||align=center|TLL||align=center|EETN||bgcolor=#FFE6BD|[[तालिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[व्हिएन्ना]]||{{AUT}}||align=center|VIE||align=center|LOWW||bgcolor=#FFE6BD|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[विल्नियस]]||{{LTU}}||align=center|VNO||align=center|EYVI||bgcolor=#FFE6BD|[[विल्नियस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[वर्षावा]]||{{POL}}||align=center|WAW||align=center|EPWA||bgcolor=thistle|[[वर्षावा फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| १९९७ ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[व्रोत्सवाफ]]||{{POL}}||align=center|WRO||align=center|EPWR||bgcolor=thistle|[[व्रोत्सवाफ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झादार]]||{{CRO}}||align=center|ZAD||align=center|LDZD||[[झादार विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झाग्रेब]]||{{CRO}}||align=center|ZAG||align=center|LDZA||[[झाग्रेब विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झुरिच]]||{{CHE}}||align=center|ZRH||align=center|LSZH||bgcolor=thistle|[[झुरिच विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|}

== विमानताफा ==
[[File:Eurolot De Havilland Canada DHC-8-402Q Dash 8.jpg|right|thumb|युरोलॉटचे बोंबार्डियर Q400 विमान]]
नोव्हेंबर २०१४ पर्यंत, युरोलॉटच्या ताफ्यात खालील विमानांचा समावेश होता&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ch-aviation.ch/portal/airline.php?cha=K2|title=EuroLOT on ch-aviation}}&lt;/ref&gt; आणि Q400 विमानांचे सरासरी वय २.३ वर्षे होते:{{cn|date=November 2025}}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:1em auto&quot;
|- 
!विमान
!सेवेत असलेली
! मागण्या
! प्रलंबित मागण्या
!प्रवासी क्षमता
!नोंदी
|-
|[[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ८#४००|बोंबार्डियर क्यू४००]]
|११
|३
|६
|७८
|६ विमाने एलओटीच्या मार्गांवर सेवा देत होती. ती एलओटीकडे वर्ग करण्यात आली.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://eurolot.com/en/news/newslist,14.html |title=Bombardier Q400 Nextgen in Eurolot |access-date=2013-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130819034337/http://eurolot.com/en/news/newslist,14.html |archive-date=2013-08-19 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/eurolot-odebral-jedenastego-bombardiera-q400-2051.html |title=Eurolot odebrał jedenastego Bombardiera Q400 |publisher=Rynek Lotniczy |language=pl}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;१२ पर्यायांपैकी ६ पर्यायांचे रूपांतर निश्चित ऑर्डरमध्ये करण्यात आले.&lt;ref&gt;[http://worldairlinenews.com/2012/09/04/eurolot-converts-six-bombardier-q400-options-to-firm-orders/ Eurolot converts six Bombardier Q400 options to firm orders]&lt;/ref&gt;
|}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. २०१५ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>owzvevfig95xmvfim1ig5rqziudhlrk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680181</id>
      <parentid>2680154</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T01:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14994" sha1="tt593b4eotlpo23dd5kwh0tp8iipyvc" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''युरोलॉट एस.ए.''' तथा '''युरोलॉट''' ही [[पोलंड]]ची राजधानी [[वॉर्सा|वर्षावा]]मध्ये मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक विमान वाहतूक कंपनी होती. ही कंपनी '''युरोलॉट.कॉम''' नावाखाली विमानवाहतूक करीत असे तसेच [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]साठी छोट्या पल्ल्याची उड्डाणे आणि भाड्याने उड्डाणे देखील करीत असे. वर्षावामधील [[फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ]] येथे या कंपनीचा मुख्य तळ होता आणि [[क्राकूफ]] येथील [[क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] तसेच [[गदान्स्क]] येथील [[लेक वालेंसा विमानतळ]] हे दुय्यम तळ होते. युरोलॉटचे मुख्य कार्यालय वर्षावा येथील एलओटी पोलिश एरलाइन्सच्या मुख्यालयात होते. ''झावशे झ क्लासा'' (Zawsze z klasą) (नेहमी दर्जेदार) हे या कंपनीचे घोषवाक्य होते.

युरोलॉटने ३१ मार्च २०१५ रोजी आपली सेवा बंद केली.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/eurolot-konczy-dzialalnosc-2234.html |title=Eurolot kończy działalność |publisher=Rynek Lotniczy |language=pl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lokmat.com/international/polish-airline-eurolot-to-close-down-operations-from-march-31-a201/ |title=पोलिश विमान कंपनी युरोलॉट ३१ मार्चपासून सेवा बंद करणार |publisher=लोकमत |language=mr}}&lt;/ref&gt;

{{विस्तार}}

== गंतव्यस्थाने ==
[[File:LOT 006.jpg|thumb|[[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]चे मुख्य कार्यालय, जेथे युरोलॉटचे देखील मुख्य कार्यालय होते]]
[[File:EuroLOT-ATR-72-202-SP-LFC-landing-VNO.jpg|right|thumb|युरोलॉटचे माजी एटीआर ७२-२०२ विमान]]
सप्टेंबर २०१४ च्या सुमारासची युरोलॉटची गंतव्यस्थाने:&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot;&gt;{{Cite web |url=http://eurolot.com/en/my-travel/offers/route-map |title=Route map |access-date=2014-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140910195601/http://eurolot.com/en/my-travel/offers/route-map |archive-date=2014-09-10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|style=&quot;background-color: #D0E7FF&quot;|†
|मुख्य तळ
|-
|style=&quot;background-color: #FFE6BD&quot;|*
|युरोलॉटद्वारे [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]]साठी चालवले जाणारे
|-
|style=&quot;background-color: thistle&quot;|*
|युरोलॉट आणि [[एलओटी पोलिश एरलाइन्स]] या दोघांद्वारे सेवा दिली जाणारे
|}

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
! शहर
! देश
! आयएटीए
! आयसीएओ
! विमानतळ
! class=&quot;unsortable&quot; | संदर्भ
! सुरुवात
! style=&quot;width:100px;&quot; | समाप्ती
|-
|[[ॲमस्टरडॅम]]||{{NED}}||align=center|AMS||align=center|EHAM||bgcolor=thistle|[[ॲमस्टरडॅम विमानतळ शिफोल]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[बोवे]]||{{FRA}}||align=center|BVA||align=center|LFOB||[[बोवे–तिये विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||सप्टेंबर २०१३||३१ मार्च २०१५
|-
|[[ब्रुसेल्स]]||{{BEL}}||align=center|BRU||align=center|EBBR||bgcolor=thistle|[[ब्रुसेल्स विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||एप्रिल २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[बिदगोश्ट]]||{{POL}}||align=center|BZG||align=center|EPBY||[[बिदगोश्ट इग्नेसी यान पाडेरेव्स्की विमानतळ]]||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot;/&gt;||||३१ मार्च २०१५
|-
|[[चिसिनाउ]]||{{MLD}}||align=center|KIV||align=center|LUKK||[[चिसिनाउ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४|||३१ मार्च २०१५
|-
|[[दुब्रोव्हनिक]]||{{CRO}}||align=center|DBV||align=center|LDDU||[[दुब्रोव्हनिक विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[ड्युसेलडॉर्फ]]||{{GER}}||align=center|DUS|| align=&quot;center&quot; |EDDL||[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||२६ ऑक्टोबर २०१४ ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[फ्रँकफर्ट]]||{{GER}}||align=center|FRA||align=center|EDDF||bgcolor=#FFE6BD|[[फ्रँकफर्ट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[गदान्स्क]]||{{POL}}||align=center|GDN||align=center|EPGD||bgcolor=#D0E7FF|[[गदान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ]] &lt;sup&gt;† *&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[हेलसिंकी]]||{{FIN}}||align=center|HEL||align=center|EFHK||[[हेलसिंकी विमानतळ]]||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[हेरिंग्सडॉर्फ]]||{{GER}}||align=center|HDF||align=center|EDAH||[[हेरिंग्सडॉर्फ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[कातोवित्सा]]||{{POL}}||align=center|KTW||align=center|EPKT||bgcolor=#FFE6BD|[[कातोवित्सा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[क्राकूफ]]||{{POL}}||align=center|KRK||align=center|EPKK||bgcolor=#D0E7FF|[[जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ क्राकूफ–बालिस]] &lt;sup&gt;† *&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[लुब्लिन]]||{{POL}}||align=center|LUZ||align=center|EPLB||[[लुब्लिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[मिलान]]||{{ITA}}||align=center|MXP||align=center|LIMC||bgcolor=thistle|[[माल्पेन्सा विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||२८ फेब्रुवारी २०१४|| ३१ मार्च २०१५
|-
|[[म्युनिक]]||{{GER}}||align=center|MUC||align=center|EDDM||bgcolor=#FFE6BD|[[म्युनिक विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[पॅरिस]]||{{FRA}}||align=center|CDG||align=center|EHAM||bgcolor=thistle|[[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[पोझ्नान]]||{{POL}}||align=center|POZ||align=center|EPPO||bgcolor=thistle|[[पोझ्नान-ळावित्सा विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[रिगा]]||{{LAT}}||align=center|RIX||align=center|EVRA||bgcolor=#FFE6BD|[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[रोम]]||{{ITA}}||align=center|FCO||align=center|LIRF||bgcolor=thistle|[[लिओनार्दो दा विंची-फ्युमिचिनो विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;||०९/२०१३||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झेझुव]]||{{POL}}||align=center|RZE||align=center|EPRZ||bgcolor=thistle|[[झेझुव-याश्योंका विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झल्त्सबुर्ग]]||{{AUT}}||align=center|SZG||align=center|LOWS||[[झल्त्सबुर्ग विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[स्प्लिट]]||{{CRO}}||align=center|SPU||align=center|LDSP||[[स्प्लिट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - || ३१ मार्च २०१५
|-
|[[स्टुटगार्ट]]||{{GER}}||align=center|STR||align=center|EDDS||[[स्टुटगार्ट विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[श्चेचिन]]||{{POL}}||align=center|SZZ||align=center|EPSC||bgcolor=#FFE6BD|[[श्चेचिन-गोलेन्यू &quot;सॉलिडर्नोश&quot; विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[तालिन]]||{{EST}}||align=center|TLL||align=center|EETN||bgcolor=#FFE6BD|[[तालिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[व्हिएन्ना]]||{{AUT}}||align=center|VIE||align=center|LOWW||bgcolor=#FFE6BD|[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[विल्नियस]]||{{LTU}}||align=center|VNO||align=center|EYVI||bgcolor=#FFE6BD|[[विल्नियस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;|||| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[वर्षावा]]||{{POL}}||align=center|WAW||align=center|EPWA||bgcolor=thistle|[[वर्षावा फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| १९९७ ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[व्रोत्सवाफ]]||{{POL}}||align=center|WRO||align=center|EPWR||bgcolor=thistle|[[व्रोत्सवाफ विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झादार]]||{{CRO}}||align=center|ZAD||align=center|LDZD||[[झादार विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झाग्रेब]]||{{CRO}}||align=center|ZAG||align=center|LDZA||[[झाग्रेब विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt; ||२६ ऑक्टोबर २०१४||३१ मार्च २०१५
|-
|[[झुरिच]]||{{CHE}}||align=center|ZRH||align=center|LSZH||bgcolor=thistle|[[झुरिच विमानतळ]] &lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;||&lt;ref name=&quot;Eurolot Destinations&quot; /&gt;|| - ||३१ मार्च २०१५
|}

== विमानताफा ==
[[File:Eurolot De Havilland Canada DHC-8-402Q Dash 8.jpg|right|thumb|युरोलॉटचे बोंबार्डियर Q400 विमान]]
नोव्हेंबर २०१४ पर्यंत, युरोलॉटच्या ताफ्यात खालील विमानांचा समावेश होता&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ch-aviation.ch/portal/airline.php?cha=K2|title=EuroLOT on ch-aviation}}&lt;/ref&gt; आणि Q400 विमानांचे सरासरी वय २.३ वर्षे होते:{{cn|date=November 2025}}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:1em auto&quot;
|- 
!विमान
!सेवेत असलेली
! मागण्या
! प्रलंबित मागण्या
!प्रवासी क्षमता
!नोंदी
|-
|[[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ८#४००|बोंबार्डियर क्यू४००]]
|११
|३
|६
|७८
|६ विमाने एलओटीच्या मार्गांवर सेवा देत होती. ती एलओटीकडे वर्ग करण्यात आली.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://eurolot.com/en/news/newslist,14.html |title=Bombardier Q400 Nextgen in Eurolot |access-date=2013-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130819034337/http://eurolot.com/en/news/newslist,14.html |archive-date=2013-08-19 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/eurolot-odebral-jedenastego-bombardiera-q400-2051.html |title=Eurolot odebrał jedenastego Bombardiera Q400 |publisher=Rynek Lotniczy |language=pl}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;१२ पर्यायांपैकी ६ पर्यायांचे रूपांतर निश्चित ऑर्डरमध्ये करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://worldairlinenews.com/2012/09/04/eurolot-converts-six-bombardier-q400-options-to-firm-orders/ |title=Eurolot converts six Bombardier Q400 options to firm orders |access-date=2026-04-21 |archive-date=2025-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251223024834/https://worldairlinenews.com/2012/09/04/eurolot-converts-six-bombardier-q400-options-to-firm-orders/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. २०१५ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>tt593b4eotlpo23dd5kwh0tp8iipyvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>फिनकॉम एरलाइन्स</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55287</id>
    <revision>
      <id>2680156</id>
      <parentid>2120627</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>प्रस्तावना</comment>
      <origin>2680156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3417" sha1="1729v6dasvtq2b1irop5iwaqvuze3it" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''फिनिश कम्युटर एरलाइन्स ओवाय''', जी '''फिनकॉम एरलाइन्स''' या नावाने व्यवसाय करत असे, ही [[फिनलंड]]मधील [[सैनाजोकी]] जवळील [[इल्माजोकी]] येथील [[सैनाजोकी विमानतळ]]ावर मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक एरवेझ होती. ही विमान वाहतूक संस्था आपल्या [[हेलसिंकी विमानतळ]] या मुख्य केंद्रावरून एस्टोनिया, जर्मनी, लिथुआनिया, रोमानिया, स्वीडन आणि फिनलंडमधील १६ गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे आयोजित करत असे.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 3 April 2007&lt;/ref&gt; त्या काळात उड्डाणांच्या संख्येनुसार ही फिनलंडमधील सर्वात मोठी देशांतर्गत विमान वाहतूक कंपनी होती.&lt;ref name=FA&gt;“Finncomm Airlines” – Airliner World, July 2009&lt;/ref&gt; ही कंपनी [[युरोपियन रिजन एरलाइन असोसिएशन]]ची सदस्य होती.

[File:FINNCOMM ATR72 OH-ATK AT TALINN AIRPORT ESTONIA SEP 2013 (9913112423).jpg|thumb|right|२०१३ मध्ये तालिन विमानतळावर [[एटीआर ७२]] विमान]]
[[File:Finncomm Airlines ATR 42-500 OH-ATB.jpg|thumb|right|२००८ मधील एक [[एटीआर ४२]] विमान]]
या कंपनीने ३० ऑक्टोबर २०११ पासून [[फ्लायबी नॉर्डिक]] हे व्यावसायिक नाव आणि ''फ्लायबी फिनलंड'' हे नाव स्वीकारले&lt;ref name=&quot;bis_finnish_commuter_airlines&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704;1736;2052 |title= Finnish Commuter Airlines Oy |access-date= 20 May 2011 |work= Business Information System |publisher= National Board of Patents and Registration, Tax Administration |location= Helsinki |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110930232811/http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704%3B1736%3B2052 |archive-date= 30 September 2011 }}&lt;/ref&gt;. १५ जून २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून [[नोरा-नॉर्डिक रिजनल एरलाइन्स]] असे करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000000945209.html |title=Flybe Finland on nyt Norra |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

{{कॉमन्स वर्ग|Finncomm Airlines|{{लेखनाव}}}}

[[वर्ग:फिनलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]</text>
      <sha1>1729v6dasvtq2b1irop5iwaqvuze3it</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680158</id>
      <parentid>2680156</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>संदर्भ</comment>
      <origin>2680158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3437" sha1="18i2cwgauvlwrs34gl5ki7cg03jjdo4" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''फिनिश कम्युटर एरलाइन्स ओवाय''' तथा '''फिनकॉम एरलाइन्स''' ही [[फिनलंड]]मधील [[सैनाजोकी]] जवळील [[इल्माजोकी]] येथील [[सैनाजोकी विमानतळ]]ावर मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक एरवेझ होती. ही विमान वाहतूक संस्था आपल्या [[हेलसिंकी विमानतळ]] या मुख्य केंद्रावरून एस्टोनिया, जर्मनी, लिथुआनिया, रोमानिया, स्वीडन आणि फिनलंडमधील १६ गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे आयोजित करत असे.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 3 April 2007&lt;/ref&gt; त्या काळात उड्डाणांच्या संख्येनुसार ही फिनलंडमधील सर्वात मोठी देशांतर्गत विमान वाहतूक कंपनी होती.&lt;ref name=FA&gt;“Finncomm Airlines” – Airliner World, July 2009&lt;/ref&gt; ही कंपनी [[युरोपियन रिजन एरलाइन असोसिएशन]]ची सदस्य होती.

[File:FINNCOMM ATR72 OH-ATK AT TALINN AIRPORT ESTONIA SEP 2013 (9913112423).jpg|thumb|right|२०१३ मध्ये तालिन विमानतळावर [[एटीआर ७२]] विमान]]
[[File:Finncomm Airlines ATR 42-500 OH-ATB.jpg|thumb|right|२००८ मधील एक [[एटीआर ४२]] विमान]]
या कंपनीने ३० ऑक्टोबर २०११ पासून [[फ्लायबी नॉर्डिक]] हे व्यावसायिक नाव आणि ''फ्लायबी फिनलंड'' हे नाव स्वीकारले&lt;ref name=&quot;bis_finnish_commuter_airlines&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704;1736;2052 |title= Finnish Commuter Airlines Oy |access-date= 20 May 2011 |work= Business Information System |publisher= National Board of Patents and Registration, Tax Administration |location= Helsinki |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110930232811/http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704%3B1736%3B2052 |archive-date= 30 September 2011 }}&lt;/ref&gt;. १५ जून २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून [[नोरा-नॉर्डिक रिजनल एरलाइन्स]] असे करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000000945209.html |title=Flybe Finland on nyt Norra |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

{{कॉमन्स वर्ग|Finncomm Airlines|{{लेखनाव}}}}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:फिनलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]</text>
      <sha1>18i2cwgauvlwrs34gl5ki7cg03jjdo4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680159</id>
      <parentid>2680158</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:46:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3514" sha1="3td41cz0v356kae4mrvf2zl4p8pde4v" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''फिनिश कम्युटर एरलाइन्स ओवाय''' तथा '''फिनकॉम एरलाइन्स''' ही [[फिनलंड]]मधील [[सैनाजोकी]] जवळील [[इल्माजोकी]] येथील [[सैनाजोकी विमानतळ]]ावर मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक एरवेझ होती. ही विमान वाहतूक संस्था आपल्या [[हेलसिंकी विमानतळ]] या मुख्य केंद्रावरून एस्टोनिया, जर्मनी, लिथुआनिया, रोमानिया, स्वीडन आणि फिनलंडमधील १६ गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे आयोजित करत असे.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 3 April 2007&lt;/ref&gt; त्या काळात उड्डाणांच्या संख्येनुसार ही फिनलंडमधील सर्वात मोठी देशांतर्गत विमान वाहतूक कंपनी होती.&lt;ref name=FA&gt;“Finncomm Airlines” – Airliner World, July 2009&lt;/ref&gt; ही कंपनी [[युरोपियन रिजन एरलाइन असोसिएशन]]ची सदस्य होती.

[File:FINNCOMM ATR72 OH-ATK AT TALINN AIRPORT ESTONIA SEP 2013 (9913112423).jpg|thumb|right|२०१३ मध्ये तालिन विमानतळावर [[एटीआर ७२]] विमान]]
[[File:Finncomm Airlines ATR 42-500 OH-ATB.jpg|thumb|right|२००८ मधील एक [[एटीआर ४२]] विमान]]
या कंपनीने ३० ऑक्टोबर २०११ पासून [[फ्लायबी नॉर्डिक]] हे व्यावसायिक नाव आणि ''फ्लायबी फिनलंड'' हे नाव स्वीकारले&lt;ref name=&quot;bis_finnish_commuter_airlines&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704;1736;2052 |title= Finnish Commuter Airlines Oy |access-date= 20 May 2011 |work= Business Information System |publisher= National Board of Patents and Registration, Tax Administration |location= Helsinki |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110930232811/http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704%3B1736%3B2052 |archive-date= 30 September 2011 }}&lt;/ref&gt;. १५ जून २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून [[नोरा-नॉर्डिक रिजनल एरलाइन्स]] असे करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000000945209.html |title=Flybe Finland on nyt Norra |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

{{कॉमन्स वर्ग|Finncomm Airlines|{{लेखनाव}}}}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:फिनलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील निर्मिती]]</text>
      <sha1>3td41cz0v356kae4mrvf2zl4p8pde4v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680160</id>
      <parentid>2680159</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3588" sha1="05gl18vyk69t9n12qhl1q51hi0ep5l4" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''फिनिश कम्युटर एरलाइन्स ओवाय''' तथा '''फिनकॉम एरलाइन्स''' ही [[फिनलंड]]मधील [[सैनाजोकी]] जवळील [[इल्माजोकी]] येथील [[सैनाजोकी विमानतळ]]ावर मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक एरवेझ होती. ही विमान वाहतूक संस्था आपल्या [[हेलसिंकी विमानतळ]] या मुख्य केंद्रावरून एस्टोनिया, जर्मनी, लिथुआनिया, रोमानिया, स्वीडन आणि फिनलंडमधील १६ गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे आयोजित करत असे.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 3 April 2007&lt;/ref&gt; त्या काळात उड्डाणांच्या संख्येनुसार ही फिनलंडमधील सर्वात मोठी देशांतर्गत विमान वाहतूक कंपनी होती.&lt;ref name=FA&gt;“Finncomm Airlines” – Airliner World, July 2009&lt;/ref&gt; ही कंपनी [[युरोपियन रिजन एरलाइन असोसिएशन]]ची सदस्य होती.

[File:FINNCOMM ATR72 OH-ATK AT TALINN AIRPORT ESTONIA SEP 2013 (9913112423).jpg|thumb|right|२०१३ मध्ये तालिन विमानतळावर [[एटीआर ७२]] विमान]]
[[File:Finncomm Airlines ATR 42-500 OH-ATB.jpg|thumb|right|२००८ मधील एक [[एटीआर ४२]] विमान]]
या कंपनीने ३० ऑक्टोबर २०११ पासून [[फ्लायबी नॉर्डिक]] हे व्यावसायिक नाव आणि ''फ्लायबी फिनलंड'' हे नाव स्वीकारले&lt;ref name=&quot;bis_finnish_commuter_airlines&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704;1736;2052 |title= Finnish Commuter Airlines Oy |access-date= 20 May 2011 |work= Business Information System |publisher= National Board of Patents and Registration, Tax Administration |location= Helsinki |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110930232811/http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704%3B1736%3B2052 |archive-date= 30 September 2011 }}&lt;/ref&gt;. १५ जून २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून [[नोरा-नॉर्डिक रिजनल एरलाइन्स]] असे करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000000945209.html |title=Flybe Finland on nyt Norra |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

{{कॉमन्स वर्ग|Finncomm Airlines|{{लेखनाव}}}}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:फिनलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:इ.स. २०११ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>05gl18vyk69t9n12qhl1q51hi0ep5l4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680161</id>
      <parentid>2680160</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>चित्र</comment>
      <origin>2680161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3603" sha1="jba0ezonc2iemkpf4ukkw5alglgpff1" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''फिनिश कम्युटर एरलाइन्स ओवाय''' तथा '''फिनकॉम एरलाइन्स''' ही [[फिनलंड]]मधील [[सैनाजोकी]] जवळील [[इल्माजोकी]] येथील [[सैनाजोकी विमानतळ]]ावर मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक एरवेझ होती. ही विमान वाहतूक संस्था आपल्या [[हेलसिंकी विमानतळ]] या मुख्य केंद्रावरून एस्टोनिया, जर्मनी, लिथुआनिया, रोमानिया, स्वीडन आणि फिनलंडमधील १६ गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे आयोजित करत असे.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 3 April 2007&lt;/ref&gt; त्या काळात उड्डाणांच्या संख्येनुसार ही फिनलंडमधील सर्वात मोठी देशांतर्गत विमान वाहतूक कंपनी होती.&lt;ref name=FA&gt;“Finncomm Airlines” – Airliner World, July 2009&lt;/ref&gt; ही कंपनी [[युरोपियन रिजन एरलाइन असोसिएशन]]ची सदस्य होती.

[[File:FINNCOMM ATR72 OH-ATK AT TALINN AIRPORT ESTONIA SEP 2013 (9913112423).jpg|thumb|डावे|२०१३ मध्ये तालिन विमानतळावर [[एटीआर ७२]] विमान]]
[[File:Finncomm Airlines ATR 42-500 OH-ATB.jpg|thumb|डावे|२००८ मधील एक [[एटीआर ४२]] विमान]]
या कंपनीने ३० ऑक्टोबर २०११ पासून [[फ्लायबी नॉर्डिक]] हे व्यावसायिक नाव आणि ''फ्लायबी फिनलंड'' हे नाव स्वीकारले&lt;ref name=&quot;bis_finnish_commuter_airlines&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704;1736;2052 |title= Finnish Commuter Airlines Oy |access-date= 20 May 2011 |work= Business Information System |publisher= National Board of Patents and Registration, Tax Administration |location= Helsinki |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110930232811/http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704%3B1736%3B2052 |archive-date= 30 September 2011 }}&lt;/ref&gt;. १५ जून २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून [[नोरा-नॉर्डिक रिजनल एरलाइन्स]] असे करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000000945209.html |title=Flybe Finland on nyt Norra |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

{{कॉमन्स वर्ग|Finncomm Airlines|{{लेखनाव}}}}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:फिनलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:इ.स. २०११ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>jba0ezonc2iemkpf4ukkw5alglgpff1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680162</id>
      <parentid>2680161</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* संदर्भ आणि नोंदी */</comment>
      <origin>2680162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7207" sha1="jxau58pex1l5o1b2czruzn4xp0aoi19" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''फिनिश कम्युटर एरलाइन्स ओवाय''' तथा '''फिनकॉम एरलाइन्स''' ही [[फिनलंड]]मधील [[सैनाजोकी]] जवळील [[इल्माजोकी]] येथील [[सैनाजोकी विमानतळ]]ावर मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक एरवेझ होती. ही विमान वाहतूक संस्था आपल्या [[हेलसिंकी विमानतळ]] या मुख्य केंद्रावरून एस्टोनिया, जर्मनी, लिथुआनिया, रोमानिया, स्वीडन आणि फिनलंडमधील १६ गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे आयोजित करत असे.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 3 April 2007&lt;/ref&gt; त्या काळात उड्डाणांच्या संख्येनुसार ही फिनलंडमधील सर्वात मोठी देशांतर्गत विमान वाहतूक कंपनी होती.&lt;ref name=FA&gt;“Finncomm Airlines” – Airliner World, July 2009&lt;/ref&gt; ही कंपनी [[युरोपियन रिजन एरलाइन असोसिएशन]]ची सदस्य होती.

[[File:FINNCOMM ATR72 OH-ATK AT TALINN AIRPORT ESTONIA SEP 2013 (9913112423).jpg|thumb|डावे|२०१३ मध्ये तालिन विमानतळावर [[एटीआर ७२]] विमान]]
[[File:Finncomm Airlines ATR 42-500 OH-ATB.jpg|thumb|डावे|२००८ मधील एक [[एटीआर ४२]] विमान]]
या कंपनीने ३० ऑक्टोबर २०११ पासून [[फ्लायबी नॉर्डिक]] हे व्यावसायिक नाव आणि ''फ्लायबी फिनलंड'' हे नाव स्वीकारले&lt;ref name=&quot;bis_finnish_commuter_airlines&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704;1736;2052 |title= Finnish Commuter Airlines Oy |access-date= 20 May 2011 |work= Business Information System |publisher= National Board of Patents and Registration, Tax Administration |location= Helsinki |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110930232811/http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704%3B1736%3B2052 |archive-date= 30 September 2011 }}&lt;/ref&gt;. १५ जून २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून [[नोरा-नॉर्डिक रिजनल एरलाइन्स]] असे करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000000945209.html |title=Flybe Finland on nyt Norra |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

{{कॉमन्स वर्ग|Finncomm Airlines|{{लेखनाव}}}}

== गंतव्यस्थाने&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lentoposti.fi/uutiset/finncomm_airlines_aloittaa_lennot_stuttgartiin |title=Finncomm Airlines aloittaa lennot Stuttgartiin |publisher=Lentoposti |language=fi}}&lt;/ref&gt; ==
जून २०११च्या सुमारासची फिनकॉम एरलाइन्सची गंतव्यस्थाने:&lt;ref&gt;{{cite web|title=Finncomm Destinations |url=http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |access-date=24 August 2009|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090714003701/http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |archive-date=14 July 2009 }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! शहर
! देश
! विमानतळ
! नोंदी
|-
| [[तालिन]] || {{EST}} || [[लॅनार्ट मेरी तालिन विमानतळ]] ||
|-
| [[एनोन्तेकिओ]] || {{FIN}} || [[एनोन्तेकिओ विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[हेलसिंकी]] || {{FIN}} || [[हेलसिंकी विमानतळ]] || मुख्य केंद्र (बेस)
|-
| [[जोएनसू]] || {{FIN}} || [[जोएनसू विमानतळ]] ||
|-
| [[य्युव्हास्क्युला]] || {{FIN}} || [[य्युव्हास्क्युला विमानतळ]] ||
|-
| [[कायानी]] || {{FIN}} || [[कायानी विमानतळ]] ||
|-
| [[केमी]]/[[तोर्र्नियो]] || {{FIN}} || [[केमी-तोर्र्नियो विमानतळ]] ||
|-
| [[कित्तिला]] || {{FIN}} || [[कित्तिला विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[कोक्कोला]]/[[याकोबस्ताद]] || {{FIN}} || [[क्रूनुप्यू विमानतळ]] ||
|-
| [[कुओपिओ]] || {{FIN}} || [[कुओपिओ विमानतळ]] ||
|-
| [[कुसामो]] || {{FIN}} || [[कुसामो विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[ओलू]] || {{FIN}} || [[ओलू विमानतळ]] ||
|-
| [[पोरी]] || {{FIN}} || [[पोरी विमानतळ]] ||
|-
| [[सावोनलिन्ना]] || {{FIN}} || [[सावोनलिन्ना विमानतळ]] ||
|-
| [[सैनाजोकी]] || {{FIN}} || [[सैनाजोकी विमानतळ]] ||
|-
| [[टँपेअर]] || {{FIN}} || [[टँपेअर-पिर्र्क्काला विमानतळ]] ||
|-
| [[तुर्कू]] || {{FIN}} || [[तुर्कू विमानतळ]] ||
|-
| [[वासा]] || {{FIN}} || [[वासा विमानतळ]] ||
|-
| [[वरकाऊस]] || {{FIN}} || [[वरकाऊस विमानतळ]] ||
|-
| [[स्टुटगार्ट]] || {{GER}} || [[स्टुटगार्ट विमानतळ]] ||
|-
| [[रिगा]] || {{LAT}} || [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ||
|-
| [[गदान्स्क]] || {{POL}} || [[गदान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ]] ||
|-
| [[बुखारेस्ट]] || {{ROM}} || [[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ||
|-
| [[नॉरशॉपिंग]] || {{SWE}} || [[नॉरशॉपिंग विमानतळ]] ||
|-
| [[शेलेफ्तेओ]] || {{SWE}} || [[शेलेफ्तेओ विमानतळ]] ||
|}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:फिनलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:इ.स. २०११ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>jxau58pex1l5o1b2czruzn4xp0aoi19</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680163</id>
      <parentid>2680162</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:49:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2680163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7208" sha1="fjm7blu5xnkiwzj931s43efsrlagoxu" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''फिनिश कम्युटर एरलाइन्स ओवाय''' तथा '''फिनकॉम एरलाइन्स''' ही [[फिनलंड]]मधील [[सैनाजोकी]] जवळील [[इल्माजोकी]] येथील [[सैनाजोकी विमानतळ]]ावर मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक एरवेझ होती. ही विमान वाहतूक संस्था आपल्या [[हेलसिंकी विमानतळ]] या मुख्य केंद्रावरून एस्टोनिया, जर्मनी, लिथुआनिया, रोमानिया, स्वीडन आणि फिनलंडमधील १६ गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे आयोजित करत असे.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 3 April 2007&lt;/ref&gt; त्या काळात उड्डाणांच्या संख्येनुसार ही फिनलंडमधील सर्वात मोठी देशांतर्गत विमान वाहतूक कंपनी होती.&lt;ref name=FA&gt;“Finncomm Airlines” – Airliner World, July 2009&lt;/ref&gt; ही कंपनी [[युरोपियन रिजन एरलाइन असोसिएशन]]ची सदस्य होती.

[[File:FINNCOMM ATR72 OH-ATK AT TALINN AIRPORT ESTONIA SEP 2013 (9913112423).jpg|thumb|डावे|२०१३ मध्ये तालिन विमानतळावर [[एटीआर ७२]] विमान]]
[[File:Finncomm Airlines ATR 42-500 OH-ATB.jpg|thumb|डावे|२००८ मधील एक [[एटीआर ४२]] विमान]]
या कंपनीने ३० ऑक्टोबर २०११ पासून [[फ्लायबी नॉर्डिक]] हे व्यावसायिक नाव आणि ''फ्लायबी फिनलंड'' हे नाव स्वीकारले&lt;ref name=&quot;bis_finnish_commuter_airlines&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704;1736;2052 |title= Finnish Commuter Airlines Oy |access-date= 20 May 2011 |work= Business Information System |publisher= National Board of Patents and Registration, Tax Administration |location= Helsinki |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110930232811/http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704%3B1736%3B2052 |archive-date= 30 September 2011 }}&lt;/ref&gt;. १५ जून २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून [[नोरा-नॉर्डिक रिजनल एरलाइन्स]] असे करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000000945209.html |title=Flybe Finland on nyt Norra |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

{{कॉमन्स वर्ग|Finncomm Airlines|{{लेखनाव}}}}

== गंतव्यस्थाने&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lentoposti.fi/uutiset/finncomm_airlines_aloittaa_lennot_stuttgartiin |title=Finncomm Airlines aloittaa lennot Stuttgartiin |publisher=Lentoposti |language=fi}}&lt;/ref&gt; ==
जून २०११ च्या सुमारासची फिनकॉम एरलाइन्सची गंतव्यस्थाने:&lt;ref&gt;{{cite web|title=Finncomm Destinations |url=http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |access-date=24 August 2009|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090714003701/http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |archive-date=14 July 2009 }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! शहर
! देश
! विमानतळ
! नोंदी
|-
| [[तालिन]] || {{EST}} || [[लॅनार्ट मेरी तालिन विमानतळ]] ||
|-
| [[एनोन्तेकिओ]] || {{FIN}} || [[एनोन्तेकिओ विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[हेलसिंकी]] || {{FIN}} || [[हेलसिंकी विमानतळ]] || मुख्य केंद्र (बेस)
|-
| [[जोएनसू]] || {{FIN}} || [[जोएनसू विमानतळ]] ||
|-
| [[य्युव्हास्क्युला]] || {{FIN}} || [[य्युव्हास्क्युला विमानतळ]] ||
|-
| [[कायानी]] || {{FIN}} || [[कायानी विमानतळ]] ||
|-
| [[केमी]]/[[तोर्र्नियो]] || {{FIN}} || [[केमी-तोर्र्नियो विमानतळ]] ||
|-
| [[कित्तिला]] || {{FIN}} || [[कित्तिला विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[कोक्कोला]]/[[याकोबस्ताद]] || {{FIN}} || [[क्रूनुप्यू विमानतळ]] ||
|-
| [[कुओपिओ]] || {{FIN}} || [[कुओपिओ विमानतळ]] ||
|-
| [[कुसामो]] || {{FIN}} || [[कुसामो विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[ओलू]] || {{FIN}} || [[ओलू विमानतळ]] ||
|-
| [[पोरी]] || {{FIN}} || [[पोरी विमानतळ]] ||
|-
| [[सावोनलिन्ना]] || {{FIN}} || [[सावोनलिन्ना विमानतळ]] ||
|-
| [[सैनाजोकी]] || {{FIN}} || [[सैनाजोकी विमानतळ]] ||
|-
| [[टँपेअर]] || {{FIN}} || [[टँपेअर-पिर्र्क्काला विमानतळ]] ||
|-
| [[तुर्कू]] || {{FIN}} || [[तुर्कू विमानतळ]] ||
|-
| [[वासा]] || {{FIN}} || [[वासा विमानतळ]] ||
|-
| [[वरकाऊस]] || {{FIN}} || [[वरकाऊस विमानतळ]] ||
|-
| [[स्टुटगार्ट]] || {{GER}} || [[स्टुटगार्ट विमानतळ]] ||
|-
| [[रिगा]] || {{LAT}} || [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ||
|-
| [[गदान्स्क]] || {{POL}} || [[गदान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ]] ||
|-
| [[बुखारेस्ट]] || {{ROM}} || [[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ||
|-
| [[नॉरशॉपिंग]] || {{SWE}} || [[नॉरशॉपिंग विमानतळ]] ||
|-
| [[शेलेफ्तेओ]] || {{SWE}} || [[शेलेफ्तेओ विमानतळ]] ||
|}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:फिनलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:इ.स. २०११ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>fjm7blu5xnkiwzj931s43efsrlagoxu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680164</id>
      <parentid>2680163</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:50:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने{{Cite web |url=https://www.lentoposti.fi/uutiset/finncomm_airlines_aloittaa_lennot_stuttgartiin |title=Finncomm Airlines aloittaa lennot Stuttgartiin |publisher=Lentoposti |language=fi}} */</comment>
      <origin>2680164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7038" sha1="rq7mytmtiye6luw5bq63hoo6hprodlq" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''फिनिश कम्युटर एरलाइन्स ओवाय''' तथा '''फिनकॉम एरलाइन्स''' ही [[फिनलंड]]मधील [[सैनाजोकी]] जवळील [[इल्माजोकी]] येथील [[सैनाजोकी विमानतळ]]ावर मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक एरवेझ होती. ही विमान वाहतूक संस्था आपल्या [[हेलसिंकी विमानतळ]] या मुख्य केंद्रावरून एस्टोनिया, जर्मनी, लिथुआनिया, रोमानिया, स्वीडन आणि फिनलंडमधील १६ गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे आयोजित करत असे.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 3 April 2007&lt;/ref&gt; त्या काळात उड्डाणांच्या संख्येनुसार ही फिनलंडमधील सर्वात मोठी देशांतर्गत विमान वाहतूक कंपनी होती.&lt;ref name=FA&gt;“Finncomm Airlines” – Airliner World, July 2009&lt;/ref&gt; ही कंपनी [[युरोपियन रिजन एरलाइन असोसिएशन]]ची सदस्य होती.

[[File:FINNCOMM ATR72 OH-ATK AT TALINN AIRPORT ESTONIA SEP 2013 (9913112423).jpg|thumb|डावे|२०१३ मध्ये तालिन विमानतळावर [[एटीआर ७२]] विमान]]
[[File:Finncomm Airlines ATR 42-500 OH-ATB.jpg|thumb|डावे|२००८ मधील एक [[एटीआर ४२]] विमान]]
या कंपनीने ३० ऑक्टोबर २०११ पासून [[फ्लायबी नॉर्डिक]] हे व्यावसायिक नाव आणि ''फ्लायबी फिनलंड'' हे नाव स्वीकारले&lt;ref name=&quot;bis_finnish_commuter_airlines&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704;1736;2052 |title= Finnish Commuter Airlines Oy |access-date= 20 May 2011 |work= Business Information System |publisher= National Board of Patents and Registration, Tax Administration |location= Helsinki |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110930232811/http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704%3B1736%3B2052 |archive-date= 30 September 2011 }}&lt;/ref&gt;. १५ जून २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून [[नोरा-नॉर्डिक रिजनल एरलाइन्स]] असे करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000000945209.html |title=Flybe Finland on nyt Norra |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

{{कॉमन्स वर्ग|Finncomm Airlines|{{लेखनाव}}}}

== गंतव्यस्थाने&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lentoposti.fi/uutiset/finncomm_airlines_aloittaa_lennot_stuttgartiin |title=Finncomm Airlines aloittaa lennot Stuttgartiin |publisher=Lentoposti |language=fi}}&lt;/ref&gt; ==
जून २०११ च्या सुमारासची फिनकॉम एरलाइन्सची गंतव्यस्थाने:&lt;ref&gt;{{cite web|title=Finncomm Destinations |url=http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |access-date=24 August 2009|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090714003701/http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |archive-date=14 July 2009 }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
|-
| {{EST}} || [[तालिन]] || [[लॅनार्ट मेरी तालिन विमानतळ]] ||
|-
| rowspan=&quot;18&quot; | {{FIN}} || [[एनोन्तेकिओ]] || [[एनोन्तेकिओ विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[हेलसिंकी]] || [[हेलसिंकी विमानतळ]] || मुख्य केंद्र (बेस)
|-
| [[जोएनसू]] || [[जोएनसू विमानतळ]] ||
|-
| [[य्युव्हास्क्युला]] || [[य्युव्हास्क्युला विमानतळ]] ||
|-
| [[कायानी]] || [[कायानी विमानतळ]] ||
|-
| [[केमी]]/[[तोर्र्नियो]] || [[केमी-तोर्र्नियो विमानतळ]] ||
|-
| [[कित्तिला]] || [[कित्तिला विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[कोक्कोला]]/[[याकोबस्ताद]] || [[क्रूनुप्यू विमानतळ]] ||
|-
| [[कुओपिओ]] || [[कुओपिओ विमानतळ]] ||
|-
| [[कुसामो]] || [[कुसामो विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[ओलू]] || [[ओलू विमानतळ]] ||
|-
| [[पोरी]] || [[पोरी विमानतळ]] ||
|-
| [[सावोनलिन्ना]] || [[सावोनलिन्ना विमानतळ]] ||
|-
| [[सैनाजोकी]] || [[सैनाजोकी विमानतळ]] ||
|-
| [[टँपेअर]] || [[टँपेअर-पिर्र्क्काला विमानतळ]] ||
|-
| [[तुर्कू]] || [[तुर्कू विमानतळ]] ||
|-
| [[वासा]] || [[वासा विमानतळ]] ||
|-
| [[वरकाऊस]] || [[वरकाऊस विमानतळ]] ||
|-
| {{GER}} || [[स्टुटगार्ट]] || [[स्टुटगार्ट विमानतळ]] ||
|-
| {{LAT}} || [[रिगा]] || [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ||
|-
| {{POL}} || [[गदान्स्क]] || [[गदान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ]] ||
|-
| {{ROM}} || [[बुखारेस्ट]] || [[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | {{SWE}} || [[नॉरशॉपिंग]] || [[नॉरशॉपिंग विमानतळ]] ||
|-
| [[शेलेफ्तेओ]] || [[शेलेफ्तेओ विमानतळ]] ||
|}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:फिनलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:इ.स. २०११ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>rq7mytmtiye6luw5bq63hoo6hprodlq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680166</id>
      <parentid>2680164</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने{{Cite web |url=https://www.lentoposti.fi/uutiset/finncomm_airlines_aloittaa_lennot_stuttgartiin |title=Finncomm Airlines aloittaa lennot Stuttgartiin |publisher=Lentoposti |language=fi}} */</comment>
      <origin>2680166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9209" sha1="0u85htm6s1lw0qwaisqyod0g70uasr5" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''फिनिश कम्युटर एरलाइन्स ओवाय''' तथा '''फिनकॉम एरलाइन्स''' ही [[फिनलंड]]मधील [[सैनाजोकी]] जवळील [[इल्माजोकी]] येथील [[सैनाजोकी विमानतळ]]ावर मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक एरवेझ होती. ही विमान वाहतूक संस्था आपल्या [[हेलसिंकी विमानतळ]] या मुख्य केंद्रावरून एस्टोनिया, जर्मनी, लिथुआनिया, रोमानिया, स्वीडन आणि फिनलंडमधील १६ गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे आयोजित करत असे.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 3 April 2007&lt;/ref&gt; त्या काळात उड्डाणांच्या संख्येनुसार ही फिनलंडमधील सर्वात मोठी देशांतर्गत विमान वाहतूक कंपनी होती.&lt;ref name=FA&gt;“Finncomm Airlines” – Airliner World, July 2009&lt;/ref&gt; ही कंपनी [[युरोपियन रिजन एरलाइन असोसिएशन]]ची सदस्य होती.

[[File:FINNCOMM ATR72 OH-ATK AT TALINN AIRPORT ESTONIA SEP 2013 (9913112423).jpg|thumb|डावे|२०१३ मध्ये तालिन विमानतळावर [[एटीआर ७२]] विमान]]
[[File:Finncomm Airlines ATR 42-500 OH-ATB.jpg|thumb|डावे|२००८ मधील एक [[एटीआर ४२]] विमान]]
या कंपनीने ३० ऑक्टोबर २०११ पासून [[फ्लायबी नॉर्डिक]] हे व्यावसायिक नाव आणि ''फ्लायबी फिनलंड'' हे नाव स्वीकारले&lt;ref name=&quot;bis_finnish_commuter_airlines&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704;1736;2052 |title= Finnish Commuter Airlines Oy |access-date= 20 May 2011 |work= Business Information System |publisher= National Board of Patents and Registration, Tax Administration |location= Helsinki |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110930232811/http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704%3B1736%3B2052 |archive-date= 30 September 2011 }}&lt;/ref&gt;. १५ जून २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून [[नोरा-नॉर्डिक रिजनल एरलाइन्स]] असे करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000000945209.html |title=Flybe Finland on nyt Norra |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

{{कॉमन्स वर्ग|Finncomm Airlines|{{लेखनाव}}}}

== गंतव्यस्थाने&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lentoposti.fi/uutiset/finncomm_airlines_aloittaa_lennot_stuttgartiin |title=Finncomm Airlines aloittaa lennot Stuttgartiin |publisher=Lentoposti |language=fi}}&lt;/ref&gt; ==
जून २०११ च्या सुमारासची फिनकॉम एरलाइन्सची गंतव्यस्थाने:&lt;ref&gt;{{cite web|title=Finncomm Destinations |url=http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |access-date=24 August 2009|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090714003701/http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |archive-date=14 July 2009 }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
|-
| {{EST}} || [[तालिन]] || [[लॅनार्ट मेरी तालिन विमानतळ]] ||
|-
| rowspan=&quot;18&quot; | {{FIN}} || [[एनोन्तेकिओ]] || [[एनोन्तेकिओ विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[हेलसिंकी]] || [[हेलसिंकी विमानतळ]] || मुख्य केंद्र (बेस)
|-
| [[जोएनसू]] || [[जोएनसू विमानतळ]] ||
|-
| [[य्युव्हास्क्युला]] || [[य्युव्हास्क्युला विमानतळ]] ||
|-
| [[कायानी]] || [[कायानी विमानतळ]] ||
|-
| [[केमी]]/[[तोर्र्नियो]] || [[केमी-तोर्र्नियो विमानतळ]] ||
|-
| [[कित्तिला]] || [[कित्तिला विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[कोक्कोला]]/[[याकोबस्ताद]] || [[क्रूनुप्यू विमानतळ]] ||
|-
| [[कुओपिओ]] || [[कुओपिओ विमानतळ]] ||
|-
| [[कुसामो]] || [[कुसामो विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[ओलू]] || [[ओलू विमानतळ]] ||
|-
| [[पोरी]] || [[पोरी विमानतळ]] ||
|-
| [[सावोनलिन्ना]] || [[सावोनलिन्ना विमानतळ]] ||
|-
| [[सैनाजोकी]] || [[सैनाजोकी विमानतळ]] ||
|-
| [[टँपेअर]] || [[टँपेअर-पिर्र्क्काला विमानतळ]] ||
|-
| [[तुर्कू]] || [[तुर्कू विमानतळ]] ||
|-
| [[वासा]] || [[वासा विमानतळ]] ||
|-
| [[वरकाऊस]] || [[वरकाऊस विमानतळ]] ||
|-
| {{GER}} || [[स्टुटगार्ट]] || [[स्टुटगार्ट विमानतळ]] ||
|-
| {{LAT}} || [[रिगा]] || [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ||
|-
| {{POL}} || [[गदान्स्क]] || [[गदान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ]] ||
|-
| {{ROM}} || [[बुखारेस्ट]] || [[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | {{SWE}} || [[नॉरशॉपिंग]] || [[नॉरशॉपिंग विमानतळ]] ||
|-
| [[शेलेफ्तेओ]] || [[शेलेफ्तेओ विमानतळ]] ||
|}

== ताफा ==
[[File:Visit-suomi-2009-05-by-RalfR-050.jpg|thumb|right|[[एम्ब्रेअर ई-१४५|एम्ब्रेअर ईआरजे-१४५]], ज्याची जागा नंतर [[एम्ब्रेअर ई-१७०|एम्ब्रेअर ई१७०]] ने घेतली]]

१३ मे २०११च्या सुमारास फिनकॉमकडे असलेली विमाने:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101102150529/http://ch-aviation.ch/aircraft.php?search=set&amp;airline=FC&amp;al_op=1 Finncomm Airlines Destinations]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ फिनकॉम एरलाइन्सचा ताफा
|- 
! विमान
! style=&quot;width:25px;&quot;|ताफ्यात असलेली
! ऑर्डर्स
! प्रवासी क्षमता
|-
| [[एटीआर ४२-५००]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;|४
| style=&quot;text-align:center;&quot;|०
| ४८
|-
| [[एटीआर ७२-५००]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;|१०
| style=&quot;text-align:center;&quot;|३
| ६८–७२
|-
| [[एम्ब्राएर ई-१७०|एम्ब्राएर ई१७०]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;|२
| style=&quot;text-align:center;&quot;|०
| ७६
|-
!एकूण
!१६
!३
!
|}

फिनिश कम्युटर एरवेझने २०११ च्या अखेरीस १६ एटीआर ४२-५०० विमाने घेण्याची योजना जाहीर केली होती तसेच त्यांच्या किमान ३ पर्यायांचे रूपांतर निश्चित खरेदीमध्ये करण्याचाही बेत होता.&lt;ref&gt;[http://www.fc.fi/company_info/news/9th_atr_to_finncomm_fleet/ Finncomm fleet]{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081202040032/http://www.fc.fi/company_info/news/9th_atr_to_finncomm_fleet/ |date=December 2, 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000001691060.html |title=Finncomm tilaa lisää ATR-koneita |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:फिनलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:इ.स. २०११ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>0u85htm6s1lw0qwaisqyod0g70uasr5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680167</id>
      <parentid>2680166</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2680167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9210" sha1="e5illndfyupx5wvblby4wahvs47e1ua" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''फिनिश कम्युटर एरलाइन्स ओवाय''' तथा '''फिनकॉम एरलाइन्स''' ही [[फिनलंड]]मधील [[सैनाजोकी]] जवळील [[इल्माजोकी]] येथील [[सैनाजोकी विमानतळ]]ावर मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक एरवेझ होती. ही विमान वाहतूक संस्था आपल्या [[हेलसिंकी विमानतळ]] या मुख्य केंद्रावरून एस्टोनिया, जर्मनी, लिथुआनिया, रोमानिया, स्वीडन आणि फिनलंडमधील १६ गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे आयोजित करत असे.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 3 April 2007&lt;/ref&gt; त्या काळात उड्डाणांच्या संख्येनुसार ही फिनलंडमधील सर्वात मोठी देशांतर्गत विमान वाहतूक कंपनी होती.&lt;ref name=FA&gt;“Finncomm Airlines” – Airliner World, July 2009&lt;/ref&gt; ही कंपनी [[युरोपियन रिजन एरलाइन असोसिएशन]]ची सदस्य होती.

[[File:FINNCOMM ATR72 OH-ATK AT TALINN AIRPORT ESTONIA SEP 2013 (9913112423).jpg|thumb|डावे|२०१३ मध्ये तालिन विमानतळावर [[एटीआर ७२]] विमान]]
[[File:Finncomm Airlines ATR 42-500 OH-ATB.jpg|thumb|डावे|२००८ मधील एक [[एटीआर ४२]] विमान]]
या कंपनीने ३० ऑक्टोबर २०११ पासून [[फ्लायबी नॉर्डिक]] हे व्यावसायिक नाव आणि ''फ्लायबी फिनलंड'' हे नाव स्वीकारले&lt;ref name=&quot;bis_finnish_commuter_airlines&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704;1736;2052 |title= Finnish Commuter Airlines Oy |access-date= 20 May 2011 |work= Business Information System |publisher= National Board of Patents and Registration, Tax Administration |location= Helsinki |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110930232811/http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704%3B1736%3B2052 |archive-date= 30 September 2011 }}&lt;/ref&gt;. १५ जून २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून [[नोरा-नॉर्डिक रिजनल एरलाइन्स]] असे करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000000945209.html |title=Flybe Finland on nyt Norra |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

{{कॉमन्स वर्ग|Finncomm Airlines|{{लेखनाव}}}}

== गंतव्यस्थाने&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lentoposti.fi/uutiset/finncomm_airlines_aloittaa_lennot_stuttgartiin |title=Finncomm Airlines aloittaa lennot Stuttgartiin |publisher=Lentoposti |language=fi}}&lt;/ref&gt; ==
जून २०११ च्या सुमारासची फिनकॉम एरलाइन्सची गंतव्यस्थाने:&lt;ref&gt;{{cite web|title=Finncomm Destinations |url=http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |access-date=24 August 2009|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090714003701/http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |archive-date=14 July 2009 }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
|-
| {{EST}} || [[तालिन]] || [[लॅनार्ट मेरी तालिन विमानतळ]] ||
|-
| rowspan=&quot;18&quot; | {{FIN}} || [[एनोन्तेकिओ]] || [[एनोन्तेकिओ विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[हेलसिंकी]] || [[हेलसिंकी विमानतळ]] || मुख्य केंद्र (बेस)
|-
| [[जोएनसू]] || [[जोएनसू विमानतळ]] ||
|-
| [[य्युव्हास्क्युला]] || [[य्युव्हास्क्युला विमानतळ]] ||
|-
| [[कायानी]] || [[कायानी विमानतळ]] ||
|-
| [[केमी]]/[[तोर्र्नियो]] || [[केमी-तोर्र्नियो विमानतळ]] ||
|-
| [[कित्तिला]] || [[कित्तिला विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[कोक्कोला]]/[[याकोबस्ताद]] || [[क्रूनुप्यू विमानतळ]] ||
|-
| [[कुओपिओ]] || [[कुओपिओ विमानतळ]] ||
|-
| [[कुसामो]] || [[कुसामो विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[ओलू]] || [[ओलू विमानतळ]] ||
|-
| [[पोरी]] || [[पोरी विमानतळ]] ||
|-
| [[सावोनलिन्ना]] || [[सावोनलिन्ना विमानतळ]] ||
|-
| [[सैनाजोकी]] || [[सैनाजोकी विमानतळ]] ||
|-
| [[टँपेअर]] || [[टँपेअर-पिर्र्क्काला विमानतळ]] ||
|-
| [[तुर्कू]] || [[तुर्कू विमानतळ]] ||
|-
| [[वासा]] || [[वासा विमानतळ]] ||
|-
| [[वरकाऊस]] || [[वरकाऊस विमानतळ]] ||
|-
| {{GER}} || [[स्टुटगार्ट]] || [[स्टुटगार्ट विमानतळ]] ||
|-
| {{LAT}} || [[रिगा]] || [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ||
|-
| {{POL}} || [[गदान्स्क]] || [[गदान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ]] ||
|-
| {{ROM}} || [[बुखारेस्ट]] || [[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | {{SWE}} || [[नॉरशॉपिंग]] || [[नॉरशॉपिंग विमानतळ]] ||
|-
| [[शेलेफ्तेओ]] || [[शेलेफ्तेओ विमानतळ]] ||
|}

== ताफा ==
[[File:Visit-suomi-2009-05-by-RalfR-050.jpg|thumb|right|[[एम्ब्रेअर ई-१४५|एम्ब्रेअर ईआरजे-१४५]], ज्याची जागा नंतर [[एम्ब्रेअर ई-१७०|एम्ब्रेअर ई१७०]] ने घेतली]]

१३ मे २०११ च्या सुमारास फिनकॉमकडे असलेली विमाने:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101102150529/http://ch-aviation.ch/aircraft.php?search=set&amp;airline=FC&amp;al_op=1 Finncomm Airlines Destinations]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ फिनकॉम एरलाइन्सचा ताफा
|- 
! विमान
! style=&quot;width:25px;&quot;|ताफ्यात असलेली
! ऑर्डर्स
! प्रवासी क्षमता
|-
| [[एटीआर ४२-५००]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;|४
| style=&quot;text-align:center;&quot;|०
| ४८
|-
| [[एटीआर ७२-५००]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;|१०
| style=&quot;text-align:center;&quot;|३
| ६८–७२
|-
| [[एम्ब्राएर ई-१७०|एम्ब्राएर ई१७०]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;|२
| style=&quot;text-align:center;&quot;|०
| ७६
|-
!एकूण
!१६
!३
!
|}

फिनिश कम्युटर एरवेझने २०११ च्या अखेरीस १६ एटीआर ४२-५०० विमाने घेण्याची योजना जाहीर केली होती तसेच त्यांच्या किमान ३ पर्यायांचे रूपांतर निश्चित खरेदीमध्ये करण्याचाही बेत होता.&lt;ref&gt;[http://www.fc.fi/company_info/news/9th_atr_to_finncomm_fleet/ Finncomm fleet]{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081202040032/http://www.fc.fi/company_info/news/9th_atr_to_finncomm_fleet/ |date=December 2, 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000001691060.html |title=Finncomm tilaa lisää ATR-koneita |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:फिनलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:इ.स. २०११ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>e5illndfyupx5wvblby4wahvs47e1ua</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680168</id>
      <parentid>2680167</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* ताफा */</comment>
      <origin>2680168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9169" sha1="t67yoer9q4avhfmfknze8ze35dtcc8g" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''फिनिश कम्युटर एरलाइन्स ओवाय''' तथा '''फिनकॉम एरलाइन्स''' ही [[फिनलंड]]मधील [[सैनाजोकी]] जवळील [[इल्माजोकी]] येथील [[सैनाजोकी विमानतळ]]ावर मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक एरवेझ होती. ही विमान वाहतूक संस्था आपल्या [[हेलसिंकी विमानतळ]] या मुख्य केंद्रावरून एस्टोनिया, जर्मनी, लिथुआनिया, रोमानिया, स्वीडन आणि फिनलंडमधील १६ गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे आयोजित करत असे.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;[[Flight International]] 3 April 2007&lt;/ref&gt; त्या काळात उड्डाणांच्या संख्येनुसार ही फिनलंडमधील सर्वात मोठी देशांतर्गत विमान वाहतूक कंपनी होती.&lt;ref name=FA&gt;“Finncomm Airlines” – Airliner World, July 2009&lt;/ref&gt; ही कंपनी [[युरोपियन रिजन एरलाइन असोसिएशन]]ची सदस्य होती.

[[File:FINNCOMM ATR72 OH-ATK AT TALINN AIRPORT ESTONIA SEP 2013 (9913112423).jpg|thumb|डावे|२०१३ मध्ये तालिन विमानतळावर [[एटीआर ७२]] विमान]]
[[File:Finncomm Airlines ATR 42-500 OH-ATB.jpg|thumb|डावे|२००८ मधील एक [[एटीआर ४२]] विमान]]
या कंपनीने ३० ऑक्टोबर २०११ पासून [[फ्लायबी नॉर्डिक]] हे व्यावसायिक नाव आणि ''फ्लायबी फिनलंड'' हे नाव स्वीकारले&lt;ref name=&quot;bis_finnish_commuter_airlines&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704;1736;2052 |title= Finnish Commuter Airlines Oy |access-date= 20 May 2011 |work= Business Information System |publisher= National Board of Patents and Registration, Tax Administration |location= Helsinki |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110930232811/http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&amp;kielikoodi=3&amp;tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&amp;path=1704%3B1736%3B2052 |archive-date= 30 September 2011 }}&lt;/ref&gt;. १५ जून २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून [[नोरा-नॉर्डिक रिजनल एरलाइन्स]] असे करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000000945209.html |title=Flybe Finland on nyt Norra |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

{{कॉमन्स वर्ग|Finncomm Airlines|{{लेखनाव}}}}

== गंतव्यस्थाने&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lentoposti.fi/uutiset/finncomm_airlines_aloittaa_lennot_stuttgartiin |title=Finncomm Airlines aloittaa lennot Stuttgartiin |publisher=Lentoposti |language=fi}}&lt;/ref&gt; ==
जून २०११ च्या सुमारासची फिनकॉम एरलाइन्सची गंतव्यस्थाने:&lt;ref&gt;{{cite web|title=Finncomm Destinations |url=http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |access-date=24 August 2009|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090714003701/http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |archive-date=14 July 2009 }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! देश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
|-
| {{EST}} || [[तालिन]] || [[लॅनार्ट मेरी तालिन विमानतळ]] ||
|-
| rowspan=&quot;18&quot; | {{FIN}} || [[एनोन्तेकिओ]] || [[एनोन्तेकिओ विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[हेलसिंकी]] || [[हेलसिंकी विमानतळ]] || मुख्य केंद्र (बेस)
|-
| [[जोएनसू]] || [[जोएनसू विमानतळ]] ||
|-
| [[य्युव्हास्क्युला]] || [[य्युव्हास्क्युला विमानतळ]] ||
|-
| [[कायानी]] || [[कायानी विमानतळ]] ||
|-
| [[केमी]]/[[तोर्र्नियो]] || [[केमी-तोर्र्नियो विमानतळ]] ||
|-
| [[कित्तिला]] || [[कित्तिला विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[कोक्कोला]]/[[याकोबस्ताद]] || [[क्रूनुप्यू विमानतळ]] ||
|-
| [[कुओपिओ]] || [[कुओपिओ विमानतळ]] ||
|-
| [[कुसामो]] || [[कुसामो विमानतळ]] || हंगामी
|-
| [[ओलू]] || [[ओलू विमानतळ]] ||
|-
| [[पोरी]] || [[पोरी विमानतळ]] ||
|-
| [[सावोनलिन्ना]] || [[सावोनलिन्ना विमानतळ]] ||
|-
| [[सैनाजोकी]] || [[सैनाजोकी विमानतळ]] ||
|-
| [[टँपेअर]] || [[टँपेअर-पिर्र्क्काला विमानतळ]] ||
|-
| [[तुर्कू]] || [[तुर्कू विमानतळ]] ||
|-
| [[वासा]] || [[वासा विमानतळ]] ||
|-
| [[वरकाऊस]] || [[वरकाऊस विमानतळ]] ||
|-
| {{GER}} || [[स्टुटगार्ट]] || [[स्टुटगार्ट विमानतळ]] ||
|-
| {{LAT}} || [[रिगा]] || [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ||
|-
| {{POL}} || [[गदान्स्क]] || [[गदान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ]] ||
|-
| {{ROM}} || [[बुखारेस्ट]] || [[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | {{SWE}} || [[नॉरशॉपिंग]] || [[नॉरशॉपिंग विमानतळ]] ||
|-
| [[शेलेफ्तेओ]] || [[शेलेफ्तेओ विमानतळ]] ||
|}

== ताफा ==
[[File:Visit-suomi-2009-05-by-RalfR-050.jpg|thumb|right|[[एम्ब्राएर ई-१४५|एम्ब्राएर ईआरजे-१४५]], ज्याची जागा नंतर [[एम्ब्राएर ई-१७०]] ने घेतली]]

१३ मे २०११ च्या सुमारास फिनकॉमकडे असलेली विमाने:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101102150529/http://ch-aviation.ch/aircraft.php?search=set&amp;airline=FC&amp;al_op=1 Finncomm Airlines Destinations]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ फिनकॉम एरलाइन्सचा ताफा
|- 
! विमान
! style=&quot;width:25px;&quot;|ताफ्यात असलेली
! ऑर्डर्स
! प्रवासी क्षमता
|-
| [[एटीआर ४२-५००]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;|४
| style=&quot;text-align:center;&quot;|०
| ४८
|-
| [[एटीआर ७२-५००]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;|१०
| style=&quot;text-align:center;&quot;|३
| ६८–७२
|-
| [[एम्ब्राएर ई-१७०|एम्ब्राएर ई१७०]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;|२
| style=&quot;text-align:center;&quot;|०
| ७६
|-
!एकूण
!१६
!३
!
|}

फिनिश कम्युटर एरवेझने २०११ च्या अखेरीस १६ एटीआर ४२-५०० विमाने घेण्याची योजना जाहीर केली होती तसेच त्यांच्या किमान ३ पर्यायांचे रूपांतर निश्चित खरेदीमध्ये करण्याचाही बेत होता.&lt;ref&gt;[http://www.fc.fi/company_info/news/9th_atr_to_finncomm_fleet/ Finncomm fleet]{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081202040032/http://www.fc.fi/company_info/news/9th_atr_to_finncomm_fleet/ |date=December 2, 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000001691060.html |title=Finncomm tilaa lisää ATR-koneita |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:फिनलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:इ.स. २०११ मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>t67yoer9q4avhfmfknze8ze35dtcc8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>दर्पण (वृत्तपत्र)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62418</id>
    <revision>
      <id>2680101</id>
      <parentid>2209681</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T17:18:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <comment>आशयाची भर</comment>
      <origin>2680101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4117" sha1="7ty3oaaogtlb7cafk85f3361q6httsr" xml:space="preserve">{{विस्तार}}
'''दर्पण (वृत्तपत्र)''' - (प्रारंभ - ०६ जानेवारी १८३२, अखेर - २६ जानेवारी १८४०) 

समाजाचे प्रबोधन व्हावे या उद्देशाने [[बाळशास्त्री जांभेकर]] यांनी [[६ जानेवारी]] वार शुक्रवार [[इ.स. १८३२]] रोजी '''दर्पण''' नावाचे मराठीतील पहिले वृत्तपत्र सुरू केले. त्या दिवसाची आठवण म्हणून ६ जानेवारी हा दिवस महाराष्ट्रात &quot;मराठी पत्रकार दिन&quot; म्हणून साजरा केला जातो. ब्रिटिश राज्यकर्त्यांना कळावे म्हणून त्याकाळी दर्पणचा एक स्तंभ मराठीत व एक स्तंभ इंग्रजीत असे. 

या वृत्तपत्राने समता आणि व्यक्तिस्वातंत्र्य या तत्त्वांवर समाजाची उभारणी करण्याचा प्रयत्न केला. वृत्तपत्रातील मजकूर अर्धा इंग्रजी आणि अर्धा मराठी असे. सुरुवातीला हे पाक्षिक होते.

== प्रकाशनाचा उद्देश ==
भारतीयांना 'देश-काळ-परिस्थिती'चे आणि 'परदेशी राजव्यवहारा'चे ज्ञान मिळवण्यासाठी बाळशास्त्री जांभेकरांनी हे वृत्तपत्र सुरू केले. हे वृत्तपत्र सुरू करताना जांभेकरांनी वृत्तपत्र सुरू करणे मागचा उद्देश स्पष्ट करताना लिहिले होते की लोकांचे प्रबोधन करणे आणि मनोरंजन करणे या उद्देशाने दर्पण हे वृत्तपत्र सुरू करत आहोत

१९९७-९८साली [[मराठी]]त एकूण १५६१ वृत्तपत्रे असल्याचे वाचण्यात आले आहे. यांत २२५ दैनिके आहेत. {{संदर्भ हवा}}

दर्पण वृत्तपत्राने मराठी वृत्तसृष्टीत नवे पर्व सुरू केले. बाळशास्त्री जांभेकरांनी आपल्या &quot;दर्पण&quot; मध्ये समता आणि व्यक्ती स्वातंत्र्य तत्त्वावर समाजाची पुनर्स्थापना करण्याचा प्रयत्न केला. जांभेकरांनी या पत्रातून नवीन पर्व निर्माण केले. हे पत्र साडेआठ वर्ष चालले, २६ जानेवारी १८४० रोजी दर्पणचा शेवटचा अंक प्रसिद्ध झाला. पहिल्या वर्ष अखेरीस ३००  वर्गणीदार होते. {{संदर्भ हवा}}

== अधिक माहितीसाठी पाहा ==
[https://www.youtube.com/watch?v=0mPhEhCwre4 काय झालं ६ जानेवारी १८३२ ला?] | पत्रकार दिन विशेष | Incredible मराठी | भाग ९१
[[वर्ग:वृत्तपत्रे]]</text>
      <sha1>7ty3oaaogtlb7cafk85f3361q6httsr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680102</id>
      <parentid>2680101</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T17:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4194" sha1="02491zul1dp9zh25cf5gjat9r55tbs3" xml:space="preserve">{{विस्तार}}
'''दर्पण (वृत्तपत्र)''' - (प्रारंभ - ०६ जानेवारी १८३२, अखेर - २६ जानेवारी १८४०) 

समाजाचे प्रबोधन व्हावे या उद्देशाने [[बाळशास्त्री जांभेकर]] यांनी [[६ जानेवारी]] वार शुक्रवार [[इ.स. १८३२]] रोजी '''दर्पण''' नावाचे मराठीतील पहिले वृत्तपत्र सुरू केले. त्या दिवसाची आठवण म्हणून ६ जानेवारी हा दिवस महाराष्ट्रात &quot;मराठी पत्रकार दिन&quot; म्हणून साजरा केला जातो. ब्रिटिश राज्यकर्त्यांना कळावे म्हणून त्याकाळी दर्पणचा एक स्तंभ मराठीत व एक स्तंभ इंग्रजीत असे. 

या वृत्तपत्राने समता आणि व्यक्तिस्वातंत्र्य या तत्त्वांवर समाजाची उभारणी करण्याचा प्रयत्न केला. वृत्तपत्रातील मजकूर अर्धा इंग्रजी आणि अर्धा मराठी असे. सुरुवातीला हे पाक्षिक होते.

== प्रकाशनाचा उद्देश ==
भारतीयांना 'देश-काळ-परिस्थिती'चे आणि 'परदेशी राजव्यवहारा'चे ज्ञान मिळवण्यासाठी बाळशास्त्री जांभेकरांनी हे वृत्तपत्र सुरू केले. हे वृत्तपत्र सुरू करताना जांभेकरांनी वृत्तपत्र सुरू करणे मागचा उद्देश स्पष्ट करताना लिहिले होते की लोकांचे प्रबोधन करणे आणि मनोरंजन करणे या उद्देशाने दर्पण हे वृत्तपत्र सुरू करत आहोत

१९९७-९८साली [[मराठी]]त एकूण १५६१ वृत्तपत्रे असल्याचे वाचण्यात आले आहे. यांत २२५ दैनिके आहेत. {{संदर्भ हवा}}

दर्पण वृत्तपत्राने मराठी वृत्तसृष्टीत नवे पर्व सुरू केले. बाळशास्त्री जांभेकरांनी आपल्या &quot;दर्पण&quot; मध्ये समता आणि व्यक्ती स्वातंत्र्य तत्त्वावर समाजाची पुनर्स्थापना करण्याचा प्रयत्न केला. जांभेकरांनी या पत्रातून नवीन पर्व निर्माण केले. हे पत्र साडेआठ वर्ष चालले, २६ जानेवारी १८४० रोजी दर्पणचा शेवटचा अंक प्रसिद्ध झाला. पहिल्या वर्ष अखेरीस ३००  वर्गणीदार होते. {{संदर्भ हवा}}

== अधिक माहितीसाठी पाहा ==
[https://www.youtube.com/watch?v=0mPhEhCwre4 काय झालं ६ जानेवारी १८३२ ला?] | पत्रकार दिन विशेष | Incredible मराठी | भाग ९१
[[वर्ग:वृत्तपत्रे]]
[[वर्ग:इ.स. १८३२ मधील निर्मिती]]</text>
      <sha1>02491zul1dp9zh25cf5gjat9r55tbs3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680103</id>
      <parentid>2680102</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T17:19:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4268" sha1="tvckn58707359swrqcr0oetkvj13j5i" xml:space="preserve">{{विस्तार}}
'''दर्पण (वृत्तपत्र)''' - (प्रारंभ - ०६ जानेवारी १८३२, अखेर - २६ जानेवारी १८४०) 

समाजाचे प्रबोधन व्हावे या उद्देशाने [[बाळशास्त्री जांभेकर]] यांनी [[६ जानेवारी]] वार शुक्रवार [[इ.स. १८३२]] रोजी '''दर्पण''' नावाचे मराठीतील पहिले वृत्तपत्र सुरू केले. त्या दिवसाची आठवण म्हणून ६ जानेवारी हा दिवस महाराष्ट्रात &quot;मराठी पत्रकार दिन&quot; म्हणून साजरा केला जातो. ब्रिटिश राज्यकर्त्यांना कळावे म्हणून त्याकाळी दर्पणचा एक स्तंभ मराठीत व एक स्तंभ इंग्रजीत असे. 

या वृत्तपत्राने समता आणि व्यक्तिस्वातंत्र्य या तत्त्वांवर समाजाची उभारणी करण्याचा प्रयत्न केला. वृत्तपत्रातील मजकूर अर्धा इंग्रजी आणि अर्धा मराठी असे. सुरुवातीला हे पाक्षिक होते.

== प्रकाशनाचा उद्देश ==
भारतीयांना 'देश-काळ-परिस्थिती'चे आणि 'परदेशी राजव्यवहारा'चे ज्ञान मिळवण्यासाठी बाळशास्त्री जांभेकरांनी हे वृत्तपत्र सुरू केले. हे वृत्तपत्र सुरू करताना जांभेकरांनी वृत्तपत्र सुरू करणे मागचा उद्देश स्पष्ट करताना लिहिले होते की लोकांचे प्रबोधन करणे आणि मनोरंजन करणे या उद्देशाने दर्पण हे वृत्तपत्र सुरू करत आहोत

१९९७-९८साली [[मराठी]]त एकूण १५६१ वृत्तपत्रे असल्याचे वाचण्यात आले आहे. यांत २२५ दैनिके आहेत. {{संदर्भ हवा}}

दर्पण वृत्तपत्राने मराठी वृत्तसृष्टीत नवे पर्व सुरू केले. बाळशास्त्री जांभेकरांनी आपल्या &quot;दर्पण&quot; मध्ये समता आणि व्यक्ती स्वातंत्र्य तत्त्वावर समाजाची पुनर्स्थापना करण्याचा प्रयत्न केला. जांभेकरांनी या पत्रातून नवीन पर्व निर्माण केले. हे पत्र साडेआठ वर्ष चालले, २६ जानेवारी १८४० रोजी दर्पणचा शेवटचा अंक प्रसिद्ध झाला. पहिल्या वर्ष अखेरीस ३००  वर्गणीदार होते. {{संदर्भ हवा}}

== अधिक माहितीसाठी पाहा ==
[https://www.youtube.com/watch?v=0mPhEhCwre4 काय झालं ६ जानेवारी १८३२ ला?] | पत्रकार दिन विशेष | Incredible मराठी | भाग ९१
[[वर्ग:वृत्तपत्रे]]
[[वर्ग:इ.स. १८३२ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:इ.स. १८४० मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>tvckn58707359swrqcr0oetkvj13j5i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680106</id>
      <parentid>2680103</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T17:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2680106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4330" sha1="22n546ptwf5eyfaqou7ohgqbfgv5hv2" xml:space="preserve">{{विस्तार}}
'''दर्पण (वृत्तपत्र)''' - (प्रारंभ - ०६ जानेवारी १८३२, अखेर - २६ जानेवारी १८४०) 

समाजाचे प्रबोधन व्हावे या उद्देशाने [[बाळशास्त्री जांभेकर]] यांनी [[६ जानेवारी]] वार शुक्रवार [[इ.स. १८३२]] रोजी '''दर्पण''' नावाचे मराठीतील पहिले वृत्तपत्र सुरू केले. त्या दिवसाची आठवण म्हणून ६ जानेवारी हा दिवस महाराष्ट्रात &quot;मराठी पत्रकार दिन&quot; म्हणून साजरा केला जातो. ब्रिटिश राज्यकर्त्यांना कळावे म्हणून त्याकाळी दर्पणचा एक स्तंभ मराठीत व एक स्तंभ इंग्रजीत असे. 

या वृत्तपत्राने समता आणि व्यक्तिस्वातंत्र्य या तत्त्वांवर समाजाची उभारणी करण्याचा प्रयत्न केला. वृत्तपत्रातील मजकूर अर्धा इंग्रजी आणि अर्धा मराठी असे. सुरुवातीला हे पाक्षिक होते. नंतर ते साप्ताहिक झाले.

== प्रकाशनाचा उद्देश ==
भारतीयांना 'देश-काळ-परिस्थिती'चे आणि 'परदेशी राजव्यवहारा'चे ज्ञान मिळवण्यासाठी बाळशास्त्री जांभेकरांनी हे वृत्तपत्र सुरू केले. हे वृत्तपत्र सुरू करताना जांभेकरांनी वृत्तपत्र सुरू करणे मागचा उद्देश स्पष्ट करताना लिहिले होते की लोकांचे प्रबोधन करणे आणि मनोरंजन करणे या उद्देशाने दर्पण हे वृत्तपत्र सुरू करत आहोत

१९९७-९८साली [[मराठी]]त एकूण १५६१ वृत्तपत्रे असल्याचे वाचण्यात आले आहे. यांत २२५ दैनिके आहेत. {{संदर्भ हवा}}

दर्पण वृत्तपत्राने मराठी वृत्तसृष्टीत नवे पर्व सुरू केले. बाळशास्त्री जांभेकरांनी आपल्या &quot;दर्पण&quot; मध्ये समता आणि व्यक्ती स्वातंत्र्य तत्त्वावर समाजाची पुनर्स्थापना करण्याचा प्रयत्न केला. जांभेकरांनी या पत्रातून नवीन पर्व निर्माण केले. हे पत्र साडेआठ वर्ष चालले, २६ जानेवारी १८४० रोजी दर्पणचा शेवटचा अंक प्रसिद्ध झाला. पहिल्या वर्ष अखेरीस ३००  वर्गणीदार होते. {{संदर्भ हवा}}

== अधिक माहितीसाठी पाहा ==
[https://www.youtube.com/watch?v=0mPhEhCwre4 काय झालं ६ जानेवारी १८३२ ला?] | पत्रकार दिन विशेष | Incredible मराठी | भाग ९१
[[वर्ग:वृत्तपत्रे]]
[[वर्ग:इ.स. १८३२ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:इ.स. १८४० मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>22n546ptwf5eyfaqou7ohgqbfgv5hv2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680107</id>
      <parentid>2680106</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T17:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2680107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4557" sha1="43vzzb7fou5f3nsuevo21j63wkdweeh" xml:space="preserve">{{विस्तार}}
'''दर्पण (वृत्तपत्र)''' - (प्रारंभ - ०६ जानेवारी १८३२, अखेर - २६ जानेवारी १८४०) &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=0mPhEhCwre4|title=Madhura Welankar - Satam|website=www.youtube.com|url-status=live|access-date=2026-04-21}}&lt;/ref&gt; 

समाजाचे प्रबोधन व्हावे या उद्देशाने [[बाळशास्त्री जांभेकर]] यांनी [[६ जानेवारी]] वार शुक्रवार [[इ.स. १८३२]] रोजी '''दर्पण''' नावाचे मराठीतील पहिले वृत्तपत्र सुरू केले. त्या दिवसाची आठवण म्हणून ६ जानेवारी हा दिवस महाराष्ट्रात &quot;मराठी पत्रकार दिन&quot; म्हणून साजरा केला जातो. ब्रिटिश राज्यकर्त्यांना कळावे म्हणून त्याकाळी दर्पणचा एक स्तंभ मराठीत व एक स्तंभ इंग्रजीत असे. 

या वृत्तपत्राने समता आणि व्यक्तिस्वातंत्र्य या तत्त्वांवर समाजाची उभारणी करण्याचा प्रयत्न केला. वृत्तपत्रातील मजकूर अर्धा इंग्रजी आणि अर्धा मराठी असे. सुरुवातीला हे पाक्षिक होते. नंतर ते साप्ताहिक झाले.

== प्रकाशनाचा उद्देश ==
भारतीयांना 'देश-काळ-परिस्थिती'चे आणि 'परदेशी राजव्यवहारा'चे ज्ञान मिळवण्यासाठी बाळशास्त्री जांभेकरांनी हे वृत्तपत्र सुरू केले. हे वृत्तपत्र सुरू करताना जांभेकरांनी वृत्तपत्र सुरू करणे मागचा उद्देश स्पष्ट करताना लिहिले होते की लोकांचे प्रबोधन करणे आणि मनोरंजन करणे या उद्देशाने दर्पण हे वृत्तपत्र सुरू करत आहोत

१९९७-९८साली [[मराठी]]त एकूण १५६१ वृत्तपत्रे असल्याचे वाचण्यात आले आहे. यांत २२५ दैनिके आहेत. {{संदर्भ हवा}}

दर्पण वृत्तपत्राने मराठी वृत्तसृष्टीत नवे पर्व सुरू केले. बाळशास्त्री जांभेकरांनी आपल्या &quot;दर्पण&quot; मध्ये समता आणि व्यक्ती स्वातंत्र्य तत्त्वावर समाजाची पुनर्स्थापना करण्याचा प्रयत्न केला. जांभेकरांनी या पत्रातून नवीन पर्व निर्माण केले. हे पत्र साडेआठ वर्ष चालले, २६ जानेवारी १८४० रोजी दर्पणचा शेवटचा अंक प्रसिद्ध झाला. पहिल्या वर्ष अखेरीस ३००  वर्गणीदार होते. {{संदर्भ हवा}}

== अधिक माहितीसाठी पाहा ==
[https://www.youtube.com/watch?v=0mPhEhCwre4 काय झालं ६ जानेवारी १८३२ ला?] | पत्रकार दिन विशेष | Incredible मराठी | भाग ९१

== संदर्भ ==
[[वर्ग:वृत्तपत्रे]]
[[वर्ग:इ.स. १८३२ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:इ.स. १८४० मधील समाप्ती]]</text>
      <sha1>43vzzb7fou5f3nsuevo21j63wkdweeh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वेडा राघू</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62620</id>
    <revision>
      <id>2680266</id>
      <parentid>2296722</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T10:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9892" sha1="9ldc147k6y9peuz3y0qzee2finse6pc" xml:space="preserve">{{जीवचौकट
| नाव = वेडा राघू
| fossil_range =  
| स्थिती = LC
| trend = down
| स्थिती_प्रणाली = iucn3.1
| स्थिती_संदर्भ = &lt;ref name=iucn&gt;{{IUCN|assessors=बर्डलाईफ इंटरनॅशनल |assessment_year=२०१२|id=22683718|taxon= मेरॉप्स ओरिएन्टॅलिस्|access-date= ३१-०३-२०१७|version=२०१३-२}} &lt;/ref&gt;
| चित्र = Merops orientalis.jpg
| चित्र_रुंदी = 300px
| regnum = [[प्राणी]]
| वंश = [[कणाधारी प्राणी|कणाधारी]]
| जात = [[एव्हीज]]
| वर्ग = [[पॅसरीफॉर्मेस]]
| कुळ = 
| उपकुळ = 
| जातकुळी = 
| जीव = 
| बायनॉमियल = 
| synonyms = 
| आढळप्रदेश_नकाशा= 
| आढळप्रदेश_नकाशा_रुंदी= 
| आढळप्रदेश_नकाशा_title= 
| बायनॉमियल2 = 
| बायनॉमियल_अधिकारी = 
}}
'''वेडा राघू''' (इंग्लिश: ''Little Green Bee-eater'') शास्त्रीय नाव :''Merops orientalis'') हा एक किडे खाणारा पक्षी आहे. उष्ण कटिबंधातील बहुतेक सर्व देशांत याचे वास्तव्य आहे. [[भारत|भारतात]] हा मोठ्या प्रमाणात दिसतो. तरी देखील पक्षी-निरीक्षकांच्या मते गेल्या काही वर्षात याची संख्या खूपच कमी झाली आहे. हा पक्षी हिरव्या रंगाचा असून शेपटी एका रेषेप्रमाणे असते. संध्याकाळच्या वेळात हे पक्षी मोठ्या थव्याने विजेच्या तारांवर ओळीने बसलेले आढळतात. हा पक्षी तारेवर बसलेला असताना उडून जातो, आणि भक्ष्य पकडून पुन्हा तारेवर येऊन बसतो. परत परत त्याच जागी येत असल्यामुळे त्याला ‘वेडा  राघू’ असे नाव पडले आहे.

हा त्याच्या वास्तव्याच्या भागात मोठ्या संख्येने आढळणारा सर्वपरिचित पक्षी आहे.

त्याचे प्रजनन गवताळ भागात होते. आफ्रिका आणि अरेबियामध्ये तो कोरड्या भाग आढळतो, पण अजून पूर्वेला गेल्यावर तो वेगवेगळ्या अधिवासात दिसतो. हा पक्षी साधारण एक मीटर किंवा त्यापेक्षा कमी उंचीच्या तारांवर / फांद्यावर बसून शिकार करतो. कुंपणाच्या तारा किंवा विजेच्या तारांवर हे पक्षी ओळीने बसलेले आढळतात. या प्रजातीतील इतर पक्षी (बी-इटर) पाण्याजवळ आढळतात, वेडे राघू मात्र पाण्यापासून लांबसुद्धा आढळतात.  
[[चित्र:Green Bee-eaters (Merops orientalis) at Sindhrot near Vadodara, Gujrat Pix 254.jpg|thumb|right|धूली स्नान करताना]]
सामान्यपणे, हे मैदानी प्रदेशात राहतात, मात्र कधीकधी हिमालयात ५००० किंवा ६००० फूट उंचीवरसुद्धा आढळले आहेत. दक्षिण आशियात ते स्थानिक रहिवासी आहेत, पण काही पक्षी हंगामानुसार स्थलांतर करतात, पण त्यांची नेमकी पद्धत अजून लक्षात आलेली नाही, ते पावसाळ्यात कोरड्या भागात जातात आणि हिवाळ्यात अधिक उबदार भागात स्थलांतर करतात. स्थलांतर करून पाकिस्तानच्या काही भागांत ते उन्हाळ्यात येतात.  

वेडे राघू मुख्यत: मधमाशी, मुंग्या, चतुर असे कीटक हवेत सूर मारून पकडून खातात. भक्ष्य खाण्यापूर्वी ते त्याच्या नंग्या काढतात आणि फांदीवर ते पुन्हा पुन्हा आपटतात. हे पक्षी सकाळी मंद हालचाली करतात आणि अनेकदा तारांवर समूहाने बसलेले दिसतात. ते धूलि-स्नान करतात आणि कधीकधी उडता उडता पाण्यात सूर मारून स्नान करतात. सामान्यपणे ते लहान गटात दिसतात, रात्र थाऱ्याच्या ठिकाणी मोठ्या संख्येने (२००-३००) आढळतात. हा पक्षी आता शहरी आणि निम-शहरी भागातसुद्धा मोठ्या प्रमाणात आढळतो  आणि टी.व्ही. अँटेनावर बसलेला दिसतो.

वेड्या राघूचा प्रजननाचा काळ मार्च ते जून महिन्यामध्ये असतो. सामान्यपणे ते एकेकट्याने घरटे बांधतात. हे घरटे वाळू असलेल्या काठावर एक बोगदा करून तयार केलेले असते. त्याने तयार केलेले घरटे ५ फूट लांबीचेसुद्धा असू शकते. बोगद्याच्या टोकाशी थेट मातीवर तीन ते पाच अंडी घातली जातात. ही अंडी अगदी गोल आणि चकचकीत पांढरी असतात. अंड्यांचे प्रमाण पावसाचे मान आणि कीटकाची उपलब्धता यावर अवलंबून असते. नर आणि मादी दोघेही अंडी उबवतात. साधारण १४ दिवसांनी अंड्यातून पिल्ले बाहेर येतात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.idosi.org/wjz/wjz4%283%292009/2.pdf|title=वेडा राघू पक्ष्याच्या घरट्याचा अभ्यास|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191110142428/http://www.idosi.org/wjz/wjz4(3)2009/2.pdf|archive-date=2019-11-10|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

एका अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की मानवी निरीक्षकांच्या वर्तनाचा अंदाज वेडे राघू वर्तवू शकतात. एका विशिष्ट ठिकाणी असलेली माणसे आपले घरटे शोधू शकतील का याचा अंदाज करण्याची त्यांची क्षमता असते आणि त्याप्रमाणे ते घरट्याची जागा लपवण्याचा प्रयत्न करतात.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Watve|first=Milind|last2=Thakar|first2=Juilee|last3=Kale|first3=Abhijit|last4=Puntambekar|first4=Shweta|last5=Shaikh|first5=Imran|last6=Vaze|first6=Kaustubh|last7=Jog|first7=Maithili|last8=Paranjape|first8=Sharayu|date=2002-12-01|title=Bee-eaters (Merops orientalis) respond to what a predator can see|url=https://doi.org/10.1007/s10071-002-0155-6|journal=Animal Cognition|language=en|volume=5|issue=4|pages=253–259|doi=10.1007/s10071-002-0155-6|issn=1435-9448}}&lt;/ref&gt;

दक्षिण भारतात, नद्यांच्या जवळ खूप मोठ्या संख्येने वेडे राघू आढळतात. (१५७ पक्षी प्रती चौ.किमी.) तर शेती असलेल्या भागात १०१ पक्षी प्रती चौ.किमी. आढळले आहेत आणि मानवी वस्त्यांजवळ ४३-५८ पक्षी आढळले आहेत.

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी|२}}

[[वर्ग:पक्षी]]</text>
      <sha1>9ldc147k6y9peuz3y0qzee2finse6pc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मराठी अभ्यास परिषद</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63771</id>
    <revision>
      <id>2680112</id>
      <parentid>2613901</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T18:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24435-00</username>
        <id>182410</id>
      </contributor>
      <comment>/* ०१) मुखपत्राचे प्रकाशन */</comment>
      <origin>2680112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11004" sha1="5aww9nutaem69jewjua2hu4ivbgwniv" xml:space="preserve">मराठी अभ्यास परिषद ही मराठी भाषकांमध्ये भाषिक सजगता निर्माण करणारी संस्था असून ती १९८२ पासून कार्यरत आहे. दर वर्षी नियमितपणे, मराठी भाषेच्या हिताच्या, भाषाविकासाच्या आणि भाषासमृद्धीच्या अनुषंगाने पुरक ठरणाऱ्या कार्यशाळा, व्याख्याने, परिसंवाद, संमेलने, पुरस्कार-वितरण अशा अनेक उपक्रमांचे आयोजन करणे किंवा त्यात सहभागी होण्याचे काम संस्था करते. डॉ. अशोक केळकर हे संस्थेचे संस्थापक-अध्यक्ष होते.

==संस्थेची उद्दिष्टे==
(१) मराठीचा सर्वांगीण विकास होण्यासाठी प्रयत्न करणे.
(२) लोकव्यवहारात मराठीचा वापर होण्यासाठी प्रचार करणे.
(३) ज्ञानव्यवहारात मराठीला प्रतिष्ठा प्राप्त करून देणे.
(४) मराठी भाषकांच्या भाषिक गरजा पूर्ण करणे वगैरे.

== संस्थापक ==
डॉ.[[अशोक रामचंद्र केळकर|अशोक केळकर]] आणि [[मॅक्सीन बर्नस्टन|मॅक्सिन बर्नसन]] हे संस्थेचे संस्थापक सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.अंजली सोमण|title=डॉ.कल्याण काळे - विसरता न येणारे कृतार्थ व्यक्तिमत्त्व|journal=भाषा आणि जीवन|volume=वर्ष ३९, अंक ३-४ : २०२१}}&lt;/ref&gt;

== संस्थेचे अध्यक्ष ==
प्रा.अशोक रा. केळकर हे संस्थेचे संस्थापक अध्यक्ष होते. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

प्रा.[[प्र.ना.परांजपे]] आणि [[सलील वाघ]] यांनी संस्थेचे अध्यक्षपद भूषवलेले आहे.

०१ एप्रिल २०२४ ते ३१ मार्च २०२९ या कालावधीसाठी डॉ. [[आनंद काटीकर]] अध्यक्षपदी असणार आहेत.

==संस्थेचे उपक्रम ==
मराठी अभ्यास परिषद ही मराठी भाषकांमध्ये भाषिक सजगता निर्माण करणारी संस्था असून ती १९८२ पासून कार्यरत आहे. दर वर्षी नियमितपणे, मराठी भाषेच्या हिताच्या, भाषाविकासाच्या आणि भाषासमृद्धीच्या अनुषंगाने पुरक ठरणाऱ्या कार्यशाळा, व्याख्याने, परिसंवाद, संमेलने, पुरस्कार-वितरण अशा अनेक उपक्रमांचे आयोजन करणे किंवा त्यात सहभागी होण्याचे काम संस्था करते. 


संस्थेचे विद्यमान उपक्रम पुढीलप्रमाणे आहेत - 

=== ०१) मुखपत्राचे प्रकाशन ===
'[[भाषा आणि जीवन]]' हे भाषाविषयास वाहिलेले त्रैमासिक '''मराठी अभ्यास परिषद'''  १९८३ पासून नियमितपणे प्रकाशित करते. या त्रैमासिकाला अमेरकेतील महाराष्ट्र फाऊंडेशनचा १९९५ सालचा पुरस्कार मिळाला आहे.  या नियतकालिकात भाषाविषयक सैद्धांतिक विचारविमर्श, भाषांतरित साहित्याची चिकित्सा, व  भाषा आणि जीवन यांतील अनेकपदरी संबंधांची निरीक्षणे आणि त्यावरील भाष्य असते. {{संदर्भ}}

===०२) प्रा० ना० गो० कालेलकर भाषाविषयक लेखन पुरस्कार===
ही मराठी अभ्यास परिषद कोश, बोलींचा अभ्यास, भाषा आणि संस्कृती यांचा अभ्यास इत्यादी क्षेत्रांतील लेखनाला आणि लेखकांना २०१८ पासून दरवर्षी  प्रा० [[ना.गो. कालेलकर]] यांच्या नावे परिषद पुरस्कार देते. २०१८ सालचा, रु २५,००० व सन्मानपत्र अशा स्वरूपाचा पुरस्कार प्रा० डाॅ० नरेश नाईक यांच्या 'सामवेदी बोली : संरचना आणि स्वरूप' या ग्रंथाला दिला गेलेला आहे.{{संदर्भ}}

याआधी हा पुरस्कार 'महाबँक भाषाविषयक लेखन पुरस्कार' या नावाने दिला जात होता.

;याआधी पुरस्काराने सन्मानित झालेले काही लेखक, संपादक प्रकाशक आणि ’ग्रंथ’ असे
’अ डिक्शनरी ऑफ ओल्ड मराठी’ (लेखक [[शं.गो. तुळपुळे]] आणि Anne Feldhaus), प्रा. [[कृ.श्री. अर्जुनवाडकर]], डॉ. [[अशोक केळकर]], [[द.न. गोखले]], [[वसंत आबाजी डहाके]], [[शं.गो. तुळपुळे]], डॉ. सदाशिव देव, डॉ. [[दिलीप धोंडगे]], डॉ. [[द.दि. पुंडे]], डॉ. [[हरिश्चंद्र बोरकर]], ’पाणिनीय व्याकरण आणि भाषा तत्त्वज्ञान’ (लेखक पं. [[वामनशास्त्री भागवत]]), डॉ. [[मिलिंद मालशे]], ’केशवसुतांच्या कवितेचा शैलीचा वैज्ञानिक अभ्यास’ (डॉ. शकुंतला क्षीरसागरांचा अप्रकाशित प्रबंध), सामवेदी बोली (प्रा० नरेश नाईक).{{संदर्भ}}

=== ०३) चर्चासत्रांचे आयोजन ===
* भाषाविषयक प्रश्नांचे वस्तुनिष्ठ विश्लेषण व आकलन यासाठी चर्चासत्रे, व्याख्याने. उदा.
** त्रिभाषा-सूत्राचे मूल्यमापन
** भाषिक नीती आणि व्यवहार
** प्रसार-माध्यमे आणि मराठीचा विकास
** पाठ्यपुस्तकांचे मूल्यमापन

=== ०४) वार्षिक कार्यक्रम ===
* १ मे हा परिषदेचा स्थापना दिन. या दिवशी भाषाव्यवहार, भाषाभ्यास, भाषाजीवन असे विषय केंद्रस्थानी ठेवून व्याख्यान, परिसंवाद, चर्चासत्र आयोजित केले जाते.
* [[सत्त्वशीला सामंत]] स्मृती व्याख्यान. प्रसिद्ध भाषाभ्यासक व शुद्धलेखन तज्ज्ञ दिवंगत डाॅ. सत्त्वशीला सामंत यांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ भाषाभ्यासाच्या व्याकरण, कोशकार्य, शुद्धलेखन इत्यादी पैलूंविषयी चर्चा करणारे व्याख्यान आयोजित केले जाते.
* प्रा० डाॅ० [[ना.गो. कालेलकर]] भाषाविषयक लेखन पुरस्कार समारंभ. यात पुरस्कृत लेखनविषयी व्याख्यान, परिसंवाद, सादरीकरण आयोजित केले जाते.

== पुरस्कार ==

* [[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्र शासना]]&lt;nowiki/&gt;च्या वतीने देण्यात येणारा २०२२ या वर्षीचा [[अशोक केळकर]] भाषा अभ्यासक पुरस्कार मराठी अभ्यास परिषदेला मिळाला.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{जर्नल स्रोत|date=|title=परिषद वार्ता|journal=भाषा आणि जीवन|volume=वर्ष ४०, अंक ०३ : पावसाळा २०२२}}&lt;/ref&gt;

==बाह्य दुवा==
*[http://maparishad.com/ संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190417121004/http://maparishad.com/ |date=2019-04-17 }} 

== संदर्भ ==
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील संस्था]]
[[वर्ग:मराठी भाषा]]
[[वर्ग:मराठी साहित्य संस्था]]
[[वर्ग:मराठी भाषा संस्था]]
[[वर्ग:मराठी भाषा]]</text>
      <sha1>5aww9nutaem69jewjua2hu4ivbgwniv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>देवबाभुळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65458</id>
    <revision>
      <id>2680090</id>
      <parentid>1311989</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T15:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>169556</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Acaciafarnesiana1web.jpg]] → [[File:Starr 030202-0020 Acacia farnesiana.jpg]] → File replacement: changing the name of a duplicate file ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>2680090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="461" sha1="360z3yo54fjo4cvbbln47f0svbumatr" xml:space="preserve">[[चित्र:Starr 030202-0020 Acacia farnesiana.jpg|300px|right|thumb|देवबाभूळ]]
[[File:Acacia farnesiana MHNT.BOT.2015.2.54.jpg|thumb|''Acacia farnesiana'']]

ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे.  हा बाभळीचाच एक प्रकार आहे.{{विस्तार}}

[[वर्ग:औषधी वनस्पती]]</text>
      <sha1>360z3yo54fjo4cvbbln47f0svbumatr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>माधवराव शिंदे</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70800</id>
    <revision>
      <id>2680234</id>
      <parentid>2318171</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T07:03:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-12389-46</username>
        <id>180459</id>
      </contributor>
      <origin>2680234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8305" sha1="0pe4q2nmr5zy8d8m4btjfjzx9dsdjtl" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट व्यक्ती
| चौकट_रुंदी = 
| नाव = माधवराव शिंदे
| चित्र =Madhavrao_Scindia_2005_stamp_of_India.jpg 
| चित्र_आकारमान = 
| चित्रशीर्षक = 
| चित्रशीर्षक_पर्याय = 
| जन्मनाव = 
| जन्म_दिनांक = ([[मार्च १०]], [[इ.स. १९४५]] 
| जन्म_स्थान = [[ग्वालियर]], [[मध्यप्रदेश]]
| मृत्यू_दिनांक = [[सप्टेंबर ३०]], [[इ.स. २००१]] )
| मृत्यू_स्थान = [[मैनपुरी]] [[उत्तर प्रदेश]] 
| मृत्यू_कारण = विमान दुर्घटना
| कलेवर_सापडलेले_स्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = 
| निवासस्थान = 
| राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]]
| टोपणनावे = 
| वांशिकत्व = 
| नागरिकत्व = [[भारतीय]]
| शिक्षण = 
| प्रशिक्षणसंस्था = ऑक्सफर्ड विद्यापीठ
| पेशा = राजकारणी
| कारकीर्द_काळ = 
| मालक = 
| प्रसिद्ध_कामे = 
| मूळ_गाव = 
| पगार = 
| निव्वळ_मालमत्ता = 
| उंची = 
| वजन = 
| ख्याती = 
| पदवी_हुद्दा = 
| कार्यकाळ = 
| पूर्ववर्ती = 
| परवर्ती = 
| राजकीय_पक्ष = 
| विरोधक = 
| संचालकमंडळ = 
| धर्म = [[हिंदू]]
| जोडीदार = माधवीराजे
| अपत्ये = ज्योतिरादीत्य 
| वडील = जीवाजीराव
| आई = विजयाराजे
| नातेवाईक = 
| पुरस्कार = 
| स्वाक्षरी = 
| स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = 
| संकेतस्थळ = 
| तळटिपा = 
| संकीर्ण = 
}}

{{अशुद्धलेखन}}

'''माधवराव शिन्दे''' ([[मार्च १०]], [[इ.स. १९४५]] - [[सप्टेंबर ३०|सप्टेंबर ३०]], [[इ.स. २००१]] ) हे काँग्रेस पक्षाचे नेते होते. ते [[इ.स. १९७१]], [[इ.स. १९७७]], [[इ.स. १९८०]] आणि [[इ.स. १९९९]]च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये [[मध्य प्रदेश]] राज्यातील [[गुणा]] लोकसभा मतदारसंघातून तर [[इ.स. १९८४]], [[इ.स. १९८९]], [[इ.स. १९९१]], [[इ.स. १९९६]] आणि [[इ.स. १९९८]]च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये [[मध्य प्रदेश]] राज्यातील [[ग्वाल्हेर]] लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. त्यांनी [[इ.स. १९८४]]च्या लोकसभा निवडणुकीत [[ग्वाल्हेर]] लोकसभा मतदारसंघात ज्येष्ठ भाजप नेते [[अटलबिहारी वाजपेयी]] यांचा पराभव केला. त्यानंतर ते [[राजीव गांधी|राजीव गांधी ]] यांच्या मंत्रीमंडळात  [[रेल्वेमंत्री|रेल्वेमंत्री ]] होते. त्या काळात त्यांनी भारतीय रेल्वेच्या संगणकीकरणावर भर दिला. त्यानंतर ते [[पी.व्ही. नरसिंह राव]] यांच्या मंत्रीमंडळात  [[नागरी विमानवाहतूक मंत्री|नागरी विमान वाहतूक मंत्री]] आणि [[मनुष्यबळविकासमंत्री|मनुष्यबळ विकास मंत्री]] होते. [[इ.स. १९९६]] साली त्यांचे नाव जैन हवाला डायरी प्रकरणात गोवले गेल्यानंतर त्यांनी मंत्रीपदाचा राजीनामा दिला आणि काँग्रेसबाहेर पडून स्वतःचा मध्यप्रदेश विकास काँग्रेस हा प्रादेशिक पक्ष स्थापन केला आणि त्या पक्षाचे उमेदवार म्हणून ते [[इ.स. १९९६]]च्या लोकसभा निवडणुकीत लोकसभेवर निवडून गेले. [[पी.व्ही. नरसिंह राव]] यांनी काँग्रेस अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिल्यानंतर ते काँग्रेसमध्ये परतले आणि त्यांनी आपला पक्ष काँग्रेसमध्ये विलीन केला. [[इ.स. १९९९]]च्या लोकसभा निवडणुकीनंतर ते काँग्रेस पक्षाच्या संसदीय दलाचे उपाध्यक्ष बनले. [[सप्टेंबर ३०|सप्टेम्बर ३०]], [[इ.स. २००१]] रोजी ते [[लखनौ]] येथे पक्षाच्या मेळाव्यात भाषण करायला दिल्लीहून विमानाने जात असताना त्यांचे विमान [[उत्तर प्रदेश]] राज्यात [[मैनपुरी]] जिल्ह्यात कोसळले आणि त्यात त्यांचा मृत्यू झाला.

[[वर्ग:भारतीय राजकारणी]]
[[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]]
[[वर्ग:भारतीय रेल्वेमंत्री]]
[[वर्ग:भारतीय नागरी विमानवाहतूक मंत्री]]
[[वर्ग:भारतीय मनुष्यबळविकासमंत्री]]
[[वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:गुण्याचे खासदार]]
[[वर्ग:ग्वाल्हेरचे खासदार]]
[[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:भारतातील हवाई अपघातात मृत पावलेल्या व्यक्ती]]
[[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]]
[[वर्ग:भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाचे अध्यक्ष]]</text>
      <sha1>0pe4q2nmr5zy8d8m4btjfjzx9dsdjtl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680235</id>
      <parentid>2680234</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T07:05:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-12389-46</username>
        <id>180459</id>
      </contributor>
      <origin>2680235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8299" sha1="hq7tb0mtkf0x2hki2tgii7dg4ek7wzo" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट व्यक्ती
| चौकट_रुंदी = 
| नाव = माधवराव शिंदे
| चित्र =Madhavrao_Scindia_2005_stamp_of_India.jpg 
| चित्र_आकारमान = 
| चित्रशीर्षक = 
| चित्रशीर्षक_पर्याय = 
| जन्मनाव = 
| जन्म_दिनांक = ([[मार्च १०]], [[इ.स. १९४५]] 
| जन्म_स्थान = [[ग्वालियर]], [[मध्यप्रदेश]]
| मृत्यू_दिनांक = [[सप्टेंबर ३०]], [[इ.स. २००१]] )
| मृत्यू_स्थान = [[मैनपुरी]] [[उत्तर प्रदेश]] 
| मृत्यू_कारण = विमान दुर्घटना
| कलेवर_सापडलेले_स्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = 
| निवासस्थान = 
| राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]]
| टोपणनावे = 
| वांशिकत्व = 
| नागरिकत्व = [[भारतीय]]
| शिक्षण = 
| प्रशिक्षणसंस्था = ऑक्सफर्ड विद्यापीठ
| पेशा = राजकारणी
| कारकीर्द_काळ = 
| मालक = 
| प्रसिद्ध_कामे = 
| मूळ_गाव = 
| पगार = 
| निव्वळ_मालमत्ता = 
| उंची = 
| वजन = 
| ख्याती = 
| पदवी_हुद्दा = 
| कार्यकाळ = 
| पूर्ववर्ती = 
| परवर्ती = 
| राजकीय_पक्ष = 
| विरोधक = 
| संचालकमंडळ = 
| धर्म = [[हिंदू]]
| जोडीदार = माधवीराजे
| अपत्ये = ज्योतिरादीत्य 
| वडील = जीवाजीराव
| आई = विजयाराजे
| नातेवाईक = 
| पुरस्कार = 
| स्वाक्षरी = 
| स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = 
| संकेतस्थळ = 
| तळटिपा = 
| संकीर्ण = 
}}

{{अशुद्धलेखन}}

'''माधवराव शिंदे''' ([[मार्च १०]], [[इ.स. १९४५]] - [[सप्टेंबर ३०|सप्टेंबर ३०]], [[इ.स. २००१]] ) हे काँग्रेस पक्षाचे नेते होते. ते [[इ.स. १९७१]], [[इ.स. १९७७]], [[इ.स. १९८०]] आणि [[इ.स. १९९९]]च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये [[मध्य प्रदेश]] राज्यातील [[गुणा]] लोकसभा मतदारसंघातून तर [[इ.स. १९८४]], [[इ.स. १९८९]], [[इ.स. १९९१]], [[इ.स. १९९६]] आणि [[इ.स. १९९८]]च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये [[मध्य प्रदेश]] राज्यातील [[ग्वाल्हेर]] लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. त्यांनी [[इ.स. १९८४]]च्या लोकसभा निवडणुकीत [[ग्वाल्हेर]] लोकसभा मतदारसंघात ज्येष्ठ भाजप नेते [[अटलबिहारी वाजपेयी]] यांचा पराभव केला. त्यानंतर ते [[राजीव गांधी|राजीव गांधी ]] यांच्या मंत्रीमंडळात  [[रेल्वेमंत्री|रेल्वेमंत्री ]] होते. त्या काळात त्यांनी भारतीय रेल्वेच्या संगणकीकरणावर भर दिला. त्यानंतर ते [[पी.व्ही. नरसिंह राव]] यांच्या मंत्रीमंडळात  [[नागरी विमानवाहतूक मंत्री|नागरी विमान वाहतूक मंत्री]] आणि [[मनुष्यबळविकासमंत्री|मनुष्यबळ विकास मंत्री]] होते. [[इ.स. १९९६]] साली त्यांचे नाव जैन हवाला डायरी प्रकरणात गोवले गेल्यानंतर त्यांनी मंत्रीपदाचा राजीनामा दिला आणि काँग्रेसबाहेर पडून स्वतःचा मध्यप्रदेश विकास काँग्रेस हा प्रादेशिक पक्ष स्थापन केला आणि त्या पक्षाचे उमेदवार म्हणून ते [[इ.स. १९९६]]च्या लोकसभा निवडणुकीत लोकसभेवर निवडून गेले. [[पी.व्ही. नरसिंह राव]] यांनी काँग्रेस अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिल्यानंतर ते काँग्रेसमध्ये परतले आणि त्यांनी आपला पक्ष काँग्रेसमध्ये विलीन केला. [[इ.स. १९९९]]च्या लोकसभा निवडणुकीनंतर ते काँग्रेस पक्षाच्या संसदीय दलाचे उपाध्यक्ष बनले. [[सप्टेंबर ३०|सप्टेंबर ३०]], [[इ.स. २००१]] रोजी ते [[लखनौ]] येथे पक्षाच्या मेळाव्यात भाषण करायला दिल्लीहून विमानाने जात असताना त्यांचे विमान [[उत्तर प्रदेश]] राज्यात [[मैनपुरी]] जिल्ह्यात कोसळले आणि त्यात त्यांचा मृत्यू झाला.

[[वर्ग:भारतीय राजकारणी]]
[[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]]
[[वर्ग:भारतीय रेल्वेमंत्री]]
[[वर्ग:भारतीय नागरी विमानवाहतूक मंत्री]]
[[वर्ग:भारतीय मनुष्यबळविकासमंत्री]]
[[वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:गुण्याचे खासदार]]
[[वर्ग:ग्वाल्हेरचे खासदार]]
[[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:भारतातील हवाई अपघातात मृत पावलेल्या व्यक्ती]]
[[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]]
[[वर्ग:भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाचे अध्यक्ष]]</text>
      <sha1>hq7tb0mtkf0x2hki2tgii7dg4ek7wzo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बाळशास्त्री जांभेकर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72518</id>
    <revision>
      <id>2680104</id>
      <parentid>2641401</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T17:21:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <comment>आशयाची भर, दुवे जोडले.</comment>
      <origin>2680104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29083" sha1="0c2wc369sdj6im5082mppmnmfug0o7e" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट व्यक्ती
| चौकट_रुंदी = 
| नाव = बाळशास्त्री जांभेकर 
| चित्र =
| चित्र_आकारमान = 
| चित्र_शीर्षक = 
| चित्रशीर्षक_पर्याय = 
| जन्मनाव = 
| जन्म_दिनांक = २० फेब्रुवारी १८१२
| जन्म_स्थान = [[पोंभुर्ले]], [[महाराष्ट्र]]
| मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1846|5|17|1812|1|6}}
| मृत्यू_स्थान = 
| मृत्यू_कारण = 
| कलेवर_सापडलेले_स्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = 
| जीवन घटना = 'श्रीपती शेषाद्री प्रकरण' = शेषाद्री परळीकर या अल्पवयीन मुलास जबरदस्तीने ख्रिश्चन बनवत होते तेव्हा त्याला शुद्ध करून हिंदी धर्मात घेतले. त्यामुळे परळीकर प्रकरणामुळे बाळशास्त्री जांभेकर यांना सनातनी वाळीत टाकले.
  निवासस्थान = 
| राष्ट्रीयत्व = 
| टोपणनावे =आचार्य , मराठी वृत्तपत्रसृष्टीचे जनक 
| वांशिकत्व = 
| नागरिकत्व = 
| शिक्षण = 
| प्रशिक्षणसंस्था = 
| पेशा = पत्रकारिता, [[साहित्य]]
| कारकीर्द_काळ = 
| मालक = 
| प्रसिद्ध_कामे = [[दर्पण (वृत्तपत्र)|दर्पण]]
| मूळ_गाव = [[पोंभुर्ले]], [[देवगड तालुुका]], सिंधुदुर्ग)
| पगार = 
| निव्वळ_मालमत्ता = 
| उंची = 
| वजन = 
| ख्याती = 
| पदवी_हुद्दा = 
| कार्यकाळ = 
| पूर्ववर्ती = 
| परवर्ती = 
| राजकीय_पक्ष = 
| विरोधक = 
| संचालकमंडळ = 
| धर्म = 
| जोडीदार = 
| अपत्ये = 
| वडील = गंगाधरशास्त्री
| आई = 
| नातेवाईक = 
| पुरस्कार = 
| स्वाक्षरी = 
| स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = 
| संकेतस्थळ = 
| तळटिपा = 
| संकीर्ण = 
}}
'''बाळशास्त्री गंगाधरशास्त्री जांभेकर''' (२० फेब्रुवारी, [[इ.स. १८१२|१८१२]]; [[पोंभुर्ले]] - १७ मे, [[इ.स. १८४६|१८४६]]; [[मुंबई]]) हे [[मराठी भाषा|मराठी भाषेतील]] आद्य पत्रकार होते. [[दर्पण (वृत्तपत्र)|दर्पण]] हे मराठीतले पहिले वृत्तपत्र त्यांनी ६ जानेवारी १८३२ रोजी सुरू केले.

==जीवन==
जांभेकरांनी बालपणी वडिलांकडे घरीच मराठी व संस्कृत भाषांचा अभ्यास आरंभला. इ.स. १८२५ साली त्यांचे मुंबईमध्ये आगमन झाले. मुंबईस येऊन ते सदाशिव काशीनाथ ऊर्फ ‘बापू छत्रे’ आणि बापूशास्त्री शुक्ल यांजकडे अनुक्रमे इंग्रजी व संस्कृत शिकू लागले. या दोन विषयांबरोबरच गणित आणि शास्त्र या विषयांत त्यांनी प्रावीण्य मिळविले. ‘बॉंबे नेटिव्ह एज्युकेशन सोसायटी’च्या विद्यालयात अभ्यास करून त्यांनी विशीच्या आत कोणाही भारतीयाला तोवर न मिळालेली प्राध्यापक म्हणून नियुक्ती मिळवण्याइतपत ज्ञान कमवले. इ.स. १८३४ साली एल्फिन्स्टन कॉलेजात पहिले एतद्देशीय व्याख्याते म्हणून जांभेकरांची नियुक्ती झाली.&lt;br&gt;
बाळशास्त्रींना [[मराठी]], [[संस्कृत]], [[बंगाली]], [[गुजराती]], [[कानडी]], [[तेलुगू]], [[फारसी]], [[फ्रेंच]], [[लॅटिन]] व [[ग्रीक]] या दहा भाषांचे ज्ञान होते. फ्रेंच भाषेतील नैपुण्याबद्दल [[फ्रान्स|फ्रान्सच्या]] राजाकडून त्यांचा सन्मान झाला होता.&lt;br&gt; 
जांभेकरांनी प्राचीन लिप्यांचा अभ्यास करून [[कोकण|कोकणातील]] [[शिलालेख]] व [[ताम्रपट]] यांच्यावर शोधनिबंध लिहिले. मुद्रित स्वरूपातील [[ज्ञानेश्वरी]] त्यांनीच प्रथम वाचकांच्या हाती दिली.

त्यांच्यात पांडित्य आणि अध्यापनपटुत्व या गुणांचा मिलाफ होता. [[गणित]] व [[ज्योतिष]] यांतही ते पारंगत असल्यामुळे त्यांची [[कुलाबा|कुलाबा वेधशाळेच्या]] संचालकपदी नियुक्ती झाली होती. शिवाय त्यांना रसायनशास्त्र, भूगर्भशास्त्र, प्राणिशास्त्र, वनस्पतीशास्त्र, न्यायशास्त्र, इतिहास, मानसशास्त्र या विषयांचे उत्तम ज्ञान होते. अनेक विषयांचे ज्ञान आत्मसात केलेल्या बाळशास्त्री जांभेकर यांची तत्कालीन सरकारने मुंबई इलाख्याच्या शिक्षण विभागाचे अधिकारी म्हणून नेमणूक केली. या काळामध्ये बाळशास्त्रींनी अनेक महत्त्वाचे निर्णय घेतले शिक्षणाच्या संदर्भामध्ये मोलाची भूमिका बजावली   महाराष्ट्रात शिक्षण प्रसाराचे सुरुवातीच्या अवस्थेत निरनिराळ्या विषयांवरील अभ्यासासाठी पाठ्यपुस्तके तयार करण्याचे अतिशय कठीण असे काम या काळामध्ये बाळशास्त्री जांभेकरांनी केले. इतिहास, भूगोल, व्याकरण, गणित, छंदशास्त्र, नीतिशास्त्र अशा विविध विषयांवरील मराठी भाषेतील पहिली पाठ्यपुस्तके त्यांनीच लिहिली.  बाळशास्त्री वांग्मय व विज्ञान या दोन्ही शाखांमध्ये निष्णात होते गणित व ज्योतिष शास्त्र या विषयातही त्यांचा अधिकार मोठा होता. त्यांनी मराठी भाषेत शून्यलब्धी हे पहिले पुस्तक लिहिले.  प्राचीन भारतीय शिलालेख व ताम्रपट याचे संशोधन करून त्यावर त्यांनी विद्वत्तापूर्ण लेखन केले. यासंबंधीचे त्यांचे शोधनिबंध रॉयल एशियाटिक सोसायटीच्या नियतकालिकात प्रसिद्ध झाले होते.

'''जन्मतारखेबद्दल...'''

सहा जानेवारी ही बाळशास्त्री जांभेकर यांची जयंती नव्हे. सहा जानेवारी १८३२ रोजी त्यांनी दर्पण हे मराठीतलं पहिलं वृत्तपत्र सुरू केलं. म्हणून तो महाराष्ट्रात पत्रकार दिन (दर्पण दिन) म्हणून साजरा होतो. बाळशास्त्रींनी स्वतःच कुठेही जन्मतिथीचा उल्लेख केलेला नसल्याने त्यांच्या जन्मतारखेबद्दल गोंधळ आहे. तरीही उपलब्ध कागदपत्रांच्या अभ्यासानुसार, १६ फेब्रुवारी १८१२ ही त्यांची जन्मतारीख असू शकते, असं त्यांच्या एका चरित्रकारांनी ([https://www.bookganga.com/eBooks/Books/details/4988184989024268473 यशवंत पाध्ये]) लिहिलं आहे. या संदिग्धतेमुळेच मराठी विश्वकोशातही त्यांच्या जन्मतारखेचा उल्लेख नाही; मात्र सरकारने [https://kokanmedia.in/2021/02/18/balshastrijambhekar/ २०२१ साली जाहीर केलेल्या आदेशानुसार] बाळशास्त्री जांभेकर यांची जयंती [https://mahasamvad.in/88974/ २० फेब्रुवारी]{{मृत दुवा|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} रोजी साजरी केली जाते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://gr.maharashtra.gov.in/Site/Upload/Government%20Resolutions/Marathi/202312271609124207.pdf|title=महाराष्ट्र शासन परिपत्रक|url-status=live}}&lt;/ref&gt; यशवंत पाध्ये यांनी लिहिलेल्या पुस्तकात दिलेल्या माहितीनुसार, [https://www.bookganga.com/eBooks/Books/details/4988184989024268473 १७ मे १८४६] या दिवशी बाळशास्त्रींचे निधन झाले.

== पत्रकारिता ==
[[मुंबई]]तल्या [[एल्फिन्स्टन कॉलेज]]मध्ये असताना व समाजात वावरताना बाळशास्त्रींना अनेक समस्या अस्वस्थ करीत. पारतंत्र्याने ग्रासलेला देश, याबरोबरच समाजातील अनेक रूढी, चालीरीती, अज्ञान, दारिद्ऱ्य, भाकड समजुती यामुळे एतद्देशीय समाज कसा व्याधिग्रस्त झाला आहे, या विचाराने ते चिंता करीत. केवळ महाविद्यालयात शिकवून उपयोग नाही; तर संपूर्ण समाजालाच धडे दिले पाहिजेत. ते करायचे असेल तर समाजाचेच प्रबोधन करावे लागेल, असे त्यांच्या लक्षात आले. त्यासाठी  वृत्तपत्र काढावे, असे त्यांना वाटू लागले. या जाणिवेतून आपले सहयोगी गोविंद विठ्ठल कुंटे उर्फ भाऊ महाजनांच्या मदतीने त्यांनी [[दर्पण (वृत्तपत्र)|दर्पण]] हे मराठीतील पहिले वृत्तपत्र काढले. 

६ जानेवारी १८३२ रोजी दर्पणचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. या वृत्तपत्रात इंग्रजी व मराठी भाषेमध्ये मजकूर असायचा. या वर्तमानपत्राचा उद्देश हा स्वदेशीय लोकांमध्ये विलायतेतील विद्यांचा अभ्यास अधिक व्हावा आणि लोकांना त्या देशांची समृद्धी व येथील लोकांचे कल्याण याविषयी स्वतंत्र विचार करता व्हावा हा होता.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|title=बुकगंगा वरील चरित्र|दुवा=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=290713025543&amp;PreviewType=ebooks|संकेतस्थळ=बुकगंगा.कॉम|प्रकाशक=बुकगंगा|ॲक्सेसदिनांक=२०२१-०१-०६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा = http://www.manase.org/maharashtra.php?mid=68&amp;smid=23&amp;pmid=9&amp;id=741 |title = मनसे.ऑर्ग - {{लेखनाव}} |भाषा = मराठी |access-date = 2010-01-19 |archive-date = 2011-07-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110712200929/https://www.manase.org/maharashtra.php?mid=68&amp;smid=23&amp;pmid=9&amp;id=741 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;. वृत्तपत्राची किंमत १ रुपया होती. इंग्रजी आणि मराठी अशा जोड भाषांत प्रकाशित होणाऱ्या या वृत्तपत्राच्या अंकात दोन स्तंभ असत. उभ्या मजकुरात एक स्तंभ (कॉलम) मराठीत आणि एक इंग्रजीत असे. मराठी मजकूर अर्थातच सर्वसामान्य जनतेसाठी होता आणि इंग्रजी मजकूर वृत्तपत्रात काय लिहिले आहे, हे राज्यकर्त्यांनाही कळावे यासाठी होता. वृत्तपत्राची संकल्पना त्या काळी लोकांना नवीन होती. त्यामुळे दर्पणचे वर्गणीदार सुरुवातीच्या काळात खूप कमी होते. पण हळूहळू लोकांमध्ये ही संकल्पना जशी रुजली, तसे त्यातील विचारही रुजले आणि प्रतिसाद वाढत गेला. दर्पणवर प्रथमपासूनच बाळशास्त्री जांभेकरांच्या विचारांचा आणि व्यक्तिमत्त्वाचा ठसा होता. दर्पण अशा रीतीने  साडे आठ वर्षे चालले आणि जुलै १८४०मध्ये त्याचा शेवटचा अंक प्रकाशित झाला.

दर्पण वृत्तपत्रासोबत मराठीतले पहिले मासिक 'दिग्दर्शन' त्यांनी इ.स. १८४० साली सुरू केले. 'दिग्दर्शन'मधून ते [[भौतिकशास्त्र]], [[रसायनशास्त्र]], [[पदार्थ विज्ञान]], [[निसर्ग विज्ञान]], व्याकरण, गणित तसेच [[भूगोल]] व इतिहास याविषयांवरील लेख व नकाशे आकृत्यांसह प्रकाशित करत. [[भाऊ दाजी लाड]], [[दादाभाई नौरोजी]] हे त्यांचे विद्यार्थी त्यांना या कामी मदत करत.&lt;ref&gt;लोकसत्ता रविवार, २३ जून इ.स. २००२&lt;/ref&gt; या मासिकाचे संपादक म्हणून त्यांनी ५ वर्षे काम पाहिले.  या अभिनव माध्यमातून त्यांनी लोकांची आकलनक्षमता वाढवण्याचा प्रयत्‍न केला.

== समाजकार्य ==
सार्वजनिक गंथालयांचे महत्त्व ओळखून 'बॉंबे नेटिव्ह जनरल लायब्ररी' या [[ग्रंथालय|ग्रंथालयाची]] स्थापना जांभेकरांनी केली. 'एशियाटिक सोसायटी'च्या त्रैमासिकात शोधनिबंध लिहिणारे ते पहिले भारतीय होते. ज्ञानेश्वरीची पहिली मुद्रित आवृत्ती त्यांनी इ.स. १८४५ साली काढली. मुंबईच्या एल्फिन्स्टन महाविद्यालयात ते [[हिंदी भाषा|हिंदुस्तानी भाषेचे]] अध्यापन करत. त्यांच्या प्रकाशित साहित्यकृतींमध्ये 'नीतिकथा', 'इंग्लंड देशाची बखर', 'इंग्रजी व्याकरणाचा संक्षेप', 'हिंदुस्थानचा इतिहास', 'शून्यलब्धिगणित' या ग्रंथांचा समावेश आहे. ‘दर्पण’ हे बाळशास्त्रींच्या हातातील एक लोकशिक्षणाचे माध्यम होते. त्यांनी त्याचा उत्तम वापर प्रबोधनासाठी करून घेतला. यात विशेष उल्लेख त्यांनी हाताळलेल्या विधवांच्या पुनर्विवाहाच्या प्रश्र्नाचा व वैज्ञानिक दृष्टिकोनाच्या प्रसाराचा करावा लागेल. बाळशास्त्रींनी या विषयांवर विपुल लिखाण केले. त्यामुळे त्यावर विचारमंथन होऊन त्याचे रूपांतर पुढे विधवा पुनर्विवाहाच्या चळवळीत झाले. ज्ञान, बौद्धिक विकास आणि विद्याभ्यास या गोष्टी त्यांना महत्त्वाच्या वाटत. उपयोजित ज्ञानाचा प्रसार समाजात व्हावा, ही त्यांची तळमळ होती. देशाची प्रगती, आधुनिक विचार आणि संस्कृतीचा विकास यासाठी वैज्ञानिक ज्ञानाची गरज आहे, तसेच सामाजिक प्रश्नांकडे पाहण्याच्या विवेकनिष्ठ भूमिकेसाठी शास्त्रीय ज्ञानाच्या प्रसाराची आवश्यकता आहे, याची जाणीव त्यांना झाली होती.{{संदर्भ हवा}} विज्ञाननिष्ठ मानव उभा करणे हे त्यांचे स्वप्न होते. थोडक्यात, आजच्यासारखा ज्ञानाधिष्ठित समाज त्यांना दोनशे वर्षांपूर्वीच अपेक्षित होता. त्या अर्थाने ते द्रष्टे समाजसुधारक होते.  विविध समस्यांवर सकस चर्चा घडवण्यासाठी बाळशास्त्रींनी  ‘नेटिव्ह इंप्रुव्हमेंट सोसायटी’ची स्थापना केली. यातूनच पुढे ‘स्ट्युडंट्स लिटररी अँड सायंटिफिक सोसायटी’ या संस्थेला प्रेरणा मिळाली व [[दादाभाई नौरोजी]], [[भाऊ दाजी लाड]] यांसारखे दिग्गज कार्यरत झाले. सामाजिक व धार्मिक सुधारणांच्या बाबतीत बाळशास्त्री यांची वृत्ती ही पुरोगामी विचारांची राहिलेली आहे भारतीय समाजातील व हिंदू धर्मातील अनिष्ट प्रथा बंद पडाव्यात किमान त्यांना आळा बसावा अशी त्यांची भूमिका होती त्यामुळे विधवा पुनर्विवाह, स्त्री-शिक्षण यांचा त्यांनी पुरस्कार केला. विधवा विवाहासाठीचा शास्त्रीय आधार शोधून काढण्याची कामगिरी त्यांनी केली.  त्यासाठी गंगाधरशास्त्री फडके यांच्याकडून त्यांनी त्याविषयीचा एक ग्रंथ लिहून घेतला. अशा प्रकारे जांभेकरांनी जीवनवादाचा, सुधारणावादाचा किंवा परंपरानिष्ठ परिवर्तन वादाचा पाया घातला.

त्यांचे विचार प्रगमनशील होते. ख्रिस्त्याच्या घरात राहिल्यामुळे वाळीत टाकल्या गेलेल्या एका हिंदू मुलास   

(श्री पाद शेषाद्री)त्यांनी तत्कालीन सनातन्यांच्या विरोधास न जुमानता शुद्ध करून पुन्हा हिंदू धर्मात घेण्याची व्यवस्था केली. 

बाळशास्त्रींनी साधारणपणे इ.स. १८३० ते १८४६ या काळात आपले योगदान महाराष्ट्राला व भारताला दिले. त्यांचे अल्पावधीच्या आजारानंतर मुंबईत निधन झाले.

==सन्मान==
* ‘बॉंबे नेटिव्ह एज्युकेशन सोसायटी’चे ‘नेटिव्ह सेक्रेटरी’, अक्कलकोटच्या युवराजाचे शिक्षक, एल्‌फिन्स्टन इन्स्टिट्यूटमध्ये गणिताचे पहिले असिस्टंट प्रोफसर, शाळा तपासनीस, अध्यापनशाळेचे (नॉर्मल स्कूल) संचालक अशा अनेक मानाच्या जागांवर त्यांनी काम केले. त्यांना ‘जस्टिस ऑफ पीस’ही करण्यात आले होते (१८४०).
* ६ जानेवारी हा बाळशास्त्री यांचा जन्म दिवस असून नंतर याच तारखेला त्यांनी 'दर्पण' हे मासिक प्रथम प्रकाशित केले. यामुळे महाराष्ट्रात ६ जानेवारी हा 'पत्रकार दिवस' म्हणून साजरा केला जातो.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111006163214/http://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&amp;smid=23&amp;pmid=9&amp;id=763 A profile of Mr Balshastri Jambhekar on MNS site]&lt;/ref&gt;

==ग्रंथलेखन==
*{{cite book|last=जांभेकर|first=बाळ गंगाधर शास्त्री|title=हिंदुस्छानाचा इतिहास|url=https://archive.org/details/dli.ministry.25992|year=१८५५|publisher=द बोर्ड ऑफ एज्युकेशन, मुंबई|location=पुणे|edition=२}}

== अधिक वाचन ==
* 'युगप्रवर्तक बाळशास्त्री जांभेकर- काळ आणि कर्तृत्त्व' (लेखिका : नीला उपाध्ये)
* 'दर्पणकार बाळशास्त्री जांभेकर’ (चरित्रलेखक : यशवंत पाध्ये)

== अधिक माहितीसाठी पाहा ==
[https://www.youtube.com/watch?v=0mPhEhCwre4 काय झालं ६ जानेवारी १८३२ ला? | पत्रकार दिन विशेष | Incredible मराठी | भाग ९१]

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्य दुवे==
* {{संकेतस्थळ|http://www.loksatta.com/daily/20050102/lviv06.htm लोकसत्ता (२ जानेवारी इ.स. २००५) : 'स्मृती दर्पणकारांची' - वैदेही पुरोहित|मराठी}}

{{मराठी साहित्यिक}}

{{DEFAULTSORT:जांभेकर, बाळशास्त्री}}
[[वर्ग:मराठी लेखक]]
[[वर्ग:मराठी पत्रकार]]
[[वर्ग:इ.स. १८१२ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. १८४६ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]
[[वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा]]</text>
      <sha1>0c2wc369sdj6im5082mppmnmfug0o7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680105</id>
      <parentid>2680104</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T17:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29131" sha1="km0pdf90ufgjrm3zaekqdwjqnb2yqz6" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट व्यक्ती
| चौकट_रुंदी = 
| नाव = बाळशास्त्री जांभेकर 
| चित्र =
| चित्र_आकारमान = 
| चित्र_शीर्षक = 
| चित्रशीर्षक_पर्याय = 
| जन्मनाव = 
| जन्म_दिनांक = २० फेब्रुवारी १८१२
| जन्म_स्थान = [[पोंभुर्ले]], [[महाराष्ट्र]]
| मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1846|5|17|1812|1|6}}
| मृत्यू_स्थान = 
| मृत्यू_कारण = 
| कलेवर_सापडलेले_स्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = 
| जीवन घटना = 'श्रीपती शेषाद्री प्रकरण' = शेषाद्री परळीकर या अल्पवयीन मुलास जबरदस्तीने ख्रिश्चन बनवत होते तेव्हा त्याला शुद्ध करून हिंदी धर्मात घेतले. त्यामुळे परळीकर प्रकरणामुळे बाळशास्त्री जांभेकर यांना सनातनी वाळीत टाकले.
  निवासस्थान = 
| राष्ट्रीयत्व = 
| टोपणनावे =आचार्य , मराठी वृत्तपत्रसृष्टीचे जनक 
| वांशिकत्व = 
| नागरिकत्व = 
| शिक्षण = 
| प्रशिक्षणसंस्था = 
| पेशा = पत्रकारिता, [[साहित्य]]
| कारकीर्द_काळ = 
| मालक = 
| प्रसिद्ध_कामे = [[दर्पण (वृत्तपत्र)|दर्पण]]
| मूळ_गाव = [[पोंभुर्ले]], [[देवगड तालुुका]], सिंधुदुर्ग)
| पगार = 
| निव्वळ_मालमत्ता = 
| उंची = 
| वजन = 
| ख्याती = 
| पदवी_हुद्दा = 
| कार्यकाळ = 
| पूर्ववर्ती = 
| परवर्ती = 
| राजकीय_पक्ष = 
| विरोधक = 
| संचालकमंडळ = 
| धर्म = 
| जोडीदार = 
| अपत्ये = 
| वडील = गंगाधरशास्त्री
| आई = 
| नातेवाईक = 
| पुरस्कार = 
| स्वाक्षरी = 
| स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = 
| संकेतस्थळ = 
| तळटिपा = 
| संकीर्ण = 
}}
'''बाळशास्त्री गंगाधरशास्त्री जांभेकर''' (२० फेब्रुवारी, [[इ.स. १८१२|१८१२]]; [[पोंभुर्ले]] - १७ मे, [[इ.स. १८४६|१८४६]]; [[मुंबई]]) हे [[मराठी भाषा|मराठी भाषेतील]] आद्य पत्रकार होते. [[दर्पण (वृत्तपत्र)|दर्पण]] हे मराठीतले पहिले वृत्तपत्र त्यांनी ६ जानेवारी १८३२ रोजी सुरू केले.

==जीवन==
जांभेकरांनी बालपणी वडिलांकडे घरीच मराठी व संस्कृत भाषांचा अभ्यास आरंभला. इ.स. १८२५ साली त्यांचे मुंबईमध्ये आगमन झाले. मुंबईस येऊन ते सदाशिव काशीनाथ ऊर्फ ‘बापू छत्रे’ आणि बापूशास्त्री शुक्ल यांजकडे अनुक्रमे इंग्रजी व संस्कृत शिकू लागले. या दोन विषयांबरोबरच गणित आणि शास्त्र या विषयांत त्यांनी प्रावीण्य मिळविले. ‘बॉंबे नेटिव्ह एज्युकेशन सोसायटी’च्या विद्यालयात अभ्यास करून त्यांनी विशीच्या आत कोणाही भारतीयाला तोवर न मिळालेली प्राध्यापक म्हणून नियुक्ती मिळवण्याइतपत ज्ञान कमवले. इ.स. १८३४ साली एल्फिन्स्टन कॉलेजात पहिले एतद्देशीय व्याख्याते म्हणून जांभेकरांची नियुक्ती झाली.&lt;br&gt;
बाळशास्त्रींना [[मराठी]], [[संस्कृत]], [[बंगाली]], [[गुजराती]], [[कानडी]], [[तेलुगू]], [[फारसी]], [[फ्रेंच]], [[लॅटिन]] व [[ग्रीक]] या दहा भाषांचे ज्ञान होते. फ्रेंच भाषेतील नैपुण्याबद्दल [[फ्रान्स|फ्रान्सच्या]] राजाकडून त्यांचा सन्मान झाला होता.&lt;br&gt; 
जांभेकरांनी प्राचीन लिप्यांचा अभ्यास करून [[कोकण|कोकणातील]] [[शिलालेख]] व [[ताम्रपट]] यांच्यावर शोधनिबंध लिहिले. मुद्रित स्वरूपातील [[ज्ञानेश्वरी]] त्यांनीच प्रथम वाचकांच्या हाती दिली.

त्यांच्यात पांडित्य आणि अध्यापनपटुत्व या गुणांचा मिलाफ होता. [[गणित]] व [[ज्योतिष]] यांतही ते पारंगत असल्यामुळे त्यांची [[कुलाबा|कुलाबा वेधशाळेच्या]] संचालकपदी नियुक्ती झाली होती. शिवाय त्यांना रसायनशास्त्र, भूगर्भशास्त्र, प्राणिशास्त्र, वनस्पतीशास्त्र, न्यायशास्त्र, इतिहास, मानसशास्त्र या विषयांचे उत्तम ज्ञान होते. अनेक विषयांचे ज्ञान आत्मसात केलेल्या बाळशास्त्री जांभेकर यांची तत्कालीन सरकारने मुंबई इलाख्याच्या शिक्षण विभागाचे अधिकारी म्हणून नेमणूक केली. या काळामध्ये बाळशास्त्रींनी अनेक महत्त्वाचे निर्णय घेतले शिक्षणाच्या संदर्भामध्ये मोलाची भूमिका बजावली   महाराष्ट्रात शिक्षण प्रसाराचे सुरुवातीच्या अवस्थेत निरनिराळ्या विषयांवरील अभ्यासासाठी पाठ्यपुस्तके तयार करण्याचे अतिशय कठीण असे काम या काळामध्ये बाळशास्त्री जांभेकरांनी केले. इतिहास, भूगोल, व्याकरण, गणित, छंदशास्त्र, नीतिशास्त्र अशा विविध विषयांवरील मराठी भाषेतील पहिली पाठ्यपुस्तके त्यांनीच लिहिली.  बाळशास्त्री वांग्मय व विज्ञान या दोन्ही शाखांमध्ये निष्णात होते गणित व ज्योतिष शास्त्र या विषयातही त्यांचा अधिकार मोठा होता. त्यांनी मराठी भाषेत शून्यलब्धी हे पहिले पुस्तक लिहिले.  प्राचीन भारतीय शिलालेख व ताम्रपट याचे संशोधन करून त्यावर त्यांनी विद्वत्तापूर्ण लेखन केले. यासंबंधीचे त्यांचे शोधनिबंध रॉयल एशियाटिक सोसायटीच्या नियतकालिकात प्रसिद्ध झाले होते.

'''जन्मतारखेबद्दल...'''

सहा जानेवारी ही बाळशास्त्री जांभेकर यांची जयंती नव्हे. सहा जानेवारी १८३२ रोजी त्यांनी दर्पण हे मराठीतलं पहिलं वृत्तपत्र सुरू केलं. म्हणून तो महाराष्ट्रात पत्रकार दिन (दर्पण दिन) म्हणून साजरा होतो. बाळशास्त्रींनी स्वतःच कुठेही जन्मतिथीचा उल्लेख केलेला नसल्याने त्यांच्या जन्मतारखेबद्दल गोंधळ आहे. तरीही उपलब्ध कागदपत्रांच्या अभ्यासानुसार, १६ फेब्रुवारी १८१२ ही त्यांची जन्मतारीख असू शकते, असं त्यांच्या एका चरित्रकारांनी ([https://www.bookganga.com/eBooks/Books/details/4988184989024268473 यशवंत पाध्ये]) लिहिलं आहे. या संदिग्धतेमुळेच मराठी विश्वकोशातही त्यांच्या जन्मतारखेचा उल्लेख नाही; मात्र सरकारने [https://kokanmedia.in/2021/02/18/balshastrijambhekar/ २०२१ साली जाहीर केलेल्या आदेशानुसार] बाळशास्त्री जांभेकर यांची जयंती [https://mahasamvad.in/88974/ २० फेब्रुवारी]{{मृत दुवा|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} रोजी साजरी केली जाते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://gr.maharashtra.gov.in/Site/Upload/Government%20Resolutions/Marathi/202312271609124207.pdf|title=महाराष्ट्र शासन परिपत्रक|url-status=live}}&lt;/ref&gt; यशवंत पाध्ये यांनी लिहिलेल्या पुस्तकात दिलेल्या माहितीनुसार, [https://www.bookganga.com/eBooks/Books/details/4988184989024268473 १७ मे १८४६] या दिवशी बाळशास्त्रींचे निधन झाले.

== पत्रकारिता ==
[[मुंबई]]तल्या [[एल्फिन्स्टन कॉलेज]]मध्ये असताना व समाजात वावरताना बाळशास्त्रींना अनेक समस्या अस्वस्थ करीत. पारतंत्र्याने ग्रासलेला देश, याबरोबरच समाजातील अनेक रूढी, चालीरीती, अज्ञान, दारिद्ऱ्य, भाकड समजुती यामुळे एतद्देशीय समाज कसा व्याधिग्रस्त झाला आहे, या विचाराने ते चिंता करीत. केवळ महाविद्यालयात शिकवून उपयोग नाही; तर संपूर्ण समाजालाच धडे दिले पाहिजेत. ते करायचे असेल तर समाजाचेच प्रबोधन करावे लागेल, असे त्यांच्या लक्षात आले. त्यासाठी  वृत्तपत्र काढावे, असे त्यांना वाटू लागले. या जाणिवेतून आपले सहयोगी गोविंद विठ्ठल कुंटे उर्फ भाऊ महाजनांच्या मदतीने त्यांनी [[दर्पण (वृत्तपत्र)|दर्पण]] हे मराठीतील पहिले वृत्तपत्र काढले. 

६ जानेवारी १८३२ रोजी दर्पणचा पहिला अंक प्रकाशित झाला. या वृत्तपत्रात इंग्रजी व मराठी भाषेमध्ये मजकूर असायचा. या वर्तमानपत्राचा उद्देश हा स्वदेशीय लोकांमध्ये विलायतेतील विद्यांचा अभ्यास अधिक व्हावा आणि लोकांना त्या देशांची समृद्धी व येथील लोकांचे कल्याण याविषयी स्वतंत्र विचार करता व्हावा हा होता.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|title=बुकगंगा वरील चरित्र|दुवा=https://www.bookganga.com/Preview/BookPreview.aspx?BookId=290713025543&amp;PreviewType=ebooks|संकेतस्थळ=बुकगंगा.कॉम|प्रकाशक=बुकगंगा|ॲक्सेसदिनांक=२०२१-०१-०६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा = http://www.manase.org/maharashtra.php?mid=68&amp;smid=23&amp;pmid=9&amp;id=741 |title = मनसे.ऑर्ग - {{लेखनाव}} |भाषा = मराठी |access-date = 2010-01-19 |archive-date = 2011-07-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110712200929/https://www.manase.org/maharashtra.php?mid=68&amp;smid=23&amp;pmid=9&amp;id=741 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;. वृत्तपत्राची किंमत १ रुपया होती. इंग्रजी आणि मराठी अशा जोड भाषांत प्रकाशित होणाऱ्या या वृत्तपत्राच्या अंकात दोन स्तंभ असत. उभ्या मजकुरात एक स्तंभ (कॉलम) मराठीत आणि एक इंग्रजीत असे. मराठी मजकूर अर्थातच सर्वसामान्य जनतेसाठी होता आणि इंग्रजी मजकूर वृत्तपत्रात काय लिहिले आहे, हे राज्यकर्त्यांनाही कळावे यासाठी होता. वृत्तपत्राची संकल्पना त्या काळी लोकांना नवीन होती. त्यामुळे दर्पणचे वर्गणीदार सुरुवातीच्या काळात खूप कमी होते. पण हळूहळू लोकांमध्ये ही संकल्पना जशी रुजली, तसे त्यातील विचारही रुजले आणि प्रतिसाद वाढत गेला. दर्पणवर प्रथमपासूनच बाळशास्त्री जांभेकरांच्या विचारांचा आणि व्यक्तिमत्त्वाचा ठसा होता. दर्पण अशा रीतीने  साडे आठ वर्षे चालले आणि जुलै १८४०मध्ये त्याचा शेवटचा अंक प्रकाशित झाला.

दर्पण वृत्तपत्रासोबत मराठीतले पहिले मासिक 'दिग्दर्शन' त्यांनी इ.स. १८४० साली सुरू केले. 'दिग्दर्शन'मधून ते [[भौतिकशास्त्र]], [[रसायनशास्त्र]], [[पदार्थ विज्ञान]], [[निसर्ग विज्ञान]], व्याकरण, गणित तसेच [[भूगोल]] व इतिहास याविषयांवरील लेख व नकाशे आकृत्यांसह प्रकाशित करत. [[भाऊ दाजी लाड]], [[दादाभाई नौरोजी]] हे त्यांचे विद्यार्थी त्यांना या कामी मदत करत.&lt;ref&gt;लोकसत्ता रविवार, २३ जून इ.स. २००२&lt;/ref&gt; या मासिकाचे संपादक म्हणून त्यांनी ५ वर्षे काम पाहिले.  या अभिनव माध्यमातून त्यांनी लोकांची आकलनक्षमता वाढवण्याचा प्रयत्‍न केला.

== समाजकार्य ==
सार्वजनिक गंथालयांचे महत्त्व ओळखून 'बॉंबे नेटिव्ह जनरल लायब्ररी' या [[ग्रंथालय|ग्रंथालयाची]] स्थापना जांभेकरांनी केली. 'एशियाटिक सोसायटी'च्या त्रैमासिकात शोधनिबंध लिहिणारे ते पहिले भारतीय होते. ज्ञानेश्वरीची पहिली मुद्रित आवृत्ती त्यांनी इ.स. १८४५ साली काढली. मुंबईच्या एल्फिन्स्टन महाविद्यालयात ते [[हिंदी भाषा|हिंदुस्तानी भाषेचे]] अध्यापन करत. त्यांच्या प्रकाशित साहित्यकृतींमध्ये 'नीतिकथा', 'इंग्लंड देशाची बखर', 'इंग्रजी व्याकरणाचा संक्षेप', 'हिंदुस्थानचा इतिहास', 'शून्यलब्धिगणित' या ग्रंथांचा समावेश आहे. ‘दर्पण’ हे बाळशास्त्रींच्या हातातील एक लोकशिक्षणाचे माध्यम होते. त्यांनी त्याचा उत्तम वापर प्रबोधनासाठी करून घेतला. यात विशेष उल्लेख त्यांनी हाताळलेल्या विधवांच्या पुनर्विवाहाच्या प्रश्र्नाचा व वैज्ञानिक दृष्टिकोनाच्या प्रसाराचा करावा लागेल. बाळशास्त्रींनी या विषयांवर विपुल लिखाण केले. त्यामुळे त्यावर विचारमंथन होऊन त्याचे रूपांतर पुढे विधवा पुनर्विवाहाच्या चळवळीत झाले. ज्ञान, बौद्धिक विकास आणि विद्याभ्यास या गोष्टी त्यांना महत्त्वाच्या वाटत. उपयोजित ज्ञानाचा प्रसार समाजात व्हावा, ही त्यांची तळमळ होती. देशाची प्रगती, आधुनिक विचार आणि संस्कृतीचा विकास यासाठी वैज्ञानिक ज्ञानाची गरज आहे, तसेच सामाजिक प्रश्नांकडे पाहण्याच्या विवेकनिष्ठ भूमिकेसाठी शास्त्रीय ज्ञानाच्या प्रसाराची आवश्यकता आहे, याची जाणीव त्यांना झाली होती.{{संदर्भ हवा}} विज्ञाननिष्ठ मानव उभा करणे हे त्यांचे स्वप्न होते. थोडक्यात, आजच्यासारखा ज्ञानाधिष्ठित समाज त्यांना दोनशे वर्षांपूर्वीच अपेक्षित होता. त्या अर्थाने ते द्रष्टे समाजसुधारक होते.  विविध समस्यांवर सकस चर्चा घडवण्यासाठी बाळशास्त्रींनी  ‘नेटिव्ह इंप्रुव्हमेंट सोसायटी’ची स्थापना केली. यातूनच पुढे ‘स्ट्युडंट्स लिटररी अँड सायंटिफिक सोसायटी’ या संस्थेला प्रेरणा मिळाली व [[दादाभाई नौरोजी]], [[भाऊ दाजी लाड]] यांसारखे दिग्गज कार्यरत झाले. सामाजिक व धार्मिक सुधारणांच्या बाबतीत बाळशास्त्री यांची वृत्ती ही पुरोगामी विचारांची राहिलेली आहे भारतीय समाजातील व हिंदू धर्मातील अनिष्ट प्रथा बंद पडाव्यात किमान त्यांना आळा बसावा अशी त्यांची भूमिका होती त्यामुळे विधवा पुनर्विवाह, स्त्री-शिक्षण यांचा त्यांनी पुरस्कार केला. विधवा विवाहासाठीचा शास्त्रीय आधार शोधून काढण्याची कामगिरी त्यांनी केली.  त्यासाठी गंगाधरशास्त्री फडके यांच्याकडून त्यांनी त्याविषयीचा एक ग्रंथ लिहून घेतला. अशा प्रकारे जांभेकरांनी जीवनवादाचा, सुधारणावादाचा किंवा परंपरानिष्ठ परिवर्तन वादाचा पाया घातला.

त्यांचे विचार प्रगमनशील होते. ख्रिस्त्याच्या घरात राहिल्यामुळे वाळीत टाकल्या गेलेल्या एका हिंदू मुलास   

(श्री पाद शेषाद्री)त्यांनी तत्कालीन सनातन्यांच्या विरोधास न जुमानता शुद्ध करून पुन्हा हिंदू धर्मात घेण्याची व्यवस्था केली. 

बाळशास्त्रींनी साधारणपणे इ.स. १८३० ते १८४६ या काळात आपले योगदान महाराष्ट्राला व भारताला दिले. त्यांचे अल्पावधीच्या आजारानंतर मुंबईत निधन झाले.

==सन्मान==
* ‘बॉंबे नेटिव्ह एज्युकेशन सोसायटी’चे ‘नेटिव्ह सेक्रेटरी’, अक्कलकोटच्या युवराजाचे शिक्षक, एल्‌फिन्स्टन इन्स्टिट्यूटमध्ये गणिताचे पहिले असिस्टंट प्रोफसर, शाळा तपासनीस, अध्यापनशाळेचे (नॉर्मल स्कूल) संचालक अशा अनेक मानाच्या जागांवर त्यांनी काम केले. त्यांना ‘जस्टिस ऑफ पीस’ही करण्यात आले होते (१८४०).
* ६ जानेवारी हा बाळशास्त्री यांचा जन्म दिवस असून नंतर याच तारखेला त्यांनी 'दर्पण' हे मासिक प्रथम प्रकाशित केले. यामुळे महाराष्ट्रात ६ जानेवारी हा 'पत्रकार दिवस' म्हणून साजरा केला जातो.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111006163214/http://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&amp;smid=23&amp;pmid=9&amp;id=763 A profile of Mr Balshastri Jambhekar on MNS site]&lt;/ref&gt;

==ग्रंथलेखन==
*{{cite book|last=जांभेकर|first=बाळ गंगाधर शास्त्री|title=हिंदुस्छानाचा इतिहास|url=https://archive.org/details/dli.ministry.25992|year=१८५५|publisher=द बोर्ड ऑफ एज्युकेशन, मुंबई|location=पुणे|edition=२}}

== अधिक वाचन ==
* 'युगप्रवर्तक बाळशास्त्री जांभेकर- काळ आणि कर्तृत्त्व' (लेखिका : नीला उपाध्ये)
* 'दर्पणकार बाळशास्त्री जांभेकर’ (चरित्रलेखक : यशवंत पाध्ये)

== अधिक माहितीसाठी पाहा ==
[https://www.youtube.com/watch?v=0mPhEhCwre4 काय झालं ६ जानेवारी १८३२ ला? | पत्रकार दिन विशेष | Incredible मराठी | भाग ९१]

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्य दुवे==
* {{संकेतस्थळ|http://www.loksatta.com/daily/20050102/lviv06.htm लोकसत्ता (२ जानेवारी इ.स. २००५) : 'स्मृती दर्पणकारांची' - वैदेही पुरोहित|मराठी}}

{{मराठी साहित्यिक}}

{{DEFAULTSORT:जांभेकर, बाळशास्त्री}}
[[वर्ग:मराठी लेखक]]
[[वर्ग:मराठी पत्रकार]]
[[वर्ग:इ.स. १८१२ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. १८४६ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]
[[वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा]]
[[वर्ग:बहुभाषाविद]]</text>
      <sha1>km0pdf90ufgjrm3zaekqdwjqnb2yqz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सुधा मूर्ती</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75120</id>
    <revision>
      <id>2680250</id>
      <parentid>2505788</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T09:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* बाह्य दुवे */</comment>
      <origin>2680250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19395" sha1="hu72xql0dh8gnodyfyeeoy5g3kezbwl" xml:space="preserve">{{गल्लत|सुधा कुलकर्णी}}
{{माहितीचौकट व्यक्ती
| चौकट_रुंदी = 
| नाव = सुधा कुळकर्णी-मूर्ती
| चित्र = Sudha Murthy.jpg
| चित्र_आकारमान = 220px
| चित्रशीर्षक = सुधा कुळकर्णी-मूर्ती
| जन्मनाव = 
| जन्म_दिनांक = १९ ऑगस्ट १९५०
| जन्म_स्थान = शिगगाव, [[कर्नाटक]]
| मृत्यू_दिनांक = 
| मृत्यू_स्थान = 
| मृत्यू_कारण = 
| कलेवर_सापडलेले_स्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = 
| निवासस्थान = 
| राष्ट्रीयत्व = {{ध्वजचिन्ह|भारत}} [[भारतीय]]
| टोपणनावे = 
| वांशिकत्व = 
| नागरिकत्व = 
| शिक्षण = अभियंता
| प्रशिक्षणसंस्था = बी.व्ही. भूमराद्दी कॉलेज ऑफ इंजिनीअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी (बीव्हीबीसीईटी) 
| पेशा = सामाजिक कार्य, अभियंत्रिकी, लेखिका
| कारकीर्द_काळ =
| मालक = 
| प्रसिद्ध_कामे = 
| मूळ_गाव = 
| पगार = 
| निव्वळ_मालमत्ता = 
| उंची = 
| वजन = 
| ख्याती = 
| पदवी_हुद्दा = 
| कार्यकाळ = 
| पूर्ववर्ती = 
| परवर्ती = 
| राजकीय_पक्ष = 
| विरोधक = 
| संचालकमंडळ = 
| धर्म = 
| वडील = रामचंद्र कुळकर्णी
| आई = विमल कुळकर्णी
| जोडीदार = [[एन.आर. नारायण मूर्ती]]
| अपत्ये = रोहन मूर्ती (मुलगा), [[अक्षता मूर्ती]] (मुलगी).
| वडील = 
| आई = 
| नातेवाईक = [[ऋषी सुनक]] (जावई)
| पुरस्कार = {{*}}[[पद्मश्री पुरस्कार]] (इ.स. २००६),&lt;br&gt;
{{*}} दान चिंतामणी अतिमब्बे पुरस्कार,&lt;br&gt;
{{*}}[[पद्मभूषण]] (इ.स. २०२३)
| स्वाक्षरी = 
| स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = 
| संकेतस्थळ = 
| तळटिपा = 
| संकीर्ण = 
}}
{{माहितीचौकट संसद सदस्य
| नाव = 
| लघुचित्र= 
| पद = [[संसद सदस्य|संसद सदस्य (राज्यसभा)]]
| कार्यकाळ_आरंभ = ८ मार्च २०२४
| कार्यकाळ_समाप्ती =  
| राष्ट्रपती = 
| मागील = रिक्त
| पुढील =  
| मतदारसंघ = [[राज्यसभा सदस्य|राष्ट्रपतीद्वारा मनोनित]]
}}
'''सुधा कुळकर्णी-मूर्ती''' (जन्म : शिगगाव-[[कर्नाटक]], १९ ऑगस्ट १९५०) या एक भारतीय सामाजिक कार्यकर्त्या व लेखिका आहेत. विमल कुळकर्णी आणि डॉ. आर.एच .'''कुळकर्णी''' हे त्यांचे आई वडील होत. ग्रामीण भागातील विकासासाठी त्या काम करत असतात.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.karnataka.com/personalities/sudha-murty/|title=Sudha Murthy {{!}} Sudha Murthy Biography {{!}} Sudha Murthy Awards|date=2016-12-01|work=Karnataka.com|access-date=2018-07-05|language=en-US}}&lt;/ref&gt; संगणक क्षेत्रातील व्यावसायिक आणि [[इन्फोसिस]] या प्रसिद्ध संस्थेचे संस्थापक [[एन.आर. नारायणमूर्ती|एन.आर.नारायणमूर्ती]] ह्यांच्या त्या पत्‍नी आहेत. त्या अमेरिकेतील कॅलटेक ह्या प्रसिद्ध कंपनीतील शास्त्रज्ञ [[श्रीनिवास कुळकर्णी]] यांच्या, तसेच प्रसिद्ध अमेरिकन व्यावसायिक [[गुरुराज देशपांडे]] यांच्या पत्‍नी-[[जयश्री कुळकर्णी-देशपांडे]]- ह्यांच्या भगिनी आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://jivani.org/Biography/828/%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A7%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BF--%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%A8%E0%A5%80---biography-of-sudha-murthy|title=सुधा मूर्ति  जीवनी - Biography of Sudha Murthy|last=eBiography|website=jivani.org|language=en|access-date=2018-07-05|archive-date=2020-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814075013/https://jivani.org/Biography/828/%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A7%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BF--%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%A8%E0%A5%80---biography-of-sudha-murthy|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; सुधा मूर्ती यांनी नऊहून अधिक कादंबऱ्या लिहिल्या आहेत. त्यांच्या नावावर अनेक कथासंग्रह आहेत.

==शैक्षणिक अर्हता==
* सुधा मूर्ती यांनी भारती विद्यापीठाच्या इंजिनीअरिंग काॅलेजमधून बी.ई. इलेक्ट्रिकलची पदवी सुवर्णपदकासह मिळवली आहे. 
* इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स येथून त्या संगणक शास्त्रात एम.ई. झाल्या आहेत.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;
* त्यांच्याकडे कॉम्प्युटर सायन्स या विषयातील एम्. टेक. ही पदवी आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=सामान्यांतले असामान्य|last=मूर्ती|first=सुधा, अनुवाद - उमा कुलकर्णी|publisher=मेहता  पब्लिशिंग हाऊस|year=२०१७|location=पुणे|pages=मुखपृष्ठाच्या आतील पान}}&lt;/ref&gt;

==कामाचा अनुभव==
सुधा मूर्तीनी संगणक शास्त्रज्ञ व अभियंता म्हणून आपल्या करिअरची सुरुवात केली. [[टेल्को]] कंपनीत निवड झालेल्या त्या पहिल्या महिला अभियंत्या होत्या.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.scoopwhoop.com/sudha-murthy-and-her-inspiring-journey/#.ffxmovt5e|title=Brilliant, Brave &amp; Badass, Sudha Murthy Is The Kind Of Role Model We Women Need Today(इंग्रजी मजकूर) (१९.८.  २०१७)|last=नेगी दिव्या|first=|date=|work=|access-date=|archive-दुवा=|archive-date=|dead-दुवा=}}&lt;/ref&gt; टाटा कंपन्यांसाठी त्यांनी [[पुणे]], [[मुंबई]] आणि [[जमशेदपूर]] येथे काम केले आहे.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; शिवाय, पुण्याच्या ख्राईस्ट कॉलेजात त्या प्राध्यापक होत्या. [[बंगळूर|बंगलोर]] विद्यापीठात त्या अभ्यागत प्राध्यापिका आहेत. इन्फोसिस या संस्थेच्या कार्यात त्यांचा विशेष सहभाग आहे. या संस्थेच्या विश्वस्त म्हणूनही त्या काम पाहतात.

==सामाजिक योगदान==
त्या विख्यात सामाजिक कार्यकर्त्या आणि कुशल लेखिका आहेत. सुधा मूर्ती या मराठी, कन्नड आणि इंग्रजी भाषेमधून लिखाण करतात. [[इन्फोसिस फाऊंडेशन]] या एक सामाजिक कार्य करणाऱ्या संस्थेच्या निर्मितीमध्ये त्यांचा सक्रिय सहभाग होता. या संस्थेच्या त्या सह-संस्थापिका आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.spotyourstory.com/sudha-murthy-biography-in-hindi/|title=Infosys Co-Founder Sudha Murthy Biography in Hindi । सुधा मूर्ति कीजीवनी|website=www.spotyourstory.com|language=en-US|access-date=2018-07-05|archive-date=2018-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818141126/http://www.spotyourstory.com/sudha-murthy-biography-in-hindi/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; इन्फोसिस फाऊंडेशनच्या माध्यमातून मूर्ती यांनी समाजाच्या विविध क्षेत्रांत विकासकामांना प्रोत्साहन दिले आहे. कर्नाटक सरकारच्या '''सर्व'''(?) शाळांत त्यांनी संगणक आणि ग्रंथालये उपलब्ध करून दिली आहेत. त्यांनी [[हार्वर्ड विद्यापीठ|हार्वर्ड]] विद्यापीठात मूर्ती क्लासिकल लायब्ररी ऑफ इंडिया या नावाचे ग्रंथालय सुरू केले आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|दुवा=http://dx.doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.u230950|title=Rhodes, Charles Kenneth, (5 May 1889–6 Jan. 1941), Joint Secretary, Home Department, Government of India|date=2007-12-01|publisher=Oxford University Press|series=Who Was Who}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Chaturvedi|first=Vishnu|last2=Chaturvedi|first2=Sudha|date=|title=Cryptococcus gattii: a resurgent fungal pathogen|दुवा=http://dx.doi.org/10.1016/j.tim.2011.07.010|journal=Trends in Microbiology|volume=19|issue=11|pages=564–571|doi=10.1016/j.tim.2011.07.010|issn=0966-842X}}&lt;/ref&gt; कर्नाटकातील ग्रामीण भागांत आणि बंगलोर शहर व परिसरात त्यांनी सुमारे १०,००० शौचालये संस्थेच्या माध्यमातून बांधली आहेत. [[तमिळनाडू]] आणि [[अंदमान आणि निकोबार|अंदमान]] येथे सुनामीच्या काळात त्यांनी विशेष सेवाकार्य केले आहे. महाराष्ट्रातील दुष्काळी भागातील लोकांनाही संस्थेने मदत दिलेली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.csrvision.in/sudha-murthy/|title=Sudha Murthy {{!}} CSR Vision|website=www.csrvision.in|language=en-US|access-date=2018-07-06|archive-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330075522/http://www.csrvision.in/sudha-murthy|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== सुधा मूर्ती यांचे प्रकाशित साहित्य ==
* अस्तित्त्व
* आजीच्या पोतडीतील गोष्टी&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|दुवा=https://books.google.co.in/books?id=ziMyA201VdkC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=sudha+murthy&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjrgbOAqIfcAhULSo8KHUq2DZ8Q6AEIVDAH#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Grandma's Bag of Stories|last=Murty|first=Sudha|date=2015-02-06|publisher=Penguin UK|isbn=9788184756036|language=en}}&lt;/ref&gt;
* आयुष्याचे धडे गिरवताना
* द ओल्ड मॅन अँड हिज गॉड (इंग्रजी)
* कल्पवृक्षाची कन्या: पुराणांतील स्त्रियांच्या अनन्यसाधारण कथा (मूळ इंग्रजी-द डाॅटर्स फ्राॅम अ विशिंग ट्री, मराठी अनुवाद - [[लीना सोहोनी]])
* गोष्टी माणसांच्ता
* जेन्टली फॉल्स द बकुला (इंग्रजी)&lt;ref name=&quot;books.google.co.in&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|दुवा=https://books.google.co.in/books?id=hccDAQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=sudha+murthy&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjrgbOAqIfcAhULSo8KHUq2DZ8Q6AEIYDAJ#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Gently Falls the Bakula|last=Murty|first=Sudha|date=2008-02-14|publisher=Penguin UK|isbn=9789351183396|language=en}}&lt;/ref&gt;
* डॉलर बहू (इंग्रजी)-(मराठी)
* तीन हजार टाके (मूळ इंग्रजी, ’थ्री थाउजंड स्टिचेस’; मराठी अनुवाद [[लीना सोहोनी]])
* थैलीभर गोष्टी
* परिधी (कानडी) [1]
* परीघ (मराठी)
* पितृऋण
* पुण्यभूमी भारत
* बकुळ (मराठी)&lt;ref name=&quot;books.google.co.in&quot;/&gt;
* द मॅजिक ड्रम अँड द अदर फेव्हरिट स्टोरीज (इंग्रजी)
* महाश्वेता (कानडी व इंग्रजी)
* वाइज अँड अदरवाइज (इंग्रजी), (मराठी)&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|दुवा=https://books.google.co.in/books?id=7geQ-wo4mLYC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=sudha+murthy&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjrgbOAqIfcAhULSo8KHUq2DZ8Q6AEINjAC#v=onepage&amp;q=sudha%20murthy&amp;f=false|title=Wise &amp; Otherwise|last=Murthy|first=Sudha|date=2006-07-18|publisher=Penguin Random House India Private Limited|isbn=9788184759006|language=en}}&lt;/ref&gt;
* सामान्यांतले असामान्य (अनुवाद [[उमा कुलकर्णी]]) २०१७
* सुकेशिनी
* हाऊ आय टॉट माय ग्रँडमदर टु रीड अँड अदर स्टोरीज (इंग्रजी)

== पुरस्कार आणि सन्मान ==
* इ.स.१९९५ साली उत्तम शिक्षक पुरस्कार (बेस्ट टीचर अवोर्ड )
* इ.स.२००१ साली ओजस्विनी पुरस्कार 
* [[इ.स. २००६]] - भारत सरकारने [[पद्मश्री पुरस्कार]] देऊन गौरवले.
* इ.स. २००६  साहित्य क्षेत्रातील योगदानासाठी आर. के. नारायण पुरस्कार 
* श्री राणी-लक्ष्मी फाऊंडेशनकडून १९ नोव्हेंबर, इ.स. २००४ रोजी राजलक्ष्मी पुरस्कार.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.hindu.com/2004/08/15/stories/2004081501332200.htm |title=संग्रहित प्रत |access-date=2011-05-29 |archive-date=2014-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118175741/http://www.hindu.com/2004/08/15/stories/2004081501332200.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[इ.स. २०१०]] - एम.आय.टी.कॉलेजकडून [[भारत अस्मिता राष्ट्रीय पुरस्कार]].
* सामाजिक कामासाठी राष्ट्रीय स्तरावरील  सन्मान 
* सत्यभामा विद्यापीठातर्फे सन्माननीय डॉक्टरेट पदवी
* इ.स. २०२३ - भारत सरकारचा [[पद्मभूषण पुरस्कार|पद्मभूषण]] पुरस्कार&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=PadmaAwardees2023
|url=https://www.padmaawards.gov.in/Content/PadmaAwardees2023.pdf|year=२०२३}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
{{कॉमन्स वर्ग|Sudha Murthy|सुधा मूर्ती}}
* {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.karnataka.com/personalities/sudha-murty/ | title = सुधा मूर्ती यांचा परिचय | भाषा = इंग्लिश }}
* {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.hindu.com/2004/08/15/stories/2004081501332200.htm | title = राजलक्ष्मी पुरस्कार | भाषा = इंग्लिश | access-date = 2011-05-29 | archive-date = 2014-01-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140118175741/http://www.hindu.com/2004/08/15/stories/2004081501332200.htm | url-status = dead }}

{{विस्तार}}

{{DEFAULTSORT:मूर्ती,सुधा}}
[[वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म]]
[[वर्ग:कन्नड साहित्यिक]]
[[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:मराठी लेखिका]]
[[वर्ग:इयत्ता ७ वी बालभारती अभ्यासक्रम संदर्भलेख]]
[[वर्ग:सामाजिक कार्यकर्त्या]]
[[वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>hu72xql0dh8gnodyfyeeoy5g3kezbwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>भारतीय विमानतळ प्राधिकरण</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78404</id>
    <revision>
      <id>2680196</id>
      <parentid>2337127</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:34:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <comment>/* भारतातील विमानतळ, जुनी, रूढ व वापरातली नावे आणि नवीन वापरली न जाणारी नावे */</comment>
      <origin>2680196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6265" sha1="1qcx0hpnswq4mdfdxv5kldjh12g8pxz" xml:space="preserve">{{विस्तार}}
{{माहितीचौकट कंपनी
| नाव = भारतीय विमानतळ प्राधिकरण
| लोगो = Airports Authority of India logo.svg.png
| लोगो रुंदी = 
| लोगो शीर्षक = भारतीय विमानतळ प्राधिकरण
| प्रकार = सार्वजनिक
| स्थापना = [[इ.स. १९९४]]
| संस्थापक = 
| मुख्यालय शहर = [[नवी दिल्ली]]
| मुख्यालय देश = [[भारत]]
| मुख्यालय स्थान = राजीव गांधी भवन, सफदरजंग विमानतळ, नवी दिल्ली- ३
| स्थानिक कार्यालय संख्या = 
| महत्त्वाच्या व्यक्ती = व्ही.पी.अग्रवाल (चेरमन)
| सेवांतर्गत प्रदेश = [[भारत]]
| उद्योगक्षेत्र = विमानतळ (बांधणी आणि देखरेख), हवाई वाहतूक नियंत्रण
| उत्पादने = 
| सेवा = विमानतळ (बांधणी आणि देखरेख), हवाई वाहतूक नियंत्रण
| महसूल = 
| एकूण उत्पन्न = 
| निव्वळ उत्पन्न = 
| कर्मचारी संख्या = २२,०००
| पालक कंपनी = 
| विभाग = 
| पोटकंपनी = 
| मालक = 
| ब्रीदवाक्य = 
| संकेतस्थळ = http://www.aai.aero/public_notices/aaisite_test/main_new.jsp
| विसर्जन = 
| तळटिपा = 
| आंतरराष्ट्रीय = 
}}
'''भारतीय विमानतळ प्राधिकरण'''([[इंग्लिश]]- Airports Authority of India (AAI) ([[हिंदी]]- भारतीय विमानपत्तन प्राधिकरण) ही एक सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपनी असून तिचे काम विमानतळ (बांधणी आणि देखरेख) आणि हवाई वाहतूक नियंत्रण हे आहे. 

==भारतातील विमानतळ ==
* अहमदाबाद विमानतळ : [[सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
* अमौसी विमानतळ, लखनौ विमानतळ : [[चौधरी चरण सिंह आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
* इंदूर विमानतळ, [[देवी अहिल्याबाई होळकर विमानतळ]]
* ओझर विमानतळ, नाशिकचा विमानतळ
* [[काशीचा विमानतळ]], बनारस विमानतळ. वाराणशी विमानतळ : [[लाल बहादूर शास्त्री विमानतळ]] 
* गोवा विमानतळ, [[दाभोळी विमानतळ]]
* गोहत्ती विमानतळ, गुवाहाटी विमानतळ. गोपीनाथ बोरदोलोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
* जबलपूर् विमानतळ, डुमना विमानतळ
* डमडम विमानतळ, कलकत्ता विमानतळ
* दिब्रुगड एअरपोर्ट, मोहनबारी एअरपोर्ट 
* पाटणा विमानतळ : [[लोकनायक जयप्रकाश विमानतळ]] किंवा जयप्रकाश नारायण विमानतळ 
* पालम विमानतळ, दिल्ली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ :[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
* बंगलोर विमानतळ, यलहंका विमानतळ  : [[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
* बाबटपूर विमानळ, [[काशीचा विमानतळ]], बनारस विमानतळ. वाराणशी विमानतळ : [[लाल बहादूर शास्त्री विमानतळ]] 
* बेगमपेट विमानटळ, हैदराबाद विमानतळ :
* भोपाळ विमानतळ, [[राजा भोज एअरपोर्ट) 
* मीनांबक्कम विमानतळ, मद्रास विमानतळ, चेन्नई विमानतळ, चेन्नाई विमानतळ 
* मुंबई विमानतळ, बॉंबे एअरपोर्ट, सांताक्रूझ विमानतळ, सहारा विमानतळ : [[छत्रपती शिवाजी महाराज विमानतळ]]
* मोहनबारी एअरपोर्ट, दिब्रुगड एअरपोर्ट 
* शिलाँग विमानतळ, उमरोई विमानतळ
* लोहेगाव विमानतळ, पुणे विमानतळ 
* सफदरजंग विमानतळ, दिल्ली विमानतळ
* सांताक्रूझ विमानतळ, मुंबई विमानतळ, बॉंबे एअरपोर्ट, सहारा विमानतळ : [[छत्रपती शिवाजी महाराज विमानतळ]]
* सिव्हिल एअरपोर्ट हरणी, बडोदा एरोड्रोम, बरोडा एरोड्रोम : वडोदरा एअरपोर्ट 


[[वर्ग:भारतातील विमानतळ]]
[[वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या]]</text>
      <sha1>1qcx0hpnswq4mdfdxv5kldjh12g8pxz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680197</id>
      <parentid>2680196</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:35:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <comment>{{भारतातील विमानतळ}}</comment>
      <origin>2680197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6375" sha1="862kwdottnushecq42u134ohdiiw7xq" xml:space="preserve">{{विस्तार}}
{{माहितीचौकट कंपनी
| नाव = भारतीय विमानतळ प्राधिकरण
| लोगो = Airports Authority of India logo.svg.png
| लोगो रुंदी = 
| लोगो शीर्षक = भारतीय विमानतळ प्राधिकरण
| प्रकार = सार्वजनिक
| स्थापना = [[इ.स. १९९४]]
| संस्थापक = 
| मुख्यालय शहर = [[नवी दिल्ली]]
| मुख्यालय देश = [[भारत]]
| मुख्यालय स्थान = राजीव गांधी भवन, सफदरजंग विमानतळ, नवी दिल्ली- ३
| स्थानिक कार्यालय संख्या = 
| महत्त्वाच्या व्यक्ती = व्ही.पी.अग्रवाल (चेरमन)
| सेवांतर्गत प्रदेश = [[भारत]]
| उद्योगक्षेत्र = विमानतळ (बांधणी आणि देखरेख), हवाई वाहतूक नियंत्रण
| उत्पादने = 
| सेवा = विमानतळ (बांधणी आणि देखरेख), हवाई वाहतूक नियंत्रण
| महसूल = 
| एकूण उत्पन्न = 
| निव्वळ उत्पन्न = 
| कर्मचारी संख्या = २२,०००
| पालक कंपनी = 
| विभाग = 
| पोटकंपनी = 
| मालक = 
| ब्रीदवाक्य = 
| संकेतस्थळ = http://www.aai.aero/public_notices/aaisite_test/main_new.jsp
| विसर्जन = 
| तळटिपा = 
| आंतरराष्ट्रीय = 
}}
'''भारतीय विमानतळ प्राधिकरण'''([[इंग्लिश]]- Airports Authority of India (AAI) ([[हिंदी]]- भारतीय विमानपत्तन प्राधिकरण) ही एक सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपनी असून तिचे काम विमानतळ (बांधणी आणि देखरेख) आणि हवाई वाहतूक नियंत्रण हे आहे. 

==भारतातील विमानतळ ==
* अहमदाबाद विमानतळ : [[सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
* अमौसी विमानतळ, लखनौ विमानतळ : [[चौधरी चरण सिंह आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
* इंदूर विमानतळ, [[देवी अहिल्याबाई होळकर विमानतळ]]
* ओझर विमानतळ, नाशिकचा विमानतळ
* [[काशीचा विमानतळ]], बनारस विमानतळ. वाराणशी विमानतळ : [[लाल बहादूर शास्त्री विमानतळ]] 
* गोवा विमानतळ, [[दाभोळी विमानतळ]]
* गोहत्ती विमानतळ, गुवाहाटी विमानतळ. गोपीनाथ बोरदोलोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
* जबलपूर् विमानतळ, डुमना विमानतळ
* डमडम विमानतळ, कलकत्ता विमानतळ
* दिब्रुगड एअरपोर्ट, मोहनबारी एअरपोर्ट 
* पाटणा विमानतळ : [[लोकनायक जयप्रकाश विमानतळ]] किंवा जयप्रकाश नारायण विमानतळ 
* पालम विमानतळ, दिल्ली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ :[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
* बंगलोर विमानतळ, यलहंका विमानतळ  : [[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
* बाबटपूर विमानळ, [[काशीचा विमानतळ]], बनारस विमानतळ. वाराणशी विमानतळ : [[लाल बहादूर शास्त्री विमानतळ]] 
* बेगमपेट विमानटळ, हैदराबाद विमानतळ :
* भोपाळ विमानतळ, [[राजा भोज एअरपोर्ट) 
* मीनांबक्कम विमानतळ, मद्रास विमानतळ, चेन्नई विमानतळ, चेन्नाई विमानतळ 
* मुंबई विमानतळ, बॉंबे एअरपोर्ट, सांताक्रूझ विमानतळ, सहारा विमानतळ : [[छत्रपती शिवाजी महाराज विमानतळ]]
* मोहनबारी एअरपोर्ट, दिब्रुगड एअरपोर्ट 
* शिलाँग विमानतळ, उमरोई विमानतळ
* लोहेगाव विमानतळ, पुणे विमानतळ 
* सफदरजंग विमानतळ, दिल्ली विमानतळ
* सांताक्रूझ विमानतळ, मुंबई विमानतळ, बॉंबे एअरपोर्ट, सहारा विमानतळ : [[छत्रपती शिवाजी महाराज विमानतळ]]
* सिव्हिल एअरपोर्ट हरणी, बडोदा एरोड्रोम, बरोडा एरोड्रोम : वडोदरा एअरपोर्ट 

==संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

{{भारतातील विमानतळ}}
[[वर्ग:भारतातील विमानतळ]]
[[वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या]]</text>
      <sha1>862kwdottnushecq42u134ohdiiw7xq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>साचा:भारतातील विमानतळ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>78444</id>
    <revision>
      <id>2680076</id>
      <parentid>1700515</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T12:03:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <origin>2680076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22470" sha1="4jdyy8mj48ylgz57efrvp8slzih45je" xml:space="preserve">{{Navbox
| name  = भारतातील विमानतळ
| title = [[भारतातील विमानतळांची यादी|भारतातील विमानतळ]] 
| bodyclass = hlist

| group1 = आंतरराष्ट्रीय
| list1  = {{Navbox|child
| group1 = पुर्व भारत
| list1  = 
* [[लोकप्रिय गोपीनाथ बोरदोलोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (गुवाहाटी) 
* [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (हैदराबाद) 
* [[कोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (कोचिन) 
* [[नेताजी सुभाषचंद्र बोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (कोलकाता) 
* [[कालिकत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (कोझिकोड) 
* [[छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (मुंबई) 

| group2= उत्तर भारत
| list2 = 
* [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (दिल्ली) 
* [[राजा सांसी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (अमृतसर){{ref|restricted|†}}
* [[गया विमानतळ]]{{ref|restricted|†}}
* [[सांगनेर विमानतळ]] (जयपूर){{ref|restricted|†}} 
* [[अमौसी विमानतळ]] (लखनौ){{ref|restricted|†}}
* [[बागडोगरा विमानतळ]] (सिलिगुडी){{ref|restricted|†}} 
* [[शेख उल आलम विमानतळ]] (श्रीनगर){{ref|restricted|†}}
* [[बाबतपूर विमानतळ]] (वाराणसी){{ref|restricted|†}}

| group3= दक्षिण भारत
| list3 = 
* [[बंगळूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] 
* [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] 
* [[बिरसा मुंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (रांची)
* [[त्रिवेंद्रम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (तिरुवनंतपुरम)
* [[तिरुचिरापल्ली विमानतळ]]{{ref|restricted|†}} 
* [[मंगलोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]{{ref|restricted|†}}
* [[कोईंबतूर विमानतळ]]{{ref|restricted|†}}

| group4= पश्चिम भारत
| list4 = 
* [[सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (अहमदाबाद) 
* [[गोवा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (वास्को दा गामा){{ref|restricted|†}}
* [[पुणे विमानतळ]]{{ref|restricted|†}}
* [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (नागपूर){{ref|restricted|†}}
}}
| below =
* {{note|restricted|†}} ह्या कस्टम्स विमानतळांवर [[भारतीय विमानतळ प्राधिकरण]] तर्फे मोजक्याच आंतरराष्ट्रीय विमानांना उतरण्याची परवानगी आहे.

| group4 = [[वायुसेना|वायुसेना तळ]]
| list4  = &lt;div&gt; &lt;!--(alphabetical order:)--&gt;
{{nowrap begin}}
[[आग्रा वायुसेना तळ|आग्रा]]{{•w}}
&lt;!--[[अक्कुलम वायुसेना तळ|अक्कुलम]]{{•w}}--&gt;
[[अरक्कोणम नौसेना तळ |अराक्कोणम]]{{•w}}
[[अंबाला वायुसेना तळ|अंबाला]]{{•w}}
&lt;!--[[अवाडी वायुसेना तळ|अवाडी]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[अवंतीपूर वायुसेना तळ|अवंतीपूर]]{{•w}}--&gt;
[[बागडोगरा विमानतळ|बागडोगरा]]{{•w}}
&lt;!--[[Barrackpore Air Force Base|Barrackpore]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[भिसीआना वायुसेना तळ|भिसीआना]]{{•w}}--&gt;
[[रुद्रमाता वायुसेना तळ|भूज रुद्रमाता]]{{•w}}
&lt;!--[[बिदर वायुसेना तळ|बिदर]]{{•w}}--&gt;
[[कार निकोबार वायुसेना तळ|कार निकोबार]]{{•w}}
[[चबुआ वायुसेना तळ|चबुआ]]{{•w}}
[[छत्तीसगढ विमानतळ|छत्तीसगढ]]{{•w}}
&lt;!--[[चक्राटा वायुसेना तळ|चक्राटा]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[चरबतिया छत्तीसगढ|चरबतिया]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[चिमनी हिल वायुसेना तळ|चिमनी हिल]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[कोचिन नौसेना तळ|कोचिन]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[ कॉटन ग्रीन वायुसेना तळ|कॉटन ग्रीन]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[दाबोलिम नौसेना तळ|दाबोलिम]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[देवळाली वायुसेना तळ|देवळाली]]{{•w}}--&gt;
[[दिमापूर विमानतळ|दिमापूर]]{{•w}}
&lt;!--[[दम दमा वायुसेना तळ|दम दमा]]{{•w}}--&gt;
[[दुंडीगुल वायुसेना अकादमी विमानतळ|दुंडिगुल]]{{•w}}
&lt;!--[[गांधीनगर वायुसेना तळ|गांधीनगर]]{{•w}}--&gt;
[[लोकप्रिय गोपीनाथ बोरोदोलोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गुवाहाटी]]{{•w}}
&lt;!--[[हकिमपेट वायुसेना तळ|हकिमपेट]]{{•w}}--&gt;
[[हलवारा वायुसेना तळ|हलवारा]]{{•w}}
&lt;!--[[हशिमारा वायुसेना तळ|हशिमारा]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[हिंदोन वायुसेना तळ|हिंदोन]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[हुबळी वायुसेना तळ|हुबळी]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[जाळाहळ्ळी वायुसेना तळ|जाळाहळ्ळी]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[जामनगर वायुसेना तळ|जामनगर]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[जोधपूर वायुसेना तळ|जोधपूर]]{{•w}}--&gt;
[[कानपूर विमानतळ|कानपूर]]{{•w}}
&lt;!--[[कलईकुंडा वायुसेना तळ|कलईकुंडा]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[लेह वायुसेना तळ|लेह]]{{•w}}--&gt;
[[पुणे विमानतळ|लोहगांव]]{{•w}}
[[कुंभिरग्राम वायुसेना तळ|कुंभिरग्राम]]{{•w}}
&lt;!--[[महाराजपूर वायुसेना तळ|महाराजपूर]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[नाल वायुसेना तळ|नाल{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[नलिया वायुसेना तळ|नलिया]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[ओझर वायुसेना तळ|ओझर]]{{•w}}--&gt;
[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पालम]]{{•w}}
&lt;!--[[पनागढवायुसेना तळ|पनागढ]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[पठानकोट वायुसेना तळ|पठाणकोट]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[फलोडी वायुसेना तळ|फलोडी]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[राजोक्री वायुसेना तळ|राजोक्री]]{{•w}}--&gt;
[[सफदरजंग विमानतळ|सफदरजंग]]{{•w}}
&lt;!--[[सलुआ वायुसेना तळ|सलुआ]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[सिरसा वायुसेना तळ|सिरसा]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[सोनेगांव वायुसेना तळ|सोनेगाव]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[श्रीनगर वायुसेना तळ|श्रीनगर]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[सुलुर वायुसेना तळ|सुलुर]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[सुर्यलंका वायुसेना तळ|सुर्यलंका]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[तांबरम वायुसेना तळ|तांबरम]]{{•w}}--&gt;
[[तंजावर वायुसेना तळ|तंजावर]]{{•w}}
&lt;!--[[तुरीयल वायुसेना तळ|तुरीयल]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[उधमपूर वायुसेना तळ|उधमपूर]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[वडोदरा वायुसेना तळ|वडोदरा]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[विमानपूरा वायुसेना तळ|विमानपूरा]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[विशाखापट्टणम नौसेना विमानतळ|विशखापट्टणम]]{{•}}--&gt;
[[येलहंका वायुसेना तळ|येलहंका]]
{{nowrap end}}
&lt;/div&gt;
|group5 = बंद झालेले विमानतळ
|list5  = &lt;div&gt;
{{nowrap begin}} ''[[बेगमपेट विमानतळ|बेगमपेट (हैदराबाद)]]{{•w}} [[एचएएल बंगळूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एचएएल बंगळूर (एचएएल/हिंदुस्थान)]] {{nowrap end}}
&lt;/div&gt;

| list6 = {{Navbox|child
| bodystyle = background:#fdfdfd; width:100%; vertical-align:middle;
| titlestyle = background:#ccccff;  
| abovestyle = background:#ddddff; padding-left:1em; padding-right:1em; text-align:center; 
| belowstyle = background:#ddddff; padding-left:1em; padding-right:1em; text-align:center;
| groupstyle = background:#ddddff; padding-left:1em; padding-right:1em; text-align:right;width:10%;font-weight:bold;
| liststyle = background:transparent; text-align:left/center; border-left:0px solid gray; 
| oddstyle = background:transparent;
| evenstyle = background:#f7f7f7;
| name   = देशांतर्गत
| state  = collapsed
| title  = {{pad|1.5em}}देशांतर्गत वाहतुकीचे विमानतळ
| navbar = off

| group1 = मध्य भारत
| list1 = {{Navbox|child
 | group1 = [[बिहार]]
 | list1 = 
* [[जोगबनी विमानतळ|जोगबनी]]
* [[मुझफ्फरपूर विमानतळ|मुझफ्फरपूर]]
* [[लोकनायक जयप्रकाश विमानतळ|पाटना (लोकनायक जयप्रकाश)]]
* [[पूर्णिया विमानतळ|पूर्णिया]]
* [[रक्सौल विमानतळ|रक्सौल]]

  |group2 = [[छत्तीसगढ]]
  |list2 = 
* [[बिलासपूर विमानतळ|बिलासपूर]]
* [[जगदलपूर विमानतळ|जगदलपूर]]
* [[रायपूर विमानतळ|रायपूर]]

  |group3 = [[झारखंड]]
  |list3 = &lt;div&gt;
{{nowrap begin}}
[[चकुलिया विमानतळ]]{{•w}}
[[सोनारी विमानतळ|जमशेदपूर: सोनारी विमानतळ]]{{•w}}
{{nowrap end}}&lt;/div&gt;

  |group4 = [[मध्य प्रदेश]]
  |list4 = &lt;div&gt;
{{nowrap begin}}
[[बारवानी विमानतळ]]{{•w}}
[[भोपाळ विमानतळ|भोपाळ: राजा भोज विमानतळ]]{{•w}}
[[ग्वाल्हेर विमानतळ]]{{•w}}
[[देवी अहिल्याबाई होळकर विमानतळ|इंदूर: देवी अहिल्याबाई होळकर विमानतळ]]{{•w}}
[[जबलपूर विमानतळ]]{{•w}}
[[खजुराहो विमानतळ]]{{•w}}
[[ललितपूर विमानतळ]]{{•w}}
[[पन्ना विमानतळ]]{{•w}}
[[सतना विमानतळ]]
{{nowrap end}}&lt;/div&gt;

  |group5 = [[ओरिसा]]
  |list5 = &lt;div&gt;
{{nowrap begin}}
[[बिजु पटनायक विमानतळ|भुवनेश्वर: बिजु पटनायक विमानतळ]]{{•w}}
[[हिराकुद विमानतळ]]{{•w}}
[[झरसुगुडा विमानतळ]]{{•w}}
[[रूरकेला विमानतळ]]
{{nowrap end}}&lt;/div&gt;

  |group6 = [[उत्तर प्रदेश]]
  |list6 = &lt;div&gt;
{{nowrap begin}}
[[आग्रा वायुसेना तळ |आग्रा: खेरीया विमानतळ]]{{•w}}
[[अलाहाबाद विमानतळ|अलाहाबाद: बमरौली विमानतळ]]{{•w}}
[[गोरखपूर विमानतळ]]{{•w}}
[[झांसी विमानतळ]]{{•w}}
[[कानपूर विमानतळ|कानपूर: चकेरी विमानतळ]]{{•w}}
[[ललितपूर विमानतळ]]
{{nowrap end}}&lt;/div&gt;
}}

|group2 = पूर्व भारत
|list2 = {{Navbox|child

  |group1 = [[अरुणाचल प्रदेश]]
  |list1 = 
* [[अलाँग विमानतळ|अलाँग]]
* [[दापोरिजो विमानतळ|दापोरिजो]]
* [[पासीघाट विमानतळ|पासीघाट]]
* [[तेझू विमानतळ|तेझू]]
* [[झिरो विमानतळ|झिरो]]

  |group2 = [[आसाम]]
  |list2 = 
* [[दिब्रुगढ विमानतळ|दिब्रुगढ (मोहनबारी)]]
* [[जोरहाट विमानतळ|जोरहाट (रौरिया)]]
* [[लिलाबारी विमानतळ|लिलाबारी (लखिमपूर)]]
* [[सिलचर विमानतळ|सिलचर]]
* [[तेजपूर विमानतळ|तेजपूर]]

  |group3 = [[मणिपूर]]
  |list3 = 
* [[इंफाल विमानतळ|इंफाल]]

  |group4 = [[मेघालय]]
  |list4 = 
* [[रुपसी विमानतळ|रुपसी]]
* [[शेला विमानतळ|शेला]]
* [[शिलाँग विमानतळ|शिलाँग (उमरोई)]]

  |group5 = [[मिझोराम]]
  |list5 = 
* [[लेंगपुई विमानतळ|ऐझ्वाल (लेंगपुई)]]

  |group6 = [[नागालँड]]
  |list6 = 
* [[दिमापूर विमानतळ|दिमापूर]]

  |group7 = [[सिक्कीम]]
  |list7 = 
* [[पाकयाँग विमानतळ|पाकयाँग]]

  |group8 = [[त्रिपुरा]]
  |list8 = 
* [[अगरतला विमानतळ|अगरतला (सिंगरभिल)]]
* [[कैलाशहर विमानतळ|कैलाशहर]]
* [[कमलपूर विमानतळ|कमलपूर]]
* [[खोवै विमानतळ|खोवै]]

  |group9 = [[पश्चिम बंगाल]]
  |list9 = 
* [[बालुरघाट विमानतळ|बालुरघाट]]
* [[बेहाला विमानतळ|बेहाला]]
* [[कूच बिहार विमानतळ|कूच बिहार]]
* [[मालदा विमानतळ|इंग्लिश बझार (मालदा)]]
}}

|group3 = उत्तर भारत
|list3 = {{Navbox|child

  |group1 = [[चंडीगढ]]
  |list1 = 
* [[चंदिगढ विमानतळ|चंदिगढ]]

  |group2 = [[हिमाचल प्रदेश]]
  |list2 =
* [[गग्गल विमानतळ|धरमशाला (गग्गल)]]
* [[भुंतार विमानतळ|कुलू (भुंतार)]]
* [[शिमला विमानतळ|शिमला]]

  |group3 = [[जम्मू आणि काश्मीर]]
  |list3 = 
* [[जम्मू विमानतळ|जम्मू (सतवारी)]]
* [[कारगिल विमानतळ|कारगिल]]
* [[कुशोक बकुला रिम्पोचे विमानतळ|लेह (कुशोक बकुला रिम्पोचे)]]

  |group4 = [[पंजाब]]
  |list4 = 
* [[साहनेवाल विमानतळ|लुधियाना (साहनेवाल)]]
* [[पठाणकोट विमानतळ]]

  |group5 = [[राजस्थान]]
  |list5 = 
* [[अजमेर विमानतळ|अजमेर]]
* [[नाल विमानतळ|बिकानेर (नाल)]]
* [[जेसलमेर विमानतळ|जेसलमेर]]
* [[जोधपूर विमानतळ|जोधपूर]]
* [[कोटा विमानतळ|कोटा]]
* [[उदयपूर विमानतळ|उदयपूर (महाराणा प्रताप)]]

  |group6 = [[उत्तरांचल]]
  |list6 = 
* [[जॉली ग्रँट विमानतळ|देहराडून (जॉली ग्रँट)]]
* [[पंतनगर विमानतळ|पंतनगर]]
}}

|group4 = दक्षिण भारत
|list4 = {{Navbox|child 
  |group1= [[अंदमान आणि निकोबार]]
  |list1 = 
* [[वीर सावरकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ |पोर्ट ब्लेर (वीर सावरकर)]]

  |group2 = [[आंध्र प्रदेश]]
  |list2 = 
* [[कडप्पा विमानतळ|कडप्पा]]
* [[दोनाकोंडा विमानतळ|दोनाकोंडा]]
* [[काकिनाडा विमानतळ|काकिनाडा]]
* [[नादिरगुल विमानतळ|नादिरगुल]]
* [[श्री सत्य साई विमानतळ|पुट्टपार्थी (श्री सत्य साई)]]
* [[राजमुंद्री विमानतळ|राजमुंद्री]]
* [[तिरुपती विमानतळ|तिरुपती]]
* [[विजयवाडा विमानतळ|विजयवाडा]]
* [[विशाखापट्टणम विमानतळ|विशाखापट्टणम]]
* [[वारंगळ विमानतळ|वारंगळ]]

  |group3 = [[कर्नाटक]]
  |list3 = 
* [[बेळगांव विमानतळ|बेळगाव (सांबरे)]]
* [[बेळ्ळारी विमानतळ|बेळ्ळारी]]
* [[विजापूर विमानतळ|विजापूर]]
* [[हंपी विमानतळ|हंपी]]
* [[हस्सन विमानतळ|हस्सन]]
* [[हुबळी विमानतळ|हुबळी]]
* [[मंडकळ्ळी विमानतळ|मैसुर (मंडकळ्ळी)]]
* [[विद्यानगर विमानतळ|विद्यानगर]]

  |group5 = [[लक्षद्वीप]]
  |list5 = 
* [[अगत्ती विमानतळ|अगत्ती]]

  |group6 = [[पाँडिचेरी]]
  |list6 = 
* [[पाँडिचेरी विमानतळ|पाँडीचेरी]]
  
  |group7 = [[तामिळनाडू]]
  |list7 = 
* [[मदुरै विमानतळ|मदुरै]]
* [[सेलम विमानतळ|सेलम]]
* [[तुतिकोरिन विमानतळ|तुतिकोरिन]]
* [[वेल्लोर विमानतळ|वेल्लोर]]
}}

|group5 = पश्चिम भारत
|list5 = {{Navbox|child
  |group2 = [[दमण व दीव]]
  |list2 = 
* [[दमण विमानतळ]]
* [[दीव विमानतळ]]

  |group4 = [[गुजरात]]
  |list4 = 
* [[भावनगर विमानतळ|भावनगर]]
* [[भूज विमानतळ|भूज (रुद्र माता)]]
* [[जामनगर विमानतळ|जामनगर (गोवर्धनपूर)]]
* [[कंडला विमानतळ|कंडला]]
* [[केशोद विमानतळ|केशोद]]
* [[पालनपूर विमानतळ|पालनपूर]]
* [[पोरबंदर विमानतळ|पोरबंदर]]
* [[राजकोट विमानतळ|राजकोट]]
* [[सुरत विमानतळ|सुरत]]
* [[उत्तरलाई विमानतळ|उत्तरलाई]]
* [[वडोदरा विमानतळ|वडोदरा]]

  |group5 = [[महाराष्ट्र]]
  |list5 = 
* [[अकोला विमानतळ|अकोला]]
* [[औरंगाबाद विमानतळ|औरंगाबाद (चिकलठाणा)]]
* [[हडपसर विमानतळ|हडपसर]]
* [[कोल्हापूर विमानतळ|कोल्हापूर]]
* [[लातूर विमानतळ|लातूर]]
* [[जुहू विमानतळ|मुंबई (जुहू)]]
* [[नांदेड विमानतळ|नांदेड]]
* [[गांधीनगर विमानतळ, नाशिक|नाशिक (गांधीनगर)]]
* [[रत्नागिरी विमानतळ|रत्नागिरी]]
* [[शिर्डी विमानतळ|शिर्डी]]
* [[सोलापूर विमानतळ|सोलापूर]]
}}
}}

}}&lt;noinclude&gt;
&lt;br/&gt;{{collapsible option}}

[[Category:विमानतळ साचे|भारत]]
[[Category:भारत साचे|{{PAGENAME}}]]
[[वर्ग:भारतातील विमानतळ|τ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4jdyy8mj48ylgz57efrvp8slzih45je</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680097</id>
      <parentid>2680076</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T16:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <origin>2680097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21725" sha1="2h1v390b0k0ihcf4cevtbur04lko0t9" xml:space="preserve">{{Navbox
| name  = भारतातील विमानतळ
| title = [[भारतातील विमानतळांची यादी|भारतातील विमानतळ]] 
| bodyclass = hlist

| group1 = आंतरराष्ट्रीय
| list1  = {{Navbox|child
| group1 = पुर्व भारत
| list1  = 
* [[लोकप्रिय गोपीनाथ बोरदोलोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (गुवाहाटी) 
* [[बागडोगरा विमानतळ]] (सिलिगुडी){{ref|restricted|†}} 
* [[नेताजी सुभाषचंद्र बोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (कोलकाता) 

| group2= उत्तर भारत
| list2 = 
* [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (दिल्ली) 
* [[राजा सांसी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (अमृतसर){{ref|restricted|†}}
* [[गया विमानतळ]]{{ref|restricted|†}}
* [[सांगनेर विमानतळ]] (जयपूर){{ref|restricted|†}} 
* [[अमौसी विमानतळ]] (लखनौ){{ref|restricted|†}}
* [[शेख उल आलम विमानतळ]] (श्रीनगर){{ref|restricted|†}}
* [[बाबतपूर विमानतळ]] (वाराणसी){{ref|restricted|†}}

| group3= दक्षिण भारत
| list3 = 
* [[बंगळूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] 
* [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] 
* [[बिरसा मुंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (रांची)
* [[त्रिवेंद्रम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (तिरुवनंतपुरम)
* [[तिरुचिरापल्ली विमानतळ]]{{ref|restricted|†}} 
* [[मंगलोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]{{ref|restricted|†}}
* [[कोईंबतूर विमानतळ]]{{ref|restricted|†}}
* [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (हैदराबाद) 
* [[कोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (कोचिन) 
* [[कालिकत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (कोझिकोड) 

| group4= पश्चिम भारत
| list4 = 
* [[सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (अहमदाबाद) 
* [[गोवा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (वास्को दा गामा){{ref|restricted|†}}
* [[पुणे विमानतळ]]{{ref|restricted|†}}
* [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (नागपूर){{ref|restricted|†}}
* [[छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (मुंबई) 
}}
| below =
* {{note|restricted|†}} ह्या कस्टम्स विमानतळांवर [[भारतीय विमानतळ प्राधिकरण]] तर्फे मोजक्याच आंतरराष्ट्रीय विमानांना उतरण्याची परवानगी आहे.

| group4 = [[वायुसेना|वायुसेना तळ]]
| list4  = &lt;div&gt; &lt;!--(alphabetical order:)--&gt;
{{nowrap begin}}
[[आग्रा वायुसेना तळ|आग्रा]]{{•w}}
&lt;!--[[अक्कुलम वायुसेना तळ|अक्कुलम]]{{•w}}--&gt;
[[अरक्कोणम नौसेना तळ |अराक्कोणम]]{{•w}}
[[अंबाला वायुसेना तळ|अंबाला]]{{•w}}
&lt;!--[[अवाडी वायुसेना तळ|अवाडी]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[अवंतीपूर वायुसेना तळ|अवंतीपूर]]{{•w}}--&gt;
[[बागडोगरा विमानतळ|बागडोगरा]]{{•w}}
&lt;!--[[Barrackpore Air Force Base|Barrackpore]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[भिसीआना वायुसेना तळ|भिसीआना]]{{•w}}--&gt;
[[रुद्रमाता वायुसेना तळ|भूज रुद्रमाता]]{{•w}}
&lt;!--[[बिदर वायुसेना तळ|बिदर]]{{•w}}--&gt;
[[कार निकोबार वायुसेना तळ|कार निकोबार]]{{•w}}
[[चबुआ वायुसेना तळ|चबुआ]]{{•w}}
[[छत्तीसगढ विमानतळ|छत्तीसगढ]]{{•w}}
&lt;!--[[चक्राटा वायुसेना तळ|चक्राटा]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[चरबतिया छत्तीसगढ|चरबतिया]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[चिमनी हिल वायुसेना तळ|चिमनी हिल]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[कोचिन नौसेना तळ|कोचिन]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[ कॉटन ग्रीन वायुसेना तळ|कॉटन ग्रीन]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[दाबोलिम नौसेना तळ|दाबोलिम]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[देवळाली वायुसेना तळ|देवळाली]]{{•w}}--&gt;
[[दिमापूर विमानतळ|दिमापूर]]{{•w}}
&lt;!--[[दम दमा वायुसेना तळ|दम दमा]]{{•w}}--&gt;
[[दुंडीगुल वायुसेना अकादमी विमानतळ|दुंडिगुल]]{{•w}}
&lt;!--[[गांधीनगर वायुसेना तळ|गांधीनगर]]{{•w}}--&gt;
[[लोकप्रिय गोपीनाथ बोरोदोलोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गुवाहाटी]]{{•w}}
&lt;!--[[हकिमपेट वायुसेना तळ|हकिमपेट]]{{•w}}--&gt;
[[हलवारा वायुसेना तळ|हलवारा]]{{•w}}
&lt;!--[[हशिमारा वायुसेना तळ|हशिमारा]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[हिंदोन वायुसेना तळ|हिंदोन]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[हुबळी वायुसेना तळ|हुबळी]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[जाळाहळ्ळी वायुसेना तळ|जाळाहळ्ळी]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[जामनगर वायुसेना तळ|जामनगर]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[जोधपूर वायुसेना तळ|जोधपूर]]{{•w}}--&gt;
[[कानपूर विमानतळ|कानपूर]]{{•w}}
&lt;!--[[कलईकुंडा वायुसेना तळ|कलईकुंडा]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[लेह वायुसेना तळ|लेह]]{{•w}}--&gt;
[[पुणे विमानतळ|लोहगांव]]{{•w}}
[[कुंभिरग्राम वायुसेना तळ|कुंभिरग्राम]]{{•w}}
&lt;!--[[महाराजपूर वायुसेना तळ|महाराजपूर]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[नाल वायुसेना तळ|नाल{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[नलिया वायुसेना तळ|नलिया]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[ओझर वायुसेना तळ|ओझर]]{{•w}}--&gt;
[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पालम]]{{•w}}
&lt;!--[[पनागढवायुसेना तळ|पनागढ]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[पठानकोट वायुसेना तळ|पठाणकोट]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[फलोडी वायुसेना तळ|फलोडी]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[राजोक्री वायुसेना तळ|राजोक्री]]{{•w}}--&gt;
[[सफदरजंग विमानतळ|सफदरजंग]]{{•w}}
&lt;!--[[सलुआ वायुसेना तळ|सलुआ]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[सिरसा वायुसेना तळ|सिरसा]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[सोनेगांव वायुसेना तळ|सोनेगाव]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[श्रीनगर वायुसेना तळ|श्रीनगर]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[सुलुर वायुसेना तळ|सुलुर]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[सुर्यलंका वायुसेना तळ|सुर्यलंका]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[तांबरम वायुसेना तळ|तांबरम]]{{•w}}--&gt;
[[तंजावर वायुसेना तळ|तंजावर]]{{•w}}
&lt;!--[[तुरीयल वायुसेना तळ|तुरीयल]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[उधमपूर वायुसेना तळ|उधमपूर]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[वडोदरा वायुसेना तळ|वडोदरा]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[विमानपूरा वायुसेना तळ|विमानपूरा]]{{•w}}--&gt;
&lt;!--[[विशाखापट्टणम नौसेना विमानतळ|विशखापट्टणम]]{{•}}--&gt;
[[येलहंका वायुसेना तळ|येलहंका]]
{{nowrap end}}
&lt;/div&gt;
|group5 = बंद झालेले विमानतळ
|list5  = &lt;div&gt;
{{nowrap begin}} ''[[बेगमपेट विमानतळ|बेगमपेट (हैदराबाद)]]{{•w}} [[एचएएल बंगळूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एचएएल बंगळूर (एचएएल/हिंदुस्थान)]] {{nowrap end}}
&lt;/div&gt;

| list6 = {{Navbox|child

| name   = देशांतर्गत
| state  = collapsed
| title  = {{pad|1.5em}}देशांतर्गत वाहतुकीचे विमानतळ
| navbar = off

| group1 = मध्य भारत
| list1 = {{Navbox|child
 | group1 = [[बिहार]]
 | list1 = 
* [[जोगबनी विमानतळ|जोगबनी]]
* [[मुझफ्फरपूर विमानतळ|मुझफ्फरपूर]]
* [[लोकनायक जयप्रकाश विमानतळ|पाटना (लोकनायक जयप्रकाश)]]
* [[पूर्णिया विमानतळ|पूर्णिया]]
* [[रक्सौल विमानतळ|रक्सौल]]

  |group2 = [[छत्तीसगढ]]
  |list2 = 
* [[बिलासपूर विमानतळ|बिलासपूर]]
* [[जगदलपूर विमानतळ|जगदलपूर]]
* [[रायपूर विमानतळ|रायपूर]]

  |group3 = [[झारखंड]]
  |list3 = 
* [[चकुलिया विमानतळ|चकुलिया]]
* [[सोनारी विमानतळ|जमशेदपूर (सोनारी)]]

  |group4 = [[मध्य प्रदेश]]
  |list4 = 
* [[बारवानी विमानतळ]]
* [[भोपाळ विमानतळ|भोपाळ (राजा भोज)]]
* [[ग्वाल्हेर विमानतळ]]
* [[देवी अहिल्याबाई होळकर विमानतळ|इंदूर (देवी अहिल्याबाई होळकर)]]
* [[जबलपूर विमानतळ|जबलपूर]]
* [[खजुराहो विमानतळ|खजुराहो]]
* [[ललितपूर विमानतळ|ललितपूर]]
* [[पन्ना विमानतळ|पन्ना]]
* [[सतना विमानतळ|सतना]]

  |group5 = [[ओडिशा]]
  |list5 = 
* [[बिजु पटनायक विमानतळ|भुवनेश्वर (बिजु पटनायक)]]
* [[हिराकुद विमानतळ|हिराकुद]] 
* [[झरसुगुडा विमानतळ|झरसुगुडा]]
* [[रूरकेला विमानतळ|रूरकेला]]

  |group6 = [[उत्तर प्रदेश]]
  |list6 = 
* [[आग्रा वायुसेना तळ|आग्रा (खेरीया)]]
* [[अलाहाबाद विमानतळ|अलाहाबाद (बमरौली)]]
* [[गोरखपूर विमानतळ|गोरखपूर]]
* [[झांसी विमानतळ|झांसी]]
* [[कानपूर विमानतळ|कानपूर (चकेरी)]]
* [[ललितपूर विमानतळ|ललितपूर]]
}}

|group2 = पूर्व भारत
|list2 = {{Navbox|child

  |group1 = [[अरुणाचल प्रदेश]]
  |list1 = 
* [[अलाँग विमानतळ|अलाँग]]
* [[दापोरिजो विमानतळ|दापोरिजो]]
* [[पासीघाट विमानतळ|पासीघाट]]
* [[तेझू विमानतळ|तेझू]]
* [[झिरो विमानतळ|झिरो]]

  |group2 = [[आसाम]]
  |list2 = 
* [[दिब्रुगढ विमानतळ|दिब्रुगढ (मोहनबारी)]]
* [[जोरहाट विमानतळ|जोरहाट (रौरिया)]]
* [[लिलाबारी विमानतळ|लिलाबारी (लखिमपूर)]]
* [[सिलचर विमानतळ|सिलचर]]
* [[तेजपूर विमानतळ|तेजपूर]]

  |group3 = [[मणिपूर]]
  |list3 = 
* [[इंफाल विमानतळ|इंफाल]]

  |group4 = [[मेघालय]]
  |list4 = 
* [[रुपसी विमानतळ|रुपसी]]
* [[शेला विमानतळ|शेला]]
* [[शिलाँग विमानतळ|शिलाँग (उमरोई)]]

  |group5 = [[मिझोराम]]
  |list5 = 
* [[लेंगपुई विमानतळ|ऐझ्वाल (लेंगपुई)]]

  |group6 = [[नागालँड]]
  |list6 = 
* [[दिमापूर विमानतळ|दिमापूर]]

  |group7 = [[सिक्कीम]]
  |list7 = 
* [[पाकयाँग विमानतळ|पाकयाँग]]

  |group8 = [[त्रिपुरा]]
  |list8 = 
* [[अगरतला विमानतळ|अगरतला (सिंगरभिल)]]
* [[कैलाशहर विमानतळ|कैलाशहर]]
* [[कमलपूर विमानतळ|कमलपूर]]
* [[खोवै विमानतळ|खोवै]]

  |group9 = [[पश्चिम बंगाल]]
  |list9 = 
* [[बालुरघाट विमानतळ|बालुरघाट]]
* [[बेहाला विमानतळ|बेहाला]]
* [[कूच बिहार विमानतळ|कूच बिहार]]
* [[मालदा विमानतळ|इंग्लिश बझार (मालदा)]]
}}

|group3 = उत्तर भारत
|list3 = {{Navbox|child

  |group1 = [[चंडीगढ]]
  |list1 = 
* [[चंदिगढ विमानतळ|चंदिगढ]]

  |group2 = [[हिमाचल प्रदेश]]
  |list2 =
* [[गग्गल विमानतळ|धरमशाला (गग्गल)]]
* [[भुंतार विमानतळ|कुलू (भुंतार)]]
* [[शिमला विमानतळ|शिमला]]

  |group3 = [[जम्मू आणि काश्मीर]]
  |list3 = 
* [[जम्मू विमानतळ|जम्मू (सतवारी)]]
* [[कारगिल विमानतळ|कारगिल]]
* [[कुशोक बकुला रिम्पोचे विमानतळ|लेह (कुशोक बकुला रिम्पोचे)]]

  |group4 = [[पंजाब]]
  |list4 = 
* [[साहनेवाल विमानतळ|लुधियाना (साहनेवाल)]]
* [[पठाणकोट विमानतळ]]

  |group5 = [[राजस्थान]]
  |list5 = 
* [[अजमेर विमानतळ|अजमेर]]
* [[नाल विमानतळ|बिकानेर (नाल)]]
* [[जेसलमेर विमानतळ|जेसलमेर]]
* [[जोधपूर विमानतळ|जोधपूर]]
* [[कोटा विमानतळ|कोटा]]
* [[उदयपूर विमानतळ|उदयपूर (महाराणा प्रताप)]]

  |group6 = [[उत्तरांचल]]
  |list6 = 
* [[जॉली ग्रँट विमानतळ|देहराडून (जॉली ग्रँट)]]
* [[पंतनगर विमानतळ|पंतनगर]]
}}

|group4 = दक्षिण भारत
|list4 = {{Navbox|child 
  |group1= [[अंदमान आणि निकोबार]]
  |list1 = 
* [[वीर सावरकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ |पोर्ट ब्लेर (वीर सावरकर)]]

  |group2 = [[आंध्र प्रदेश]]
  |list2 = 
* [[कडप्पा विमानतळ|कडप्पा]]
* [[दोनाकोंडा विमानतळ|दोनाकोंडा]]
* [[काकिनाडा विमानतळ|काकिनाडा]]
* [[नादिरगुल विमानतळ|नादिरगुल]]
* [[श्री सत्य साई विमानतळ|पुट्टपार्थी (श्री सत्य साई)]]
* [[राजमुंद्री विमानतळ|राजमुंद्री]]
* [[तिरुपती विमानतळ|तिरुपती]]
* [[विजयवाडा विमानतळ|विजयवाडा]]
* [[विशाखापट्टणम विमानतळ|विशाखापट्टणम]]
* [[वारंगळ विमानतळ|वारंगळ]]

  |group3 = [[कर्नाटक]]
  |list3 = 
* [[बेळगांव विमानतळ|बेळगाव (सांबरे)]]
* [[बेळ्ळारी विमानतळ|बेळ्ळारी]]
* [[विजापूर विमानतळ|विजापूर]]
* [[हंपी विमानतळ|हंपी]]
* [[हस्सन विमानतळ|हस्सन]]
* [[हुबळी विमानतळ|हुबळी]]
* [[मंडकळ्ळी विमानतळ|मैसुर (मंडकळ्ळी)]]
* [[विद्यानगर विमानतळ|विद्यानगर]]

  |group5 = [[लक्षद्वीप]]
  |list5 = 
* [[अगत्ती विमानतळ|अगत्ती]]

  |group6 = [[पाँडिचेरी]]
  |list6 = 
* [[पाँडिचेरी विमानतळ|पाँडीचेरी]]
  
  |group7 = [[तामिळनाडू]]
  |list7 = 
* [[मदुरै विमानतळ|मदुरै]]
* [[सेलम विमानतळ|सेलम]]
* [[तुतिकोरिन विमानतळ|तुतिकोरिन]]
* [[वेल्लोर विमानतळ|वेल्लोर]]
}}

|group5 = पश्चिम भारत
|list5 = {{Navbox|child
  |group2 = [[दमण व दीव]]
  |list2 = 
* [[दमण विमानतळ]]
* [[दीव विमानतळ]]

  |group4 = [[गुजरात]]
  |list4 = 
* [[भावनगर विमानतळ|भावनगर]]
* [[भूज विमानतळ|भूज (रुद्र माता)]]
* [[जामनगर विमानतळ|जामनगर (गोवर्धनपूर)]]
* [[कंडला विमानतळ|कंडला]]
* [[केशोद विमानतळ|केशोद]]
* [[पालनपूर विमानतळ|पालनपूर]]
* [[पोरबंदर विमानतळ|पोरबंदर]]
* [[राजकोट विमानतळ|राजकोट]]
* [[सुरत विमानतळ|सुरत]]
* [[उत्तरलाई विमानतळ|उत्तरलाई]]
* [[वडोदरा विमानतळ|वडोदरा]]

  |group5 = [[महाराष्ट्र]]
  |list5 = 
* [[अकोला विमानतळ|अकोला]]
* [[औरंगाबाद विमानतळ|औरंगाबाद (चिकलठाणा)]]
* [[हडपसर विमानतळ|हडपसर]]
* [[कोल्हापूर विमानतळ|कोल्हापूर]]
* [[लातूर विमानतळ|लातूर]]
* [[जुहू विमानतळ|मुंबई (जुहू)]]
* [[नांदेड विमानतळ|नांदेड]]
* [[गांधीनगर विमानतळ, नाशिक|नाशिक (गांधीनगर)]]
* [[रत्नागिरी विमानतळ|रत्नागिरी]]
* [[शिर्डी विमानतळ|शिर्डी]]
* [[सोलापूर विमानतळ|सोलापूर]]
}}
}}

}}&lt;noinclude&gt;
&lt;br/&gt;{{collapsible option}}

[[Category:विमानतळ साचे|भारत]]
[[Category:भारत साचे|{{PAGENAME}}]]
[[वर्ग:भारतातील विमानतळ|τ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2h1v390b0k0ihcf4cevtbur04lko0t9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>हरितालिका</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83917</id>
    <revision>
      <id>2680223</id>
      <parentid>2609039</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T05:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12517" sha1="ifbnua1ssy02ptryfg3178cbbfyrh3n" xml:space="preserve">'''हरितालिका''' हे हिंदू धर्मातील महिलांसाठी आणि कुमारिकांसाठी सांगितलेले एक धार्मिक व्रत आहे.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=9dBQw005ldgC&amp;pg=PA40&amp;dq=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwik_f2V76nkAhWT8HMBHYLpA4YQ6AEIMTAB#v=onepage&amp;q=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;f=false|title=Hamare Teej-Tyohar Aur Mele|last=Kaushik|first=Jai Narain|date=2002|publisher=Star Publications|isbn=9788185244679|language=hi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=n42gDwAAQBAJ&amp;pg=PT68&amp;dq=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE+%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjQppO776nkAhX463MBHbWSAHMQ6AEIMDAB#v=onepage&amp;q=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4&amp;f=false|title=Patnim Manormam Dehi...|last=Sinha|first=Mridula|date=101-01-01|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=9789353225049|language=hi}}&lt;/ref&gt; 'हरिता' म्हणजे 'जिला नेले ती' आणि 'लिका' म्हणजे 'सखी'. पार्वतीला शिवप्राप्तीसाठी सखी तपश्चर्येला घेऊन गेली म्हणून पार्वतीला 'हरितालिका' असे म्हणतात. हरितालिका कथा ही भविष्य पुराणातील हरगौरीसंवादात आली आहे.शिवा भूत्वा शिवां यजेत् |या भावनेने हरितालिकेची पूजा करावी.
[[File:हरितालिका मूर्ती.jpg|thumb|हरितालिका मूर्ती]]

==कथा,आख्यायिका ==
पूर्वकाली पर्वतराजाची कन्यापार्वती ही उपवर झाली व नारदाच्या सल्ल्याने तिच्या पित्याने तिचा विवाह विष्णूशी करण्याचा बेत केला. परंतु पार्वतीच्या मनात शंकराला वरण्याचे असलाने तिने आपल्या सखीकडून पित्यास निरोप पाठविला की, ‘तुम्ही मला विष्णूच्या पदरी बांधल्यास मी प्राणत्याग करीन’.  आपल्या सखीच्या मदतीने ती घरातून निघून गेली  व शिवाचा लाभ व्हावा म्हणून एका अरण्यात जाऊन तिने  शिवलिंगाची पूजा केली .पार्वतीने शिवलिंगाची पूजा केली आणि दिवसभर कडकडीत उपवास करून जागरण केले.तिच्या तपाने शिव प्रसन्न झाले आणि त्यांनी पार्वतीच्या विनंतीला मान देऊन पत्नी म्हणून तिचा स्वीकार केला अशी आख्यायिका आहे.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==व्रतामागील आशय==
शिवपार्वती किंवा उमा महेश्वर ही जगताची माता-पिता म्हणून ओळखले जातात.स्त्रीतत्त्व आणि पुरुष तत्त्व यांच्या मेळणीतून विश्वाची निर्मिती झाली आहे म्हणून आपण या तत्त्वांचे पूजन करतो.आदिशक्तीच्या पूजनातून तेचे प्रकटन आपल्यात व्हावे म्हणून प्रार्थना करायची.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==पूजाविधी==
वाळूचे शिवलिंग करून त्याची पूजा करतात किंवा सखी आणि पार्वती यांची शिवलिंगासहित मूर्ती आणून  त्यांचीही पूजा करण्याची पद्धती प्रचलित आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=vd5IOz-HgU4C&amp;pg=PA131-IA1&amp;dq=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE+%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwj-8M_k8KnkAhU37HMBHf9AAwYQ6AEINTAB#v=onepage&amp;q=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE&amp;f=false|title=Vrat Parva Aur Tyohar|last=Sharma|first=Rajesh|publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd.|isbn=9788171829354|language=hi}}&lt;/ref&gt; संकल्प,सोळा उपचार पूजन,सौभाग्यलेणी अर्पण, नैवेद्य,आरती व कथावाचन असे या पूजेचे सामान्यत: स्वरूप असते.व्रतराज या ग्रंथामध्ये या व्रताचे वर्णन आढळते.&lt;ref&gt;भारतीय संस्कृती कोश खंड दहावा&lt;/ref&gt; महिला रात्री जागरण करतात, खेळ खेळतात आणि देवीची आराधना करतात.&lt;ref name=&quot;:0&quot; &gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/astro/festival/news/hartalika-tritiya-2021-know-about-shubh-muhurat-puja-vidhi-and-importance-in-marathi/articleshow/86004969.cms|title=Hartalika 2021 हरितालिका तृतीया : 'असे' करा व्रत; जाणून घ्या आरती आणि कथा|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-09-08}}&lt;/ref&gt;
दुस-या दिवशी रुईच्या पानाला तूप लावून ते चाटता आणि नंतर महिला आपला उपवास सोडतात.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=hn0cAAAAMAAJ&amp;q=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE+%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE&amp;dq=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE+%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiCgLzl86nkAhWHfysKHUoQDZ44ChDoAQhaMAc|title=Svayampurohita: Vedokta āṇi Purāṇokta|last=Bāpaṭaśāstrī|first=Kr̥ Ma|date=1983|publisher=Gajendra Viṭṭhala Raghuvaṃśī|language=mr}}&lt;/ref&gt;
[[File:हरितालिका पूजा.jpg|thumb|हरितालिका पूजा]]

==प्रांतानुसार==
हरितालिका हे व्रत भारतभरात केले जाते. पार्वतीसारखाच आपल्यालाही चांगला नवरा मिळावा म्हणून दक्षिण [[भारत|भारतात]] अनेक ब्राह्मण कुमारिका हे व्रत करतात. हे व्रत [[भाद्रपद शुद्ध तृतीया|भाद्रपद शुद्ध तृतीयेला]] केले जाते. या दिवशी उपास करून गौरी आणि तिची सखी यांच्या मातीच्या मूर्तींची पूजा केली जाते. गुजराथमध्ये किंवा बंगालमध्ये हरितालिका नसते. तमिळनाडूमध्ये माघ शुद्ध द्वितीयेपासून तीन दिवस गौरी उत्सव चालतो. तेथे कुमारिका आभि सौभाग्यवती स्त्रियाही हे व्रत करतात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mymahanagar.com/manini/hartalika-2025-shubha-muhurat-pooja-vidhi-katha-and-importance/914008/|title=Hartalika 2025: यंदा हरतालिकेचा मुहूर्त कधी? वाचा पौराणिक कथा आणि पूजेचा विधी|date=2025-08-21|website=My Mahanagar|language=mr|access-date=2025-08-25}}&lt;/ref&gt; महाराष्ट्रामध्ये अनेक विवाहित स्त्रियां आणि विधवा स्त्रियांही हे व्रत करतात. उत्तर भारतात&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=LAB1G_mjNHgC&amp;q=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE+%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE&amp;dq=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE+%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiCgLzl86nkAhWHfysKHUoQDZ44ChDoAQg8MAI|title=Uttara Pradeśa|date=1988-02|publisher=Sūcanā evam Jana Samparka Vibhāga, Uttara Pradeśa.|language=hi}}&lt;/ref&gt; महिला हे व्रत करतात तसेच काशी प्रांतातही हे व्रत केले जाते.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=ZksqAQAAMAAJ&amp;q=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE+%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4&amp;dq=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE+%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjQppO776nkAhX463MBHbWSAHMQ6AEIZDAI|title=Kāśī meṃ Śiva-pūjā|last=Miśrā|first=Sīmā|date=2010|publisher=Kiśora Vidyā Niketana|language=hi}}&lt;/ref&gt;
महाराष्ट्रात सिंधुदुर्ग किनारपट्टी, गोवा राज्यातही हे व्रत केले जाते.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.loksatta.com/maharashtra-news/ganesh-utsav-2019-what-is-the-importance-of-hartalika-vrat-puja-vidhi-sas-89-1960059/|title=अनन्यसाधारण महत्त्व असलेलं ‘हरितालिके’चं व्रत का करतात?|last=|first=|date=२९. ८. २०१९|work=|access-date=३०. ८. २०१९|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}&lt;/ref&gt;
भारताच्या [[बिहार]], [[उत्तर प्रदेश]], [[झारखंड]], [[राजस्थान]] या प्रांतातही हे व्रत महिला करतात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/astro/festival/news/hartalika-teej-2020-know-about-shubh-muhurat-puja-vidhi-vrat-katha-aarti-and-importance-of-hartalika-tritiya/articleshow/77617760.cms|title=Hartalika Teej 2020 Vrat Vidhi in Marathi हरितालिका तृतीया : 'असे' करा व्रत; जाणून घ्या मुहूर्त, कहाणी व आरती|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-09-08}}&lt;/ref&gt;

== हे सुद्धा पहा==
[[भाद्रपद]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:हिंदू पंचांग]]
[[वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये]]
[[वर्ग:हिंदू दैवते]]
[[वर्ग:हिंदू परंपरा]]
[[वर्ग:महाराष्ट्राची संस्कृती]]
[[वर्ग:सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:भारतातील हिंदू सण]]</text>
      <sha1>ifbnua1ssy02ptryfg3178cbbfyrh3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>राजकुमारी अमृत कौर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86767</id>
    <revision>
      <id>2680191</id>
      <parentid>2647398</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T02:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12065" sha1="67d19h6ah22y3sivpb4p8er9c5jeibz" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''डेम राजकुमारी बिबीजी अमृत कौर ('''पूर्वाश्रमीच्या '''अहलुवालिया) DSTJ''' (२ फेब्रुवारी १८८९ - २ ऑक्टोबर १९६४) या भारतीय कार्यकर्त्या आणि राजकारणी होत्या.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/research/rajkumari-amrit-kaur-the-princess-who-built-aiims-6570937/|title=Rajkumari Amrit Kaur: The princess who built AIIMS|date=2022-02-02|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-03-26}}&lt;/ref&gt; [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत]] दीर्घकाळ सहभाग घेतल्यानंतर, १९४७ मध्ये त्यांना भारताच्या पहिल्या आरोग्य मंत्री म्हणून नियुक्त करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/time-magzine-india-former-pm-and-freedom-fighter-amrit-kaur-in-time-magazine-100-women-of-the-year-126922182.html|title=माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी आणि स्वातंत्र्य सेनानी राजकुमारी अमृत कौर यांना टाइमच्या ‘वुमन ऑफ द इयर’ यादीत स्थान|date=2020-03-06|website=Divya Marathi|language=mr|access-date=2022-03-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/knowledge/first-health-minister-of-india-who-fought-against-epidemic-bhvs-3442939.html|title=देश की पहली महिला कैबिनेट मंत्री, जिसने लड़ी थी महामारी के खिलाफ जंग|date=2021-02-02|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2022-03-26}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-amrit-kaur-time-magazine-power-women-100-list-6302654/|title=Who was Rajkumari Amrit Kaur, named in TIME’s magazine list of 100 influential women?|date=2020-03-07|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-03-26}}&lt;/ref&gt;

कौर यांनी क्रीडा मंत्री आणि शहरी विकास मंत्रीपदाचा कार्यभारही सांभाळला आणि [[पतियाळा]] येथील राष्ट्रीय क्रीडा संस्था स्थापन करण्यात त्यांचा महत्त्वाचा वाटा होता.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; त्यांच्या कार्यकाळात कौर यांनी भारतात अनेक आरोग्य सेवा सुधारणा केल्या आणि या क्षेत्रातील योगदान आणि महिलांच्या हक्कांच्या समर्थनासाठी त्या ओळखल्या जातात. [[भारताचे संविधान|भारतीय राज्यघटनेचा]] मसुदा तयार करणाऱ्या [[भारतीय संविधान सभा|संविधान सभेचा]] भाग असलेल्या १५ महिलांमध्ये त्या एक होत्या.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/amp/education-today/gk-current-affairs/story/women-s-day-the-only-15-women-who-contributed-to-making-the-indian-constitution-1653496-2020-03-07|title=15 women who contributed in making the Indian Constitution|website=India Today|language=en|access-date=2022-03-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/priyanka-chopra-celebrates-the-women-who-helped-draft-the-indian-constitution-on-republic-day-7161955/|title=Priyanka celebrates the women who helped draft the Indian Constitution on Republic Day|date=2021-01-26|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-03-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tellychakkar.com/movie/movie-news/priyanka-fascinating-understand-importance-of-women-leadership-210127|title=Priyanka: Fascinating to understand importance of women in leadership|website=Tellychakkar.com|language=en|access-date=2022-03-25}}&lt;/ref&gt;

आरोग्य मंत्री म्हणून कौर यांनी [[नवी दिल्ली]] येथे [[ऑल इंडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेस]] (एम्स) स्थापन करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आणि त्या पहिल्या अध्यक्षा झाल्या.

कौर यांना रेने सँड मेमोरियल अवॉर्ड देण्यात आला.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/k/kapurthala.html|title=KAPURTHALA|date=2018-08-08|website=web.archive.org|access-date=2022-03-26|archive-date=2018-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808230543/http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/k/kapurthala.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; १९४७ मध्ये [[टाइम्स वृत्तसमूह|टाइम मॅगझिनच्या]] &quot;वुमन ऑफ द इयर&quot; म्हणून त्यांना गौरवण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== जीवन ==
अमृत ​​कौरचा जन्म 2 फेब्रुवारी 1887 रोजी बादशाह बाग, [[लखनौ]], [[उत्तर प्रदेश]] (तेव्हाचे [[संयुक्त प्रांत]]) येथे झाला. कौरचा जन्म कपूरथलाचे राजा रणधीर सिंग यांचा धाकटा मुलगा राजा सर हरनाम सिंग अहलुवालिया यांच्या पोटी झाला. सिंहासनाच्या उत्तराधिकारावरून झालेल्या संघर्षानंतर हरनामसिंगने कपूरथला सोडले. औधच्या पूर्वीच्या संस्थानातील मालमत्तेचे व्यवस्थापक बनले आणि बंगालमधील मिशनरी गोलखनाथ चॅटर्जी यांच्या आग्रहावरून ख्रिस्ती धर्म स्वीकारला, सिंगने नंतर चॅटर्जी यांची मुलगी प्रिसिला हिच्याशी लग्न केले. आणि त्यांना दहा मुले होती, त्यापैकी अमृत कौर या सर्वात लहान आणि त्यांची एकुलती एक मुलगी होती.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

कौर एक प्रोटेस्टंट ख्रिश्चन म्हणून वाढल्या आणि त्यांचे प्रारंभिक शिक्षण इंग्लंडमधील डोरसेट येथील शेरबोर्न स्कूल फॉर गर्ल्समध्ये झाले. तर महाविद्यालयीन शिक्षण [[ऑक्सफर्ड विद्यापीठ|ऑक्सफर्ड विद्यापीठात]] झाले. [[इंग्लंड|इंग्लंडमध्ये]] शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्या 1918 मध्ये भारतात परतल्या.

कौर यांचे 6 फेब्रुवारी 1964 रोजी [[नवी दिल्ली]] येथे निधन झाले. जरी  मृत्यूच्या वेळी त्या एक [[प्रोटेस्टंट पंथ|प्रॉटेस्टंट ख्रिश्चन]] होत्या, तरी त्यांच्यावर [[शीख]] प्रथेनुसार [[अंत्यसंस्कार]] करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.nytimes.com/1964/02/07/archives/rajkumari-amrit-kaur-75-dies-indias-first-minister-of-health.html|title=Rajkumari Amrit Kaur, 75, Dies; India's First Minister of Health; Gandhi's Secretary 17 Years, a Princess, Led Campaign to Eradicate Malaria|date=1964-02-07|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; कौर यांनी कधीही लग्न केले नाही&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/gender/amrit-kaur-the-princess-turned-gandhian-who-fought-nehru-on-womens-political-participation-5037044/|title=Amrit Kaur: The princess turned Gandhian who fought Nehru on women’s political participation|date=2020-09-07|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-03-26}}&lt;/ref&gt; आणि त्यांना मूलबाळ नव्हते. त्यांच्या पश्चात त्यांचा मोठा भाऊ राजा महाराज सिंह यांचे वंशज आहेत जे [[लंडन]], [[दिल्ली]] आणि [[चंदीगड|चंदीगडमध्ये]] राहतात.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

आज त्यांची खाजगी कागदपत्रे दिल्लीतील तीन मूर्ती हाऊस येथील नेहरू मेमोरिअल म्युझियम आणि लायब्ररी येथील अभिलेखागाराचा भाग आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.nehrumemorial.com/archivehead.php|title=Nehru Memorial Museum &amp; Library|date=2011-05-03|website=web.archive.org|access-date=2022-03-26|archive-date=2011-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110503203613/http://www.nehrumemorial.com/archivehead.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:भारतीय राजकारणी]]
[[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]]
[[वर्ग:भारतीय आरोग्यमंत्री]]
[[वर्ग:भारतीय दूरसंचारमंत्री]]
[[वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:मंडीचे खासदार]]
[[वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य]]
[[वर्ग:भारतीय संविधान सभेतील महिला सदस्य]]
[[वर्ग:इ.स. १८८९ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. १९६४ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>67d19h6ah22y3sivpb4p8er9c5jeibz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680192</id>
      <parentid>2680191</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T02:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT</username>
        <id>139572</id>
      </contributor>
      <comment>दुव्यांमधील AMP ट्रॅकिंग काढले ([[:m:User:KiranBOT/AMP|माहिती]]) ([[User talk:Usernamekiran|त्रुटी नोंदवा]]) v2.2.9s</comment>
      <origin>2680192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12061" sha1="n7moskckbdr3mf50onb7kwi9mnta7zc" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''डेम राजकुमारी बिबीजी अमृत कौर ('''पूर्वाश्रमीच्या '''अहलुवालिया) DSTJ''' (२ फेब्रुवारी १८८९ - २ ऑक्टोबर १९६४) या भारतीय कार्यकर्त्या आणि राजकारणी होत्या.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/research/rajkumari-amrit-kaur-the-princess-who-built-aiims-6570937/|title=Rajkumari Amrit Kaur: The princess who built AIIMS|date=2022-02-02|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-03-26}}&lt;/ref&gt; [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत]] दीर्घकाळ सहभाग घेतल्यानंतर, १९४७ मध्ये त्यांना भारताच्या पहिल्या आरोग्य मंत्री म्हणून नियुक्त करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/time-magzine-india-former-pm-and-freedom-fighter-amrit-kaur-in-time-magazine-100-women-of-the-year-126922182.html|title=माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी आणि स्वातंत्र्य सेनानी राजकुमारी अमृत कौर यांना टाइमच्या ‘वुमन ऑफ द इयर’ यादीत स्थान|date=2020-03-06|website=Divya Marathi|language=mr|access-date=2022-03-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/knowledge/first-health-minister-of-india-who-fought-against-epidemic-bhvs-3442939.html|title=देश की पहली महिला कैबिनेट मंत्री, जिसने लड़ी थी महामारी के खिलाफ जंग|date=2021-02-02|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2022-03-26}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-amrit-kaur-time-magazine-power-women-100-list-6302654/|title=Who was Rajkumari Amrit Kaur, named in TIME’s magazine list of 100 influential women?|date=2020-03-07|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-03-26}}&lt;/ref&gt;

कौर यांनी क्रीडा मंत्री आणि शहरी विकास मंत्रीपदाचा कार्यभारही सांभाळला आणि [[पतियाळा]] येथील राष्ट्रीय क्रीडा संस्था स्थापन करण्यात त्यांचा महत्त्वाचा वाटा होता.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; त्यांच्या कार्यकाळात कौर यांनी भारतात अनेक आरोग्य सेवा सुधारणा केल्या आणि या क्षेत्रातील योगदान आणि महिलांच्या हक्कांच्या समर्थनासाठी त्या ओळखल्या जातात. [[भारताचे संविधान|भारतीय राज्यघटनेचा]] मसुदा तयार करणाऱ्या [[भारतीय संविधान सभा|संविधान सभेचा]] भाग असलेल्या १५ महिलांमध्ये त्या एक होत्या.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/women-s-day-the-only-15-women-who-contributed-to-making-the-indian-constitution-1653496-2020-03-07|title=15 women who contributed in making the Indian Constitution|website=India Today|language=en|access-date=2022-03-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/priyanka-chopra-celebrates-the-women-who-helped-draft-the-indian-constitution-on-republic-day-7161955/|title=Priyanka celebrates the women who helped draft the Indian Constitution on Republic Day|date=2021-01-26|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-03-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tellychakkar.com/movie/movie-news/priyanka-fascinating-understand-importance-of-women-leadership-210127|title=Priyanka: Fascinating to understand importance of women in leadership|website=Tellychakkar.com|language=en|access-date=2022-03-25}}&lt;/ref&gt;

आरोग्य मंत्री म्हणून कौर यांनी [[नवी दिल्ली]] येथे [[ऑल इंडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेस]] (एम्स) स्थापन करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आणि त्या पहिल्या अध्यक्षा झाल्या.

कौर यांना रेने सँड मेमोरियल अवॉर्ड देण्यात आला.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/k/kapurthala.html|title=KAPURTHALA|date=2018-08-08|website=web.archive.org|access-date=2022-03-26|archive-date=2018-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808230543/http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/k/kapurthala.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; १९४७ मध्ये [[टाइम्स वृत्तसमूह|टाइम मॅगझिनच्या]] &quot;वुमन ऑफ द इयर&quot; म्हणून त्यांना गौरवण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== जीवन ==
अमृत ​​कौरचा जन्म 2 फेब्रुवारी 1887 रोजी बादशाह बाग, [[लखनौ]], [[उत्तर प्रदेश]] (तेव्हाचे [[संयुक्त प्रांत]]) येथे झाला. कौरचा जन्म कपूरथलाचे राजा रणधीर सिंग यांचा धाकटा मुलगा राजा सर हरनाम सिंग अहलुवालिया यांच्या पोटी झाला. सिंहासनाच्या उत्तराधिकारावरून झालेल्या संघर्षानंतर हरनामसिंगने कपूरथला सोडले. औधच्या पूर्वीच्या संस्थानातील मालमत्तेचे व्यवस्थापक बनले आणि बंगालमधील मिशनरी गोलखनाथ चॅटर्जी यांच्या आग्रहावरून ख्रिस्ती धर्म स्वीकारला, सिंगने नंतर चॅटर्जी यांची मुलगी प्रिसिला हिच्याशी लग्न केले. आणि त्यांना दहा मुले होती, त्यापैकी अमृत कौर या सर्वात लहान आणि त्यांची एकुलती एक मुलगी होती.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

कौर एक प्रोटेस्टंट ख्रिश्चन म्हणून वाढल्या आणि त्यांचे प्रारंभिक शिक्षण इंग्लंडमधील डोरसेट येथील शेरबोर्न स्कूल फॉर गर्ल्समध्ये झाले. तर महाविद्यालयीन शिक्षण [[ऑक्सफर्ड विद्यापीठ|ऑक्सफर्ड विद्यापीठात]] झाले. [[इंग्लंड|इंग्लंडमध्ये]] शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्या 1918 मध्ये भारतात परतल्या.

कौर यांचे 6 फेब्रुवारी 1964 रोजी [[नवी दिल्ली]] येथे निधन झाले. जरी  मृत्यूच्या वेळी त्या एक [[प्रोटेस्टंट पंथ|प्रॉटेस्टंट ख्रिश्चन]] होत्या, तरी त्यांच्यावर [[शीख]] प्रथेनुसार [[अंत्यसंस्कार]] करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.nytimes.com/1964/02/07/archives/rajkumari-amrit-kaur-75-dies-indias-first-minister-of-health.html|title=Rajkumari Amrit Kaur, 75, Dies; India's First Minister of Health; Gandhi's Secretary 17 Years, a Princess, Led Campaign to Eradicate Malaria|date=1964-02-07|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; कौर यांनी कधीही लग्न केले नाही&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/gender/amrit-kaur-the-princess-turned-gandhian-who-fought-nehru-on-womens-political-participation-5037044/|title=Amrit Kaur: The princess turned Gandhian who fought Nehru on women’s political participation|date=2020-09-07|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-03-26}}&lt;/ref&gt; आणि त्यांना मूलबाळ नव्हते. त्यांच्या पश्चात त्यांचा मोठा भाऊ राजा महाराज सिंह यांचे वंशज आहेत जे [[लंडन]], [[दिल्ली]] आणि [[चंदीगड|चंदीगडमध्ये]] राहतात.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

आज त्यांची खाजगी कागदपत्रे दिल्लीतील तीन मूर्ती हाऊस येथील नेहरू मेमोरिअल म्युझियम आणि लायब्ररी येथील अभिलेखागाराचा भाग आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.nehrumemorial.com/archivehead.php|title=Nehru Memorial Museum &amp; Library|date=2011-05-03|website=web.archive.org|access-date=2022-03-26|archive-date=2011-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110503203613/http://www.nehrumemorial.com/archivehead.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:भारतीय राजकारणी]]
[[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]]
[[वर्ग:भारतीय आरोग्यमंत्री]]
[[वर्ग:भारतीय दूरसंचारमंत्री]]
[[वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:मंडीचे खासदार]]
[[वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य]]
[[वर्ग:भारतीय संविधान सभेतील महिला सदस्य]]
[[वर्ग:इ.स. १८८९ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. १९६४ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>n7moskckbdr3mf50onb7kwi9mnta7zc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>लिस्प (आज्ञावली भाषा)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89654</id>
    <revision>
      <id>2680238</id>
      <parentid>2674337</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T07:48:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4941" sha1="ncsk7pz769udap6rk6m964nlzz2cre0" xml:space="preserve">'''लिस्प''' ही एक संगणक आज्ञावली भाषा आहे. १९५८मध्ये तयार करण्यात आलेली ही भाषा [[फोर्ट्रान]] नंतरची सगळ्यात जुनी संगणक आज्ञावली भाषा आहे.

तिची निर्मिती १९५८ मध्ये [[जॉन मॅककार्थी]] यांनी [[मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी]] येथे केली होती. लिस्प हे नाव ''लिस्ट प्रॉसेसिंग'' या शब्दांचे संक्षिप्त रूप आहे. ही भाषा प्रामुख्याने [[कृत्रिम बुद्धिमत्ता]] संशोधनासाठी विकसित केली गेली होती. लिस्पमध्ये लिहिलेल्या आज्ञावलींची सर्व विधाने कंसांत लिहिली जातात. यांत माहिती व आज्ञावली (कोड) यांच्यात फरक नसतो, ज्याला ''होमोआयकॉनिसिटी'' म्हणतात. काळानुरूप लिस्पच्या अनेक उप-आवृत्त्या तयार झाल्या, ज्यामध्ये [[कॉमन लिस्प]] आणि [[स्कीम (आज्ञावली भाषा)|स्कीम]] या सर्वाधिक लोकप्रिय आहेत.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=McCarthy |first=John |date=1979-02-12 |title=History of Lisp |url=http://www-formal.stanford.edu/jmc/history/lichen/lisp.html |access-date=2026-03-21 |website=Stanford University |language=en }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== लिस्पमधील प्रमुख प्रणाली ==
लिस्पचा वापर करून अनेक क्रांतिकारी प्रणाली विकसित केल्या गेल्या आहेत:

'''मॅक्सिमा''': ही एक संगणकीय बीजगणित प्रणाली आहे. १९६० च्या दशकातील ही प्रणाली आजही गणितातील क्लिष्ट समीकरणे सोडवण्यासाठी वापरली जाते. (सध्या कार्यरत)&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Moses |first=Joel |year=2008 |title=Macsyma: A Personal History |journal=Journal of Symbolic Computation |volume=43 |issue=6 |pages=363-380 |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''ईमॅक्स''': हा एक अत्यंत प्रगत मजकूर संपादक (टेक्स्ट एडिटर) आहे. याचा ''जीएनयू ईमॅक्स'' हा प्रकार लिस्पवर आधारित असून तो आजही संगणक तज्ज्ञांमध्ये लोकप्रिय आहे.

'''[[ऑटोकॅड]]''' : अभियांत्रिकी आराखड्यांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या या सॉफ्टवेअरमध्ये स्वयंचलित कामांसाठी 'ऑटो-लिस्प'चा वापर केला जातो. (सध्या कार्यरत)

[[ऑर्बिटल एक्सप्रेस]]: नासाच्या एका मोहिमेमध्ये उपग्रहांच्या स्वयंचलित कार्यासाठी लिस्पवर आधारित प्रणाली वापरण्यात आली होती.

'''[[स्पाइक (हबल प्रणाली)|स्पाइक]]''': [[हबल दुर्बिण|हबल दुर्बिणीच्या]] दैनंदिन निरीक्षणांचे नियोजन करण्यासाठी वापरली जाणारी मुख्य प्रणाली लिस्पमध्ये लिहिलेली आहे. (सध्या कार्यरत)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The SPIKE Scheduling System |url=https://www.stsci.edu/scientific-community/software/spike |access-date=2026-03-21 |website=Space Telescope Science Institute |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{विस्तार}}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:आज्ञावली भाषा]]
[[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील निर्मिती]]</text>
      <sha1>ncsk7pz769udap6rk6m964nlzz2cre0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>साचा:युक्रेनचे राजकीय विभाग</title>
    <ns>10</ns>
    <id>99257</id>
    <revision>
      <id>2680233</id>
      <parentid>1192449</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T07:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <origin>2680233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3776" sha1="sehaby9q0bwy7098rond5959jc8clqu" xml:space="preserve">{{Navbox
|name   = युक्रेनचे राजकीय विभाग
|title  =  {{देशध्वज|Ukraine}}चे&amp;nbsp;[[युक्रेनचे ओब्लास्त|राजकीय विभाग]]
|image  = 
| bodyclass = hlist


|group1 = [[ओब्लास्त]]
|list1  = 
* [[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क ओब्लास्त|इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क]]
* [[ओदेसा ओब्लास्त|ओदेसा]]
* [[किरोव्होराद ओब्लास्त|किरोव्होराद]]
* [[क्यीव ओब्लास्त|क्यीव]]
* [[खार्कीव्ह ओब्लास्त|खार्कीव्ह]]
* [[खेर्सन ओब्लास्त|खेर्सन]]
* [[ख्मेल्नित्स्की ओब्लास्त|ख्मेल्नित्स्की]]
* [[चेर्कासी ओब्लास्त|चेर्कासी]]
* [[चेर्निव्हत्सी ओब्लास्त|चेर्निव्हत्सी]]
* [[चेर्निहिव्ह ओब्लास्त|चेर्निहिव्ह]]
* [[झाकारपत्तिया ओब्लास्त|झाकारपत्तिया]]
* [[झापोरिझिया ओब्लास्त|झापोरिझिया]]
* [[झितोमिर ओब्लास्त|झितोमिर]]
* [[तेर्नोपिल ओब्लास्त|तेर्नोपिल]]
* [[दोनेत्स्क ओब्लास्त|दोनेत्स्क]]
* [[द्नेप्रोपेत्रोव्स्क ओब्लास्त|द्नेप्रोपेत्रोव्स्क]]
* [[पोल्ताव्हा ओब्लास्त|पोल्ताव्हा]]
* [[मिकोलाइव्ह ओब्लास्त|मिकोलाइव्ह]]
* [[रिव्ह्ने ओब्लास्त|रिव्ह्ने]]
* [[लिव्हिव ओब्लास्त|लिव्हिव]]
* [[लुहान्स्क ओब्लास्त|लुहान्स्क]]
* [[व्हिनित्सिया ओब्लास्त|व्हिनित्सिया]]
* [[व्होलिन ओब्लास्त|व्होलिन]]
* [[सुमी ओब्लास्त|सुमी]]

|group2 = विशेष शहरे
|list2  = 
* [[क्यीव]]
* [[सेव्हास्तोपोल]]

|group3 = स्वायत्त प्रजासत्ताक
|list3  =[[क्राइमिया]]

|group4 = प्रशासनिक केंद्रे
|list4  = 
* [[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क]]
* [[ओदेसा]]
* [[क्रोपिव्नित्स्की]]
* [[क्यीव]]
* [[खार्कीव्ह]]
* [[खेर्सन]]
* [[ख्मेल्नित्स्की]]
* [[चेर्कासी]]
* [[चेर्निव्हत्सी]]
* [[चेर्निहिव्ह]]
* [[उझहोरोड]]
* [[झापोरिझिया]]
* [[झितोमिर]]
* [[तेर्नोपिल]]
* [[दोनेत्स्क]]
* [[द्नेप्रो]]
* [[पोल्ताव्हा]]
* [[मिकोलाइव्ह]]
* [[रिव्ह्ने]]
* [[लिव्हिव]]
* [[लुहान्स्क]]
* [[व्हिनित्सिया]]
* [[लुत्स्क]]
* [[सुमी]]
}}

&lt;noinclude&gt;
[[Category:युक्रेन मार्गक्रमण साचे]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sehaby9q0bwy7098rond5959jc8clqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विजयालक्ष्मी पंडित</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101009</id>
    <revision>
      <id>2680253</id>
      <parentid>2675565</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T09:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17111" sha1="qd3lf2l26urwrql7bxvu1xst555txrg" xml:space="preserve">'''विजयालक्ष्मी पंडित''' (पूर्वाश्रमीच्या नेहरू) (जन्म : [[अलाहाबाद]], १८ ऑगस्ट १९००;  - [[देहरादून]], १ डिसेंबर १९९०) या एक भारतीय मुत्सद्दी आणि राजकारणी होत्या.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/allahabad-city-vijay-laxmi-pandit-was-the-first-woman-to-become-a-cabinet-minister-in-the-british-rule-jagran-special-21374367.html|title=अंग्रेजी हुकूमत में कैबिनेट मंत्री बनने वाली पहली महिला थीं विजय लक्ष्मी पंडित, महिला अधिकारों के लिए संघर्ष में निभाई अग्रणी भूमिका|website=Dainik Jagran|language=hi|access-date=2022-03-31}}&lt;/ref&gt; त्या [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राच्या]] [[महाराष्ट्राच्या राज्यपालांची यादी|६ व्या राज्यपाल]] होत्या आणि [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] [[संयुक्त राष्ट्रे आमसभा|आमसभेच्या]] ८ व्या अध्यक्षा होत्या. या दोन्ही पदावर नियुक्त झालेल्या त्या पहिल्या महिला होत्या.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livehindustan.com/national/story-lok-sabha-elections-history-vijay-lakshmi-pandit-became-the-first-indian-woman-minister-in-british-rule-2444646.html|title=लोकसभा चुनाव इतिहास: ब्रिटिश शासन में विजय लक्ष्मी पंडित बनीं पहली भारतीय महिला मंत्री|website=Hindustan|language=hi|access-date=2022-03-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newstracklive.com/ampnews/article-on-death-anniversary-of-vijaya-lakshmi-pandit-mc23-nu764-ta764-1476394-1.html|title=नेहरू की छोटी बहन थी विजय लक्ष्मी पंडित, जिन्होंने इंदिरा की इमरजेंसी का किया था विरोध {{!}} News Track Live, NewsTrack HIndi 1|website=www.newstracklive.com|access-date=2022-03-31|archive-date=2021-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201141527/https://www.newstracklive.com/ampnews/article-on-death-anniversary-of-vijaya-lakshmi-pandit-mc23-nu764-ta764-1476394-1.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211201141527/https://www.newstracklive.com/ampnews/article-on-death-anniversary-of-vijaya-lakshmi-pandit-mc23-nu764-ta764-1476394-1.html |date=2021-12-01 }}&lt;/ref&gt; त्या भारतातील [[नेहरू-गांधी परिवार|नेहरू-गांधी]] या प्रतिष्ठित राजकीय कुटुंबातील सदस्य होत्या. त्यांचे भाऊ [[जवाहरलाल नेहरू]] हे स्वतंत्र भारताचे पहिले [[पंतप्रधान]] होते, त्यांची भाची [[इंदिरा गांधी]] या भारताच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान होत्या आणि त्यांचे नातू [[राजीव गांधी]] हे भारताचे सहावे पंतप्रधान होते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/knowledge/vijaya-lakshmi-pandit-birth-anniversary-sister-of-jawaharlal-nehru-role-in-history-viks-3697859.html|title=Vijaya Lakshmi Pandit Birth Anniversary: इसलिए भी याद की जाती हैं नेहरू की बहन|date=2021-08-18|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2022-03-31|archive-date=2022-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331184922/https://hindi.news18.com/news/knowledge/vijaya-lakshmi-pandit-birth-anniversary-sister-of-jawaharlal-nehru-role-in-history-viks-3697859.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[सोव्हिएत युनियन]], [[युनायटेड स्टेट्स]] आणि संयुक्त राष्ट्रांमध्ये नेहरूंचे दूत म्हणून काम केल्यानंतर पंडित यांना भारताचे सर्वात महत्त्वाच्या मुत्सद्दी म्हणून [[लंडन|लंडनला]] पाठवण्यात आले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/gender/vijaya-lakshmi-pandit-diplomat-activist-freedom-fighter-also-nehrus-sister-5040070/|title=Vijaya Lakshmi Pandit: Diplomat, Activist, Freedom Fighter, also Nehru’s sister|date=2018-01-26|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-03-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.india.com/education/10-famous-indian-women-you-should-know-on-international-womens-day-1569876/|title=10 Famous Indian Women you should know on International Women’s Day|last=Desk|first=India com Education|date=2016-03-08|website=India.com|language=en|access-date=2022-03-31}}&lt;/ref&gt;  तसेच [[भारताचे संविधान|भारतीय राज्यघटनेचा]] मसुदा तयार करणाऱ्या [[भारतीय संविधान सभा|संविधान सभेचा]] भाग असलेल्या १५ महिलांमध्ये त्या एक होत्या.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/women-s-day-the-only-15-women-who-contributed-to-making-the-indian-constitution-1653496-2020-03-07|title=15 women who contributed in making the Indian Constitution|website=India Today|language=en|access-date=2022-03-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/priyanka-chopra-celebrates-the-women-who-helped-draft-the-indian-constitution-on-republic-day-7161955/|title=Priyanka celebrates the women who helped draft the Indian Constitution on Republic Day|date=2021-01-26|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-03-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tellychakkar.com/movie/movie-news/priyanka-fascinating-understand-importance-of-women-leadership-210127|title=Priyanka: Fascinating to understand importance of women in leadership|website=Tellychakkar.com|language=en|access-date=2022-03-25}}&lt;/ref&gt;{{माहितीचौकट व्यक्ती
| चौकट_रुंदी = 
| नाव = विजयालक्ष्मी पंडित
| चित्र = Vijaya Lakshmi Pandit.jpg
| चित्र_आकारमान = 
| चित्रशीर्षक = विजयालक्ष्मी पंडित
| चित्रशीर्षक_पर्याय = 
| जन्मनाव = विजयालक्ष्मी
| जन्म_दिनांक = १८ ऑगस्ट १९००
| जन्म_स्थान = अलाहाबाद
| मृत्यू_दिनांक = १ डिसेंबर १९९०
| मृत्यू_स्थान = 
| मृत्यू_कारण = 
| कलेवर_सापडलेले_स्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान = 
| चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = 
| निवासस्थान = 
| राष्ट्रीयत्व = भारतीय
| टोपणनावे = 
| वांशिकत्व = 
| नागरिकत्व = भारतीय
| शिक्षण = 
| प्रशिक्षणसंस्था = 
| पेशा = राजकारणी
| कारकीर्द_काळ = 
| मालक = 
| प्रसिद्ध_कामे = 
| मूळ_गाव = 
| पगार = 
| निव्वळ_मालमत्ता = 
| उंची = 
| वजन = 
| ख्याती = 
| पदवी_हुद्दा = राज्यपाल
| कार्यकाळ = १९६२-१९६४
| पूर्ववर्ती = 
| परवर्ती = 
| राजकीय_पक्ष = [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| विरोधक = 
| संचालकमंडळ = 
| धर्म = हिंदु
| जोडीदार = रणजीत सिताराम पंडित
| अपत्ये = नयनतारा सहगल
| वडील = [[मोतीलाल नेहरू]]
| आई = स्वरूप राणी
| नातेवाईक = [[जवाहरलाल नेहरू]]
| पुरस्कार = 
| स्वाक्षरी =
| स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = 
| संकेतस्थळ = 
| तळटिपा = 
| संकीर्ण = 
}}

==बालपण==
१८ ऑगस्ट १९०० साली स्वरूपकुमारी (विजयालक्ष्मी) यांचा [[जन्म]] झाला. त्यांच्या आईचे नाव स्वरूपराणी व वडिलांचे नाव [[मोतीलाल नेहरू]] असे होते. त्यांना एक बहीण व एक भाऊ होता. भावाचे नाव [[जवाहरलाल नेहरू]] व बहिणीचे कृष्णा नेहरू (हाथीसिंग) असे होते. स्वरूपराणींचा स्वभाव आज्ञाधारक व अतिशय सौम्य असा होता. त्या स्वाभिमानी आणि उत्साही होत्या.

==शिक्षण==
पहिली पाच वर्षे स्वरूपकुमारी यांच्या वडिलांनी घरीच एक इंग्रज शासिका नेमलेल्या होत्या. त्या कडक शिस्तीच्या होत्या. स्वरूपकुमारी पाच वर्षांच्या असताना त्या [[इंग्लंड]] येथे गेल्या तेथेही त्यांना शिकवण्यास शासिका नेमल्या, त्यांचे नाव ‘कु’ असे होते. स्वरूप यांचे प्राथमिक [[शिक्षण]] घरीच अध्यापिकांद्वारे झाले. नंतर त्या शिक्षणासाठी स्वित्झर्लंड येथे गेल्या.

अलाहाबादमधील आनंद भवन हे मोतीलाल नेहरूंनी विकत घेतलेले घर होते. सन १९१९ साली ज्यावेळी [[महात्मा गांंधी]] तिथे येऊन राहिले तेव्हा त्या घरातच राहणाऱ्या विजयालक्ष्मी त्यानी पंडित अतिशय भारावून गेल्या. पुढे त्यांनी गांधीजींनी देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी सुरू केलेल्या असहकार आंदोलनात त्यांनी भाग घेतला. त्यानंतर प्रत्येक आंदोलनात त्यांनी भाग घेतला. एका आंदोलनातुन सुटका झाल्यावर परत दुसऱ्या आंदोलनात भाग, असे अनेकदा झाले.

==विवाह==
स्वरूपकुमारी (विजयालक्ष्मी) यांचा राजकारणात प्रवेश झाला. त्यांचा भाऊ व त्यांचे वडील राजकारणातच होते. तेथे स्वरूपकुमारी यांची भेट काठेवाडचे मराठी भाषक बॅरिस्टर आणि विख्यात संस्कृत विद्वान रणजित सीताराम पंडित यांच्याशी झाली. ते अतिशय कुशाग्र [[बुद्धी|बुद्धीचे]] होते. त्यांनी काश्मिरी लेखक कल्हण याच्या 'राजतरंगिणी' या संस्कृत ग्रंथाचे इंग्रजी भाषांतर केले होते. रणजित पंडित आणि स्वरूपकुमारी यांच्या ओळखीचे रूपांतर प्रेमात झाले आणि १० मे १९२१ साली स्वरूप व रणजित पंडित यांचा [[विवाह]] झाला. त्यानंतर स्वरूप नेहरू या ‘विजयालक्ष्मी पंडित’ झाल्या. असहकाराच्या आंदोलनात भाग घेतल्याबद्दल लखनौच्या तुरुंगात टाकलेल्या [[रणजित पंडित]] यांचे तुरुंगातच निधन झाले.

लेखिका [[नयनतारा सहगल]] या उभयतांच्या कन्या. 

==कार्य==
विजयालक्ष्मी पंडित या संसदपटू व उत्तम वक्त्या म्हणून प्रसिद्ध आहेत. २१ विद्यापीठांनी त्यांना डॉक्टरेट ही पदवी देऊन गौरविले.  त्यांनी [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राच्या]] राज्यपाल म्हणून १९६२ ते १९६४ पर्यंत काम केले. १९५३ मध्ये त्या [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] पहिल्या महिला अध्यक्षा बनल्या. [[इ.स. १९६४]]मध्ये त्या [[फूलपूर (लोकसभा मतदारसंघ)|फूलपूर लोकसभा मतदार संघातून]] खासदार म्हणून निवडून आल्या.

विजयालक्ष्मी पंडित या इंग्लंड, रशिया आणि माॅस्को येथे वेगवेगळ्या वेळी भारताच्या राजदूत होत्या. 

==मृत्यू==
विजयालक्ष्मी पंडित यांचा [[मृत्यू]] १ डिसेंबर १९९० रोजी झाला.

==संदर्भ==
* महान स्त्रिया : लेखिका - अनुराधा पोतदार, परी प्रकाशन कोल्हापूर. आवृत्ती-२०१३ 

{{महाराष्ट्राचे राज्यपाल}}

[[वर्ग:महाराष्ट्राचे राज्यपाल]]
[[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]]
[[वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. १९९० मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:जवाहरलाल नेहरू]]
[[वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य]]
[[वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य]]
[[वर्ग:भारतीय संविधान सभेतील महिला सदस्य]]</text>
      <sha1>qd3lf2l26urwrql7bxvu1xst555txrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रॉन पॉल</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102117</id>
    <revision>
      <id>2680226</id>
      <parentid>2128579</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T06:00:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3546" sha1="198p0x844ovdhmpk2xkqxoiqzzw2pvz" xml:space="preserve">[[चित्र:Ron Paul, official Congressional photo portrait, 2007.jpg |thumb|right|250px|{{लेखनाव}}]]
'''रॉनल्ड अर्नेस्ट पॉल''' ([[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]]: ''Ronald Ernest Paul'') ऊर्फ '''रॉन पॉल''' (२० ऑगस्ट, इ.स. १९३५ - हयात) हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] राजकारणी, डॉक्टर व लेखक आहे. ते [[रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका)|रिपब्लिकन]] पक्षाचे सदस्य असून इ.स. १९७९ ते इ.स. १९८५ या काळात त्यांनी [[अमेरिकेच्या प्रतिनिधींचे सभागृह|अमेरिकी प्रतिनिधिगृहात]] [[टेक्सास]] संस्थानाचे प्रतिनिधित्व केले. इ.स. २०१२ सालातील अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीसाठी ते रिपब्लिकन पक्षाची उमेदवारी मिळवण्यासाठी दावा करीत् आहेत. नोव्हेंबर, इ.स. २०११ मध्ये त्यांना विद्यमान अध्यक्ष बराक ओबामा ह्यांच्या विरुद्ध निवडणूक लढण्यासाठी प्रमुख दावेदार मानले गेले आहे, व तळागाळातील तसेच मध्यमवर्गातील जनतेचा त्यांना मोठा पाठींबा मिळत आहे.

पॉल यांनी इ.स. १९८८ व  इ.स. २००८ सालांतल्या अध्यक्षीय निवडणुकींमध्ये उमेदवारी मिळवण्याचा प्रयत्न केला होता. परंतु दोन्ही वेळेस ते असफल ठरले.

अमेरिकेतील तळागाळातील अनेक लोकशाहीवादी चळवळींवर त्यांचा प्रभाव आहे.

== बाह्य दुवे ==
{{कॉमन्स|Ron Paul|{{लेखनाव}}}}
* {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.ronpaul.org/ | title = व्यक्तिगत अधिकृत संकेतस्थळ | भाषा = इंग्लिश | access-date = 2011-11-02 | archive-date = 2012-01-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120130193247/http://ronpaul.org/ | url-status = dead }}

{{विस्तार}}

{{DEFAULTSORT:पॉल,रॉन}}
[[वर्ग:अमेरिकन डॉक्टर]]
[[वर्ग:अमेरिकन राजकारणी]]
[[वर्ग:इंग्लिश लेखक]]
[[वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म]]
[[वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी]]
[[वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>198p0x844ovdhmpk2xkqxoiqzzw2pvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मनोविकार</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123021</id>
    <redirect title="मसुदा:मानसिक आजार" />
    <revision>
      <id>2680277</id>
      <parentid>2679811</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T11:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>9929</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[मानसिक आजार]] to [[मसुदा:मानसिक आजार]]</comment>
      <origin>2680277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="8ro88v31cb8e1a0m5avhl8glhiv2yvg" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[मसुदा:मानसिक आजार]]</text>
      <sha1>8ro88v31cb8e1a0m5avhl8glhiv2yvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>युक्रेनचे ओब्लास्त</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143827</id>
    <revision>
      <id>2680259</id>
      <parentid>1190809</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T09:59:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <origin>2680259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21040" sha1="sg9lhte8jbc14m5i81us48kej3n87k9" xml:space="preserve">'''[[युक्रेन]]''' देश एकूण २४ [[ओब्लास्त]], १ विशेष स्वायत्त प्रदेश ([[क्राइमिया]]) व २ केंद्रशासित शहरे ([[क्यीव]] व [[सेव्हास्तोपोल]]) ह्यांमध्ये विभागला गेला आहे.

{{Image label begin|image=Map of Ukraine political simple city Kiew.png|width={{{width|800}}}|float={{{float|none}}}}}

{{Image label small|x=-68.0|y=-45.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[व्होलिन ओब्लास्त|व्होलिन]]}}
{{Image label small|x=-103.0|y=-40.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[रिव्ह्ने ओब्लास्त|रिव्ह्ने]]}}
{{Image label small|x=-132.0|y=-68.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झितोमिर ओब्लास्त|झितोमिर]]}}
{{Image label small|x=-182.0|y=-95.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्यीव ओब्लास्त|क्यीव]]}}
{{Image label small|x=-105.0|y=-100.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[ख्मेल्नित्स्की ओब्लास्त|ख्मेल्नित्स्की]]}}
{{Image label small|x=-81.0|y=-112.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[तेर्नोपिल ओब्लास्त|तेर्नोपिल]]}}
{{Image label small|x=-65.0|y=-124.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क ओब्लास्त|इ.फ्रा.]]}}
{{Image label small|x=-22.0|y=-130.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झाकारपत्तिया ओब्लास्त|झाकारपत्तिया]]}}
{{Image label small|x=-76.0|y=-142.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्निव्हत्सी ओब्लास्त|चेर्निव्हत्सी]]}}
{{Image label small|x=-135.0|y=-128.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[व्हिनित्सिया ओब्लास्त|व्हिनित्सिया]]}}
{{Image label small|x=-184.0|y=-115.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्कासी ओब्लास्त|चेर्कासी]]}}
{{Image label small|x=-195.0|y=-136.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[किरोव्होराद ओब्लास्त|किरोव्होराद]]}}
{{Image label small|x=-203.0|y=-166.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[मिकोलाइव्ह ओब्लास्त|मिकोलाइव्ह]]}}
{{Image label small|x=-245.0|y=-96.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[पोल्ताव्हा ओब्लास्त|पोल्ताव्हा]]}}
{{Image label small|x=-200.0|y=-54.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्निहिव्ह ओब्लास्त|चेर्निहिव्ह]]}}
{{Image label small|x=-255.0|y=-60.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[सुमी ओब्लास्त|सुमी]]}}
{{Image label small|x=-303.0|y=-95.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[खार्कीव्ह ओब्लास्त|खार्कीव्ह]]}}
{{Image label small|x=-256.0|y=-137.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[द्नेप्रोपेत्रोव्स्क ओब्लास्त|द्नेप्रोपेत्रोव्स्क]]}}
{{Image label small|x=-154.0|y=-210.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[ओदेसा ओब्लास्त|ओदेसा]]}}
{{Image label small|x=-243.0|y=-196.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[खेर्सन ओब्लास्त|खेर्सन]]}}
{{Image label small|x=-283.0|y=-176.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झापोरिझिया ओब्लास्त|झापोरिझिया]]}}
{{Image label small|x=-327.0|y=-148.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[दोनेत्स्क ओब्लास्त|दोनेत्स्क]]}}
{{Image label small|x=-265.0|y=-230.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्राइमिया]]}}
{{Image label small|x=-354.0|y=-110.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[लुहान्स्क ओब्लास्त|लुहान्स्क]]}}
{{Image label small|x=-300.0|y=-214.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[अझोवचा समुद्र|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;अझोवचा समुद्र&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-190.0|y=-247.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[काळा समुद्र|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;काळा समुद्र&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-332.0|y=-39.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[रशिया|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;रशिया&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-136.0|y=-16.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[बेलारूस|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;बेलारूस&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-14.0|y=-55.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[पोलंड|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;पोलंड&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-57.0|y=-205.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[रोमेनिया|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;रोमेनिया&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-135.0|y=-175.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[मोल्दोव्हा|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;मोल्दोव्हा&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-46.0|y=-86.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[लिव्हिव ओब्लास्त|लिव्हिव]]}}
{{Image label|x=-190.0|y=-69.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्यीव|&lt;span style=&quot;color: red; text-decoration: none; font-size:2.0em;&quot;&gt;•&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label|x=-261.0|y=-254.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[सेव्हास्तोपोल|&lt;span style=&quot;color: black; text-decoration: none; font-size:2.0em;&quot;&gt;•&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=-200.0|y=-77.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[द्नीपर नदी|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;द्नीपर&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label end}}

== यादी ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!झेंडा
!शिरस्त्राण
!क्र.
!नाव
!क्षेत्रफळ (कि.मी&lt;sup&gt;२&lt;/sup&gt;)
!लोकसंख्या&lt;br&gt;(२०२१ चा अनुमान)
!लोकसंख्या घनता&lt;br&gt;(व्यक्ति/कि.मी&lt;sup&gt;२&lt;/sup&gt;, २०२१)
!राजधानी
!Governors
!रायोन्सची संख्या
!ह्रोमाडांची संख्या
!नकाशा
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Crimea.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Emblem of Crimea.svg|56x56px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१
| style=&quot;background:#FFC125; color:black&quot; |[[क्रिमियाचे स्वायत्त प्रजासत्ताक]]
|{{Formatnum:26081}}
|{{Nts|1967259}}
|{{Formatnum:75.43}}
|[[सिंफेरोपोल]]
|
|१०
|—
|[[File:Crimea in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Prapor Vinnytskoyi oblasti.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Vinnytsa Oblast.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[व्हिनित्सिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26513}}
|{{Nts|1529123}}
|{{Formatnum:57.67}}
|[[व्हिनित्सिया]]
|[[Nataliya Zabolotna]]
|६
|६३
|[[File:Vinnytsia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Volyn Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Volyn Oblast.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[व्होलिन ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20144}}
|{{Nts|1027397}}
|{{Formatnum:51.00}}
|[[लुत्स्क]]
|[[Roman Viacheslavovych Romanyuk]]
|४
|५४
|[[File:Volyn in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Dnipropetrovsk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Large Coat of Arms of Dnipropetrovsk Oblast.svg|50x50px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[द्नेप्रोपेत्रोव्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31974}}
|{{Nts|3142035}}
|{{Formatnum:98.27}}
|[[द्नेप्रो]]
|[[Vladyslav Haivanenko]]
|७
|८६
|[[File:Dnipropetrovsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Donetsk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Donetsk Oblast 1999.svg|54x54px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[दोनेत्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26517}}
|{{Nts|4100280}}
|{{Formatnum:154.63}}
|[[दोनेत्स्क]]&lt;br&gt;{{small|(de-jure)}}&lt;br&gt;[[Kramatorsk]]&lt;br&gt;{{small|(de-facto)}}
|[[Vadym Filashkin]]
|८
|६६
|[[File:Donetsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Zhytomyr Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Zhytomyr Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |६
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झितोमिर ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:29832}}
|{{Nts|1195495}}
|{{Formatnum:40.07}}
|[[झितोमिर]]
|[[Vitaliy Bunechko]]
|४
|६५
|[[File:Zhytomyr in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Transcarpathian Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Karpatska Ukraina-2 COA.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |७
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झाकारपत्तिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:12777}}
|{{Nts|1250129}}
|{{Formatnum:97.84}}
|[[उझहोरोड]]
|[[Myroslav Biletskyi]]
|६
|६४
|[[File:Zakarpattia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Zaporizhia Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of arms of Zaporizhia Oblast.svg|55x55px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |८
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झापोरिझिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:27180}}
|{{Nts|1666515}}
|{{Formatnum:61.31}}
|[[झापोरिझिया]]
|[[Ivan Fedorov (politician)|Ivan Fedorov]]
|५
|६७
|[[File:Zaporizhia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Ivano-Frankivsk Oblast2.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Ivano-Frankivsk Oblast-COA.svg|53x53px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |९
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:13928}}
|{{Nts|1361109}}
|{{Formatnum:97.72}}
|[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क]]
|[[Svitlana Onyshchuk]]
|६
|६२
|[[File:Map of Ivano-Frankivsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kyiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kiev Oblast.svg|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१०
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[क्यीव ओब्लास्ट]]
|{{Formatnum:28131}}
|{{Nts|1788530}}
|{{Formatnum:63.58}}
|[[क्यीव]]
|[[Mykola Kalashnyk]]
|७
|६९
|[[File:Kyiv (oblast) in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kirovohrad Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kirovohrad Oblast.svg|66x66px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |११
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[किरोव्होराद ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:24588}}
|{{Nts|920128}}
|{{Formatnum:37.42}}
|[[क्रोपिव्नित्स्की]]
|[[Andriy Raykovych]]
|४
|४९
|[[File:Kirovohrad in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Luhansk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms Luhansk Oblast.svg|49x49px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[लुहान्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26684}}
|{{Nts|2121322}}
|{{Formatnum:79.50}}
|[[लुहान्स्क]]&lt;br&gt;{{small|(de-jure)}}&lt;br&gt;[[Sievierodonetsk]]&lt;br&gt;{{small|(de-facto, 2014–2022)}}
|[[Oleksii Kharchenko]]
|८
|३७
|[[File:Luhansk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Lviv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Герб Львовской области.png|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[लिव्हिव ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:21833}}
|{{Nts|2497750}}
|{{Formatnum:114.40}}
|[[लिव्हिव]]
|[[Maksym Kozytskyi]]
|७
|७३
|[[File:Lviv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Mykolaiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Mykolaiv Oblast.svg|67x67px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[मिकोलाइव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:24598}}
|{{Nts|1108394}}
|{{Formatnum:45.06}}
|[[मिकोलाइव्ह]]
|[[Vitalii Kim]]
|४
|५२
|[[File:Mykolaiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Odesa Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Odesa Oblast.svg|49x49px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[ओदेसा ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:33310}}
|{{Nts|2368107}}
|{{Formatnum:71.09}}
|[[ओदेसा]]
|[[Oleh Kiper]]
|७
|९१
|[[File:Odessa in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Poltava Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Poltava Oblast.svg|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१६
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[पोल्ताव्हा ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:28748}}
|{{Nts|1371529}}
|{{Formatnum:47.71}}
|[[पोल्ताव्हा]]
|[[Vitaliy Dyakivnych]]
|४
|६०
|[[File:Poltava in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Rivne Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Rivne Oblast.svg|68x68px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१७
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[रिव्ह्ने ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20047}}
|{{Nts|1148456}}
|{{Formatnum:57.29}}
|[[रिव्ह्ने]]
|[[Oleksandr Koval (politician)|Oleksandr Koval]]
|४
|६४
|[[File:Rivne in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Sumy Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Sumy Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१८
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[सुमी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:23834}}
|{{Nts|1053452}}
|{{Formatnum:44.20}}
|[[सुमी]]
|[[Oleh Hryhorov]]
|५
|५१
|[[File:Sumy in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Ternopil Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Ternopil Oblast.svg|50x50px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१९
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[तेर्नोपिल ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:13823}}
|{{Nts|1030562}}
|{{Formatnum:74.55}}
|[[तेर्नोपिल]]
|[[Taras Pastukh]]
|३
|५५
|[[File:Ternopil in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kharkiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Kharkiv Oblast.svg|59x59px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२०
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[खार्कीव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31415}}
|{{Nts|2633834}}
|{{Formatnum:83.84}}
|[[खार्कीव्ह]]
|[[Oleh Syniehubov]]
|७
|५६
|[[File:Kharkiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kherson Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kherson Oblast.svg|53x53px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२१
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[खेर्सन ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:28461}}
|{{Nts|1016707}}
|{{Formatnum:35.72}}
|[[खेर्सन]]
|[[Oleksandr Prokudin]]
|५
|४९
|[[File:Kherson in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Khmelnytskyi Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Khmelnytskyi Oblast.svg|66x66px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[ख्मेल्नित्स्की ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20645}}
|{{Nts|1243787}}
|{{Formatnum:60.25}}
|[[ख्मेल्नित्स्की]]
|[[Serhii Tiurin]]
|३
|६०
|[[File:Khmelnytskyi in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Cherkasy Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Cherkasy Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्कासी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20900}}
|{{Nts|1178266}}
|{{Formatnum:56.38}}
|[[चेर्कासी]]
|[[Ihor Taburets]]
|४
|६६
|[[File:Cherkasy in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Chernivtsi Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Chernivtsi Oblast.svg|52x52px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्निव्हत्सी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:8097}}
|{{Nts|896566}}
|{{Formatnum:110.73}}
|[[चेर्निव्हत्सी]]
|[[Ruslan Osypenko]]
|३
|५२
|[[File:Chernivtsi in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Chernihiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Chernihiv Oblast.svg|57x57px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्निहिव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31865}}
|{{Nts|976701}}
|{{Formatnum:30.65}}
|[[चेर्निहिव्ह]]
|[[Vyacheslav Chaus]]
|५
|५७
|[[File:Chernihiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kyiv Kurovskyi.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Kyiv Kurovskyi.svg|64x64px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२६
| style=&quot;background:#00FF7F; color:black&quot; |[[क्यीव]]
|{{Formatnum:839}}
|{{Nts|2962180}}
|{{Formatnum:3530.61}}
|[[क्यीव]]
|[[Vitali Klitschko]]
|१०
|—
|[[File:Kiev (city) in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Sevastopol.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Sevastopol.svg|58x58px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२७
| style=&quot;background:#00FF7F; color:black&quot; |[[सेव्हास्तोपोल]]
|{{Formatnum:864}}
|{{Nts|385870}}
|{{Formatnum:446.61}}
|[[सेव्हास्तोपोल]]
|—
|४
|—
|[[File:Sevastopol in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

{{युक्रेनचे राजकीय विभाग}}

[[वर्ग:युक्रेनचे ओब्लास्त|*]]
[[वर्ग:युरोपातील देशांचे प्रशासकीय विभाग]]‎</text>
      <sha1>sg9lhte8jbc14m5i81us48kej3n87k9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680260</id>
      <parentid>2680259</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T10:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <comment>/* यादी */</comment>
      <origin>2680260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20418" sha1="tq9bkmk0huzs2f09pt3pz2gh4itxtfq" xml:space="preserve">'''[[युक्रेन]]''' देश एकूण २४ [[ओब्लास्त]], १ विशेष स्वायत्त प्रदेश ([[क्राइमिया]]) व २ केंद्रशासित शहरे ([[क्यीव]] व [[सेव्हास्तोपोल]]) ह्यांमध्ये विभागला गेला आहे.

{{Image label begin|image=Map of Ukraine political simple city Kiew.png|width={{{width|800}}}|float={{{float|none}}}}}

{{Image label small|x=-68.0|y=-45.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[व्होलिन ओब्लास्त|व्होलिन]]}}
{{Image label small|x=-103.0|y=-40.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[रिव्ह्ने ओब्लास्त|रिव्ह्ने]]}}
{{Image label small|x=-132.0|y=-68.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झितोमिर ओब्लास्त|झितोमिर]]}}
{{Image label small|x=-182.0|y=-95.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्यीव ओब्लास्त|क्यीव]]}}
{{Image label small|x=-105.0|y=-100.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[ख्मेल्नित्स्की ओब्लास्त|ख्मेल्नित्स्की]]}}
{{Image label small|x=-81.0|y=-112.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[तेर्नोपिल ओब्लास्त|तेर्नोपिल]]}}
{{Image label small|x=-65.0|y=-124.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क ओब्लास्त|इ.फ्रा.]]}}
{{Image label small|x=-22.0|y=-130.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झाकारपत्तिया ओब्लास्त|झाकारपत्तिया]]}}
{{Image label small|x=-76.0|y=-142.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्निव्हत्सी ओब्लास्त|चेर्निव्हत्सी]]}}
{{Image label small|x=-135.0|y=-128.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[व्हिनित्सिया ओब्लास्त|व्हिनित्सिया]]}}
{{Image label small|x=-184.0|y=-115.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्कासी ओब्लास्त|चेर्कासी]]}}
{{Image label small|x=-195.0|y=-136.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[किरोव्होराद ओब्लास्त|किरोव्होराद]]}}
{{Image label small|x=-203.0|y=-166.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[मिकोलाइव्ह ओब्लास्त|मिकोलाइव्ह]]}}
{{Image label small|x=-245.0|y=-96.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[पोल्ताव्हा ओब्लास्त|पोल्ताव्हा]]}}
{{Image label small|x=-200.0|y=-54.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्निहिव्ह ओब्लास्त|चेर्निहिव्ह]]}}
{{Image label small|x=-255.0|y=-60.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[सुमी ओब्लास्त|सुमी]]}}
{{Image label small|x=-303.0|y=-95.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[खार्कीव्ह ओब्लास्त|खार्कीव्ह]]}}
{{Image label small|x=-256.0|y=-137.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[द्नेप्रोपेत्रोव्स्क ओब्लास्त|द्नेप्रोपेत्रोव्स्क]]}}
{{Image label small|x=-154.0|y=-210.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[ओदेसा ओब्लास्त|ओदेसा]]}}
{{Image label small|x=-243.0|y=-196.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[खेर्सन ओब्लास्त|खेर्सन]]}}
{{Image label small|x=-283.0|y=-176.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झापोरिझिया ओब्लास्त|झापोरिझिया]]}}
{{Image label small|x=-327.0|y=-148.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[दोनेत्स्क ओब्लास्त|दोनेत्स्क]]}}
{{Image label small|x=-265.0|y=-230.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्राइमिया]]}}
{{Image label small|x=-354.0|y=-110.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[लुहान्स्क ओब्लास्त|लुहान्स्क]]}}
{{Image label small|x=-300.0|y=-214.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[अझोवचा समुद्र|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;अझोवचा समुद्र&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-190.0|y=-247.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[काळा समुद्र|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;काळा समुद्र&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-332.0|y=-39.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[रशिया|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;रशिया&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-136.0|y=-16.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[बेलारूस|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;बेलारूस&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-14.0|y=-55.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[पोलंड|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;पोलंड&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-57.0|y=-205.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[रोमेनिया|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;रोमेनिया&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-135.0|y=-175.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[मोल्दोव्हा|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;मोल्दोव्हा&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-46.0|y=-86.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[लिव्हिव ओब्लास्त|लिव्हिव]]}}
{{Image label|x=-190.0|y=-69.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्यीव|&lt;span style=&quot;color: red; text-decoration: none; font-size:2.0em;&quot;&gt;•&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label|x=-261.0|y=-254.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[सेव्हास्तोपोल|&lt;span style=&quot;color: black; text-decoration: none; font-size:2.0em;&quot;&gt;•&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=-200.0|y=-77.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[द्नीपर नदी|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;द्नीपर&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label end}}

== यादी ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!झेंडा
!शिरस्त्राण
!क्र.
!नाव
!क्षेत्रफळ (कि.मी&lt;sup&gt;२&lt;/sup&gt;)
!लोकसंख्या&lt;br&gt;(२०२१ चा अनुमान)
!लोकसंख्या घनता&lt;br&gt;(व्यक्ति/कि.मी&lt;sup&gt;२&lt;/sup&gt;, २०२१)
!राजधानी
!रायोन्सची संख्या
!ह्रोमाडांची संख्या
!नकाशा
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Crimea.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Emblem of Crimea.svg|56x56px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१
| style=&quot;background:#FFC125; color:black&quot; |[[क्रिमियाचे स्वायत्त प्रजासत्ताक]]
|{{Formatnum:26081}}
|{{Nts|1967259}}
|{{Formatnum:75.43}}
|[[सिंफेरोपोल]]
|१०
|—
|[[File:Crimea in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Prapor Vinnytskoyi oblasti.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Vinnytsa Oblast.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[व्हिनित्सिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26513}}
|{{Nts|1529123}}
|{{Formatnum:57.67}}
|[[व्हिनित्सिया]]
|६
|६३
|[[File:Vinnytsia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Volyn Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Volyn Oblast.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[व्होलिन ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20144}}
|{{Nts|1027397}}
|{{Formatnum:51.00}}
|[[लुत्स्क]]
|४
|५४
|[[File:Volyn in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Dnipropetrovsk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Large Coat of Arms of Dnipropetrovsk Oblast.svg|50x50px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[द्नेप्रोपेत्रोव्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31974}}
|{{Nts|3142035}}
|{{Formatnum:98.27}}
|[[द्नेप्रो]]
|७
|८६
|[[File:Dnipropetrovsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Donetsk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Donetsk Oblast 1999.svg|54x54px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[दोनेत्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26517}}
|{{Nts|4100280}}
|{{Formatnum:154.63}}
|[[दोनेत्स्क]]&lt;br&gt;{{small|(de-jure)}}&lt;br&gt;[[Kramatorsk]]&lt;br&gt;{{small|(de-facto)}}
|८
|६६
|[[File:Donetsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Zhytomyr Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Zhytomyr Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |६
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झितोमिर ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:29832}}
|{{Nts|1195495}}
|{{Formatnum:40.07}}
|[[झितोमिर]]
|४
|६५
|[[File:Zhytomyr in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Transcarpathian Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Karpatska Ukraina-2 COA.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |७
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झाकारपत्तिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:12777}}
|{{Nts|1250129}}
|{{Formatnum:97.84}}
|[[उझहोरोड]]
|६
|६४
|[[File:Zakarpattia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Zaporizhia Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of arms of Zaporizhia Oblast.svg|55x55px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |८
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झापोरिझिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:27180}}
|{{Nts|1666515}}
|{{Formatnum:61.31}}
|[[झापोरिझिया]]
|५
|६७
|[[File:Zaporizhia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Ivano-Frankivsk Oblast2.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Ivano-Frankivsk Oblast-COA.svg|53x53px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |९
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:13928}}
|{{Nts|1361109}}
|{{Formatnum:97.72}}
|[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क]]
|६
|६२
|[[File:Map of Ivano-Frankivsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kyiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kiev Oblast.svg|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१०
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[क्यीव ओब्लास्ट]]
|{{Formatnum:28131}}
|{{Nts|1788530}}
|{{Formatnum:63.58}}
|[[क्यीव]]
|७
|६९
|[[File:Kyiv (oblast) in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kirovohrad Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kirovohrad Oblast.svg|66x66px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |११
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[किरोव्होराद ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:24588}}
|{{Nts|920128}}
|{{Formatnum:37.42}}
|[[क्रोपिव्नित्स्की]]
|४
|४९
|[[File:Kirovohrad in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Luhansk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms Luhansk Oblast.svg|49x49px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[लुहान्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26684}}
|{{Nts|2121322}}
|{{Formatnum:79.50}}
|[[लुहान्स्क]]&lt;br&gt;{{small|(de-jure)}}&lt;br&gt;[[Sievierodonetsk]]&lt;br&gt;{{small|(de-facto, 2014–2022)}}
|८
|३७
|[[File:Luhansk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Lviv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Герб Львовской области.png|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[लिव्हिव ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:21833}}
|{{Nts|2497750}}
|{{Formatnum:114.40}}
|[[लिव्हिव]]
|७
|७३
|[[File:Lviv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Mykolaiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Mykolaiv Oblast.svg|67x67px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[मिकोलाइव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:24598}}
|{{Nts|1108394}}
|{{Formatnum:45.06}}
|[[मिकोलाइव्ह]]
|४
|५२
|[[File:Mykolaiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Odesa Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Odesa Oblast.svg|49x49px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[ओदेसा ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:33310}}
|{{Nts|2368107}}
|{{Formatnum:71.09}}
|[[ओदेसा]]
|७
|९१
|[[File:Odessa in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Poltava Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Poltava Oblast.svg|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१६
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[पोल्ताव्हा ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:28748}}
|{{Nts|1371529}}
|{{Formatnum:47.71}}
|[[पोल्ताव्हा]]
|४
|६०
|[[File:Poltava in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Rivne Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Rivne Oblast.svg|68x68px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१७
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[रिव्ह्ने ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20047}}
|{{Nts|1148456}}
|{{Formatnum:57.29}}
|[[रिव्ह्ने]]
|४
|६४
|[[File:Rivne in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Sumy Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Sumy Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१८
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[सुमी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:23834}}
|{{Nts|1053452}}
|{{Formatnum:44.20}}
|[[सुमी]]
|५
|५१
|[[File:Sumy in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Ternopil Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Ternopil Oblast.svg|50x50px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१९
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[तेर्नोपिल ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:13823}}
|{{Nts|1030562}}
|{{Formatnum:74.55}}
|[[तेर्नोपिल]]
|३
|५५
|[[File:Ternopil in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kharkiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Kharkiv Oblast.svg|59x59px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२०
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[खार्कीव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31415}}
|{{Nts|2633834}}
|{{Formatnum:83.84}}
|[[खार्कीव्ह]]
|७
|५६
|[[File:Kharkiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kherson Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kherson Oblast.svg|53x53px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२१
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[खेर्सन ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:28461}}
|{{Nts|1016707}}
|{{Formatnum:35.72}}
|[[खेर्सन]]
|५
|४९
|[[File:Kherson in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Khmelnytskyi Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Khmelnytskyi Oblast.svg|66x66px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[ख्मेल्नित्स्की ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20645}}
|{{Nts|1243787}}
|{{Formatnum:60.25}}
|[[ख्मेल्नित्स्की]]
|३
|६०
|[[File:Khmelnytskyi in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Cherkasy Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Cherkasy Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्कासी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20900}}
|{{Nts|1178266}}
|{{Formatnum:56.38}}
|[[चेर्कासी]]
|४
|६६
|[[File:Cherkasy in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Chernivtsi Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Chernivtsi Oblast.svg|52x52px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्निव्हत्सी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:8097}}
|{{Nts|896566}}
|{{Formatnum:110.73}}
|[[चेर्निव्हत्सी]]
|३
|५२
|[[File:Chernivtsi in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Chernihiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Chernihiv Oblast.svg|57x57px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्निहिव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31865}}
|{{Nts|976701}}
|{{Formatnum:30.65}}
|[[चेर्निहिव्ह]]
|५
|५७
|[[File:Chernihiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kyiv Kurovskyi.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Kyiv Kurovskyi.svg|64x64px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२६
| style=&quot;background:#00FF7F; color:black&quot; |[[क्यीव]]
|{{Formatnum:839}}
|{{Nts|2962180}}
|{{Formatnum:3530.61}}
|[[क्यीव]]
|१०
|—
|[[File:Kiev (city) in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Sevastopol.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Sevastopol.svg|58x58px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२७
| style=&quot;background:#00FF7F; color:black&quot; |[[सेव्हास्तोपोल]]
|{{Formatnum:864}}
|{{Nts|385870}}
|{{Formatnum:446.61}}
|[[सेव्हास्तोपोल]]
|४
|—
|[[File:Sevastopol in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

{{युक्रेनचे राजकीय विभाग}}

[[वर्ग:युक्रेनचे ओब्लास्त|*]]
[[वर्ग:युरोपातील देशांचे प्रशासकीय विभाग]]‎</text>
      <sha1>tq9bkmk0huzs2f09pt3pz2gh4itxtfq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680263</id>
      <parentid>2680260</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T10:13:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <origin>2680263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23991" sha1="toa0tshgbgmfjpnsapfqmlad2phikq5" xml:space="preserve">'''[[युक्रेन]]''' देश हा एकूण २४ [[ओब्लास्त]], १ विशेष स्वायत्त प्रदेश ([[क्राइमिया]]) व २ केंद्रशासित शहरे ([[क्यीव]] व [[सेव्हास्तोपोल]]) ह्यांमध्ये विभागला गेला आहे. प्रत्येक ओब्लास्त हा पूढे रायोन आणि ह्रोमाड मध्ये विभागले आहे; रायोनांची संख्या १३६ आहे तर ह्रोमाडांची संख्या १४६९ आहे.&lt;ref&gt;[http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7502/a002 Regions of Ukraine and their composition] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111226134808/http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7502/a002|date=2011-12-26}}. [[Verkhovna Rada]] website.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Paul D'Anieri]], [[Robert Kravchuk]], and [[Taras Kuzio]] (1999). ''[https://books.google.com/books?id=zm0WAQAAIAAJ&amp;q=Ukraine+27+regions:+24+oblasts,+autonomous+republic+cities+with+special+status Politics and society in Ukraine]''. [[Westview Press]]. p. 292. {{ISBN|0-8133-3538-8}}&lt;/ref&gt; जुलै २०२० मधील प्रशासनिक सुधारण्यात ४९० पारंपरिक रायनांपैकी बहुतेक आणि २०२० पूर्वीच्या ११८ प्रादेशिक महत्त्वाच्या शहरांचा समावेश हा एकूण १३६ पुनर्गठित रायनांमध्ये, किंवा युक्रेनमधील जिल्ह्यांमध्ये करण्यात आला.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=LiWebRadaAdmin |date=2015-05-22 |title=Реформа територіального устрою України |url=https://silrada.org/reforma-terytorialnogo-ustroyu-ukrayiny/ |access-date=2022-10-20 |website=Silrada.org |language=uk |archive-date=20 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020191444/https://silrada.org/reforma-terytorialnogo-ustroyu-ukrayiny/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

क्राइमियाच्या (२०१४) आणि आग्नेय युक्रेनच्या रशियन फेडरेशन कडून एकत्रिकरणानंतर (२०२२), [[क्रिमियाचे स्वायत्त प्रजासत्ताक]], [[सेव्हास्तोपोल]] तसेच [[दोनेत्स्क ओब्लास्त|दोनेत्स्क]], [[खेर्सन ओब्लास्त|खेर्सन]], [[लुहान्स्क ओब्लास्त|लुहान्स्क]] आणि [[झापोरिझिया ओब्लास्त|झापोरिझिया]] ओब्लास्तांच्या काही भागांवर ''तत्त्वतः'' रशियन फेडरेशनचे प्रशासन आले. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर, बहुसंख्य देशांनी रशियाच्या ह्या दाव्यांना मान्यता दिलेली नाही.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2022-09-30 |title=Putin signs documents to illegally annex four Ukrainian regions, in drastic escalation of Russia's war |language=en-CA |work=The Globe and Mail |url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-putin-signs-documents-to-unlawfully-claim-4-ukrainian-regions-in/ |access-date=2023-05-05 |archive-date=1 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001031159/https://www.theglobeandmail.com/world/article-putin-signs-documents-to-unlawfully-claim-4-ukrainian-regions-in/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== नकाशा ==
{{Image label begin|image=Map of Ukraine political simple city Kiew.png|width={{{width|800}}}|float={{{float|none}}}}}

{{Image label small|x=-68.0|y=-45.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[व्होलिन ओब्लास्त|व्होलिन]]}}
{{Image label small|x=-103.0|y=-40.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[रिव्ह्ने ओब्लास्त|रिव्ह्ने]]}}
{{Image label small|x=-132.0|y=-68.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झितोमिर ओब्लास्त|झितोमिर]]}}
{{Image label small|x=-182.0|y=-95.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्यीव ओब्लास्त|क्यीव]]}}
{{Image label small|x=-105.0|y=-100.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[ख्मेल्नित्स्की ओब्लास्त|ख्मेल्नित्स्की]]}}
{{Image label small|x=-81.0|y=-112.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[तेर्नोपिल ओब्लास्त|तेर्नोपिल]]}}
{{Image label small|x=-65.0|y=-124.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क ओब्लास्त|इ.फ्रा.]]}}
{{Image label small|x=-22.0|y=-130.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झाकारपत्तिया ओब्लास्त|झाकारपत्तिया]]}}
{{Image label small|x=-76.0|y=-142.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्निव्हत्सी ओब्लास्त|चेर्निव्हत्सी]]}}
{{Image label small|x=-135.0|y=-128.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[व्हिनित्सिया ओब्लास्त|व्हिनित्सिया]]}}
{{Image label small|x=-184.0|y=-115.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्कासी ओब्लास्त|चेर्कासी]]}}
{{Image label small|x=-195.0|y=-136.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[किरोव्होराद ओब्लास्त|किरोव्होराद]]}}
{{Image label small|x=-203.0|y=-166.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[मिकोलाइव्ह ओब्लास्त|मिकोलाइव्ह]]}}
{{Image label small|x=-245.0|y=-96.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[पोल्ताव्हा ओब्लास्त|पोल्ताव्हा]]}}
{{Image label small|x=-200.0|y=-54.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्निहिव्ह ओब्लास्त|चेर्निहिव्ह]]}}
{{Image label small|x=-255.0|y=-60.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[सुमी ओब्लास्त|सुमी]]}}
{{Image label small|x=-303.0|y=-95.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[खार्कीव्ह ओब्लास्त|खार्कीव्ह]]}}
{{Image label small|x=-256.0|y=-137.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[द्नेप्रोपेत्रोव्स्क ओब्लास्त|द्नेप्रोपेत्रोव्स्क]]}}
{{Image label small|x=-154.0|y=-210.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[ओदेसा ओब्लास्त|ओदेसा]]}}
{{Image label small|x=-243.0|y=-196.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[खेर्सन ओब्लास्त|खेर्सन]]}}
{{Image label small|x=-283.0|y=-176.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झापोरिझिया ओब्लास्त|झापोरिझिया]]}}
{{Image label small|x=-327.0|y=-148.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[दोनेत्स्क ओब्लास्त|दोनेत्स्क]]}}
{{Image label small|x=-265.0|y=-230.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्राइमिया]]}}
{{Image label small|x=-354.0|y=-110.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[लुहान्स्क ओब्लास्त|लुहान्स्क]]}}
{{Image label small|x=-300.0|y=-214.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[अझोवचा समुद्र|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;अझोवचा समुद्र&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-190.0|y=-247.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[काळा समुद्र|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;काळा समुद्र&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-332.0|y=-39.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[रशिया|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;रशिया&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-136.0|y=-16.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[बेलारूस|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;बेलारूस&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-14.0|y=-55.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[पोलंड|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;पोलंड&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-57.0|y=-205.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[रोमेनिया|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;रोमेनिया&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-135.0|y=-175.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[मोल्दोव्हा|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;मोल्दोव्हा&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-46.0|y=-86.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[लिव्हिव ओब्लास्त|लिव्हिव]]}}
{{Image label|x=-190.0|y=-69.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्यीव|&lt;span style=&quot;color: red; text-decoration: none; font-size:2.0em;&quot;&gt;•&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label|x=-261.0|y=-254.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[सेव्हास्तोपोल|&lt;span style=&quot;color: black; text-decoration: none; font-size:2.0em;&quot;&gt;•&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=-200.0|y=-77.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[द्नीपर नदी|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;द्नीपर&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label end}}

== यादी ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!झेंडा
!शिरस्त्राण
!क्र.
!नाव
!क्षेत्रफळ (कि.मी&lt;sup&gt;२&lt;/sup&gt;)
!लोकसंख्या&lt;br&gt;(२०२१ चा अनुमान)
!लोकसंख्या घनता&lt;br&gt;(व्यक्ति/कि.मी&lt;sup&gt;२&lt;/sup&gt;, २०२१)
!राजधानी
!रायोनांची संख्या
!ह्रोमाडांची संख्या
!नकाशा
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Crimea.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Emblem of Crimea.svg|56x56px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१
| style=&quot;background:#FFC125; color:black&quot; |[[क्रिमियाचे स्वायत्त प्रजासत्ताक]]
|{{Formatnum:26081}}
|{{Nts|1967259}}
|{{Formatnum:75.43}}
|[[सिंफेरोपोल]]
|१०
|—
|[[File:Crimea in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Prapor Vinnytskoyi oblasti.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Vinnytsa Oblast.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[व्हिनित्सिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26513}}
|{{Nts|1529123}}
|{{Formatnum:57.67}}
|[[व्हिनित्सिया]]
|६
|६३
|[[File:Vinnytsia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Volyn Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Volyn Oblast.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[व्होलिन ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20144}}
|{{Nts|1027397}}
|{{Formatnum:51.00}}
|[[लुत्स्क]]
|४
|५४
|[[File:Volyn in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Dnipropetrovsk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Large Coat of Arms of Dnipropetrovsk Oblast.svg|50x50px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[द्नेप्रोपेत्रोव्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31974}}
|{{Nts|3142035}}
|{{Formatnum:98.27}}
|[[द्नेप्रो]]
|७
|८६
|[[File:Dnipropetrovsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Donetsk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Donetsk Oblast 1999.svg|54x54px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[दोनेत्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26517}}
|{{Nts|4100280}}
|{{Formatnum:154.63}}
|[[दोनेत्स्क]]&lt;br&gt;{{small|(de-jure)}}&lt;br&gt;[[Kramatorsk]]&lt;br&gt;{{small|(de-facto)}}
|८
|६६
|[[File:Donetsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Zhytomyr Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Zhytomyr Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |६
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झितोमिर ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:29832}}
|{{Nts|1195495}}
|{{Formatnum:40.07}}
|[[झितोमिर]]
|४
|६५
|[[File:Zhytomyr in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Transcarpathian Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Karpatska Ukraina-2 COA.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |७
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झाकारपत्तिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:12777}}
|{{Nts|1250129}}
|{{Formatnum:97.84}}
|[[उझहोरोड]]
|६
|६४
|[[File:Zakarpattia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Zaporizhia Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of arms of Zaporizhia Oblast.svg|55x55px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |८
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झापोरिझिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:27180}}
|{{Nts|1666515}}
|{{Formatnum:61.31}}
|[[झापोरिझिया]]
|५
|६७
|[[File:Zaporizhia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Ivano-Frankivsk Oblast2.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Ivano-Frankivsk Oblast-COA.svg|53x53px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |९
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:13928}}
|{{Nts|1361109}}
|{{Formatnum:97.72}}
|[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क]]
|६
|६२
|[[File:Map of Ivano-Frankivsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kyiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kiev Oblast.svg|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१०
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[क्यीव ओब्लास्ट]]
|{{Formatnum:28131}}
|{{Nts|1788530}}
|{{Formatnum:63.58}}
|[[क्यीव]]
|७
|६९
|[[File:Kyiv (oblast) in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kirovohrad Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kirovohrad Oblast.svg|66x66px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |११
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[किरोव्होराद ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:24588}}
|{{Nts|920128}}
|{{Formatnum:37.42}}
|[[क्रोपिव्नित्स्की]]
|४
|४९
|[[File:Kirovohrad in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Luhansk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms Luhansk Oblast.svg|49x49px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[लुहान्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26684}}
|{{Nts|2121322}}
|{{Formatnum:79.50}}
|[[लुहान्स्क]]&lt;br&gt;{{small|(de-jure)}}&lt;br&gt;[[Sievierodonetsk]]&lt;br&gt;{{small|(de-facto, 2014–2022)}}
|८
|३७
|[[File:Luhansk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Lviv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Герб Львовской области.png|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[लिव्हिव ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:21833}}
|{{Nts|2497750}}
|{{Formatnum:114.40}}
|[[लिव्हिव]]
|७
|७३
|[[File:Lviv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Mykolaiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Mykolaiv Oblast.svg|67x67px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[मिकोलाइव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:24598}}
|{{Nts|1108394}}
|{{Formatnum:45.06}}
|[[मिकोलाइव्ह]]
|४
|५२
|[[File:Mykolaiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Odesa Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Odesa Oblast.svg|49x49px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[ओदेसा ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:33310}}
|{{Nts|2368107}}
|{{Formatnum:71.09}}
|[[ओदेसा]]
|७
|९१
|[[File:Odessa in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Poltava Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Poltava Oblast.svg|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१६
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[पोल्ताव्हा ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:28748}}
|{{Nts|1371529}}
|{{Formatnum:47.71}}
|[[पोल्ताव्हा]]
|४
|६०
|[[File:Poltava in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Rivne Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Rivne Oblast.svg|68x68px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१७
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[रिव्ह्ने ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20047}}
|{{Nts|1148456}}
|{{Formatnum:57.29}}
|[[रिव्ह्ने]]
|४
|६४
|[[File:Rivne in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Sumy Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Sumy Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१८
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[सुमी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:23834}}
|{{Nts|1053452}}
|{{Formatnum:44.20}}
|[[सुमी]]
|५
|५१
|[[File:Sumy in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Ternopil Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Ternopil Oblast.svg|50x50px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१९
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[तेर्नोपिल ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:13823}}
|{{Nts|1030562}}
|{{Formatnum:74.55}}
|[[तेर्नोपिल]]
|३
|५५
|[[File:Ternopil in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kharkiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Kharkiv Oblast.svg|59x59px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२०
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[खार्कीव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31415}}
|{{Nts|2633834}}
|{{Formatnum:83.84}}
|[[खार्कीव्ह]]
|७
|५६
|[[File:Kharkiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kherson Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kherson Oblast.svg|53x53px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२१
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[खेर्सन ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:28461}}
|{{Nts|1016707}}
|{{Formatnum:35.72}}
|[[खेर्सन]]
|५
|४९
|[[File:Kherson in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Khmelnytskyi Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Khmelnytskyi Oblast.svg|66x66px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[ख्मेल्नित्स्की ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20645}}
|{{Nts|1243787}}
|{{Formatnum:60.25}}
|[[ख्मेल्नित्स्की]]
|३
|६०
|[[File:Khmelnytskyi in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Cherkasy Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Cherkasy Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्कासी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20900}}
|{{Nts|1178266}}
|{{Formatnum:56.38}}
|[[चेर्कासी]]
|४
|६६
|[[File:Cherkasy in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Chernivtsi Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Chernivtsi Oblast.svg|52x52px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्निव्हत्सी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:8097}}
|{{Nts|896566}}
|{{Formatnum:110.73}}
|[[चेर्निव्हत्सी]]
|३
|५२
|[[File:Chernivtsi in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Chernihiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Chernihiv Oblast.svg|57x57px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्निहिव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31865}}
|{{Nts|976701}}
|{{Formatnum:30.65}}
|[[चेर्निहिव्ह]]
|५
|५७
|[[File:Chernihiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kyiv Kurovskyi.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Kyiv Kurovskyi.svg|64x64px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२६
| style=&quot;background:#00FF7F; color:black&quot; |[[क्यीव]]
|{{Formatnum:839}}
|{{Nts|2962180}}
|{{Formatnum:3530.61}}
|[[क्यीव]]
|१०
|—
|[[File:Kiev (city) in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Sevastopol.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Sevastopol.svg|58x58px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२७
| style=&quot;background:#00FF7F; color:black&quot; |[[सेव्हास्तोपोल]]
|{{Formatnum:864}}
|{{Nts|385870}}
|{{Formatnum:446.61}}
|[[सेव्हास्तोपोल]]
|४
|—
|[[File:Sevastopol in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

{{युक्रेनचे राजकीय विभाग}}

[[वर्ग:युक्रेनचे ओब्लास्त|*]]
[[वर्ग:युरोपातील देशांचे प्रशासकीय विभाग]]‎</text>
      <sha1>toa0tshgbgmfjpnsapfqmlad2phikq5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680264</id>
      <parentid>2680263</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T10:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — योग्य दीर्घ वेलांटी ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य दीर्घ वेलांटी|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2680264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23991" sha1="ekzl20qvijqvvo29wd2didit0lu867s" xml:space="preserve">'''[[युक्रेन]]''' देश हा एकूण २४ [[ओब्लास्त]], १ विशेष स्वायत्त प्रदेश ([[क्राइमिया]]) व २ केंद्रशासित शहरे ([[क्यीव]] व [[सेव्हास्तोपोल]]) ह्यांमध्ये विभागला गेला आहे. प्रत्येक ओब्लास्त हा पूढे रायोन आणि ह्रोमाड मध्ये विभागले आहे; रायोनांची संख्या १३६ आहे तर ह्रोमाडांची संख्या १४६९ आहे.&lt;ref&gt;[http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7502/a002 Regions of Ukraine and their composition] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111226134808/http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7502/a002|date=2011-12-26}}. [[Verkhovna Rada]] website.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Paul D'Anieri]], [[Robert Kravchuk]], and [[Taras Kuzio]] (1999). ''[https://books.google.com/books?id=zm0WAQAAIAAJ&amp;q=Ukraine+27+regions:+24+oblasts,+autonomous+republic+cities+with+special+status Politics and society in Ukraine]''. [[Westview Press]]. p. 292. {{ISBN|0-8133-3538-8}}&lt;/ref&gt; जुलै २०२० मधील प्रशासनिक सुधारण्यात ४९० पारंपरिक रायनांपैकी बहुतेक आणि २०२० पूर्वीच्या ११८ प्रादेशिक महत्त्वाच्या शहरांचा समावेश हा एकूण १३६ पुनर्गठित रायनांमध्ये, किंवा युक्रेनमधील जिल्ह्यांमध्ये करण्यात आला.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=LiWebRadaAdmin |date=2015-05-22 |title=Реформа територіального устрою України |url=https://silrada.org/reforma-terytorialnogo-ustroyu-ukrayiny/ |access-date=2022-10-20 |website=Silrada.org |language=uk |archive-date=20 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020191444/https://silrada.org/reforma-terytorialnogo-ustroyu-ukrayiny/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

क्राइमियाच्या (२०१४) आणि आग्नेय युक्रेनच्या रशियन फेडरेशन कडून एकत्रीकरणानंतर (२०२२), [[क्रिमियाचे स्वायत्त प्रजासत्ताक]], [[सेव्हास्तोपोल]] तसेच [[दोनेत्स्क ओब्लास्त|दोनेत्स्क]], [[खेर्सन ओब्लास्त|खेर्सन]], [[लुहान्स्क ओब्लास्त|लुहान्स्क]] आणि [[झापोरिझिया ओब्लास्त|झापोरिझिया]] ओब्लास्तांच्या काही भागांवर ''तत्त्वतः'' रशियन फेडरेशनचे प्रशासन आले. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर, बहुसंख्य देशांनी रशियाच्या ह्या दाव्यांना मान्यता दिलेली नाही.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2022-09-30 |title=Putin signs documents to illegally annex four Ukrainian regions, in drastic escalation of Russia's war |language=en-CA |work=The Globe and Mail |url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-putin-signs-documents-to-unlawfully-claim-4-ukrainian-regions-in/ |access-date=2023-05-05 |archive-date=1 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001031159/https://www.theglobeandmail.com/world/article-putin-signs-documents-to-unlawfully-claim-4-ukrainian-regions-in/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== नकाशा ==
{{Image label begin|image=Map of Ukraine political simple city Kiew.png|width={{{width|800}}}|float={{{float|none}}}}}

{{Image label small|x=-68.0|y=-45.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[व्होलिन ओब्लास्त|व्होलिन]]}}
{{Image label small|x=-103.0|y=-40.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[रिव्ह्ने ओब्लास्त|रिव्ह्ने]]}}
{{Image label small|x=-132.0|y=-68.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झितोमिर ओब्लास्त|झितोमिर]]}}
{{Image label small|x=-182.0|y=-95.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्यीव ओब्लास्त|क्यीव]]}}
{{Image label small|x=-105.0|y=-100.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[ख्मेल्नित्स्की ओब्लास्त|ख्मेल्नित्स्की]]}}
{{Image label small|x=-81.0|y=-112.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[तेर्नोपिल ओब्लास्त|तेर्नोपिल]]}}
{{Image label small|x=-65.0|y=-124.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क ओब्लास्त|इ.फ्रा.]]}}
{{Image label small|x=-22.0|y=-130.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झाकारपत्तिया ओब्लास्त|झाकारपत्तिया]]}}
{{Image label small|x=-76.0|y=-142.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्निव्हत्सी ओब्लास्त|चेर्निव्हत्सी]]}}
{{Image label small|x=-135.0|y=-128.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[व्हिनित्सिया ओब्लास्त|व्हिनित्सिया]]}}
{{Image label small|x=-184.0|y=-115.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्कासी ओब्लास्त|चेर्कासी]]}}
{{Image label small|x=-195.0|y=-136.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[किरोव्होराद ओब्लास्त|किरोव्होराद]]}}
{{Image label small|x=-203.0|y=-166.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[मिकोलाइव्ह ओब्लास्त|मिकोलाइव्ह]]}}
{{Image label small|x=-245.0|y=-96.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[पोल्ताव्हा ओब्लास्त|पोल्ताव्हा]]}}
{{Image label small|x=-200.0|y=-54.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्निहिव्ह ओब्लास्त|चेर्निहिव्ह]]}}
{{Image label small|x=-255.0|y=-60.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[सुमी ओब्लास्त|सुमी]]}}
{{Image label small|x=-303.0|y=-95.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[खार्कीव्ह ओब्लास्त|खार्कीव्ह]]}}
{{Image label small|x=-256.0|y=-137.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[द्नेप्रोपेत्रोव्स्क ओब्लास्त|द्नेप्रोपेत्रोव्स्क]]}}
{{Image label small|x=-154.0|y=-210.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[ओदेसा ओब्लास्त|ओदेसा]]}}
{{Image label small|x=-243.0|y=-196.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[खेर्सन ओब्लास्त|खेर्सन]]}}
{{Image label small|x=-283.0|y=-176.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झापोरिझिया ओब्लास्त|झापोरिझिया]]}}
{{Image label small|x=-327.0|y=-148.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[दोनेत्स्क ओब्लास्त|दोनेत्स्क]]}}
{{Image label small|x=-265.0|y=-230.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्राइमिया]]}}
{{Image label small|x=-354.0|y=-110.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[लुहान्स्क ओब्लास्त|लुहान्स्क]]}}
{{Image label small|x=-300.0|y=-214.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[अझोवचा समुद्र|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;अझोवचा समुद्र&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-190.0|y=-247.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[काळा समुद्र|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;काळा समुद्र&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-332.0|y=-39.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[रशिया|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;रशिया&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-136.0|y=-16.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[बेलारूस|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;बेलारूस&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-14.0|y=-55.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[पोलंड|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;पोलंड&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-57.0|y=-205.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[रोमेनिया|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;रोमेनिया&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-135.0|y=-175.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[मोल्दोव्हा|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;मोल्दोव्हा&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-46.0|y=-86.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[लिव्हिव ओब्लास्त|लिव्हिव]]}}
{{Image label|x=-190.0|y=-69.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्यीव|&lt;span style=&quot;color: red; text-decoration: none; font-size:2.0em;&quot;&gt;•&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label|x=-261.0|y=-254.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[सेव्हास्तोपोल|&lt;span style=&quot;color: black; text-decoration: none; font-size:2.0em;&quot;&gt;•&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=-200.0|y=-77.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[द्नीपर नदी|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;द्नीपर&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label end}}

== यादी ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!झेंडा
!शिरस्त्राण
!क्र.
!नाव
!क्षेत्रफळ (कि.मी&lt;sup&gt;२&lt;/sup&gt;)
!लोकसंख्या&lt;br&gt;(२०२१ चा अनुमान)
!लोकसंख्या घनता&lt;br&gt;(व्यक्ति/कि.मी&lt;sup&gt;२&lt;/sup&gt;, २०२१)
!राजधानी
!रायोनांची संख्या
!ह्रोमाडांची संख्या
!नकाशा
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Crimea.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Emblem of Crimea.svg|56x56px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१
| style=&quot;background:#FFC125; color:black&quot; |[[क्रिमियाचे स्वायत्त प्रजासत्ताक]]
|{{Formatnum:26081}}
|{{Nts|1967259}}
|{{Formatnum:75.43}}
|[[सिंफेरोपोल]]
|१०
|—
|[[File:Crimea in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Prapor Vinnytskoyi oblasti.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Vinnytsa Oblast.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[व्हिनित्सिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26513}}
|{{Nts|1529123}}
|{{Formatnum:57.67}}
|[[व्हिनित्सिया]]
|६
|६३
|[[File:Vinnytsia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Volyn Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Volyn Oblast.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[व्होलिन ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20144}}
|{{Nts|1027397}}
|{{Formatnum:51.00}}
|[[लुत्स्क]]
|४
|५४
|[[File:Volyn in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Dnipropetrovsk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Large Coat of Arms of Dnipropetrovsk Oblast.svg|50x50px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[द्नेप्रोपेत्रोव्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31974}}
|{{Nts|3142035}}
|{{Formatnum:98.27}}
|[[द्नेप्रो]]
|७
|८६
|[[File:Dnipropetrovsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Donetsk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Donetsk Oblast 1999.svg|54x54px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[दोनेत्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26517}}
|{{Nts|4100280}}
|{{Formatnum:154.63}}
|[[दोनेत्स्क]]&lt;br&gt;{{small|(de-jure)}}&lt;br&gt;[[Kramatorsk]]&lt;br&gt;{{small|(de-facto)}}
|८
|६६
|[[File:Donetsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Zhytomyr Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Zhytomyr Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |६
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झितोमिर ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:29832}}
|{{Nts|1195495}}
|{{Formatnum:40.07}}
|[[झितोमिर]]
|४
|६५
|[[File:Zhytomyr in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Transcarpathian Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Karpatska Ukraina-2 COA.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |७
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झाकारपत्तिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:12777}}
|{{Nts|1250129}}
|{{Formatnum:97.84}}
|[[उझहोरोड]]
|६
|६४
|[[File:Zakarpattia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Zaporizhia Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of arms of Zaporizhia Oblast.svg|55x55px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |८
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झापोरिझिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:27180}}
|{{Nts|1666515}}
|{{Formatnum:61.31}}
|[[झापोरिझिया]]
|५
|६७
|[[File:Zaporizhia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Ivano-Frankivsk Oblast2.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Ivano-Frankivsk Oblast-COA.svg|53x53px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |९
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:13928}}
|{{Nts|1361109}}
|{{Formatnum:97.72}}
|[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क]]
|६
|६२
|[[File:Map of Ivano-Frankivsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kyiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kiev Oblast.svg|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१०
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[क्यीव ओब्लास्ट]]
|{{Formatnum:28131}}
|{{Nts|1788530}}
|{{Formatnum:63.58}}
|[[क्यीव]]
|७
|६९
|[[File:Kyiv (oblast) in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kirovohrad Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kirovohrad Oblast.svg|66x66px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |११
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[किरोव्होराद ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:24588}}
|{{Nts|920128}}
|{{Formatnum:37.42}}
|[[क्रोपिव्नित्स्की]]
|४
|४९
|[[File:Kirovohrad in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Luhansk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms Luhansk Oblast.svg|49x49px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[लुहान्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26684}}
|{{Nts|2121322}}
|{{Formatnum:79.50}}
|[[लुहान्स्क]]&lt;br&gt;{{small|(de-jure)}}&lt;br&gt;[[Sievierodonetsk]]&lt;br&gt;{{small|(de-facto, 2014–2022)}}
|८
|३७
|[[File:Luhansk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Lviv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Герб Львовской области.png|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[लिव्हिव ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:21833}}
|{{Nts|2497750}}
|{{Formatnum:114.40}}
|[[लिव्हिव]]
|७
|७३
|[[File:Lviv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Mykolaiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Mykolaiv Oblast.svg|67x67px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[मिकोलाइव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:24598}}
|{{Nts|1108394}}
|{{Formatnum:45.06}}
|[[मिकोलाइव्ह]]
|४
|५२
|[[File:Mykolaiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Odesa Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Odesa Oblast.svg|49x49px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[ओदेसा ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:33310}}
|{{Nts|2368107}}
|{{Formatnum:71.09}}
|[[ओदेसा]]
|७
|९१
|[[File:Odessa in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Poltava Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Poltava Oblast.svg|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१६
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[पोल्ताव्हा ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:28748}}
|{{Nts|1371529}}
|{{Formatnum:47.71}}
|[[पोल्ताव्हा]]
|४
|६०
|[[File:Poltava in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Rivne Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Rivne Oblast.svg|68x68px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१७
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[रिव्ह्ने ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20047}}
|{{Nts|1148456}}
|{{Formatnum:57.29}}
|[[रिव्ह्ने]]
|४
|६४
|[[File:Rivne in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Sumy Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Sumy Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१८
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[सुमी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:23834}}
|{{Nts|1053452}}
|{{Formatnum:44.20}}
|[[सुमी]]
|५
|५१
|[[File:Sumy in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Ternopil Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Ternopil Oblast.svg|50x50px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१९
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[तेर्नोपिल ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:13823}}
|{{Nts|1030562}}
|{{Formatnum:74.55}}
|[[तेर्नोपिल]]
|३
|५५
|[[File:Ternopil in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kharkiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Kharkiv Oblast.svg|59x59px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२०
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[खार्कीव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31415}}
|{{Nts|2633834}}
|{{Formatnum:83.84}}
|[[खार्कीव्ह]]
|७
|५६
|[[File:Kharkiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kherson Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kherson Oblast.svg|53x53px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२१
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[खेर्सन ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:28461}}
|{{Nts|1016707}}
|{{Formatnum:35.72}}
|[[खेर्सन]]
|५
|४९
|[[File:Kherson in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Khmelnytskyi Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Khmelnytskyi Oblast.svg|66x66px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[ख्मेल्नित्स्की ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20645}}
|{{Nts|1243787}}
|{{Formatnum:60.25}}
|[[ख्मेल्नित्स्की]]
|३
|६०
|[[File:Khmelnytskyi in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Cherkasy Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Cherkasy Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्कासी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20900}}
|{{Nts|1178266}}
|{{Formatnum:56.38}}
|[[चेर्कासी]]
|४
|६६
|[[File:Cherkasy in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Chernivtsi Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Chernivtsi Oblast.svg|52x52px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्निव्हत्सी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:8097}}
|{{Nts|896566}}
|{{Formatnum:110.73}}
|[[चेर्निव्हत्सी]]
|३
|५२
|[[File:Chernivtsi in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Chernihiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Chernihiv Oblast.svg|57x57px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्निहिव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31865}}
|{{Nts|976701}}
|{{Formatnum:30.65}}
|[[चेर्निहिव्ह]]
|५
|५७
|[[File:Chernihiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kyiv Kurovskyi.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Kyiv Kurovskyi.svg|64x64px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२६
| style=&quot;background:#00FF7F; color:black&quot; |[[क्यीव]]
|{{Formatnum:839}}
|{{Nts|2962180}}
|{{Formatnum:3530.61}}
|[[क्यीव]]
|१०
|—
|[[File:Kiev (city) in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Sevastopol.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Sevastopol.svg|58x58px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२७
| style=&quot;background:#00FF7F; color:black&quot; |[[सेव्हास्तोपोल]]
|{{Formatnum:864}}
|{{Nts|385870}}
|{{Formatnum:446.61}}
|[[सेव्हास्तोपोल]]
|४
|—
|[[File:Sevastopol in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

{{युक्रेनचे राजकीय विभाग}}

[[वर्ग:युक्रेनचे ओब्लास्त|*]]
[[वर्ग:युरोपातील देशांचे प्रशासकीय विभाग]]‎</text>
      <sha1>ekzl20qvijqvvo29wd2didit0lu867s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680265</id>
      <parentid>2680264</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T10:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <comment>/* नकाशा */</comment>
      <origin>2680265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23991" sha1="l0hdea8sq2u4xs9bpjj4clvgtmu5bzj" xml:space="preserve">'''[[युक्रेन]]''' देश हा एकूण २४ [[ओब्लास्त]], १ विशेष स्वायत्त प्रदेश ([[क्राइमिया]]) व २ केंद्रशासित शहरे ([[क्यीव]] व [[सेव्हास्तोपोल]]) ह्यांमध्ये विभागला गेला आहे. प्रत्येक ओब्लास्त हा पूढे रायोन आणि ह्रोमाड मध्ये विभागले आहे; रायोनांची संख्या १३६ आहे तर ह्रोमाडांची संख्या १४६९ आहे.&lt;ref&gt;[http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7502/a002 Regions of Ukraine and their composition] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111226134808/http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7502/a002|date=2011-12-26}}. [[Verkhovna Rada]] website.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Paul D'Anieri]], [[Robert Kravchuk]], and [[Taras Kuzio]] (1999). ''[https://books.google.com/books?id=zm0WAQAAIAAJ&amp;q=Ukraine+27+regions:+24+oblasts,+autonomous+republic+cities+with+special+status Politics and society in Ukraine]''. [[Westview Press]]. p. 292. {{ISBN|0-8133-3538-8}}&lt;/ref&gt; जुलै २०२० मधील प्रशासनिक सुधारण्यात ४९० पारंपरिक रायनांपैकी बहुतेक आणि २०२० पूर्वीच्या ११८ प्रादेशिक महत्त्वाच्या शहरांचा समावेश हा एकूण १३६ पुनर्गठित रायनांमध्ये, किंवा युक्रेनमधील जिल्ह्यांमध्ये करण्यात आला.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=LiWebRadaAdmin |date=2015-05-22 |title=Реформа територіального устрою України |url=https://silrada.org/reforma-terytorialnogo-ustroyu-ukrayiny/ |access-date=2022-10-20 |website=Silrada.org |language=uk |archive-date=20 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020191444/https://silrada.org/reforma-terytorialnogo-ustroyu-ukrayiny/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

क्राइमियाच्या (२०१४) आणि आग्नेय युक्रेनच्या रशियन फेडरेशन कडून एकत्रीकरणानंतर (२०२२), [[क्रिमियाचे स्वायत्त प्रजासत्ताक]], [[सेव्हास्तोपोल]] तसेच [[दोनेत्स्क ओब्लास्त|दोनेत्स्क]], [[खेर्सन ओब्लास्त|खेर्सन]], [[लुहान्स्क ओब्लास्त|लुहान्स्क]] आणि [[झापोरिझिया ओब्लास्त|झापोरिझिया]] ओब्लास्तांच्या काही भागांवर ''तत्त्वतः'' रशियन फेडरेशनचे प्रशासन आले. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर, बहुसंख्य देशांनी रशियाच्या ह्या दाव्यांना मान्यता दिलेली नाही.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2022-09-30 |title=Putin signs documents to illegally annex four Ukrainian regions, in drastic escalation of Russia's war |language=en-CA |work=The Globe and Mail |url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-putin-signs-documents-to-unlawfully-claim-4-ukrainian-regions-in/ |access-date=2023-05-05 |archive-date=1 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001031159/https://www.theglobeandmail.com/world/article-putin-signs-documents-to-unlawfully-claim-4-ukrainian-regions-in/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== नकाशा ==
{{Image label begin|image=Map of Ukraine political simple city Kiew.png|width={{{width|800}}}|float={{{float|none}}}}}

{{Image label small|x=-68.0|y=-45.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[व्होलिन ओब्लास्त|व्होलिन]]}}
{{Image label small|x=-103.0|y=-40.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[रिव्ह्ने ओब्लास्त|रिव्ह्ने]]}}
{{Image label small|x=-132.0|y=-68.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झितोमिर ओब्लास्त|झितोमिर]]}}
{{Image label small|x=-182.0|y=-95.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्यीव ओब्लास्त|क्यीव]]}}
{{Image label small|x=-105.0|y=-100.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[ख्मेल्नित्स्की ओब्लास्त|ख्मेल्नित्स्की]]}}
{{Image label small|x=-81.0|y=-112.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[तेर्नोपिल ओब्लास्त|तेर्नोपिल]]}}
{{Image label small|x=-65.0|y=-124.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क ओब्लास्त|इ.फ्रा.]]}}
{{Image label small|x=-22.0|y=-130.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झाकारपत्तिया ओब्लास्त|झाकारपत्तिया]]}}
{{Image label small|x=-76.0|y=-142.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्निव्हत्सी ओब्लास्त|चेर्निव्हत्सी]]}}
{{Image label small|x=-135.0|y=-128.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[व्हिनित्सिया ओब्लास्त|व्हिनित्सिया]]}}
{{Image label small|x=-184.0|y=-115.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्कासी ओब्लास्त|चेर्कासी]]}}
{{Image label small|x=-195.0|y=-136.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[किरोव्होराद ओब्लास्त|किरोव्होराद]]}}
{{Image label small|x=-203.0|y=-166.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[मिकोलाइव्ह ओब्लास्त|मिकोलाइव्ह]]}}
{{Image label small|x=-245.0|y=-96.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[पोल्ताव्हा ओब्लास्त|पोल्ताव्हा]]}}
{{Image label small|x=-200.0|y=-54.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[चेर्निहिव्ह ओब्लास्त|चेर्निहिव्ह]]}}
{{Image label small|x=-255.0|y=-60.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[सुमी ओब्लास्त|सुमी]]}}
{{Image label small|x=-303.0|y=-95.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[खार्कीव्ह ओब्लास्त|खार्कीव्ह]]}}
{{Image label small|x=-256.0|y=-137.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[द्नेप्रोपेत्रोव्स्क ओब्लास्त|द्नेप्रोपेत्रोव्स्क]]}}
{{Image label small|x=-164.0|y=-210.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[ओदेसा ओब्लास्त|ओदेसा]]}}
{{Image label small|x=-243.0|y=-196.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[खेर्सन ओब्लास्त|खेर्सन]]}}
{{Image label small|x=-283.0|y=-176.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[झापोरिझिया ओब्लास्त|झापोरिझिया]]}}
{{Image label small|x=-327.0|y=-148.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[दोनेत्स्क ओब्लास्त|दोनेत्स्क]]}}
{{Image label small|x=-265.0|y=-230.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्राइमिया]]}}
{{Image label small|x=-354.0|y=-110.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[लुहान्स्क ओब्लास्त|लुहान्स्क]]}}
{{Image label small|x=-300.0|y=-214.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[अझोवचा समुद्र|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;अझोवचा समुद्र&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-190.0|y=-247.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[काळा समुद्र|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;काळा समुद्र&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-332.0|y=-39.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[रशिया|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;रशिया&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-136.0|y=-16.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[बेलारूस|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;बेलारूस&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-14.0|y=-55.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[पोलंड|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;पोलंड&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-57.0|y=-205.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[रोमेनिया|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;रोमेनिया&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-135.0|y=-175.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[मोल्दोव्हा|&lt;span style=&quot;color:#48A3B5;&quot;&gt;मोल्दोव्हा&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=-46.0|y=-86.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[लिव्हिव ओब्लास्त|लिव्हिव]]}}
{{Image label|x=-190.0|y=-69.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[क्यीव|&lt;span style=&quot;color: red; text-decoration: none; font-size:2.0em;&quot;&gt;•&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label|x=-261.0|y=-254.0|scale={{{size|-2}}}|text=[[सेव्हास्तोपोल|&lt;span style=&quot;color: black; text-decoration: none; font-size:2.0em;&quot;&gt;•&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=-200.0|y=-77.0|scale={{{size|-2}}}|text=''[[द्नीपर नदी|&lt;span style=&quot;color:#3399cc;&quot;&gt;द्नीपर&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label end}}

== यादी ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!झेंडा
!शिरस्त्राण
!क्र.
!नाव
!क्षेत्रफळ (कि.मी&lt;sup&gt;२&lt;/sup&gt;)
!लोकसंख्या&lt;br&gt;(२०२१ चा अनुमान)
!लोकसंख्या घनता&lt;br&gt;(व्यक्ति/कि.मी&lt;sup&gt;२&lt;/sup&gt;, २०२१)
!राजधानी
!रायोनांची संख्या
!ह्रोमाडांची संख्या
!नकाशा
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Crimea.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Emblem of Crimea.svg|56x56px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१
| style=&quot;background:#FFC125; color:black&quot; |[[क्रिमियाचे स्वायत्त प्रजासत्ताक]]
|{{Formatnum:26081}}
|{{Nts|1967259}}
|{{Formatnum:75.43}}
|[[सिंफेरोपोल]]
|१०
|—
|[[File:Crimea in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Prapor Vinnytskoyi oblasti.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Vinnytsa Oblast.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[व्हिनित्सिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26513}}
|{{Nts|1529123}}
|{{Formatnum:57.67}}
|[[व्हिनित्सिया]]
|६
|६३
|[[File:Vinnytsia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Volyn Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Volyn Oblast.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[व्होलिन ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20144}}
|{{Nts|1027397}}
|{{Formatnum:51.00}}
|[[लुत्स्क]]
|४
|५४
|[[File:Volyn in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Dnipropetrovsk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Large Coat of Arms of Dnipropetrovsk Oblast.svg|50x50px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[द्नेप्रोपेत्रोव्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31974}}
|{{Nts|3142035}}
|{{Formatnum:98.27}}
|[[द्नेप्रो]]
|७
|८६
|[[File:Dnipropetrovsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Donetsk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Donetsk Oblast 1999.svg|54x54px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[दोनेत्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26517}}
|{{Nts|4100280}}
|{{Formatnum:154.63}}
|[[दोनेत्स्क]]&lt;br&gt;{{small|(de-jure)}}&lt;br&gt;[[Kramatorsk]]&lt;br&gt;{{small|(de-facto)}}
|८
|६६
|[[File:Donetsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Zhytomyr Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Zhytomyr Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |६
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झितोमिर ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:29832}}
|{{Nts|1195495}}
|{{Formatnum:40.07}}
|[[झितोमिर]]
|४
|६५
|[[File:Zhytomyr in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Transcarpathian Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Karpatska Ukraina-2 COA.svg|60x60px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |७
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झाकारपत्तिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:12777}}
|{{Nts|1250129}}
|{{Formatnum:97.84}}
|[[उझहोरोड]]
|६
|६४
|[[File:Zakarpattia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Zaporizhia Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of arms of Zaporizhia Oblast.svg|55x55px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |८
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[झापोरिझिया ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:27180}}
|{{Nts|1666515}}
|{{Formatnum:61.31}}
|[[झापोरिझिया]]
|५
|६७
|[[File:Zaporizhia in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Ivano-Frankivsk Oblast2.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Ivano-Frankivsk Oblast-COA.svg|53x53px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |९
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:13928}}
|{{Nts|1361109}}
|{{Formatnum:97.72}}
|[[इव्हानो-फ्रांकिव्ह्स्क]]
|६
|६२
|[[File:Map of Ivano-Frankivsk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kyiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kiev Oblast.svg|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१०
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[क्यीव ओब्लास्ट]]
|{{Formatnum:28131}}
|{{Nts|1788530}}
|{{Formatnum:63.58}}
|[[क्यीव]]
|७
|६९
|[[File:Kyiv (oblast) in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kirovohrad Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kirovohrad Oblast.svg|66x66px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |११
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[किरोव्होराद ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:24588}}
|{{Nts|920128}}
|{{Formatnum:37.42}}
|[[क्रोपिव्नित्स्की]]
|४
|४९
|[[File:Kirovohrad in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Luhansk Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms Luhansk Oblast.svg|49x49px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[लुहान्स्क ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:26684}}
|{{Nts|2121322}}
|{{Formatnum:79.50}}
|[[लुहान्स्क]]&lt;br&gt;{{small|(de-jure)}}&lt;br&gt;[[Sievierodonetsk]]&lt;br&gt;{{small|(de-facto, 2014–2022)}}
|८
|३७
|[[File:Luhansk in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Lviv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Герб Львовской области.png|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[लिव्हिव ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:21833}}
|{{Nts|2497750}}
|{{Formatnum:114.40}}
|[[लिव्हिव]]
|७
|७३
|[[File:Lviv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Mykolaiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Mykolaiv Oblast.svg|67x67px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[मिकोलाइव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:24598}}
|{{Nts|1108394}}
|{{Formatnum:45.06}}
|[[मिकोलाइव्ह]]
|४
|५२
|[[File:Mykolaiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Odesa Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Odesa Oblast.svg|49x49px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[ओदेसा ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:33310}}
|{{Nts|2368107}}
|{{Formatnum:71.09}}
|[[ओदेसा]]
|७
|९१
|[[File:Odessa in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Poltava Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Poltava Oblast.svg|62x62px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१६
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[पोल्ताव्हा ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:28748}}
|{{Nts|1371529}}
|{{Formatnum:47.71}}
|[[पोल्ताव्हा]]
|४
|६०
|[[File:Poltava in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Rivne Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Rivne Oblast.svg|68x68px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१७
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[रिव्ह्ने ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20047}}
|{{Nts|1148456}}
|{{Formatnum:57.29}}
|[[रिव्ह्ने]]
|४
|६४
|[[File:Rivne in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Sumy Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Sumy Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१८
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[सुमी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:23834}}
|{{Nts|1053452}}
|{{Formatnum:44.20}}
|[[सुमी]]
|५
|५१
|[[File:Sumy in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Ternopil Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Ternopil Oblast.svg|50x50px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |१९
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[तेर्नोपिल ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:13823}}
|{{Nts|1030562}}
|{{Formatnum:74.55}}
|[[तेर्नोपिल]]
|३
|५५
|[[File:Ternopil in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kharkiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Kharkiv Oblast.svg|59x59px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२०
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[खार्कीव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31415}}
|{{Nts|2633834}}
|{{Formatnum:83.84}}
|[[खार्कीव्ह]]
|७
|५६
|[[File:Kharkiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kherson Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Kherson Oblast.svg|53x53px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२१
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[खेर्सन ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:28461}}
|{{Nts|1016707}}
|{{Formatnum:35.72}}
|[[खेर्सन]]
|५
|४९
|[[File:Kherson in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Khmelnytskyi Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Khmelnytskyi Oblast.svg|66x66px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२२
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[ख्मेल्नित्स्की ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20645}}
|{{Nts|1243787}}
|{{Formatnum:60.25}}
|[[ख्मेल्नित्स्की]]
|३
|६०
|[[File:Khmelnytskyi in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Cherkasy Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Cherkasy Oblast.svg|61x61px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२३
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्कासी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:20900}}
|{{Nts|1178266}}
|{{Formatnum:56.38}}
|[[चेर्कासी]]
|४
|६६
|[[File:Cherkasy in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Chernivtsi Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Chernivtsi Oblast.svg|52x52px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२४
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्निव्हत्सी ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:8097}}
|{{Nts|896566}}
|{{Formatnum:110.73}}
|[[चेर्निव्हत्सी]]
|३
|५२
|[[File:Chernivtsi in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Chernihiv Oblast.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Coat of Arms of Chernihiv Oblast.svg|57x57px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२५
| style=&quot;background:#FFEC77; color:black&quot; |[[चेर्निहिव्ह ओब्लास्त]]
|{{Formatnum:31865}}
|{{Nts|976701}}
|{{Formatnum:30.65}}
|[[चेर्निहिव्ह]]
|५
|५७
|[[File:Chernihiv in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Kyiv Kurovskyi.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Kyiv Kurovskyi.svg|64x64px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२६
| style=&quot;background:#00FF7F; color:black&quot; |[[क्यीव]]
|{{Formatnum:839}}
|{{Nts|2962180}}
|{{Formatnum:3530.61}}
|[[क्यीव]]
|१०
|—
|[[File:Kiev (city) in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|-
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:Flag of Sevastopol.svg|border|50x50px]]
| style=&quot;background:#CEE0F2; color:black&quot; |[[File:COA of Sevastopol.svg|58x58px]]
| style=&quot;background:#CFCFCF; color:black&quot; |२७
| style=&quot;background:#00FF7F; color:black&quot; |[[सेव्हास्तोपोल]]
|{{Formatnum:864}}
|{{Nts|385870}}
|{{Formatnum:446.61}}
|[[सेव्हास्तोपोल]]
|४
|—
|[[File:Sevastopol in Ukraine.svg|border|150x150px]]
|}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

{{युक्रेनचे राजकीय विभाग}}

[[वर्ग:युक्रेनचे ओब्लास्त|*]]
[[वर्ग:युरोपातील देशांचे प्रशासकीय विभाग]]‎</text>
      <sha1>l0hdea8sq2u4xs9bpjj4clvgtmu5bzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विकिपीडिया:मुखपृष्ठ अलीकडील मृत्यू</title>
    <ns>4</ns>
    <id>179533</id>
    <revision>
      <id>2680211</id>
      <parentid>2678652</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:52:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1212" sha1="1gndi9yszapiqiwiejzw9shy1v4u76e" xml:space="preserve">'''[[विकिपीडिया:मुखपृष्ठ अलीकडील मृत्यू|अलीकडील मृत्यू]]''' : {{*}} [[मधुमिता राऊत]] (२१ मार्च २०२६), {{*}} [[दत्ता मेघे]] (२२ मार्च २०२६), {{*}} [[जयसिंगराव पवार]] (२६ मार्च २०२६), {{*}} [[विजयपत सिंघानिया]] (२८ मार्च २०२६), {{*}} [[प्रशांत बोस]] (३ एप्रिल २०२६), {{*}} [[मणी कुमार छेत्री]] (५ एप्रिल २०२६), {{*}} [[मोहसीना किडवई]] (८ एप्रिल २०२६), {{*}} [[सी.डी. गोपीनाथ]] (९ एप्रिल २०२६), {{*}} [[सोनम वांगचुक (कर्नल)|सोनम वांगचुक]] (९ एप्रिल २०२६), {{*}} [[गोपाळराव पाटील]] (२१ एप्रिल २०२६)

&lt;noinclude&gt;
[[वर्ग:विकिपीडिया निर्वाह]]
[[वर्ग:मुखपृष्ठ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1gndi9yszapiqiwiejzw9shy1v4u76e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>भालेकर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>211712</id>
    <revision>
      <id>2680255</id>
      <parentid>2628490</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T09:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24701-21</username>
        <id>182423</id>
      </contributor>
      <comment>भालेकर अडनावाचे संपूर्ण गाव आहे तळवडे येथील ग्रामस्थ मंडळी सांगतात या संदर्भातील भालेकर आपले पूर्वज आहेत जे युद्ध काळात भालेकरी सैन्य होते</comment>
      <origin>2680255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2824" sha1="housxnu8jjh9yljfciwaiwwqmalnvt3" xml:space="preserve">भालेकर हे एक मराठी आडनाव आहे. भालेकर हे आडनाव महाराष्ट्रात आढळते. भालेकर हे सैन्याच्या पहील्या फळीतलेे निधड्या छातीचे सैनिक असत. मराठ्यांना भाला व तलवार ही बंदुकीपेक्षा अधिक प्रिय वाटत. मराठा भालाधाऱ्यांना भालेकर, इटेकरी किंवा विटेकरी म्‍हणत. मराठा पायदळ व घोडदळात पाच प्रकारचे भाले वापरात होते : इटा व बर्च्छा (फेकण्याचे) हातातला भाला, सांग किंवा संग (लांब सरळ टोकदार फाळाचा) व फाळाचे टोक बाकदार चोचीसारखे असलेला भाला. हे आयुध साधारणपणे ४ ते ४.५ मीटर लांब असे. मुसलमान बखरकार मराठा भालेकरांना *''''गनीम-इ-लाभ''''* (शापग्रस्त शत्रु) व '*'''नैझ-बाज''''* (पट्टीचे भालाधारी) म्हणत. लढाईत भालेकरांच्या अगदी आघाडीला लांब भाले घेतलेल्या रांगा असत त्यांचा उपयोग हल्ला करण्यास होई. रथाच्या मागे व मध्ये पायदळ भालेकरी असत. मराठा समाजातील भालेकर हे  चिंचवली ता.कणकवली जि सिंधुदुर्ग तसेच तळवडे ता. हवेली जिल्हा पुणे, वडनेर व कान्हूर पठार ता. पारनेर जिल्हा अहिल्या नगर येथे राहतात. भालेकर या आडनावाच्या प्रसिद्ध व्यक्ती...
* [[प्रभाकर भालेकर]] : संगीतकार
* [[यशवंत भालेकर]] : चित्रपट दिग्दर्शक
* [[सुहास भालेकर]] : अभिनेता
* [[ज्ञानेश भालेकर]] : चित्रपट दिग्दर्शक
* विक्रम भालेकर: प्राध्यापक, संशोधक

[[वर्ग:मराठी आडनावे]]</text>
      <sha1>housxnu8jjh9yljfciwaiwwqmalnvt3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680258</id>
      <parentid>2680255</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T09:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24701-21</username>
        <id>182423</id>
      </contributor>
      <comment>बाबासाहेब पुरंदरे याना विचारल्या वर त्यांनी दिलेले संदर्भ वरून मिळालेली माहीती</comment>
      <origin>2680258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2997" sha1="1ptyuc52u5y6bb193356vzlc79bqrc3" xml:space="preserve">भालेकर हे एक मराठी आडनाव आहे. भालेकर हे आडनाव महाराष्ट्रात आढळते. भालेकर हे सैन्याच्या पहील्या फळीतलेे निधड्या छातीचे सैनिक असत. मराठ्यांना भाला व तलवार ही बंदुकीपेक्षा अधिक प्रिय वाटत. मराठा भालाधाऱ्यांना भालेकर, इटेकरी किंवा विटेकरी म्‍हणत. मराठा पायदळ व घोडदळात पाच प्रकारचे भाले वापरात होते : इटा व बर्च्छा (फेकण्याचे) हातातला भाला, सांग किंवा संग (लांब सरळ टोकदार फाळाचा) व फाळाचे टोक बाकदार चोचीसारखे असलेला भाला. हे आयुध साधारणपणे ४ ते ४.५ मीटर लांब असे. मुसलमान बखरकार मराठा भालेकरांना *''''गनीम-इ-लाभ''''* (शापग्रस्त शत्रु) व '*'''नैझ-बाज''''* (पट्टीचे भालाधारी) म्हणत. लढाईत भालेकरांच्या अगदी आघाडीला लांब भाले घेतलेल्या रांगा असत त्यांचा उपयोग हल्ला करण्यास होई. रथाच्या मागे व मध्ये पायदळ भालेकरी असत. पानिपत च्या युद्धत सुद्धा भालेकर सरदार लढलेले पुरावे आढळले आहेत. मराठा समाजातील भालेकर हे  चिंचवली ता.कणकवली जि सिंधुदुर्ग तसेच तळवडे ता. हवेली जिल्हा पुणे, वडनेर व कान्हूर पठार ता. पारनेर जिल्हा अहिल्या नगर येथे राहतात. भालेकर या आडनावाच्या प्रसिद्ध व्यक्ती...
* [[प्रभाकर भालेकर]] : संगीतकार
* [[यशवंत भालेकर]] : चित्रपट दिग्दर्शक
* [[सुहास भालेकर]] : अभिनेता
* [[ज्ञानेश भालेकर]] : चित्रपट दिग्दर्शक
* विक्रम भालेकर: प्राध्यापक, संशोधक

[[वर्ग:मराठी आडनावे]]</text>
      <sha1>1ptyuc52u5y6bb193356vzlc79bqrc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन</title>
    <ns>0</ns>
    <id>226289</id>
    <revision>
      <id>2680084</id>
      <parentid>2201803</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T14:52:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24308-28</username>
        <id>182400</id>
      </contributor>
      <origin>2680084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6587" sha1="goxxupbnwonf31umlp6i59ekd7ucnll" xml:space="preserve">[[सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट]] प्लॅन ही [[म्युच्युअल फंड्स]] तर्फे गुंतवणूकदारांसाठी चालविण्यात येणारी गुंतवणूक योजना आहे. या योजनेनुसार गुंतवणूकदार एकरकमी ठेव ऐवजी ठराविक काळाने छोटी रक्कम गुंतविता येते. ही गुंतवणूक दर आठवड्याला, महिन्याला किंवा दर ३ महिन्याला करता येते.&lt;ref name=toi&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/business/mf-news/What-is-a-Systematic-Investment-Plan-How-does-itwork/articleshowhsbc/24862593.cms|प्रकाशक=द टाइम्स ऑफ इंडिया|title=सिस्टीमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन म्हणजे काय? हे कस काम करत? |भाषा=इंग्लिश}}&lt;/ref&gt;
== आढावा ==
एसआयपी (सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन) मध्ये, एक ठराविक रक्कम ठराविक कालावधी नंतर बँक खात्यामधून काढून काही विशेष म्युच्युअल फंड्समध्ये गुंतविण्यात येते. गुंतवणूकदाराला निव्वळ मालमत्ता मुल्यानुसार काही भाग दिले जातात. प्रत्येक वेळी जेव्हा रक्कम गुंतविण्यात येते तेव्हा गुंतवणूकदाराला आणखी भाग दिले जातात.&lt;br&gt;

या धोरणानुसार गुंतवणूकदार अस्थिर बाजाराचा अंदाज घेण्याच्या चिंतेतून मुक्त होतो. या पद्धतीत गुंतवणूकदाराला जेव्हा किंमत कमी असते तेव्हा जास्त भाग मिळतात आणि जेव्हा किंमत जास्त असते तेव्हा कमी भाग मिळतात. दीर्घकाळात प्रत्येक भागाची सरासरी खरेदी किंमत कमीत कमी बसते.&lt;ref name=toi/&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.richardcayne.com/dollar-cost-averaging/|title=डॉलर खर्च सरासरी |प्रकाशक=रिचर्डकेयन|भाषा=इंग्लिश}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;

एसआयपी ही एक शिस्तबद्ध गुंतवणूक योजना मानली जाते. ही योजना लवचिक असते कारण यात गुंतवणूकदार कधीही गुंतवणूक करणे थांबवू शकतात किंवा गुंतवणुकीची रक्कम कमी किंवा अधिक करू शकतात. एसआयपी ही सहसा किरकोळ गुंतवणूकदारांना सुचवली जाते ज्यांच्याकडे सक्रीय गुंतवणुकीसाठी वेळ आणि संसाधने नाहीत.&lt;ref name=toi/&gt;&lt;br&gt;

एसआयपी गुंतवणूक त्या गुंतवणुकदारांसाठी एक चांगला पर्याय आहे ज्यांना आर्थिक बाजाराचे ज्ञान तितकेसे चांगले नसते. प्रत्येक भागाची सरासरी खरेदी किंमत कमीत कमी बसणे हा एसआयपीचा एक फायदा आहे तसेच गुंतवणुकीत सातत्य असल्याने बाजारात असलेल्या कुठल्याही संधी सुटत नाहीत.
== भारत ==
भारतामध्ये एसआयपी साठीचे आवर्ती देयक, इलेक्ट्रोनिक क्लिअरिंग सर्विसेसचा वापर करून करता येते.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://en.wikipedia.org/wiki/Payment_and_settlement_systems_in_India#Electronic_Clearing_Services.28ECS_Debit.29|title=इलेक्ट्रोनिक क्लिअरिंग सर्विसेस |भाषा=इंग्लिश}}&lt;/ref&gt; काही म्युच्युअल फंड्समध्ये, कर सवलतसुद्धा मिळते. पण सहसा अश्या प्रकारच्या म्युच्युअल फंड्समध्ये ३ वर्षाचा लॉकिंग कालावधी असतो. हे म्युच्युअल फंड्स अनेक कंपन्यांकडे उपलब्ध आहेत ज्यात कोटकचा ही समावेश आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://assetmanagement.kotak.com/sip|title=सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन|प्रकाशक=कोटक मालमत्ता व्यवस्थापना|भाषा=इंग्लिश|accessdate=2018-03-08|archive-date=2017-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170922142429/https://assetmanagement.kotak.com/sip|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== हे सुद्धा पहा ==
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Recurring_deposit आवर्ती ठेव]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Dollar_cost_averaging डॉलरची किंमत सरासरी]
== संदर्भ व नोंदी ==
{{संदर्भयादी|2}}

== बाहरी कडियाँ ==

* [https://www.bajajbroking.in/calculators/sip-calculator SIP CALCULATOR]

[[वर्ग:गुंतवणूक]]</text>
      <sha1>goxxupbnwonf31umlp6i59ekd7ucnll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Himmat Rajguru</title>
    <ns>3</ns>
    <id>229879</id>
    <revision>
      <id>2680077</id>
      <parentid>1601455</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T12:05:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24400-14</username>
        <id>182397</id>
      </contributor>
      <comment>/* एक दिवस गावासाठी */ नवीन विभाग</comment>
      <origin>2680077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4318" sha1="nds6ucawk89ogwrf63tbsyxxbd9an4x" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=Himmat Rajguru}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०७:०८, १२ जून २०१८ (IST)

== एक दिवस गावासाठी  ==

नमस्कार 🙏मीञांनो


रविवार चा दिवस उजडताच गावामध्ये जात असताना अचानक जुना मिञ भेटतो

त्याची विचारपूस करताच मला समजल गावामध्ये सार्वजनिक श्रमदानातून रस्त्याच्या कडेला झाडे लावण्याचा कार्यक्रम राबविण्यात आला आहे. 

मग काय. माझ्या जिवणात ला रविवारचा मोकळा वेळ माझ्या गावासाठी देण्याचं ठरवल. रविवार आला तसा मी गावात धाव घेतली. बघतो तर काय माझे काही क्लासमेट, मुले, महिला काही माण्यवर, रिटायर लोकं कडाक्याच्या थंडीत उपस्थित होते. कुणाच्या हातात कुदळ फावडी तर कुणाच्या हातात वेगवेगळ्या झाडांची रोपटे. हे पाहुन मी थोड भांबावून गेलो. कारण माझ्या हातात काहिचं नव्हते 

असो. थोडा स्वताला सावरत एकञ मिसळलो. पहिला दिवस खुप मेहणतीचा वाटला. पण आता माघार नाही झाडे तर लावली ती जगवणं हा माझा हक्क आहे. 

कारण 

झाडे ऑक्सिजन देतात आणि हवा शुद्ध करतात. 

प्रदूषण कमी करतात आणि तापमान नियंत्रित ठेवण्यास मदत करतात.

झाडांची मुळे माती धरून ठेवतात, ज्यामुळे जमिनीची धूप थांबते.

ते पक्षी आणि प्राण्यांसाठी निवारा आणि अन्न स्रोत आहेत. त्याचं बरोबर गावाला हिरवेगार बणवतात. यामुळे गावातील नागरिकांचे आरोग्य सुधारेल आणि गावाला नैसर्गिक सौंदर्य मिळेल.

गावातील प्रत्येक व्यक्तीने आठवड्यातून एक दिवस झाडांच्या देखभालीसाठी (पाणी घालणे, खत घालणे इत्यादी) वेळ दिला पाहिजे.

यामुळे उपक्रमाला दीर्घकाळ यश मिळेल आणि पर्यावरणाचा समतोल साधता येईल.

आपल्या गावाच्या आणि येणाऱ्या पिढ्यांच्या भविष्यासाठी हे आवश्यक आहे. मी हा लेख स्थानिक नागरिकांना आणि मित्रांना उद्देशून लिहिला आहे. जेणेकरून त्यांच्यात या उपक्रमाबद्दल जागरूकता निर्माण होईल आणि ते यात सहभागी होतील.   🙏

             [[विशेष:योगदान/&amp;#126;2026-24400-14|&amp;#126;2026-24400-14]] ([[सदस्य चर्चा:&amp;#126;2026-24400-14|talk]]) १७:३५, २१ एप्रिल २०२६ (IST)</text>
      <sha1>nds6ucawk89ogwrf63tbsyxxbd9an4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वंचित बहुजन आघाडी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>241289</id>
    <revision>
      <id>2680242</id>
      <parentid>2675458</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T08:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68236" sha1="6nvcl07ucsj4pbv0vrwbrm4gtze4uo3" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट भारतीय राजकीय पक्ष
|पक्ष_नाव = वंचित बहुजन आघाडी
|पक्ष_चिन्ह = VBA party.jpg
|पक्ष_लेखशीर्षक = वंचित बहुजन आघाडी 
|पक्षाध्यक्ष = [[प्रकाश आंबेडकर]]
|सचिव = 
|संसदीय पक्षाध्यक्ष =
|लोकसभा_पक्षनेता =
|राज्यसभा_पक्षनेता =
|स्थापना = [[मार्च २४|२४ मार्च]] [[इ.स. २०१९|२०१९]]
|मुख्यालय = 
|युती = AIMIM
|लोकसभा_पक्षबळ = 
|राज्यसभा_पक्षबळ = 
|राजकीय_तत्त्वे = [[संविधान]]वाद, [[आंबेडकरवाद]], सामाजिक न्याय, सामाजिक समता, [[लोकशाही]], [[धर्मनिरपेक्षता]], [[समाजवाद]], पुरोगामित्व
|प्रकाशने =
|संकेतस्थळ = https://vbabharat.org/
|तळटिपा =
}}

'''वंचित बहुजन आघाडी''' (संक्षिप्त: '''वंचितांचा पक्ष''', '''VBA''') हा महाराष्ट्रातील एक राजकीय पक्ष आहे, ज्यांची स्थापना [[प्रकाश आंबेडकर]] यांनी केली आहे. या पक्षाची वैचारिक प्रणाली [[संविधान]]वादी, [[आंबेडकरवाद|आंबेडकरवादी]], [[धर्मनिरपेक्षता]], समाजवादी, पुरोगामी असून समान वैचारिक धोरणे असलेल्या अनेक राजकीय पक्षांसोबत युती किंवा आघाडी आहे. 	२४ मार्च २०१९ रोजी वंचित बहुजन आघाडीची भारतातील 'राजकीय पक्ष' म्हणून नोंदणी झाली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.lokmat.com/maharashtra/depatriate-bahujan-leaders-turn-maharashtra-change/|title=वंचित बहुजन आघाडीने महाराष्ट्रात बदलाचे वारे!|last=author/lokmat-news-network|दिनांक=2018-09-29|संकेतस्थळ=Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-12}}&lt;/ref&gt; [[प्रकाश आंबेडकर]] हे वंचित बहुजन आघाडीचे अध्यक्ष आहेत. 

२०१९ मध्ये, या पक्षाने एआयएमआयएम पक्षासह [[सतरावी लोकसभा|१७व्या लोकसभा]] निवडणुकीमध्ये महाराष्ट्रातील संपूर्ण ४८ जागा लढवल्या, ज्यात एका जागेवर एआयएमआयएम उमेदवार उभा होता तर इतर ४७ जागांवर वंबआचे उमेदवार उभे होते.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://hindi.news18.com/news/maharashtra/mumbai-bjp-shivsena-will-get-advantage-in-loksabha-election-2019-after-prakash-ambedkar-break-alliance-hope-with-congress-dlpg-1753129.html|title=प्रकाश आंबेडकर के अकेले चुनाव लड़ने से बीजेपी-शिवसेना को होगा फायदा– News18 हिंदी|दिनांक=2019-03-12|संकेतस्थळ=News18 India|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-12|archive-date=2019-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410223122/https://hindi.news18.com/news/maharashtra/mumbai-bjp-shivsena-will-get-advantage-in-loksabha-election-2019-after-prakash-ambedkar-break-alliance-hope-with-congress-dlpg-1753129.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

या युतीतील [[इम्तियाज जलील]] हा एकमेव AIMIMचा उमेदवार विजयी झाला, तर वंबआचे संपूर्ण ४७ उमेदवार पराभूत झाले. या निवडणुकीमध्ये वंबआने ३७ लाख (७.६४%) मते मिळवली. त्यानंतर महाराष्ट्र विधानसभा २०१९ च्या निवडणुकीत वंचित बहुजन आघाडी पक्षाने २८८ पैकी २३४ जागांवर आपले उमेदवार उभे केले, मात्र हे सर्वजण पराभूत झाले. यावेळी वंचित बहुजन आघाडीने २५ लाख मतदान (४.६%) मिळाले. १२ लाख मतांनी वंचितचे मताधिक्य घटले.

==इतिहास व पार्श्वभूमी==
{{Main|भारतीय रिपब्लिकन पक्ष|भारिप बहुजन महासंघ}}

इ.स. १९९४ पूर्वी प्रकाश आंबेडकर हे [[भारतीय रिपब्लिकन पक्ष]]ात कार्यरत होते. त्यांनी ४ जुलै १९९४ रोजी [[भारिप बहुजन महासंघ]] या राजकीय पक्षाची स्थापना केली.&lt;ref&gt;The Bharipa Bahujan Mahasangh founded on 4 July 1994 — The constitution of the BBM, page no. 1; Available to the Election Commission of India.&lt;/ref&gt; हा पक्ष [[बाबासाहेब आंबेडकर]]ांचा वारसा लाभलेल्या [[भारतीय रिपब्लिकन पक्ष]]ाचा एक गट होता.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://abpmajha.abplive.in/election/bharip-bahujan-mahasangh-merge-in-vanchit-bahujan-alliance-says-prakash-ambedkar-643168|title=भारिप बहुजन महासंघ वंचित आघाडीत विलीन करणार, प्रकाश आंबेडकरांची घोषणा|last=अकोला|पहिले नाव=उमेश अलोणे, एबीपी माझा|दिनांक=2019-03-14|संकेतस्थळ=ABP Majha|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-22}}{{मृत दुवा|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
अॅड. आंबेडकरांनी पक्षाची वेगळ्या पद्धतीने बांधणी करून '''अकोला पॅटर्न''' राबविला आणि जिल्हा परिषदसारख्या स्थानिक स्वराज राजकारणात प्रभाव निर्माण केला. त्यानंतर १९९५ च्या आसपास याचा विस्तार करत काही दलितेतर पक्ष आणि संघटनांना सामील करून घेतले. १९९९ ते २०१४ पर्यंतच्या सर्व महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत या पक्षाचे उमेदवार विजयी झालेले आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.lokmat.com/editorial/lok-sabha-election-2019-vanchit-bahujan-aaghadi-new-political-power-maharashtra/|title=Lok Sabha Election 2019 : वंचित बहुजन आघाडी : नवी राजकीय शक्ती|last=Sat|पहिले नाव=सुधीर महाजन on|last2=March 30|दिनांक=2019-03-30|संकेतस्थळ=Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-22|last3=2019 9:22pm}}&lt;/ref&gt;

२०१४ मध्ये झालेल्या १६व्या लोकसभा निवडणूकीत प्रकाश आंबेडकरांनी [[भारिप बहुजन महासंघ]]ाच्या तिकिटावर राज्यात २३ उमेदवार उभे केले होते, मात्र सर्वांचा पराभव झाला. त्यांना एकत्रित ३,६०,८५४ (०.७%) मते मिळाली होती.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indiavotes.com/party/state_info?eid=241&amp;type=pc&amp;partylist=Bharipa+Bahujan+Mahasangh+%5BBBM%5D&amp;radioselection=pc&amp;state=30|title=IndiaVotes PC: Party peformance over elections - Bharipa Bahujan Mahasangh Maharashtra|website=IndiaVotes|access-date=2019-05-25}}&lt;/ref&gt; 
२०१४ मध्ये झालेल्या १३व्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूकीत प्रकाश आंबेडकरांनी भारिप बहुजन महासंघाच्या ति किटावर ७० उमेदवार उभे केले होते, मात्र त्यापैकी केवळ एकच उमेदवार विजयी झाला. सर्व उमेदवारांना एकत्रित ४,७२,९२५ (०.९%) मते मिळाली होती.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indiavotes.com/party/ac_info/380/241/30|title=IndiaVotes AC: Party peformance over elections - Bharipa Bahujan Mahasangh|website=IndiaVotes|access-date=2019-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421182837/http://www.indiavotes.com/party/ac_info/380/241/30|archive-date=2019-04-21|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;
*२० मे २०१८ रोजी [[पंढरपूर]] येथे झालेल्या धनगर समाज मेळाव्यात &quot;वंचित-बहुजन आघाडी&quot; हे नाव सर्वप्रथम वापरले गेले. या सोहळ्याचे अध्यक्षपद प्रकाश आंबेडकर यांना देण्यात आले होते. यानंतर अनेक शोषित, वंचित असलेल्या आणि ज्यांच्यावर सतत अन्याय होत आलेला आहे अश्या समाजांच्या संघटना यात सहभागी होत गेल्या. 

जून २०१८ मध्ये, [[लक्ष्मण माने]], हरिदास भदे आणि विजय मोरे यांच्या [[प्रकाश आंबेडकर]] यांच्यासोबत झालेल्या एका बैठकीत सर्व पुरोगामी पक्षांची 'वंचित बहुजन आघाडी' स्थापन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. &quot;या आघाडीत सर्व पुरोगामी पक्ष असतील. प्रत्येक पक्षाचं अस्तित्त्व कायम ठेवून ही आघाडी केली जाईल&quot;, अशाप्रकारे आघाडीची वैचारिकता आंबेडकरांनी स्पष्ट केली. त्यानंतर [[मे २०|२० मे]] [[इ.स. २०१८|२०१८]] रोजी आंबेडकरांनी वंचित बहुजन आघाडीची स्थापना केली. 	२४ मार्च २०१९ रोजी भारतीय निवडणूक आयोगाने वंचित बहुजन आघाडीस नोंदणीकृत '''राजकीय पक्ष''' म्हणून मान्यता दिली, पुढे यात [[भारिप बहुजन महासंघ]] पक्ष विलीन करणार असल्याचेही आंबेडकरांनी म्हणले होते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://maharashtratimes.indiatimes.com/pune-news/prakash-ambedkar-announced-vanchit-bahujan-aghadi-in-state/articleshow/64660700.cms|title=आता आंबेडकरांची वंचित बहुजन आघाडी|दिनांक=2018-06-20|संकेतस्थळ=Maharashtra Times|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-12}}{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
वंचित बहुजन आघाडीचे पहिले अधिवेशन किंवा सभा २८ सप्टेंबर २०१८ रोजी [[सोलापूर|सोलापुरात]] झाले होती, ज्याला लोकांचा मोठा प्रतिसाद मिळाला. त्यानंतर एआयएमआयएमला या आघाडीत सहभागी करण्यासाठी एआयएमआयएम पक्षाचे [[औरंगाबाद]]चे आमदार [[इम्तियाज जलील]] यांनी एआयएमआयएमचे अध्यक्ष व खासदार [[असादुद्दीन ओवैसी]] यांच्याशी चर्चा केली व ती सकारात्मक ठरली, त्यानंतर ओवैसी यांनी २ ऑक्टोबर २०१८ रोजीच्या औरंगाबादमधील वंचित बहुजन आघाडीच्या औरंगाबादच्या सभेमधे बहुजन वंचित आघाडीला साथ देण्याचे जाहीर केले आणि [[ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन|एआयएमआयएम]] पक्ष आघाडीमध्ये सहभागी झाला.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://hindi.thequint.com/news/india/prakash-ambedkar-and-asaduddin-owaisi-alliance-in-maharashtra-problem-for-congress|title=महाराष्ट्र: प्रकाश आम्बेडकर और ओवैसी का गठबंधन, कांग्रेस का नुकसान?|संकेतस्थळ=The Quint Hindi|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-12|archive-date=2024-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20240913154036/https://hindi.thequint.com/news/india/prakash-ambedkar-and-asaduddin-owaisi-alliance-in-maharashtra-problem-for-congress|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

आंबेडकरांनी वंचित बहुजन आघाडीच्या मार्फत महाराष्ट्र राज्यभर सभा-मेळावे घेऊन निवडणुका स्वबळावर लढण्यासाठी वातावरण निर्मिती केली. सुरुवातीला [[शेतकरी]], कामगार, युवक, [[आरक्षण]] अशा वेगवेगळ्या नावाने परिषदा घेऊन विविध समाजघटकांना संघटित करण्याचा प्रयत्न त्यांनी केला. त्यानंतर त्यांनी जिल्ह्या-जिल्ह्यात ''सत्ता संपादन मेळावे'' घेऊन राजकारणात उतरण्याची तयारी केली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/mumbai-news/dalit-leader-prakash-ambedkar-rally-in-mumbai-on-saturday-1843952/|title=प्रकाश आंबेडकरांचे शनिवारी मुंबईत शक्तिप्रदर्शन|दिनांक=2019-02-20|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-15}}&lt;/ref&gt;

२३ फेब्रुवारी २०१९ रोजी [[मुंबई]] येथील [[शिवाजी पार्क]]वर वंचित बहुजन आघाडीची ''ओबीसी आरक्षण परिषद'' झाली होती. ह्या सभेचे अध्यक्ष आगरी-कोळी समाजाचे नेते राजाराम पाटील होते तसेच प्रकाश आंबेडकर आणि असदुद्दिन ओवैसी यांची प्रमुख उपस्थिती होती. ह्या परिषदेत [[ओबीसी|ओबीसींच्या]] हक्काबद्दलचे प्रश्न मांडण्यात आले तसेच मुंबईत आगरी, कोळी, भंडारी, [[ईस्ट इंडियन]] [[आदिवासी]] यांची २०० गावठाणे आहेत. त्यांचे सीमांकन करून भुमिपूत्रांना प्रॉपर्टी कार्ड मिळावेत, त्यांना स्वयंविकासाचा अधिकार सरकारने द्यावा. त्याचप्रमाने झोपडपट्टयांचा विकासही गावठाण हक्क कायद्याने व्हावा, ह्या मागण्या करण्यात आल्या. शिवाजी पार्कवरील या सभेला लोकांचा मोठा प्रतिसाद लाभला होता. तसेच [[शिवसेना|शिवसेनेच्या]] दसरा मेळाव्यापेक्षाही अधिक जनसमुदाय वंचित बहुजन आघाडीच्या सभेला उपस्थित होता.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://lokmat.news18.com/mumbai/prakash-ambedkar-rally-in-mumbai-344459.html|title=शिवाजी पार्कवर प्रकाश आंबेडकरांची सभा, उमेदवारांची घोषणा करणार?|संकेतस्थळ=News18 Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-15|archive-date=2019-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190224125608/https://lokmat.news18.com/mumbai/prakash-ambedkar-rally-in-mumbai-344459.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
या आघाडीने घेतलेल्या सभांना आतापर्यंत मोठा प्रतिसाद मिळाला आहे. पण तरीसुद्धा भाजपविरोधी महाआघाडीसाठी काँग्रेस-राष्ट्रवादी यांच्यासोबत प्रकाश आंबेडकरांनी जावे, यासाठी प्रयत्न झाले होते. वंचित घटकाला प्रतिनिधित्व देण्यासाठी [[धनगर]], [[माळी]], [[विमुक्त|भटके]], [[ओबीसी]], मायक्रो ओबीसी व [[मुसलमान]] ईत्यादी ६ घटकांना लोकसभेच्या प्रत्येकी दोन जागा अशा एकूण १२ जागांचा प्रस्ताव आंबेडकरांनी काँग्रेसपुढे ठेवला, यावर काँग्रेसने कोणतीही स्पष्ट भूमिका घेतली नाही. त्यामुळे आंबेकडरांनी एआयएमआयएमची साथ घेतली. त्यानंतर काँग्रेसने वंचित बहुजन आघाडीला च
4 जागा देऊ केल्या.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/aurangabad-news/ashok-chavan-help-prakash-ambedkar-1851287/|title=वंचित बहुजन आघाडीला चार जागा|दिनांक=2019-03-04|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-12}}&lt;/ref&gt; &quot;आम्ही काँग्रेससमोर सुरुवातीला १२ जागांचा प्रस्ताव ठेवला होता, पण त्या प्रस्तावाला अनुकुल प्रतिसाद मिळाला नाही. त्यानंतर [आता] २२ जागांबाबतही चर्चा होती, पण तीदेखील बारगळली आहे&quot; असे प्रकाश आंबेडकर यांनी सांगितले. तसेच आता थेट ४८ जागांची तयारी करून ठेवली असल्याचेही आंबेडकरांनी सांगितले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://hindi.news18.com/news/maharashtra/mumbai-loksabha-election-2019-maharashtra-bahujan-vanchit-aghadi-prakash-ambedkar-declares-no-aliiance-to-congress-and-fight-independently-loksabha-election-dlpg-1751764.html|title=लोकसभा चुनाव 2019: प्रकाश आंबेडकर बोले- महाराष्ट्र में कांग्रेस के साथ नहीं करेंगे गठबंधन– News18 हिंदी|दिनांक=2019-03-12|संकेतस्थळ=News18 India|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-12}}&lt;/ref&gt; 

१४ मार्च २०१९ रोजी, प्रकाश आंबेडकर यांनी [[भारिप बहुजन महासंघ]] या पक्षाला वंचित बहुजन आघाडी या पक्षात विलीन करण्याचे जाहीर केले. आंबेडकर म्हणाले की, &quot;भारिप बहुजन महासंघाच्या माध्यमातून सामाजिक अभियांत्रिकीचा ''अकोला पॅटर्न''ला यश मिळाले असले तरी '''भारिप''' या शब्दामुळे पक्षाच्या विस्ताराला मर्यादा आल्यात.&quot; त्यामुळे वंचित-बहुजन आघाडी ही व्यापक अर्थाने स्वीकारार्ह झाली, असल्याने २०१९ च्या १७व्या लोकसभा निवडणुकीनंतर वंचित बहुजन आघाडीमध्ये '''भारिप-बहुजन महासंघ''' विलीन करणार असल्याचे त्यांनी सांगीतले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/desh-videsh-news/after-lok-sabha-election-2019-bharip-bahujan-mahasangh-merge-in-vanchit-bahujan-aghadi-says-prakash-ambedkar-1857578/|title=भारिप बहुजन महासंघ निवडणुकीनंतर वंचित आघाडीत विलीन होणार: प्रकाश आंबेडकर|दिनांक=2019-03-14|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://abpmajha.abplive.in/election/bharip-bahujan-mahasangh-merge-in-vanchit-bahujan-alliance-says-prakash-ambedkar-643168|title=भारिप बहुजन महासंघ वंचित आघाडीत विलीन करणार, प्रकाश आंबेडकरांची घोषणा|last=अकोला|पहिले नाव=उमेश अलोणे, एबीपी माझा|दिनांक=2019-03-14|संकेतस्थळ=ABP Majha|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-03}}{{मृत दुवा|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.lokmat.com/akola/bharip-bahujan-mahasangh-will-merge-vanchit-bahujan-alliance-big-decision-prakash-ambedkar/|title=भारिप बहुजन महासंघ वंचित बहुजन आघाडीत विलीन करणार, प्रकाश आंबेडकरांचा मोठा निर्णय|last=author/online-lokmat|दिनांक=2019-03-14|संकेतस्थळ=Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/a-big-decision-of-prakash-ambedkar-bharip-bahujan-mahasangh-will-merge-with-vanchit-bahujan-alliance-6034113.html|title=प्रकाश आंबेडकरांचा Big Decision..भारिप बहुजन महासंघ वंचित बहुजन आघाडीत विलीन करणार|दिनांक=2019-03-14|संकेतस्थळ=divyamarathi|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.bbc.com/marathi/india-47514003|title=लोकसभा निवडणूक 2019 : महाराष्ट्राचं राजकीय चित्र कसं आहे?|last=टिल्लू|first=रोहन|date=2019-03-10|access-date=2019-03-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

२०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूकीसाठीच्या जागा वाटपावरून वंचित बहुजन आघाडी व ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन यांच्यात मतभेद झाला आणि सप्टेंबर २०१९ मध्ये त्यांची युती तुटली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/aurangabad-marathwada-news/aurangabad/deprivation-mim-alliance-broken/articleshow/71014565.cms|title=वंचित-एमआयएम युती तुटली|date=7 सप्टें, 2019|website=Maharashtra Times|access-date=2019-10-23|archive-date=2019-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023183629/https://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/aurangabad-marathwada-news/aurangabad/deprivation-mim-alliance-broken/articleshow/71014565.cms|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191023183629/https://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/aurangabad-marathwada-news/aurangabad/deprivation-mim-alliance-broken/articleshow/71014565.cms |date=2019-10-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnowmarathi.com/election/article/vidhansabha-election-2019-prakash-ambedkar-imtiyaz-jaleel-asaduddin-owaisi-maharashtra-election-vanchit-bahujan-aghadi-news-in-marathi/259729|title=वंचित आघाडीत काडीमोडावर शिक्कामोर्तब, जलील वक्तव्याला ओवैसींचा पाठिंबा|website=www.timesnowmarathi.com|access-date=2019-09-13|archive-date=2021-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018011908/https://www.timesnowmarathi.com/election/article/vidhansabha-election-2019-prakash-ambedkar-imtiyaz-jaleel-asaduddin-owaisi-maharashtra-election-vanchit-bahujan-aghadi-news-in-marathi/259729|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==उमेदवारी==
===१७वी लोकसभा निवडणूक, २०१९===
मार्च २०१९ मध्ये, वंचित बहुजन आघाडीने आपल्या ३७ [[लोकसभा]] उमेदवारांची पहिली यादी जाहीर केली होती, त्यामध्ये उमेदवारांच्या नावासमोर त्यांच्या [[जात|जातीचा]] किंवा [[धर्म|धर्मांचा]] उल्लेख करण्यात आलेला होता. [[धनगर]], [[कुणबी]], [[भिल्ल]], [[बौद्ध]], [[कोळी]], [[वडार]], [[लोहार]], [[वारली]], [[बंजारा]], [[मुसलमान|मुस्लिम]], [[माळी]], [[कैकाडी]], [[धिवर]], [[मांग|मातंग]], [[आगरी]], [[शिंपी]], [[लिंगायत]] आणि [[मराठा]] अशा विविध समाजातील लोकांना उमेदवारी देण्यात आली होती. उमेदवाराच्या नावापुढे जातीचा/धर्माचा उल्लेख करण्याबाबत प्रकाश आंबेडकर म्हणले की, &quot;या आधी [[मराठा|मराठ्यांशिवाय]] इतर कुणाला उमेदवारी दिलीच जायची नाही. म्हणून ते जाहीर करण्याची वेळच येत नसे. हे गृहीतच धरले जायचे की उमेदवार मराठाच आहे परंतु ती नंतर मराठ्यांची सत्ता न राहता कुटुंबाची घराणेशाही झाली.&quot; आंबेडकर पुढे म्हणतात, &quot;आज आम्ही जात जाहीर केली कारण ही पद्धत कोणताच पक्ष स्वीकारत नाही. [[शिवसेना]], [[भारतीय जनता पक्ष|भाजप]], [[राष्ट्रवादी काँग्रेस]] ह्या पक्षांत मराठ्यांव्यतिरिक्त कुणालाच उमेदवारी दिली जायची नाही. हीच पद्धत पुढे घराणेशाहीत बदलली.&quot; ज्या वंचित समाजातील लोकांना कधीही कुठल्या पक्षाने उमेदवारी दिलेली नाही त्यांना वंचित आघाडीने उमेदवारी दिली त्यामुळे त्यांच्या जातीचा/धर्माचा उल्लेख करणे आंबेडकरांना आवश्यक वाटला.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.bbc.com/marathi/india-47583698|title=प्रकाश आंबेडकरांच्या बहुजन वंचित आघाडीचे ३७ उमेदवार जाहीर|date=2019-03-15|access-date=2019-03-15|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.bbc.com/marathi/india-47587553|title='लढाई जातीअंतासाठी आहे तर उमेदवारांच्या नावासमोर जात कशासाठी?'|last=कोण्णूर|first=तुषार कुलकर्णी आणि मयुरेश|date=2019-03-15|access-date=2019-03-15|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; प्रकाश आंबेडकरांनी अकोल्यासह सोलापूर मतदारसंघातून लोकसभा निवडणूक लढवली, परंतु ते दोन्ही ठिकाणी पराभूत झाले. यापूर्वी ते अकोल्यातून दोनवेळा खासदार राहिलेले आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.lokmat.com/solapur/campaign-against-deprived-bahujan-alliance-kaka-putin-riots/|title=वंचित बहुजन आघाडीच्या प्रचारात काका-पुतणे दंग|last=author/lokmat-news-network|दिनांक=2019-04-09|संकेतस्थळ=Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-20}}&lt;/ref&gt; महाराष्ट्रातील २०१९ मधील लोकसभेच्या एकूण ४८ जागांपैकी [[औरंगाबाद (लोकसभा मतदारसंघ)|औरंगाबाद मतदारसंघाच्या]] एका जागेवर एआयएमआयएम तर बाकीच्या ४७ जागांवर वंचित बहुजन आघाडी या पक्षाचे उमेदवार उभे होते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://hindi.indiatvnews.com/elections/lok-sabha-chunav-2019-maharashtra-asaduddin-owaisi-prakash-ambedkar-bjp-shivsena-632313|title=महाराष्ट्र में BJP-शिवसेना के लिए कितनी गंभीर है अंबेडकर-ओवैसी की चुनौती?|last=Khushbu|दिनांक=2019-04-14|संकेतस्थळ=India TV Hindi|भाषा=hindi|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-03|archive-date=2019-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190420145511/https://hindi.indiatvnews.com/elections/lok-sabha-chunav-2019-maharashtra-asaduddin-owaisi-prakash-ambedkar-bjp-shivsena-632313|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; त्यापैकी एआयएमआयएमचा एकमेव उमेदवार [[इम्तियाज जलील]] विजयी झाला तर वंबआचा कोणताही उमेदवार जिंकू शकला नाही. राज्यातील १७ मतदारसंघांमध्ये वंचित बहुजन आघाडीच्या उमेदवारांनी ८० हजारांहून अधिक मते घेतली आहेत.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.bbc.com/marathi/india-48393039|title=या 7 मतदारसंघात वंचित बहुजन आघाडीमुळे झाला काँग्रेसचा पराभव?|last=कदम|first=अमृता|date=2019-05-24|access-date=2019-05-28|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
[[File:Campaign vehicle of Vanchit Bahujan Aaghadi, in Kinwat.jpg|वंचित बहुजन आघाडीचे प्रचार वाहन, किनवट, महाराष्ट्र|thumb|right]]

भारतीय निवडणूक आयोगाने जाहीर केलेल्या आकडेवारी नुसार, २०१९ मध्ये महाराष्ट्रात झालेल्या लोकसभा निवडणूकीत, वंबआ व एआयएमआयएमच्या उमेदवारांना ४१,३२,२४२ (७.६४%) एवढी मते मिळाली होती. वंबआच्या तिकिटावर उभ्या राहिलेल्या ४७ उमेदवारांना ३७,४३,२०० एवढी मते मिळाली, हे महाराष्ट्रातील एकूण मतांच्या ६.९२% व वंबआ ने उमेदवार लढलेल्या ४७ मतदार संघातील  (औरंगाबाद वगळून) मतांच्या ७.०८% होते. महाराष्ट्रातील सर्व ४८ मतदारसंघात ५,४०,५४,२४५ एवढे एकूण मतदान झाले होते, त्यामध्ये औरगांबाद मतदार संघात ११,९८,२२१ मतदान झाले होते. सर्वाधिक मते मिळवण्यात औरंगाबाद या एका लोकसभा मतदार संघात वंचित बहुजन आघाडी समर्थित एआयएमआयएम पहिल्या स्थानी होती, अकोला या एका मतदार संघात वंबआ दुसऱ्या स्थानी होती तर ४१ मतदार संघात वंबआ तिसऱ्या स्थानी होती.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://results.eci.gov.in/pc/en/constituencywise/ConstituencywiseS1319.htm?ac=19|title=General Election 2019 - Election Commission of India|संकेतस्थळ=results.eci.gov.in|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-28}}&lt;/ref&gt;

लोकनिती-सीएसडीएस संस्थेच्या सर्व्हेक्षणानुसार, २०१९ च्या लोकसभा निवडणुकीत [[बौद्ध]] धर्मीयांचा पाठिंबा वंचित बहुजन आघाडीला तर मुस्लिम धर्मीयांचा पाठिंबा काँग्रेसला होता. महाराष्ट्र राज्यातील [[मुस्लिम]] मते ८७% काँग्रेस-राष्ट्रवादी आघाडीला, १२% भाजप-शिवसेना युतीला व १% वंबआ-एआयएमआयएम युतीसह इतर पक्षांना मिळाली. बौद्ध मते ८१% वंचित बहुजन आघाडीला, १२% काँग्रेस आघाडीला, व ७% भाजप-सेना युतीला मिळाली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/mahaelection-87-muslim-behind-the-congress-mim-hits-breakthrough-1567826038.html|title=MahaElection: ८७% मुस्लिम काँग्रेसमागे; आघाडी तुटल्याचा ‘एमआयएम’ला फटका?|website=Divya Marathi}}&lt;/ref&gt;
==== उमेदवारांची यादी ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ [[सतरावी लोकसभा]], [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] मधील वंचित बहुजन आघाडीचे उमेदवार
|-
! अ.क्र. !! मतदारसंघ !! उमेदवार !! निकाल !! मिळालेली मते
|-
| १ || [[अकोला (लोकसभा मतदारसंघ)|अकोला]] || [[प्रकाश आंबेडकर]] || पराभूत || २,७८,८४८
|-
| २ || [[सोलापूर (लोकसभा मतदारसंघ)|सोलापूर]] || [[प्रकाश आंबेडकर]] || पराभूत || १,७०,००७
|-
| ३ || [[नांदेड (लोकसभा मतदारसंघ)|नांदेड]] || यशपाल भिंगे || पराभूत || १,६६,१९६
|-
| ४ || [[धुळे (लोकसभा मतदारसंघ)|धुळे]] || नबी अहमद अहमदुल्ला || पराभूत ||३९,४४९
|-
| ५ || [[अमरावती (लोकसभा मतदारसंघ)|अमरावती]] || गुणवंत देवपारे || पराभूत ||६५,१३५
|-
| ६ || [[सांगली (लोकसभा मतदारसंघ)|सांगली]] || गोपीचंद पडळकर || पराभूत ||३,००,२३४
|-
| ७ || [[बुलढाणा (लोकसभा मतदारसंघ)|बुलढाणा]] || [[बळीराम सिरस्कार]] || पराभूत||१,७२,६२७ 
|-
| ८ || [[लातूर (लोकसभा मतदारसंघ)|लातूर]] || राम गारकर || पराभूत ||१,१२,२५५
|-
| ९ || [[बीड (लोकसभा मतदारसंघ)|बीड]] || विष्णू जाधव ||पराभूत ||९२,१३९
|-
| १० || [[परभणी (लोकसभा मतदारसंघ)|परभणी]] || आलमगीर खान ||पराभूत ||१,४९,९४६
|-
| ११ || [[नाशिक (लोकसभा मतदारसंघ)|नाशिक]] || पवन पवार ||पराभूत ||१,०९,९८१
|-
| १२ || [[मावळ (लोकसभा मतदारसंघ)|मावळ]] || राजाराम पाटील || पराभूत ||७५,९०४
|-
| १३ || [[उस्मानाबाद (लोकसभा मतदारसंघ)|उस्मानाबाद]] || अर्जुन सलगर ||पराभूत ||९८,५७९
|-
| १४ || [[हिंगोली (लोकसभा मतदारसंघ)|हिंगोली]] || मोहन राठोड ||पराभूत ||१,७४,०५१
|-
| १५ || [[माढा (लोकसभा मतदारसंघ)|माढा]] || विजय मोरे || पराभूत ||५१,५३२
|-
| १६ || [[कोल्हापूर (लोकसभा मतदारसंघ)|कोल्हापूर]] || अरुणा माळी ||पराभूत ||६३,४३९
|-
| १७ || [[नंदुरबार (लोकसभा मतदारसंघ)|नंदुरबार]] || दाजमल गजमल मोरे || पराभूत ||२५,७०२
|-
| १८ || [[रामटेक (लोकसभा मतदारसंघ)|रामटेक]] || किरण रोडगे ||पराभूत ||३६,३४०
|-
| १९ || [[नागपूर (लोकसभा मतदारसंघ)|नागपूर]] || सागर डबरासे ||पराभूत||२६,१२८
|-
| २० || [[रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग (लोकसभा मतदारसंघ)|रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग]] || मारुती रामचंद्र जोशी ||पराभूत ||३०,८८२
|-
| २१ || [[यवतमाळ-वाशिम (लोकसभा मतदारसंघ)|यवतमाळ-वाशिम]] || प्रवीण पवार ||पराभूत ||९४,२२८
|-
| २२ || [[जालना (लोकसभा मतदारसंघ)|जालना]] || शरदचंद्र वानखेडे ||पराभूत ||७७,१५८
|-
| २३ || [[दिंडोरी (लोकसभा मतदारसंघ)|दिंडोरी]] || बापू केळू बरडे ||पराभूत ||५८,८४७
|-
| २४ || [[पुणे (लोकसभा मतदारसंघ)|पुणे]] || अनिल जाधव ||पराभूत ||६४,७९३
|-
| २५ || [[बारामती (लोकसभा मतदारसंघ)|बारामती]] || नवनाथ पडळकर || पराभूत ||४४,१३४
|-
| २६ || [[शिर्डी (लोकसभा मतदारसंघ)|शिर्डी]] || संजय सुखदान ||पराभूत ||६३,२८७
|-
| २७ || [[अहमदनगर (लोकसभा मतदारसंघ)|अहमदनगर]] || सुधाकर आव्हाड ||पराभूत||३१,८०७ 
|-
| २८ || [[सातारा (लोकसभा मतदारसंघ)|सातारा]] || सहदेव एवळे ||पराभूत ||४०,६७३
|-
| २९ || [[हातकणंगले (लोकसभा मतदारसंघ)|हातकणंगले]] || असलम बादशाहजी सय्यद ||पराभूत ||१,२३,४१९
|-
| ३० || [[शिरूर (लोकसभा मतदारसंघ)|शिरूर]] || राहुल ओव्हाळ ||पराभूत ||३८,०७०
|-
| ३१ || [[चंद्रपूर (लोकसभा मतदारसंघ)|चंद्रपूर]] || राजेंद्र महाडोळे ||पराभूत ||१,१२,०७९
|-
| ३२ || [[गडचिरोली-चिमूर (लोकसभा मतदारसंघ)|गडचिरोली-चिमूर]] || रमेश गजबे ||पराभूत ||१,११,४६८
|-
| ३३ || [[जळगाव (लोकसभा मतदारसंघ)|जळगाव]] || अंजली बाविस्कर ||पराभूत ||३७,३६६
|-
| ३४ || [[रावेर (लोकसभा मतदारसंघ)|रावेर]] || नितीन कांडेलकर ||पराभूत ||८८,३६५
|-
| ३५ || [[वर्धा (लोकसभा मतदारसंघ)|वर्धा]] || धनराज वंजारी ||पराभूत ||३६,३४०
|-
| ३६ || [[भंडारा-गोंदिया (लोकसभा मतदारसंघ)|भंडारा-गोंदिया]] || एन.के. नान्ह || पराभूत ||४५,८४२
|-
| ३७ || [[पालघर (लोकसभा मतदारसंघ)|पालघर]] || सुरेश अर्जुन पडवी ||पराभूत ||१३,७२८
|-
| ३८ || [[भिवंडी (लोकसभा मतदारसंघ)|भिवंडी]] || ए.डी. सावंत ||पराभूत ||५१,४५५
|-
| ३९ || [[कल्याण (लोकसभा मतदारसंघ)|कल्याण]] || संजय हेडावू ||पराभूत ||६५,५७२
|-
| ४० || [[ठाणे (लोकसभा मतदारसंघ)|ठाणे]] || मल्लिकार्जुन पुजारी || पराभूत ||४७,४३२
|-
| ४१ || [[उत्तर मुंबई (लोकसभा मतदारसंघ)|उत्तर मुंबई]] || सुनील उत्तम थोरात || पराभूत || १५,६५१
|-
| ४२ || [[वायव्य मुंबई (लोकसभा मतदारसंघ)|वायव्य मुंबई]] || संभाजी शिवाजी काशीद ||पराभूत || २३,३६७
|-
| ४३ || [[ईशान्य मुंबई (लोकसभा मतदारसंघ)| ईशान्य मुंबई]] || नीहारिका खोंडले ||पराभूत|| ६८,२३९
|-
| ४४ || [[उत्तर मध्य मुंबई  (लोकसभा मतदारसंघ)|उत्तर मध्य मुंबई ]] || अब्दुल रहमान || पराभूत  || ३३,७०३
|-
| ४५ || [[दक्षिण मध्य मुंबई  (लोकसभा मतदारसंघ)|दक्षिण मध्य मुंबई]] || [[संजय सुशील भोसले]] || पराभूत || ६३,४१२
|-
| ४६ || [[दक्षिण मुंबई (लोकसभा मतदारसंघ)| दक्षिण मुंबई ]] || अनिल कुमार ||पराभूत ||३०,३४८
|-
| ४७ || [[रायगड (लोकसभा मतदारसंघ)|रायगड]] || सुमन कोळी ||पराभूत ||२३,१९६
|}

=== १४वी महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक, २०१९ ===
वंचित बहुजन आघाडीने विधानसभेची उमेदवारी देताना [[ओबीसी]], भटके-विमुक्त, [[अनुसूचित जाती]], [[अनुसूचित जमाती]], मुस्लिम व अल्पसंख्य अशा सर्व समाजाला उमेदवारी दिली होती. महाराष्ट्र विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी बऱ्याच मतदार संघात वंचित बहुजन आघाडीने उमेदवार उभे केले होते. या विधानसभा निवडणुकीत वंचित बहुजन आघाडीने जाहिर केलेल्या यादीनुसार, पक्षाने [[मराठा]] समाजाचे १८ उमेदवार दिले होते. १८ टक्के उमेदवार भटके-विमुक्त (एनटी) जात गटातील दिले असून त्यात बंजारा, वंजारी आणि धनगर या जातींना सर्वाधिक प्राधान्य दिले होते. अनुसूचित जातीचे (एससी) ५० उमेदवार (१७ टक्के) दिले होते; यापैकी ४२ उमेदवार [[मराठी बौद्ध|बौद्ध]] व ८ उमेदवार चांभार, मोची, मांग आणि ढोर अश्या जातींचे होते. इतर मागास गट ([[ओबीसी]]) या समाजाचे ३२ उमेदवार (११ टक्के) दिले होते, ज्यात हलबा कोष्टी, माळी, सोनार, कुणबी, लेवा पाटील या छोट्या जातींच्या बहुसंख्य उमेदवारांचा समावेश होता. पक्षाने २५ उमेदवार (९%) मुस्लिमधर्मीय दिले होते. त्यातही मुस्लिमांतील शिकलगार, धोबी, पटवे अशा मागासवर्गीय जातगटातील उमेदवारांना वंचितने प्राधान्य दिले होते. अनुसूचित जमातीसाठी (एसटी) राज्यात असलेल्या २५ राखीव मतदारसंघांत वंचितने उमेदवार (९ टक्के) दिले होते. आदिवासींतील माना, गोंड, गोवारी या लहान जमातींना वंचितने उमेदवारीत प्रतिनिधित्व दिलेले होते. पक्षाने २५ उमेदवार (९%) धनगर समाजाचे दिले होते. वंचितने दोन [[ख्रिस्ती]] (एक [[ईस्ट इंडियन]]), एक [[शीख]], आणि एक [[मारवाडी]] (जैन) उमेदवार दिला होता. तसेच वंचितने १२ उमेदवार (४ टक्के) या [[महिला]] दिलेल्या होत्या.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/buddhist-dhangar-muslim-candidates-preferred-by-vanchit-bahujan-aghadi-125859826.html|title=बौद्ध, धनगर, मुस्लिम उमेदवारांना वंचित बहुजन आघाडीकडून पसंती|website=Divya Marathi}}&lt;/ref&gt; वंचित बहुजन आघाडीने काही मतदारसंघात अपक्ष व एआयएमआयएमच्या उमेदवारांना पाठिंबा दर्शवलेला होता, ज्यात औरंगाबाद पूर्व, भायखळा, व कुर्ला मतदारसंघांचा समावेश होता.

वंचित बहुजन आघाडीने [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९|विधानसभा निवडणुकीत]] २८८ पैकी २३४ जागांवर उमेदवार उभे केले होते, परंतु एकाही जागेवर विजय मिळाला नाही.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/overbearing-leadership-appreciate-the-patience-125950981.html|title=अतिउत्साही नेतृत्वाला लगाम, संयमींना दाद; कायम लढण्याची जिद्द बाळगणारे शरद पवार, संयमी बाळासाहेब थाेरात, प्रकाश आंबेडकर, ओवेसी, राज ठाकरे यांच्या कामगिरीचा लेखाजाेखा...|website=Divya Marathi}}&lt;/ref&gt; पक्षाने २३ इतर उमेदवारांना सुद्धा पाठिंबा दर्शवला होता. [[बहुजन समाज पक्ष]]ानंतर (२६२ जागांवर लढले) सर्वाधिक जागा वंचित बहुजन आघाडीने लढल्या होत्या. या निवडणुकीत पक्षाच्या उमेदवारांना २४ लाखांपेक्षा अधिक मते (४.६%) मिळाली.&lt;ref&gt;https://m.lokmat.com/maharashtra/exception-deprived-mim-sp-there-has-been-drop-votes-major-political-parties-year/&lt;/ref&gt; दहा मतदारसंघात वंचितच्या उमेदवारांना क्रमांक दोनची मते मिळाली होती, तर अनेक मतदारसंघांत तिसऱ्या क्रमांकाची मते  मिळाली होती.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thequint.com/news/politics/vba-dents-cong-ncp-in-25-seats-where-bjp-sena-end-up-winning|title=VBA Dents Cong-NCP in 25 Seats Where BJP-Sena Ended Up Winning|date=25 ऑक्टो, 2019|website=The Quint}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://results.eci.gov.in/ACOCT2019/ConstituencywiseS1393.htm?ac=93|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/maharashtra/maharashtra-election-2019-congress-ncp-lost-23-seats-because-vanchit-bahujan-aghadi-mim-bjp-shivsena/|title=महाराष्ट्र निवडणूक 2019: वंचित, एमआयएमने पाडल्या आघाडीच्या एवढ्या जागा; युतीला बहुमतच मिळाले नसते|date=25 ऑक्टो, 2019|website=Lokmat}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/marathi/india-50178159|title=वंचित बहुजन आघाडीनं विधानसभा निवडणुकीत काय केलं?|first=श्रीकांत|last=बंगाळे|date=27 ऑक्टो, 2019|via=www.bbc.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtradesha.com/prakash-ambedkar-comment-on-congress-nap/|title=वंचितवर पराभवाचे खापर फोडणारे आघाडीचे नेते आंबेडकरांच्या 'या' प्रश्नांची उत्तरं देतील का ?|date=31 ऑक्टो, 2019|access-date=2019-11-01|archive-date=2019-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20191209061627/https://maharashtradesha.com/prakash-ambedkar-comment-on-congress-nap/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191209061627/https://maharashtradesha.com/prakash-ambedkar-comment-on-congress-nap/ |date=2019-12-09 }}&lt;/ref&gt;

==निवडणूक चिन्हे==
२०१९ च्या १७व्या लोकसभा निवडणुकीसाठी [[भारतीय निवडणूक आयोग]]ाने वंचित बहुजन आघाडीच्या बहुतेक उमेदवारांना &quot;[[कपबशी]]&quot; हे निवडणूक चिन्ह दिले होते, तर काही उमेदवारांना [[किल्ली]], [[शिट्टी]] व [[पतंग]] ही चिन्हे दिली होती. महाराष्ट्र विधानसभा २०१९ निवडणुकीत वंचित बहुजन आघाडीच्या उमेदवारांना गॅस सिलेंडर हे चिन्ह मिळाले होते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.asianage.com/metros/mumbai/140819/ec-allots-gas-cylinder-as-election-symbol-to-vba.html|title=EC allots gas cylinder as election symbol to VBA|date=14 ऑग, 2019|website=The Asian Age}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/news/states/bsp-throws-most-hats-into-the-ring/article29684979.ece|title=BSP throws most hats into the ring|first=Alok|last=Deshpande|date=15 ऑक्टो, 2019|via=www.thehindu.com}}&lt;/ref&gt;

==ध्वज==

३१ मार्च २०१९ रोजी, प्रकाश आंबेडकर यांनी वंचित बहुजन आघाडीच्या अधिकृत ध्वजाचे अनावरण केले. या ध्वजात [[अशोकचक्र]]ासह निळा [[भीम ध्वज]], [[केशरी]], [[पिवळा]] व [[हिरवा]] रंग घेतलेला आहे.

==जाहीरनामा==
लोकसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर, ६ एप्रिल २०१९ रोजी, वंचित बहुजन आघाडीने [[भारतीय संविधानाची उद्देशिका|भारतीय संविधानाचा सरनामा]] हाच त्यांचा जाहीरनामा असल्याचे सांगितले. या जाहीरनाम्यात वेगवेगळ्या २७ मुद्द्यांवर भर देण्यात आला होता. त्यामध्ये केजी ते पीजी मोफत शिक्षण, [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]]ाला भारतीय राज्यघटनेच्या चौकटीत आणणे, [[लिंगायत]] समाजाला स्वतंत्र धर्माचा दर्जा देणे, तसेच शेतकऱ्यांसाठी विविध योजना राबवणे अशी अनेक आश्वासने या जाहीरनाम्यात देण्यात आलेली होती.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.esakal.com/loksabha-2019-pune/kg-pg-education-assures-free-vanchit-bahujan-alliance-181673|title=LokSabha2019 : केजी टू पीजी शिक्षण मोफत वंचित बहुजन आघाडीचे आश्‍वासन ; जाहीरनामा प्रसिद्ध|संकेतस्थळ=www.esakal.com|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.lokmat.com/pune/our-manifesto-code-constitution-deprived-bahujan-lead/|title=संविधानाचा सरनामा हाच आमचा जाहीरनामा : वंचित बहुजन आघाडी|last=author/online-lokmat|दिनांक=2019-04-06|संकेतस्थळ=Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2019-04-08}}&lt;/ref&gt; महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर, ऑक्टोबर २०१९ मध्ये, वंचित बहुजन आघाडीने आपला डिजीटल जाहिरनामा प्रसिद्ध केला, ज्यात &quot;[[भारतीय संविधानाची उद्देशिका|भारतीय संविधानाचा सरनामा]] हाच आमचा जाहीरनामा&quot; असल्याचे सांगितले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jahirnama.vanchitbahujanaaghadi.org/|title=जाहीरनामा वंचित बहुजन आघाडी|website=www.jahirnama.vanchitbahujanaaghadi.org|access-date=2019-10-23|archive-date=2019-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023174604/https://www.jahirnama.vanchitbahujanaaghadi.org/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191023174604/https://www.jahirnama.vanchitbahujanaaghadi.org/ |date=2019-10-23 }}&lt;/ref&gt;

== निवडणुका ==
===लोकसभा निवडणुका===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; cellpadding=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- style=&quot;background:#00f;&quot;
! लोकसभा क्रमांक
! निवडणूक वर्ष
! लढवलेल्या &lt;br /&gt;जागा
! जिंकलेल्या &lt;br /&gt;जागा
! मिळालेली मते
! राज्यातील मतांचे &lt;br /&gt;शेकडा प्रमाण
! लढवलेल्या जागांवरील&lt;br /&gt; मतांचे शेकडा प्रमाण
! राज्य (जागा)
|-
| [[सतरावी लोकसभा|१७वी लोकसभा]]
| [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]]
| ४७
| ००
| ३७,४३,२००
| ६.९२
| ७.०८
| महाराष्ट्र (०)
|-
|}

===महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; cellpadding=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- style=&quot;background:#00f;&quot;
! विधानसभा क्रमांक
! निवडणूक वर्ष
! लढवलेल्या &lt;br /&gt;जागा
! जिंकलेल्या &lt;br /&gt;जागा
! मिळालेली मते
! राज्यातील मतांचे &lt;br /&gt;शेकडा प्रमाण
! लढवलेल्या जागांवरील&lt;br /&gt; मतांचे शेकडा प्रमाण
|-
| [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९|१४वी विधानसभा]]
| [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९|२०१९]]
| २३४
| ००
| २४,००,०००+
| ४.६%
| —
|-
|}

==पक्षाचे पदाधिकारी==
वंचित बहुजन आघाडी कार्यकारिणी खालीलप्रमाणे: 

# अध्यक्ष तथा सर्वेसर्वा - [[प्रकाश आंबेडकर]]
# उपाध्यक्ष - अरुण सावंत
# महाराष्ट्र प्रदेश अध्यक्ष – रेखा ठाकूर

==हे सुद्धा पहा==
* [[सुजात आंबेडकर]]
* [[आंबेडकरवाद]]
* [[महाराष्ट्रातील राजकारण]]
* [[भारतीय रिपब्लिकन पक्ष]]
* [[भारिप बहुजन महासंघ]]
* [[सतरावी लोकसभा]]
* [[२०१९ लोकसभा निवडणुका]]

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स वर्ग|Vanchit Bahujan Aghadi|वंचित बहुजन आघाडी}}

* [https://www.bbc.com/marathi/india-48423418 प्रकाश आंबेडकरांच्या वंचित बहुजन आघाडीमुळे काँग्रेस-राष्ट्रवादीचं नुकसान झालं नाही, कारण... (तुषार कुलकर्णी, बीबीसी मराठी, 28 मे 2019)]
* [https://www.loksatta.com/maharashtra-news/prakash-ambedkar-alliance-with-mim-1756243/ भारिप – एआयएमआयएमच्या मैत्रीतून राजकीय चित्र बदलणार?]
* [http://m.lokmat.com/editorial/lok-sabha-election-2019-vanchit-bahujan-aaghadi-new-political-power-maharashtra/amp/ '''Lok Sabha Election 2019 : वंचित बहुजन आघाडी : नवी राजकीय शक्ती''', By सुधीर महाजन on Sat, March 30, 2019]
* [https://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/aksharnama-epaper-aksharna/+vanchit+bahujan+aaghadi+che+rajakiy+yash+bhalehi+maryadit+asel+pan+ti+udyachya+maharashtrachi+rajakiy+samikarane+badalu+shakate+-newsid-108495352?listname=topicsList&amp;index=0&amp;topicIndex=0&amp;mode=pwa 'वंचित बहुजन आघाडी'चे राजकीय यश भलेही मर्यादित असेल, पण ती उद्याच्या महाराष्ट्राची राजकीय समीकरणे बदलू शकते!]


{{भारतीय राजकीय पक्ष}}

[[वर्ग:भारतातील राजकीय पक्ष]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील राजकीय पक्ष]]
[[वर्ग:दलित राजकारण]]
[[वर्ग:आंबेडकरवादी राजकीय पक्ष]]
[[वर्ग:इ.स. २०१८ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:वंचित बहुजन आघाडी| ]]</text>
      <sha1>6nvcl07ucsj4pbv0vrwbrm4gtze4uo3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मुत्राह</title>
    <ns>0</ns>
    <id>249130</id>
    <revision>
      <id>2680165</id>
      <parentid>2625499</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:52:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12272" sha1="i46pqb2hp9mounif5qo7rves9miyfz8" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;| name = मुत्राह्
| native_name = &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;
| other_name = 
| settlement_type = मुत्राह्
| image_skyline = 
| imagesize = 300px
| image_caption = मुत्राह्चा रस्ता समुद्र किनाऱ्याच्या बाजुने जातो
| image_flag = 
| flag_size = 
| image_seal = 
| seal_size = 
| image_shield = 
| shield_size = 
| nickname = 
| motto = &lt;!-- images and maps  -----------&gt;
| image_map = 
| mapsize = 
| map_caption = 
| pushpin_map = ओमान &lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
| pushpin_label_position = top
| pushpin_mapsize = 
| pushpin_map_caption = &lt;!-- Location ------------------&gt;
&lt;!-- | coordinates = {{Coord|23|37|N|58|34|E|region:OM|display=inline}} --&gt;| subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]]
| subdivision_name = ओमान 
| subdivision_type1 = ओमानचे राज्यपाल
| subdivision_type2 = 
| subdivision_type3 = 
| subdivision_name1 = ओमानचे राज्यपाल
| subdivision_name2 = 
| subdivision_name3 = 
| established_title = &lt;!-- Settled --&gt;
| established_date = &lt;!-- Area    ---------------------&gt;
| government_footnotes = 
| government_type = 
| leader_title = 
| leader_name = 
| leader_title1 = &lt;!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --&gt;
| leader_name1 = &lt;!-- Population   -----------------------&gt;
| unit_pref = Metric 
| area_footnotes = 
| area_magnitude = 
| area_total_km2 = 91 &lt;!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--&gt;
| area_land_km2 = 91 &lt;!-- See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
| elevation_footnotes = &lt;!--for references: use &lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; tags--&gt;
| elevation_m = 
| elevation_ft = &lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
| population_total = 234226
| population_as_of = 2016
| population_footnotes = 
| population_density_km2 = 6,700/sq mi (2,600/km2)
| population_density_sq_mi = 
| population_metro = 
| population_density_metro_km2 = 
| population_density_metro_sq_mi = 
| population_blank1_title = जाती जमाती
| population_blank1 = 
| population_density_blank1_km2 = 
| population_density_blank1_sq_mi = &lt;!-- General information  ---------------&gt;
| population_note = 
| postal_code_type = &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
| postal_code = 
| area_code = 
| website = 
| footnotes = |&lt;!-- Politics -----------------&gt;
| timezone = +४
| utc_offset = +४
| timezone_DST = 
| utc_offset_DST = 
| blank_name = 
| blank_info = 
| blank1_name = 
| blank1_info = 
}} 
'''मुत्राह्''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]: مطرح) हा [[ओमान]]च्या [[मस्कत प्रांत|मस्कत प्रांतातील]] एक जिल्हा आहे. अरेबियामध्ये खनिज तेलाचा शोध लागण्यापूर्वी मुत्राह् हे ओमानमधील व्यापाराचे मुख्य केंद्र होते. या प्रदेशातील सर्वात मोठे समुद्र बंदर मुत्राह येथे असल्याने आजही हे मोठे व्यापाराचे केंद्र आहे. याच्या दक्षिणेस मस्कट जिल्हा आहे.
येथे इतर महत्त्वाच्या जागेंमध्ये सौक मुत्राह्, पारंपारिक बाजार आणि सोर अल-लॉवटिया, हा एक जुन्या भिंतींनी वेढलेला घरांचा एक छोटासा समूह आहे.

==लोकसंख्या ==
१८३० च्या दशकाच्या सुरुवातीला एडमंड रॉबर्ट्सने येथे भेट दिली तेव्हा मुत्राह्ची लोकसंख्या अंदाजे ८,००० होती.&lt;ref name=Roberts1&gt;{{cite book|last=Roberts|first=Edmund|title=Embassy to the Eastern Courts of Cochin-China, Siam, and Muscat|year=1837|publisher=Harper &amp; Brothers|location=New York|page=361|url=http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/361/|accessdate=2019-11-18|archive-date=2018-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180412145758/https://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/361/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; २०१६ च्या जनगणनेनुसार जिल्ह्याची लोकसंख्या २,३४,२५५ होती तर २०१४ मध्ये २,००,५७८ इतकी होती. यानुसार  मुत्राह् ओमानमधील सर्वात दाट लोकसंख्या असलेला जिल्हा आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.citypopulation.de/php/oman-admin.php |title=Archived copy |accessdate=2014-08-19 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140821012807/http://www.citypopulation.de/php/oman-admin.php |archivedate=2014-08-21}}&lt;/ref&gt;

==अर्थव्यवस्था==
१९व्या शतकाच्या मध्यात मुत्राह् एक जहाज दुरुस्ती उद्योगाचे केंद्र होते.&lt;ref name=Roberts1/&gt;

===सूक मुत्राह===
{{बदल}}
[[File:Oman, Muscat, Muttrah Souq.jpg|thumb|right|सूक मुत्राह्]]
[[File:Mutrah (2).jpg|thumb|right|सौक मुत्राह्चे प्रवेशद्वार]]
अल धलाम (अरबी अर्थ अंधकार असा होतो) सौक हे सौक मुत्राह्चे स्थानिक नाव आहे. सौक मुत्राह् हे एक अरब जगातील सर्वात जुन्या बाजारपेठांपैकी एक आहे. हे मस्कट बंदराला लागूनच स्थित आहे.  शिडावर चालणाऱ्या जहाजांच्या युगात या बंदराने अफाट व्यापार अनुभवला आहे कारण हे बंदर भारत आणि चीनच्या मार्गावर मोक्याच्या ठिकाणी आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.sgclub.com/whats-going-on/ancient-treasure-ship-the-great-oman-voyage-exhibition/ |title=Ancient Treasure Ship &amp; the Great Oman Voyage Exhibition &amp;#124; SGClub Portal |website=Sgclub.com |date= |accessdate=2017-05-31 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094320/http://www.sgclub.com/whats-going-on/ancient-treasure-ship-the-great-oman-voyage-exhibition/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; या ठिकाणी होणाऱ्या गर्दींमुळे या ठिकाणी असलेल्या दुकानात दिवसा देखील अंधार असे आणि दुकानदारांना दुकानात दिवे लावावे लागत म्हणून याच्या नावाचे साधर्म्य अंधकाराशी आहे. बाजारपेठचे नाव विशेषतः अल लावतिया मशिदीपासून खौर बिम्बा पर्यंत पसरलेल्या भागापासून ठेवले गेले आहे, येथे जवळजवळ असलेली दुकाने आणि अरुंद गल्ली बोळांमुळे येथे सूर्यप्रकाशात पोहचू शकत नसे. १९६० च्या दशकात  ही जागा ओमानच्या नागरिकांसाठी पुरवठ्याचे एक मुख्य स्रोत होते. आजच्या काळापेक्षा त्यावेळेस आयुष्याच्या गरजा बऱ्याच कमी होत्या. कापड, फळ, भाज्या आणि खजूर या स्थानिक उत्पादनांच्या समवेत बहुतेक वस्तूंची आयात केली जायची.

पूर्वी बाजारपेठातील दुकानांच्या भिंती चिखल आणि ताडाच्या झाडाच्या पानांपासून बनविल्या जात असत. यामुळे या भिंती उच्च तापमान आणि कठोर हवामानामध्ये ही तग धरू शकत होत्या. आणि म्हणूनच त्या वेळी बाजारपेठातील दुकाने तयार करण्यासाठी तो सर्वात चांगला उपाय होता. आज, मस्कट नगरपालिकेने तिच लोकप्रिय शैली टिकविण्यासाठी बाजारपेठेचे नूतनीकरण केले आहे आणि सुशोभित केले आहे. तसेच आधुनिक सुविधा देखील पुरवल्या आहेत. पर्यटकांना आकर्षित करण्यासाठी आणि स्थानिक सामान्य खरेदीदारांना खरेदी सोयीस्कर होण्यासाठी हे नूतनीकरण अनुकुल ठरले आहे.

ईदच्या हंगामात या बाजारपेठेत अधिक गर्दी होते. या दरम्यान ओमानचे नागरिक देशभरातून कपडे आणि दागिने खरेदी करण्यासाठी येथे येतात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.omanet.om/english/tourism/herit/souqs.asp?cat=tour&amp;subcat=herit1 |title=Archived copy |accessdate=2011-04-30 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110926212144/http://www.omanet.om/english/tourism/herit/souqs.asp?cat=tour&amp;subcat=herit1 |archivedate=2011-09-26}}&lt;/ref&gt;

या बाजारपेठेच्या मुख्य रस्त्यावर मुख्यतः घरगुती वस्तू, बुट आणि तयार कपड्यांची दुकाने आहेत. अजून आत गेल्यावर वेगवेगळ्या वासांचे धूप, अत्तर, तेल, आणि मसाले विकणारी दुकाने आहेत. ओमानी चांदी, पांढऱ्या डिशडशाचे आणि भरतकाम केलेले कुम्हस, चमकदार रंगाचे कापड आणि अनेक रंगांच्या डोक्यावर घालायचे स्कार्फ विकणारी छोटी दुकाने बाजूच्या रस्त्यावर आणि गल्लीमार्गावर दिसतात. खरेदीदार या बाजारपेठेत जुन्या अरबी बंदूका (मस्केट) देखील विकत घेऊ शकतात.

==संदर्भ==
&lt;references /&gt;

[[वर्ग:ओमानमधील शहरे]]
[[वर्ग:ओमानचे प्रांत]]</text>
      <sha1>i46pqb2hp9mounif5qo7rves9miyfz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>शंख पुष्प</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254672</id>
    <revision>
      <id>2680079</id>
      <parentid>2615717</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T14:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>इंग्लिश विकिपीडियावरून भाषांतरित</comment>
      <origin>2680079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12812" sha1="q9ktx78dwos977k5u8l1ey4lrsg1xao" xml:space="preserve">[[चित्र:Evolvulus pilosus.jpg|thumb|शंखपुष्पी वनस्पती]]

'''शंख पुष्प''' (''Convolvulus pluricaulis''&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Balkrishna |first1=Acharya |last2=Thakur |first2=Pallavi |last3=Varshney |first3=Anurag |date=March 3, 2020 |title=Phytochemical Profile, Pharmacological Attributes and Medicinal Properties of Convolvulus prostratus – A Cognitive Enhancer Herb for the Management of Neurodegenerative Etiologies |journal=Frontiers in Pharmacology |volume=11 |page=171 |doi=10.3389/fphar.2020.00171 |pmid=32194410 |pmc=7063970 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;) ही भारत आणि ब्रह्मदेशात (म्यानमार) आढळणारी एक वनस्पती असून तिचा वापर [[आयुर्वेद|आयुर्वेदामध्ये]] केला जातो.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Aulakh |first1=G. S. |last2=Narayanan |first2=S. |last3=Mahadevan |first3=G. |title=Phyto-chemistry and pharmacology of shankapushpi – four varieties |journal=Ancient Science of Life |date=1988 |volume=7 |issue=3–4 |pages=149–156 |issn=0257-7941|pmid=22557606 |pmc=3336637 }}&lt;/ref&gt; आयुर्वेदात ही वनस्पती 'शंखपुष्पी' म्हणून ओळखली जाते. बहुतेक संदर्भांनुसार, हीच मूळ शंखपुष्पी आहे; मात्र काहींच्या मते शंखपुष्पी म्हणजे 'अपराजिता' होय. तसेच, काही तज्ज्ञ शंखपुष्पीची ओळख ''Evolvulus alsinoides'' अशीही करतात, जी याच कुळातील एक वेगळी वनस्पती आहे.

पारंपारिक औषधोपचारात शंखपुष्पीचा वापर 'मेध्य रसायन' म्हणून केला जातो आणि ती आरोग्याच्या विविध समस्यांवर गुणकारी असल्याचे मानले जाते. या वनस्पतीमध्ये चिंताशामक, शिथिलता देणारे, ओब्सेसिव्ह-कंपल्सिव्ह विकारांविरूद्ध प्रभावी  आणि स्मरणशक्ती वाढवणारे गुणधर्म असल्याचे दिसून आले आहे. स्मरणशक्ती सुधारण्यासाठी शंखपुष्पी अत्यंत प्रभावी ठरते. प्रयोगादरम्यान, उच्च कोलेस्ट्रॉल आहार दिलेल्या जरबिल्समध्ये शंखपुष्पीच्या वापरामुळे ९० दिवसांनंतर सीरम कोलेस्ट्रॉल, एलडीएल आणि ट्रायग्लिसराइड्सच्या पातळीत लक्षणीय घट झाल्याचे आढळले. तसेच, हायपरथायरॉईडीझम असलेल्या उंदरांना शंखपुष्पीचा डोस (०.४ मिग्रॅ/किलो) दिला असता, तिने थायरॉईड संप्रेरके नियंत्रित करण्याचे कार्य केले. अपस्माररोधी उपचारांमधील शंखपुष्पीच्या वापराबाबत अभ्यास सुरू असून त्याचे निष्कर्ष संमिश्र आहेत.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Agarawa |first1=Parul |last2=Sharma |first2=Bhawna |date=March 2014 |title=An update on Ayurvedic herb Convolvulus pluricaulis Choisy |journal=Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine |volume=4 | issue=3 | pages=245–252 |doi=10.1016/S2221-1691(14)60240-9 |pmid=25182446 |pmc=3868798 }}&lt;/ref&gt;


शंख पुष्प, ज्यास सामान्यतः एशियन कबूतरविंग्स म्हणून ओळखले जाते, ब्लूबेलव्हिन, निळा वाटाणे, फुलपाखरू वाटाणे, कॉर्डोफन वाटाणे आणि डार्विन वाटाणे, फॅबेसी कुटुंबातील एक वनस्पती आहे.भारतात दररोज पूजा विधीमध्ये वापरला जाणारा पवित्र पुष्प म्हणून पूज्य आहे. हे &quot;शंख पूलू / शंकू हूवा&quot; असे म्हणतात कारण ते &quot;शंख शेल&quot; सदृश आहे. [[पश्चिम बंगाल]], याला অপরাজিতা(अपराजिता) म्हणून ओळखले जाते. या द्राक्षवेलीच्या फुलांची कल्पना केली गेली की मानवी मादी जननेंद्रियाचा आकार आहे, म्हणूनच &quot;क्लिटोरिस&quot; वरून &quot;क्लिटोरिया&quot; या वंशाचे [[लॅटिन भाषा|लॅटिन]] नाव आहे.

== वर्गीकरण ==
ही वनस्पती मूळ भूमध्य रेखा आशिया खंडातील आहे, ज्यात [[भारतीय उपखंड]] आणि दक्षिणपूर्व आशियाची ठिकाणे आहेत परंतु ती [[आफ्रिका]], ऑस्ट्रेलिया आणि अमेरिकेत देखील दाखल झाली आहे.

== प्रकार ==
ही एक बारमाही औषधी वनस्पती आहे, हिची पाने लंबवर्तुळाकार, बोथट असतात. हे द्राक्षांचा वेल किंवा लता म्हणून उगवते, ओलसर, उदासिन मातीमध्ये चांगले काम करतात. या वनस्पतीच्या सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण वैशिष्ट्य म्हणजे त्याच्या फुलांचा रंग, एक खोल खोल निळा; एकट्या, हलके पिवळ्या खुणा असलेल्या आहे . ते सुमारे 4 सेमी (1.6 इंच) लांबी 3 सेमी (1.2 इंच) रुंद आहेत. काही जाती पांढरे फुलं देतात.

फळ प्रत्येक शेंगामध्ये सहा ते दहा बिया सह लांब, सपाट शेंगा 5-7 सेंमी (2.0-2.8 इंच) असतात. निविदा केल्यावर ते खाण्यायोग्य असतात.

हे एक शोभेच्या वनस्पती म्हणून आणि एक वेगवान प्रजाती म्हणून उगवले जाते (उदा. ऑस्ट्रेलियामधील कोळसा खाणींमध्ये), लागवड करताना थोडे काळजी घेणे आवश्यक आहे. शेंगा म्हणून, त्याची मुळे रीझोबिया म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या मातीच्या जीवाणूंची सहजीवन बनवते, जी वायुमंडलीय एन 2ला वनस्पती-वापरण्यायोग्य स्वरूपात ([[नत्रवायू|नायट्रोजन]] फिक्सिंग म्हणतात प्रक्रिया) रूपांतरित करते, म्हणूनच, या वनस्पतीच्या जंतुनाशकाद्वारे मातीची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी देखील याचा वापर केला जातो. नायट्रोजन समृद्ध वनस्पती साहित्य.

== उपयोग ==
आग्नेय आशियात, फुलांचा उपयोग खाद्यान्न तांदळाच्या रंगासाठी नैसर्गिक खाद्य म्हणून केला जातो. मलेशियाच्या पूर्वेकडील केलॅंटानमध्ये पांढऱ्या  तांदूळ शिजवताना भांडयामध्ये या फुलांच्या काही कळ्या घालून त्या भातावर निळ्या रंगाची छटा घालावी लागेल जे दुसऱ्या बाजूच्या पदार्थांमध्ये दिल्या जातात आणि अशा जेवणाला नासी केरबू म्हणतात. बर्मी आणि थाई पाककृतींमध्ये, फुले पिठात आणि तळलेले मध्ये देखील बुडविली जातात. बटरफ्लाय वाटाणा फ्लाय चहा तेरनेटिया फुलांपासून आणि वाळलेल्या लेमनग्रासपासून बनविला जातो आणि द्रवमध्ये काय जोडले जाते यावर अवलंबून रंग बदलतो, लिंबाचा रस जांभळा बनवितो. थायलंड आणि व्हिएतनाममध्ये, फुलपाखरा निळ्या वाटाणा चहामध्ये आंबटपणा वाढवण्यासाठी आणि पेयांना गुलाबी-जांभळा रंग देण्यासाठी सामान्यतः रात्रीच्या जेवणानंतर दिले जाणारे पेय तयार करण्यासाठी किंवा हॉटेल आणि स्पामध्ये स्फूर्ती म्हणून मिसळले जाते. जगातील इतर भागांमध्ये कॅमोमाइल चहा सारखा स्थानिक पेय हे पेय आहे. चहा गरम आणि थंड दोन्ही प्रकारांमध्ये आढळतो.

रंग बदलणाऱ्या जिनमध्ये फुलझाडे अलीकडेच वापरली गेली आहेत. बाटलीतील निळे, पीएच बदलल्यामुळे टॉनिक वॉटर सारख्या कार्बोनेटेड मिक्सरमध्ये मिसळल्यास ते गुलाबी होते. सेंद्रिय रंग कायम नसल्यामुळे, प्रभाव टिकवण्यासाठी या प्रकारची जिन एक गडद ठिकाणी ठेवण्याची शिफारस केली जाते.

== पारंपारिक औषध ==
पारंपारिक आयुर्वेदिक औषधांमध्ये, स्मृती वाढवणारी, नूट्रोपिक, अँटिप्रेसस, एनसोलिलीटिक, एंटीडप्रेससन्ट, एंटीकॉन्व्हुलसंट, ट्रान्क्विलाइझिंग आणि शामक गुणधर्म यासह अनेक गुण आहेत. पारंपारिक चिनी औषधांमध्ये, रोपाच्या मादी प्रजनन अवयवाच्या समान देखावामुळे स्त्री कामवासनावर परिणाम करणारे गुणधर्म आहेत.

[[वर्ग:औषधी वनस्पती]]</text>
      <sha1>q9ktx78dwos977k5u8l1ey4lrsg1xao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680080</id>
      <parentid>2680079</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T14:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13060" sha1="d80kl0b17u73q6whn5ya6do0za2uhvc" xml:space="preserve">[[चित्र:Evolvulus pilosus.jpg|thumb|शंखपुष्पी वनस्पती]]

'''शंख पुष्प''' (''कॉन्व्होल्व्ह्युल सप्रॉस्ट्रेटस/कॉन्व्होल्व्ह्युलस प्लुरिकाउलिस''&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Balkrishna |first1=Acharya |last2=Thakur |first2=Pallavi |last3=Varshney |first3=Anurag |date=March 3, 2020 |title=Phytochemical Profile, Pharmacological Attributes and Medicinal Properties of Convolvulus prostratus – A Cognitive Enhancer Herb for the Management of Neurodegenerative Etiologies |journal=Frontiers in Pharmacology |volume=11 |page=171 |doi=10.3389/fphar.2020.00171 |pmid=32194410 |pmc=7063970 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;) ही भारत आणि ब्रह्मदेशात (म्यानमार) आढळणारी एक वनस्पती असून तिचा वापर [[आयुर्वेद|आयुर्वेदामध्ये]] केला जातो.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Aulakh |first1=G. S. |last2=Narayanan |first2=S. |last3=Mahadevan |first3=G. |title=Phyto-chemistry and pharmacology of shankapushpi – four varieties |journal=Ancient Science of Life |date=1988 |volume=7 |issue=3–4 |pages=149–156 |issn=0257-7941|pmid=22557606 |pmc=3336637 }}&lt;/ref&gt; आयुर्वेदात ही वनस्पती 'शंखपुष्पी' म्हणून ओळखली जाते. बहुतेक संदर्भांनुसार, हीच मूळ शंखपुष्पी आहे; मात्र काहींच्या मते शंखपुष्पी म्हणजे '[[गोकर्णी]] ( अपराजिता)' होय. तसेच, काही तज्ज्ञ शंखपुष्पीची ओळख ''इव्हॉल्व्ह्युलस अल्सिनॉइड्स'' अशीही करतात, जी याच कुळातील एक वेगळी वनस्पती आहे.

पारंपारिक औषधोपचारात शंखपुष्पीचा वापर 'मेध्य रसायन' म्हणून केला जातो आणि ती आरोग्याच्या विविध समस्यांवर गुणकारी असल्याचे मानले जाते. या वनस्पतीमध्ये चिंताशामक, शिथिलता देणारे, ओब्सेसिव्ह-कंपल्सिव्ह विकारांविरूद्ध प्रभावी  आणि स्मरणशक्ती वाढवणारे गुणधर्म असल्याचे दिसून आले आहे. स्मरणशक्ती सुधारण्यासाठी शंखपुष्पी अत्यंत प्रभावी ठरते. प्रयोगादरम्यान, उच्च कोलेस्ट्रॉल आहार दिलेल्या जरबिल्समध्ये शंखपुष्पीच्या वापरामुळे ९० दिवसांनंतर सीरम कोलेस्ट्रॉल, एलडीएल आणि ट्रायग्लिसराइड्सच्या पातळीत लक्षणीय घट झाल्याचे आढळले. तसेच, हायपरथायरॉईडीझम असलेल्या उंदरांना शंखपुष्पीचा डोस (०.४ मिग्रॅ/किलो) दिला असता, तिने थायरॉईड संप्रेरके नियंत्रित करण्याचे कार्य केले. अपस्माररोधी उपचारांमधील शंखपुष्पीच्या वापराबाबत अभ्यास सुरू असून त्याचे निष्कर्ष संमिश्र आहेत.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Agarawa |first1=Parul |last2=Sharma |first2=Bhawna |date=March 2014 |title=An update on Ayurvedic herb Convolvulus pluricaulis Choisy |journal=Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine |volume=4 | issue=3 | pages=245–252 |doi=10.1016/S2221-1691(14)60240-9 |pmid=25182446 |pmc=3868798 }}&lt;/ref&gt;


शंख पुष्प, ज्यास सामान्यतः एशियन कबूतरविंग्स म्हणून ओळखले जाते, ब्लूबेलव्हिन, निळा वाटाणे, फुलपाखरू वाटाणे, कॉर्डोफन वाटाणे आणि डार्विन वाटाणे, फॅबेसी कुटुंबातील एक वनस्पती आहे.भारतात दररोज पूजा विधीमध्ये वापरला जाणारा पवित्र पुष्प म्हणून पूज्य आहे. हे &quot;शंख पूलू / शंकू हूवा&quot; असे म्हणतात कारण ते &quot;शंख शेल&quot; सदृश आहे. [[पश्चिम बंगाल]], याला অপরাজিতা(अपराजिता) म्हणून ओळखले जाते. या द्राक्षवेलीच्या फुलांची कल्पना केली गेली की मानवी मादी जननेंद्रियाचा आकार आहे, म्हणूनच &quot;क्लिटोरिस&quot; वरून &quot;क्लिटोरिया&quot; या वंशाचे [[लॅटिन भाषा|लॅटिन]] नाव आहे.

== वर्गीकरण ==
ही वनस्पती मूळ भूमध्य रेखा आशिया खंडातील आहे, ज्यात [[भारतीय उपखंड]] आणि दक्षिणपूर्व आशियाची ठिकाणे आहेत परंतु ती [[आफ्रिका]], ऑस्ट्रेलिया आणि अमेरिकेत देखील दाखल झाली आहे.

== प्रकार ==
ही एक बारमाही औषधी वनस्पती आहे, हिची पाने लंबवर्तुळाकार, बोथट असतात. हे द्राक्षांचा वेल किंवा लता म्हणून उगवते, ओलसर, उदासिन मातीमध्ये चांगले काम करतात. या वनस्पतीच्या सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण वैशिष्ट्य म्हणजे त्याच्या फुलांचा रंग, एक खोल खोल निळा; एकट्या, हलके पिवळ्या खुणा असलेल्या आहे . ते सुमारे 4 सेमी (1.6 इंच) लांबी 3 सेमी (1.2 इंच) रुंद आहेत. काही जाती पांढरे फुलं देतात.

फळ प्रत्येक शेंगामध्ये सहा ते दहा बिया सह लांब, सपाट शेंगा 5-7 सेंमी (2.0-2.8 इंच) असतात. निविदा केल्यावर ते खाण्यायोग्य असतात.

हे एक शोभेच्या वनस्पती म्हणून आणि एक वेगवान प्रजाती म्हणून उगवले जाते (उदा. ऑस्ट्रेलियामधील कोळसा खाणींमध्ये), लागवड करताना थोडे काळजी घेणे आवश्यक आहे. शेंगा म्हणून, त्याची मुळे रीझोबिया म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या मातीच्या जीवाणूंची सहजीवन बनवते, जी वायुमंडलीय एन 2ला वनस्पती-वापरण्यायोग्य स्वरूपात ([[नत्रवायू|नायट्रोजन]] फिक्सिंग म्हणतात प्रक्रिया) रूपांतरित करते, म्हणूनच, या वनस्पतीच्या जंतुनाशकाद्वारे मातीची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी देखील याचा वापर केला जातो. नायट्रोजन समृद्ध वनस्पती साहित्य.

== उपयोग ==
आग्नेय आशियात, फुलांचा उपयोग खाद्यान्न तांदळाच्या रंगासाठी नैसर्गिक खाद्य म्हणून केला जातो. मलेशियाच्या पूर्वेकडील केलॅंटानमध्ये पांढऱ्या  तांदूळ शिजवताना भांडयामध्ये या फुलांच्या काही कळ्या घालून त्या भातावर निळ्या रंगाची छटा घालावी लागेल जे दुसऱ्या बाजूच्या पदार्थांमध्ये दिल्या जातात आणि अशा जेवणाला नासी केरबू म्हणतात. बर्मी आणि थाई पाककृतींमध्ये, फुले पिठात आणि तळलेले मध्ये देखील बुडविली जातात. बटरफ्लाय वाटाणा फ्लाय चहा तेरनेटिया फुलांपासून आणि वाळलेल्या लेमनग्रासपासून बनविला जातो आणि द्रवमध्ये काय जोडले जाते यावर अवलंबून रंग बदलतो, लिंबाचा रस जांभळा बनवितो. थायलंड आणि व्हिएतनाममध्ये, फुलपाखरा निळ्या वाटाणा चहामध्ये आंबटपणा वाढवण्यासाठी आणि पेयांना गुलाबी-जांभळा रंग देण्यासाठी सामान्यतः रात्रीच्या जेवणानंतर दिले जाणारे पेय तयार करण्यासाठी किंवा हॉटेल आणि स्पामध्ये स्फूर्ती म्हणून मिसळले जाते. जगातील इतर भागांमध्ये कॅमोमाइल चहा सारखा स्थानिक पेय हे पेय आहे. चहा गरम आणि थंड दोन्ही प्रकारांमध्ये आढळतो.

रंग बदलणाऱ्या जिनमध्ये फुलझाडे अलीकडेच वापरली गेली आहेत. बाटलीतील निळे, पीएच बदलल्यामुळे टॉनिक वॉटर सारख्या कार्बोनेटेड मिक्सरमध्ये मिसळल्यास ते गुलाबी होते. सेंद्रिय रंग कायम नसल्यामुळे, प्रभाव टिकवण्यासाठी या प्रकारची जिन एक गडद ठिकाणी ठेवण्याची शिफारस केली जाते.

== पारंपारिक औषध ==
पारंपारिक आयुर्वेदिक औषधांमध्ये, स्मृती वाढवणारी, नूट्रोपिक, अँटिप्रेसस, एनसोलिलीटिक, एंटीडप्रेससन्ट, एंटीकॉन्व्हुलसंट, ट्रान्क्विलाइझिंग आणि शामक गुणधर्म यासह अनेक गुण आहेत. पारंपारिक चिनी औषधांमध्ये, रोपाच्या मादी प्रजनन अवयवाच्या समान देखावामुळे स्त्री कामवासनावर परिणाम करणारे गुणधर्म आहेत.

[[वर्ग:औषधी वनस्पती]]</text>
      <sha1>d80kl0b17u73q6whn5ya6do0za2uhvc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680081</id>
      <parentid>2680080</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T14:09:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11607" sha1="bzx2ccnomrgelsqmd9g65v1oc5nm8rd" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''शंख पुष्प''' (''कॉन्व्होल्व्ह्युल सप्रॉस्ट्रेटस/कॉन्व्होल्व्ह्युलस प्लुरिकाउलिस''&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Balkrishna |first1=Acharya |last2=Thakur |first2=Pallavi |last3=Varshney |first3=Anurag |date=March 3, 2020 |title=Phytochemical Profile, Pharmacological Attributes and Medicinal Properties of Convolvulus prostratus – A Cognitive Enhancer Herb for the Management of Neurodegenerative Etiologies |journal=Frontiers in Pharmacology |volume=11 |page=171 |doi=10.3389/fphar.2020.00171 |pmid=32194410 |pmc=7063970 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;) ही भारत आणि ब्रह्मदेशात (म्यानमार) आढळणारी एक वनस्पती असून तिचा वापर [[आयुर्वेद|आयुर्वेदामध्ये]] केला जातो.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Aulakh |first1=G. S. |last2=Narayanan |first2=S. |last3=Mahadevan |first3=G. |title=Phyto-chemistry and pharmacology of shankapushpi – four varieties |journal=Ancient Science of Life |date=1988 |volume=7 |issue=3–4 |pages=149–156 |issn=0257-7941|pmid=22557606 |pmc=3336637 }}&lt;/ref&gt; आयुर्वेदात ही वनस्पती 'शंखपुष्पी' म्हणून ओळखली जाते. बहुतेक संदर्भांनुसार, हीच मूळ शंखपुष्पी आहे; मात्र काहींच्या मते शंखपुष्पी म्हणजे '[[गोकर्णी]] ( अपराजिता)' होय. तसेच, काही तज्ज्ञ शंखपुष्पीची ओळख ''इव्हॉल्व्ह्युलस अल्सिनॉइड्स'' अशीही करतात, जी याच कुळातील एक वेगळी वनस्पती आहे.

पारंपारिक औषधोपचारात शंखपुष्पीचा वापर 'मेध्य रसायन' म्हणून केला जातो आणि ती आरोग्याच्या विविध समस्यांवर गुणकारी असल्याचे मानले जाते. या वनस्पतीमध्ये चिंताशामक, शिथिलता देणारे, ओब्सेसिव्ह-कंपल्सिव्ह विकारांविरूद्ध प्रभावी  आणि स्मरणशक्ती वाढवणारे गुणधर्म असल्याचे दिसून आले आहे. स्मरणशक्ती सुधारण्यासाठी शंखपुष्पी अत्यंत प्रभावी ठरते. प्रयोगादरम्यान, उच्च कोलेस्ट्रॉल आहार दिलेल्या जरबिल्समध्ये शंखपुष्पीच्या वापरामुळे ९० दिवसांनंतर सीरम कोलेस्ट्रॉल, एलडीएल आणि ट्रायग्लिसराइड्सच्या पातळीत लक्षणीय घट झाल्याचे आढळले. तसेच, हायपरथायरॉईडीझम असलेल्या उंदरांना शंखपुष्पीचा डोस (०.४ मिग्रॅ/किलो) दिला असता, तिने थायरॉईड संप्रेरके नियंत्रित करण्याचे कार्य केले. अपस्माररोधी उपचारांमधील शंखपुष्पीच्या वापराबाबत अभ्यास सुरू असून त्याचे निष्कर्ष संमिश्र आहेत.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Agarawa |first1=Parul |last2=Sharma |first2=Bhawna |date=March 2014 |title=An update on Ayurvedic herb Convolvulus pluricaulis Choisy |journal=Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine |volume=4 | issue=3 | pages=245–252 |doi=10.1016/S2221-1691(14)60240-9 |pmid=25182446 |pmc=3868798 }}&lt;/ref&gt;

== वर्गीकरण ==
ही वनस्पती मूळ भूमध्य रेखा आशिया खंडातील आहे, ज्यात [[भारतीय उपखंड]] आणि दक्षिणपूर्व आशियाची ठिकाणे आहेत परंतु ती [[आफ्रिका]], ऑस्ट्रेलिया आणि अमेरिकेत देखील दाखल झाली आहे.

== प्रकार ==
ही एक बारमाही औषधी वनस्पती आहे, हिची पाने लंबवर्तुळाकार, बोथट असतात. हे द्राक्षांचा वेल किंवा लता म्हणून उगवते, ओलसर, उदासिन मातीमध्ये चांगले काम करतात. या वनस्पतीच्या सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण वैशिष्ट्य म्हणजे त्याच्या फुलांचा रंग, एक खोल खोल निळा; एकट्या, हलके पिवळ्या खुणा असलेल्या आहे . ते सुमारे 4 सेमी (1.6 इंच) लांबी 3 सेमी (1.2 इंच) रुंद आहेत. काही जाती पांढरे फुलं देतात.

फळ प्रत्येक शेंगामध्ये सहा ते दहा बिया सह लांब, सपाट शेंगा 5-7 सेंमी (2.0-2.8 इंच) असतात. निविदा केल्यावर ते खाण्यायोग्य असतात.

हे एक शोभेच्या वनस्पती म्हणून आणि एक वेगवान प्रजाती म्हणून उगवले जाते (उदा. ऑस्ट्रेलियामधील कोळसा खाणींमध्ये), लागवड करताना थोडे काळजी घेणे आवश्यक आहे. शेंगा म्हणून, त्याची मुळे रीझोबिया म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या मातीच्या जीवाणूंची सहजीवन बनवते, जी वायुमंडलीय एन 2ला वनस्पती-वापरण्यायोग्य स्वरूपात ([[नत्रवायू|नायट्रोजन]] फिक्सिंग म्हणतात प्रक्रिया) रूपांतरित करते, म्हणूनच, या वनस्पतीच्या जंतुनाशकाद्वारे मातीची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी देखील याचा वापर केला जातो. नायट्रोजन समृद्ध वनस्पती साहित्य.

== उपयोग ==
आग्नेय आशियात, फुलांचा उपयोग खाद्यान्न तांदळाच्या रंगासाठी नैसर्गिक खाद्य म्हणून केला जातो. मलेशियाच्या पूर्वेकडील केलॅंटानमध्ये पांढऱ्या  तांदूळ शिजवताना भांडयामध्ये या फुलांच्या काही कळ्या घालून त्या भातावर निळ्या रंगाची छटा घालावी लागेल जे दुसऱ्या बाजूच्या पदार्थांमध्ये दिल्या जातात आणि अशा जेवणाला नासी केरबू म्हणतात. बर्मी आणि थाई पाककृतींमध्ये, फुले पिठात आणि तळलेले मध्ये देखील बुडविली जातात. बटरफ्लाय वाटाणा फ्लाय चहा तेरनेटिया फुलांपासून आणि वाळलेल्या लेमनग्रासपासून बनविला जातो आणि द्रवमध्ये काय जोडले जाते यावर अवलंबून रंग बदलतो, लिंबाचा रस जांभळा बनवितो. थायलंड आणि व्हिएतनाममध्ये, फुलपाखरा निळ्या वाटाणा चहामध्ये आंबटपणा वाढवण्यासाठी आणि पेयांना गुलाबी-जांभळा रंग देण्यासाठी सामान्यतः रात्रीच्या जेवणानंतर दिले जाणारे पेय तयार करण्यासाठी किंवा हॉटेल आणि स्पामध्ये स्फूर्ती म्हणून मिसळले जाते. जगातील इतर भागांमध्ये कॅमोमाइल चहा सारखा स्थानिक पेय हे पेय आहे. चहा गरम आणि थंड दोन्ही प्रकारांमध्ये आढळतो.

रंग बदलणाऱ्या जिनमध्ये फुलझाडे अलीकडेच वापरली गेली आहेत. बाटलीतील निळे, पीएच बदलल्यामुळे टॉनिक वॉटर सारख्या कार्बोनेटेड मिक्सरमध्ये मिसळल्यास ते गुलाबी होते. सेंद्रिय रंग कायम नसल्यामुळे, प्रभाव टिकवण्यासाठी या प्रकारची जिन एक गडद ठिकाणी ठेवण्याची शिफारस केली जाते.

== पारंपारिक औषध ==
पारंपारिक आयुर्वेदिक औषधांमध्ये, स्मृती वाढवणारी, नूट्रोपिक, अँटिप्रेसस, एनसोलिलीटिक, एंटीडप्रेससन्ट, एंटीकॉन्व्हुलसंट, ट्रान्क्विलाइझिंग आणि शामक गुणधर्म यासह अनेक गुण आहेत. पारंपारिक चिनी औषधांमध्ये, रोपाच्या मादी प्रजनन अवयवाच्या समान देखावामुळे स्त्री कामवासनावर परिणाम करणारे गुणधर्म आहेत.

[[वर्ग:औषधी वनस्पती]]</text>
      <sha1>bzx2ccnomrgelsqmd9g65v1oc5nm8rd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680082</id>
      <parentid>2680081</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T14:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11636" sha1="t0947bfwqocea5619dw136xf4worj8s" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''शंख पुष्प''' (''कॉन्व्होल्व्ह्युल सप्रॉस्ट्रेटस/कॉन्व्होल्व्ह्युलस प्लुरिकाउलिस''&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Balkrishna |first1=Acharya |last2=Thakur |first2=Pallavi |last3=Varshney |first3=Anurag |date=March 3, 2020 |title=Phytochemical Profile, Pharmacological Attributes and Medicinal Properties of Convolvulus prostratus – A Cognitive Enhancer Herb for the Management of Neurodegenerative Etiologies |journal=Frontiers in Pharmacology |volume=11 |page=171 |doi=10.3389/fphar.2020.00171 |pmid=32194410 |pmc=7063970 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;) ही भारत आणि [[म्यानमार|ब्रह्मदेशात (म्यानमार)]] आढळणारी एक वनस्पती असून तिचा वापर [[आयुर्वेद|आयुर्वेदामध्ये]] केला जातो.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Aulakh |first1=G. S. |last2=Narayanan |first2=S. |last3=Mahadevan |first3=G. |title=Phyto-chemistry and pharmacology of shankapushpi – four varieties |journal=Ancient Science of Life |date=1988 |volume=7 |issue=3–4 |pages=149–156 |issn=0257-7941|pmid=22557606 |pmc=3336637 }}&lt;/ref&gt; आयुर्वेदात ही वनस्पती 'शंखपुष्पी' म्हणून ओळखली जाते. बहुतेक संदर्भांनुसार, हीच मूळ शंखपुष्पी आहे; मात्र काहींच्या मते शंखपुष्पी म्हणजे '[[गोकर्णी]] ( अपराजिता)' होय. तसेच, काही तज्ज्ञ शंखपुष्पीची ओळख ''इव्हॉल्व्ह्युलस अल्सिनॉइड्स'' अशीही करतात, जी याच कुळातील एक वेगळी वनस्पती आहे.

पारंपारिक औषधोपचारात शंखपुष्पीचा वापर 'मेध्य रसायन' म्हणून केला जातो आणि ती आरोग्याच्या विविध समस्यांवर गुणकारी असल्याचे मानले जाते. या वनस्पतीमध्ये चिंताशामक, शिथिलता देणारे, ओब्सेसिव्ह-कंपल्सिव्ह विकारांविरूद्ध प्रभावी  आणि स्मरणशक्ती वाढवणारे गुणधर्म असल्याचे दिसून आले आहे. स्मरणशक्ती सुधारण्यासाठी शंखपुष्पी अत्यंत प्रभावी ठरते. प्रयोगादरम्यान, उच्च कोलेस्ट्रॉल आहार दिलेल्या जरबिल्समध्ये शंखपुष्पीच्या वापरामुळे ९० दिवसांनंतर सीरम कोलेस्ट्रॉल, एलडीएल आणि ट्रायग्लिसराइड्सच्या पातळीत लक्षणीय घट झाल्याचे आढळले. तसेच, हायपरथायरॉईडीझम असलेल्या उंदरांना शंखपुष्पीचा डोस (०.४ मिग्रॅ/किलो) दिला असता, तिने थायरॉईड संप्रेरके नियंत्रित करण्याचे कार्य केले. अपस्माररोधी उपचारांमधील शंखपुष्पीच्या वापराबाबत अभ्यास सुरू असून त्याचे निष्कर्ष संमिश्र आहेत.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Agarawa |first1=Parul |last2=Sharma |first2=Bhawna |date=March 2014 |title=An update on Ayurvedic herb Convolvulus pluricaulis Choisy |journal=Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine |volume=4 | issue=3 | pages=245–252 |doi=10.1016/S2221-1691(14)60240-9 |pmid=25182446 |pmc=3868798 }}&lt;/ref&gt;

== वर्गीकरण ==
ही वनस्पती मूळ भूमध्य रेखा आशिया खंडातील आहे, ज्यात [[भारतीय उपखंड]] आणि दक्षिणपूर्व आशियाची ठिकाणे आहेत परंतु ती [[आफ्रिका]], ऑस्ट्रेलिया आणि अमेरिकेत देखील दाखल झाली आहे.

== प्रकार ==
ही एक बारमाही औषधी वनस्पती आहे, हिची पाने लंबवर्तुळाकार, बोथट असतात. हे द्राक्षांचा वेल किंवा लता म्हणून उगवते, ओलसर, उदासिन मातीमध्ये चांगले काम करतात. या वनस्पतीच्या सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण वैशिष्ट्य म्हणजे त्याच्या फुलांचा रंग, एक खोल खोल निळा; एकट्या, हलके पिवळ्या खुणा असलेल्या आहे . ते सुमारे 4 सेमी (1.6 इंच) लांबी 3 सेमी (1.2 इंच) रुंद आहेत. काही जाती पांढरे फुलं देतात.

फळ प्रत्येक शेंगामध्ये सहा ते दहा बिया सह लांब, सपाट शेंगा 5-7 सेंमी (2.0-2.8 इंच) असतात. निविदा केल्यावर ते खाण्यायोग्य असतात.

हे एक शोभेच्या वनस्पती म्हणून आणि एक वेगवान प्रजाती म्हणून उगवले जाते (उदा. ऑस्ट्रेलियामधील कोळसा खाणींमध्ये), लागवड करताना थोडे काळजी घेणे आवश्यक आहे. शेंगा म्हणून, त्याची मुळे रीझोबिया म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या मातीच्या जीवाणूंची सहजीवन बनवते, जी वायुमंडलीय एन 2ला वनस्पती-वापरण्यायोग्य स्वरूपात ([[नत्रवायू|नायट्रोजन]] फिक्सिंग म्हणतात प्रक्रिया) रूपांतरित करते, म्हणूनच, या वनस्पतीच्या जंतुनाशकाद्वारे मातीची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी देखील याचा वापर केला जातो. नायट्रोजन समृद्ध वनस्पती साहित्य.

== उपयोग ==
आग्नेय आशियात, फुलांचा उपयोग खाद्यान्न तांदळाच्या रंगासाठी नैसर्गिक खाद्य म्हणून केला जातो. मलेशियाच्या पूर्वेकडील केलॅंटानमध्ये पांढऱ्या  तांदूळ शिजवताना भांडयामध्ये या फुलांच्या काही कळ्या घालून त्या भातावर निळ्या रंगाची छटा घालावी लागेल जे दुसऱ्या बाजूच्या पदार्थांमध्ये दिल्या जातात आणि अशा जेवणाला नासी केरबू म्हणतात. बर्मी आणि थाई पाककृतींमध्ये, फुले पिठात आणि तळलेले मध्ये देखील बुडविली जातात. बटरफ्लाय वाटाणा फ्लाय चहा तेरनेटिया फुलांपासून आणि वाळलेल्या लेमनग्रासपासून बनविला जातो आणि द्रवमध्ये काय जोडले जाते यावर अवलंबून रंग बदलतो, लिंबाचा रस जांभळा बनवितो. थायलंड आणि व्हिएतनाममध्ये, फुलपाखरा निळ्या वाटाणा चहामध्ये आंबटपणा वाढवण्यासाठी आणि पेयांना गुलाबी-जांभळा रंग देण्यासाठी सामान्यतः रात्रीच्या जेवणानंतर दिले जाणारे पेय तयार करण्यासाठी किंवा हॉटेल आणि स्पामध्ये स्फूर्ती म्हणून मिसळले जाते. जगातील इतर भागांमध्ये कॅमोमाइल चहा सारखा स्थानिक पेय हे पेय आहे. चहा गरम आणि थंड दोन्ही प्रकारांमध्ये आढळतो.

रंग बदलणाऱ्या जिनमध्ये फुलझाडे अलीकडेच वापरली गेली आहेत. बाटलीतील निळे, पीएच बदलल्यामुळे टॉनिक वॉटर सारख्या कार्बोनेटेड मिक्सरमध्ये मिसळल्यास ते गुलाबी होते. सेंद्रिय रंग कायम नसल्यामुळे, प्रभाव टिकवण्यासाठी या प्रकारची जिन एक गडद ठिकाणी ठेवण्याची शिफारस केली जाते.

== पारंपारिक औषध ==
पारंपारिक आयुर्वेदिक औषधांमध्ये, स्मृती वाढवणारी, नूट्रोपिक, अँटिप्रेसस, एनसोलिलीटिक, एंटीडप्रेससन्ट, एंटीकॉन्व्हुलसंट, ट्रान्क्विलाइझिंग आणि शामक गुणधर्म यासह अनेक गुण आहेत. पारंपारिक चिनी औषधांमध्ये, रोपाच्या मादी प्रजनन अवयवाच्या समान देखावामुळे स्त्री कामवासनावर परिणाम करणारे गुणधर्म आहेत.

[[वर्ग:औषधी वनस्पती]]</text>
      <sha1>t0947bfwqocea5619dw136xf4worj8s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680083</id>
      <parentid>2680082</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T14:18:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11697" sha1="7iamsxiv5goj5fqiidv2udvtiyq89ca" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''शंख पुष्प''' (''कॉन्व्होल्व्ह्युल सप्रॉस्ट्रेटस/कॉन्व्होल्व्ह्युलस प्लुरिकाउलिस''&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Balkrishna |first1=Acharya |last2=Thakur |first2=Pallavi |last3=Varshney |first3=Anurag |date=March 3, 2020 |title=Phytochemical Profile, Pharmacological Attributes and Medicinal Properties of Convolvulus prostratus – A Cognitive Enhancer Herb for the Management of Neurodegenerative Etiologies |journal=Frontiers in Pharmacology |volume=11 |page=171 |doi=10.3389/fphar.2020.00171 |pmid=32194410 |pmc=7063970 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;) ही भारत आणि [[म्यानमार|ब्रह्मदेशात (म्यानमार)]] आढळणारी एक वनस्पती असून तिचा वापर [[आयुर्वेद|आयुर्वेदामध्ये]] केला जातो.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Aulakh |first1=G. S. |last2=Narayanan |first2=S. |last3=Mahadevan |first3=G. |title=Phyto-chemistry and pharmacology of shankapushpi – four varieties |journal=Ancient Science of Life |date=1988 |volume=7 |issue=3–4 |pages=149–156 |issn=0257-7941|pmid=22557606 |pmc=3336637 }}&lt;/ref&gt; आयुर्वेदात ही वनस्पती 'शंखपुष्पी' म्हणून ओळखली जाते. बहुतेक संदर्भांनुसार, हीच मूळ शंखपुष्पी आहे; मात्र काहींच्या मते शंखपुष्पी म्हणजे '[[गोकर्णी]] ( अपराजिता)' होय. तसेच, काही तज्ज्ञ शंखपुष्पीची ओळख ''इव्हॉल्व्ह्युलस अल्सिनॉइड्स'' अशीही करतात, जी याच कुळातील एक वेगळी वनस्पती आहे.

पारंपारिक औषधोपचारात शंखपुष्पीचा वापर 'मेध्य रसायन' म्हणून केला जातो आणि ती आरोग्याच्या विविध समस्यांवर गुणकारी असल्याचे मानले जाते. या वनस्पतीमध्ये चिंताशामक, शिथिलता देणारे, ओब्सेसिव्ह-कंपल्सिव्ह विकारांविरूद्ध प्रभावी  आणि स्मरणशक्ती वाढवणारे गुणधर्म असल्याचे दिसून आले आहे. स्मरणशक्ती सुधारण्यासाठी शंखपुष्पी अत्यंत प्रभावी ठरते. प्रयोगादरम्यान, उच्च कोलेस्ट्रॉल आहार दिलेल्या जरबिल्समध्ये शंखपुष्पीच्या वापरामुळे ९० दिवसांनंतर सीरम कोलेस्ट्रॉल, एलडीएल आणि ट्रायग्लिसराइड्सच्या पातळीत लक्षणीय घट झाल्याचे आढळले. तसेच, हायपरथायरॉईडीझम असलेल्या उंदरांना शंखपुष्पीचा डोस (०.४ मिग्रॅ/किलो) दिला असता, तिने थायरॉईड संप्रेरके नियंत्रित करण्याचे कार्य केले. अपस्माररोधी उपचारांमधील शंखपुष्पीच्या वापराबाबत अभ्यास सुरू असून त्याचे निष्कर्ष संमिश्र आहेत.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Agarawa |first1=Parul |last2=Sharma |first2=Bhawna |date=March 2014 |title=An update on Ayurvedic herb Convolvulus pluricaulis Choisy |journal=Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine |volume=4 | issue=3 | pages=245–252 |doi=10.1016/S2221-1691(14)60240-9 |pmid=25182446 |pmc=3868798 }}&lt;/ref&gt;

== वर्गीकरण ==
ही वनस्पती मूळ भूमध्य रेखा आशिया खंडातील आहे, ज्यात [[भारतीय उपखंड]] आणि दक्षिणपूर्व आशियाची ठिकाणे आहेत परंतु ती [[आफ्रिका]], ऑस्ट्रेलिया आणि अमेरिकेत देखील दाखल झाली आहे.

== प्रकार ==
ही एक बारमाही औषधी वनस्पती आहे, हिची पाने लंबवर्तुळाकार, बोथट असतात. हे द्राक्षांचा वेल किंवा लता म्हणून उगवते, ओलसर, उदासिन मातीमध्ये चांगले काम करतात. या वनस्पतीच्या सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण वैशिष्ट्य म्हणजे त्याच्या फुलांचा रंग, एक खोल खोल निळा; एकट्या, हलके पिवळ्या खुणा असलेल्या आहे . ते सुमारे 4 सेमी (1.6 इंच) लांबी 3 सेमी (1.2 इंच) रुंद आहेत. काही जाती पांढरे फुलं देतात.

फळ प्रत्येक शेंगामध्ये सहा ते दहा बिया सह लांब, सपाट शेंगा 5-7 सेंमी (2.0-2.8 इंच) असतात. निविदा केल्यावर ते खाण्यायोग्य असतात.

हे एक शोभेच्या वनस्पती म्हणून आणि एक वेगवान प्रजाती म्हणून उगवले जाते (उदा. ऑस्ट्रेलियामधील कोळसा खाणींमध्ये), लागवड करताना थोडे काळजी घेणे आवश्यक आहे. शेंगा म्हणून, त्याची मुळे रीझोबिया म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या मातीच्या जीवाणूंची सहजीवन बनवते, जी वायुमंडलीय एन 2ला वनस्पती-वापरण्यायोग्य स्वरूपात ([[नत्रवायू|नायट्रोजन]] फिक्सिंग म्हणतात प्रक्रिया) रूपांतरित करते, म्हणूनच, या वनस्पतीच्या जंतुनाशकाद्वारे मातीची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी देखील याचा वापर केला जातो. नायट्रोजन समृद्ध वनस्पती साहित्य.

== उपयोग ==
आग्नेय आशियात, फुलांचा उपयोग खाद्यान्न तांदळाच्या रंगासाठी नैसर्गिक खाद्य म्हणून केला जातो. मलेशियाच्या पूर्वेकडील केलॅंटानमध्ये पांढऱ्या  तांदूळ शिजवताना भांडयामध्ये या फुलांच्या काही कळ्या घालून त्या भातावर निळ्या रंगाची छटा घालावी लागेल जे दुसऱ्या बाजूच्या पदार्थांमध्ये दिल्या जातात आणि अशा जेवणाला नासी केरबू म्हणतात. बर्मी आणि थाई पाककृतींमध्ये, फुले पिठात आणि तळलेले मध्ये देखील बुडविली जातात. बटरफ्लाय वाटाणा फ्लाय चहा तेरनेटिया फुलांपासून आणि वाळलेल्या लेमनग्रासपासून बनविला जातो आणि द्रवमध्ये काय जोडले जाते यावर अवलंबून रंग बदलतो, लिंबाचा रस जांभळा बनवितो. थायलंड आणि व्हिएतनाममध्ये, फुलपाखरा निळ्या वाटाणा चहामध्ये आंबटपणा वाढवण्यासाठी आणि पेयांना गुलाबी-जांभळा रंग देण्यासाठी सामान्यतः रात्रीच्या जेवणानंतर दिले जाणारे पेय तयार करण्यासाठी किंवा हॉटेल आणि स्पामध्ये स्फूर्ती म्हणून मिसळले जाते. जगातील इतर भागांमध्ये कॅमोमाइल चहा सारखा स्थानिक पेय हे पेय आहे. चहा गरम आणि थंड दोन्ही प्रकारांमध्ये आढळतो.

रंग बदलणाऱ्या जिनमध्ये फुलझाडे अलीकडेच वापरली गेली आहेत. बाटलीतील निळे, पीएच बदलल्यामुळे टॉनिक वॉटर सारख्या कार्बोनेटेड मिक्सरमध्ये मिसळल्यास ते गुलाबी होते. सेंद्रिय रंग कायम नसल्यामुळे, प्रभाव टिकवण्यासाठी या प्रकारची जिन एक गडद ठिकाणी ठेवण्याची शिफारस केली जाते.

== पारंपारिक औषध ==
पारंपारिक आयुर्वेदिक औषधांमध्ये, स्मृती वाढवणारी, नूट्रोपिक, अँटिप्रेसस, एनसोलिलीटिक, एंटीडप्रेससन्ट, एंटीकॉन्व्हुलसंट, ट्रान्क्विलाइझिंग आणि शामक गुणधर्म यासह अनेक गुण आहेत. पारंपारिक चिनी औषधांमध्ये, रोपाच्या मादी प्रजनन अवयवाच्या समान देखावामुळे स्त्री कामवासनावर परिणाम करणारे गुणधर्म आहेत.

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}
[[वर्ग:औषधी वनस्पती]]</text>
      <sha1>7iamsxiv5goj5fqiidv2udvtiyq89ca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रोबोट शालू</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273397</id>
    <revision>
      <id>2680227</id>
      <parentid>2652766</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T06:13:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20540" sha1="1qmm4dlqmv9qv5rve6qma2yrtf3flcg" xml:space="preserve">{{बदल}}
[[चित्र:Robot_shalu_india.png|इवलेसे|रोबोट शालू]]
'''रोबोट शालू’''' हा [[कृत्रिम बुद्धिमत्ता]] किंवा ए.आई. असलेला भारतीय बहुभाषिक [[यंत्रमानव]] आहे. ‘शालू’ हा [https://www.kvsangathan.nic.in केंद्रीय विद्यालय], मुंबई, येथे [[संगणक विज्ञान]] शिक्षक, दिनेश पटेल यांनी विकसित केला आहे.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://lokmat.news18.com/technology/teacher-made-a-robot-shalu-she-speak-fourty-seven-languages-gh-530238.html|title=Shalu Robot: शिक्षकानं तयार केला 'शालू' नावाचा रोबो; 47 भाषा बोलण्यात पटाईत, लोकांशीही साधणार संवाद|last=ट्रेंडिंग डेस्क|date=१३ मार्च २०२१|website=[[न्यूझ १८ लोकमत]]|url-status=dead|access-date=१७ जून २०२१|archive-date=2021-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621015237/https://lokmat.news18.com/technology/teacher-made-a-robot-shalu-she-speak-fourty-seven-languages-gh-530238.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/mumbai/shalu-humanoid-robot-communicates-47-languages-all-indian-texture-a629/|title=शालू हुमनोइड रोबोटचा ४७ भाषांमध्ये संवाद; सम्पूर्ण भारतीय बनावट|last=सीमा महांगडे|date=२९ जानेवारी २०२१|website=[[लोकमत]]|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.saamana.com/dinesh-patel-computer-science-teacher-developed-a-robot-named-shalu/|title=चर्चा तर होणार! जेव्हा 'शालू' 47 भाषांमध्ये बोलणार, प्रश्नांची धडाधड उत्तरही देणार|last=सामना आनलाइन|date=११ मार्च २०२१|website=[[सामना]]|url-status=dead|access-date=१७ जून २०२१|archive-date=2021-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423160017/https://www.saamana.com/dinesh-patel-computer-science-teacher-developed-a-robot-named-shalu/}}&lt;/ref&gt; ‘शालू’ रोबोट ९ भारतीय भाषांमध्ये ([[हिंदी भाषा|हिंदी]], [[मराठी भाषा|मराठी]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]],[[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]] इत्यादी ) आणि ३८ परदेशी भाषा ([[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]], [[जपानी भाषा|जपानी]], [[जर्मन भाषा|जर्मन]] इत्यादी) मध्ये बोलू शकतो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.saamana.com/indian-robot-made-by-teacher-could-speak-47-languages/|title=आई शपथ... 47 भाषा बोलणारा रोबो, मुंबईतील केंद्रीय विद्यालयाच्या शिक्षकाची कमाल|date=१४ मार्च २०२१|website=[[सामना]]|url-status=dead|access-date=१७ जून २०२१|archive-date=2021-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314061108/https://www.saamana.com/indian-robot-made-by-teacher-could-speak-47-languages/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/marathi/technology/uttar-pradesh-teacher-dinesh-patle-made-robot-shaloo-speak-47-language/556822|title=लयभारी! 9 भारतीय 38 विदेशी भाषा बोलणारी शालू|date=१३ मार्च २०२१|website=[[ज़ी न्यूझ़]]|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://hindi.news18.com/amp/news/maharashtra/mumbai-humanoid-robot-prepared-by-central-school-teacher-can-talk-in-47-languages-knowat-3393986.html|title=केंद्रीय विद्यालय के टीचर ने बनाई रोबोट 'शालू', 47 भाषाओं में कर सकती है बात|date=29 Dec 2020|publisher=[[न्यूझ़ 18]]|year=|isbn=|location=|pages=|accessdate=2021-01-14|archive-date=2021-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107034256/https://hindi.news18.com/amp/news/maharashtra/mumbai-humanoid-robot-prepared-by-central-school-teacher-can-talk-in-47-languages-knowat-3393986.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.youtube.com/watch?v=TIx-bVed5ik|title=मुंबई के शिक्षक दिनेश पटेल ने &quot;शालू&quot; नाम का एक सामाजिक अर्ध-मानवीय रोबोट विकसित किया|date=5 Dec 2020|publisher=[[दूरदर्शन]]|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.youtube.com/watch?v=nFLaBCwaB_s|title=मुंबई : केंद्रीय विद्यालयाचे शिक्षक दिनेश पटेल यांनी अर्धमानवी रोबोट विकसित केला आहे|date=12 Dec 2020|publisher=[[सह्याद्री (वाहिनी)]]|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.youtube.com/watch?v=N8vMlvqgNaA&amp;t=16s|title=First Social Humanoid Robot which can speak in 9 Indian and 38 Foreign languages.|date=23 Nov 2020|publisher=[[दूरदर्शन]]|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt; दिनेश पटेल यांनी सांगितले की हा रोबोट [[अ‍ॅल्युमिनियम]], [[प्लास्टिक]] व इतर साहित्याचा बनलेला आहे आणि खर्च कमी ठेवण्यासाठी कोणतीही उपकरणे अथवा थ्रीडी-प्रिंट केलेली नाहीत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.latestly.com/social-viral/mumbai-computer-science-teacher-developed-humanoid-robot-shalu-who-can-speak-47-language-watch-video-231582.html|title=Mumbai Teacher Develops Humanoid Robot Shalu: कम्प्यूटर सायन्सच्या शिक्षकांनी विकसित केला 47 भाषा बोलणारा मानवी रोबोट; पहा Video|last=दर्शन पवार|date=१३ मार्च २०२१|website=लेटेस्टली|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/hindi/zee-hindustan/video/trending-video-teacher-dinesh-patel-made-desi-robot-shalu-in-jaunpur/865943|title=Trending Video : 9 भारतीय और 38 विदेशी भाषा बोलने में सक्षम रोबोट 'शालू' तैयार|date=१५ मार्च २०२१|website=[[ज़ी हिन्दुस्तान]]|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://roboticsbiz.com/interview-with-dinesh-patel-who-built-the-humanoid-shalu/|title=Interview with Dinesh Patel, who built the humanoid 'Shalu'|last=Baiju|first=NT|date=9 Dec 2020|website=[[Roboticsbiz]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}&lt;/ref&gt; हा रोबो तयार करण्यासाठी तीन वर्षांचा कालावधी लागला असून पन्नास हजार (५०,०००) रुपयांचा खर्च आला आहे.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://krushirang.com/2021/03/13/47-8273468273-news-teacher-made-shalu-a-humanoid-robot-that-speaks-47-languages-82763847823/|title=पाहिला ‘रोबोट’ चित्रपट आणि खराब सामान वापरून शिक्षकाने केली ‘ही’ करामत; वाचा, भन्नाट आणि रंजक गोष्ट|last=विनोद सूर्यवंशी|date=१३ मार्च २०२१|website=क्रुषिरंग|url-status=dead|access-date=१७ जून २०२१|archive-date=2021-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622205942/https://krushirang.com/2021/03/13/47-8273468273-news-teacher-made-shalu-a-humanoid-robot-that-speaks-47-languages-82763847823/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://policenama.com/mumbai-teacher-develops-humanoid-robot-shalu-which-speaks-47-languages/|title=एक, दोन नव्हे तर तब्बल 47 भाषा बोलते ‘शालू’, व्यक्ती नसून ‘रोबोट’ आहे ‘महाशय’|date=१३ मार्च २०२१|website=पोलिशनामा|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt; बऱ्याच रास्पबेरी पाई आणि आरडुइनो मायक्रोकंट्रोलरचा उपयोग रोबोटमध्ये मोजण्यासाठी केले गेले आहेत, आणि फिथन, टेन्सरफ्लो, नॅचरल लँग्वेज टूलकिट (एनएलटीके) इत्यादी मुक्त स्रोत फक्त सॉफ्टवेर प्रोग्रामिंगसाठी वापरले गेले आहेत.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; तसेच रोबोटच्या पुढील आवृत्तीच्या विकासाचे काम लवकरच सुरू करण्यात येणार आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bhaskar.com/local/maharashtra/mumbai/news/maharashtra-kendriya-vidyalaya-school-teacher-designed-humanoid-robots-who-can-speak-47-languages-128064926.html|title=मुंबई के टीचर की नई खोज:3 साल में बनाया 9 भारतीय और 38 विदेशी भाषाएं बोलने वाला रोबोट, इसका नाम है 'शालू'|date=१७ मार्च २०२१|website=[[दैनिक भास्कर]]|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
रोबोटचे निर्माता श्री दिनेश पटेल यांचे म्हणणे आहे की, श्री [[एस. शंकर (अभिनेता)|एस. शंकर]] दिग्दर्शित भारतीय [[चित्रपट]] रोबोट (एंथिरान) आणि हॅन्सन रोबोटिक्समधील सोशल ह्युमेनोइड रोबोट सोफिया हे त्यांच्या प्रेरणेचा मुख्य स्रोत होते.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; हा रोबोट तयार करण्यास त्यांना 3 वर्षे लागली.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.bhaskar.com/local/maharashtra/mumbai/news/maharashtra-kendriya-vidyalaya-school-teacher-designed-humanoid-robots-who-can-speak-47-languages-128064926.html|title=मुंबई के टीचर की नई खोज:3 साल में बनाया 9 भारतीय और 38 विदेशी भाषाएं बोलने वाला रोबोट, इसका नाम है 'शालू'|date=28 Dec 2020|publisher=[[दैनिक भास्कर]]|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt; रोबोटची पहिली आवृत्ती २३ नोव्हेंबर २०२० रोजी [[दूरदर्शन|डीडी न्यूझ]]&lt;nowiki/&gt;वर टेलिकास्टद्वारे जगासमोर आली.

== वैशिष्ट्ये ==
विशेष उल्लेखनीय म्हणजे हा रोबोट ​​४७ भाषांमध्ये बोलण्यास सक्षम आहे.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=|title=Lakh Take Ki Bat : Farmers Protest gets Congress support, Rahul Gandhi submits letter to President|date=24 Dec 2020|publisher=[[न्यूझ़ नेशन]]|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=http://www.hindisaamana.com/shalu-will-speak-4-languages/|title='शालू' बोलेगी ४७ भाषाएं!…मुंबई आईआईटी ने बनाया रोबोट|date=1 Jan 2020|publisher=[[सामना]]|year=|isbn=|location=|pages=|accessdate=2021-01-14|archive-date=2021-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107043226/http://www.hindisaamana.com/shalu-will-speak-4-languages/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; रोबोट लोकांना ओळखू शकतो आणि लक्षातही ठेवू शकतो, वास्तविक प्रश्नांची उत्तरे देऊ शकतो आणि सामान्य संभाषण करण्यास देखील सक्षम आहे.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; मानवांप्रमाणेच हा रोबोट वागतो, हात हलवतो, हास्य, आनंद आणि राग दाखवतो तसेच विनोद सांगून हसवतो सुद्धा.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; हा रोबोट एका स्क्रिप्टवर आधारित असल्याचा श्री दिनेश दावा करतात संवाद साधण्यास सक्षम असून, गणिताचे साधे प्रश्न ही सोडवू शकतो, सामान्य ज्ञान&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.patrika.com/weird-news/mumbai-teacher-develops-humanoid-robot-which-speaks-47-languages-6744975/|title=Humanoid Robot Shalu : 47 भाषाओं में बात करती है 'शालू', सामान्य ज्ञान भी गजब का|last=प्रजापति|first=शैतान|date=१४ मार्च २०२१|website=राजस्थान पत्रिका|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt; तसेच विज्ञान विषयांविषयी ज्ञान देतो, तोंडी प्रश्नमंजुषा आयोजित करतो. याव्यतिरिक्त, रोबोट हवामान माहिती.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/hindi/india/up-uttarakhand/uttar-pradesh-jaunpur-teacher-dinesh-patle-made-humanoid-robot-shaloo-just-like-sophia-rsup/852794|title=Sophia को टक्कर दे रही है भारत की Shaloo, यूपी के लाल ने बनाया भावनाओं को समझने वाला Humanoid Robot|last=जी मीडिया ब्‍यूरो|date=२१ फेब्रुवारी २०२१|website=[[ज़ी न्यूझ़]]|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt; एखाद्या व्यक्तीची दैनिक पत्रिका, पाककृती, पुस्तक पुनरावलोकन,&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bhaskar.com/local/uttar-pradesh/varanasi/news/humanoid-robot-shalu-dinesh-patel-up-jaunpur-science-teacher-develops-robot-which-speaks-9-indian-and-38-foreign-languages-128324965.html|title=जौनपुर के एक शिक्षक का कमाल:फिल्म से प्रेरित होकर बनाया ह्यूमैनॉयड रोबोट 'शालू'; इसमें मानवीय संवेदनाओं के साथ 47 भाषाओं का ज्ञान|date=२४ मार्च २०२१|website=[[दैनिक भास्कर]]|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt; चित्रपट पुनरावलोकन आणि उत्पादनांचे वर्णन देखील अचूकपणे सांगू शकतो.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; तसेच हा रोबोट इतिहास आणि भूगोल संबंधित प्रश्नांची उत्तरे देखील देऊ शकतो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.patrika.com/patrika-plus/kendriya-vidyalaya-s-science-teacher-created-shalu-6613052/|title=केन्द्रीय विद्यालय के साइंस टीचर बनाया रोबोट 'शालू, 47 भाषाओं में कर सकता है बात|last=त्रिवेदी|first=अनुराग|date=5 Jan 2020|website=[[राजस्थान पत्रिका]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.patrika.com/jaunpur-news/computer-science-teacher-make-talking-robot-shalu-with-waste-material-6750813/|title=मामूली चीजों से बना डाला ह्यूमनाॅयड रोबोट 'शालू’, 28 विदेशी भाषाओं में कर सकती है बात|last=राफतुद्दी फरीद|date=१७ मार्च २०२१|website=राजस्थान पत्रिका|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt;

== उपयोग ==
रोबोट ‘शालू’ विद्यार्थ्यांना शिकवण्यासाठी &quot;'''रोबोट शिक्षक'''&quot; म्हणून शाळांमध्ये उपयोजित केले जाऊ शकतात.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.youtube.com/watch?t=1095&amp;v=tkzXytpSbO4|title=Sau Baat Ki Ek Baat {{!}} आज दिन भर की बड़ी ख़बरें {{!}} December 28, 2020 {{!}} Kishore Ajwani {{!}} News18 India|date=28 Dec 2020|publisher=[[न्यूझ़ 18]]|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt; [[दूरदर्शन|डीडी न्यूझ]]&lt;nowiki/&gt;च्या ([[दूरदर्शन]]) वृत्तानुसार, हा रोबोट ज्येष्ठ आणि लहान मुलांसाठी एक साथीदार म्हणून वापरला जाऊ शकतो. तसेच, हा रोबोट विविध कार्यालयांमध्ये रिसेप्शनिस्ट म्हणून देखील वापरला जाऊ शकते, आणि  ऑफिसशी संबंधित प्रश्नांना केवळ तोंडीच नव्हे तर ईमेलद्वारे सुद्धा उत्तर देऊ शकतो.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;

[[वर्ग:भारतीय मानवी रोबोट]]</text>
      <sha1>1qmm4dlqmv9qv5rve6qma2yrtf3flcg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680228</id>
      <parentid>2680227</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T06:13:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT</username>
        <id>139572</id>
      </contributor>
      <comment>दुव्यांमधील AMP ट्रॅकिंग काढले ([[:m:User:KiranBOT/AMP|माहिती]]) ([[User talk:Usernamekiran|त्रुटी नोंदवा]]) v2.2.9s</comment>
      <origin>2680228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20536" sha1="9vimrxx7n5znlhnp4poj0n6g6vsk5t9" xml:space="preserve">{{बदल}}
[[चित्र:Robot_shalu_india.png|इवलेसे|रोबोट शालू]]
'''रोबोट शालू’''' हा [[कृत्रिम बुद्धिमत्ता]] किंवा ए.आई. असलेला भारतीय बहुभाषिक [[यंत्रमानव]] आहे. ‘शालू’ हा [https://www.kvsangathan.nic.in केंद्रीय विद्यालय], मुंबई, येथे [[संगणक विज्ञान]] शिक्षक, दिनेश पटेल यांनी विकसित केला आहे.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://lokmat.news18.com/technology/teacher-made-a-robot-shalu-she-speak-fourty-seven-languages-gh-530238.html|title=Shalu Robot: शिक्षकानं तयार केला 'शालू' नावाचा रोबो; 47 भाषा बोलण्यात पटाईत, लोकांशीही साधणार संवाद|last=ट्रेंडिंग डेस्क|date=१३ मार्च २०२१|website=[[न्यूझ १८ लोकमत]]|url-status=dead|access-date=१७ जून २०२१|archive-date=2021-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621015237/https://lokmat.news18.com/technology/teacher-made-a-robot-shalu-she-speak-fourty-seven-languages-gh-530238.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/mumbai/shalu-humanoid-robot-communicates-47-languages-all-indian-texture-a629/|title=शालू हुमनोइड रोबोटचा ४७ भाषांमध्ये संवाद; सम्पूर्ण भारतीय बनावट|last=सीमा महांगडे|date=२९ जानेवारी २०२१|website=[[लोकमत]]|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.saamana.com/dinesh-patel-computer-science-teacher-developed-a-robot-named-shalu/|title=चर्चा तर होणार! जेव्हा 'शालू' 47 भाषांमध्ये बोलणार, प्रश्नांची धडाधड उत्तरही देणार|last=सामना आनलाइन|date=११ मार्च २०२१|website=[[सामना]]|url-status=dead|access-date=१७ जून २०२१|archive-date=2021-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423160017/https://www.saamana.com/dinesh-patel-computer-science-teacher-developed-a-robot-named-shalu/}}&lt;/ref&gt; ‘शालू’ रोबोट ९ भारतीय भाषांमध्ये ([[हिंदी भाषा|हिंदी]], [[मराठी भाषा|मराठी]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]],[[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]] इत्यादी ) आणि ३८ परदेशी भाषा ([[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]], [[जपानी भाषा|जपानी]], [[जर्मन भाषा|जर्मन]] इत्यादी) मध्ये बोलू शकतो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.saamana.com/indian-robot-made-by-teacher-could-speak-47-languages/|title=आई शपथ... 47 भाषा बोलणारा रोबो, मुंबईतील केंद्रीय विद्यालयाच्या शिक्षकाची कमाल|date=१४ मार्च २०२१|website=[[सामना]]|url-status=dead|access-date=१७ जून २०२१|archive-date=2021-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314061108/https://www.saamana.com/indian-robot-made-by-teacher-could-speak-47-languages/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/marathi/technology/uttar-pradesh-teacher-dinesh-patle-made-robot-shaloo-speak-47-language/556822|title=लयभारी! 9 भारतीय 38 विदेशी भाषा बोलणारी शालू|date=१३ मार्च २०२१|website=[[ज़ी न्यूझ़]]|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://hindi.news18.com/news/maharashtra/mumbai-humanoid-robot-prepared-by-central-school-teacher-can-talk-in-47-languages-knowat-3393986.html|title=केंद्रीय विद्यालय के टीचर ने बनाई रोबोट 'शालू', 47 भाषाओं में कर सकती है बात|date=29 Dec 2020|publisher=[[न्यूझ़ 18]]|year=|isbn=|location=|pages=|accessdate=2021-01-14|archive-date=2021-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107034256/https://hindi.news18.com/amp/news/maharashtra/mumbai-humanoid-robot-prepared-by-central-school-teacher-can-talk-in-47-languages-knowat-3393986.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.youtube.com/watch?v=TIx-bVed5ik|title=मुंबई के शिक्षक दिनेश पटेल ने &quot;शालू&quot; नाम का एक सामाजिक अर्ध-मानवीय रोबोट विकसित किया|date=5 Dec 2020|publisher=[[दूरदर्शन]]|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.youtube.com/watch?v=nFLaBCwaB_s|title=मुंबई : केंद्रीय विद्यालयाचे शिक्षक दिनेश पटेल यांनी अर्धमानवी रोबोट विकसित केला आहे|date=12 Dec 2020|publisher=[[सह्याद्री (वाहिनी)]]|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.youtube.com/watch?v=N8vMlvqgNaA&amp;t=16s|title=First Social Humanoid Robot which can speak in 9 Indian and 38 Foreign languages.|date=23 Nov 2020|publisher=[[दूरदर्शन]]|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt; दिनेश पटेल यांनी सांगितले की हा रोबोट [[अ‍ॅल्युमिनियम]], [[प्लास्टिक]] व इतर साहित्याचा बनलेला आहे आणि खर्च कमी ठेवण्यासाठी कोणतीही उपकरणे अथवा थ्रीडी-प्रिंट केलेली नाहीत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.latestly.com/social-viral/mumbai-computer-science-teacher-developed-humanoid-robot-shalu-who-can-speak-47-language-watch-video-231582.html|title=Mumbai Teacher Develops Humanoid Robot Shalu: कम्प्यूटर सायन्सच्या शिक्षकांनी विकसित केला 47 भाषा बोलणारा मानवी रोबोट; पहा Video|last=दर्शन पवार|date=१३ मार्च २०२१|website=लेटेस्टली|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/hindi/zee-hindustan/video/trending-video-teacher-dinesh-patel-made-desi-robot-shalu-in-jaunpur/865943|title=Trending Video : 9 भारतीय और 38 विदेशी भाषा बोलने में सक्षम रोबोट 'शालू' तैयार|date=१५ मार्च २०२१|website=[[ज़ी हिन्दुस्तान]]|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://roboticsbiz.com/interview-with-dinesh-patel-who-built-the-humanoid-shalu/|title=Interview with Dinesh Patel, who built the humanoid 'Shalu'|last=Baiju|first=NT|date=9 Dec 2020|website=[[Roboticsbiz]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}&lt;/ref&gt; हा रोबो तयार करण्यासाठी तीन वर्षांचा कालावधी लागला असून पन्नास हजार (५०,०००) रुपयांचा खर्च आला आहे.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://krushirang.com/2021/03/13/47-8273468273-news-teacher-made-shalu-a-humanoid-robot-that-speaks-47-languages-82763847823/|title=पाहिला ‘रोबोट’ चित्रपट आणि खराब सामान वापरून शिक्षकाने केली ‘ही’ करामत; वाचा, भन्नाट आणि रंजक गोष्ट|last=विनोद सूर्यवंशी|date=१३ मार्च २०२१|website=क्रुषिरंग|url-status=dead|access-date=१७ जून २०२१|archive-date=2021-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622205942/https://krushirang.com/2021/03/13/47-8273468273-news-teacher-made-shalu-a-humanoid-robot-that-speaks-47-languages-82763847823/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://policenama.com/mumbai-teacher-develops-humanoid-robot-shalu-which-speaks-47-languages/|title=एक, दोन नव्हे तर तब्बल 47 भाषा बोलते ‘शालू’, व्यक्ती नसून ‘रोबोट’ आहे ‘महाशय’|date=१३ मार्च २०२१|website=पोलिशनामा|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt; बऱ्याच रास्पबेरी पाई आणि आरडुइनो मायक्रोकंट्रोलरचा उपयोग रोबोटमध्ये मोजण्यासाठी केले गेले आहेत, आणि फिथन, टेन्सरफ्लो, नॅचरल लँग्वेज टूलकिट (एनएलटीके) इत्यादी मुक्त स्रोत फक्त सॉफ्टवेर प्रोग्रामिंगसाठी वापरले गेले आहेत.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; तसेच रोबोटच्या पुढील आवृत्तीच्या विकासाचे काम लवकरच सुरू करण्यात येणार आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bhaskar.com/local/maharashtra/mumbai/news/maharashtra-kendriya-vidyalaya-school-teacher-designed-humanoid-robots-who-can-speak-47-languages-128064926.html|title=मुंबई के टीचर की नई खोज:3 साल में बनाया 9 भारतीय और 38 विदेशी भाषाएं बोलने वाला रोबोट, इसका नाम है 'शालू'|date=१७ मार्च २०२१|website=[[दैनिक भास्कर]]|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
रोबोटचे निर्माता श्री दिनेश पटेल यांचे म्हणणे आहे की, श्री [[एस. शंकर (अभिनेता)|एस. शंकर]] दिग्दर्शित भारतीय [[चित्रपट]] रोबोट (एंथिरान) आणि हॅन्सन रोबोटिक्समधील सोशल ह्युमेनोइड रोबोट सोफिया हे त्यांच्या प्रेरणेचा मुख्य स्रोत होते.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; हा रोबोट तयार करण्यास त्यांना 3 वर्षे लागली.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.bhaskar.com/local/maharashtra/mumbai/news/maharashtra-kendriya-vidyalaya-school-teacher-designed-humanoid-robots-who-can-speak-47-languages-128064926.html|title=मुंबई के टीचर की नई खोज:3 साल में बनाया 9 भारतीय और 38 विदेशी भाषाएं बोलने वाला रोबोट, इसका नाम है 'शालू'|date=28 Dec 2020|publisher=[[दैनिक भास्कर]]|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt; रोबोटची पहिली आवृत्ती २३ नोव्हेंबर २०२० रोजी [[दूरदर्शन|डीडी न्यूझ]]&lt;nowiki/&gt;वर टेलिकास्टद्वारे जगासमोर आली.

== वैशिष्ट्ये ==
विशेष उल्लेखनीय म्हणजे हा रोबोट ​​४७ भाषांमध्ये बोलण्यास सक्षम आहे.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=|title=Lakh Take Ki Bat : Farmers Protest gets Congress support, Rahul Gandhi submits letter to President|date=24 Dec 2020|publisher=[[न्यूझ़ नेशन]]|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=http://www.hindisaamana.com/shalu-will-speak-4-languages/|title='शालू' बोलेगी ४७ भाषाएं!…मुंबई आईआईटी ने बनाया रोबोट|date=1 Jan 2020|publisher=[[सामना]]|year=|isbn=|location=|pages=|accessdate=2021-01-14|archive-date=2021-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107043226/http://www.hindisaamana.com/shalu-will-speak-4-languages/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; रोबोट लोकांना ओळखू शकतो आणि लक्षातही ठेवू शकतो, वास्तविक प्रश्नांची उत्तरे देऊ शकतो आणि सामान्य संभाषण करण्यास देखील सक्षम आहे.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; मानवांप्रमाणेच हा रोबोट वागतो, हात हलवतो, हास्य, आनंद आणि राग दाखवतो तसेच विनोद सांगून हसवतो सुद्धा.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; हा रोबोट एका स्क्रिप्टवर आधारित असल्याचा श्री दिनेश दावा करतात संवाद साधण्यास सक्षम असून, गणिताचे साधे प्रश्न ही सोडवू शकतो, सामान्य ज्ञान&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.patrika.com/weird-news/mumbai-teacher-develops-humanoid-robot-which-speaks-47-languages-6744975/|title=Humanoid Robot Shalu : 47 भाषाओं में बात करती है 'शालू', सामान्य ज्ञान भी गजब का|last=प्रजापति|first=शैतान|date=१४ मार्च २०२१|website=राजस्थान पत्रिका|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt; तसेच विज्ञान विषयांविषयी ज्ञान देतो, तोंडी प्रश्नमंजुषा आयोजित करतो. याव्यतिरिक्त, रोबोट हवामान माहिती.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/hindi/india/up-uttarakhand/uttar-pradesh-jaunpur-teacher-dinesh-patle-made-humanoid-robot-shaloo-just-like-sophia-rsup/852794|title=Sophia को टक्कर दे रही है भारत की Shaloo, यूपी के लाल ने बनाया भावनाओं को समझने वाला Humanoid Robot|last=जी मीडिया ब्‍यूरो|date=२१ फेब्रुवारी २०२१|website=[[ज़ी न्यूझ़]]|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt; एखाद्या व्यक्तीची दैनिक पत्रिका, पाककृती, पुस्तक पुनरावलोकन,&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bhaskar.com/local/uttar-pradesh/varanasi/news/humanoid-robot-shalu-dinesh-patel-up-jaunpur-science-teacher-develops-robot-which-speaks-9-indian-and-38-foreign-languages-128324965.html|title=जौनपुर के एक शिक्षक का कमाल:फिल्म से प्रेरित होकर बनाया ह्यूमैनॉयड रोबोट 'शालू'; इसमें मानवीय संवेदनाओं के साथ 47 भाषाओं का ज्ञान|date=२४ मार्च २०२१|website=[[दैनिक भास्कर]]|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt; चित्रपट पुनरावलोकन आणि उत्पादनांचे वर्णन देखील अचूकपणे सांगू शकतो.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; तसेच हा रोबोट इतिहास आणि भूगोल संबंधित प्रश्नांची उत्तरे देखील देऊ शकतो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.patrika.com/patrika-plus/kendriya-vidyalaya-s-science-teacher-created-shalu-6613052/|title=केन्द्रीय विद्यालय के साइंस टीचर बनाया रोबोट 'शालू, 47 भाषाओं में कर सकता है बात|last=त्रिवेदी|first=अनुराग|date=5 Jan 2020|website=[[राजस्थान पत्रिका]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.patrika.com/jaunpur-news/computer-science-teacher-make-talking-robot-shalu-with-waste-material-6750813/|title=मामूली चीजों से बना डाला ह्यूमनाॅयड रोबोट 'शालू’, 28 विदेशी भाषाओं में कर सकती है बात|last=राफतुद्दी फरीद|date=१७ मार्च २०२१|website=राजस्थान पत्रिका|url-status=live|access-date=१७ जून २०२१}}&lt;/ref&gt;

== उपयोग ==
रोबोट ‘शालू’ विद्यार्थ्यांना शिकवण्यासाठी &quot;'''रोबोट शिक्षक'''&quot; म्हणून शाळांमध्ये उपयोजित केले जाऊ शकतात.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.youtube.com/watch?t=1095&amp;v=tkzXytpSbO4|title=Sau Baat Ki Ek Baat {{!}} आज दिन भर की बड़ी ख़बरें {{!}} December 28, 2020 {{!}} Kishore Ajwani {{!}} News18 India|date=28 Dec 2020|publisher=[[न्यूझ़ 18]]|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt; [[दूरदर्शन|डीडी न्यूझ]]&lt;nowiki/&gt;च्या ([[दूरदर्शन]]) वृत्तानुसार, हा रोबोट ज्येष्ठ आणि लहान मुलांसाठी एक साथीदार म्हणून वापरला जाऊ शकतो. तसेच, हा रोबोट विविध कार्यालयांमध्ये रिसेप्शनिस्ट म्हणून देखील वापरला जाऊ शकते, आणि  ऑफिसशी संबंधित प्रश्नांना केवळ तोंडीच नव्हे तर ईमेलद्वारे सुद्धा उत्तर देऊ शकतो.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;

[[वर्ग:भारतीय मानवी रोबोट]]</text>
      <sha1>9vimrxx7n5znlhnp4poj0n6g6vsk5t9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>देवदत्त पडिक्कल</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287933</id>
    <revision>
      <id>2680183</id>
      <parentid>2517988</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T01:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>685</id>
      </contributor>
      <comment>मूळ स्रोतातून हे चित्र काढले गेल्यामुळे मराठी विकिपीडियावरुनही ते काढण्यात येत आहे.</comment>
      <origin>2680183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1097" sha1="9o35q09ttw9jy446s7ifjlnwp56noe0" xml:space="preserve">'''देवदत्त पडिक्कल''' ([[७ जुलै]], [[इ.स. २०००|२०००]]:[[एडापल]], [[केरळ]], [[भारत]] - हयात) हा {{cr|IND}}च्या क्रिकेट संघाकडून २०२१ पासून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

देवदत्त भारतात स्थानिक क्रिकेटमध्ये [[कर्नाटक क्रिकेट संघ|कर्नाटक]] कडून खेळतो. तर तो [[इंडियन प्रीमियर लीग]]मध्ये [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगलोर]]कडून खेळलेला आहे.

{{DEFAULTSORT:पडिक्कल, देवदत्त}}
[[वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००० मधील जन्म]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>9o35q09ttw9jy446s7ifjlnwp56noe0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रेखा राज</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290716</id>
    <revision>
      <id>2680224</id>
      <parentid>2642556</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T05:31:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8990" sha1="brq2zsflwtz4pdcgrgc4ah8ta0tlnrx" xml:space="preserve">'''रेखा राज''' (मल्याळम: രേഖ രാജ്; जन्म: ५ मे १९७८) एक भारतीय [[दलित]] आणि [[स्त्रीवाद|स्त्रीवादी]] विचारवंत, सामाजिक कार्यकर्त्या आणि लेखिका आहेत. [[केरळ|ती केरळमधील]] [[दलित]] स्त्रीवादाच्या प्रणेत्यांपैकी एक आहे ज्यांनी जात आणि [[लिंगभाव|लिंगाच्या]] मुद्द्यांवर लिहायला सुरुवात केली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/poda-vedi-women-give-it-back/articleshow/65267261.cms|title=HeToo: Poda Vedi: Women give it back &amp;#124; Kochi News - टाइम्स ऑफ इंडिया|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}&lt;/ref&gt; त्यांनी [[ख्रिस्त विद्यापीठ]], [[हैदराबाद विद्यापीठ]], [[टाटा सामाजिक विज्ञान संस्था]] इत्यादी संस्थांमध्ये विकास, लिंग, मानवाधिकार आणि दलित समस्यांवर व्याख्याने दिली आहेत. तिने भारतातील अनेक संस्थांच्या सल्लागार म्हणून काम केले आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.epw.in/author/rekha-raj|title=Rekha Raj|date=5 June 2015|website=Economic and Political Weekly}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/dalit-activist-rekha-raj-appointed-as-assistant-professor-at-mg-university-jj-163519.html|title=പ്രശസ്ത ദളിത്- സ്ത്രീ ചിന്തക രേഖ രാജ് ഇനി എംജി സർവകലാശാലയിൽ അസിസ്റ്റന്‍റ് പ്രൊഫസർ|date=10 October 2019|website=News18 Malayalam}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://roundtableindia.co.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=8735:conceptualize-the-human-as-a-product-of-dalit-struggles&amp;catid=119&amp;Itemid=132|title=Conceptualize the 'human' as a product of Dalit struggles: Rekha Raj|last=Raj|first=Rekha|website=Round Table India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://english.mathrubhumi.com/mbifl2020/speakers/rekha-rajrekha-raj-mbifl-2020-1.4471635|title=Rekha Raj|website=Mathrubhumi|access-date=2021-09-13|archive-date=2021-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913100827/https://english.mathrubhumi.com/mbifl2020/speakers/rekha-rajrekha-raj-mbifl-2020-1.4471635|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== प्रारंभिक जीवन ==
राज यांचा जन्म केपी नलिनाक्षी आणि एस राजप्पन यांच्याकडे ५ मे १९७८ रोजी [[केरळ]]च्या मध्यवर्ती जिल्हा [[कोट्टायम]] येथे झाला. त्या पती एम.आर. रेणुकुमार आणि मुलासह राहतात. &quot;लिंग आणि दलित ओळखीचे राजकारण: केरळमधील समकालीन दलित प्रवचनांमध्ये दलित महिलांचे प्रतिनिधित्व&quot; या शीर्षकाखाली तत्त्वज्ञानामध्ये पीएचडी करून त्या सध्या [[महात्मा गांधी विद्यापीठ]]ातील गांधी विचार आणि विकास अभ्यास शाळेत सहाय्यक प्राध्यापक म्हणून काम करत आहेत. त्या आधी अम्नेस्टी इंटरनॅशनल इंडियामध्ये महिलांच्या अधिकारांच्या प्रकल्प व्यवस्थापक होत्या.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.doolnews.com/rekha-raj-response-in-sabarimala-women-entry-258.html|title=ഇന്ത്യയിലെ സ്ത്രീകളുടെ ജീവിതത്തിലെ ചരിത്രപരമായ നിമിഷം: ഡോ. രേഖാരാജ്|website=DoolNews}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://medium.com/women-in-kerala-media/womeninmedia-7c101786ee96|title=#Womeninmedia|last=LABS|first=GI|date=2 February 2019|website=Medium}}&lt;/ref&gt;

== कार्य ==
''राज यांनी २०१५ मध्ये दलित स्त्री इडापेडलुकल''&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://english.dcbooks.com/dalit-sthree-idapedalukal-released.html|title=‘Dalit Sthree Idapedalukal’ released}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; नावाचे पुस्तक लिहिले आहे, ज्याचे २०१७ मध्ये तमिळमध्ये भाषांतर झाले. त्या २०१३ मध्ये ''दलित महिलांवरील'' ''संघदीता'' मासिक&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/tracking-indian-communities/womens-world/|title=Women’s world|date=12 August 2017|website=Times of India Blog}}&lt;/ref&gt; विशेष अंकाची अतिथी संपादक होत्या. त्यांनी ''[[इकॉनॉमिक अँड पॉलिटिकल वीकली]] ,'' ''मातृभूमी,'' ''समकालिका मल्याळम वारिका'', ''मध्यमाम साप्ताहिक'' आणि भारतातील इतर अनेक वर्तमान नियतकालिकांसह शैक्षणिक आणि इतर मासिकांमध्ये अनेक लेख लिहिले आहेत. त्या लघुकथा आणि पटकथा देखील लिहितात. त्यांच्या शैक्षणिक आवडीचे क्षेत्र लिंग, विकास, वांशिक, सांस्कृतिक, दलित आणि सबल्टर्न अभ्यासापर्यंत विस्तारलेले आहेत.

== पुरस्कार आणि सन्मान ==

* [[अलप्पुळा|२०१२: अलाप्पुळा]], मोचीथा स्त्री पदन केंद्रातून राहना पुरस्कार
* राज ह्या युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका सरकारच्या आंतरराष्ट्रीय अभ्यागत नेतृत्व कार्यक्रमाच्या माजी विद्यार्थी आहेत

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* [https://malayalam.news18.com/news/kerala/dalit-activist-rekha-raj-appointed-as-assistant-professor-at-mg-university-jj-163519.html ദളിത്- ചിന്തക ഇനി എംജി അസിസ്റ്റൻറ്]{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.thenewsminute.com/article/outrage-intensifies-after-acquittal-four-accused-rape-and-murder-walayar-sisters-111320]
* [https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2019/dec/24/thousands-turn-up-for-long-march-against-caa-2080093.html सीएएविरोधात हजारोंच्या संख्येने लाँग मार्चला निघाले]

[[वर्ग:दलित कार्यकर्ते]]
[[वर्ग:भारतीय महिला कार्यकर्त्या]]
[[वर्ग:दलित लेखक]]
[[वर्ग:दलित लेखिका]]
[[वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]
[[वर्ग:केरळच्या व्यक्ती]]
[[वर्ग:भारतीय महिलावादी]]
[[वर्ग:मल्याळी व्यक्ती]]</text>
      <sha1>brq2zsflwtz4pdcgrgc4ah8ta0tlnrx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>योहानी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294992</id>
    <revision>
      <id>2680184</id>
      <parentid>2675377</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T01:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26001" sha1="b0ocuad8bprzm6rha0zo823ctfu5n8x" xml:space="preserve">[[File:Yohani on Stage.jpg|thumb|मंचावर गाणे गाताना योहानी]]
'''योहानी डिलोका डी सिल्वा''' ({{Lang-si|යොහානි දිලෝකා ද සිල්වා}}; जन्म ३० जुलै १९९३), ही '''योहानी''' म्हणून प्रसिद्ध असलेली एक श्रीलंकन गायिका, गीतकार, रॅपर, संगीत निर्माती आणि युट्युबर आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newswire.lk/2021/08/23/sjb-wants-govt-to-learn-from-government-to-lg/|title=SJB wants Govt to learn from Yohani's 'Menike mage hithe&quot; song|date=2021-08-23|website=NewsWire|language=en-US|access-date=2021-08-24|archive-date=2024-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240721151222/https://www.newswire.lk/2021/08/23/sjb-wants-govt-to-learn-from-government-to-lg/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Amerasinghe&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dailynews.lk/2021/08/07/features/255981/please-welcome%E2%80%A6yohani|title=Please welcome…Yohani!|last=Amerasinghe|first=Nilanthi|website=Daily News|language=en|access-date=2021-08-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://island.lk/manike-mage-hithe-and-creative-economy/|title=Manike Mage Hithe and creative economy|last=Weerasooriya|first=Sahan|language=en-US|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt; ती [[टिकटॉक]] वर प्रसिद्ध आहे आणि संगीत वाद्ये आयात आणि निर्यात करणारी एक व्यावसायिक महिला आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/manike-mage-hithe-how-one-sri-lankan-song-went-viral-in-india-7503017/|title='Manike Mage Hithe': The Sri Lankan song that has bewitched Indian hearts|date=2021-09-12|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2021-09-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/manake-mage-hithe-the-sri-lankan-song-that-stole-indian-hearts-310115|title=Manake Mage Hithe: The Sri Lankan song that stole Indian hearts|last=Service|first=Tribune News|website=Tribuneindia News Service|language=en|access-date=2021-09-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.officialcharts.com/charts/asian-music-chart/20210924/asian/|title=Asian Music Chart Top 40 {{!}} Official Charts Company: 24 September 2021|website=www.officialcharts.com|language=en|url-status=live|access-date=2021-09-29}}&lt;/ref&gt; 

तिने आपल्या संगीत कारकिर्दीची सुरुवात युट्युबर म्हणून सुरुवात केली. तिने लवकरच तिच्या 'देवियांगे बारे'च्या रॅप कव्हरसाठी ओळख मिळवली आणि तिच्या गायन आणि रॅपिंगची अनेक कव्हर प्रकाशित केली ज्यामुळे तिला [[श्रीलंका|श्रीलंकेची]] &quot;रॅप राजकुमारी&quot; ही उपाधी मिळाली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sprojo.com/yohani-de-silva-wiki-height-age-boyfriend-family-biography-more/|title=යොහානි ද සිල්වා, Yohani De Silva Wiki, Height, Age, Boyfriend, Family, Biography &amp; More - Sprojo|date=2021-08-04|language=en-US|access-date=2021-08-10|archive-date=2021-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210810180322/https://sprojo.com/yohani-de-silva-wiki-height-age-boyfriend-family-biography-more/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sangbadsafar.com/entertrainment/yohani-coming-to-india-for-live-concert/|title=নজরে বলিউড, সোশ্যাল মিডিয়া কাঁপিয়ে এবার ভারতে গানের জাদু দেখাতে আসছে 'মানিকে মাগে' Yohani|date=2021-09-24|website=Sangbad Safar|language=en-US|access-date=2021-10-02|archive-date=2021-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002171354/https://www.sangbadsafar.com/entertrainment/yohani-coming-to-india-for-live-concert/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://bengali.news18.com/news/entertainment/exclusive-interview-of-yohani-the-sri-lankan-singer-of-viral-song-manike-mage-hithe-arc-654890.html|title=কীভাবে ভাইরাল 'মানিকে মাগে হিথে'? Exclusive সাক্ষাৎকার শিল্পী ইয়োহানির|date=2021-09-07|website=News18 Bengali|language=bn|access-date=2021-10-02}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sangbadsafar.com/entertrainment/yohani-sang-tumko-paya-hain-song-viral-video/|title='মানিকে মাগে হিতে'র পর 'Super Hit' হিন্দি গান গেয়ে ভাইরাল Yohani, রইল ভিডিও|date=2021-09-06|website=Sangbad Safar|language=en-US|access-date=2021-10-02|archive-date=2021-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002171354/https://www.sangbadsafar.com/entertrainment/yohani-sang-tumko-paya-hain-song-viral-video/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://bangla.latestly.com/socially/entertainment/manike-mage-hithecreator-yohani-de-silva-in-india-check-how-you-can-book-to-attend-her-music-show-in-hyderabad-92866.html|title='Manike Mage Hithe' Singer Yohani: পুজোর আগে ভারতে আসছেন 'মানিকে মাগে হিতে'কন্যা, জানুন কবে কীভাবে সিংহলি কন্যা ইওহানির গান লাইভ {{!}} 🎥 LatestLY বাংলা|date=2021-09-18|website=LatestLY বাংলা|language=bn-IN|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt; तिने खास प्रसिद्धी मिळवली ती तिच्या &quot;[[माणिके मागे हिथे]]&quot; ह्या गीतासाठी तिला जागतिक लोकप्रियता मिळाली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://island.lk/global-recognition-for-local-artiste/|title=Global recognition for local artiste!|last=Weerasooriya|first=Sahan|language=en-US|access-date=2021-09-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.manoramaonline.com/music/music-news/2021/09/27/manike-mage-hith-song-by-sri-lankan-singer-yohani.html|title=പൃഥ്വിരാജ് താളം പിടിച്ചത് ഈ ശ്രീലങ്കൻ ഗായികയ്ക്കൊപ്പം|website=ManoramaOnline|language=ml|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dailynews.lk/2021/08/24/local/257454/%E2%80%98manike-mage-hithe%E2%80%99-gets-over-50-m-hits|title='Manike Mage Hithe' gets over 50 m hits|last=Francisco|first=Dinuli|website=Daily News|language=en|access-date=2021-08-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Amerasinghe&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nation.lk/online/sunny-side-up-yohani-gets-push-from-amitabh-b-112953.html|title=Sunny SIde Up: Yohani gets push from Amitabh B.|website=Nation Online|access-date=2021-08-24|archive-date=2021-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824102638/https://nation.lk/online/sunny-side-up-yohani-gets-push-from-amitabh-b-112953.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ndtv.in/television/sri-lankan-singer-yohani-song-manike-mage-hithe-is-going-viral-on-internet-2513767|title='मानिके मगे हिते' सॉन्ग इंटरनेट पर मचा रहा धूम, अमिताभ बच्चन को भी खूब आया पसंद...देखें Video|website=NDTVIndia|access-date=2021-08-24}}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://tamil.samayam.com/viral-corner/trending/sinhala-song-manike-mage-hithe-by-yogini-gone-viral-on-internet-here-find-the-full-detail/articleshow/85170902.cms|title=Yohani : இணையத்தை கலக்கும் சிங்கள பாடல்... எல்லோரது வாட்ஸ் அப் ஸ்டேட்டஸூம் இது தான்...|website=Samayam Tamil|language=ta|access-date=2021-08-24}}&lt;/ref&gt;

ती [[यूट्यूब]]वर ३.१४ दशलक्ष सबस्क्रायबरचा टप्पा पूर्ण करणारी पहिली श्रीलंकन गायिका देखील ठरली आहे.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.sundaytimes.lk/210829/magazine/manike-mage-hithe-yohanis-manike-touches-the-hearts-of-60-million-453521.html|title='Manike Mage Hithe' Yohani's Manike touches the hearts of 60 million|website=Print Edition - The Sunday Times, Sri Lanka|access-date=2021-09-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sangbadsafar.com/viral-video/four-girls-danced-to-manike-mage-hithe-song-viral-video/|title=মানিকে মাগে হিতে, 'Yohani'র সুপারহিট গানে দুর্দান্ত নাচে ভাইরাল চার সুন্দরী যুবতী, রইল ভিডিও|date=2021-09-20|website=Sangbad Safar|language=en-US|access-date=2021-10-02|archive-date=2021-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002171356/https://www.sangbadsafar.com/viral-video/four-girls-danced-to-manike-mage-hithe-song-viral-video/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; एका मुलाखतीत योहानी म्हणाली की तिला बॉलिवूड गाणी खूप आवडतात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bollywoodlife.com/hi/tv/dance-deewane-3-madhuri-dixit-grooves-on-yohani-hit-song-manike-mage-hithe-in-traditional-attire-latest-tv-gossips-and-news-1910157/|title=Dance Deewane 3 में मराठी मुलगी बनकर एंट्री मारेंगी Madhuri Dixit, Yohani के ब्लॉकबस्टर गाने पर झूमीं 'धक-धक' गर्ल {{!}} Bollywood Life हिंदी|date=2021-09-08|website=Bollywood Life|language=hi|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.eenadu.net/cinema/newsarticle/telugu-news-who-is-yohani-de-silva../0212/121183004|title=Manike Mage Hithe: సూపర్‌స్టార్‌ మది దోచిన వైరల్‌ సాంగ్‌.. ఇంతకీ ఎవరా సింగర్‌? - telugu news who is yohani de silva..|website=www.eenadu.net|language=te|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.filmibeat.com/bhojpuri-movies/sri-lankan-singer-yohani-manike-mage-hithe-song-bhojpuri-version-most-viral-video-watch-here-100617.html|title='मानिके मगे हिथे' गाने के भोजपुरी वर्जन ने मचाया धमाल, आग की तरह वायरल हो रहा वीडियो|last=Rani|first=Varsha|date=2021-09-25|website=hindi.filmibeat.com|language=hi|url-status=live|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=652845&amp;u=manike-mahe-hithe-song-singer-yohani-original-version|title=സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ തരംഗമായ സൂപ്പർ ഹിറ്റ് ഗാനം 'മണികെ മാഗെ ഹിതെ' ഏതുഭാഷയിൽ, ആര് പാടിയെന്ന് അറിയുമോ?|last=Daily|first=Keralakaumudi|website=Keralakaumudi Daily|language=en|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;

योहानीला बॉलीवूडमध्ये गाणी गाण्याची इच्छा असल्याने तिने हिंदीही शिकली आहे. ती इच्छा ज्या दिवशी व्यक्त केली, त्यादिवशी तिची इच्छा काही दिवसांतच पूर्ण झाली. तिने २९ सप्टेंबर २०२१ रोजी ''शिद्दत'' या बॉलिवूड चित्रपटासाठी गाणे रेकॉर्ड केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://lankacnews.com/%E0%B6%BA%E0%B7%9C%E0%B7%84%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%A7-%E0%B6%89%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B7%99%E0%B7%8A%E0%B6%AF%E0%B7%93-%E0%B6%85%E0%B6%B1%E0%B6%AD/|title=lanka C news {{!}} යොහානිට ඉන්දියාවේදී අනතුරක්…|website=lankacnews.com|language=en|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;  &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5D;&lt;/sup&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.thequint.com/entertainment/cinema/manike-mage-hithe-viral-song-sri-lanka-yohani-indian-version-know-everything|title=Manike Mage Hithe गाने ने मचाया तहलका, करोड़ों व्यूज, कई भाषाओं में रीमिक्स बने|last=सिंह|first=आकांक्षा|date=2021-09-07|website=TheQuint|language=hi|access-date=2021-10-02|archive-date=2021-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002171404/https://hindi.thequint.com/entertainment/cinema/manike-mage-hithe-viral-song-sri-lanka-yohani-indian-version-know-everything|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== वैयक्तिक जीवन ==
योहानी यांचा जन्म ३० जुलै १९९३ रोजी [[श्रीलंका|श्रीलंकेतील]] [[कोलंबो]] येथे झाला.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/video/movie-masti/bhojpuri/yohani-song-manike-mage-hithe-bhojpuri-version-sung-by-bihari-gypsy-soul-goes-viral-on-social-media/videoshow/86451899.cms|title=वायरल हुआ Manike Mage Hithe गाने का भोजपुरी वर्जन वीडियो|website=Navbharat Times|language=hi|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://bengali.news18.com/news/entertainment/bollywood-manike-mage-hithe-singer-yohani-de-silva-sings-hindi-song-goes-viral-again-rc-655511.html|title=এবার হিন্দি গান গেয়ে ফের ভাইরাল 'মানিকে মাগে হিতে' গায়িকা ইয়োহানি, শুনেছেন?|date=2021-09-08|website=News18 Bengali|language=bn|access-date=2021-10-02|archive-date=2024-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240721151352/https://bengali.news18.com/news/entertainment/bollywood-manike-mage-hithe-singer-yohani-de-silva-sings-hindi-song-goes-viral-again-rc-655511.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ती माजी लष्करी अधिकारी मेजर जनरल प्रसन्ना डी सिल्वा आणि त्यांची पत्नी दिनिथी डी सिल्वा यांची मुलगी आहे जी [[श्रीलंकन एरलाइन्स|श्रीलंकन एरलाइन्समध्ये]] माजी केबिन क्रू सदस्या आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.latestly.com/socially/entertainment/manike-mage-hithe-singer-yohani-hosted-by-swami-vivekananda-cultural-centres-director-shares-picture-on-social-media-2872638.html|title='Manike Mage Hithe' Singer Yohani Hosted By Swami Vivekananda Cultural Centre's Director, Shares Picture On Social Media {{!}} 🎥 LatestLY|date=2021-09-21|website=LatestLY|language=en|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/trending-news/story/watch-top-10-manike-mage-hithe-viral-videos-featuring-big-b-tiger-shroff-and-other-celebs-1850868-2021-09-09|title=Watch top 10 Manike Mage Hithe viral videos, featuring Big B, Tiger Shroff and other celebs|last=DelhiSeptember 9|first=Tiasa Bhowal New|last2=September 9|first2=2021UPDATED|website=India Today|language=en|access-date=2021-10-02|last3=Ist|first3=2021 15:01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/buzz/watch-indigo-air-hostess-dance-to-viral-sri-lankan-song-in-flight-goes-viral-4188785.html|title=WATCH: Indigo Air Hostess' Dance To Viral Sri Lankan Song In Flight Goes Viral|date=2021-09-15|website=News18|language=en|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://menafn.com/1102864650/Government-to-felicitate-Yohani-on-achievement|title=Government to felicitate Yohani on achievement|last=MENAFN|website=menafn.com|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://island.lk/national-extravagance-wewa-bunds-under-attack-and-sweet-singer/|title=National extravagance, Wewa bunds under attack and sweet singer|last=Nadeera|first=Dilshan|language=en-US|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;

योहानीची संगीताची आवड आणि सराव आयुष्याच्या सुरुवातीपासूनच सुरू झाला,&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/try-this/social/manike-mage-hithe/cid/1830706|title=Manike Mage Hithe|website=www.telegraphindia.com|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kalingatv.com/amp/offbeat/indigo-air-hostess-dancing-to-manike-mage-hithe-on-flight-goes-viral-watch/|title=IndiGo Air hostess dancing to 'Manike Mage Hithe' on flight goes viral; Watch|date=2021-09-14|website=KalingaTV|language=en-US|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abplive.com/uncut/special-feature-exclusive-interview-of-manike-mage-hithe-singer-yohani-1975809|title=मिलिए Manike Mage Hithe गाने वाली Yohani से {{!}} Uncut|date=2021-09-30|website=www.abplive.com|language=hi|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt; तिच्या आईनेच तिची संगीताविषयीची उत्सुकता ओळखली आणि लहान वयातच तिला ही आवड जोपासण्यास प्रवृत्त केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dailynews.lk/2021/08/07/features/255981/please-welcome%E2%80%A6yohani|title=Please welcome…Yohani!|last=Amerasinghe|first=Nilanthi|website=Daily News|language=en|access-date=2021-08-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://dharanee.lk/විශ්‍රාමික-මේජර්-ජෙනරාල්/|title=විශ්‍රාමික මේජර් ජෙනරාල් ප්‍රසන්න ද සිල්වාගේ දියණිය වීම ගැන මට ආඩම්බරයි - යොහානි ද සිල්වා ⋆ සතුටින් ජීවිතය දරන්නී - Dharanee|date=2021-06-07|website=සතුටින් ජීවිතය දරන්නී - Dharanee|language=en-US|access-date=2021-08-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lankadeepa.lk/danuta_kiyanna/Danuට-කියන්න--%7C-යොහානි-ද-සිල්වා/219-581026|title=Danuට කියන්න! {{!}} යොහානි ද සිල්වා|website=www.lankadeepa.lk|language=Sinhala|access-date=2021-08-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; विशाखा विद्यालयातील ख्यातनाम जलतरणपटू आणि वॉटर पोलो खेळाडू म्हणून ती खेळांमध्येही मोठ्या प्रमाणात सहभागी होती, ज्यामुळे ती शाळेतील रंगभूषाधारक बनली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dailynews.lk/2021/09/25/local/260236/dubai-grooves-manike-mage-hithe|title=Dubai grooves to Manike Mage Hithe|website=Daily News|language=en|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/newsmo/video/manike-mage-hithe-here-s-what-this-viral-song-by-yohani-dikoka-de-silva-means-1852554-2021-09-14|title=Manike Mage Hithe: Here's What This Viral Song By Yohani Dikoka De Silva Means?|website=India Today|language=en|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://island.lk/samsung-signs-up-youth-icon-yohani-as-face-of-flagship-galaxy-z-fold3-5g-galaxy-z-flip3-5g/|title=Samsung signs up youth icon Yohani as face of flagship Galaxy Z Fold3 5G &amp; Galaxy Z Flip3 5G|last=Nadeera|first=Dilshan|language=en-US|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/buzz/exclusive-yohani-shares-how-manike-mage-hithe-became-viral-overnight-4173695.html|title=EXCLUSIVE: Yohani Shares How 'Manike Mage Hithe' Became Viral Overnight|date=2021-09-07|website=News18|language=en|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;

योहानीने कलाकार म्हणून संगीत क्षेत्रात कारकीर्द करण्यापूर्वी जनरल सर जॉन कोटेलवाला डिफेन्स युनिव्हर्सिटीमधून लॉजिस्टिक मॅनेजमेंट आणि प्रोफेशनल अकाउंटिंगमध्ये तिचे उच्च शिक्षण पूर्ण केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://island.lk/a-novel-cd-with-the-old-and-the-new/|title=A novel CD… with the old and the new|last=Weerasooriya|first=Sahan|language=en-US|access-date=2021-08-10}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://naifm.lk/mama-boy-kenek-wagelu-yohanita-kiyanawalu/|title='මම කොල්ලෙක් වගේලු, පිටරට අයනම් එහෙම කියල නෑ' යෝහානි කියන කතාව|date=2021-07-13|website=Nai FM|language=en-US|access-date=2021-08-10|archive-date=2021-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210810180323/https://naifm.lk/mama-boy-kenek-wagelu-yohanita-kiyanawalu/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://odishatv.in/news/entertainment/manike-mage-hithe-sinhala-song-breaking-the-internet-music-lovers-can-t-get-enough-watch-157643/amp|title=Manike Mage Hithe: Sinhala Song Breaking The Internet, Music Lovers Can't Get Enough #WATCH|website=odishatv.in|access-date=2021-08-24}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.sundaytimes.lk/210829/magazine/manike-mage-hithe-yohanis-manike-touches-the-hearts-of-60-million-453521.html|title='Manike Mage Hithe' Yohani's Manike Mage Hithe touches the heart of 60 million|website=Print Edition - The Sunday Times, Sri Lanka|access-date=2021-09-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/manike-mage-hithe-how-one-sri-lankan-song-went-viral-in-india-7503017/|title='Manike Mage Hithe': The Sri Lankan song that has bewitched Indian hearts|date=2021-09-11|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2021-09-12}}&lt;/ref&gt; तिने सीक्यू युनिव्हर्सिटी ऑस्ट्रेलिया मधून अकाउंटिंगमध्ये पदव्युत्तर पदवी देखील मिळवली.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://island.lk/manike-mage-hithe-amaradeva-amathakado/|title='Manike mage hithe'; Amaradeva amathakado?|last=Nadeera|first=Dilshan|language=en-US|access-date=2021-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/visiting-tagores-vb-working-with-ar-rahman-on-wish-list-yohani/articleshow/85959878.cms|title=Visiting Tagore's VB, working with AR Rahman on wish list: Yohani {{!}} Kolkata News - टाइम्स ऑफ इंडिया|last=Sep 6|first=Priyanka Dasgupta / Updated|last2=2021|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2021-10-02|last3=Ist|first3=07:40}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]
[[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म]]
[[वर्ग:श्रीलंकन व्यक्ती]]
[[वर्ग:श्रीलंकन गायिका]]</text>
      <sha1>b0ocuad8bprzm6rha0zo823ctfu5n8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रामचंद्र विष्णु गोडबोले</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296444</id>
    <revision>
      <id>2680194</id>
      <parentid>2577941</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9821" sha1="lyf3oh320p93a0myf483klfkfid7zfj" xml:space="preserve">
'''रा.वि.गोडबोले''' तथा '''स्वामी स्वरूपानंद''' ([[१५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९०३|१९०३]]:[[पावस]], [[महाराष्ट्र]] - [[ऑगस्ट १५|१५ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७४|१९७४]]) हे भारतीय आध्यात्मिक गुरू होते. [[स्वामी स्वरूपानंद सेवा मंडळ, पावस]] या ट्रस्टतर्फे पावस येथील स्वामी स्वरूपानंदांच्या निवासस्थानाची व समाधी-मंदिराची व्यवस्था पाहिली जाते.

== पूर्व जीवन ==
स्वामी स्वरूपानंद यांचे मूळ नाव रामचंद्र होते. त्यांना &quot;आप्पा&quot; किंवा &quot;रामभाऊ&quot; या नावाने ओळखत. त्यांच्या वडिलांचे नाव विष्णूपंत गोडबोले आणि आईचे नाव रखमाबाई गोडबोले होते. रामभाऊ (आप्पा) यांचे प्राथमिक शिक्षण पावसमध्ये आणि माध्यमिक शिक्षण [[रत्‍नागिरी|रत्‍नागिरी]] येथे झाले. १९१९ साली त्यांनी उच्च माध्यमिक शिक्षणासाठी आर्यन एज्युकेशन सोसायटीच्या हायस्कूलमध्ये प्रवेश केला होता. या शाळेत विशेष आध्यात्मिक आणि धार्मिक प्रशिक्षण देण्यात येत असे.

१९२१ साली म.गांधीजींच्या आवाहनाप्रमाणे कॉलेज शिक्षण सोडून १) स्वावलंबन २) राष्ट्रीय शिक्षण 3) सूतकताई ४) स्वदेशी वस्तूंचा अंगिकार या चतुःसूत्रीला अनुसरून पावस येथे राष्ट्रीय शाळा सुरू केली. तेथील मुलांना शिक्षण देऊन ते पुढील शिक्षणासाठी पुण्याला गेले. पुण्यात सर्वश्री दत्तो वामन पोतदार, शंकरराव देव, आचार्य जावडेकर, आचार्य भागवत, एस.एम.जोशी यांच्या ते संपर्कात आले.

== आध्यात्मिक जीवन ==
स्वामी स्वरूपानंदांना [[नाथ संप्रदाय|नाथसंप्रदाया]]&lt;nowiki/&gt;ची दीक्षा लाभलेली होती. त्यांना वयाच्या विसाव्या वर्षी गणेशनाथ महाराज ऊर्फ बाबा महाराज वैद्य यांचा अनुग्रह झाला. त्यांनी स्वामींना सोहम-मंत्राची दीक्षा दिली. सोहम साधनेमुळे त्यांच्या देह-मनामध्ये आमूलाग्र परिवर्तन झाले. १९२४ साली आलेले सहा महिन्यांचे आजारपण आणि त्यानंतर आजन्म बाबा देसाई यांच्या घरातील म्हणजे अनंत निवास येथील वास्तव्य यात साधनेची तीव्रता वाढत गेली. स्वामी स्वरूपानंद यांना भगवान विष्णूचा साक्षात्कार झाला होता. त्यांच्याकडे येणाऱ्या साधकांना ते रामकृष्णहरि हा नाममंत्र सांगत असत. १९३४ ते १९७४ या कालावधीत स्वामी अनंत निवासात वास्तव्यास होते.

== ग्रंथसंपदा ==

* स्वामी स्वरूपानंदानी ज्ञानेश्वरांच्या भाषेच्या कठीणतेमुळे दुर्बोध झालेल्या सर्व ग्रंथांचे अभंगांच्या स्वरूपात रूपांतर केले आणि ते आकलन सुलभ करून दिले. म्हणून त्यांना प्रति-ज्ञानेश्वर असे संबोधले जाते.

==== ग्रंथ-रूपांतरे ====
*श्रीमत् अभंग ज्ञानेश्वरी 
*श्रीमत् अभंग - ज्ञानेश्वरी (संक्षिप्त)
*श्रीमत् अभंग - ज्ञानेश्वरी (नित्यपाठ)
*श्रीमत् अभंग अमृतानुभव
*श्री चांगदेवपासष्टी (अभंगात्मक अनुवाद)
*श्रीमत् भावार्थ गीता श्री गीता तत्त्वसार
*श्री ज्ञानेश्वरी नित्यपाठ

==== स्वतंत्र रचना ====
* संजीवनी गाथा - (२६१ अभंगाचा संग्रह)
*अमृतधारा - (आत्म-चरित्रात्मक म्हणता येईल असे दीर्घकाव्य)
*स्वरूप-पत्र-मंजुषा
*तीन प्रवचने
*स्वामी स्वरूपानंद (संक्षिप्त चरित्र)

== समाधीवरील वचन ==
त्यांच्या मूळ जन्म-घराजवळ त्यांचे भव्य समाधी मंदिर आहे. तेथे त्यांच्या समाधीवर पुढील वचन कोरलेले आहे. &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;आजकालचे नव्हेच आम्ही. माउलीनेच आम्हाला इथं पाठविलं. दिलं काम तिच्याच कृपेने पूर्ण झालं.आता आम्हाला नाही कुठं जायचं. इथंच आनंदात रहायचं. आणि आता माउलीनेच अन्यत्र पाठवलं आणि तिथं अवतीर्ण व्हावं लागलं तरी आता चैतन्यस्वरूपात इथं आमचं अखंड वास्तव्य आहेच.&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;

== चरित्र ==
[https://www.krishnasaraswati.com/pdf/Swaroop-Charitramrut.pdf स्वरूप चरित्रामृत]{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ओवीबद्ध चरित्र - छायाचित्रांसहित)  - ले.कृष्णदास (सुदेश चोगले)  &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.krishnasaraswati.com/?page_id=8&amp;lang=ma|title={{!}}{{!}} श्री कृष्ण सरस्वती दत्त स्वामी महाराज {{!}}{{!}}|language=ma-IN|access-date=2025-04-10}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== पूरक वाचन ==

* &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://prahaar.in/2022/12/11/swami-swaroopananda-swami-swaroopananda-of-pavas/|title=पावसचे स्वामी स्वरूपानंद|last=jagtap|first=hrishikesh|date=December 11, 2022|year=December 11, 2022|website=https://prahaar.in/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;[http://soham-hansa.co.uk/collective-literature-of-the-saints/ स्वामी स्वरूपानंदांवरील साहित्य] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211222155720/http://soham-hansa.co.uk/collective-literature-of-the-saints/ |date=2021-12-22 }}
* [[c:File:Anubandha_Don_Paramhansancha.pdf|स्वामी स्वरूपानंद आणि रामकृष्ण परमहंस यांच्यातील अनुबंध]]
* https://swamiswaroopanandpawas.org/ - स्वामी स्वरूपानंद अधिकृत वेबसाइट 
{{हिंदू धर्मामधील पंथ आणि संप्रदाय}}

{{DEFAULTSORT:गोडबोले, रामचंद्र विष्णू}}
[[वर्ग:हिंदू आध्यात्मिक गुरू]]
[[वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]
[[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]]
[[वर्ग:नाथ संप्रदायातील व्यक्ती]]</text>
      <sha1>lyf3oh320p93a0myf483klfkfid7zfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मंजल कुली (केरळमधील होळी)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301980</id>
    <revision>
      <id>2680215</id>
      <parentid>2651240</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T05:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>आर्या जोशी</username>
        <id>65452</id>
      </contributor>
      <origin>2680215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3479" sha1="dy4gqcgjhnv2lsjgjljs67shk4cxfdx" xml:space="preserve">
उकुली हा  [[भारत]] देशाच्या [[केरळ]] राज्यातील होळीचा सण आहे. याला मंजल कुली असेही एक नाव आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.knocksense.com/lucknow/colours-flowers-mud-turmeric-folk-tunes-know-how-different-parts-of-india-celebrate-holi/|title=Colours, flowers, mud, turmeric &amp; folk tunes: Know how different parts of India celebrate Holi! - Knocksense|date=2024-03-20|language=en-GB|access-date=2026-04-22}}&lt;/ref&gt;केरळ राज्यातील कोंकणी आणि कुदुम्बी समाजगटामध्ये या उत्सवाचे विशेष महत्त्व मानले जाते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://lokmat.news18.com/lifestyle/different-traditions-of-holi-celebration-in-india-by-state-gh-534370.html|title=कुठे धुळवड तर कुठे उक्कुली.! वेगवेगळ्या राज्यांतील होळी साजरी करण्याच्या पद्धती|date=2021-03-27|website=News18 Lokmat|language=mr|access-date=2022-03-14}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[हळद|हळदी]]चा वापर करून या सणाचा आनंद घेतला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wionews.com/india-news/different-types-of-holi-celebrations-in-india-204587|title=Different types of Holi celebrations in India|website=WION|language=en|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;

==स्वरूप==
गोश्रीपूरम थीरुमा कोकणी मंदिरात होळीचा उत्सव साजरा केला जातो. पोर्तुगीज राजवटीच्या काळात [[गोवा]] राज्यातून [[केरळ]] राज्यात स्थलांतर केलेले नागरिक कुदुम्बी नावाने ओळखले जातात. ते हा उत्सव चार दिवस साजरा करतात.
सुपारीचे झाड कापून ते मंदिरात आणले जाते आणि त्याची पूजा केली जाते. तसेच गोवा राज्यातून केरळ मध्ये स्थलांतर करताना मगरीने या नागरिकांना मदत केली अशे त्यांची धारणा असल्याने मातीचे [[मगर]] तयार केली जाते  आणि मंदिरात तिची पूजा केली जाते. उत्सवाच्या शेवटच्या दिवशी रंग खेळला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.holifestival.org/holi-in-kerala.html|title=Holi in Kerala – Holi Festival in Kerala, Holi Celebration in Kerala|website=www.holifestival.org|access-date=2022-03-18}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:केरळ]]
[[वर्ग:होळी]]</text>
      <sha1>dy4gqcgjhnv2lsjgjljs67shk4cxfdx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680216</id>
      <parentid>2680215</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T05:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>आर्या जोशी</username>
        <id>65452</id>
      </contributor>
      <origin>2680216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3833" sha1="42w7bbcyyt0yeauocqlc45mn4gnw6vt" xml:space="preserve">
उकुली हा  [[भारत]] देशाच्या [[केरळ]] राज्यातील होळीचा सण आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Vibrant_Celebration_Exploring_the_Tr/-IIsEQAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=manjal+kuli+in+kerala&amp;pg=PA56&amp;printsec=frontcover|title=The Vibrant Celebration: Exploring the Traditions of Holi|last=Lynch|first=Sharron|date=2024-10-26|publisher=Nicholas Horne|language=en}}&lt;/ref&gt; याला मंजल कुली असेही एक नाव आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.knocksense.com/lucknow/colours-flowers-mud-turmeric-folk-tunes-know-how-different-parts-of-india-celebrate-holi/|title=Colours, flowers, mud, turmeric &amp; folk tunes: Know how different parts of India celebrate Holi! - Knocksense|date=2024-03-20|language=en-GB|access-date=2026-04-22}}&lt;/ref&gt;केरळ राज्यातील कोंकणी आणि कुदुम्बी समाजगटामध्ये या उत्सवाचे विशेष महत्त्व मानले जाते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://lokmat.news18.com/lifestyle/different-traditions-of-holi-celebration-in-india-by-state-gh-534370.html|title=कुठे धुळवड तर कुठे उक्कुली.! वेगवेगळ्या राज्यांतील होळी साजरी करण्याच्या पद्धती|date=2021-03-27|website=News18 Lokmat|language=mr|access-date=2022-03-14}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[हळद|हळदी]]चा वापर करून या सणाचा आनंद घेतला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wionews.com/india-news/different-types-of-holi-celebrations-in-india-204587|title=Different types of Holi celebrations in India|website=WION|language=en|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;

==स्वरूप==
गोश्रीपूरम थीरुमा कोकणी मंदिरात होळीचा उत्सव साजरा केला जातो. पोर्तुगीज राजवटीच्या काळात [[गोवा]] राज्यातून [[केरळ]] राज्यात स्थलांतर केलेले नागरिक कुदुम्बी नावाने ओळखले जातात. ते हा उत्सव चार दिवस साजरा करतात.
सुपारीचे झाड कापून ते मंदिरात आणले जाते आणि त्याची पूजा केली जाते. तसेच गोवा राज्यातून केरळ मध्ये स्थलांतर करताना मगरीने या नागरिकांना मदत केली अशे त्यांची धारणा असल्याने मातीचे [[मगर]] तयार केली जाते  आणि मंदिरात तिची पूजा केली जाते. उत्सवाच्या शेवटच्या दिवशी रंग खेळला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.holifestival.org/holi-in-kerala.html|title=Holi in Kerala – Holi Festival in Kerala, Holi Celebration in Kerala|website=www.holifestival.org|access-date=2022-03-18}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:केरळ]]
[[वर्ग:होळी]]</text>
      <sha1>42w7bbcyyt0yeauocqlc45mn4gnw6vt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680217</id>
      <parentid>2680216</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T05:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>आर्या जोशी</username>
        <id>65452</id>
      </contributor>
      <comment>सुधारणा</comment>
      <origin>2680217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3843" sha1="j0870p3rclq2f07cyet2rki3hjer23d" xml:space="preserve">
मंजल कुली हा  [[भारत]] देशाच्या [[केरळ]] राज्यातील होळीचा सण आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Vibrant_Celebration_Exploring_the_Tr/-IIsEQAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=manjal+kuli+in+kerala&amp;pg=PA56&amp;printsec=frontcover|title=The Vibrant Celebration: Exploring the Traditions of Holi|last=Lynch|first=Sharron|date=2024-10-26|publisher=Nicholas Horne|language=en}}&lt;/ref&gt; याला मंजल कुली असेही एक नाव आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.knocksense.com/lucknow/colours-flowers-mud-turmeric-folk-tunes-know-how-different-parts-of-india-celebrate-holi/|title=Colours, flowers, mud, turmeric &amp; folk tunes: Know how different parts of India celebrate Holi! - Knocksense|date=2024-03-20|language=en-GB|access-date=2026-04-22}}&lt;/ref&gt;केरळ राज्यातील कोंकणी आणि कुदुम्बी समाजगटामध्ये या उत्सवाचे विशेष महत्त्व मानले जाते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://lokmat.news18.com/lifestyle/different-traditions-of-holi-celebration-in-india-by-state-gh-534370.html|title=कुठे धुळवड तर कुठे उक्कुली.! वेगवेगळ्या राज्यांतील होळी साजरी करण्याच्या पद्धती|date=2021-03-27|website=News18 Lokmat|language=mr|access-date=2022-03-14}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[हळद|हळदी]]चा वापर करून या सणाचा आनंद घेतला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wionews.com/india-news/different-types-of-holi-celebrations-in-india-204587|title=Different types of Holi celebrations in India|website=WION|language=en|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;

==स्वरूप==
गोश्रीपूरम थीरुमा कोकणी मंदिरात होळीचा उत्सव साजरा केला जातो. पोर्तुगीज राजवटीच्या काळात [[गोवा]] राज्यातून [[केरळ]] राज्यात स्थलांतर केलेले नागरिक कुदुम्बी नावाने ओळखले जातात. ते हा उत्सव चार दिवस साजरा करतात.
सुपारीचे झाड कापून ते मंदिरात आणले जाते आणि त्याची पूजा केली जाते. तसेच गोवा राज्यातून केरळ मध्ये स्थलांतर करताना मगरीने या नागरिकांना मदत केली अशे त्यांची धारणा असल्याने मातीचे [[मगर]] तयार केली जाते  आणि मंदिरात तिची पूजा केली जाते. उत्सवाच्या शेवटच्या दिवशी रंग खेळला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.holifestival.org/holi-in-kerala.html|title=Holi in Kerala – Holi Festival in Kerala, Holi Celebration in Kerala|website=www.holifestival.org|access-date=2022-03-18}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:केरळ]]
[[वर्ग:होळी]]</text>
      <sha1>j0870p3rclq2f07cyet2rki3hjer23d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680218</id>
      <parentid>2680217</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T05:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>आर्या जोशी</username>
        <id>65452</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>आर्या जोशी ने लेख [[उकुली (केरळमधील होळी)]] वरुन [[मंजल कुली (केरळमधील होळी)]] ला हलविला: अचूक नाव</comment>
      <origin>2680217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3843" sha1="j0870p3rclq2f07cyet2rki3hjer23d" xml:space="preserve">
मंजल कुली हा  [[भारत]] देशाच्या [[केरळ]] राज्यातील होळीचा सण आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Vibrant_Celebration_Exploring_the_Tr/-IIsEQAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=manjal+kuli+in+kerala&amp;pg=PA56&amp;printsec=frontcover|title=The Vibrant Celebration: Exploring the Traditions of Holi|last=Lynch|first=Sharron|date=2024-10-26|publisher=Nicholas Horne|language=en}}&lt;/ref&gt; याला मंजल कुली असेही एक नाव आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.knocksense.com/lucknow/colours-flowers-mud-turmeric-folk-tunes-know-how-different-parts-of-india-celebrate-holi/|title=Colours, flowers, mud, turmeric &amp; folk tunes: Know how different parts of India celebrate Holi! - Knocksense|date=2024-03-20|language=en-GB|access-date=2026-04-22}}&lt;/ref&gt;केरळ राज्यातील कोंकणी आणि कुदुम्बी समाजगटामध्ये या उत्सवाचे विशेष महत्त्व मानले जाते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://lokmat.news18.com/lifestyle/different-traditions-of-holi-celebration-in-india-by-state-gh-534370.html|title=कुठे धुळवड तर कुठे उक्कुली.! वेगवेगळ्या राज्यांतील होळी साजरी करण्याच्या पद्धती|date=2021-03-27|website=News18 Lokmat|language=mr|access-date=2022-03-14}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[हळद|हळदी]]चा वापर करून या सणाचा आनंद घेतला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wionews.com/india-news/different-types-of-holi-celebrations-in-india-204587|title=Different types of Holi celebrations in India|website=WION|language=en|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;

==स्वरूप==
गोश्रीपूरम थीरुमा कोकणी मंदिरात होळीचा उत्सव साजरा केला जातो. पोर्तुगीज राजवटीच्या काळात [[गोवा]] राज्यातून [[केरळ]] राज्यात स्थलांतर केलेले नागरिक कुदुम्बी नावाने ओळखले जातात. ते हा उत्सव चार दिवस साजरा करतात.
सुपारीचे झाड कापून ते मंदिरात आणले जाते आणि त्याची पूजा केली जाते. तसेच गोवा राज्यातून केरळ मध्ये स्थलांतर करताना मगरीने या नागरिकांना मदत केली अशे त्यांची धारणा असल्याने मातीचे [[मगर]] तयार केली जाते  आणि मंदिरात तिची पूजा केली जाते. उत्सवाच्या शेवटच्या दिवशी रंग खेळला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.holifestival.org/holi-in-kerala.html|title=Holi in Kerala – Holi Festival in Kerala, Holi Celebration in Kerala|website=www.holifestival.org|access-date=2022-03-18}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:केरळ]]
[[वर्ग:होळी]]</text>
      <sha1>j0870p3rclq2f07cyet2rki3hjer23d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680229</id>
      <parentid>2680218</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T06:13:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3660" sha1="39lae3slzfyrvvjo28e7pzti08pctju" xml:space="preserve">
मंजल कुली हा  [[भारत]] देशाच्या [[केरळ]] राज्यातील होळीचा सण आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Vibrant_Celebration_Exploring_the_Tr/-IIsEQAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=manjal+kuli+in+kerala&amp;pg=PA56&amp;printsec=frontcover|title=The Vibrant Celebration: Exploring the Traditions of Holi|last=Lynch|first=Sharron|date=2024-10-26|publisher=Nicholas Horne|language=en}}&lt;/ref&gt; याला मंजल कुली असेही एक नाव आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.knocksense.com/lucknow/colours-flowers-mud-turmeric-folk-tunes-know-how-different-parts-of-india-celebrate-holi/|title=Colours, flowers, mud, turmeric &amp; folk tunes: Know how different parts of India celebrate Holi! - Knocksense|date=2024-03-20|language=en-GB|access-date=2026-04-22}}&lt;/ref&gt;केरळ राज्यातील कोंकणी आणि कुदुम्बी समाजगटामध्ये या उत्सवाचे विशेष महत्त्व मानले जाते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ddnews.gov.in/holi-manjal-kuli-in-kerala-where-holi-is-played-with-turmeric-water/ |title=केरल में ‘मंजल कुली’, जहां हल्दी के पानी से खेली जाती है होली |website=ddnews |language=Hi |access-date=2026-04-22}}&lt;/ref&gt; [[हळद|हळदी]]चा वापर करून या सणाचा आनंद घेतला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wionews.com/india-news/different-types-of-holi-celebrations-in-india-204587|title=Different types of Holi celebrations in India|website=WION|language=en|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;

==स्वरूप==
गोश्रीपूरम थीरुमा कोकणी मंदिरात होळीचा उत्सव साजरा केला जातो. पोर्तुगीज राजवटीच्या काळात [[गोवा]] राज्यातून [[केरळ]] राज्यात स्थलांतर केलेले नागरिक कुदुम्बी नावाने ओळखले जातात. ते हा उत्सव चार दिवस साजरा करतात.
सुपारीचे झाड कापून ते मंदिरात आणले जाते आणि त्याची पूजा केली जाते. तसेच गोवा राज्यातून केरळ मध्ये स्थलांतर करताना मगरीने या नागरिकांना मदत केली अशे त्यांची धारणा असल्याने मातीचे [[मगर]] तयार केली जाते  आणि मंदिरात तिची पूजा केली जाते. उत्सवाच्या शेवटच्या दिवशी रंग खेळला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.holifestival.org/holi-in-kerala.html|title=Holi in Kerala – Holi Festival in Kerala, Holi Celebration in Kerala|website=www.holifestival.org|access-date=2022-03-18}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:केरळ]]
[[वर्ग:होळी]]</text>
      <sha1>39lae3slzfyrvvjo28e7pzti08pctju</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680231</id>
      <parentid>2680229</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T06:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:केरळ]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3688" sha1="o0b6re64nvk7jlmbid893qhl00cxpw8" xml:space="preserve">
मंजल कुली हा  [[भारत]] देशाच्या [[केरळ]] राज्यातील होळीचा सण आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Vibrant_Celebration_Exploring_the_Tr/-IIsEQAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=manjal+kuli+in+kerala&amp;pg=PA56&amp;printsec=frontcover|title=The Vibrant Celebration: Exploring the Traditions of Holi|last=Lynch|first=Sharron|date=2024-10-26|publisher=Nicholas Horne|language=en}}&lt;/ref&gt; याला मंजल कुली असेही एक नाव आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.knocksense.com/lucknow/colours-flowers-mud-turmeric-folk-tunes-know-how-different-parts-of-india-celebrate-holi/|title=Colours, flowers, mud, turmeric &amp; folk tunes: Know how different parts of India celebrate Holi! - Knocksense|date=2024-03-20|language=en-GB|access-date=2026-04-22}}&lt;/ref&gt;केरळ राज्यातील कोंकणी आणि कुदुम्बी समाजगटामध्ये या उत्सवाचे विशेष महत्त्व मानले जाते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ddnews.gov.in/holi-manjal-kuli-in-kerala-where-holi-is-played-with-turmeric-water/ |title=केरल में ‘मंजल कुली’, जहां हल्दी के पानी से खेली जाती है होली |website=ddnews |language=Hi |access-date=2026-04-22}}&lt;/ref&gt; [[हळद|हळदी]]चा वापर करून या सणाचा आनंद घेतला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wionews.com/india-news/different-types-of-holi-celebrations-in-india-204587|title=Different types of Holi celebrations in India|website=WION|language=en|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;

==स्वरूप==
गोश्रीपूरम थीरुमा कोकणी मंदिरात होळीचा उत्सव साजरा केला जातो. पोर्तुगीज राजवटीच्या काळात [[गोवा]] राज्यातून [[केरळ]] राज्यात स्थलांतर केलेले नागरिक कुदुम्बी नावाने ओळखले जातात. ते हा उत्सव चार दिवस साजरा करतात.
सुपारीचे झाड कापून ते मंदिरात आणले जाते आणि त्याची पूजा केली जाते. तसेच गोवा राज्यातून केरळ मध्ये स्थलांतर करताना मगरीने या नागरिकांना मदत केली अशे त्यांची धारणा असल्याने मातीचे [[मगर]] तयार केली जाते  आणि मंदिरात तिची पूजा केली जाते. उत्सवाच्या शेवटच्या दिवशी रंग खेळला जातो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.holifestival.org/holi-in-kerala.html|title=Holi in Kerala – Holi Festival in Kerala, Holi Celebration in Kerala|website=www.holifestival.org|access-date=2022-03-18}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:केरळमधील उत्सव]]
[[वर्ग:होळी]]</text>
      <sha1>o0b6re64nvk7jlmbid893qhl00cxpw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>उकुली ( केरळमधील होळी)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301983</id>
    <redirect title="मंजल कुली (केरळमधील होळी)" />
    <revision>
      <id>2680276</id>
      <parentid>2029367</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T11:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>9929</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[उकुली (केरळमधील होळी)]] to [[मंजल कुली (केरळमधील होळी)]]</comment>
      <origin>2680276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="kfutt9x6yukap7v95bn6qd4yvwsa9ax" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[मंजल कुली (केरळमधील होळी)]]</text>
      <sha1>kfutt9x6yukap7v95bn6qd4yvwsa9ax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मोरध्वज</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304281</id>
    <revision>
      <id>2680180</id>
      <parentid>2500989</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T00:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15125" sha1="hr1uqfaxyrtn21lpnb8eszmpqrasaal" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट व्यक्ती|नाव=मोरध्वज|चित्र=Raja Muraddhawaja, Muratdhawaja, Arang, Mandiro ka shahar..jpg|चित्र_शीर्षक=राजा मोरध्वज आणि त्याची पत्नी,  [[कृष्ण]] आणि [[बलराम|बलराम]] ब्राह्मण पोषाखात आणि [[अर्जुन]] सिंहासमोर त्यांच्या मुलाचे शिर कापत आहे|जोडीदार=पद्मावती|पेशा=राजा|अपत्ये=ताम्रध्वज|वंश=हैह्य वंश|वांशिकत्व=हैह्य वंश}}

'''मोरध्वज''' किंवा '''मोरध्वज''' किंवा '''मुरध्वज''' ( [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]] : मोरध्वज) हा [[महाभारत]] काळातील एक प्राचीन [[राजा]] होता, ज्याला [[कृष्ण|कृष्णाने]] आशीर्वाद दिला होता असे मानले जाते. &lt;ref name=&quot;asianage&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Verma|first=Amit|url=https://www.asianage.com/india/all-india/140217/why-a-visit-to-this-village-temple-is-a-must-for-politicians-before-polls.html|title=Why a visit to this village temple is a must for politicians before polls|date=February 14, 2017|publisher=[[Asian Age]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/Kuchama%E1%B9%87i_Khyal/yjVNAQAAIAAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;bsq=mordhwaj&amp;dq=mordhwaj&amp;printsec=frontcover|title=Kuchamaṇi Khyal An Endangered Folk Theatre Style of Rajasthan|last=Mathur|date=2006|page=19, 62|author-link=Madan Mohan}}&lt;/ref&gt;

== महापुरुष ==
एका आख्यायिकेनुसार मोरध्वज हा [[कृष्ण|कृष्णाचा]] भक्त आणि महान दाता होता. [[अर्जुन|अर्जुनाला]] अभिमान होता की [[कृष्ण|कृष्णाचा]] आपल्या स्वतः पेक्षा मोठा भक्त कोणी नाही. महाभारत युद्ध संपल्यानंतर भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला म्हणाले की, माझा तुझ्यापेक्षा मोठा भक्त आहे आणि तो म्हणजे मोरध्वज. कृष्णाने [[ब्राह्मण (वर्ण)|ब्राह्मण]] वेशात राजा मोरध्वाज ला गाठले आणि म्हणाला महाराज, माझा सिंह भुकेला आहे आणि तो नरभक्षक आहे. राजा मोरध्वज म्हणाला की जर मी त्याचे अन्न झालो तर ते माझे भाग्य असेल. [[कृष्ण|कृष्णाने]] सांगितले की तुम्ही पती-पत्नी दोघांनीही तुमच्या मुलाचे शीर कापून त्याला मांस खाऊ घाला. त्यादरम्यान जर एक अश्रूही बाहेर आला ; मग सिंह खाणार नाही. अशा प्रकारे राजा मोरध्वज आणि त्याच्या राणीने आपल्या मुलाचे शीर कापून सिंहासमोर ठेवले. मग कृष्णाने राजा मोरध्वजला आशीर्वाद दिला आणि त्याचा मुलगा पुन्हा जिवंत झाला. अशा प्रकारे कृष्णाने आपल्या भक्ताची परीक्षा घेतली आणि [[अर्जुन|अर्जुनाच्या]] अभिमानाचा भंग झाला . &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Yuvraj|url=https://www.livehindustan.com/astrology/story-here-lord-krishna-took-the-test-of-mordhwaj-broke-arjuna-pride-2704445.html|title=यहां भगवान कृष्ण ने ली थी मोरध्वज की परीक्षा, तोड़ा था अर्जुन का घमंड|date=23 August 2019|publisher=Hindustan|language=Hindi}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.tellychakkar.com/tv/vighnaharta-ganesh-7th-december-2020-written-update-kalavati-learns-lesson-satyanarayan-pooja|title=Kalavati learns lesson from Satyanarayan Pooja oath|date=7 December 2020|publisher=TellyChakkar|accessdate=2022-05-07|archive-date=2022-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220507121700/https://www.tellychakkar.com/tv/vighnaharta-ganesh-7th-december-2020-written-update-kalavati-learns-lesson-satyanarayan-pooja|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== मंदिरे ==
[[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेशातील]] [[आंबेडकर नगर जिल्हा|आंबेडकर नगर जिल्ह्यातील]] आलापूर तालुक्यात सरयू नदीच्या काठावर असलेल्या प्राचीन किल्ल्याजवळ एक नवीन मंदिर देखील बांधण्यात आले आहे. मंदिरात - राजा मोरध्वजाची मूर्ती त्याच्या पत्नी आणि मुलासह एका विशेष भूमिकेत दिसू शकते जी राजा मोरध्वजची कथा दर्शवते. दर रविवारी येथे मोठ्या संख्येने भाविक स्नान आणि पूजेसाठी येतात. [[आंबेडकर नगर जिल्हा|आंबेडकर नगर]], [[आझमगढ|आझमगड]] आणि [[गोरखपूर|गोरखपूरसह]] लगतच्या जिल्ह्यांमध्ये छडीपूर किल्ल्याची स्वतःची खास ओळख आहे. पूजेसाठी दूर-दूरवरून साधू-संत वर्षभर या पवित्र घाटावर येत असतात. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/ambedkar-nagar/mordhwaj-fort-ambedkar-nagar-news-lko485932574|title=50 लाख से होगा राजा मोरध्वज किले का सौन्दर्यीकरण|date=October 9, 2019|publisher=[[Amar Ujala]]|language=Hindi}}&lt;/ref&gt;

[[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेशातील]] [[इटावा जिल्हा|इटावा जिल्ह्यातील]] मूंज नावाच्या गावात मोरध्वजला समर्पित मंदिर आहे. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Shalabh|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/a-little-off-the-expressway-a-blessed-kings-temple-fulfils-wishes/articleshow/56695671.cms|title=A little off the expressway, a blessed king’s temple fulfils|date=January 21, 2017|publisher=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianage&quot;/&gt;

मोरध्वजने 11 व्या शतकात [[छत्तीसगढ|छत्तीसगडमधील]] [[रायपूर जिल्हा|रायपूर जिल्ह्यातील]] आरंग येथे बागेश्वर नाथ शिव मंदिराची स्थापना केली. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Gupta|first=Ashish|url=https://www.patrika.com/raipur-news/sawan-2018-ancient-shiv-temple-in-chhattisgarh-know-about-this-1-3181029/|title=राजा मोरजध्वज ने की थी महादेव के इस प्राचीन मंदिर की स्थापना, जुड़ी हैं कई रोचक कहानियां|date=July 31, 2018|publisher=Patrika.com|language=Hindi}}&lt;/ref&gt;

[[बिलासपूर जिल्हा|बिलासपूर जिल्ह्यातील]] [[रतनपूर]] येथील १४००  वर्षे जुने महामाया मंदिर देखील राजा मोरध्वजने बांधले होते. त्याचे पुजारी पंडित मनोज शुक्ल यांच्या मते, राजा मोरध्वजने छत्तीसगडमध्ये ३६ किल्ले बांधले होते. प्रत्येक किल्ला बांधल्यानंतर ते आई महामायेचे मंदिर बांधायचे. या मंदिरांपैकी एक  महामाया मंदिर [[रायपूर]] येथे स्थित आहे, जिथे आई महामाया आणि समलेश्वरी देवी [[लक्ष्मी|महालक्ष्मीच्या]] रूपात पाहिल्या जातात. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.bhaskar.com/local/chhattisgarh/raipur/news/for-1400-years-the-main-jyot-has-been-burning-in-the-mahamaya-temple-with-a-stone-spark-this-temple-was-built-by-king-moradhwaj-127238173.html|title=1400 साल से महामाया मंदिर में पत्थर की चिंगारी से जला रहे हैं मुख्य ज्योत, राजा मोरध्वज ने बनवाया था ये मंदिर|date=2020|publisher=[[Daily Bhaskar]]|language=Hindi}}&lt;/ref&gt;

== किल्ले ==
[[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेशातील]] नजीबाबाद येथील मथुरापूर मोर गावात मोरध्वज किल्ला आहे. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Badoni|first=Himanshu|url=https://hindi.news18.com/news/uttarakhand/pauri-garhwal-fort-mordhwaj-is-centre-of-religious-mysteries-918783.html|title=धार्मिक रहस्यों का केंद्र है मोरध्वज का किला|date=October 12, 2016|publisher=[[News 18]]|language=Hindi}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; मथुरापूरमोरच्या मोरध्वज किल्ल्यावर केलेल्या उत्खननात, कोटद्वारापासून नजीबाबाकडे १५ किलोमीटर अंतरावर असलेले हे ठिकाण स्थानिक भाषेत &quot;बेगम कोठी&quot; म्हणून ओळखले जाते, त्यात टेराकोटा, सोन्याची नाणी, पुरातन भांड्यांच्या अवशेषांनी सजवलेल्या विटा आणि तांबे यासह प्राचीन वस्तू सापडल्या. &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/Land_and_Habitat_a_Cultural_Geography/BfbsAAAAMAAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;bsq=Najibabad+Mordhwaj&amp;dq=Najibabad+Mordhwaj&amp;printsec=frontcover|title=Land and Habitat, a Cultural Geography A Study in Garhwal Bhabar|last=Kharkwal|first=S. C.|last2=Sharma|first2=G. C.|date=1990|publisher=Nutan Publications|page=56}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/bijnor-king-mordhwaj-fort-is-distroyed-in-oldness-20803350.html|title=पर्यटन के रूप में विकसित नहीं हो सका राजा मोरध्वज किला क्षेत्र|date=September 27, 2020|publisher=[[Dainik Jagran]]|language=Hindi}}&lt;/ref&gt;

[[बिजनोर जिल्हा|बिजनौर जिल्ह्यातील]] एका पोलीस ठाण्याला राजा मोरध्वजचे नाव देण्यात आले आहे. मेरठ-पौरी राष्ट्रीय महामार्गावर नजीबाबाद आणि कोटद्वार हा राजा मोरध्वजचा किल्ला होता. त्याचे अवशेष अजूनही उपलब्ध आहेत. मे २०२१ मध्ये समीरपूर गावात पोलीस स्टेशन बांधण्यासाठी जागा देण्यात आली आहे. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/bijnor-25th-police-station-to-be-opened-in-the-name-of-king-mordhwaj-21671328.html|title=राजा मोरध्वज के नाम पर खुलेगा 25वां थाना|date=May 24, 2021|publisher=[[Dainik Jagaran]]|language=Hindi}}&lt;/ref&gt;

[[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेशातील]] [[आंबेडकर नगर जिल्हा|आंबेडकर नगर जिल्ह्यातील]] आलापूर तहसीलमध्ये सरयू नदीच्या काठावर आणखी एक मोरध्वज किल्ला आहे. अयोध्येपासून १० योजना ( ८० मैल ) अंतरावर असलेल्या चडीपूर काला येथे किल्ल्याची स्थापना राजा मोरध्वज याने केल्याचे या प्रदेशात मानले जाते. काळाच्या जोरावर या पुरातन वास्तूकडे दुर्लक्ष झाले आहे. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/ambedkar-nagar/mordhwaj-fort-ambedkar-nagar-news-lko485932574|title=50 लाख से होगा राजा मोरध्वज किले का सौन्दर्यीकरण|date=October 9, 2019|publisher=[[Amar Ujala]]|language=Hindi}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}{{महाभारत}}
[[वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा]]
[[वर्ग:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>hr1uqfaxyrtn21lpnb8eszmpqrasaal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रवीश की रिपोर्ट</title>
    <ns>0</ns>
    <id>306019</id>
    <revision>
      <id>2680190</id>
      <parentid>2119016</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T02:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2904" sha1="n6r9nbwf9ggcmb1lhm264ztmok17hko" xml:space="preserve">[[चित्र:Ravish_Kumar_(cropped).jpg|इवलेसे|[[रवीश कुमार]]]]
{{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम|कार्यक्रम=रवीश की रिपोर्ट|सूत्रधार=[[रवीश कुमार]]|प्रकार=वृत्तवाहिनी कार्यक्रम|निर्मिती संस्था=[[एनडीटीव्ही]]|भाषा=हिंदी|देश=भारत|संकेतस्थळ=ndtv.in|वाहिनी=[[एनडीटीव्ही इंडिया]]|स्थळ=[[नवी दिल्ली]]}}
'''रवीश की रिपोर्ट''' हा [[एनडीटीव्ही इंडिया]] या वृत्ततवाहिनीवर प्रसारित होणारा कार्यक्रम आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/convergence/ndtv/corporatepage/prime_time.aspx|title=NDTV - The Company|website=www.ndtv.com|access-date=2022-01-02}}&lt;/ref&gt; [[रवीश कुमार|रवीश कुमारांसाठी]] हा कार्यक्रम ओळखला जातो. यामध्ये रवीश विविध प्रकारच्या विषयांवर परखड मते मांडत असतात. ''[[प्राइम टाइम (एनडीटीव्ही)|प्राइम टाइम]]'' आणि ''रवीश की रिपोर्ट'' या कार्यक्रमांतून  सामान्य जनतेचा आवाज उठविण्यासाठी ते प्रसिद्ध आहेत. याचसाठी त्यांना ''आशियाचा [[नोबेल पुरस्कार]]'' अशी ख्याती असलेला [[रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार]] मिळाला.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/india-news/ndtvs-ravish-kumar-receives-2019-magsaysay-award-for-his-journalism-2098203|title=&quot;Truth Essential To Democracy&quot;: Ravish Kumar Receives Magsaysay Award|website=NDTV.com|access-date=2022-01-02}}&lt;/ref&gt; 
[[चित्र:Ravish-Kumar-journalist.jpg|इवलेसे|[[रवीश कुमार]]]]

== प्रसारण ==

== लोकप्रियता ==

== बाह्य दुवे ==

* https://ndtv.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220102074814/https://ndtv.in/ |date=2022-01-02 }}
*

[https://ndtv.in/ मुख्यपान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220102074814/https://ndtv.in/ |date=2022-01-02 }}

== संदर्भ ==

[[वर्ग:दूरचित्रवाहिनी कार्यक्रम]]</text>
      <sha1>n6r9nbwf9ggcmb1lhm264ztmok17hko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>लोकनाथ ब्रह्मचारी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>307967</id>
    <revision>
      <id>2680240</id>
      <parentid>2455498</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T08:10:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5731" sha1="2g20piquw6to9l69hsqpris7g40msao" xml:space="preserve">[[चित्र:BabaBIG.jpg|इवलेसे| लोकनाथ ब्रह्मचारी (बाबा लोकनाथ) यांचे चित्र]]
'''बाबा लोकनाथ ब्रह्मचारी''' हे [[बंगाली]] आध्यात्मिक गुरू आणि [[योगी]] होते. त्यांना प्राच्य तत्त्वज्ञानातील सर्वात प्रभावशाली गुरू मानले जाते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://maamatimanush.tv/articlesTest.php?aid=588|title=Spiritualism in Bengal|website=Maa Mati Manush|access-date=6 January 2021|archive-date=2022-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106071316/http://maamatimanush.tv/articlesTest.php?aid=588|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== प्रारंभिक जीवन ==
लोकनाथ यांचा जन्म सध्याच्या [[पश्चिम बंगाल|पश्चिम बंगालमधील]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=&quot;Hindu Gurus in Europe.&quot; Handbook of Hinduism in Europe (2 vols)|last=Broo|first=Måns|publisher=Brill|year=2020|pages=204–214}}&lt;/ref&gt; 
कचुधाम येथे १७३० मध्ये [[कृष्ण जन्माष्टमी|जन्माष्टमीच्या]] दिवशी लोकनाथ घोषाल म्हणून एका बंगाली ब्राह्मण कुटुंबात रामनारायण घोषाल (वडील) आणि कमलादेवी (आई) यांच्या पोटी झाला. त्या काळातील परंपरेप्रमाणे, त्यांच्या पालकांनी त्यांच्या एका मुलाला [[संन्यस्ताश्रम|संन्यासी बनवण्याचे]] वचन दिले होते. ते १० वर्षांचे असताना, लोकनाथच्या वडिलांनी आपल्या मुलाचे शिक्षक होण्यासाठी स्थानिक गृहस्थ योगी पंडित भगवान गांगुली यांच्याशी संपर्क साधला. भगवान गांगुली यांनी ताबडतोब तरुण लोकनाथमध्ये देवत्वाची क्षमता पाहिली आणि त्यांना आपला शिष्य म्हणून घेण्यास तत्परतेने सहमती दर्शविली. लोकनाथने आपल्या पालकांना सोडले आणि काही काळानंतर भगवान गांगुली यांच्याकडे आध्यात्मिक प्रशिक्षण सुरू केले. त्यांच्या आध्यात्मिक मोहिमेवर त्यांच्यासोबत त्यांचा मित्र बेनिमाधवही होता.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.learnreligions.com/baba-lokenath-bio-1770332|title=Learn Religions – Baba Lokenath|website=learnreligions.com}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

== दंतकथा ==
बाबा लोकनाथ यांच्या वैयक्तिक जीवनाबद्दल फारशी माहिती उपलब्ध नाही. त्याच्या चमत्कारिक शक्ती आणि जादुई क्षमतांबद्दल अनेक [[लोककथा]] अस्तित्त्वात आहेत. ते वयाच्या १६० वर्षांपर्यंत जिवंत होते असे म्हणले जाते आणि मानवी दीर्घायुष्य मिथकातील उदाहरणांपैकी हे एक उदाहरण आहे. भव्य हिमालयातील अनेक दशकांच्या साधनेने त्यांना कोणत्याही उबदार कपड्यांशिवाय अत्यंत थंड तापमान सहन करण्याची क्षमता दिली होती. नंतरच्या वर्षांत, त्यांनी निद्रेवर विजय मिळवला असे सांगितले जाते. तसेच ते डोळ्यांची उघडझाप देखील करत नसत.  त्याने कधीही कोणाला नकार दिला नाही म्हणून त्याला विश ट्री म्हणूनही ओळखले जात असे.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.com/books/edition/The_Incredible_Life_of_a_Himalayan_Yogi/yoHqPgAACAAJ?hl=en|title=The Incredible Life of a Himalayan Yogi: The Times, Teachings and Life of Living Shiva: Baba Lokenath Brahmachari|last=Brahmachari|first=Shuddhananda|date=2018|publisher=Lokenath Divine Life Mission|isbn=9788187207078|location=India}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:इ.स. १८९० मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:अध्यात्म]]
[[वर्ग:हिंदू संत]]</text>
      <sha1>2g20piquw6to9l69hsqpris7g40msao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मालती जोशी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>311957</id>
    <revision>
      <id>2680144</id>
      <parentid>2443626</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T21:53:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5456" sha1="n3jleiqrpta726gxk657daw4b71d6al" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''मालती जोशी''' (जन्म ४ जून १९३४) या भारतीय कादंबरीकार, निबंधकार आणि लेखिका आहेत, ज्या प्रामुख्याने हिंदी आणि मराठी भाषांमध्ये लिहितात. तिला २०१८ मध्ये भारतातील सर्वोच्च नागरी सन्मानांपैकी एक पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.prabhasakshi.com/literaturearticles/story-of-malti-joshi-the-world-the-inexhaustible-storehouse-of-experiences|title=जन्मदिन विशेष: मालती जोशी का कथा-संसार-अनुभवों का अक्षय भण्डार|last=Prabhasakshi|date=2022-06-04|website=Prabhasakshi|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt;

== वैयक्तिक जीवन ==
जोशी यांचा जन्म १९३४ मध्ये औरंगाबाद, महाराष्ट्र येथे झाला आणि त्यांचे शिक्षण मध्य प्रदेशात झाले, इंदूर येथील भीमराव आंबेडकर विद्यापीठातील डॉ. होळकर महाविद्यालयातून पदवी प्राप्त झाली. तिचे कुटुंबीय घरात मराठी बोलत होते, पण तिचे शिक्षण प्रामुख्याने हिंदीत होते. तिच्या पदव्युत्तर शिक्षणानंतर, तिने 1956 मध्ये, हिंदी साहित्यात कला या विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/nation/padmshreewriter-malti-joshi-awarded-with-1310860.html|title=जानें, पद्म सम्मान मिलने के बाद वरिष्ठ लेखिका मालती जोशी ने क्या कहा?|date=2018-03-20|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2022-09-04|archive-date=2022-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220904081824/https://hindi.news18.com/news/nation/padmshreewriter-malti-joshi-awarded-with-1310860.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== लेखन ==
जोशी यांनी किशोरवयातच कविता आणि लघुकथा लिहिण्यास सुरुवात केली आणि पराग सारख्या हिंदी मुलांच्या मासिकांमध्ये योगदान दिले. १९७१ मध्ये, तिने धर्मयुग या हिंदी साहित्य मासिकात एक लघुकथा प्रकाशित केली, जी टाइम्स समूहाने तयार केली होती. तिने सप्तहिक हिंदुस्थान, मनोरमा, कादंबिनी आणि सारिका यासह अनेक गाजलेल्या हिंदी मासिकांमध्ये कथा प्रकाशित करणे सुरू ठेवले.

जोशी यांनी कथाकथन किंवा मौखिक पठणाच्या सरावातही भाग घेतला, त्यांच्या कथा थेट सेटिंगमध्ये प्रेक्षकांसाठी सादर केल्या. तिच्या कथा संग्रहित करून अनेक खंडांमध्ये प्रकाशित केल्या गेल्या आहेत, आणि तिने दोन कादंबऱ्याही लिहिल्या आहेत, एकूण पन्नास पुस्तके प्रकाशित केली आहेत. तिने मराठीत अकरा पुस्तके प्रकाशित केली आहेत. जोशींच्या काही कथा नंतर दूरदर्शनसाठी भारतीय सरकारी प्रसारक, दूरदर्शनने रूपांतरित केल्या. . ते जया बच्चन निर्मित 'सात फेरे' (सेव्हन टर्न) आणि गुलजार निर्मित किरदार (कॅरेक्टर) या दूरचित्रवाणी कार्यक्रमाचा भाग म्हणून काम करत होते.

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;

[[वर्ग:हिंदी लेखिका]]
[[वर्ग:मराठी लेखिका]]
[[वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>n3jleiqrpta726gxk657daw4b71d6al</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वाडीलाल</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321802</id>
    <revision>
      <id>2680244</id>
      <parentid>2222736</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T08:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4594" sha1="jkkchii20rghao5la4t2jbagy83mt74" xml:space="preserve">'''वाडीलाल इंडस्ट्रीज लिमिटेड''' ही १९०७ मध्ये स्थापन झालेली भारतीय आइस्क्रीम आणि फ्लेवर्ड दूध उत्पादक आहे.
[[चित्र:Vadilal_house.png|इवलेसे| वाडीलाल हाऊस, अहमदाबाद]]
वाडीलाल गांधी यांनी १९०७ मध्ये सोडा कारंजे सुरू केले. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/food/ahmedabad-based-vadilal-is-the-third-largest-ice-cream-brand-in-india/articleshow/5438576.cms|title=Ahmedabad Based Vadilal is the third largest ice cream brand in India|work=Economic Times|access-date=Jan 13, 2010}}&lt;/ref&gt; सुरुवातीला तो &quot;कोठी&quot; मध्ये ( हाताने क्रँक केलेला लाकूड-बाल्टी आइस्क्रीम बनवणारा ) आइस्क्रीम बनवत असे, दूध मंथन करण्यासाठी इतर घटकांसह, बर्फ आणि मीठ थंड करण्यासाठी. 1926 मध्ये त्यांनी परदेशातून आईस्क्रीम बनवणारी मशीन आयात केली. &lt;ref&gt;[https://vadilalgroup.com/?page_id=124 History, Vadilal Group]&lt;/ref&gt;

== उत्पादने ==
वाडीलाल आइस्क्रीमचे अनेक फ्लेवर्स आणि पॅक बनवतात, विविध फॉर्ममध्ये (कोन, कँडी, बार, आइस-लॉली, छोटे कप, मोठे कप, फॅमिली पॅक आणि इकॉनॉमी पॅक). सुपरमार्केट उपस्थिती व्यतिरिक्त, वाडीलालची त्याच्या हॅपिनेझ आईस्क्रीम पार्लरच्या साखळीद्वारे किरकोळ उपस्थिती देखील आहे, जी फ्रँचायझी मॉडेलद्वारे चालविली जाते. वाडीलाल यांनी गुजरातमधील लोकांसाठी केटरिंग सुरू केल्यामुळे, त्यांची सर्व उत्पादने शाकाहारी आहेत आणि अंडी वापरत नाहीत. &lt;ref&gt;[https://www.vadilalworld.com/our_story.html Spreading Happiness Worldwide, Vadilal]{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

१९९० च्या दशकात वाडीलालने प्रक्रिया केलेल्या खाद्यपदार्थ उद्योगात प्रवेश केला. हे पारंपारिक मुख्य आइस्क्रीम व्यवसायाव्यतिरिक्त गोठवलेल्या भाज्या आणि स्नॅक्स, करी आणि ब्रेड यांसारख्या उत्पादनांसह देशांतर्गत आणि निर्यात बाजारपेठेची पूर्तता करते.

== उत्पादन सुविधा ==
वाडीलाल इंडस्ट्रीजकडे दोन आइस्क्रीम उत्पादन सुविधा आहेत – एक [[गुजरात|गुजरातमधील]] [[गांधीनगर जिल्हा|गांधीनगर जिल्ह्यातील]] पुंधरा येथे आणि दुसरी [[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेशातील]] [[बरेली]] येथे. यात ५०,००० किरकोळ विक्रेते, २५० SKU, ५५० वितरक, ३२ CNF आणि वस्तूंच्या वितरणासाठी २५० वाहनांचे वितरण नेटवर्क आहे.

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:मुंबई रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या]]
[[वर्ग:भारतीय ब्रँड]]</text>
      <sha1>jkkchii20rghao5la4t2jbagy83mt74</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सहाना देवी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326809</id>
    <revision>
      <id>2680270</id>
      <parentid>2413525</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T11:15:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2680270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7859" sha1="qn7k3fo78tm4374nqyp1qic1mzi8ejp" xml:space="preserve">'''सहाना देवी''' ( {{Lang-bn|সাহানা দেবী}}   ) (जन्म १७.०५.१८९७ - मृत्यु ०६.०४. १९९०) &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://srichinmoy-reflections.com/sahana-devi#1.14|title=Sahana Devi &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Sri Chinmoy|last=Sri Chinmoy|access-date=14 June 2011}}&lt;/ref&gt; या भारतीय गायिका होत्या. त्या रवींद्र संगीताचे &lt;ref name=&quot;Unomaha&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://faculty.ist.unomaha.edu/pdasgupta/hemanta/articles/early_years.html|title=Hemanta - The Early Years|last=Sudhiranjan Mukhopadyay|date=|website=|publisher=|access-date=14 June 2011|archive-date=2012-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120716210645/http://faculty.ist.unomaha.edu/pdasgupta/hemanta/articles/early_years.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; गायन करत असत.

== कुटुंबीय ==
त्यांचा जन्म एका प्रतिष्ठित बंगाली ब्राह्मो कुटुंबात झाला होता. त्यांचे वडील डॉ. प्यारे मोहन गुप्ता हे जिल्हा सिव्हिल सर्जन होते. त्यांचे आजोबा काली नारायण गुप्ता हे एक जमीनदार होते. ते  ब्राह्मो समाजाचे नेते, समाजसुधारक आणि गीतकार होते. सर, के.जी. गुप्ता, अव्वल दर्जाचे भारतीय आय.सी.एस. अधिकारी हे त्यांच्या वडिलांचे मोठे बंधू होते. देशबंधू [[चित्तरंजन दास]] हे त्यांचे मामा होते. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.searchforlight.org/Nirod/SahanaDevi_Index.htm|title=Sahana Devi - Forty Years Ago|website=www.searchforlight.org/|access-date=24 February 2012}}&lt;/ref&gt; 

== शिक्षण आणि कारकीर्द ==
सहाना यांनी संगीताचे धडे त्यांच्या मावशीकडून म्हणजे अमला दास यांच्याकडून घेतले. अमला दास या रवींद्र संगीताच्या आद्य पुरस्कर्त्या होत्या. आणि एच.एम.व्ही.मध्ये गाणी रेकॉर्ड करणाऱ्या त्या पहिल्या भारतीय महिला होत्या. [[रवींद्रनाथ टागोर]] आणि दिनेंद्रनाथ टागोर यांच्याकडून थेट शिकणाऱ्या काही गायकांपैकी त्या होत्या. त्यांना बंगालची गानकोकिला हा बहुमान प्राप्त झाला होता. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://auromaa.org/sahana-devi/|title=auromaa.org|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

१९२७ मध्ये रवींद्रनाथ टागोरांनी त्यांच्या [[शांतिनिकेतन|शांतिनिकेतनमध्ये]] सहाना देवींना आश्रय दिला होता परंतु कालांतराने त्यांना ते ठिकाण सोडावे लागले. रवींद्रनाथ टागोरांनी त्यांची गाणी सुधारण्याची परवानगी दिलेल्या दोन गायकांपैकी सहाना देवी एक होत्या. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?214401|title=Copy Write, Unbound|last=Ashis K. Biswas|date=28 Jan 2002|publisher=Outlook India|access-date=14 June 2011}}&lt;/ref&gt;  

== सहकारी ==
१९२२ मध्ये, [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या]] गया अधिवेशनात त्या [[दिलीप कुमार रॉय|दिलीपकुमार रॉय]] यांना प्रथम भेटल्या. आणि त्यांच्या संगीत शैलीने खूप प्रभावित झाल्या होत्या. 

== श्रीअरविंद आश्रमात प्रवेश ==
२२ नोव्हेंबर १९२८ मध्ये,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; सहाना देवी [[पाँडिचेरी|पॉंडिचेरी]] येथील श्रीअरविंद [[श्री अरविंद आश्रम|आश्रमात]] दाखल झाल्या आणि त्यांच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे १९९० पर्यंत तेथेच राहिल्या.  &lt;ref name=&quot;Ashram&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.searchforlight.org/Nirod/SahanaDevi_Index.htm|title=Sahana Devi - Forty Years Ago|last=|date=|website=|publisher=Sri Aurobindo Ashram Trust|access-date=14 June 2011}}&lt;/ref&gt; १९३० ते १९३८ या कालावधीमध्ये रोजच्या रोज त्यांना श्रीअरविंद यांच्याकडून पत्ररूपाने मार्गदर्शन मिळत असे. आश्रमात आल्यानंतर त्यांच्यामध्ये नृत्य आणि काव्य कौशल्यांचा विकास झाला. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== लेखन ==
त्यांनी केलेले लेखन पुस्तक रूपाने प्रकाशित झाले आहे. ही पुस्तके पुढीलप्रमाणे - &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

०१) ॲट द फीट ऑफ द मदर अँड श्रीअरबिंदो (इंग्रजी)

०२) फोर्टी इयर्स ॲगो (इंग्रजी)

०३) सेव्हरल पोएम्स (इंग्रजी)

०४) देवी यांनी १९७८मध्ये [[iarchive:SmritirKheyaBySahanaDebi|'स्मृतीर खेया']] नावाचे आत्मचरित्र लिहिले &lt;ref name=&quot;Autobio&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=LO-ztHz3XTUC&amp;pg=PA66|title=Ideals, Images, and Real Lives: Women in Literature and History|last=Alice Thorner|last2=Maithreyi Krishnaraj|date=2000|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-0843-9|page=66}}&lt;/ref&gt; (सोबत दिलेल्या लिंकवर बंगाली भाषेतील हे पुस्तक उपलब्ध आहे.)

== बाह्य दुवे ==
[https://auromaa.org/sahana-devi/ अल्प परिचय]

{{पूर्णयोग}}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:इ.स. १९९० मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म]]
[[वर्ग:बंगाली गायक]]
[[वर्ग:पूर्णयोग]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>qn7k3fo78tm4374nqyp1qic1mzi8ejp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680274</id>
      <parentid>2680270</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T11:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <comment>संदर्भ जोडला.</comment>
      <origin>2680274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8335" sha1="aemaf3nk6g9r5g3rih0njk624azz6rk" xml:space="preserve">'''सहाना देवी''' ( {{Lang-bn|সাহানা দেবী}}   ) (जन्म १७.०५.१८९७ - मृत्यु ०६.०४. १९९०) &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://srichinmoy-reflections.com/sahana-devi#1.14|title=Sahana Devi &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Sri Chinmoy|last=Sri Chinmoy|access-date=14 June 2011}}&lt;/ref&gt; या भारतीय गायिका होत्या. त्या रवींद्र संगीताचे &lt;ref name=&quot;Unomaha&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://faculty.ist.unomaha.edu/pdasgupta/hemanta/articles/early_years.html|title=Hemanta - The Early Years|last=Sudhiranjan Mukhopadyay|date=|website=|publisher=|access-date=14 June 2011|archive-date=2012-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120716210645/http://faculty.ist.unomaha.edu/pdasgupta/hemanta/articles/early_years.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; गायन करत असत.

== कुटुंबीय ==
त्यांचा जन्म एका प्रतिष्ठित बंगाली ब्राह्मो कुटुंबात झाला होता. त्यांचे वडील डॉ. प्यारे मोहन गुप्ता हे जिल्हा सिव्हिल सर्जन होते. त्यांचे आजोबा काली नारायण गुप्ता हे एक जमीनदार होते. ते  ब्राह्मो समाजाचे नेते, समाजसुधारक आणि गीतकार होते. सर, के.जी. गुप्ता, अव्वल दर्जाचे भारतीय आय.सी.एस. अधिकारी हे त्यांच्या वडिलांचे मोठे बंधू होते. देशबंधू [[चित्तरंजन दास]] हे त्यांचे मामा होते. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.searchforlight.org/Nirod/SahanaDevi_Index.htm|title=Sahana Devi - Forty Years Ago|website=www.searchforlight.org/|access-date=24 February 2012}}&lt;/ref&gt; 

== शिक्षण आणि कारकीर्द ==
सहाना यांनी संगीताचे धडे त्यांच्या मावशीकडून म्हणजे अमला दास यांच्याकडून घेतले. अमला दास या रवींद्र संगीताच्या आद्य पुरस्कर्त्या होत्या. आणि एच.एम.व्ही.मध्ये गाणी रेकॉर्ड करणाऱ्या त्या पहिल्या भारतीय महिला होत्या. [[रवींद्रनाथ टागोर]] आणि दिनेंद्रनाथ टागोर यांच्याकडून थेट शिकणाऱ्या काही गायकांपैकी त्या होत्या. त्यांना बंगालची गानकोकिला हा बहुमान प्राप्त झाला होता. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://auromaa.org/sahana-devi/|title=auromaa.org|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

१९२७ मध्ये रवींद्रनाथ टागोरांनी त्यांच्या [[शांतिनिकेतन|शांतिनिकेतनमध्ये]] सहाना देवींना आश्रय दिला होता परंतु कालांतराने त्यांना ते ठिकाण सोडावे लागले. रवींद्रनाथ टागोरांनी त्यांची गाणी सुधारण्याची परवानगी दिलेल्या दोन गायकांपैकी सहाना देवी एक होत्या. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?214401|title=Copy Write, Unbound|last=Ashis K. Biswas|date=28 Jan 2002|publisher=Outlook India|access-date=14 June 2011}}&lt;/ref&gt;  

== सहकारी ==
१९२२ मध्ये, [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या]] गया अधिवेशनात त्या [[दिलीप कुमार रॉय|दिलीपकुमार रॉय]] यांना प्रथम भेटल्या. आणि त्यांच्या संगीत शैलीने खूप प्रभावित झाल्या होत्या. 

== श्रीअरविंद आश्रमात प्रवेश ==
२२ नोव्हेंबर १९२८ मध्ये,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; सहाना देवी [[पाँडिचेरी|पॉंडिचेरी]] येथील श्रीअरविंद [[श्री अरविंद आश्रम|आश्रमात]] दाखल झाल्या &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}&lt;/ref&gt; आणि त्यांच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे १९९० पर्यंत तेथेच राहिल्या.  &lt;ref name=&quot;Ashram&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.searchforlight.org/Nirod/SahanaDevi_Index.htm|title=Sahana Devi - Forty Years Ago|last=|date=|website=|publisher=Sri Aurobindo Ashram Trust|access-date=14 June 2011}}&lt;/ref&gt; १९३० ते १९३८ या कालावधीमध्ये रोजच्या रोज त्यांना श्रीअरविंद यांच्याकडून पत्ररूपाने मार्गदर्शन मिळत असे. आश्रमात आल्यानंतर त्यांच्यामध्ये नृत्य आणि काव्य कौशल्यांचा विकास झाला. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== लेखन ==
त्यांनी केलेले लेखन पुस्तक रूपाने प्रकाशित झाले आहे. ही पुस्तके पुढीलप्रमाणे - &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

०१) ॲट द फीट ऑफ द मदर अँड श्रीअरबिंदो (इंग्रजी)

०२) फोर्टी इयर्स ॲगो (इंग्रजी)

०३) सेव्हरल पोएम्स (इंग्रजी)

०४) देवी यांनी १९७८मध्ये [[iarchive:SmritirKheyaBySahanaDebi|'स्मृतीर खेया']] नावाचे आत्मचरित्र लिहिले &lt;ref name=&quot;Autobio&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=LO-ztHz3XTUC&amp;pg=PA66|title=Ideals, Images, and Real Lives: Women in Literature and History|last=Alice Thorner|last2=Maithreyi Krishnaraj|date=2000|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-0843-9|page=66}}&lt;/ref&gt; (सोबत दिलेल्या लिंकवर बंगाली भाषेतील हे पुस्तक उपलब्ध आहे.)

== बाह्य दुवे ==
[https://auromaa.org/sahana-devi/ अल्प परिचय]

{{पूर्णयोग}}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:इ.स. १९९० मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म]]
[[वर्ग:बंगाली गायक]]
[[वर्ग:पूर्णयोग]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>aemaf3nk6g9r5g3rih0njk624azz6rk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मानित विद्यापीठांची यादी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331314</id>
    <revision>
      <id>2680099</id>
      <parentid>2637983</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T16:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118547" sha1="dkzh1y6oc69l60i4gz7ouzs52n71r8q" xml:space="preserve">'''[[मानित विद्यापीठ]]''' किंवा '''डीम्ड युनिव्हर्सिटी''', हे उच्च शिक्षण विभागाकडून भारतातील उच्च शैक्षणिक संस्थांना दिलेली मान्यता आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/upload_document/ugc_act.pdf|title=UGC Act-1956|website=Ministry of Education|publisher=Secretary, University Grants Commission|access-date=1 February 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=40292|title=Indian Institute of Space Science and Technology (IISST) Thiruvananthapuram Declared as Deemed to be University|date=14 July 2008|publisher=[[Ministry of Human Resource Development (India)|Union Human Resource Development Ministry]], Press Information Bureau|access-date=3 September 2011}}&lt;/ref&gt; नोव्हेंबर २०२२ रोजी [[विद्यापीठ अनुदान आयोग]] (यूजीसी) ने १२७ संस्थांची यादी जाहिर केली ज्यांना मानित विद्यापीठाचा दर्जा देण्यात आला होता. &lt;ref name=&quot;Deemed&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ugc.ac.in/oldpdf/Deemed%20University/1452975_Consolidated-Deemed-Universities-List.pdf|title=List of Institutions Which Have Been Declared Deemed To Be Universities as On 16.11.2022|date=16 November 2022|website=ugc.ac.in|publisher=[[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221227141619/https://www.ugc.ac.in/oldpdf/Deemed%20University/1452975_Consolidated-Deemed-Universities-List.pdf|archive-date=27 December 2022|access-date=27 December 2022}}&lt;/ref&gt;

== विद्यापीठांची यादी ==
{{भाषांतर}}
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:left; width:100%;&quot;
|+ भारतातील मानित विद्यापीठे
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 1%;&quot; | क्र.
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 50%;&quot; | विद्यापीठ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 10%;&quot; | राज्य
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 8%;&quot;  | स्थान
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 10%;&quot; | स्थापना (मानित दर्जा)
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 10%;&quot; | विशेषता
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 1%;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| संदर्भ
|-
| १
| [[Gandhi Institute of Technology and Management]]
| [[आंध्र प्रदेश]]
| [[विशाखापट्टणम]]
| १९८० &lt;small&gt;(२००७)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान, व्यवस्थापन
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ghbs.in/about-gitam.php|title=About GITAM|work=ghbs.in|access-date=3 June 2011|publisher=[[Gandhi Institute of Technology and Management]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110506045509/http://www.ghbs.in/about-gitam.php|archive-date=6 May 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/gandhiinstitute.html |title= Listing of Gandhi Institute of Technology and Management as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120314021254/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/gandhiinstitute.html |archive-date= 14 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| २
| [[Koneru Lakshmaiah Education Foundation]]
| [[आंध्र प्रदेश]]
| [[वाडेश्वरम]]
| १९८० &lt;small&gt;(२००९)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान, व्यवस्थापन
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kluniversity.in/intro.aspx|title=Introduction to K L U|work=kluniversity.in|access-date=19 June 2011|publisher=[[K L University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110611132733/http://kluniversity.in/intro.aspx|archive-date=11 June 2011}}&lt;/ref&gt;
|-
| ३
| [[Sri Sathya Sai Institute of Higher Learning]]
| [[आंध्र प्रदेश]]
| [[अनंतपूर]]
| १९८१ &lt;small&gt;(१९८१)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://sssihl.edu.in/dnn/AboutUs/History/tabid/89/Default.aspx  |title=History  |work=sssihl.edu.in  |access-date=26 June 2011  |publisher=[[Sri Sathya Sai University]]  |archive-date=2012-03-12  |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312022702/http://sssihl.edu.in/dnn/AboutUs/History/tabid/89/Default.aspx  |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/srisathyasai.html |title= Listing of Sri Sathya Sai Institute of Higher Learning as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120305205534/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/srisathyasai.html |archive-date= 5 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ४
| [[Vignan's Foundation for Science, Technology &amp; Research]]
| [[आंध्र प्रदेश]]
| [[गुंटुर]]
| १९९७ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vignanuniversity.org/aboutus/aboutus.html|title=Vignan University::Vadlamudi, Guntur Dist., Andhra Pradesh, India.|work=vignanuniversity.org|access-date=14 February 2012|publisher=[[Vignan University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120219183402/http://www.vignanuniversity.org/aboutus/aboutus.html|archive-date=19 February 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/vignan.html |title= Listing of Vignan's Foundation for Science, Technology &amp; Research as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120211234759/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/vignan.html |archive-date= 11 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ५
| [[North Eastern Regional Institute of Science and Technology]]
| [[अरुणाचल प्रदेश]]
| [[इटानगर]]
| १९८६&lt;small&gt;(२००५)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.nerist.ac.in/  |title=NERIST, Nirjuli  |work=nerist.ac.in  |access-date=13 March 2012  |publisher=[[North Eastern Regional Institute of Science and Technology]]  |archive-date=2012-02-15  |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215190550/http://www.nerist.ac.in/  |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/northeastern.html |title= Listing of North Eastern Regional Institute of Science &amp; Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120314021514/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/northeastern.html |archive-date= 14 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ६
| [[Central Institute of Technology]]
| [[आसाम]]
| [[कोक्राझार]]
| २०१८
|
|
|-
| ७
| [[Nava Nalanda Mahavihara]]
| [[बिहार]]
| [[नालंदा]]
| १९५१&lt;small&gt;(२००६)&lt;/small&gt;
| बौद्ध अभ्यास
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.navnalanda.com/nava%20nalanda%20mahavihara.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208191139/http://www.navnalanda.com/nava%20nalanda%20mahavihara.html |archive-date=8 December 2008 |title=Nava Nalanda Mahavihara |access-date=3 September 2011 |work=navnalanda.com |publisher=Nava Nalanda Mahavihara |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/navanalanda.html |title= Listing of Nava Nalanda Mahavihara as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120324172425/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/navanalanda.html |archive-date= 24 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ८
| [[Punjab Engineering College]]
| [[चंदिगढ]]
| [[चंदिगढ]]
| १९२१&lt;small&gt;(२००३)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://pec.ac.in/institute/aboutpec.asp |title=About PEC |work=pec.ac.in |access-date=28 June 2011 |publisher=[[PEC University of Technology]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616003744/http://pec.ac.in/institute/aboutpec.asp |archive-date=16 June 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/panjabengineering.html |title= Listing of Punjab Engineering College as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20111214005725/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/panjabengineering.html |archive-date= 14 December 2011 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ९
| [[Indian Agricultural Research Institute]]
| [[दिल्ली]]
| [[नवी दिल्ली]]
| १९०५&lt;small&gt;(१९५८)&lt;/small&gt;
| कृषी विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.iari.res.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=162&amp;Itemid=498 |title=Genesis |work=iari.res.in  |access-date=29 June 2011|publisher=[[Indian Agricultural Research Institute]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/iari.html |title= Listing of Indian Agricultural Research Institute as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042906/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/iari.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १०
| [[Indian Institute of Foreign Trade]]
| [[दिल्ली]]
| [[नवी दिल्ली]]
| १९६३&lt;small&gt;(२००२)&lt;/small&gt;
| व्यवस्थापन
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iift.edu/new/|title=Welcome to Indian Institute of Foreign Trade|work=iift.edu|access-date=13 March 2012|publisher=[[Indian Institute of Foreign Trade]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319123516/http://www.iift.edu/new/|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/iift.html |title= Listing of Indian Institute of Foreign Trade as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20090616074223/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/iift.html |archive-date= 16 June 2009 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ११
| [[Indian Law Institute]]
| [[दिल्ली]]
| [[नवी दिल्ली]]
| १९५६&lt;small&gt;(२००४)&lt;/small&gt;
| कायदा
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilidelhi.org/profile.htm|title=Profile|work=ilidelhi.org|access-date=29 June 2011|publisher=[[Indian Law Institute]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110704232405/http://www.ilidelhi.org/profile.htm|archive-date=4 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/indianlaw.html |title= Listing of Indian Law Institute as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030726/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/indianlaw.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १२
| [[Institute of Liver and Biliary Sciences]]
| [[दिल्ली]]
| [[नवी दिल्ली]]
| २००९
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.ilbs.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=65&amp;Itemid=107  |title=About Us  |work=ilbs.in  |access-date=29 June 2011 |publisher=[[Institute of Liver and Biliary Sciences]]  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110625110616/http://www.ilbs.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=65&amp;Itemid=107  |archive-date=25 June 2011 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;
|-
| १३
| [[Jamia Hamdard]]
| [[दिल्ली]]
| [[नवी दिल्ली]]
| १९४८&lt;small&gt;(१९८९)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jamiahamdard.edu/about_us.asp|title=About Jamia Hamdard|work=jamiahamdard.edu|access-date=14 December 2011|publisher=[[Jamia Hamdard]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111223095030/http://www.jamiahamdard.edu/about_us.asp|archive-date=23 December 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/jamiahamdard.html |title= Listing of Jamia Hamdard as private university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030736/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/jamiahamdard.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १५
| [[National Museum Institute of the History of Art, Conservation and Museology]]
| [[दिल्ली]]
| [[नवी दिल्ली]]
| १९८३ &lt;small&gt;(१९८९)&lt;/small&gt;
| संग्रहालयशास्त्र
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nationalmuseumindia.gov.in/nmi/history.htm |title=National Museum Institute, New Delhi |work=nationalmuseumindia.gov.in |access-date=29 June 2011 |publisher=National Museum Institute of History of Art, Conservation and Musicology |archive-url=https://web.archive.org/web/20110705194853/http://www.nationalmuseumindia.gov.in/nmi/history.htm |archive-date=5 July 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/nationalmuseum.html |title= Listing of National Museum Institute of History of Art, Conservation and Museology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042836/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/nationalmuseum.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १६
| [[National Institute of Educational Planning and Administration]]
| [[दिल्ली]]
| [[नवी दिल्ली]]
| १९६२&lt;small&gt;(२००६)&lt;/small&gt;
| शिक्षण
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nuepa.org/|title=:: National University of Educational Planning and Administration|work=nuepa.org|access-date=29 June 2011|publisher=National University of Educational Planning and Administration|archive-url=https://web.archive.org/web/20110703072553/http://www.nuepa.org/|archive-date=3 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/educationalplanning.html |title= Listing of National University of Educational Planning and Administration as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120422123736/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/educationalplanning.html |archive-date= 22 April 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १७
| [[TERI School of Advanced Studies]]
| [[दिल्ली]]
| [[नवी दिल्ली]]
| 1998 &lt;small&gt;(1999)&lt;/small&gt;
| व्यावहारिक विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.teriuniversity.ac.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=102 |title=History of TERI University |work=teriuniversity.ac.in |access-date=29 June 2011 |publisher=[[TERI University]] |archive-date=2011-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110627013629/http://www.teriuniversity.ac.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=102 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/terischool.html |title= Listing of TERI School of Advanced Studies as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20101204053420/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/terischool.html |archive-date= 4 December 2010 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १८
| [[Gujarat Vidyapith]]
| [[गुजरात]]
| [[अहमदाबाद]]
| १९२० &lt;small&gt;(१९६३) &lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.gujaratvidyapith.org/history.htm |title=GVP :: History  |work=gujaratvidyapith.org |access-date=30 June 2011|publisher=[[Gujarat Vidyapith]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/gujaratvidypeeth.html |title= Listing of Gujarat Vidyapeeth as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042901/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/gujaratvidypeeth.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १९
| [[National Rail and Transportation Institute]]
| [[गुजरात]]
| [[वडोदरा]]
| २०१८
| रेल्वे
|
|-
| २०
| [[Sumandeep Vidyapeeth]]
| [[गुजरात]]
| [[वाघोडिया]]
| १९९९ &lt;small&gt;(२००७)&lt;/small&gt;
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sumandeepuniversity.co.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=170&amp;Itemid=469&amp;lang=en |title=About US |work=sumandeepuniversity.co.in |access-date=13 March 2012 |publisher=Sumandeep University |archive-date=2013-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130205021224/http://www.sumandeepuniversity.co.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=170&amp;Itemid=469&amp;lang=en |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/sumandeepvidypeeth.html |title= Listing of Sumandeep Vidyapeeth as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120312204305/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/sumandeepvidypeeth.html |archive-date= 12 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| २१
| [[Lingaya's Vidyapeeth]]
| [[हरियाणा]]
| [[फरीदाबाद]]
| १९९८ &lt;small&gt;(२००५)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान, व्यवस्थापन
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lingayasuniversity.edu.in/Lingyas/|title=Overview|work=lingayasuniversity.edu.in|access-date=14 December 2011|publisher=Lingaya's University|archive-date=2011-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20111211071648/http://lingayasuniversity.edu.in/Lingyas/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/lingaya.html |title= Listing of Lingaya's University as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120422113241/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/lingaya.html |archive-date= 22 April 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| २२
| [[Maharishi Markandeshwar University, Mullana|Maharishi Markandeshwar (Deemed to be University)]]
| [[हरियाणा]]
| [[अंबाला]]
| १९९३ &lt;small&gt;(२००७)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.mmumullana.org/about.php  |title=Maharishi Markandeshwar University  |work=mmumullana.org  |access-date=3 July 2011  |publisher=[[Maharishi Markandeshwar University, Mullana]]  |archive-date=2011-06-28  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628060051/http://www.mmumullana.org/about.php  |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/maharshimarkandeshwar.html |title= Listing of Maharishi Markandeshwar University as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120101111927/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/maharshimarkandeshwar.html |archive-date= 1 January 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| २३
| [[Manav Rachna International Institute of Research and Studies]]
| [[हरियाणा]]
| [[फरीदाबाद]]
| १९९७ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://info.mriu.edu.in/about-us/|title=About Us|work=info.mriu.edu.in|access-date=3 July 2011|publisher=[[Manav Rachna International University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629231950/http://info.mriu.edu.in/about-us/|archive-date=29 June 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/mriu.html |title= Listing of Manav Rachna International University as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120106155435/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/mriu.html |archive-date= 6 January 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| २४
| [[National Brain Research Centre]]
| [[हरियाणा]]
| [[मानेसर]]
| १९९७ &lt;small&gt;(२००२)&lt;/small&gt;
| न्यूरोसायन्स
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbrc.ac.in/|title=National Brain Research Centre, Manesar, Gurgaon Dist, Haryana|work=nbrc.ac.in|access-date=14 December 2011|publisher=[[National Brain Research Centre]]|archive-date=2011-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20111224065838/http://www.nbrc.ac.in/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/brainresearchcentre.html |title= Listing of National Brain Research Centre as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20111228122442/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/brainresearchcentre.html |archive-date= 28 December 2011 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| २५
| [[National Dairy Research Institute]]
| [[हरियाणा]]
| [[कर्नाल]]
| १९२३&lt;small&gt;(१९८९)&lt;/small&gt;
| डेरी संशोधन
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ndri.res.in/ndri/Design/aboutNDRI.html |title=NDRI-National Dairy Research Institute (Deemed University) |work=ndri.res.in |access-date=3 July 2011 |publisher=[[National Dairy Research Institute]] |archive-date=2011-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807234418/http://www.ndri.res.in/ndri/Design/aboutNDRI.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/dairyresearch.html |title= Listing of National Dairy Research Institute as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042756/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/dairyresearch.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| २६
| [[National Institute of Food Technology Entrepreneurship &amp; Management]]
| [[हरियाणा]]
| कुंडली
| २०१२
|
|
|-
| २७
| [[Central Institute of Buddhist Studies]]
| [[लडाख]]
| लेह
| २०१६
| बौद्ध अभ्यास
|
|-
| २८
| [[Birla Institute of Technology, Mesra]]
| [[झारखंड]]
| [[रांची]]
| १९५५ &lt;small&gt;(१९८६)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bitmesra.ac.in/cms-aboutus.aspx?this=1&amp;mid=1 |title=Overview |work=bitmesra.ac.in |access-date=20 July 2011 |publisher=[[Birla Institute of Technology, Mesra]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707150316/http://www.bitmesra.ac.in/cms-aboutus.aspx?this=1&amp;mid=1 |archive-date=7 July 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/birlainstitute.html |title= Listing of Birla Institute of Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030544/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/birlainstitute.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| २९
| [[Shri B. M. Patil Medical College|BLDE (Deemed to be University)]]
| [[कर्नाटक]]
| [[विजापूर]]
| २००८
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bldeuniversity.org/ |title=Welcome to B.L.D.E. University |work=bldeuniversity.org |access-date=22 July 2011 |publisher=B.L.D.E. University |archive-date=2011-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110709093411/http://www.bldeuniversity.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/blde.html |title= Listing of BLDE University as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120212103717/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/blde.html |archive-date= 12 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ३०
| [[Christ University|Christ (Deemed to be University)]]
| [[कर्नाटक]]
| [[बंगळूर]]
| १९६९ &lt;small&gt; (२००८)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.christuniversity.in/secmenudisp.php?mid=1&amp;subid=1|title=Christ University, Bangalore, Karnataka|work=christuniversity.in|access-date=23 July 2011|publisher=[[Christ University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719001831/http://www.christuniversity.in/secmenudisp.php?mid=1&amp;subid=1|archive-date=19 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/christ.html |title= Listing of Christ College as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030706/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/christ.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ३१
| [[भारतीय विज्ञान संस्था]]
| [[कर्नाटक]]
| [[बंगळूर]]
| १९०९ &lt;small&gt;(१९५८)&lt;/small&gt;
| विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iisc.ernet.in/about-iisc/generalinformation.php|title=Indian Institute of Science, Bangalore|work=iisc.ernet.in|access-date=13 March 2012|publisher=[[Indian Institute of Science]]|archive-date=6 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206214348/http://www.iisc.ernet.in/about-iisc/generalinformation.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/indianinstitutescience.html |title= Listing of Indian Institute of Science as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120131101537/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/indianinstitutescience.html |archive-date= 31 January 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ३२
| [[International Institute of Information Technology, Bangalore]]
| [[कर्नाटक]]
| [[बंगळूर]]
| १९९९ &lt;small&gt;(२००५)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iiitb.ac.in/pages/genesis/|title=IIIT-Bangalore|work=iiitb.ac.in|access-date=22 July 2011|publisher=[[International Institute of Information Technology, Bangalore]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724021444/http://www.iiitb.ac.in/pages/genesis/|archive-date=24 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/iiit.html |title= Listing of International Institute of Information Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042911/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/iiit.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ३३
| [[JSS Academy of Higher Education &amp; Research]]
| [[कर्नाटक]]
| [[मैसुरु]]
| २००८
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jssuni.edu.in/about-us-2/|title=About us » JSS University, Mysore|work=jssuni.edu.in|access-date=22 July 2011|publisher=[[Jagadguru Sri Shivarathreeshwara University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714084946/http://www.jssuni.edu.in/about-us-2/|archive-date=14 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/jagadguru.html |title= Listing of Jagadguru Sri Shivarathreeswara University as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20110522020934/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/jagadguru.html |archive-date= 22 May 2011 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ३४
| [[Jawaharlal Nehru Centre for Advanced Scientific Research]]
| [[कर्नाटक]]
| [[बंगळूर]]
| १९८९ &lt;small&gt;(२००२)&lt;/small&gt;
| विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.jncasr.ac.in/main_page.php/About-JNCASR/2/1/1/ |title=Jawaharlal Nehru Centre for Advanced Scientific Research  |work=jncasr.ac.in |access-date=23 July 2011|publisher=[[Jawaharlal Nehru Centre for Advanced Scientific Research]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/jncasr.html |title= Listing of Jawaharlal Nehru Centre for Advanced Scientific Research as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030852/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/jncasr.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ३५
| [[Jain University|Jain (Deemed to be University)]]
| [[कर्नाटक]]
| [[बंगळूर]]
| १९९० &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jainuniversity.ac.in/Ab_Intro.htm|title=About University : Jain University|work=jainuniversity.ac.in|access-date=23 July 2011|publisher=[[Jain University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722170834/http://www.jainuniversity.ac.in/Ab_Intro.htm|archive-date=22 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| ३६
| [[Karnatak Lingayat Education Society|KLE Academy of Higher Education &amp; Research]]
| [[कर्नाटक]]
| [[बेळगांव]]
| २००६
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kleuniversity.edu.in/aboutus.html|title=K L E University|work=kleuniversity.edu.in|access-date=23 July 2011|publisher=K.L.E. Academy of Higher Education and Research|archive-url=https://web.archive.org/web/20110728000847/http://www.kleuniversity.edu.in/aboutus.html|archive-date=28 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kleuniversity.html |title= Listing of K.L.E. Academy of Higher Education and Research as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120427143603/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kleuniversity.html |archive-date= 27 April 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ३७
| [[Manipal Academy of Higher Education]]
| [[कर्नाटक]]
| [[मणिपाल]]
| १९५३ &lt;small&gt;(१९९३)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.manipal.edu/AboutUs/UniversityProfile/Pages/Overview.aspx|title=Manipal University Overview|work=manipal.edu|access-date=23 July 2011|publisher=[[Manipal University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721010554/http://www.manipal.edu/AboutUs/UniversityProfile/Pages/Overview.aspx|archive-date=21 July 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/manipal.html |title= Listing of Manipal Academy of Higher Education as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120703004758/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/manipal.html |archive-date= 3 July 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ३८
| [[NITTE (Deemed to be University)]]
| [[कर्नाटक]]
| [[मंगळूर]]
| २००८
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://nitte.edu.in/ |title=Nitte University  |work=nitte.edu.in |access-date=23 July 2011|publisher=Nitte University}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/nitte.html |title= Listing of Nitte University as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030907/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/nitte.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ३९
| [[Sri Devaraj Urs Medical College|Sri Devaraj Urs Academy of Higher Education and Research]]
| [[कर्नाटक]]
| [[कोलार]]
| १९८६ &lt;small&gt;(२००७)&lt;/small&gt;
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sduu.ac.in/aboutus.html|title=Sri Devraj Urs University, Karnataka|work=sduu.ac.in|access-date=23 July 2011|publisher=Sri Devaraj Urs Academy of Higher Education and Research|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721151547/http://sduu.ac.in/aboutus.html|archive-date=21 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/sdumc.html |title= Listing of Sri Devaraj Urs Academy of Higher Education &amp; Research as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120108100429/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/sdumc.html |archive-date= 8 January 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ४०
| [[Sri Siddhartha Academy of Higher Education]]
| [[कर्नाटक]]
| [[तुमकूर]]
| २००८
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sahe.in/University-overview.php |title=Welcome to Sri Siddhartha University |work=sahe.in |access-date=23 July 2011 |publisher=Sri Siddhartha Academy of Higher Education |archive-url=https://web.archive.org/web/20110804032216/http://www.sahe.in/University-overview.php |archive-date=4 August 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/srisiddharthaacademy.html |title= Listing of Sri Siddhartha Academy of Higher Education as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307031126/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/srisiddharthaacademy.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ४१
| [[Swami Vivekananda Yoga Anusandhana Samsthana]]
| [[कर्नाटक]]
| [[बंगळूर]]
| २००२
| योगा
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.svyasa.org/index.asp|title=Yoga University – SVYASA|work=svyasa.org|access-date=23 July 2011|publisher=Swami Vivekananda Yoga Anusandhana Samsthana|archive-url=https://web.archive.org/web/20110728094138/http://www.svyasa.org/index.asp|archive-date=28 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/vyasa.html |title= Listing of Swami Vivekananda Yoga Anusandhana Samsthana as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208043001/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/vyasa.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ४२
| [[Yenepoya (Deemed to be University)]]
| [[कर्नाटक]]
| [[मंगळूर]]
| १९९१ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.yenepoya.edu.in/about_university.html|title=Welcome to Yenepoya University|work=yenepoya.edu.in|access-date=23 July 2011|publisher=[[Yenepoya University]]|archive-date=2011-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721154944/http://www.yenepoya.edu.in/about_university.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/yenepoya.html |title= Listing of Yenepoya University as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120202192643/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/yenepoya.html |archive-date= 2 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ४३
| [[Chinmaya Viswavidyapeeth]]
| [[केरळ]]
| [[एर्नाकुलम]]
| २०१७
| 
|
|-
| ४४
| [[Indian Institute of Space Science and Technology]]
| [[केरळ]]
| [[तिरुवनंतपुरम]]
| २००७ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| अंतराळ विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iist.ac.in/about-us/about-iist |title=Indian Institute of Space Science and Technology |work=iist.ac.in |access-date=7 August 2011 |publisher=[[Indian Institute of Space Science and Technology]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814133048/http://www.iist.ac.in/about-us/about-iist |archive-date=14 August 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/iisst.html |title= Listing of Indian Institute of Space Science and Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042818/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/iisst.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ४५
| [[Kerala Kalamandalam]]
| [[केरळ]]
| [[तृशुर]]
| १९३० &lt;small&gt;(२००६)&lt;/small&gt;
| प्रयोगीक कला
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kalamandalam.org/keralakalamandalam.asp|title=kerala kalamandalam|work=kalamandalam.org|access-date=7 August 2011|publisher=[[Kerala Kalamandalam]]|archive-date=2011-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726212550/http://www.kalamandalam.org/keralakalamandalam.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/keralakalamandalam.html |title= Listing of Kerala Kalamandalam as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208043027/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/keralakalamandalam.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ४६
| [[Lakshmibai National Institute of Physical Education]]
| [[मध्य प्रदेश]]
| [[ग्वाल्हेर]]
| १९५७ &lt;small&gt;(१९९५)&lt;/small&gt;
| शारीरिक शिक्षण
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://lnipe.nic.in/public_html/thelnipe.html  |title=Lakshmibai National University of Physical Education, Gwalior  |work=lnipe.nic.in  |access-date=29 August 2011 |publisher=Lakshmibai National University of Physical Education  |url-status=dead  |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020050724/http://lnipe.nic.in/public_html/thelnipe.html  |archive-date=20 October 2014   }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/Inipe.html |title= Listing of Lakshmibai National Institute Of Physical Education as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042746/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/Inipe.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ४७
| [[भारती विद्यापीठ]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[पुणे]]
| 1964 &lt;small&gt;(1996)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.bharatividyapeeth.edu/About-Us/History/default.aspx  |title=History, BVDU  |work=bharatividyapeeth.edu  |access-date=30 August 2011 |publisher=[[Bharati Vidyapeeth]]  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110824102853/http://www.bharatividyapeeth.edu/About-Us/History/default.aspx  |archive-date=24 August 2011 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/bharatividyaeeth.html |title= Listing of Bharati Vidyapeeth as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120212184358/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/bharatividyaeeth.html |archive-date= 12 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ४८
| [[केंद्रीय मत्स्यविज्ञान शिक्षण संस्था]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[मुंबई]]
| १९६१ &lt;small&gt;(१९८९)&lt;/small&gt;
| मत्स्य विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.icar.org.in/node/2941 |title=The Central Institute of Fisheries Education celebrated Golden Jubilee Year on 6 June 2011 &amp;#124; Indian Council of Agricultural Research |work=icar.org.in |access-date=30 August 2011|publisher=[[Central Institute of Fisheries Education]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/fishrieseducation.html |title= Listing of Central Institute of Fisheries Education as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042806/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/fishrieseducation.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ४९
| [[ज्ञानदेव यशवंतराव पाटील|डॉ. डी. वाय. पाटील विद्यापीठ]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[कोल्हापूर]]
| १९८७ &lt;small&gt;(२००५)&lt;/small&gt;
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.dypatilunikop.org/university.htm  |title=D.Y. Patil Education Society, Kolhapur  |work=dypatilunikop.org  |access-date=30 August 2011 |publisher=D. Y. Patil Education Society  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110630044827/http://dypatilunikop.org/university.htm  |archive-date=30 June 2011 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/dypatileducationsociety.html |title= Listing of D.Y.Patil Education Society as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042801/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/dypatileducationsociety.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ५०
| [[दत्ता मेघे इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्स]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[वर्धा]]
| १९५० &lt;small&gt;(२००५)&lt;/small&gt;
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.dmimsu.edu.in/?page=aboutUs |title= Welcome to Datta Meghe Institute of Medical Science University, Nagpur  |work=dmimsu.edu.in |access-date=30 August 2011|publisher=Datta Meghe Institute of Medical Sciences}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/dmims.html |title= Listing of Datta Meghe Institute of Medical Sciences as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120422115624/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/dmims.html |archive-date= 22 April 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ५१
| [[डेक्कन कॉलेज]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[पुणे]]
| १८२१ &lt;small&gt;(१९९०)&lt;/small&gt;
| पुरातत्व आणि भाषाशास्त्र
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.deccancollegepune.ac.in/history.asp  |title=Deccan College » Brief History  |work=deccancollegepune.ac.in  |access-date=30 August 2011 |publisher=[[Deccan College Post-Graduate and Research Institute]]  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110917052929/http://www.deccancollegepune.ac.in/history.asp  |archive-date=17 September 2011 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/deccancollegepune.html |title= Listing of Deccan College Post Graduate &amp; Research Centre as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120212104058/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/deccancollegepune.html |archive-date= 12 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ५२
| [[प्रगत तंत्रज्ञान संरक्षण संस्था]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[पुणे]]
| १९५२ &lt;small&gt;(२०००)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.diat.ac.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=47&amp;Itemid=64  |title=History :: About DIAT :: Defense Institute of Advanced Technology  |work=diat.ac.in  |access-date=30 August 2011  |publisher=[[Defence Institute of Advanced Technology]]  |archive-date=2012-03-31  |archive-url=https://web.archive.org/web/20120331142130/http://www.diat.ac.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=47&amp;Itemid=64  |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/armament.html |title= Listing of Defence Institute of Advanced Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120109060827/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/armament.html |archive-date= 9 January 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ५३
| [[ज्ञानदेव यशवंतराव पाटील|डॉ. डी. वाय. पाटील विद्यापीठ]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[पुणे]]
| १९९६ &lt;small&gt;(२००३)&lt;/small&gt;
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dpu.edu.in/UniversityProfile.aspx |title=University Profile |work=dpu.edu.in |access-date=13 March 2012 |publisher=Dr. D. Y. Patil Vidyapeeth |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322135135/http://www.dpu.edu.in/UniversityProfile.aspx |archive-date=22 March 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/dypatiluniversity.html |title= Listing of Dr. D.Y.Patil Vidyapeeth as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120212103616/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/dypatiluniversity.html |archive-date= 12 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ५४
| [[गोखले राज्यशास्त्र व अर्थशास्त्र संस्था]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[पुणे]]
| १९३० &lt;small&gt;(१९९३)&lt;/small&gt;
| अर्थशास्त्र
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.gipe.ac.in/index.html |title=Welcome to GIPE – Gokhale Institute of Politics &amp; Economics  |work=gipe.ac.in  |access-date=30 August 2011|publisher=[[Gokhale Institute of Politics and Economics]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/gipe.html |title= Listing of Gokhale Institute of Politics and Economics as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030721/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/gipe.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ५५
| [[होमी भाभा राष्ट्रीय संस्था]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[मुंबई]]
| २००५
| विज्ञान
| &lt;ref name=Homi/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hbni.ac.in/AboutHBNI/22Background.htm|title=Homi Bhabha National Institute – Background|work=hbni.ac.in|access-date=30 August 2011|publisher=[[Homi Bhabha National Institute]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002154029/http://www.hbni.ac.in/AboutHBNI/22Background.htm|archive-date=2 October 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| ५६
| [[इंदिरा गांधी विकास संशोधन संस्था]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[मुंबई]]
| १९८७ &lt;small&gt;(१९९५)&lt;/small&gt;
| अर्थशास्त्र
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.igidr.ac.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=8&amp;Itemid=20 |title=About Us  |work=igidr.ac.in |access-date=30 August 2011|publisher=[[Indira Gandhi Institute of Development Research]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/indiragandhiinstitute.html |title= Listing of Indira Gandhi Institute of Development Research as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042921/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/indiragandhiinstitute.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ५७
| [[आंतरराष्ट्रीय लोकसंख्या विज्ञान संस्था]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[मुंबई]]
|  १९५६ &lt;small&gt;(१९८५)&lt;/small&gt;
| लोकसंख्या विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.iipsindia.org/about.htm  |title=International Institute for Population Sciences  |work=iipsindia.org  |access-date=30 August 2011  |publisher=[[International Institute for Population Sciences]]  |archive-date=2011-08-28  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828055914/http://www.iipsindia.org/about.htm  |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/iipsindia.html |title= Listing of International Institute for Population Sciences as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042916/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/iipsindia.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ५८
| [[रासायनिक तंत्रज्ञान संस्था]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[मुंबई]]
| १९३३ &lt;small&gt;(२००३)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.ictmumbai.edu.in/DisplayPage.aspx?pageID=1&amp;linkid=3  |title=Welcome to ICT Mumbai  |work=ictmumbai.edu.in  |access-date=30 August 2011  |publisher=[[Institute of Chemical Technology]]  |archive-date=2011-08-10  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810003929/http://www.ictmumbai.edu.in/DisplayPage.aspx?pageID=1&amp;linkid=3  |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/ict.html |title= Listing of Institute of Chemical Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120110121257/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/ict.html |archive-date= 10 January 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ५९
| [[कृष्णा वैद्यकीय विज्ञान संस्था]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[सातारा]]
| १९८२ &lt;small&gt;(२००५)&lt;/small&gt;
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kimsuniversity.in/kimsu.html|title=.:Krishna Institute Of Medical Sciences University :.|work=kimsuniversity.in|access-date=30 August 2011|publisher=Krishna Institute of Medical Sciences|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902084810/http://www.kimsuniversity.in/kimsu.html|archive-date=2 September 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kimsuniversity.html |title= Listing of Krishna Institute of Medical Sciences as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042821/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kimsuniversity.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ६०
| [[MGM Institute of Health Sciences]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[नवी मुंबई]]
| १९८२ &lt;small&gt;(२००६)&lt;/small&gt;
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.mgmuhs.com/about-us.htm |title=MGM University of Health Sciences |work=mgmuhs.com  |access-date=30 August 2011|publisher=MGM Institute of Health Sciences}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/mgmuhs.html |title= Listing of MGM Institute of Health Sciences as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030902/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/mgmuhs.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ६१
| [[नरसी मोनजी व्यवस्थापन संस्था]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[मुंबई]]
| १९८१ &lt;small&gt;(२००३)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nmims.edu/about-nmims/ |title=About NMIMS &amp;#124; Narsee Monjee Institute of Management studies |work=nmims.edu |access-date=13 March 2012 |publisher=[[Narsee Monjee Institute of Management Studies]] |archive-url=https://archive.today/20120715044319/http://nmims.edu/about-nmims/ |archive-date=15 July 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/nmims.html |title= Listing of Narsee Monjee Institute of Management Studies as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208043109/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/nmims.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nmims.edu/about-nmims/facts-history/schools |title=NMIMS |work=nmims.edu |access-date=17 January 2013 |publisher=[[Narsee Monjee Institute of Management Studies]] |archive-url=https://archive.today/20140117145659/http://nmims.edu/about-nmims/facts-history/schools |archive-date=17 January 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ६२
| Padmashree Dr. D. Y. Patil Vidyapeeth
| [[महाराष्ट्र]]
| [[नवी मुंबई]]
| २००२
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ugc.ac.in/deemeduniversitylist.aspx?id=21&amp;Unitype=4 |title=University |access-date=18 July 2017 |archive-date=13 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170713152545/http://www.ugc.ac.in/deemeduniversitylist.aspx?id=21&amp;Unitype=4 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ६३
| [[प्रवरा वैद्यकीय विज्ञान संस्था]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[अहमदनगर]]
| १९७६ &lt;small&gt;(२००३)&lt;/small&gt;
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pravara.com/profile.html|title=About profile of Pravara Institute of Medical Sciences – Deemed University|work=pravara.com|access-date=30 August 2011|publisher=Pravara Institute of Medical Sciences|archive-url=https://web.archive.org/web/20110804082358/http://www.pravara.com/profile.html|archive-date=4 August 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/pravarainstitutemedicalscience.html |title= Listing of Pravara Institute of Medical Sciences as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030912/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/pravarainstitutemedicalscience.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ६४
| [[सिंबायोसिस आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठ]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[पुणे]]
| १९७१ &lt;small&gt;(२००२)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://siu.edu.in/Symbiosis_International_University/symbiosis.php|title=Symbiosis International University|work=siu.edu.in|access-date=13 March 2012|publisher=[[Symbiosis International University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120212121613/http://siu.edu.in/Symbiosis_International_University/symbiosis.php|archive-date=12 February 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/siu.html |title= Listing of Symbiosis International University as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120229135456/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/siu.html |archive-date= 29 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ६५
| [[टाटा मूलभूत संशोधन संस्था]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[मुंबई]]
| १९४५ &lt;small&gt;(२००२)&lt;/small&gt;
| विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://univ.tifr.res.in/gs2012/about/about.htm  |title=GS2011 – About TIFR  |work=univ.tifr.res.in  |access-date=13 March 2012 |publisher=[[Tata Institute of Fundamental Research]]  |archive-url=https://web.archive.org/web/20120225184335/http://univ.tifr.res.in/gs2012/about/about.htm  |archive-date=25 February 2012 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/tifr.html |title= Listing of Tata Institute of Fundamental Research as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030812/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/tifr.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ६६
| [[टाटा सामाजिक विज्ञान संस्था]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[मुंबई]]
| १९३६ &lt;small&gt;(१९६४)&lt;/small&gt;
| सामाजिक विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/tiss.html |title=:::Deemed University - University Grants Commission ::: |access-date=13 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120214174051/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/tiss.html |archive-date=14 February 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ६७
| [[टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठ]]
| [[महाराष्ट्र]]
| [[पुणे]]
| १९२१ &lt;small&gt;(१९८७)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tmv.edu.in/aboutus.asp|title=Tilak Maharastra Vidyapeeth|work=tmv.edu.in|access-date=30 August 2011|publisher=Tilak Maharashtra Vidyapeeth|archive-date=2011-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110904133421/http://www.tmv.edu.in/aboutus.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/tmv.html |title= Listing of Tilak Maharashtra Vidyapeeth as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120108100434/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/tmv.html |archive-date= 8 January 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ६८
| [[Kalinga Institute of Industrial Technology]] 
| [[ओडिशा]]
| [[भुवनेश्वर]]
| २००४
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kiit.ac.in/aboutus/overview.html |title=:: KIIT University :: Kalinga Institute of Industrial Technology |work=kiit.ac.in |access-date=30 August 2011 |publisher=[[Kalinga Institute of Industrial Technology]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110830145457/http://www.kiit.ac.in/aboutus/overview.html |archive-date=30 August 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kiit.html |title= Listing of Kalinga Institute of Industrial Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120214174012/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kiit.html |archive-date= 14 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kiit.ac.in/newsupdate/may16.html#NAAC|title=:: KIIT University :: Kalinga Institute of Industrial Technology|website=kiit.ac.in|access-date=25 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160623182209/http://kiit.ac.in/newsupdate/may16.html#NAAC|archive-date=23 June 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| ६९
| [[Kalinga Institute of Social Sciences]] 
| [[ओडिशा]]
| [[भुवनेश्वर]]
| २०१७
| 
| 
|-
| ७०
| [[Siksha 'O' Anusandhan]]
| [[ओडिशा]]
| [[भुवनेश्वर]]
| २००७
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.soauniversity.ac.in/aboutus.html |title=Siksha O Anusandhan University |work=soauniversity.ac.in |access-date=30 August 2011 |publisher=Siksha 'O' Anusandhan |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828015204/http://www.soauniversity.ac.in/aboutus.html |archive-date=28 August 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/soauniversity.html |title= Listing of Siksha 'O' Anusandhan, as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120202192638/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/soauniversity.html |archive-date= 2 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ७१
| [[Sant Longowal Institute of Engineering and Technology]]
| [[पंजाब]]
| [[संगरूर]]
| १९८९ &lt;small&gt;(२००७)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sliet.ac.in/Institute/About.html|title=About SLIET...|work=sliet.ac.in|access-date=3 August 2011|publisher=[[Sant Longowal Institute of Engineering and Technology]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724095439/http://www.sliet.ac.in/Institute/About.html|archive-date=24 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/sliet.html |title= Listing of Sant Longowal Institute of Engineering &amp; Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20111216232537/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/sliet.html |archive-date= 16 December 2011 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ७२
| [[Thapar Institute of Engineering and Technology]]
| [[पंजाब]]
| [[पतियाळा]]
| १९५६ &lt;small&gt;(१९८५)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thapar.edu/page-uni.asp?mainId=3&amp;masterId=1|title=Thapar University|work=thapar.edu|access-date=3 August 2011|publisher=[[Thapar University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720061942/http://www.thapar.edu/page-uni.asp?mainId=3&amp;masterId=1|archive-date=20 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/thaparinstituteenggandtech.html |title= Listing of Thapar Institute of Engineering &amp; Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307031220/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/thaparinstituteenggandtech.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ७३
| [[Mahatma Gandhi Medical College &amp; Research Institute|Sri Balaji Vidyapeeth]]
| [[पुडुचेरी (केंद्रशासित प्रदेश)|पुडुचेरी]]
| [[पाँडिचेरी]]
| २००१ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.sbvuniversity.com/wwwroot/about.html  |title=Sri Balaji Educational and Charitable Public trust  |work=sbvuniversity.com  |access-date=1 August 2011 |publisher=Sri Balaji Vidyapeeth University  |archive-url=https://web.archive.org/web/20101219081250/http://www.sbvuniversity.com/wwwroot/about.html  |archive-date=19 December 2010 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/balaji.html |title= Listing of Sri Balaji Vidyapeeth as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208043006/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/balaji.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ७४
| [[Banasthali Vidyapith]]
| [[राजस्थान]]
| [[टोंक]]
| १९३५ &lt;small&gt;(१९८३)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.banasthali.org/banasthali/wcms/en/home/about-us/history/index.html |title=History – Welcome to Banasthali University  |work=banasthali.org |access-date=25 July 2011|publisher=[[Banasthali Vidyapith]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/banasthali.html |title=Listing of Banasthali Vidyapith as deemed university |work=ugc.ac.in |access-date=13 March 2012 |publisher=[[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106155244/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/banasthali.html |archive-date=6 January 2012 }}&lt;/ref&gt;
|-
| ७५
| [[बिर्ला इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी अँड सायन्स]]
| [[राजस्थान]]
| [[पिलानी]]
| १९६४
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bits-pilani.ac.in/AwardsandAccreditations|title=IQAC :: BITS Pilani|website=www.bits-pilani.ac.in|access-date=5 June 2017|archive-date=2023-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230514054149/https://www.bits-pilani.ac.in/AwardsandAccreditations|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ugc.ac.in/deemed_uniinfo.aspx?id=122|title=University|website=www.ugc.ac.in|access-date=5 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
| ७६
| [[Institute of Advanced Studies in Education]]
| [[राजस्थान]]
| [[चुरू]]
| १९५० &lt;small&gt;(२००२)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Note that in the [http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/instituteadvancestudiesedu.html individual entry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211234754/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/instituteadvancestudiesedu.html |date=11 February 2012 }} the date was copy pasted in error from [http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/banasthali.html another page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106155244/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/banasthali.html |date=6 January 2012 }} and the correct date is available at the [http://www.ugc.ac.in/inside/deemeduniv.html#rajasthan main page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101129070530/http://www.ugc.ac.in/inside/deemeduniv.html |date=29 November 2010 }}. Pages retrieved 3 September 2011.&lt;/ref&gt;
| शिक्षण
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.iaseuniversity.org.in/aboutus.asp |title= ::IASE Deemed University:: |work= iaseuniversity.org.in |access-date= 25 July 2011 |publisher= [[Institute of Advanced Studies in Education]] |archive-date= 2011-07-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110721180750/http://www.iaseuniversity.org.in/aboutus.asp |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/instituteadvancestudiesedu.html |title= Listing of Institute of Advanced Studies in Education as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120211234754/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/instituteadvancestudiesedu.html |archive-date= 11 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ७७
| [[IIS (Deemed to be University)]]
| [[राजस्थान]]
| [[जयपूर]]
| १९९५ &lt;small&gt;(२००९)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.iisuniv.ac.in/Autonomy.html  |title=History of the Institution  |work=iisuniv.ac.in  |access-date=25 July 2011 |publisher=IIS  |archive-url=https://archive.today/20100524134958/http://www.iisuniv.ac.in/Autonomy.html  |archive-date=24 May 2010 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;
|-
|-
| ७८
| [[Jain Vishva Bharati Institute]]
| [[राजस्थान]]
| [[लाडनू]]
| १९९१
| जैन अभ्यास
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://jvbi.ac.in/about-the-university-.html|title=About the University|work=jvbi.ac.in|access-date=13 March 2012|publisher=[[Jain Vishva Bharati University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120312024504/http://jvbi.ac.in/about-the-university-.html|archive-date=12 March 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/jvbi.html |title= Listing of Jain Vishva Bharati Institute as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030857/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/jvbi.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ७९
| [[Janardan Rai Nagar Rajasthan Vidyapeeth]]
| [[राजस्थान]]
| [[उदयपूर]]
| १९३७ &lt;small&gt;(१९८७)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.jnrvuniversity.com/about-jnrv.aspx |title=Janardan Rai Nagar Rajasthan Vidyapeeth University |work=jnrvuniversity.com |access-date=25 July 2011 |publisher=[[Janardan Rai Nagar Rajasthan Vidyapeeth University]] |archive-date=2011-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111006063720/http://jnrvuniversity.com/about-jnrv.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/janardanrainagarrajvidyapeeth.html |title= Listing of Janardan Rai Nagar Rajasthan Vidyapeeth as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120212185144/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/janardanrainagarrajvidyapeeth.html |archive-date= 12 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ८०
| [[LNM Institute of Information Technology]]
| [[राजस्थान]]
| [[जयपूर]]
| २००३ &lt;small&gt;(२००६)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lnmiit.ac.in/Aboutus.aspx|title=About Us : The LNM Institute of Information Technology|work=lnmiit.ac.in|access-date=25 July 2011|publisher=[[LNM Institute of Information Technology]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110807095121/http://www.lnmiit.ac.in/Aboutus.aspx|archive-date=7 August 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/lnmiit.html |title= Listing of LNM Institute of Information Technology, Jaipur as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120314021230/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/lnmiit.html |archive-date= 14 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ८१
| [[National Institute of Ayurveda]]
| [[राजस्थान]]
| [[जयपूर]]
| २०२०
| आयुर्वेद
|
|-
| ८२
| [[Academy of Maritime Education and Training]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[चेन्नई]]
| १९९३&lt;small&gt;(२००७)&lt;/small&gt;
| सागरी विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ametuniv.ac.in/about.htm|title=AMET University|work=ametuniv.ac.in|access-date=27 July 2011|publisher=[[AMET University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811110535/http://www.ametuniv.ac.in/about.htm|archive-date=11 August 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/mitsuniversity.html |title= Listing of Academy of Maritime Education and Training as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030746/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/mitsuniversity.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ८३
| [[Amrita Vishwa Vidyapeetham]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[कोइंबतूर]]
| १९९४ &lt;small&gt;(२००३)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://amrita.edu/about/overview.php  |title=About Amrita University – An Overview  |work=amrita.edu  |access-date=27 July 2011 |publisher=[[Amrita Vishwa Vidyapeetham]]  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719140111/http://amrita.edu/about/overview.php  |archive-date=19 July 2011 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/amritavishwavidyapeetham.html |title= Listing of Amrita Vishwa Vidyapeetham as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120109003748/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/amritavishwavidyapeetham.html |archive-date= 9 January 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ८४
| [[Avinashilingam Institute for Home Science and Higher Education for Women]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[कोइंबतूर]]
| १९५७&lt;small&gt;(१९८८)&lt;/small&gt;
| गृहविज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.avinuty.ac.in/genesis.htm  |title=Avinashilingam University for Women, Coimbatore, India  |work=avinuty.ac.in  |access-date=27 July 2011 |publisher=[[Avinashilingam Institute for Home Science and Higher Education for Women]]  |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002024316/http://www.avinuty.ac.in/genesis.htm  |archive-date=2 October 2011 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/avinashilingam.html |title= Listing of Sri Avinashilingam Institute for Home Science and Higher Education for Women as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120128225153/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/avinashilingam.html |archive-date= 28 January 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ८५
| [[Bharath Institute of Higher Education and Research]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[चेन्नई]]
| १९८४ &lt;small&gt;(२००२)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bharathuniv.ac.in/profile.htm|title=Bharath University, Chennai|work=bharathuniv.ac.in|access-date=27 July 2011|publisher=[[Bharath University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110816114655/http://www.bharathuniv.ac.in/profile.htm|archive-date=16 August 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/bharathuniv.html |title= Listing of Bharath Institute of Science &amp; Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042851/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/bharathuniv.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ८६
| [[B.S. Abdur Rahman Crescent Institute of Science and Technology]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[चेन्नई]]
| १९८४ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bsauniv.ac.in/info.aspx?id=1&amp;mid=2|title=B. S. Abdur Rahman University|work=bsauniv.ac.in|access-date=27 July 2011|publisher=[[B. S. Abdur Rahman University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711124227/http://bsauniv.ac.in/info.aspx?id=1&amp;mid=2|archive-date=11 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|-
| ८७
| [[Chennai Mathematical Institute]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[सिरूसेरी]]
| १९८९ &lt;small&gt;(२००६)&lt;/small&gt;
| गणित
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.cmi.ac.in/about/ |title=Chennai Mathematical Institute  |work=cmi.ac.in |access-date=27 July 2011|publisher=[[Chennai Mathematical Institute]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/chennaimathematicalinstitute.html |title= Listing of Chennai Mathematical Institute as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030701/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/chennaimathematicalinstitute.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ८८
| [[Chettinad University|Chettinad Academy of Research and Education]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[चेंगलपट्टू]]
| २००५ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.chettinadhealthcity.com/about/caremain.html |title=Management – Chettinad Academy of Research and Education |work=chettinadhealthcity.com |access-date=27 July 2011 |publisher=Chettinad University |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708144011/http://www.chettinadhealthcity.com/about/caremain.html |archive-date=8 July 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/care.html |title= Listing of Chettinad Academy of Research and Education (CARE) as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120130045246/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/care.html |archive-date= 30 January 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ८९
| Dr. M.G.R. Educational and Research Institute
| [[तमिळनाडू]]
| [[चेन्नई]]
| १९८८ &lt;small&gt;(२००३)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.drmgrdu.ac.in/aboutUniversity.htm |title=Dr. M.G.R. University |work=drmgrdu.ac.in |access-date=27 July 2011 |publisher=Dr. M.G.R. Educational and Research Institute |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721150623/http://www.drmgrdu.ac.in/aboutUniversity.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/drmgrdu.html |title= Listing of Dr. M. G. R. Educational and Research Institute as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208043016/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/drmgrdu.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ९०
| [[Gandhigram Rural Institute]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[दिंडुक्कल]]
| १९५६ &lt;small&gt;(१९७६)&lt;/small&gt;
| ग्रामीण शिक्षण
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ruraluniv.ac.in/aboutus.htm|title=Profile|work=ruraluniv.ac.in|access-date=27 July 2011|publisher=[[Gandhigram Rural Institute]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726094028/http://www.ruraluniv.ac.in/aboutus.htm|archive-date=26 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/gandhigramruralinstitute.html |title= Listing of Gandhigram Rural Institute as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042856/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/gandhigramruralinstitute.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ९१
| [[Hindustan Institute of Technology and Science]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[चेन्नई]]
| १९८५ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hindustanuniv.ac.in/about_hindustan_university.html|title=:: Welcome to Hindustan University :::|work=hindustanuniv.ac.in|access-date=27 July 2011|publisher=Hindustan Institute of Technology and Science|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721150656/http://www.hindustanuniv.ac.in/about_hindustan_university.html|archive-date=21 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/deemeduniversitylist.aspx?id=31&amp;Unitype=4 |title= Listing of Hindustan Institute of Technology and Science as deemed university |work=ugc.ac.in |access-date=13 March 2012|publisher=[[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| ९२
| [[Kalasalingam Academy of Research and Education]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[कृष्ननकोइल]]
| १९८४ &lt;small&gt;(२००६)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Note that the UGV [http://www.ugc.ac.in/inside/deemeduniv.html#tamilnadu main page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101129070530/http://www.ugc.ac.in/inside/deemeduniv.html |date=29 November 2010 }} lists the foundation day as the day granted deemed university. This is corrected in the [http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kalasalingam.html individual record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208043104/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kalasalingam.html |date=8 February 2012 }}. Retrieved 3 September 2011.&lt;/ref&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kalasalingam.ac.in/aboutus.php|title=About Us|work=kalasalingam.ac.in|access-date=27 July 2011|publisher=[[Kalasalingam University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721150201/http://kalasalingam.ac.in/aboutus.php|archive-date=21 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kalasalingam.html |title= Listing of Kalasalingam Academy of Research and Education as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208043104/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kalasalingam.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ९३
| [[Karunya Institute of Technology and Sciences]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[कोइंबतूर]]
| १९८६ &lt;small&gt;(२००४)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://karunya.edu/about-us|title=Karunya – History|work=karunya.edu|access-date=27 July 2011|publisher=[[Karunya University]]|archive-date=2023-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230509050024/https://karunya.edu/about-us|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/karunya.html |title= Listing of Karunya Institute of Technology &amp; Sciences as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120202193548/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/karunya.html |archive-date= 2 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ९४
| [[Karpagam Academy of Higher Education]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[कोइंबतूर]]
| २००८
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.karpagamuniv.com/  |title=Karpagam University  |work=karpagamuniv.com  |access-date=27 July 2011  |publisher=Karpagam Academy of Higher Education  |archive-date=2011-08-03  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110803095938/http://www.karpagamuniv.com/  |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kahe.html |title= Listing of Karpagam Academy of Higher Education as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030741/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kahe.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ९५
| [[Meenakshi Academy of Higher Education and Research]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[चेन्नई]]
| २००१
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.maher.ac.in/ |title=Meenakshi Academy of Higher Education and Research  |work=maher.ac.in  |access-date=27 July 2011|publisher=Meenakshi Academy of Higher Education and Research}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/maher.html |title= Listing of Meenakshi Academy of Higher Education and Research as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120103210746/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/maher.html |archive-date= 3 January 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ९६
| [[Noorul Islam Centre for Higher Education]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[कुमारकोविल]]
| १९८९ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.niuniv.com/aboutus.aspx|title=Noorul Islam Centre for Higher Education|work=niuniv.com|access-date=27 July 2011|publisher=[[Noorul Islam Centre for Higher Education]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327050318/http://www.niuniv.com/aboutus.aspx|archive-date=27 March 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/niche.html |title= Listing of Noorul Islam Centre for Higher Education as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208042841/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/niche.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ९७
| [[Periyar Maniammai Institute of Science &amp; Technology]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[वल्लम]]
| १९८८ &lt;small&gt;(२००७)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pmu.edu/about.html|title=Periyar Maniammai University|work=pmu.edu|access-date=27 July 2011|publisher=[[Periyar Maniammai University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090130143728/http://www.pmu.edu/about.html|archive-date=30 January 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/pmu.html |title= Listing of Periyar Maniammai Institute of Science &amp; Technology (PMIST) as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120423054949/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/pmu.html |archive-date= 23 April 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ९८
| [[Ponnaiyah Ramajayam Institute of Science and Technology]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[तंजावूर]]
| १९८५ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.prist.ac.in/about-prist-3/ |title=History PRIST University |work=prist.ac.in |access-date=27 July 2011 |publisher=Ponnaiyah Ramajayam Institute of Science and Technology |archive-url=https://web.archive.org/web/20130608092604/http://prist.ac.in/about-prist-3 |archive-date=8 June 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/ponnaiyahramajayamist.html |title= Listing of Ponnaiyah Ramajayam Institute of Science &amp; Technology (PRIST) as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120302064534/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/ponnaiyahramajayamist.html |archive-date= 2 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ९९
| [[SRM Institute of Science and Technology]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[कांचीपुरम]]
| १९८५ &lt;small&gt;(२००२)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.srmuniv.ac.in/about_us.php?page=history  |title=SRM University  |work=srmuniv.ac.in  |access-date=27 July 2011  |publisher=[[SRM Institute of Science and Technology]]  |archive-date=2011-07-21  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172425/http://www.srmuniv.ac.in/about_us.php?page=history  |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/srmuniv.html |title= Listing of SRM Institute of Science &amp; Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120130045838/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/srmuniv.html |archive-date= 30 January 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १००
| [[Sathyabama Institute of Science and Technology]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[चेन्नई]]
| १९८७ &lt;small&gt;(२००१)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.sathyabamauniversity.ac.in/sitepagethree.php?mainref=1 |title=About Us |work=sathyabamauniversity.ac.in  |access-date=27 July 2011|publisher=[[Sathyabama University]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/sathyabamauniv.html |title= Listing of Sathyabama Institute of Science and Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20100727065341/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/sathyabamauniv.html |archive-date= 27 July 2010 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १०१
| [[Saveetha Institute of Medical And Technical Sciences]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[चेन्नई]]
| १९८६ &lt;small&gt;(२००५)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.saveetha.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=2&amp;Itemid=8  |title=Saveetha University – About Us  |work=saveetha.com  |access-date=27 July 2011 |publisher=Saveetha University  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721134644/http://www.saveetha.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=2&amp;Itemid=8  |archive-date=21 July 2011 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/saveetha.html |title= Listing of Saveetha Institute of Medical and Technical Sciences as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120202194232/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/saveetha.html |archive-date= 2 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १०२
| [[Shanmugha Arts, Science, Technology &amp; Research Academy]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[तंजावूर]]
| १९८४ &lt;small&gt;(२००१)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.sastra.edu/  |title=SASTRA University  |work=sastra.edu  |access-date=27 July 2011  |publisher=[[Shanmugha Arts, Science, Technology &amp; Research Academy]]  |archive-date=31 October 2017  |archive-url=https://web.archive.org/web/20171031044528/http://www.sastra.edu/  |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/sastra.html |title= Listing of Shanmugha Arts, Science, Technology &amp; Research Academy (SASTRA) as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030802/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/sastra.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १०३
| [[Sri Chandrasekharendra Saraswathi Viswa Mahavidyalaya]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[कांचीपुरम]]
| १९९३
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kanchiuniv.ac.in/About%20Us.html|title=SCSVMV University – Kanchipuram|work=kanchiuniv.ac.in|access-date=27 July 2011|publisher=[[Sri Chandrasekharendra Saraswathi Viswa Mahavidyalaya]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080405110014/http://www.kanchiuniv.ac.in/About%20Us.html|archive-date=5 April 2008|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kanchiuniv.html |title= Listing of Sri Chandrasekharendra Saraswathy Vishwa Mahavidyalaya as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120229135601/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/kanchiuniv.html |archive-date= 29 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १०४
| [[Sri Ramachandra Medical College and Research Institute]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[चेन्नई]]
| १९८५ &lt;small&gt;(१९९४)&lt;/small&gt;
| वैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.sriramachandra.edu.in/ |title=Sri Ramachandra University  |work=sriramachandra.edu.in |access-date=27 July 2011|publisher=[[Sri Ramachandra Medical College and Research Institute]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/srmc.html |title= Listing of Sri Ramachandra Medical College &amp; Research Institute as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208043034/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/srmc.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १०५
| [[St. Peter's Institute of Higher Education and Research]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[चेन्नई]]
| १९९२ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stpetersuniversity.org/|title=St. Peter's University|work=stpetersuniversity.org|access-date=27 July 2011|publisher=St. Peter's University|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726002945/http://www.stpetersuniversity.org/|archive-date=26 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/peterinstitutehighereducation.html |title= Listing of St. Peter's Institute of Higher Education and Research as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120208043154/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/peterinstitutehighereducation.html |archive-date= 8 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १०६
| [[Vels Institute of Science, Technology &amp; Advanced Studies]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[चेन्नई]]
| १९९२ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.velsuniv.ac.in/profile.htm |title=About Vels University |work=velsuniv.ac.in |access-date=27 July 2011 |publisher=[[Vels University]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721232126/http://www.velsuniv.ac.in/profile.htm |archive-date=21 July 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/velsinstitutesciencetech.html |title= Listing of Vel's Institute of Science, Technology and Advanced Studies (VISTAS) as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307031225/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/velsinstitutesciencetech.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १०७
| [[Vellore Institute of Technology]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[वेल्लूर]]
| १९८४ &lt;small&gt;(२००१)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vit.ac.in/home.asp |title=VIT University, Vellore, Tamilnadu |work=vit.ac.in |access-date=27 July 2011 |publisher=[[Vellore Institute of Technology]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110729085555/http://www.vit.ac.in/home.asp |archive-date=29 July 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/vit.html |title= Listing of Vellore Institute of Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120211234359/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/vit.html |archive-date= 11 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १०८
| [[Vinayaka Mission's Research Foundation]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[सेलम]]
| १९८१ &lt;small&gt;(२००१)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web  |url=http://www.vinayakamission.com/?page=about_vmu  |title=Welcome to Vinayaka Mission  |work=vinayakamission.com  |access-date=27 July 2011  |publisher=[[Vinayaka Missions University]]  |archive-date=2011-09-24  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924194309/http://www.vinayakamission.com/?page=about_vmu  |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/vinayakamission.html |title= Listing of Vinayaka Mission's Research Foundation as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120314021605/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/vinayakamission.html |archive-date= 14 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १०९
| [[Vel Tech Rangarajan Dr. Sagunthala R&amp;D Institute of Science and Technology]]
| [[तमिळनाडू]]
| [[चेन्नई]]
| २००८
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.veltechuniv.edu.in/ |title=Vel Tech |work=vel-tech.org  |access-date=27 July 2011|publisher=Vel Tech Rangrajan Dr. Sagunthala R&amp;D Institute of Science and Technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/vtr&amp;dist.html |title= Listing of Vel Tech Rangarajan Dr. Sagunthala R&amp;D Institute of Science and Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030817/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/vtr%26dist.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ११०
| [[Aurora Higher Education &amp; Research Academy]]
| [[तेलंगणा]]
| [[हैदराबाद]]
| २०२२
|
|
|-
| १११
| Chaitanya (Deemed to be University)
| [[तेलंगणा]]
| [[हनमकोंडा]]
| २०१९
|
|
|-
| ११२
| [[International Institute of Information Technology, Hyderabad]]
| [[तेलंगणा]]
| [[हैदराबाद]]
| १९९८ &lt;small&gt;(२००१)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iiit.ac.in/institute/about|title=About IIIT-H|work=iiit.ac.in|access-date=14 December 2011|publisher=[[International Institute of Information Technology, Hyderabad]]|archive-date=2015-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20151122041917/https://www.iiit.ac.in/institute/about|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/internationalinstitute.html |title= Listing of International Institute of Information Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120423054943/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/internationalinstitute.html |archive-date= 23 April 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ११३
| [[Institute of Chartered Financial Analysts of India|ICFAI Foundation for Higher Education]]
| [[तेलंगणा]]
| [[हैदराबाद]]
| १९९५ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान, व्यवस्थापन
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ifheindia.org/index.html|title=Welcome to The IFHE, Hyderabad|work=ifheindia.org|access-date=9 June 2011|publisher=ICFAI Foundation for Higher Education}}{{मृत दुवा|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/icfai.html |title= Listing of ICFAI Foundation for Higher Education as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120422105640/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/icfai.html |archive-date= 22 April 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ११४
| [[Sam Higginbottom Institute of Agricultural]]
| [[उत्तर प्रदेश]]
| [[प्रयागराज]]
| २०००
| शेती
|
|-
| ११५
| [[Bhatkhande Music Institute]]
| [[उत्तर प्रदेश]]
| [[लखनौ]]
| १९२६ &lt;small&gt;(२०००)&lt;/small&gt;
| संगीत
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bhatkhandemusic.edu.in/pages/about.html |title=Bhatkhande Music Institute University |work=bhatkhandemusic.edu.in |access-date=31 July 2011 |publisher=[[Bhatkhande Music Institute]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721154803/http://www.bhatkhandemusic.edu.in/pages/about.html |archive-date=21 July 2011  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/bhatkhandemusicinstitute.html |title= Listing of Bhatkhande Music Institute as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20110917043112/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/bhatkhandemusicinstitute.html |archive-date= 17 September 2011 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ११६
| [[Central Institute of Higher Tibetan Studies]]
| [[उत्तर प्रदेश]]
| [[वाराणसी]]
| १९६७ &lt;small&gt;(१९८८)&lt;/small&gt;
| तिबेटी अभ्यास
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://varanasi.nic.in/education/cihts/cihts.htm |title=Central Institute of Higher Tibetan Studies |work=varanasi.nic.in |access-date=31 July 2011 |publisher=[[Central Institute of Higher Tibetan Studies]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825103657/http://varanasi.nic.in/education/cihts/cihts.htm |archive-date=25 August 2011  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/highertibetanstudies.html |title= Listing of Central Institute Of Higher Tibetan Studies as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20110917053254/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/highertibetanstudies.html |archive-date= 17 September 2011 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ११७
| [[Dayalbagh Educational Institute]]
| [[उत्तर प्रदेश]]
| [[आग्रा]]
| १९१७ &lt;small&gt;(१९८१)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dei.ac.in/AdminWeb/DEI-AboutDEI.htm |title=About – Dayalbagh Educational Institute |work=dei.ac.in |access-date=31 July 2011 |publisher=[[Dayalbagh Educational Institute]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061217031624/http://www.dei.ac.in/AdminWeb/DEI-AboutDEI.htm |archive-date=17 December 2006  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/dayalbaghinstitute.html |title= Listing of Dayalbagh Educational Institute as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20110917044822/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/dayalbaghinstitute.html |archive-date= 17 September 2011 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ११८
| [[Indian Veterinary Research Institute]]
| [[उत्तर प्रदेश]]
| [[बरेली]]
| १८८९ &lt;small&gt;(१९८३)&lt;/small&gt;
| पशुवैद्यकीय विज्ञान
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ivri.nic.in/about/default.aspx |title=Preface – IVRI Izatnagar |work=ivri.nic.in |access-date=31 July 2011 |publisher=[[Indian Veterinary Research Institute]] |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721170451/http://www.ivri.nic.in/about/default.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/veterinaryresearchinstitute.html |title= Listing of Indian Veterinary Research Institute as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20110917051948/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/veterinaryresearchinstitute.html |archive-date= 17 September 2011 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ११९
| [[Jaypee Institute of Information Technology]]
| [[उत्तर प्रदेश]]
| [[नोएडा]]
| २००१ &lt;small&gt;(२००४)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jiit.ac.in/about/aboutJIIT.php|title=About JIIT|work=jiit.ac.in|access-date=31 July 2011|publisher=[[Jaypee Institute of Information Technology University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714110637/http://www.jiit.ac.in/about/aboutJIIT.php|archive-date=14 July 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/jiit.html |title= Listing of Jaypee Institute Of Information Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20110917050430/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/jiit.html |archive-date= 17 September 2011 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १२०
| [[Nehru Gram Bharati]]
| [[उत्तर प्रदेश]]
| [[अलाहाबाद]]
| १९६२ &lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ngbu.edu.in/introduction.aspx|title=Nehru Gram Bharati University|work=ngbu.edu.in|access-date=31 July 2011|publisher=Nehru Gram Bharti University|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110808045621/http://ngbu.edu.in/introduction.aspx|archive-date=8 August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/ngb.html |title= Listing of Nehru Gram Bharati as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120202223025/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/ngb.html |archive-date= 2 February 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १२१
| [[Shobhit Institute of Engineering &amp; Technology]]
| [[उत्तर प्रदेश]]
| [[मेरठ]]
| २००० &lt;small&gt;(२००६)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.shobhituniversity.ac.in/genesis.php|title=Genesis|work=shobhituniversity.ac.in|access-date=31 July 2011|publisher=[[Shobhit Institute of Engineering &amp; Technology]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721150744/http://www.shobhituniversity.ac.in/genesis.php|archive-date=21 July 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/nicesociety.html |title= Listing of Shobhit Institute of Engineering &amp; Technology as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030751/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/nicesociety.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १२२
| [[Santosh University]]
| [[उत्तर प्रदेश]]
| [[गाझियाबाद]]
| २००७
|
|
|-
| १२३
| [[Forest Research Institute (India)|Forest Research Institute]]
| [[उत्तराखंड]] 
| [[देहरादून]]
| १९०६ &lt;small&gt;(१९९१)&lt;/small&gt;
| वनीकरण
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://fri.icfre.gov.in/index.php?linkid=sublnk84t322&amp;link=1&amp;&amp;lid=left15t31&amp;ppp=sublnk84t322 |title=Forest Research Institute Dehradun |work=fri.icfre.gov.in |access-date=31 July 2011|publisher=[[Forest Research Institute (India)|Forest Research Institute]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/forestresearchinstitute%20.html |title= Listing of Forest Research Institute as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030711/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/forestresearchinstitute%20.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १२४
| [[Gurukul Kangri Vishwavidyalaya]]
| [[उत्तराखंड]] 
| [[हरिद्वार]]
| १९०२ &lt;small&gt;(१९६२)&lt;/small&gt;
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gkvharidwar.org/mpage/history_gkv.htm|title=Gurukula History|work=gkvharidwar.org|access-date=31 July 2011|publisher=[[Gurukul Kangri Vishwavidyalaya]]|archive-date=23 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723044502/http://www.gkvharidwar.org/mpage/history_gkv.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/gurukulkangrivishwavidyalaya.html |title= Listing of Gurukul Kangri Vishwavidyalaya as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030832/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/gurukulkangrivishwavidyalaya.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १२५
| [[Graphic Era|Graphic Era (Deemed to be University)]]
| [[उत्तराखंड]] 
| [[देहरादून]]
| १९९३&lt;small&gt;(२००८)&lt;/small&gt;
| तंत्रज्ञान, व्यवस्थापन
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geu.ac.in/gera.aspx?pgid=1|title=Graphic Era University|work=geu.ac.in|access-date=31 July 2011|publisher=[[Graphic Era Institute of Technology|Graphic Era University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721152414/http://www.geu.ac.in/gera.aspx?pgid=1|archive-date=21 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/geu.html |title= Listing of Graphic Era University as deemed university |work= ugc.ac.in |access-date= 13 March 2012 |publisher= [[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20120307030716/http://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/geu.html |archive-date= 7 March 2012 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| १२६
| [[Indian Association of Cultivation Sciences]]
| [[पश्चिम बंगाल]]
| [[कोलकाता]]
| २०१८
|
|
|-
| १२७
| [[Ramakrishna Mission Vivekananda Educational and Research Institute]]
| [[पश्चिम बंगाल]]
| [[बेलूर मठ|बेलूर]]
| २००५
| बहुविद्याशाखीय
| &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.rkmvu.ac.in/?q=content/university |title=The University &amp;#124; Ramakrishna Mission Vivekananda University  |work=rkmvu.ac.in |access-date=13 March 2012|publisher=[[Ramakrishna Mission Vivekananda University]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:भारतातील विद्यापीठे|*]]</text>
      <sha1>dkzh1y6oc69l60i4gz7ouzs52n71r8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>एर ऑस्ट्राल</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339548</id>
    <revision>
      <id>2680173</id>
      <parentid>2644999</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T23:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* विमानताफा */</comment>
      <origin>2680173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11216" sha1="n1zhnp35hltf1tz2mvsyf0uxqe1so7o" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा|IATA=UU|ICAO=REU|callsign=REUNION|उपकंपन्या=[[एवा एर]]|मुख्य व्यक्ती=जोसेफ ब्रेमा (मुख्याधिकारी)|नाव=एर ऑस्ट्राल|लोगो=Air Austral logo (2015).svg|लोगो_आकारमान=200px|स्थापना=१९७४|तळ=[[सें-डेनिस दि ला रेनुयों]], [[द्झाऊझी]]|मुख्य_शहरे=[[सें-पिएर दि ला रेनुयों]]|फ्रिक्वंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|फ्रिकवंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|एलायंस=[[व्हॅनिला एरलाइन्स]]|विमान संख्या=८|गंतव्यस्थाने=१७|संकेतस्थळ=www.air-austral.com|मुख्यालय=[[रोलाँ गॅरोस विमानतळ]], [[रेयुनियों]]}}

'''एर ऑस्ट्राल''' ही एक [[रेयुनियों]] स्थित फ्रेंच [[विमान वाहतूक कंपनी|विमानवाहतूक कंपनी]] आहे.  ही कंपनी रेयुनियों पासून [[फ्रांस|फ्रान्स]], [[दक्षिण आफ्रिका]], [[थायलंड]], [[भारत]] आणि [[हिंदी महासागर|हिंद महासागरातील]] अनेक शहरांना विमानसेवा पुरवते. एर ऑस्ट्रालकडे ९ विमाने आहेत आणि सुमारे ९०० लोक काम करतात. &lt;ref name=&quot;TourMag&quot;&gt;[http://www.tourmag.com/Air-Austral-renfort-de-la-flotte-et-ouverture-Bordeaux-et-Nantes-en-fevrier-2011_a38960.html Air-Austral renfort de la flotte] TourMag.com 2 June 2010. Retrieved 2010-11-04&lt;/ref&gt;

एर ऑस्ट्रालचे मुख्यालय [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]], [[रेयूनियों|रियुनियन]] येथे आहे. &lt;ref&gt;&quot;[http://www.air-austral.com/en/legal-notices.html Legal notices].&quot; Air Austral. Retrieved on 7 9 September 2010. &quot;Air Austral Anonymous company with executive board and supervisory board With a capital of 19 206 900€ Roland Garros Airport area 97438 Sainte Marie or BP 611 - 97472 Saint-Denis Cedex.&quot;&lt;/ref&gt;
[[चित्र:F-ONGB_(22047162675).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालने भारतात थेट विमानसेवेसाठी [[बोईंग ७३७-८००|बोईंग ७३७-८००चा]] वापर करते.]]

== विमानताफा ==
[[चित्र:F-ONOU_B777-3Q8ER_Air_Austral_MAN_26NOV14_(2).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]]]]
[[चित्र:AIR_AUSTRAL_B787_Domenjod_27-02-2017.jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]]]]
ऑगस्ट २०२२मध्ये एर ऑस्ट्रालकडे खालील प्रकाराची विमाने होती:&lt;ref&gt; https://www.planespotters.net/airline/Air-Austral consulted 13 August 2022&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:1em auto; text-align:center;&quot;
|+एर ऑस्ट्रल फ्लीट
! rowspan=&quot;2&quot; | विमान
! rowspan=&quot;2&quot; | च्या नोकरीत
! rowspan=&quot;2&quot; | आदेश
! colspan=&quot;4&quot; | प्रवासी
! rowspan=&quot;2&quot; | नोंदी
|- style=&quot;background:#09c;&quot;
! &lt;abbr title=&quot;Club Austral&quot;&gt;जे&lt;/abbr&gt;
! &lt;u&gt;डब्ल्यू&lt;/u&gt;
! &lt;abbr title=&quot;Loisirs Class&quot;&gt;वाय&lt;/abbr&gt;
! एकूण
|-
| [[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]]
| ३ &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.flightglobal.com/airlines/reunions-air-austral-receives-first-a220/144779.article|title=Reunion's Air Austral receives first A220}}&lt;/ref&gt;
| &amp;mdash;
| &amp;mdash;
| १२
| १२०
| १३२ &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/82359-runions-air-austral-air-madagascar-select-a220|title=Réunion's Air Austral, Air Madagascar select A220|website=ch-aviation|access-date=Mar 8, 2020}}&lt;/ref&gt;
|
|-
| [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]]
| ३
| &amp;mdash;
| १८
| ४०
| ३८४
| ४४२
|
|-
| [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]] &lt;ref name=&quot;FlightglobalAirAustralTakesFirst787&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Toh|first=Mavis|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-air-austral-takes-first-787-425725/|title=Air Austral takes first 787|date=25 May 2016|publisher=[[Flightglobal]]|location=Singapore|access-date=25 May 2016}}&lt;/ref&gt;
| २
| &amp;mdash;
| १८
| &amp;mdash;
| २४४
| २६२
|
|-
! एकूण
! ८
! &amp;mdash;
! colspan=&quot;5&quot; |
|}

== गंतव्यस्थाने ==
ऑक्टोबर २०२२च्या सुमारासची एर ऑस्ट्रालची गंतव्यस्थाने:

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
! देश किंवा प्रदेश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! class=&quot;unsortable&quot; | संदर्भ
|-
| कोमोरोस || [[मोरोनी, कोमोरोस|मोरोनी]] || [[प्रिन्स सैद इब्राहिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/comoros.html|title =Moroni|author=|access-date=2014-06-29|website=Air Austral}}&lt;/ref&gt;
|-
| फ्रान्स || [[पॅरिस]] || [[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/paris-cdg.html|title =Paris|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | मादागास्कर || [[अंटानानारिवो]] || [[इव्हाटो विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/madagascar.html|title =Antananarivo|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[अंट्सिरानाना]] || [[अराचार्ट विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|-
| [[नोसी बे]] || [[फासीन विमानतळ]] || ||align=center|
|-
| [[तोआमासिना]] || [[तोआमासिना विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | मॉरिशस || [[पोर्ट लुईस]] || [[सर सीवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mauritius-island.html|title =Port Louis|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[रॉड्रिग्ज]] || [[सर गेटन डुव्हल विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|- 
| मायोट || [[द्झाउद्झी]] || [[द्झाउद्झी पामँदझी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || लक्षवेधी केंद्र (Focus city) ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mayotte.html|title =Dzaoudzi|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | रेयूनियों || [[सेंट-डेनिस, रेयूनियों|सेंट-डेनिस]] || [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]] || मुख्य केंद्र (Hub) ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/reunion-island.html|title =Dzaoudzi|author=Saint Denis/Saint-Pierre|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[सेंट-पियरे, रेयूनियों|सेंट-पियरे]] || [[पियरफोंड्स विमानतळ]] || लक्षवेधी केंद्र (Focus city) ||align=center|
|-
| दक्षिण आफ्रिका || [[जोहान्सबर्ग]] || [[ओ. आर. तांबो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/south-africa.html|title =Johannesburg|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| थायलंड || [[बँकॉक]] || [[सुवर्णभूमी विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/thailand.html|title =Bangkok|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== इंटरलाइन करार ===
* [[फ्रेंच बी]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://frenchbee.dohop.com/|title=Frenchbee Connect|work=Dohop|access-date=16 July 2024}}&lt;/ref&gt;
* [[स्विस इंटरनॅशनल एरलाइन्स]]&lt;ref name=&quot;SWISS partner airlines&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|title=Fees for partner airlines|website=SWISS|access-date=27 September 2018|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809150931/https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
* [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]]

=== कोडशेर करार ===
{{div col}}
* [[एर फ्रान्स]]
* [[एर मादागास्कर]] 
* [[एर इंडिया]]
* [[एर मॉरिशस]]
* [[एवा एर]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ewa Air Resumes Dzaoudzi – Antananarivo Route in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250916-zdnw25dzatnr}}&lt;/ref&gt;
* [[केन्या एरवेझ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220901-kquucodeshare|title=KENYA AIRWAYS / AIR AUSTRAL BEGINS CODESHARE PARTNERSHIP IN LATE-AUGUST 2022|website=Aeroroutes|date=1 September 2022}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/air-austral-to-suspend-chennai-reunion-flight/articleshow/98554289.cms |title=Air Austral to suspend Chennai-Reunion flight |publisher=Mumbai Mirror |language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:फ्रान्समधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:रेयुनियोंमधील विमानकंपन्या]]</text>
      <sha1>n1zhnp35hltf1tz2mvsyf0uxqe1so7o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680174</id>
      <parentid>2680173</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T23:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2680174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11217" sha1="cs58w1v423gxg7bfzh2jzjs4gml5shs" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा|IATA=UU|ICAO=REU|callsign=REUNION|उपकंपन्या=[[एवा एर]]|मुख्य व्यक्ती=जोसेफ ब्रेमा (मुख्याधिकारी)|नाव=एर ऑस्ट्राल|लोगो=Air Austral logo (2015).svg|लोगो_आकारमान=200px|स्थापना=१९७४|तळ=[[सें-डेनिस दि ला रेनुयों]], [[द्झाऊझी]]|मुख्य_शहरे=[[सें-पिएर दि ला रेनुयों]]|फ्रिक्वंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|फ्रिकवंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|एलायंस=[[व्हॅनिला एरलाइन्स]]|विमान संख्या=८|गंतव्यस्थाने=१७|संकेतस्थळ=www.air-austral.com|मुख्यालय=[[रोलाँ गॅरोस विमानतळ]], [[रेयुनियों]]}}

'''एर ऑस्ट्राल''' ही एक [[रेयुनियों]] स्थित फ्रेंच [[विमान वाहतूक कंपनी|विमानवाहतूक कंपनी]] आहे.  ही कंपनी रेयुनियों पासून [[फ्रांस|फ्रान्स]], [[दक्षिण आफ्रिका]], [[थायलंड]], [[भारत]] आणि [[हिंदी महासागर|हिंद महासागरातील]] अनेक शहरांना विमानसेवा पुरवते. एर ऑस्ट्रालकडे ९ विमाने आहेत आणि सुमारे ९०० लोक काम करतात. &lt;ref name=&quot;TourMag&quot;&gt;[http://www.tourmag.com/Air-Austral-renfort-de-la-flotte-et-ouverture-Bordeaux-et-Nantes-en-fevrier-2011_a38960.html Air-Austral renfort de la flotte] TourMag.com 2 June 2010. Retrieved 2010-11-04&lt;/ref&gt;

एर ऑस्ट्रालचे मुख्यालय [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]], [[रेयूनियों|रियुनियन]] येथे आहे. &lt;ref&gt;&quot;[http://www.air-austral.com/en/legal-notices.html Legal notices].&quot; Air Austral. Retrieved on 7 9 September 2010. &quot;Air Austral Anonymous company with executive board and supervisory board With a capital of 19 206 900€ Roland Garros Airport area 97438 Sainte Marie or BP 611 - 97472 Saint-Denis Cedex.&quot;&lt;/ref&gt;
[[चित्र:F-ONGB_(22047162675).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालने भारतात थेट विमानसेवेसाठी [[बोईंग ७३७-८००|बोईंग ७३७-८००चा]] वापर करते.]]

== विमानताफा ==
[[चित्र:F-ONOU_B777-3Q8ER_Air_Austral_MAN_26NOV14_(2).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]]]]
[[चित्र:AIR_AUSTRAL_B787_Domenjod_27-02-2017.jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]]]]
ऑगस्ट २०२२मध्ये एर ऑस्ट्रालकडे खालील प्रकाराची विमाने होती:&lt;ref&gt; https://www.planespotters.net/airline/Air-Austral consulted 13 August 2022&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:1em auto; text-align:center;&quot;
|+एर ऑस्ट्रल फ्लीट
! rowspan=&quot;2&quot; | विमान
! rowspan=&quot;2&quot; | च्या नोकरीत
! rowspan=&quot;2&quot; | आदेश
! colspan=&quot;4&quot; | प्रवासी
! rowspan=&quot;2&quot; | नोंदी
|- style=&quot;background:#09c;&quot;
! &lt;abbr title=&quot;Club Austral&quot;&gt;जे&lt;/abbr&gt;
! &lt;u&gt;डब्ल्यू&lt;/u&gt;
! &lt;abbr title=&quot;Loisirs Class&quot;&gt;वाय&lt;/abbr&gt;
! एकूण
|-
| [[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]]
| ३ &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.flightglobal.com/airlines/reunions-air-austral-receives-first-a220/144779.article|title=Reunion's Air Austral receives first A220}}&lt;/ref&gt;
| &amp;mdash;
| &amp;mdash;
| १२
| १२०
| १३२ &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/82359-runions-air-austral-air-madagascar-select-a220|title=Réunion's Air Austral, Air Madagascar select A220|website=ch-aviation|access-date=Mar 8, 2020}}&lt;/ref&gt;
|
|-
| [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]]
| ३
| &amp;mdash;
| १८
| ४०
| ३८४
| ४४२
|
|-
| [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]] &lt;ref name=&quot;FlightglobalAirAustralTakesFirst787&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Toh|first=Mavis|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-air-austral-takes-first-787-425725/|title=Air Austral takes first 787|date=25 May 2016|publisher=[[Flightglobal]]|location=Singapore|access-date=25 May 2016}}&lt;/ref&gt;
| २
| &amp;mdash;
| १८
| &amp;mdash;
| २४४
| २६२
|
|-
! एकूण
! ८
! &amp;mdash;
! colspan=&quot;5&quot; |
|}

== गंतव्यस्थाने ==
ऑक्टोबर २०२२ च्या सुमारासची एर ऑस्ट्रालची गंतव्यस्थाने:

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
! देश किंवा प्रदेश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! class=&quot;unsortable&quot; | संदर्भ
|-
| कोमोरोस || [[मोरोनी, कोमोरोस|मोरोनी]] || [[प्रिन्स सैद इब्राहिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/comoros.html|title =Moroni|author=|access-date=2014-06-29|website=Air Austral}}&lt;/ref&gt;
|-
| फ्रान्स || [[पॅरिस]] || [[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/paris-cdg.html|title =Paris|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | मादागास्कर || [[अंटानानारिवो]] || [[इव्हाटो विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/madagascar.html|title =Antananarivo|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[अंट्सिरानाना]] || [[अराचार्ट विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|-
| [[नोसी बे]] || [[फासीन विमानतळ]] || ||align=center|
|-
| [[तोआमासिना]] || [[तोआमासिना विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | मॉरिशस || [[पोर्ट लुईस]] || [[सर सीवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mauritius-island.html|title =Port Louis|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[रॉड्रिग्ज]] || [[सर गेटन डुव्हल विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|- 
| मायोट || [[द्झाउद्झी]] || [[द्झाउद्झी पामँदझी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || लक्षवेधी केंद्र (Focus city) ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mayotte.html|title =Dzaoudzi|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | रेयूनियों || [[सेंट-डेनिस, रेयूनियों|सेंट-डेनिस]] || [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]] || मुख्य केंद्र (Hub) ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/reunion-island.html|title =Dzaoudzi|author=Saint Denis/Saint-Pierre|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[सेंट-पियरे, रेयूनियों|सेंट-पियरे]] || [[पियरफोंड्स विमानतळ]] || लक्षवेधी केंद्र (Focus city) ||align=center|
|-
| दक्षिण आफ्रिका || [[जोहान्सबर्ग]] || [[ओ. आर. तांबो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/south-africa.html|title =Johannesburg|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| थायलंड || [[बँकॉक]] || [[सुवर्णभूमी विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/thailand.html|title =Bangkok|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== इंटरलाइन करार ===
* [[फ्रेंच बी]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://frenchbee.dohop.com/|title=Frenchbee Connect|work=Dohop|access-date=16 July 2024}}&lt;/ref&gt;
* [[स्विस इंटरनॅशनल एरलाइन्स]]&lt;ref name=&quot;SWISS partner airlines&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|title=Fees for partner airlines|website=SWISS|access-date=27 September 2018|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809150931/https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
* [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]]

=== कोडशेर करार ===
{{div col}}
* [[एर फ्रान्स]]
* [[एर मादागास्कर]] 
* [[एर इंडिया]]
* [[एर मॉरिशस]]
* [[एवा एर]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ewa Air Resumes Dzaoudzi – Antananarivo Route in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250916-zdnw25dzatnr}}&lt;/ref&gt;
* [[केन्या एरवेझ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220901-kquucodeshare|title=KENYA AIRWAYS / AIR AUSTRAL BEGINS CODESHARE PARTNERSHIP IN LATE-AUGUST 2022|website=Aeroroutes|date=1 September 2022}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/air-austral-to-suspend-chennai-reunion-flight/articleshow/98554289.cms |title=Air Austral to suspend Chennai-Reunion flight |publisher=Mumbai Mirror |language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:फ्रान्समधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:रेयुनियोंमधील विमानकंपन्या]]</text>
      <sha1>cs58w1v423gxg7bfzh2jzjs4gml5shs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680176</id>
      <parentid>2680174</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T23:59:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* गंतव्यस्थाने */</comment>
      <origin>2680176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11137" sha1="nzat5uiajvumxk3vq4pykx8czt33wqx" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा|IATA=UU|ICAO=REU|callsign=REUNION|उपकंपन्या=[[एवा एर]]|मुख्य व्यक्ती=जोसेफ ब्रेमा (मुख्याधिकारी)|नाव=एर ऑस्ट्राल|लोगो=Air Austral logo (2015).svg|लोगो_आकारमान=200px|स्थापना=१९७४|तळ=[[सें-डेनिस दि ला रेनुयों]], [[द्झाऊझी]]|मुख्य_शहरे=[[सें-पिएर दि ला रेनुयों]]|फ्रिक्वंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|फ्रिकवंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|एलायंस=[[व्हॅनिला एरलाइन्स]]|विमान संख्या=८|गंतव्यस्थाने=१७|संकेतस्थळ=www.air-austral.com|मुख्यालय=[[रोलाँ गॅरोस विमानतळ]], [[रेयुनियों]]}}

'''एर ऑस्ट्राल''' ही एक [[रेयुनियों]] स्थित फ्रेंच [[विमान वाहतूक कंपनी|विमानवाहतूक कंपनी]] आहे.  ही कंपनी रेयुनियों पासून [[फ्रांस|फ्रान्स]], [[दक्षिण आफ्रिका]], [[थायलंड]], [[भारत]] आणि [[हिंदी महासागर|हिंद महासागरातील]] अनेक शहरांना विमानसेवा पुरवते. एर ऑस्ट्रालकडे ९ विमाने आहेत आणि सुमारे ९०० लोक काम करतात. &lt;ref name=&quot;TourMag&quot;&gt;[http://www.tourmag.com/Air-Austral-renfort-de-la-flotte-et-ouverture-Bordeaux-et-Nantes-en-fevrier-2011_a38960.html Air-Austral renfort de la flotte] TourMag.com 2 June 2010. Retrieved 2010-11-04&lt;/ref&gt;

एर ऑस्ट्रालचे मुख्यालय [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]], [[रेयूनियों|रियुनियन]] येथे आहे. &lt;ref&gt;&quot;[http://www.air-austral.com/en/legal-notices.html Legal notices].&quot; Air Austral. Retrieved on 7 9 September 2010. &quot;Air Austral Anonymous company with executive board and supervisory board With a capital of 19 206 900€ Roland Garros Airport area 97438 Sainte Marie or BP 611 - 97472 Saint-Denis Cedex.&quot;&lt;/ref&gt;
[[चित्र:F-ONGB_(22047162675).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालने भारतात थेट विमानसेवेसाठी [[बोईंग ७३७-८००|बोईंग ७३७-८००चा]] वापर करते.]]

== विमानताफा ==
[[चित्र:F-ONOU_B777-3Q8ER_Air_Austral_MAN_26NOV14_(2).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]]]]
[[चित्र:AIR_AUSTRAL_B787_Domenjod_27-02-2017.jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]]]]
ऑगस्ट २०२२मध्ये एर ऑस्ट्रालकडे खालील प्रकाराची विमाने होती:&lt;ref&gt; https://www.planespotters.net/airline/Air-Austral consulted 13 August 2022&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:1em auto; text-align:center;&quot;
|+एर ऑस्ट्रल फ्लीट
! rowspan=&quot;2&quot; | विमान
! rowspan=&quot;2&quot; | च्या नोकरीत
! rowspan=&quot;2&quot; | आदेश
! colspan=&quot;4&quot; | प्रवासी
! rowspan=&quot;2&quot; | नोंदी
|- style=&quot;background:#09c;&quot;
! &lt;abbr title=&quot;Club Austral&quot;&gt;जे&lt;/abbr&gt;
! &lt;u&gt;डब्ल्यू&lt;/u&gt;
! &lt;abbr title=&quot;Loisirs Class&quot;&gt;वाय&lt;/abbr&gt;
! एकूण
|-
| [[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]]
| ३ &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.flightglobal.com/airlines/reunions-air-austral-receives-first-a220/144779.article|title=Reunion's Air Austral receives first A220}}&lt;/ref&gt;
| &amp;mdash;
| &amp;mdash;
| १२
| १२०
| १३२ &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/82359-runions-air-austral-air-madagascar-select-a220|title=Réunion's Air Austral, Air Madagascar select A220|website=ch-aviation|access-date=Mar 8, 2020}}&lt;/ref&gt;
|
|-
| [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]]
| ३
| &amp;mdash;
| १८
| ४०
| ३८४
| ४४२
|
|-
| [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]] &lt;ref name=&quot;FlightglobalAirAustralTakesFirst787&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Toh|first=Mavis|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-air-austral-takes-first-787-425725/|title=Air Austral takes first 787|date=25 May 2016|publisher=[[Flightglobal]]|location=Singapore|access-date=25 May 2016}}&lt;/ref&gt;
| २
| &amp;mdash;
| १८
| &amp;mdash;
| २४४
| २६२
|
|-
! एकूण
! ८
! &amp;mdash;
! colspan=&quot;5&quot; |
|}

== गंतव्यस्थाने ==
ऑक्टोबर २०२२ च्या सुमारासची एर ऑस्ट्रालची गंतव्यस्थाने:

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
! देश किंवा प्रदेश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! class=&quot;unsortable&quot; | संदर्भ
|-
| कोमोरोस || [[मोरोनी, कोमोरोस|मोरोनी]] || [[प्रिन्स सैद इब्राहिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/comoros.html|title =Moroni|author=|access-date=2014-06-29|website=Air Austral}}&lt;/ref&gt;
|-
| फ्रान्स || [[पॅरिस]] || [[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/paris-cdg.html|title =Paris|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | मादागास्कर || [[अंटानानारिवो]] || [[इव्हाटो विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/madagascar.html|title =Antananarivo|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[अंट्सिरानाना]] || [[अराचार्ट विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|-
| [[नोसी बे]] || [[फासीन विमानतळ]] || ||align=center|
|-
| [[तोआमासिना]] || [[तोआमासिना विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | मॉरिशस || [[पोर्ट लुईस]] || [[सर सीवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mauritius-island.html|title =Port Louis|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[रॉड्रिग्ज]] || [[सर गेटन डुव्हल विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|- 
| मायोट || [[द्झाउद्झी]] || [[द्झाउद्झी पामँदझी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mayotte.html|title =Dzaoudzi|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | रेयूनियों || [[सेंट-डेनिस, रेयूनियों|सेंट-डेनिस]] || [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]] || मुख्य तळ ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/reunion-island.html|title =Dzaoudzi|author=Saint Denis/Saint-Pierre|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[सेंट-पियरे, रेयूनियों|सेंट-पियरे]] || [[पियरफोंड्स विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center|
|-
| दक्षिण आफ्रिका || [[जोहान्सबर्ग]] || [[ओ. आर. तांबो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/south-africa.html|title =Johannesburg|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| थायलंड || [[बँकॉक]] || [[सुवर्णभूमी विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/thailand.html|title =Bangkok|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== इंटरलाइन करार ===
* [[फ्रेंच बी]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://frenchbee.dohop.com/|title=Frenchbee Connect|work=Dohop|access-date=16 July 2024}}&lt;/ref&gt;
* [[स्विस इंटरनॅशनल एरलाइन्स]]&lt;ref name=&quot;SWISS partner airlines&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|title=Fees for partner airlines|website=SWISS|access-date=27 September 2018|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809150931/https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
* [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]]

=== कोडशेर करार ===
{{div col}}
* [[एर फ्रान्स]]
* [[एर मादागास्कर]] 
* [[एर इंडिया]]
* [[एर मॉरिशस]]
* [[एवा एर]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ewa Air Resumes Dzaoudzi – Antananarivo Route in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250916-zdnw25dzatnr}}&lt;/ref&gt;
* [[केन्या एरवेझ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220901-kquucodeshare|title=KENYA AIRWAYS / AIR AUSTRAL BEGINS CODESHARE PARTNERSHIP IN LATE-AUGUST 2022|website=Aeroroutes|date=1 September 2022}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/air-austral-to-suspend-chennai-reunion-flight/articleshow/98554289.cms |title=Air Austral to suspend Chennai-Reunion flight |publisher=Mumbai Mirror |language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:फ्रान्समधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:रेयुनियोंमधील विमानकंपन्या]]</text>
      <sha1>nzat5uiajvumxk3vq4pykx8czt33wqx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680177</id>
      <parentid>2680176</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T00:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* विमानताफा */</comment>
      <origin>2680177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8781" sha1="p6i6spiqw8u1p7153p9xzp76hfpldr9" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा|IATA=UU|ICAO=REU|callsign=REUNION|उपकंपन्या=[[एवा एर]]|मुख्य व्यक्ती=जोसेफ ब्रेमा (मुख्याधिकारी)|नाव=एर ऑस्ट्राल|लोगो=Air Austral logo (2015).svg|लोगो_आकारमान=200px|स्थापना=१९७४|तळ=[[सें-डेनिस दि ला रेनुयों]], [[द्झाऊझी]]|मुख्य_शहरे=[[सें-पिएर दि ला रेनुयों]]|फ्रिक्वंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|फ्रिकवंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|एलायंस=[[व्हॅनिला एरलाइन्स]]|विमान संख्या=८|गंतव्यस्थाने=१७|संकेतस्थळ=www.air-austral.com|मुख्यालय=[[रोलाँ गॅरोस विमानतळ]], [[रेयुनियों]]}}

'''एर ऑस्ट्राल''' ही एक [[रेयुनियों]] स्थित फ्रेंच [[विमान वाहतूक कंपनी|विमानवाहतूक कंपनी]] आहे.  ही कंपनी रेयुनियों पासून [[फ्रांस|फ्रान्स]], [[दक्षिण आफ्रिका]], [[थायलंड]], [[भारत]] आणि [[हिंदी महासागर|हिंद महासागरातील]] अनेक शहरांना विमानसेवा पुरवते. एर ऑस्ट्रालकडे ९ विमाने आहेत आणि सुमारे ९०० लोक काम करतात. &lt;ref name=&quot;TourMag&quot;&gt;[http://www.tourmag.com/Air-Austral-renfort-de-la-flotte-et-ouverture-Bordeaux-et-Nantes-en-fevrier-2011_a38960.html Air-Austral renfort de la flotte] TourMag.com 2 June 2010. Retrieved 2010-11-04&lt;/ref&gt;

एर ऑस्ट्रालचे मुख्यालय [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]], [[रेयूनियों|रियुनियन]] येथे आहे. &lt;ref&gt;&quot;[http://www.air-austral.com/en/legal-notices.html Legal notices].&quot; Air Austral. Retrieved on 7 9 September 2010. &quot;Air Austral Anonymous company with executive board and supervisory board With a capital of 19 206 900€ Roland Garros Airport area 97438 Sainte Marie or BP 611 - 97472 Saint-Denis Cedex.&quot;&lt;/ref&gt;
[[चित्र:F-ONGB_(22047162675).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालने भारतात थेट विमानसेवेसाठी [[बोईंग ७३७-८००|बोईंग ७३७-८००चा]] वापर करते.]]

== गंतव्यस्थाने ==
ऑक्टोबर २०२२ च्या सुमारासची एर ऑस्ट्रालची गंतव्यस्थाने:

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
! देश किंवा प्रदेश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! class=&quot;unsortable&quot; | संदर्भ
|-
| कोमोरोस || [[मोरोनी, कोमोरोस|मोरोनी]] || [[प्रिन्स सैद इब्राहिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/comoros.html|title =Moroni|author=|access-date=2014-06-29|website=Air Austral}}&lt;/ref&gt;
|-
| फ्रान्स || [[पॅरिस]] || [[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/paris-cdg.html|title =Paris|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | मादागास्कर || [[अंटानानारिवो]] || [[इव्हाटो विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/madagascar.html|title =Antananarivo|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[अंट्सिरानाना]] || [[अराचार्ट विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|-
| [[नोसी बे]] || [[फासीन विमानतळ]] || ||align=center|
|-
| [[तोआमासिना]] || [[तोआमासिना विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | मॉरिशस || [[पोर्ट लुईस]] || [[सर सीवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mauritius-island.html|title =Port Louis|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[रॉड्रिग्ज]] || [[सर गेटन डुव्हल विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|- 
| मायोट || [[द्झाउद्झी]] || [[द्झाउद्झी पामँदझी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mayotte.html|title =Dzaoudzi|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | रेयूनियों || [[सेंट-डेनिस, रेयूनियों|सेंट-डेनिस]] || [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]] || मुख्य तळ ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/reunion-island.html|title =Dzaoudzi|author=Saint Denis/Saint-Pierre|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[सेंट-पियरे, रेयूनियों|सेंट-पियरे]] || [[पियरफोंड्स विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center|
|-
| दक्षिण आफ्रिका || [[जोहान्सबर्ग]] || [[ओ. आर. तांबो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/south-africa.html|title =Johannesburg|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| थायलंड || [[बँकॉक]] || [[सुवर्णभूमी विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/thailand.html|title =Bangkok|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== इंटरलाइन करार ===
* [[फ्रेंच बी]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://frenchbee.dohop.com/|title=Frenchbee Connect|work=Dohop|access-date=16 July 2024}}&lt;/ref&gt;
* [[स्विस इंटरनॅशनल एरलाइन्स]]&lt;ref name=&quot;SWISS partner airlines&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|title=Fees for partner airlines|website=SWISS|access-date=27 September 2018|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809150931/https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
* [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]]

=== कोडशेर करार ===
{{div col}}
* [[एर फ्रान्स]]
* [[एर मादागास्कर]] 
* [[एर इंडिया]]
* [[एर मॉरिशस]]
* [[एवा एर]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ewa Air Resumes Dzaoudzi – Antananarivo Route in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250916-zdnw25dzatnr}}&lt;/ref&gt;
* [[केन्या एरवेझ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220901-kquucodeshare|title=KENYA AIRWAYS / AIR AUSTRAL BEGINS CODESHARE PARTNERSHIP IN LATE-AUGUST 2022|website=Aeroroutes|date=1 September 2022}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/air-austral-to-suspend-chennai-reunion-flight/articleshow/98554289.cms |title=Air Austral to suspend Chennai-Reunion flight |publisher=Mumbai Mirror |language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:फ्रान्समधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:रेयुनियोंमधील विमानकंपन्या]]</text>
      <sha1>p6i6spiqw8u1p7153p9xzp76hfpldr9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680178</id>
      <parentid>2680177</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T00:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* कोडशेर करार */</comment>
      <origin>2680178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12844" sha1="ho6fuiw5b5s0ugmevfvlo9qhsabi0cf" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा|IATA=UU|ICAO=REU|callsign=REUNION|उपकंपन्या=[[एवा एर]]|मुख्य व्यक्ती=जोसेफ ब्रेमा (मुख्याधिकारी)|नाव=एर ऑस्ट्राल|लोगो=Air Austral logo (2015).svg|लोगो_आकारमान=200px|स्थापना=१९७४|तळ=[[सें-डेनिस दि ला रेनुयों]], [[द्झाऊझी]]|मुख्य_शहरे=[[सें-पिएर दि ला रेनुयों]]|फ्रिक्वंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|फ्रिकवंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|एलायंस=[[व्हॅनिला एरलाइन्स]]|विमान संख्या=८|गंतव्यस्थाने=१७|संकेतस्थळ=www.air-austral.com|मुख्यालय=[[रोलाँ गॅरोस विमानतळ]], [[रेयुनियों]]}}

'''एर ऑस्ट्राल''' ही एक [[रेयुनियों]] स्थित फ्रेंच [[विमान वाहतूक कंपनी|विमानवाहतूक कंपनी]] आहे.  ही कंपनी रेयुनियों पासून [[फ्रांस|फ्रान्स]], [[दक्षिण आफ्रिका]], [[थायलंड]], [[भारत]] आणि [[हिंदी महासागर|हिंद महासागरातील]] अनेक शहरांना विमानसेवा पुरवते. एर ऑस्ट्रालकडे ९ विमाने आहेत आणि सुमारे ९०० लोक काम करतात. &lt;ref name=&quot;TourMag&quot;&gt;[http://www.tourmag.com/Air-Austral-renfort-de-la-flotte-et-ouverture-Bordeaux-et-Nantes-en-fevrier-2011_a38960.html Air-Austral renfort de la flotte] TourMag.com 2 June 2010. Retrieved 2010-11-04&lt;/ref&gt;

एर ऑस्ट्रालचे मुख्यालय [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]], [[रेयूनियों|रियुनियन]] येथे आहे. &lt;ref&gt;&quot;[http://www.air-austral.com/en/legal-notices.html Legal notices].&quot; Air Austral. Retrieved on 7 9 September 2010. &quot;Air Austral Anonymous company with executive board and supervisory board With a capital of 19 206 900€ Roland Garros Airport area 97438 Sainte Marie or BP 611 - 97472 Saint-Denis Cedex.&quot;&lt;/ref&gt;
[[चित्र:F-ONGB_(22047162675).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालने भारतात थेट विमानसेवेसाठी [[बोईंग ७३७-८००|बोईंग ७३७-८००चा]] वापर करते.]]

== गंतव्यस्थाने ==
ऑक्टोबर २०२२ च्या सुमारासची एर ऑस्ट्रालची गंतव्यस्थाने:

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
! देश किंवा प्रदेश
! शहर
! विमानतळ
! नोंदी
! class=&quot;unsortable&quot; | संदर्भ
|-
| कोमोरोस || [[मोरोनी, कोमोरोस|मोरोनी]] || [[प्रिन्स सैद इब्राहिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/comoros.html|title =Moroni|author=|access-date=2014-06-29|website=Air Austral}}&lt;/ref&gt;
|-
| फ्रान्स || [[पॅरिस]] || [[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/paris-cdg.html|title =Paris|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | मादागास्कर || [[अंटानानारिवो]] || [[इव्हाटो विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/madagascar.html|title =Antananarivo|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[अंट्सिरानाना]] || [[अराचार्ट विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|-
| [[नोसी बे]] || [[फासीन विमानतळ]] || ||align=center|
|-
| [[तोआमासिना]] || [[तोआमासिना विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | मॉरिशस || [[पोर्ट लुईस]] || [[सर सीवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mauritius-island.html|title =Port Louis|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[रॉड्रिग्ज]] || [[सर गेटन डुव्हल विमानतळ]] || हंगामी&lt;br&gt;[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center|
|- 
| मायोट || [[द्झाउद्झी]] || [[द्झाउद्झी पामँदझी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mayotte.html|title =Dzaoudzi|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | रेयूनियों || [[सेंट-डेनिस, रेयूनियों|सेंट-डेनिस]] || [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]] || मुख्य तळ ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/reunion-island.html|title =Dzaoudzi|author=Saint Denis/Saint-Pierre|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[सेंट-पियरे, रेयूनियों|सेंट-पियरे]] || [[पियरफोंड्स विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center|
|-
| दक्षिण आफ्रिका || [[जोहान्सबर्ग]] || [[ओ. आर. तांबो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/south-africa.html|title =Johannesburg|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
| थायलंड || [[बँकॉक]] || [[सुवर्णभूमी विमानतळ]] || ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/thailand.html|title =Bangkok|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== इंटरलाइन करार ===
* [[फ्रेंच बी]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://frenchbee.dohop.com/|title=Frenchbee Connect|work=Dohop|access-date=16 July 2024}}&lt;/ref&gt;
* [[स्विस इंटरनॅशनल एरलाइन्स]]&lt;ref name=&quot;SWISS partner airlines&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|title=Fees for partner airlines|website=SWISS|access-date=27 September 2018|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809150931/https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
* [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]]

=== कोडशेर करार&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/air-austral-to-suspend-chennai-reunion-flight/articleshow/98554289.cms |title=Air Austral to suspend Chennai-Reunion flight |publisher=Mumbai Mirror |language=en}}&lt;/ref&gt;
 ===
{{div col}}
* [[एर फ्रान्स]]
* [[एर मादागास्कर]] 
* [[एर इंडिया]]
* [[एर मॉरिशस]]
* [[एवा एर]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ewa Air Resumes Dzaoudzi – Antananarivo Route in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250916-zdnw25dzatnr}}&lt;/ref&gt;
* [[केन्या एरवेझ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220901-kquucodeshare|title=KENYA AIRWAYS / AIR AUSTRAL BEGINS CODESHARE PARTNERSHIP IN LATE-AUGUST 2022|website=Aeroroutes|date=1 September 2022}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

== विमानताफा ==
[[चित्र:F-ONOU_B777-3Q8ER_Air_Austral_MAN_26NOV14_(2).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]]]]
[[चित्र:AIR_AUSTRAL_B787_Domenjod_27-02-2017.jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]]]]
ऑगस्ट २०२२मध्ये एर ऑस्ट्रालकडे खालील प्रकाराची विमाने होती:&lt;ref&gt; https://www.planespotters.net/airline/Air-Austral consulted 13 August 2022&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:1em auto; text-align:center;&quot;
|+एर ऑस्ट्रeल leHe
! rowspan=&quot;2&quot; | विमान
! rowspan=&quot;2&quot; | सेवारत
! rowspan=&quot;2&quot; | खरेदीवर
! colspan=&quot;4&quot; | प्रवासी
! rowspan=&quot;2&quot; | नोंदी
|- style=&quot;background:#09c;&quot;
! &lt;abbr title=&quot;Club Austral&quot;&gt;जे&lt;/abbr&gt;
! &lt;u&gt;डब्ल्यू&lt;/u&gt;
! &lt;abbr title=&quot;Loisirs Class&quot;&gt;वाय&lt;/abbr&gt;
! एकूण
|-
| [[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]]
| ३ &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.flightglobal.com/airlines/reunions-air-austral-receives-first-a220/144779.article|title=Reunion's Air Austral receives first A220}}&lt;/ref&gt;
| &amp;mdash;
| &amp;mdash;
| १२
| १२०
| १३२ &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/82359-runions-air-austral-air-madagascar-select-a220|title=Réunion's Air Austral, Air Madagascar select A220|website=ch-aviation|access-date=Mar 8, 2020}}&lt;/ref&gt;
|
|-
| [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]]
| ३
| &amp;mdash;
| १८
| ४०
| ३८४
| ४४२
|
|-
| [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]] &lt;ref name=&quot;FlightglobalAirAustralTakesFirst787&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Toh|first=Mavis|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-air-austral-takes-first-787-425725/|title=Air Austral takes first 787|date=25 May 2016|publisher=[[Flightglobal]]|location=Singapore|access-date=25 May 2016}}&lt;/ref&gt;
| २
| &amp;mdash;
| १८
| &amp;mdash;
| २४४
| २६२
|
|-
! एकूण
! ८
! &amp;mdash;
! colspan=&quot;5&quot; |
|}

=== निवृत्त विमाने ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:1em auto; text-align:left;&quot;
|+ एर ऑस्ट्रालचा माजी ताफा{{citation needed|date=March 2022}}
|- 
! विमान
! एकूण
! ताफ्यात समाविष्ट
! सेवानिवृत्त
! नोंदी
|-
|[[एटीआर ७२-५००]]
|३
|२०००
|२०२२
|&lt;ref name=&quot;ifn.news&quot;&gt;{{Cite web|last=Fiedler|first=Jan-Hendrik|date=Oct 12, 2019|title=Air Austral signs agreement for three Airbus A220|work=International Flight Network |url=https://www.ifn.news/posts/air-austral-signs-agreement-for-three-airbus-a220/|access-date=Mar 8, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/112936-runions-air-austral-ends-atr72-operations|title=Réunion's Air Austral ends ATR72 operations|website=Ch-Aviation|access-date=23 February 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[बोईंग ७३७-३००]]
|१
|१९९४
|२०११
|
|-
|[[बोईंग ७३७-३००क्यूसी]]
|२
|१९९७
|२०१६
|
|-
|[[बोईंग ७३७-५००]]
|१
|१९९०
|२०११
|
|-
|[[बोईंग ७३७-८००]]
|२
|२०१०
|२०२३
|
|-
|[[बोईंग ७६७-३००ईआर]]
|१
|२००९
|२००९
|
|-
|[[बोईंग ७७७-२००ईआर]]
|३
|२००३
|२०१७
|
|-
|[[बोईंग ७७७-२००एलआर]]
|१
|२०११
|२०१५
|
|-
|[[बोईंग ७७७-३००ईआर]]
|२
|२०१३
|२०१७
|
|-
|[[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप]]
|१
|१९८९
|१९९५
|
|}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:फ्रान्समधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:रेयुनियोंमधील विमानकंपन्या]]</text>
      <sha1>ho6fuiw5b5s0ugmevfvlo9qhsabi0cf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>के.डी. सेठना</title>
    <ns>0</ns>
    <id>340890</id>
    <revision>
      <id>2680268</id>
      <parentid>2627478</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T11:10:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <comment>संदर्भ जोडला.</comment>
      <origin>2680268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15848" sha1="ovub0oonkhbseq7uh6vh8n11cosg2n1" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट साहित्यिक||caption=|जन्म_दिनांक={{birth date|1904|11|26|df=yes}}|genre=|चळवळ=|संकेतस्थळ_दुवा=|मृत्यू_दिनांक=२९ जून २०११ (वय १०६)|जन्म_स्थान=श्रीअरविंद आश्रम, पुडुचेरी|टोपण_नाव=अमल किरण|कार्यक्षेत्र=कवी, अभ्यासक, लेखक, तत्त्वज्ञ, संस्कृती-समीक्षक
|राष्ट्रीयत्व=भारतीय
|पूर्ण_नाव=कैखोसरू धनजीभॉय सेठना
}}
'''कैखोसरू धनजीभॉय सेठना'''  '''ऊर्फ अमल किरण''' ([[२६ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९०४|१९०४]] &amp;#x2013; [[२९ जून]], [[इ.स. २०११|२०११]]) &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}&lt;/ref&gt; हे भारतीय कवी, विद्वान, लेखक, तत्त्वज्ञ आणि सांस्कृतिक समीक्षक होते. त्यांनी ५० हून अधिक पुस्तके प्रकाशित केली. ते ''केकू'' या नावाने ओळखले जात असत तसेच '''अमल किरण''' या टोपणनावाने ते लेखन करत असत. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/disciples/amal-kiran/books/a-centenary-tribute/|title=A Centenary Tribute to Amal Kiran : Read online|website=Sri Aurobindo and The Mother|language=en|access-date=2022-12-21}}&lt;/ref&gt; 

== बालपण ==
सेठना यांचा जन्म २५ नोव्हेंबर १९०४ रोजी [[मुंबई|मुंबईत]] [[पारशी]] कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील डॉक्टर आणि नेत्रचिकित्सक होते.

== युवावस्था आणि शिक्षण ==
सेठना यांनी त्यांचे सुरुवातीचे शिक्षण सेंट झेवियर्स महाविद्यालयात घेतले. इंग्रजी ही जणू मातृभाषाच असल्यासारखे त्यांचे सारे शिक्षण झाले. घरात बोलल्या जाणाऱ्या पारसी गुजराती भाषेत ते अस्खलितपणे बोलू शकत नसत. त्यांनी आपल्या साहित्यिक कारकिर्दीला फार लवकर सुरुवात केली, वृत्तपत्रे आणि मासिकांमध्ये पुस्तकांची त्यांनी केलेली परीक्षणे प्रकाशित होऊ लागली. १९२४ मध्ये ''पारनासियन्स'' नावाचे त्यांचे पहिले पुस्तक प्रकाशित झाले. [[एच.जी. वेल्स|एचजी वेल्स]], [[जॉर्ज बर्नार्ड शॉ]], [[गिल्बर्ट कीथ चेस्टरटन]] आणि थॉमस हार्डी यांच्या साहित्यावरील निबंधांचा हा संग्रह होता. &lt;ref&gt;P. Raja (2018), pp. 10-12&lt;/ref&gt; 

== सेठना यांचा आध्यात्मिक प्रवास ==
महाविद्यालयीन विद्यार्थी असताना, सेठना यांनी [[हठ योग|हठयोग]] आणि राजयोग आणि विशेषतः [[स्वामी विवेकानंद|स्वामी विवेकानंदांची]] पुस्तके वाचण्यास सुरुवात केली. काही काळानंतर सेठना यांना एका थिऑसॉफिस्टकडून [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] यांच्याबद्दल माहिती मिळाली आणि त्यांनी [[श्री अरविंद आश्रम|श्री अरबिंदो आश्रमावरील]] एक लेख वाचला. लग्न झाल्यावर, आपल्या पत्नीसमवेत त्यांनी श्रीअरविंद आणि श्रीमाताजी ( [[मीरा अल्फासा|मिरा अल्फासा]] ) यांना भेटण्यासाठी [[पाँडिचेरी|पॉंडिचेरीला]] जाण्याचा निर्णय घेतला. &lt;ref&gt;P. Raja (2018), pp. 13-21&lt;/ref&gt;

== श्रीअरविंद आश्रमात प्रवेश ==
सेठना आणि त्यांची पत्नी डिसेंबर १९२७ मध्ये आश्रमात आले. श्रीमाताजी आणि श्रीअरविंदांना भेटल्यानंतर, त्यांनी आपल्या पत्नीसह आश्रमात सामील होण्याचा निर्णय घेतला.पत्नीचे नाव बदलून &quot;ललिता&quot; ठेवण्यात आले. सेठना यांना श्रीअरविंद यांच्याकडून &quot;अमल किरण&quot; हे नवीन नाव मिळाले, ज्याचा अर्थ &quot;शुद्ध किरण&quot; असा आहे.

आश्रमात दाखल झाल्यानंतर त्यांना आश्रमवासीयांच्या विविध व्यावहारिक गरजा लक्षात घेऊन, आश्रम स्टोअर्सचे व्यवस्थापन करण्याचे काम देण्यात आले. 

ते कविता करत असत आणि त्यावरील अभिप्राय जाणून घेण्यासाठी त्या कविता ते श्रीअरविंद यांच्याकडे पाठवीत असत. १९३६ मध्ये श्रीअरविंद यांनी त्यांचे ''[[सावित्री: एक आख्यायिका आणि  एक प्रतीक]]  हे महाकाव्य  सेठना यांना टंकलेखनासाठी द्यायला सुरुवात केली.'' परिणामी, श्री अरबिंदो यांच्या आध्यात्मिक काव्यांवर दोघांमध्ये पत्रव्यवहार सुरू झाला.

१९३७ मध्ये सेठना आणि त्याच्या पत्नीचा घटस्फोट झाला आणि नंतर त्यांनी सेहरा नामक मुंबईतील पारशी मैत्रिणीशी लग्न केले. १९८०  मध्ये तिचा मृत्यू होईपर्यंत ती त्यांची सोबती राहिली. &lt;ref&gt;P. Raja (2018), pp. 22-45&lt;/ref&gt;
== मदर इंडिया ==
१९४९ मध्ये आश्रमाने ''[[मदर इंडिया (मासिक)|मदर इंडिया]]'' हे जर्नल सुरू केले. राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय अशा दोन्ही स्तरावरील चालू घडामोडींवर श्रीअरविंदांच्या विचारांशी सुसंगत अशा दृष्टिकोनातून चर्चा करणे हा त्याचा उद्देश होता. सेठना यांची संपादक म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. त्यांचे सर्व राजकीय लेख श्रीअरविंद यांच्याकडे मंजुरीसाठी पाठवले जात असत. मात्र १९५० मध्ये  श्रीअरविंद यांनी देह ठेवल्यानंतर मात्र राजकारणाला थेट स्पर्श न करण्याचा सल्ला त्यांना श्रीमाताजी यांनी दिला. मदर इंडिया या मासिकामध्ये श्रीअरविंद आणि त्यांच्या योगावर आधारित लेखांखेरीज साहित्य, संस्कृती आणि कला क्षेत्रातील इतर अनेक विषयांचा समावेश असे. &lt;ref&gt;P. Raja (2018), p. 47&lt;/ref&gt;

[[श्रीअरबिंदो सर्कल (नियतकालिक)|श्रीअरबिंदो सर्कल]] या नियतकालिकाचेही ते संपादक होते. &lt;ref&gt;K.D.Sethana (2010). On Sri Aurobindo's Savitri. Pondicherry: Clear Ray Trust. p. 278. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-81-87916-10-9&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;

== साहित्यिक लेखन ==
''मदर इंडियामधील'' त्यांच्या योगदानाव्यतिरिक्त, सेठना यांनी अधूनमधून इतर नियतकालिकांमध्ये लेख प्रकाशित केले आणि श्रीअरविंद आणि श्रीमाताजी, पूर्णयोग, कविता, विज्ञान, तत्त्वज्ञान, प्राचीन भारतीय इतिहास आणि इतर विषयांवर पन्नासहून अधिक पुस्तके लिहिली. ''लाइट अँड लाफ्टर'' या पुस्तकामध्ये त्यांची विनोदबुद्धी दिसून येते. &lt;ref&gt;P. Raja (2018), p.6, 65&lt;/ref&gt;

== निधन ==
२९ जून २०११ रोजी वयाच्या १०६ व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2004/12/06/stories/2004120600710300.htm|title=Celebrating a century: A genius celebrates his first hundred years|last=D.A.|date=6 December 2004|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20050412155052/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2004/12/06/stories/2004120600710300.htm|archive-date=12 April 2005|access-date=4 April 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;P. Raja (2018), p.66&lt;/ref&gt;

== साहित्य ==

* पी. राजा (2018), ''केडी सेठना'' . नवी दिल्ली, साहित्य अकादमी. {{ISBN|9788126052837}}

== आंशिक ग्रंथसूची ==

* ''लाइट अँड लाफ्टर'' 
* टॉक्स ऑन पोएट्री
* इंडिया अँड द वर्ल्ड सीन 
* द इंडिय&lt;nowiki/&gt;न स्पिरिट अँड द वर्&lt;nowiki/&gt;ल्डस फ्युचर 
* अल्टार अँड फ्लेम
* द मदर, पास&lt;nowiki/&gt;्ट - प्रेजेंट - फ्युचर
* ऑब्सक्यूर अँड द मिस्ट&lt;nowiki/&gt;िरियस
* द प्रोब्लेम ऑफ आर्यन ओरिजि&lt;nowiki/&gt;न्स  
* ओव्हरहेड पोए&lt;nowiki/&gt;ट्री
* द पासिंग ऑफ श्रीऑरो&lt;nowiki/&gt;बिंदो, १&lt;nowiki/&gt;९५१
* श्रीऑरोबिन्दो ऑन शेक्स&lt;nowiki/&gt;पियर  
* श्रीऑरोबिन्दो - द पोएट
* &lt;nowiki/&gt;द ऑब्स्क्युअर अँड द मिस्टीरियस : अ रिसर्च इन मल्लरमेज सिम्बोलिस्ट पोएट्री   
*  टेलहार्ड दे चार्डिन अँड श्री ऑरो&lt;nowiki/&gt;बिंदो  - अ फोकस ऑन फंडामेंटल्स, भारतीय विद्य&lt;nowiki/&gt;ा प्रकाशन, वाराणसी, १९७३
* द स्पिरिच्युॲलिटी ऑफ द  फ्युचर. 
* द व्हिजन अँड वर्क ऑफ श्रीऑरोबिंदो   
* &lt;nowiki/&gt;प्रॉब्लेम्स ऑफ एन्सिएंट इंडिया, २०००,&lt;nowiki/&gt; आदित्य प्रकाशन, न्यू दिल्ली,
* एन्सिएंट इंडिया इन अ&lt;nowiki/&gt; न्यू  लाईट, {{ISBN|978-8185179124}}

{{पूर्णयोग}}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://web.archive.org/web/20051104085917/http://www.sriaurobindosociety.org.in/feb05.htm श्री अरबिंदो सोसायटी वृत्तपत्र फेब्रुवारी 2005]
* द मिरॅक्युलस पॉवर ऑफ द सोल - अमल किरण, [[पाँडिचेरी]], क्रेग हॅमिल्टन [https://web.archive.org/web/20120611012237/http://www.auroville.com/Vijnana/spiritual/soulpower.htm यांच्याशी भेट]
* [https://archive.today/20040308144033/http://members.tripod.com/~ramkumaram/book.html सेठना यांच्या एका पुस्तकाची समीक्षा] 
* [https://www.boloji.com/articles/715/new-light-on-ancient-india प्राचीन भारतावर नवीन प्रकाश: केडी सेठना यांची ऐतिहासिक दृष्टी], 14-ऑगस्ट-2005, [https://www.boloji.com/articles/739/revolutionizing-ancient-historythe-case-of-israel-and-christianity क्रांतिकारक प्राचीन इतिहास: इस्रायल आणि ख्रिस्ती धर्माचे प्रकरण], 2-ऑक्टोबर-2005 प्रदीप भट्टाचार्य, बोलोजी, 4 एप्रिल 2013 रोजी प्राप्त
[[वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म]]
[[वर्ग:पारशी व्यक्ती]]
[[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय इतिहासकार]]</text>
      <sha1>ovub0oonkhbseq7uh6vh8n11cosg2n1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रेबेल विल्सन</title>
    <ns>0</ns>
    <id>346421</id>
    <revision>
      <id>2680225</id>
      <parentid>2567671</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T05:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21315" sha1="dm6249vmp9gtr4d5cgfhmdiw9k0t4wx" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''रेबेल मेलानी एलिझाबेथ विल्सन''' (जन्म '''मेलानी एलिझाबेथ बाउंड्स''' २ मार्च १९८०)&lt;ref name=&quot;ASIC2&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.smh.com.au/lifestyle/celebrity/ls-celebrity-news/rebel-wilsons-birth-date-revealed-in-asic-documents-20150519-gh5caq.html |title=Rebel Wilson's birth date revealed in ASIC documents |last=Aubusson |first=Kate |date=20 May 2015 |work=[[The Sydney Morning Herald]] |access-date=19 May 2015 |quote=Business records filed with the [[Australian Securities &amp; Investments Commission]] (ASIC) list the date of birth for a &quot;Rebel Melanie Elizabeth Wilson&quot; as March 2, 1980 |archive-date=5 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150805010414/http://www.smh.com.au/lifestyle/celebrity/ls-celebrity-news/rebel-wilsons-birth-date-revealed-in-asic-documents-20150519-gh5caq.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Miller&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.heraldsun.com.au/ipad/the-qa-with-actor-rebel-wilson/story-fn6bn9st-1226199246884 |title=The Q&amp;A with actor Rebel Wilson |last=Miller |first=Megan |date=19 November 2011 |work=[[Herald Sun]] |access-date=13 August 2013 |archive-date=28 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160728074722/http://www.heraldsun.com.au/ipad/the-qa-with-actor-rebel-wilson/story-fn6bn9st-1226199246884 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;In later years she adopted &quot;Rebel&quot;–a childhood nickname –as her first name and changed her surname to Wilson. She retained her first two given names as middle names.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;People 20 May 2015&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.people.com/article/rebel-wilson-age-name-melanie-elizabeth-bownds |title=Facts vs. Fibs: Rebel Wilson's Real Age is 35, Records Confirm |last=Fowler |first=Tara |date=20 May 2015 |work=[[People (magazine)|People]] |access-date=21 May 2015 |quote=The Australian Electoral Roll lists her real name as Melanie Elizabeth Bownds, though she later changed her last name to Wilson, as has been previously reported. Last year, however, she told The Australian Women's Weekly that her real name was in fact Rebel, and that Melanie and Elizabeth were middle names she went by at school to avoid being teased. |archive-date=20 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520215735/http://www.people.com/article/rebel-wilson-age-name-melanie-elizabeth-bownds |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;YouTube-2022-04-26-Yearbook-Photo&quot;&gt;{{cite web |author1=[[Jimmy Kimmel Live]] |title=Rebel Wilson on Being Cheeky in High School, Working in a Movie Theater &amp; Playing Handbells |url=https://www.youtube.com/watch?v=2JyBqFaH1x0 |via=[[YouTube]] |access-date=9 August 2022 |language=en |date=26 April 2022 |quote=(Yearbook Photograph Page) Rebel talks about visiting family back in Australia, working in a movie theater when she first came to Hollywood, going to an all-girls Christian high school, masterminding escapes to visit the neighboring boys school, her prom being a disaster, her new movie Senior Year on Netflix, and she plays handbells to the tune of Happy Birthday for Melania Trump’s 52nd. |archive-date=8 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808114317/https://www.youtube.com/watch?v=2JyBqFaH1x0 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; एक ऑस्ट्रेलियन अभिनेत्री, विनोदकार, लेखक, गायिका आणि निर्माता आहे. २००३ मध्ये ऑस्ट्रेलियन थिएटर फॉर यंग पीपलमधून पदवी घेतल्यानंतर, विल्सनने एसबीएस कॉमेडी मालिका ''पिझ्झा'' (२००३-२००७) मध्ये टॉलाच्या भुमीकेत काम करण्यास सुरुवात केली आणि नंतर स्केच कॉमेडी शो ''द वेज'' (२००६-०७) मध्ये दिसली. तिने ''बोगन प्राइड'' (२००८) ही म्युझिकल कॉमेडी मालिका लिहिली, निर्मिती केली आणि त्यात अभिनय केला. युनायटेड स्टेट्समध्ये गेल्यानंतर लवकरच, विल्सन २०११ मध्ये ''ब्राइड्समेड्स'' आणि ''ए फ्यू बेस्ट मेन या'' कॉमेडी चित्रपटांमध्ये दिसला.

२०१२ मध्ये, विल्सन ''व्हॉट टू एक्स्पेक्ट व्हेन यू आर एक्स्पेक्टिंग'', ''स्ट्रक बाय लाइटनिंग'' आणि ''बॅचलोरेट'' या कॉमेडी चित्रपटांमध्ये दिसली, ज्यामुळे ''व्हरायटी'' मासिकाने तिला &quot;२०१३ ची टॉप टेन कॉमिक्स&quot; असे नाव दिले. तिने म्युझिकल कॉमेडी ''पिच परफेक्ट''  मालीकेत (२०१२-२०१७) मध्ये फॅट एमीची भूमिका साकारली, ज्याने तिला अनेक पुरस्कार नामांकन आणि विजय मिळवून दिले, ज्यात सर्वोत्कृष्ट ब्रेकथ्रू परफॉर्मन्ससाठी एमटीव्ही मूव्ही अवॉर्ड आणि चॉइस मूव्ही अभिनेत्रीसाठी टीन चॉइस अवॉर्ड यांचा समावेश आहे. २०१६ मध्ये, ती ''हाऊ टू बी सिंगल'' आणि ''ग्रिम्सबी''  या चित्रपटांमध्ये दिसली.

विल्सनने ''सुपर फन नाईट'' (२०१३) मध्ये लिखाण केले आणि अभिनय देखील केला, जी एक दूरचित्रवाणी सिटकॉम होती जी [[अमेरिकन ब्रॉडकास्टिंग कंपनी|एबीसी]] वर  प्रसारित झाली. २०१९ मध्ये, तिने ''इजन्ट इट रोमँटिक'' यामध्ये पहिल्या मुख्य भूमिकेत काम केले. ''द हसल'' (२०१९) मध्ये तिने पेनी रस्टची भूमिका केली आणि ती [[ॲन हॅथवे]] सोबत दिसली. ''कॅट्स'' (२०१९) मध्ये तिने जेनीएनिडॉट्स म्हणून पात्र सादर केले जे [[टी.एस. इलियट|टी.एस. इलियटच्या]] कवितेवर आधारीत होते. ''[[जोजो रॅबिट]]'' (२०१९) या ड्रामा चित्रपटात फ्रौलिन रहमच्या भूमिकेसाठी, विल्सनला मोशन पिक्चरमधील कलाकारांच्या उत्कृष्ट कामगिरीसाठी स्क्रीन ॲक्टर्स गिल्ड पुरस्कारासाठी नामांकन मिळाले होते. २०२२ मध्ये, तिने [[नेटफ्लिक्स]] कॉमेडी चित्रपट ''सीनियर इयर'' मध्ये काम केले, ज्याची ती सह-निर्माता देखील होती.

== वैयक्तिक जीवन ==
रेबेल मेलानी एलिझाबेथ विल्सन यांचा जन्म २ मार्च १९८० रोजी [[सिडनी]], [[न्यू साउथ वेल्स]], ऑस्ट्रेलिया येथे झाला.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.biography.com/people/rebel-wilson-21187753|title=Rebel Wilson|date=9 March 2021|website=Biography.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622164530/https://www.biography.com/people/rebel-wilson-21187753|archive-date=22 June 2018|access-date=18 March 2016}}&lt;/ref&gt; तिचे पालक व्यावसायिकरित्या कुत्रे पाळतात.&lt;ref name=&quot;10things&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abc.net.au/news/2016-02-10/rebel-wilson-10-things-you-might-not-know/7152448|title=Rebel Wilson: 10 things you might not know about the Hollywood comedy queen|date=9 February 2016|website=ABC News (Australia)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220610181920/https://www.abc.net.au/news/2016-02-10/rebel-wilson-10-things-you-might-not-know/7152448|archive-date=10 June 2022|access-date=22 July 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MField&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Field|first=Melissa|url=http://www.dailytelegraph.com.au/lifestyle/sunday-magazine/winning-laughs-and-losing-weight/story-e6frf039-1226186071421|title=Winning Laughs and Losing Weight|date=6 November 2011|work=[[The Daily Telegraph (Sydney)|The Daily Telegraph]]|access-date=1 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718165558/https://www.dailytelegraph.com.au/lifestyle/winning-laughs-and-losing-weight/news-story/0fc280409cfd4695b0e3697b1c2e1139?nk=5a0b4d7937a1875ab512a58e60ba1965-1595091358|archive-date=18 July 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.theage.com.au/news/tv--radio/bboganvilleb-dont-mock-the-moccasins/2008/06/16/1213468329184.html|title=Don't be mocking the moccasins.|date=17 June 2008|work=[[The Age]]|access-date=24 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401052441/http://www.theage.com.au/news/tv--radio/bboganvilleb-dont-mock-the-moccasins/2008/06/16/1213468329184.html|archive-date=1 April 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; तिने १९९७ मध्ये तिने ९९.३ रँकिंग मिळवून, फूड टेक्नॉलॉजीमध्ये राज्यात द्वितीय क्रमांकासह तिचे उच्च माध्यमिक प्रमाणपत्र पूर्ण केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.boardofstudies.nsw.edu.au/ebos/static/OM_CM_1997_12_21870.htm|title=Food Technology 2 unit|website=[[Board of Studies]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809202449/https://www.boardofstudies.nsw.edu.au/ebos/static/OM_CM_1997_12_21870.htm|archive-date=9 August 2019|access-date=19 May 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abc.net.au/news/2016-02-10/rebel-wilson-10-things-you-might-not-know/7152448|title=10 things you might not know about Rebel Wilson|date=9 February 2016|publisher=Australian Broadcasting Corporation|language=en-AU|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210801143536/https://www.abc.net.au/news/2016-02-10/rebel-wilson-10-things-you-might-not-know/7152448|archive-date=1 August 2021|access-date=9 June 2021}}&lt;/ref&gt;

विल्सनला तीन भावंडे आहेत: बहिणी लिबर्टी आणि ॲनालिझ (ज्या &quot;अनार्ची&quot; नाव वापरतात) आणि एक भाऊ, जो &quot;रायट&quot; नाव वापरतो. &lt;ref name=&quot;MField&quot;/&gt;  &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.theguardian.com/australia-news/2017/jun/01/rebel-wilsons-siblings-argue-family-has-tradition-of-unusual-names-at-trial|title=Rebel Wilson's siblings argue family has tradition of 'unusual' names at trial|date=1 June 2017|work=[[द गार्डियन]]|access-date=8 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612144601/https://www.theguardian.com/australia-news/2017/jun/01/rebel-wilsons-siblings-argue-family-has-tradition-of-unusual-names-at-trial|archive-date=12 June 2018|url-status=live|agency=Australian Associated Press}}&lt;/ref&gt;

तिने न्यू साउथ वेल्स विद्यापीठात प्रवेश घेतला व २००९ मध्ये [[कला शाखेतील पदवी|बॅचलर ऑफ आर्ट्स]] (थिएटर आणि परफॉर्मन्स स्टडीज) आणि बॅचलर ऑफ लॉ पदवी मिळवली. तिने वकील होण्याची योजना आखली, परंतु अभिनय करण्यासाठी युनायटेड स्टेट्सला गेली.&lt;ref name=&quot;10things&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.arts.unsw.edu.au/alumni-supporters/alumni/leaders|title=Leaders|publisher=[[University of New South Wales]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518213516/https://www.arts.unsw.edu.au/alumni-supporters/alumni/leaders/|archive-date=18 May 2015|access-date=20 May 2015}}&lt;/ref&gt;

== वैयक्तिक जीवन ==
जुलै २०१५ मध्ये, विल्सनने अमेरिकन बंदुकी कायद्यांमध्ये कडकपणा आणन्याबाबत पाठिंबा दर्शविला.&lt;ref name=&quot;gunlaws&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Derschowitz|first=Jessica|date=25 July 2015|title=Rebel Wilson says America needs new gun laws after Lafayette theater shooting|url=https://www.ew.com/article/2015/07/25/rebel-wilson-lafayette-theater-shooting|magazine=[[Entertainment Weekly]]|access-date=27 July 2015}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gunlaws2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.skynews.com.au/culture/showbiz/celebrity/2015/07/26/rebel-wilson-condemns-us-gun-laws.html|title=Rebel Wilson condemns US gun laws|date=26 July 2015|work=[[Sky News Australia]]|access-date=27 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816165154/http://www.skynews.com.au/culture/showbiz/celebrity/2015/07/26/rebel-wilson-condemns-us-gun-laws.html|archive-date=16 August 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;gunlaws3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Noyes|first=Jenny|url=http://www.dailylife.com.au/dl-people/celebrity-news/rebel-wilson-speaks-out-about-gun-control-after-trainwreck-shooting-in-louisiana-20150725-gikcs8.html?eid=socialn%3Afac-14omn0013-optim-nnn%3Anonpaid-25062014-social_traffic-all-organicpost-nnn-smh-o&amp;campaign_code=nocode&amp;promote_channel=social_facebook|title=Rebel Wilson speaks out about gun control after 'Trainwreck' shooting in Louisiana|date=25 July 2015|work=Daily Life|access-date=27 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170914035147/http://www.dailylife.com.au/dl-people/celebrity-news/rebel-wilson-speaks-out-about-gun-control-after-trainwreck-shooting-in-louisiana-20150725-gikcs8.html?eid=socialn%3Afac-14omn0013-optim-nnn%3Anonpaid-25062014-social_traffic-all-organicpost-nnn-smh-o&amp;campaign_code=nocode&amp;promote_channel=social_facebook|archive-date=14 September 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; विल्सन ही [[नॅशनल फुटबॉल लीग|नॅशनल फुटबॉल लीगच्या]] [[लॉस एंजेलस रॅम्स|लॉस एंजेलस रॅम्सची]] चाहती आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/rebel-wilson-los-angeles-rams-nfl-draft-4174520/|title=Rebel Wilson on Her Newest Role: L.A. Rams Super Fan|date=28 April 2021|website=The Hollywood Reporter|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118040812/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/rebel-wilson-los-angeles-rams-nfl-draft-4174520/|archive-date=18 January 2023|access-date=17 January 2023}}&lt;/ref&gt; 

सप्टेंबर २०१२ पासून २०१५ पर्यंत विल्सन आणि तिचा ''ब्राइड्समेड्सचा'' सह-कलाकार, ब्रिटिश अभिनेता मॅट लुकास, वेस्ट हॉलीवूडमध्ये एकत्र राहत होते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.digitalspy.co.uk/showbiz/news/a403406/bridesmaids-rebel-wilson-matt-lucas-live-together-annoy-neighbours.html|title='Bridesmaids' Rebel Wilson, Matt Lucas live together, annoy neighbours|last=Wightman|first=Catriona|date=3 September 2012|website=Digital Spy|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130710054600/http://www.digitalspy.co.uk/showbiz/news/a403406/bridesmaids-rebel-wilson-matt-lucas-live-together-annoy-neighbours.html|archive-date=10 July 2013|access-date=17 January 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.bbc.co.uk/newsbeat/article/34384678/matt-lucas-on-rebel-wilson-moving-out-and-being-the-boss|title=Matt Lucas on Rebel Wilson moving out and being the boss|date=29 September 2015|work=BBC News|access-date=13 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160516011853/http://www.bbc.co.uk/newsbeat/article/34384678/matt-lucas-on-rebel-wilson-moving-out-and-being-the-boss|archive-date=16 May 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; नोव्हेंबर २०२२ मध्ये [[इन्स्टाग्राम|इन्स्टाग्रामवर]], तिने सरोगसीद्वारे जन्मलेली तिच्या पहिल्या मुलीच्या जन्माची घोषणा केली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://people.com/parents/rebel-wilson-welcomes-first-baby-daughter-royce-lillian/|title=Rebel Wilson Welcomes First Baby, Daughter Royce Lillian: 'Beautiful Miracle'|last=Slater|first=Georgia|date=7 November 2022|website=People|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221107171901/https://people.com/parents/rebel-wilson-welcomes-first-baby-daughter-royce-lillian/|archive-date=7 November 2022|access-date=7 November 2022}}&lt;/ref&gt; विल्सनने जून २०२२ मध्ये इंस्टाग्रामवर सार्वजनिकपणे [[लेस्बियन]] असल्याचे जाहिर केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://people.com/movies/rebel-wilson-reveals-new-romance-found-my-disney-princess/|title=Rebel Wilson Reveals the New Love in Her Life: I Found My 'Disney Princess'|last=VanHoose|first=Benjamin|last2=McNeil|first2=Liz|date=9 June 2022|website=[[People (magazine)|People]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220609200340/https://people.com/movies/rebel-wilson-reveals-new-romance-found-my-disney-princess/|archive-date=9 June 2022|access-date=9 June 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://twitter.com/RebelWilson/status/1627498750020313089|title=We said YES! #engaged|last=Wilson|first=Rebel|date=19 February 2023|via=Twitter|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230221175823/https://twitter.com/RebelWilson/status/1627498750020313089|archive-date=21 February 2023|access-date=21 February 2023}}&lt;/ref&gt;

तिने २०२० मध्ये {{Convert|60|lbs}} कमी करणे हे तिचे ध्येय बनवले आणि नोव्हेंबर २०२० पर्यंत तसे केले. विल्सनने सांगितले की ती कशी दिसते यावर तिला नेहमीच आत्मविश्वास होता, परंतु आता तिला तिचा आत्मविश्वास वाढलेला वाटतो.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.womenshealthmag.com/weight-loss/a30811784/rebel-wilson-weight-loss/|title=Rebel Wilson's 'Year Of Health' May Be Over, But She Looks Better Than Ever|last=Nied|first=Jennifer|date=1 June 2021|website=Women's Health|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609152424/https://www.womenshealthmag.com/weight-loss/a30811784/rebel-wilson-weight-loss/|archive-date=9 June 2021|access-date=9 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:शॉर्टी पुरस्कार विजेते]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]
[[वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म]]
[[वर्ग:ऑस्ट्रेलियन व्यक्ती]]</text>
      <sha1>dm6249vmp9gtr4d5cgfhmdiw9k0t4wx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मंजाल कुल्ली</title>
    <ns>0</ns>
    <id>346880</id>
    <revision>
      <id>2680230</id>
      <parentid>2655322</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T06:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3274" sha1="mdd42agbf3usx1c9efgumrb5dlb6ab6" xml:space="preserve">{{एकत्रीकरण|मंजल कुली (केरळमधील होळी)}}
'''मंजाल कुल्ली''' हा [[भारत]] देशाच्या [[केरळ]] राज्यातील [[होळी]] उत्सव आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=Cx_kDwAAQBAJ&amp;pg=PA318&amp;dq=manjal+kuli&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj5u-Gqyo6FAxWRia8BHbE2BcgQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&amp;q=manjal%20kuli&amp;f=false|title=SSC CPO Paper II Exam 2022 Prep Book {{!}} Recruitment of Sub-Inspector (SI) {{!}} 2000+ Solved Questions [10 Full-length Mock Tests]|last=Experts|first=EduGorilla Prep|date=2022-08-03|publisher=EduGorilla Community Pvt. Ltd.|language=en}}&lt;/ref&gt;

==स्वरूप==
केरळ मधील विशेषतः मल्याळी भाषिक गटातील सदस्यांचा हा विशेष सण मानला जातो. &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/RARE_TALES_OF_CREATION_PreYuga_SatYuga/MkefEQAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=holi+in+hampi&amp;pg=PT191&amp;printsec=frontcover|title=RARE TALES OF CREATION PreYuga &amp; SatYuga: SANATAN DHARMA: VOLUME 1|last=SANGHAVI|first=DR SONAL|date=2025-12-09|publisher=Notion Press|isbn=979-8-90089-918-3|language=en}}&lt;/ref&gt;मंदिरांच्या परिसरात , पारंपरिक वाद्यांच्या साथीने केले जाणारे लोकनृत्य हे या उत्सवाचे वैशिष्ट्य आहे. लोक एकमेकांवर पाणी उडवून, एकमेकांना हळद लावतात आणि होळीचा आनंद घेतात. हळदीचे पाणी उत्तर दिशेला शिंपडतात आणि दुर्गादेवीने राक्षसांवर मिळविलेल्या विजयाचा आनंद साजरा करतात.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=ta20EAAAQBAJ&amp;pg=PA5&amp;dq=manjal+kuli&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj5u-Gqyo6FAxWRia8BHbE2BcgQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=manjal%20kuli&amp;f=false|title=Holi Hai! - The Spring Festival of Colour|last=Srivastava|first=Geeta|publisher=Notion Press|isbn=979-8-88986-901-6|language=en}}&lt;/ref&gt;
गोश्रीपुरम थिरुमा या कोंकणी आणि कुदुंबी समुदायाच्या मंदिरात उत्सव साजरा करण्यासाठी या समुदायाचे बंधु भगिनी एकत्र येतात.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Dey|first=Panchali DeyPanchali|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/things-to-do/unique-holi-traditions-in-north-east-west-and-south-of-india/articleshow/62996908.cms|title=Unique Holi traditions in North, East, West and South of India|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
[[वर्ग:हिंदू धर्मातील सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:केरळमधील उत्सव]]</text>
      <sha1>mdd42agbf3usx1c9efgumrb5dlb6ab6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>जनकसूत्री कृत्रिम बुद्धीमत्ता</title>
    <ns>0</ns>
    <id>347788</id>
    <revision>
      <id>2680273</id>
      <parentid>2498354</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T11:16:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26153" sha1="o5h6yvtb8m9i65fzay8ikfzqerg8w4b" xml:space="preserve">{{बदल}}
'''जनक कृत्रिम बुद्धीमत्ता''' ( '''जनरेटिव्ह अेआई''', '''जेन अेआई''', &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gov.ca.gov/wp-content/uploads/2023/09/AI-EO-No.12-_-GGN-Signed.pdf|title=Executive Order N-12-23|last=Newsom, Gavin|last2=Weber, Shirley N.|date=September 6, 2023|publisher=Executive Department, State of California|access-date=September 7, 2023}}&lt;/ref&gt; किंवा '''GAI''' ) ही [[कृत्रिम बुद्धिमत्ता]] आहे जी जनरेटिव्ह मॉडेल्सचा वापर करून मजकूर, प्रतिमा, व्हिडिओ किंवा इतर दत्तांश तयार करण्यास सक्षम आहे, &lt;ref&gt;{{Cite arXiv|arxiv=2307.15208|class=eess.IV|first=Walter H. L.|last=Pinaya|first2=Mark S.|last2=Graham|title=Generative AI for Medical Imaging: extending the MONAI Framework}}&lt;/ref&gt; अनेकदा [[सूचना अभियांत्रिकी|सूचना]] प्रतिसाद म्हणून. &lt;ref name=&quot;nytimes&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nytimes.com/2023/01/27/technology/anthropic-ai-funding.html|title=Anthropic Said to Be Closing In on $300 Million in New A.I. Funding|last=Griffith|first=Erin|last2=Metz|first2=Cade|date=2023-01-27|website=[[The [[न्यू यॉर्क टाइम्स]]|access-date=2023-03-14}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bloomberg&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Lanxon|first=Nate|url=https://news.bloomberglaw.com/tech-and-telecom-law/a-cheat-sheet-to-ai-buzzwords-and-their-meanings-quicktake|title=A Cheat Sheet to AI Buzzwords and Their Meanings|last2=Bass|first2=Dina|last3=Davalos|first3=Jackie|date=March 10, 2023|work=Bloomberg News|location=|access-date=March 14, 2023}}&lt;/ref&gt; जनक कृत्रिम बुद्धीमत्ता प्रतिमाने त्यांच्या निविष्ट प्रशिक्षण डेटाचे नमुने आणि संरचना [[यंत्र शिक्षण|शिकतात]] आणि नंतर साम्य वैशिष्ट्ये असलेला नवीन दत्तांश तयार करतात. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Pasick|first=Adam|url=https://www.nytimes.com/article/ai-artificial-intelligence-glossary.html|title=Artificial Intelligence Glossary: Neural Networks and Other Terms Explained|date=2023-03-27|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2023-04-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://openai.com/research/generative-models|title=Generative models|last=Karpathy|first=Andrej|last2=Abbeel|first2=Pieter|date=2016-06-16|publisher=OpenAI|last3=Brockman|first3=Greg|last4=Chen|first4=Peter|last5=Cheung|first5=Vicki|last6=Duan|first6=Yan|last7=Goodfellow|first7=Ian|last8=Kingma|first8=Durk|last9=Ho|first9=Jonathan}}&lt;/ref&gt;

रूपांतरण -आधारित सखोल चेतनी संजाळ(डीप न्यूरल नेटवर्क), विशेषतः विशाल भाषा प्रतिमाने (LLM) मधील सुधारणांमुळे २०२० च्या दशकाच्या प्रारंभी जनक अेआई प्रणालींची अेआई वृद्धी सक्षम झाली. यामध्ये चॅटजीपीटी, कोपायलट, जेमिनी आणि अॅलअॅलएअॅमए सारखे चॅटबॉट्स, मजकूर-टू-प्रतिमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रतिमा निर्मिती प्रणाली जसे की स्टेबल डीफ्युझन, मिडजर्नी आणि डॉल-इ, आणि मजकूर-ते-दृकचित्र अेआई जनित्र जसे की सोरा यांचा सामावेश आहे. &lt;ref name=&quot;nytimes-gpt4&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Metz|first=Cade|url=https://www.nytimes.com/2023/03/14/technology/openai-gpt4-chatgpt.html|title=OpenAI Plans to Up the Ante in Tech's A.I. Race|date=2023-03-14|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2023-03-31}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite arXiv|arxiv=2201.08239 &lt;!--|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121025747/https://arxiv.org/abs/2201.08239 |archive-date=January 21, 2022 |access-date=June 12, 2022--&gt;|class=cs.CL|first=Romal|last=Thoppilan|first2=Daniel|last2=De Freitas|title=LaMDA: Language Models for Dialog Applications|date=January 20, 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nytimes.com/2022/10/21/technology/generative-ai.html|title=A Coming-Out Party for Generative A.I., Silicon Valley's New Craze|last=Roose|first=Kevin|date=2022-10-21|website=[[The [[न्यू यॉर्क टाइम्स]]|access-date=2023-03-14}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Metz|first=Cade|url=https://www.nytimes.com/2024/02/15/technology/openai-sora-videos.html|title=OpenAI Unveils A.I. That Instantly Generates Eye-Popping Videos|date=2024-02-15|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2024-02-16}}&lt;/ref&gt; ओपनअेआई, अॅन्थ्रोपिक, [[मायक्रोसॉफ्ट]], [[गूगल]], आणि बाइडू सारख्या कंपन्या तसेच असंख्य लहान कंपन्यांनी जनक अेआई प्रतिमाने विकसित केली आहेत. &lt;ref name=&quot;nytimes&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nytimes.com/2023/01/27/technology/anthropic-ai-funding.html|title=Anthropic Said to Be Closing In on $300 Million in New A.I. Funding|last=Griffith|first=Erin|last2=Metz|first2=Cade|date=2023-01-27|website=[[The [[न्यू यॉर्क टाइम्स]]|access-date=2023-03-14}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;economist1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.economist.com/business/2023/01/30/the-race-of-the-ai-labs-heats-up|title=The race of the AI labs heats up|date=2023-01-30|work=The Economist|access-date=2023-03-14}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://cloud.google.com/blog/products/ai-machine-learning/generative-ai-for-businesses-and-governments|title=Google Cloud brings generative AI to developers, businesses, and governments|last=Yang|first=June|last2=Gokturk|first2=Burak|date=2023-03-14}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
कृत्रिम बुद्धिमत्तेची शैक्षणिक शिस्त १९५६ मध्ये डार्टमाउथ महाविद्यालयात आयोजित केलेल्या संशोधन कार्यशाळेत स्थापित करण्यात आली होती आणि त्यानंतरच्या दशकांमध्ये प्रगती आणि आशावादाच्या अनेक लाटा अनुभवल्या आहेत. &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=AI: The Tumultuous Search for Artificial Intelligence.|last=Crevier|first=Daniel|publisher=BasicBooks|year=1993|isbn=0-465-02997-3|location=New York, New York|pages=109|language=en-us}}&lt;/ref&gt; त्याच्या स्थापनेपासून, क्षेत्रातील संशोधकांनी मानवी मनाचे स्वरूप आणि मानवासारख्या बुद्धिमत्तेसह कृत्रिम प्राणी निर्माण करण्याच्या परिणामांविषयी तात्विक आणि नैतिक तर्क मांडले आहेत; या मुद्द्यांचा पुरातन काळापासून पुराणकथा, काल्पनिक कथा आणि तत्त्वज्ञानाद्वारे शोध घेतला गेला आहे. &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=The Brain Makers: Genius, Ego, And Greed In The Quest For Machines That Think|last=Newquist|first=H. P.|publisher=Macmillan/SAMS|year=1994|isbn=978-0-672-30412-5|location=New York|pages=45–53|language=en-us}}&lt;/ref&gt; स्वचलित कलेची संकल्पना किमान [[हेलेनिस्टिक कालखंड|प्राचीन ग्रीक सभ्यतेच्या]] ऑटोमॅटा पर्यंतची आहे, जिथे डेडालस आणि अलेक्झांड्रियाचा हिरो सारख्या शोधकांना मजकूर लिहिण्यास, ध्वनी निर्माण करण्यास आणि संगीत वाजविण्यास सक्षम यंत्र सुरचित केलेले असल्याचे वर्णन केले गेले. &lt;ref&gt;{{Citation|accessdate=October 22, 2019|archivedate=January 13, 2018}}&lt;/ref&gt;  सृजनशील ऑटोमॅटन्सची परंपरा संपूर्ण इतिहासात भरभराटीला आली आहे, ज्याचे उदाहरण १८०० च्या दशकाच्या प्रारंभी तयार करण्यात आलेल्या मेलर्डेटच्या ऑटोमॅटनने दिले आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.fi.edu/en/history-resources/automaton|title=Maillardet's Automaton|last=kelinich|date=2014-03-08|website=The Franklin Institute|language=en|access-date=2023-08-24}}&lt;/ref&gt;

कृत्रिम बुद्धीमत्ता ही एक कल्पना २०व्या शतकाच्या मध्यापासून समाजाला मोहित करत आहे. या संकल्पनेची जगाला ओळख करून देणाऱ्या विज्ञान कल्पनेने त्याचा प्रारंभ झाला पण [[ॲलन ट्युरिंग]] या बहुपयोगी व्यक्तीला या संकल्पनेच्या व्यवहार्यतेविषयी आतुरता वाटेपर्यंत ही कल्पना पूर्णपणे वैज्ञानिक पद्धतीने दिसली नाही. ट्युरिंगचा १९५० चा अभूतपूर्व संशोधनपत्र, &quot; संगणक यंत्रे आणि बुद्धिमत्ता ,&quot; मानवी बुद्धिमत्तेप्रमाणेच यंत्राच्या तर्कांविषयी पायाभूत प्रश्न विचारला, ज्याने अेआई च्या संकल्पनात्मक पायाभरणीत महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. उच्च खर्चामुळे आणि संगणक आदेश संचयित करण्यास सक्षम नसल्यामुळे अेआई चा विकास सुरुवातीला फारसा वेगवान नव्हता. अेआई वर १९५६ च्या डार्टमाउथ अुन्हाळी संशोधन प्रकल्पादरम्यान हे बदलले जेथे अेआई संशोधनासाठी एक प्रेरणादायी हाक होती, ज्याने या क्षेत्रात दोन दशकांच्या त्वरित प्रगतीचा आदर्श ठेवला. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sitn.hms.harvard.edu/flash/2017/history-artificial-intelligence/|title=The History of Artificial Intelligence|last=Rockwell|first=Anyoha|date=2017-08-28|website=Science in the News|language=en-US|access-date=2023-12-08}}&lt;/ref&gt;

१९५० च्या दशकात अेआई ची स्थापना झाल्यापासून, कलाकार आणि संशोधकांनी कलात्मक कामे तयार करण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर केला आहे. १९७० च्या दशकाच्या प्रारंभी, हॅरोल्ड कोहेन चित्रे तयार करण्यासाठी कोहेन या संगणक प्रोग्रामने तयार केलेल्या आरोन् द्वारे तयार केलेल्या जनकसूत्री अेआई कार्यांची निर्मिती आणि प्रदर्शन करत होते. &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Bergen|first=Nathan|last2=Huang|first2=Angela|date=2023|title=A Brief History of Generative AI|url=https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/us/Documents/consulting/us-gen-ai-dichotomies.pdf|journal=Dichotomies: Generative AI: Navigating Towards a Better Future|issue=2|pages=4}}&lt;/ref&gt;

२०व्या शतकाच्या प्रारंभी रशियन गणितज्ञ [[आंद्रे मार्कोव्ह]] यांनी विकसित केल्यापासून मार्कोव्ह साखळ्यांचा वापर नैसर्गिक भाषांच्या प्रतिमानांसाठी केला जात आहे. मार्कोव्हने १९०६ मध्ये या विषयावर आपला पहिला शोधनिबंध प्रकाशित केला, &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=Markov Chains: From Theory to Implementation and Experimentation|last=Gagniuc|first=Paul A.|publisher=John Wiley &amp; Sons|year=2017|isbn=978-1-119-38755-8|location=USA, New Jersey|pages=2–8|language=en-us}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;GrinsteadSnell1997page4643&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/flooved3489|title=Introduction to Probability|last=Grinstead|first=Charles Miller|last2=Snell|first2=James Laurie|publisher=American Mathematical Society|year=1997|isbn=978-0-8218-0749-1|pages=[https://archive.org/details/flooved3489/page/n473 464]–466|language=en-us}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Bremaud2013pageIX3&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=jrPVBwAAQBAJ|title=Markov Chains: Gibbs Fields, Monte Carlo Simulation, and Queues|last=Bremaud|first=Pierre|date=9 March 2013|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-1-4757-3124-8|page=ix|archive-url=https://web.archive.org/web/20170323160437/https://books.google.com/books?id=jrPVBwAAQBAJ|archive-date=23 March 2017}}&lt;/ref&gt; आणि मार्कोव्ह साखळी वापरून ''युजेनी वनगिन'' या कादंबरीतील स्वर आणि व्यंजनांच्या पद्धतीचा विश्लेषण केले. एकदा मार्कोव्ह साखळी मजकूर कॉर्पसवर शिकल्यानंतर, ती नंतर सशक्य मजकूर जनित्र म्हणून वापरली जाऊ शकते. &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Hayes|first=Brian|date=2013|title=First Links in the Markov Chain|url=http://dx.doi.org/10.1511/2013.101.92|journal=American Scientist|volume=101|issue=2|pages=92|doi=10.1511/2013.101.92|issn=0003-0996}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Fine|first=Shai|last2=Singer|first2=Yoram|last3=Tishby|first3=Naftali|date=1998-07-01|title=The Hierarchical Hidden Markov Model: Analysis and Applications|journal=Machine Learning|language=en|volume=32|issue=1|pages=41–62|doi=10.1023/A:1007469218079|issn=1573-0565|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

[[यंत्र शिक्षण|यंत्र शिक्षणाचे]] क्षेत्र अनेकदा दत्तांश प्रतिमान आणि अनुमान लावण्यासाठी जनकसूत्री प्रतिमानांसह सांख्यिकीय प्रतिमाने वापरते. २००० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, सखोल शिक्षणाच्या उदयाने प्रतिमा वर्गीकरण, उच्चार ओळखणे, [[नैसर्गिक भाषा प्रक्रिया]] आणि इतर कार्यांमध्ये प्रगती आणि संशोधन केले. जनकसूत्री प्रतिमानीकरणाच्या अडचणीमुळे या युगातील चेतनी संजाळांना विशेषतः भेदभावी प्रतिमाने म्हणून प्रशिक्षित केले गेले. &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=Machine learning: discriminative and generative|last=Jebara|first=Tony|publisher=Springer Science &amp; Business Media|year=2012|volume=755}}&lt;/ref&gt;

२०१४ मध्ये, परिवर्तनात्मक स्वसंकेतक आणि जनकसूत्री प्रतिकूलात्मक संजाळासारख्या प्रगतीने प्रतिमांसारख्या क्लिष्ट दत्तांशासाठी, भेदभावाच्या विरुद्ध जनकसूत्री प्रतिमाने शिकण्यास सक्षम असलेले पहिले व्यावहारिक सखोल चेतनी संजाळ तयार केले. हे सखोल जनकसूत्री प्रतिमाने केवळ प्रतिमांसाठीच नव्हे तर संपूर्ण प्रतिमांसाठी वर्ग नावे निष्पन्न करणारे पहिले होते.

२०१७ मध्ये, ट्रान्सफॉर्मर संजाळाने जुन्या दीर्घ-लहान कालीन स्मरणशक्ती प्रतिमानांच्या तुलणेत जनकसूत्री प्रतिमानांमध्ये प्रगती सक्षम केली, &lt;ref&gt;{{Cite arXiv|arxiv=2303.04226|class=cs.AI|first=Yihan|last=Cao|first2=Siyu|last2=Li|title=A Comprehensive Survey of AI-Generated Content (AIGC): A History of Generative AI from GAN to ChatGPT|date=7 March 2023}}&lt;/ref&gt; ज्यामुळे २०१८ मध्ये जीपीटी-१ म्हणून ओळखले जाणारे पहिले जनकसूत्री पूर्व-प्रशिक्षित रूपांतरक (GPT) आले &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://github.com/openai/finetune-transformer-lm|title=finetune-transformer-lm|website=GitHub|access-date=2023-05-19}}&lt;/ref&gt; याचे अनुसरण २०१९ मध्ये जनकसूत्री पूर्व-प्रशिक्षित रूपांतरक-२(GPT-2) द्वारे केले गेले ज्याने पायाभूत प्रतिमाने म्हणून अनेक भिन्न कार्यांसाठी पर्यवेक्षणाशिवाय सामान्यीकरण करण्याची क्षमता प्रदर्शित केली. &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Radford, Alec; Wu, Jeffrey; Child, Rewon; Luan, David; Amodei, Dario; Sutskever, Ilya; others|year=2019|title=Language models are unsupervised multitask learners|journal=OpenAI Blog|volume=1|issue=8|pages=9}}&lt;/ref&gt;

2021 मध्ये, DALL-E, रूपांतरक-आधारित पिक्सेल जनकसूत्री प्रतिमान, त्यानंतर मिडजर्नी आणि स्टेबल डिफ्यूजनचे प्रकाशन नैसर्गिक भाषेच्या सुचनेमधून व्यावहारिक उच्च-गुणवत्तेच्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या कलेचा उदय झाला.

मार्च २०२३ मध्ये, जनकसूत्री पूर्व-प्रशिक्षित रूपांतरक-४(GPT-4) विमुचित झाला. मायक्रोसॉफ्ट संशोधनाच्या एका संघाने असा युक्तिवाद केला की &quot;याला कृत्रिम सामान्य बुद्धिमत्ता (एजीआय) प्रणालीची प्रारंभिक (अजूनही अपूर्ण) आवृत्ती म्हणून पाहिले जाऊ शकते&quot;. &lt;ref name=&quot;Bubeck-2023&quot;&gt;{{Cite arXiv|arxiv=2303.12712|class=cs.CL|first=Sébastien|last=Bubeck|first2=Varun|last2=Chandrasekaran|title=Sparks of Artificial General Intelligence: Early experiments with GPT-4|date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt; इतर विद्वानांनी विवाद केला आहे की GPT-4 या उंबरठ्यावर पोचते, जेनकसूत्री अेआईला २०२३ पर्यंत &quot;सामान्य मानवी बुद्धिमत्तेच्या आदर्शमानापर्यंत पोचण्यापासून अतिशय दूर&quot; म्हणाले. &lt;ref name=&quot;Schlagwein-2023&quot;&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Schlagwein|first=Daniel|last2=Willcocks|first2=Leslie|date=September 13, 2023|title=ChatGPT et al: The Ethics of Using (Generative) Artificial Intelligence in Research and Science|journal=Journal of Information Technology|volume=38|issue=2|pages=232–238|doi=10.1177/02683962231200411|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; २०२३ मध्ये, मेटा ने इमेजबाईंड नावाचे अेआई प्रतिमान अनुसृत केले जे मजकूर, प्रतिमा, दृकपट, उष्ण दत्तांश, ३डी दत्तांश, श्राव्य आणि मोशन मधील दत्तांश एकत्र करते जे अधिक अवगाहक जनकसूत्री अेआई आशयासाठी मुभा देईल अशी अपेक्षा आहे. &lt;ref&gt;https://www.engadget.com/metas-open-source-imagebind-ai-aims-to-mimic-human-perception-181500560.html&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.theverge.com/2023/5/9/23716558/meta-imagebind-open-source-multisensory-modal-ai-model-research&lt;/ref&gt;

== चिंता ==
जनकसूत्री कृत्रिम बुद्धीमत्तेच्या विकासामुळे शासन, व्यवसाय आणि व्यक्तींकडून चिंता वाढली आहे, परिणामी निषेध, कायदेशीर कारवाई, अेआई प्रयोग थांबवण्याचे आवाहन आणि अनेक शासनांच्या कृती. [[संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषद|संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषदाच्या]] जुलै २०२३ च्या ब्रीफिंगमध्ये, [[संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस|सरचिटणीस]] [[अँतोनियो गुतेरेस|अँटोनियो गुटेरेस यांनी]] सांगितले की &quot;जनकसूत्री अेआई मध्ये चांगल्या आणि वाईटाची मोठ्या प्रमाणात क्षमता आहे&quot;, की अेआई &quot;जागतिक विकासाला टर्बोचार्ज&quot; करू शकते आणि जागतिक स्तरावर $१० ते $१५ सहस्त्रकोटीचे योगदान देऊ शकते. २०३० पर्यंत अर्थव्यवस्था, पण त्याच्या दुर्भावयुक्त वापरामुळे &quot;मरण आणि विनाश, व्यापक आघात आणि अकल्पित प्रमाणात खोल मानसिक अवहानी होऊ शकते&quot;. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2023-07-18/secretary-generals-remarks-the-security-council-artificial-intelligence-bilingual-delivered-scroll-down-for-all-english|title=Secretary-General's remarks to the Security Council on Artificial Intelligence|date=18 July 2023|website=un.org|access-date=27 July 2023}}&lt;/ref&gt;

[[वर्ग:कृत्रिम बुद्धिमत्ता]]</text>
      <sha1>o5h6yvtb8m9i65fzay8ikfzqerg8w4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मुक्त व्यापार करार</title>
    <ns>0</ns>
    <id>350056</id>
    <revision>
      <id>2680157</id>
      <parentid>2653326</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43114" sha1="m6mq5zta0prul462neudv4h24buhy6l" xml:space="preserve">'''मुक्त व्यापार करार''' [[आंतरराष्ट्रीय कायदा|आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार]] सहकारी [[राज्य|राज्यांमध्ये]] [[मुक्त व्यापार क्षेत्र|मुक्त-व्यापार क्षेत्र]] तयार करण्यासाठी केलेला करार आहे. दोन प्रकारचे व्यापार करार आहेत: [[द्विपक्षीयवाद|द्विपक्षीय]] आणि [[बहुपक्षवाद|बहुपक्षीय]]. द्विपक्षीय व्यापार करार तेव्हा होतात जेव्हा दोन देश त्यांच्यातील [[व्यापार निर्बंध]] सैल करण्यास सहमत असतात, सामान्यत: व्यवसायाच्या संधींचा विस्तार करण्यासाठी. बहुपक्षीय व्यापार करार हे तीन किंवा अधिक देशांमधील करार आहेत आणि वाटाघाटी करणे आणि सहमत होणे सर्वात कठीण आहे.&lt;ref&gt;[https://www.edumaritime.net/icc-academy/free-trade-agreement-certificate-ftac-online Free Trade Agreement, ICC Academy]&lt;/ref&gt;

मुक्त व्यापार करार, व्यापार कराराचा एक प्रकार आहे, जो [[व्यापारातील अडथळे]] कमी करणे किंवा दूर करणे या उद्देशाने देश आयात आणि निर्यातीवर लादणारे [[दरपत्रक|शुल्क]] आणि शुल्क निर्धारित करतात, त्यामुळे [[आंतरराष्ट्रीय व्यापार|आंतरराष्ट्रीय व्यापाराला]] प्रोत्साहन मिळते.&lt;ref name=&quot;The Balance&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thebalance.com/free-trade-agreement-types-and-examples-3305897|title=3 Types of Free Trade Agreements and How They Work|website=The Balance|access-date=2019-03-24|archive-date=2017-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20170131030921/https://www.thebalance.com/free-trade-agreement-types-and-examples-3305897|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; असे करार सहसा &quot;प्राधान्य शुल्क उपचार प्रदान करणाऱ्या धड्यावर केंद्रीत असतात&quot;, परंतु त्यामध्ये &quot;गुंतवणूक, [[बौद्धिक संपदा]], [[सरकारी खरेदी]], [[तांत्रिक मानके]] आणि स्वच्छताविषयक आणि [[फायटोसॅनिटरी प्रमाणपत्र|फायटोसॅनिटरी]] समस्या यासारख्या क्षेत्रात [[व्यापार सुलभता|व्यापार सुलभीकरण]] आणि नियम बनविण्यावरील कलमांचा समावेश होतो&quot;.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://trade.ec.europa.eu/tradehelp/free-trade-agreements|title=Rules of origin under free-trade agreements|website=EC Trade Helpdesk|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507101515/https://trade.ec.europa.eu/tradehelp/free-trade-agreements|archive-date=2018-05-07|access-date=2019-06-06}}&lt;/ref&gt;

[[कस्टम युनियन|सीमाशुल्क संघटना]] आणि मुक्त-व्यापार क्षेत्रांमध्ये महत्त्वाचे भेद अस्तित्वात आहेत. दोन्ही प्रकारच्या [[ट्रेडिंग ब्लॉक|ट्रेडिंग ब्लॉकमध्ये]] अंतर्गत व्यवस्था असतात ज्या पक्षांनी आपापसात व्यापार उदार करण्यासाठी आणि सुलभ करण्यासाठी निष्कर्ष काढला. सीमाशुल्क संघटना आणि मुक्त-व्यापार क्षेत्रांमधील महत्त्वपूर्ण फरक म्हणजे तृतीय पक्षांकडे त्यांचा दृष्टिकोन. सीमाशुल्क युनियनला सर्व पक्षांनी गैर-पक्षांसोबतच्या व्यापाराच्या संदर्भात समान बाह्य शुल्क स्थापित करणे आणि राखणे आवश्यक आहे, तर मुक्त-व्यापार क्षेत्रातील पक्ष अशा आवश्यकतांच्या अधीन नाहीत. त्याऐवजी, त्यांना आवश्यक वाटेल त्याप्रमाणे ते गैर-पक्षांकडून आयातीवर लागू होणारी कोणतीही टॅरिफ व्यवस्था स्थापित आणि राखू शकतात.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Krueger|first=Anne|date=1995|title=Free Trade Agreements versus Customs Unions|url=https://www.nber.org/papers/w5084.pdf|journal=NBER Working Paper No. 5084|via=NBER.}}&lt;/ref&gt; सुसंवादित बाह्य शुल्काशिवाय मुक्त-व्यापार क्षेत्रात, [[व्यापार विक्षेपण|व्यापारातील विक्षेपणाचा]] धोका दूर करण्यासाठी, पक्ष [[मूळचे नियम|मूळच्या प्राधान्य नियमांची]] प्रणाली स्वीकारतील.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://findrulesoforigin.org/glossary/glossary_roo|title=Rules of Origin Facilitator|website=ITC|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623041241/http://findrulesoforigin.org/Glossary/Glossary_Roo|archive-date=2019-06-23|access-date=2019-06-06}}&lt;/ref&gt;

[[प्रशुल्क आणि व्यापार यासंबधी सर्वसाधारण करार|टॅरिफ आणि ट्रेडवरील सामान्य करार]] (गॅट-१९९४) ने मूळत: मुक्त-व्यापार करारांची व्याख्या केवळ [[व्यापारमाल|वस्तूंमधील]] व्यापार समाविष्ट करण्यासाठी केली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wto.org/english/tratop_e/region_e/regatt_e.htm|title=The basic rules for goods|website=WTO}}&lt;/ref&gt; [[सेवा (अर्थशास्त्र)|सेवांमधील]] व्यापाराचे उदारीकरण वाढविण्यासाठी समान उद्देशाने केलेल्या कराराला &quot;आर्थिक एकीकरण करार&quot; असे नाव देण्यात आले आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/26-gats_01_e.htm#articleV|title=General Agreement on Trade in Services|website=WTO}}&lt;/ref&gt; तथापि, व्यवहारात, हा शब्द आता राजकारणशास्त्र, मुत्सद्देगिरी आणि अर्थशास्त्रामध्ये केवळ वस्तूच नव्हे तर सेवा आणि अगदी [[भांडवली गुंतवणूक|गुंतवणुकीचा]] समावेश असलेल्या करारांचा संदर्भ देण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरला जातो. मुक्त व्यापार करार सारख्या आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूक करारांमध्ये पर्यावरणीय तरतुदी देखील सामान्य झाल्या आहेत.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Condon|first=Madison|date=2015-01-01|title=The Integration of Environmental Law into International Investment Treaties and Trade Agreements: Negotiation Process and the Legalization of Commitments|url=https://scholarship.law.bu.edu/faculty_scholarship/989|journal=Virginia Environmental Law Journal|volume=33|issue=1|pages=102}}&lt;/ref&gt;

==इतिहास==
[[ऑक्सफर्ड इंग्लिश डिक्शनरी|OED ने]] १८७७ च्या सुरुवातीला [[ऑस्ट्रेलियाची राज्ये व प्रदेश|ऑस्ट्रेलियन वसाहतींच्या]] संदर्भात &quot;मुक्त व्यापार करार&quot; या वाक्यांशाचा वापर केल्याची नोंद आहे. &lt;ref&gt;{{OED|free trade}}&lt;/ref&gt; डब्ल्यूटीओच्या [[जागतिक व्यापार संघटना|जागतिक व्यापार संघटनेनंतर]] - ज्याला काहींनी व्यापार चर्चेला प्रोत्साहन न देण्याचे अपयश मानले आहे, परंतु इतरांनी व्यापार युद्ध रोखण्यात यश मिळवले आहे - राज्यांनी मुक्त व्यापार करार पूर्ण करण्यासाठी पर्यायांचा अधिकाधिक शोध सुरू केला.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Nissen|first=A.|date=2022|title=Not That Assertive: The EU's Take on Enforcement of Labour Obligations in Its Free Trade Agreement with South Korea|journal=European Journal of International Law|volume=XX|issue=XX|pages=607–630|doi=10.1093/ejil/chac037|doi-access=free|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

==मुक्त व्यापार करारांचे कायदेशीर पैलू==
मुक्त व्यापार क्षेत्राची निर्मिती ही [[जागतिक व्यापार संघटना]] (WTO) मधील [[सर्वात अनुकूल राष्ट्र|मोस्ट फेव्हर्ड नेशन]] तत्त्वाला अपवाद मानली जाते कारण मुक्त-व्यापार क्षेत्रासाठी पक्षांनी एकमेकांना दिलेली प्राधान्ये त्यांच्या प्रवेश वचनबद्धतेच्या पलीकडे जातात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.meti.go.jp/english/report/data/2015WTO/02_01.pdf|title=Most-Favored-Nation Treatment Principle|website=METI}}&lt;/ref&gt; जरी गॅट चे कलम XXIV जागतिक व्यापार संघटना सदस्यांना मुक्त-व्यापार क्षेत्रे स्थापन करण्यास किंवा त्यांच्या स्थापनेसाठी आवश्यक अंतरिम करार स्वीकारण्याची परवानगी देत असले तरी, मुक्त-व्यापार क्षेत्रांच्या संदर्भात अनेक अटी आहेत, किंवा अंतरिम करार ज्यामुळे मुक्त-व्यापार क्षेत्रे तयार होतात.

सर्वप्रथम, अशा मुक्त-व्यापार क्षेत्रासाठी स्वाक्षरी करणाऱ्या पक्षांपैकी प्रत्येकाने सांभाळलेली कर्तव्ये आणि इतर नियम, जे असे मुक्त-व्यापार क्षेत्र तयार झाले तेव्हा लागू होते, अशा मुक्त-व्यापार क्षेत्रामध्ये गैर-पक्षांसोबतच्या व्यापारासाठी लागू होणार नाही. मुक्त-व्यापार क्षेत्राच्या निर्मितीपूर्वी समान स्वाक्षरी करणाऱ्या पक्षांमध्ये विद्यमान संबंधित कर्तव्ये आणि इतर नियमांपेक्षा जास्त किंवा अधिक प्रतिबंधात्मक. दुस-या शब्दात, मुक्त-व्यापार क्षेत्राची स्थापना त्याच्या सदस्यांना प्राधान्याने वागणूक देण्यासाठी [[जागतिक व्यापार संघटना]] कायद्यानुसार कायदेशीर आहे, परंतु मुक्त-व्यापार क्षेत्रातील पक्षांना क्षेत्र स्थापन होण्यापूर्वीच्या तुलनेत गैर-पक्षांशी कमी अनुकूल वागण्याची परवानगी नाही. कलम XXIV द्वारे निर्धारित केलेली दुसरी आवश्यकता म्हणजे मुक्त-व्यापार क्षेत्रातील सर्व व्यापारासाठी शुल्क आणि व्यापारातील इतर अडथळे दूर करणे आवश्यक आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/gatt47.pdf|title=General Agreement on Tariffs and Trade|website=WTO}}&lt;/ref&gt;

मुक्त-व्यापार क्षेत्र तयार करणारे मुक्त व्यापार करार बहुपक्षीय व्यापार प्रणालीच्या क्षेत्राबाहेर असतात. तथापि, जागतिक व्यापार संघटना सदस्यांनी नवीन मुक्त व्यापार करार पूर्ण केल्यावर सचिवालयाला सूचित करणे आवश्यक आहे आणि तत्त्वतः मुक्त व्यापार करारांचे मजकूर प्रादेशिक व्यापार करारावरील समितीच्या अंतर्गत पुनरावलोकनाच्या अधीन आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wto.org/english/tratop_e/region_e/regcom_e.htm|title=The Committee on Regional Trade Agreements|website=WTO}}&lt;/ref&gt; जरी मुक्त-व्यापार क्षेत्रामध्ये उद्भवणारे विवाद जागतिक व्यापार संघटना च्या विवाद निपटारा संस्थेमध्ये खटल्याच्या अधीन नसले तरी, &quot; जागतिक व्यापार संघटना पॅनेल त्यांचे पालन करतील आणि दिलेल्या प्रकरणात अधिकार क्षेत्राचा वापर करण्यास नकार देतील याची कोणतीही हमी नाही&quot;.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Todeschini-Marthe|first=Céline|date=2018|title=Dispute Settlement Mechanisms Under Free Trade Agreements and the WTO: Stakes, Issues and Practical Considerations: A Question of Choice?|url=http://www.kluwerlawonline.com/GTCJ2018044|journal=Global Trade and Customs Journal|volume=13|issue=9|pages=387–403|doi=10.54648/GTCJ2018044|via=Kluwer Law Online}}&lt;/ref&gt;

मुक्त व्यापार करार हा एक परस्पर करार आहे, ज्याला गॅट च्या XXIV कलमाने परवानगी दिली आहे. तर, विकसनशील आणि [[सर्वात कमी विकसित देश|अल्पविकसित देशांच्या]] बाजूने स्वायत्त व्यापार व्यवस्थांना १९७९ मध्ये (जीएटीटी) दर आणि व्यापारावरील सामान्य करारावर स्वाक्षरी करणाऱ्यांनी स्वीकारलेल्या ''विकसनशील देशांच्या भिन्न आणि अधिक अनुकूल उपचार, परस्परसंबंध आणि पूर्ण सहभागाच्या निर्णयाद्वारे'' परवानगी दिली आहे. &quot;क्लॉज सक्षम करणे&quot;). सामान्यीकृत प्रणाली ऑफ प्रेफरन्सेस साठी तो जागतिक व्यापार संघटना चा कायदेशीर आधार आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/enabling1979_e.htm|title=Enabling Clause 1979|website=WTO}}&lt;/ref&gt; मुक्त व्यापार करार आणि प्राधान्य व्यापार व्यवस्था (जागतिक व्यापार संघटना ने नाव दिल्याप्रमाणे) दोन्ही ''सर्वाधिक पसंतीचे राष्ट्र'' तत्त्वाचा अपमान मानले जातात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ptadb.wto.org/|title=Database on Preferential Trade Arrangements|website=WTO}}&lt;/ref&gt;

== मुक्त व्यापार करारांचे आर्थिक पैलू ==

===व्यापार वळवणे आणि व्यापार निर्मिती===

सर्वसाधारणपणे, ''[[व्यापार वळवणे|व्यापार वळवण्याचा]]'' अर्थ असा होतो की एफटीए क्षेत्राबाहेरील अधिक कार्यक्षम पुरवठादारांकडून व्यापाराला त्या क्षेत्रातील कमी कार्यक्षम पुरवठादारांकडे वळवेल. तर, ''व्यापार निर्मितीचा'' अर्थ असा आहे की मुक्त व्यापार करार क्षेत्र व्यापार तयार करतो जो अन्यथा अस्तित्वात नसतो. सर्व बाबतीत व्यापार निर्मितीमुळे देशाचे राष्ट्रीय कल्याण होईल.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://internationalecon.com/Trade/Tch110/T110-2A.php|title=International Trade Theory and Policy|last=Suvanovic|first=Steven|website=Internationalecon}}&lt;/ref&gt;

एफटीएच्या स्थापनेवर व्यापार निर्मिती आणि व्यापार वळवणे हे दोन्ही महत्त्वपूर्ण परिणाम आहेत. व्यापार निर्मितीमुळे खप जास्त किमतीच्या उत्पादकाकडून कमी किमतीच्या उत्पादकाकडे जाईल आणि त्यामुळे व्यापाराचा विस्तार होईल. याउलट, व्यापार वळवण्यामुळे क्षेत्राबाहेरील कमी किमतीच्या उत्पादकाकडून मुक्त व्यापार करार अंतर्गत उच्च किमतीच्या उत्पादकाकडे व्यापार हलविला जाईल.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.sanandres.esc.edu.ar/secondary/economics%20packs/international_economics/page_35.htm|title=Trade creation and trade diversion|access-date=2024-06-04|archive-date=2021-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020154939/http://www.sanandres.esc.edu.ar/secondary/economics%20packs/international_economics/page_35.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; अशा बदलामुळे मुक्त व्यापार करार अंतर्गत ग्राहकांना फायदा होणार नाही कारण ते स्वस्त आयात केलेल्या वस्तू खरेदी करण्याच्या संधीपासून वंचित आहेत. तथापि, अर्थशास्त्रज्ञांना असे आढळून आले आहे की व्यापार वळवल्याने नेहमीच एकूण राष्ट्रीय कल्याणाला हानी पोहोचत नाही: वळवलेल्या व्यापाराचे प्रमाण कमी असल्यास ते एकूण राष्ट्रीय कल्याण देखील सुधारू शकते.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Cheong|first=Juyoung|date=2010|title=Free Trade Area and Welfare:Is A Bigger Trade Diversion More Detrimental|url=http://www.etsg.org/ETSG2010/papers/Cheong.pdf|journal=ETSG 2010 Lausanne Twelfh Annual Conference|via=ETSG}}&lt;/ref&gt;

===सार्वजनिक वस्तू म्हणून मुक्त व्यापार करार===

एफटीए किती प्रमाणात [[सार्वजनिक चांगले (अर्थशास्त्र)|सार्वजनिक वस्तू]] मानले जाऊ शकतात याचे मूल्यमापन करण्याचा प्रयत्न अर्थशास्त्रज्ञांनी केला आहे. ते प्रथम मुक्त व्यापार करार चा एक महत्त्वाचा घटक संबोधित करतात, जी अंतःस्थापित न्यायाधीकरणाची प्रणाली आहे जी आंतरराष्ट्रीय व्यापार विवादांमध्ये मध्यस्थ म्हणून काम करते. हे व्यापार करारांमध्ये पुष्टी केल्यानुसार विद्यमान कायदे आणि आंतरराष्ट्रीय आर्थिक धोरणांसाठी स्पष्टीकरणाची शक्ती म्हणून काम करतात.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Mavroidis|first=Petros|date=2012|title=Free Lunches? WTO as Public Good, and the WTO's View of Public Goods|journal=European Journal of International Law|volume=23|issue=3|pages=731–742|doi=10.1093/ejil/chs055|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

दुसरा मार्ग ज्यामध्ये मुक्त व्यापार करार सार्वजनिक वस्तू मानल्या जातात ते त्यांच्या &quot;सखोल&quot; होण्याच्या विकसित होण्याच्या प्रवृत्तीशी जोडलेले आहेत. मुक्त व्यापार करारची खोली त्यात समाविष्ट असलेल्या संरचनात्मक धोरणांच्या जोडलेल्या प्रकारांचा संदर्भ देते. जुने व्यापारी सौदे &quot;उथळ&quot; मानले जातात कारण ते कमी क्षेत्रे (जसे की टॅरिफ आणि कोटा) कव्हर करतात, अलीकडे निष्कर्ष काढलेले करार सेवांपासून ते ई-कॉमर्स आणि [[डेटा स्थानिकीकरण|डेटा लोकॅलायझेशनपर्यंत]] इतर अनेक क्षेत्रांना संबोधित करतात. पक्ष नसलेल्या लोकांच्या तुलनेत एफटीएमधील पक्षांमधील व्यवहार तुलनेने स्वस्त असल्याने, एफटीए पारंपारिकपणे [[बहिष्कृतता|वगळण्यायोग्य]] असल्याचे आढळले आहे. आता सखोल व्यापार सौद्यांमुळे नियामक सामंजस्य वाढेल आणि गैर-पक्षांसोबत व्यापार प्रवाह वाढेल, त्यामुळे मुक्त व्यापार करार फायद्यांची वगळण्याची क्षमता कमी होईल, नवीन पिढीचे मुक्त व्यापार करार सार्वजनिक वस्तूंची आवश्यक वैशिष्ट्ये प्राप्त करत आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://voxeu.org/article/trade-effects-deep-agreements|title=Deep trade agreements as public goods|last=Mattoo, Aaditya|last2=Mulabdic, Alen|date=12 October 2017|website=Vox CEPR Policy Portal|last3=Ruta, Michele}}&lt;/ref&gt;

=== पात्रता ===
[[कस्टम युनियन|कस्टम युनियनच्या]] विपरीत, मुक्त व्यापार करार मधील पक्ष सामान्य बाह्य टॅरिफ राखत नाहीत, याचा अर्थ ते सदस्य नसलेल्यांच्या संदर्भात भिन्न सीमा शुल्क तसेच इतर धोरणे लागू करतात. हे वैशिष्ट्य सर्वात कमी बाह्य दरांसह बाजारात प्रवेश करून मुक्त व्यापार करार अंतर्गत गैर-पक्षीय प्राधान्ये फ्री-राइडिंग करण्याची शक्यता निर्माण करते. अशा जोखमीमुळे एफटीए अंतर्गत प्राधान्यांसाठी पात्र मूळ वस्तू निश्चित करण्यासाठी नियम लागू करणे आवश्यक आहे, ही गरज सीमाशुल्क युनियनच्या स्थापनेनंतर उद्भवत नाही.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainers/rules-origin|title=Rules of Origin|date=6 February 2018|website=Institute for Government}}&lt;/ref&gt; मुळात, किमान प्रमाणात प्रक्रियेची आवश्यकता असते ज्यामुळे मालामध्ये 'भरीव परिवर्तन' होते जेणेकरून ते मूळ मानले जाऊ शकतात. 'प्राधान्य व्यापार करार' मध्ये कोणता माल उत्पन्न होत आहे हे परिभाषित केल्याने, उत्पन्न आणि उत्पत्त नसल्या मालमध्ये फरक [[मूळचे नियम|करण्याचे प्राधान्य नियम]] : मुक्त व्यापार करार द्वारे नियोजित करण्यात आलेल्या प्रेफरन्शियल टॅरिफसाठी फक्त पूर्वीचेच पात्र असतील, नंतरचे 'सर्वाधिक पसंतीचे राष्ट्र' आयात शुल्क भरणे आवश्यक आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2017/608797/EPRS_BRI%282017%29608797_EN.pdf|title=Customs unions and FTAs Debate with respect to EU neighbours|website=EU Parliament Policy Briefing}}&lt;/ref&gt;

हे लक्षात घेतले जाते की उत्पत्ति निकषांसाठी पात्रतेमध्ये, एफटीएच्या आत आणि बाहेरील इनपुटमध्ये एक भिन्नता उपचार आहे. सामान्यत: एका एफटीए पक्षामध्ये उद्भवणारे इनपुट दुसऱ्या पक्षातील उत्पादन प्रक्रियेत अंतर्भूत केले असल्यास ते दुसऱ्या पक्षामध्ये उद्भवलेले मानले जातील. काहीवेळा, एका पक्षामध्ये उद्भवणारा उत्पादन खर्च देखील दुसऱ्या पक्षामध्ये उद्भवणारा खर्च मानला जातो. [[मूळचे नियम|मूळच्या प्राधान्य नियमांमध्ये]], अशी भिन्नता उपचार सामान्यत: संचय किंवा संचय तरतुदीमध्ये प्रदान केली जाते. असे कलम वर नमूद केलेल्या मुक्त व्यापार करारच्या व्यापार निर्मिती आणि व्यापार वळवण्याच्या परिणामांचे स्पष्टीकरण देते, कारण मुक्त व्यापार करारमधील पक्षाला दुसऱ्या पक्षामध्ये उद्भवणारे इनपुट वापरण्यास प्रोत्साहन असते जेणेकरून त्यांची उत्पादने मूळ स्थितीसाठी पात्र ठरू शकतील.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.wcoomd.org/-/media/wco/public/global/pdf/topics/origin/instruments-and-tools/reference-material/170130-b_comparative-study-on-pref_roo_master-file_final-20_06_2017.pdf?la=en|title=Comparative Study on Preferential Rules of Origin|website=WCO}}&lt;/ref&gt;

== मुक्त व्यापार करारा वर डेटाबेस ==
''आंतरराष्ट्रीय व्यापार केंद्राच्या'' मार्केट ऍक्सेस मॅपद्वारे प्रदान केलेला [[व्यापार करार|व्यापार करारावरील]] डेटाबेस. सध्या शेकडो एफटीए अंमलात असल्याने आणि वाटाघाटी केल्या जात असल्याने (आयटीसीच्या नियमांनुसार सुमारे ८००,नॉन-परस्पर व्यापार व्यवस्था देखील मोजणे), व्यवसाय आणि धोरण-निर्मात्यांनी त्यांच्या स्थितीचा मागोवा ठेवणे महत्त्वाचे आहे. राष्ट्रीय, प्रादेशिक किंवा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मुक्त व्यापार करारांच्या अनेक डिपॉझिटरीज उपलब्ध आहेत. काही महत्त्वाच्या गोष्टींमध्ये लॅटिन अमेरिकन इंटिग्रेशन असोसिएशन द्वारे तयार केलेल्या लॅटिन अमेरिकन मुक्त व्यापार करारावरील डेटाबेस,&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.aladi.org/sitioAladi/index.html|title=Aladi Acuerdos|website=Latin American Integration Association|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203192754/http://www2.aladi.org/sitioAladi/index.html|archive-date=2020-12-03|access-date=2019-06-06}}&lt;/ref&gt; आशियाई देशांची माहिती करार प्रदान करणारा आशियाई प्रादेशिक एकीकरण केंद्र द्वारे राखलेला डेटाबेस,&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://aric.adb.org/fta-country|title=Free Trade Agreements|website=Asian Regional Integration Centre}}&lt;/ref&gt; आणि युरोपियन युनियनच्या मुक्त व्यापार वाटाघाटी आणि करारांवर पोर्टल.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ec.europa.eu/trade/policy/countries-and-regions/negotiations-and-agreements/|title=Negotiations and agreements|website=European Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190611130834/http://ec.europa.eu/trade/policy/countries-and-regions/negotiations-and-agreements/|archive-date=2019-06-11|access-date=2019-06-06}}&lt;/ref&gt;

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर, धोरण-निर्माते आणि व्यवसायांसाठी आंतरराष्ट्रीय संस्थांनी विकसित केलेले दोन महत्त्वाचे मुक्त-प्रवेश डेटाबेस आहेत:

== जागतिक व्यापार संघटने ची प्रादेशिक व्यापार करार माहिती प्रणाली ==

जागतिक व्यापार संघटना सदस्यांना त्यांचे मुक्त व्यापार करार सचिवालयाला सूचित करणे बंधनकारक असल्याने, हा डेटाबेस मुक्त व्यापार करारांवरील माहितीच्या सर्वात अधिकृत स्त्रोतावर आधारित आहे (ज्याला जागतिक व्यापार संघटना भाषेत प्रादेशिक व्यापार करार म्हणून संबोधले जाते). डेटाबेस वापरकर्त्यांना देशाद्वारे किंवा विषयानुसार (वस्तू, सेवा किंवा वस्तू आणि सेवा) जागतिक व्यापार संघटना ला सूचित केलेल्या व्यापार करारांची माहिती मिळविण्याची परवानगी देतो. हा डेटाबेस वापरकर्त्यांना अंमलात असलेल्या सर्व करारांची अद्ययावत सूची प्रदान करतो, तथापि, जागतिक व्यापार संघटना ला सूचित न केलेले गहाळ असू शकतात. हे या करारांवरील आकडेवारीसह अहवाल, तक्ते आणि आलेख आणि विशेषतः प्राधान्य दर विश्लेषण देखील प्रदर्शित करते. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://rtais.wto.org/ui/PublicMaintainRTAHome.aspx|title=Regional Trade Agreements Information System|website=WTO}}&lt;/ref&gt;

== आंतरराष्ट्रीय व्यापार केंद्रचा बाजार प्रवेश नकाशा ==

मार्केट ऍक्सेस मॅप [[आंतरराष्ट्रीय व्यापार केंद्र]] (ITC) द्वारे व्यवसाय, सरकार आणि संशोधकांना मार्केट ऍक्सेस समस्यांमध्ये सुविधा देण्याच्या उद्देशाने विकसित करण्यात आला आहे. डेटाबेस, ऑनलाइन टूल मार्केट ऍक्सेस मॅपद्वारे दृश्यमान आहे, सर्व सक्रिय व्यापार करारांमधील टॅरिफ आणि नॉन-टेरिफ अडथळ्यांवरील माहिती समाविष्ट करते, ते अधिकृतपणे जागतिक व्यापार संघटना ला सूचित केलेल्यांपुरते मर्यादित नाही. हे गैर-प्राधान्यिक व्यापार करारांवर डेटा देखील दस्तऐवज करते (उदाहरणार्थ, प्राधान्य योजनांची सामान्यीकृत प्रणाली). २०१९ पर्यंत, मार्केट ऍक्सेस मॅपने मजकूर करार आणि त्यांच्या मूळ नियमांचे डाउनलोड करण्यायोग्य दुवे प्रदान केले आहेत. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.macmap.org/|title=Market Access Map|website=ITC}}&lt;/ref&gt; या वर्षी येणाऱ्या मार्केट ऍक्सेस मॅपची नवीन आवृत्ती संबंधित कराराच्या पृष्ठांना थेट वेब लिंक प्रदान करेल आणि स्वतःला इतर '''आंतरराष्ट्रीय व्यापार केंद्र''' च्या टूल्सशी, विशेषतः मूळ फॅसिलिटेटरच्या नियमांशी जोडेल. हे एक अष्टपैलू साधन बनण्याची अपेक्षा आहे जे उद्यमांना मुक्त व्यापार करार समजून घेण्यात आणि या करारांतर्गत मूळ आवश्यकतांसाठी पात्रता प्राप्त करण्यास मदत करते'''. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://findrulesoforigin.org/|title=Rules of Origin Facilitator|website=ITC}}&lt;/ref&gt;'''

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* [http://rtais.wto.org/UI/PublicSearchByMemberResult.aspx?MemberCode=918&amp;lang=1&amp;redirect=1 WTO ची RTA माहिती प्रणाली]
* [https://www.macmap.org/Default.aspx ITC चा मार्केट ऍक्सेस मॅप]   {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190605163211/https://www.macmap.org/Default.aspx}}
* [http://findrulesoforigin.org/ आयटीसीचे मूळ फॅसिलिटेटरचे नियम]
* [https://wits.worldbank.org/gptad.html जागतिक बँकेचा ग्लोबल प्रेफरेंशियल ट्रेड डेटाबेस]
* [http://www.aladi.org/sitioAladi/index.html लॅटिन अमेरिकन इंटिग्रेशन असोसिएशन] 2020-12-03   {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203192754/http://www2.aladi.org/sitioAladi/index.html}}
* [http://www.bilaterals.org/ द्विपक्षीय]
* [https://aric.adb.org/fta-country आशियाई प्रादेशिक एकीकरण केंद्र]
* [http://www.sice.oas.org/ अमेरिकन स्टेट्स फॉरेन ट्रेड इन्फॉर्मेशन सिस्टम]

[[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय व्यापार]]
[[वर्ग:मुक्त व्यापार करार]]</text>
      <sha1>m6mq5zta0prul462neudv4h24buhy6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>व्यापार करार</title>
    <ns>0</ns>
    <id>350074</id>
    <revision>
      <id>2680267</id>
      <parentid>2653325</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T10:51:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23601" sha1="pct3pfvv5yqv55fvdz44n8ds31r5yxf" xml:space="preserve">'''व्यापार करार''' हा एक विस्तृत कर, दर आणि व्यापार [[करार]] आहे ज्यामध्ये अनेकदा [[भांडवली गुंतवणूक|गुंतवणूक]] हमी समाविष्ट असतात. जेव्हा दोन किंवा अधिक देश एकमेकांशी व्यापार करण्यास मदत करणाऱ्या अटींवर सहमत असतात तेव्हा ते अस्तित्वात असते. सर्वात सामान्य व्यापार करार हे [[प्राधान्य व्यापार क्षेत्र|प्राधान्य]] आणि [[मुक्त व्यापार क्षेत्र|मुक्त व्यापाराचे]] प्रकार आहेत, जे स्वाक्षरी करणाऱ्यांमध्ये [[व्यापार|व्यापार केलेल्या]] वस्तूंवरील [[आयात मालावरील जकात|शुल्क]], ([[आयात कोटा|कोटा]]-आयात कोटा)आणि इतर [[व्यापार अडथळा|व्यापार निर्बंध]]/अडथळा कमी करण्यासाठी (किंवा दूर करण्यासाठी) निष्कर्ष काढले जातात.

औपचारिक व्यापार करारांचा तर्क असा आहे की ते कोणत्या गोष्टींवर सहमत आहेत याची रूपरेषा देतात आणि करारामध्ये सेट केलेल्या नियमांपासून विचलनासाठी शिक्षा निर्दिष्ट करतात. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Grossman|first=Gene M.|date=March 2016|title=The Purpose of Trade Agreements|journal=NBER Working Paper No. 22070|doi=10.3386/w22070|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; त्यामुळे व्यापार करारामुळे गैरसमज होण्याची शक्यता कमी होते आणि फसवणुकीला शिक्षा होईल असा विश्वास दोन्ही बाजूंना निर्माण होतो; यामुळे दीर्घकालीन सहकार्याची शक्यता वाढते. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; आंतरराष्ट्रीय संस्था, जसे की [[आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी|आंतराष्ट्रीय नाणे निधी]], करारांच्या अनुपालनावर लक्ष ठेवून आणि उल्लंघनाच्या तिसऱ्या देशांना अहवाल देऊन सहकार्यास प्रोत्साहन देऊ शकते. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; [[व्यापारात नॉन-टेरिफ अडथळे|नॉन-टेरिफ अडथळे]] शोधण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय एजन्सीद्वारे देखरेखीची आवश्यकता असू शकते, जे व्यापार अडथळे निर्माण करण्याचा प्रच्छन्न प्रयत्न आहेत. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

व्यापार करार हे वारंवार राजकीयदृष्ट्या वादग्रस्त असतात, कारण ते एकमेकांच्या विरोधात झालेल्या करारातील विजेते आणि पराभूतांना अडचणीत आणू शकतात. टॅरिफ कमी करण्याच्या त्यांच्या तरतुदींशिवाय, आधुनिक मुक्त व्यापार करारांमधील वादग्रस्त मुद्दे बौद्धिक संपदा नियम, कामगार हक्क, &lt;ref name=&quot;IP&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Surowiecki|first=James|url=https://www.newyorker.com/magazine/2007/05/14/exporting-i-p|title=Exporting I.P.|date=7 May 2007|work=The New Yorker|access-date=10 February 2023}}&lt;/ref&gt; आणि पर्यावरण आणि सुरक्षा नियमांसारख्या मुद्द्यांवर [[मानकीकरण|नियामक सामंजस्याभोवती]] फिरू शकतात. &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Kim|first=Rakhyun E.|last2=Morin|first2=Jean-Frédéric|date=2021|title=Massive Institutional Structures in Global Governance|url=https://doi.org/10.1162/glep_a_00604|journal=Global Environmental Politics|volume=21|issue=3|pages=26–48|doi=10.1162/glep_a_00604|issn=1526-3800}}&lt;/ref&gt; [[मुक्त व्यापार|मुक्त व्यापाराद्वारे]] कार्यक्षमता आणि आर्थिक नफा वाढवणे हे एक सामान्य ध्येय आहे.

[[जागतिकीकरण विरोधी मोहिम|जागतिकीकरणविरोधी चळवळ]] जवळजवळ व्याख्येनुसार व्यापार करारांना विरोध करते, जरी त्या चळवळीतील काही गट सामान्यत: सहयोगी असतात, जसे की डावे पक्ष, [[वाजवी व्यापार]] किंवा सुरक्षित व्यापार तरतुदींना समर्थन देऊ शकतात जे [[जागतिकीकरण|जागतिकीकरणाचे]] वास्तविक आणि समजलेले दुष्परिणाम कमी करतात. टीकेला प्रत्युत्तर म्हणून, व्यापार उदारीकरणाची नकारात्मक बाह्यता कमी करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या उपाययोजनांसह मुक्त व्यापार करार वाढत्या प्रमाणात होत आहेत. &lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Laurens|first=Noémie|last2=Winkler|first2=Christian|last3=Dupont|first3=Cédric|date=2024|title=Sweetening the liberalization pill: flanking measures to free trade agreements|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09692290.2024.2337193|journal=Review of International Political Economy|language=en|doi=10.1080/09692290.2024.2337193|issn=0969-2290}}&lt;/ref&gt;

=='''व्यापार करारांचे वर्गीकरण'''==

स्वाक्षरी करणाऱ्यांची संख्या आणि प्रकारानुसार-

तीन वेगवेगळ्या प्रकारचे व्यापार करार आहेत. पहिला म्हणजे ''एकतर्फी'' व्यापार करार, &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.thebalance.com/unilateral-trade-agreements-definition-examples-3305904|title=See Why Afghan Rugs Cost You More Today Than a Year Ago|work=[[The Balance (website)|The Balance]]|language=en|access-date=2018-03-26|archive-date=2018-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327023623/https://www.thebalance.com/unilateral-trade-agreements-definition-examples-3305904|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; जेव्हा एखाद्या देशाला काही निर्बंध लागू केले जावेत असे वाटते परंतु इतर कोणत्याही देशांना ते लादू नये असे वाटते तेव्हा असे होते. हे देशांना [[व्यापार निर्बंध|व्यापार निर्बंधांचे]] प्रमाण कमी करण्यास देखील अनुमती देते. हे देखील असे काहीतरी आहे जे वारंवार घडत नाही आणि देशाला हानी पोहोचवू शकते.

दुसरा प्रकार '''द्विपक्षीय व्यापार करार''' आहे, जेव्हा दोन पक्षांनी स्वाक्षरी केली असेल, जिथे प्रत्येक पक्ष एक देश (किंवा इतर [[सीमाशुल्क क्षेत्र|सीमाशुल्क प्रदेश]] ), [[व्यापार गट]] किंवा देशांचा अनौपचारिक गट (किंवा इतर सीमाशुल्क प्रदेश) असू शकतो. दोन्ही देश व्यवसायांना मदत करण्यासाठी त्यांचे व्यापार निर्बंध सैल करतात, जेणेकरून ते वेगवेगळ्या देशांमध्ये अधिक चांगल्या प्रकारे समृद्ध होऊ शकतील. हे निश्चितपणे कर कमी करण्यास मदत करते आणि त्यांना त्यांच्या व्यापार स्थितीबद्दल संभाषण करण्यास मदत करते. सहसा, हे कमी झालेल्या घरगुती उद्योगांभोवती फिरते. मुख्यतः उद्योग ऑटोमोटिव्ह, तेल किंवा अन्न उद्योगांच्या अंतर्गत येतात. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.thebalance.com/what-are-bilateral-trade-agreements-pros-cons-and-list-3305911|title=Top 12 U.S. Bilateral Trade Agreements|work=The Balance|language=en|access-date=2018-03-26|archive-date=2022-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902165637/https://www.thebalance.com/what-are-bilateral-trade-agreements-pros-cons-and-list-3305911|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=='''भौगोलिक प्रदेशानुसार'''==

हे एका विशिष्ट क्षेत्रातील देशांमधील आहेत. सर्वात शक्तिशाली देशांमध्ये भौगोलिक क्षेत्रात एकमेकांच्या जवळ असलेले काही देश समाविष्ट आहेत. &lt;ref name=&quot;The Balance&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.thebalance.com/u-s-regional-trade-agreements-3306275|title=What Trade Agreements Do We Have With Our Neighbors?|work=The Balance|language=en|access-date=2018-04-16|archive-date=2022-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220813120304/https://www.thebalance.com/u-s-regional-trade-agreements-3306275|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; या देशांमध्ये अनेकदा समान इतिहास, लोकसंख्याशास्त्र आणि आर्थिक उद्दिष्टे असतात.

[[उत्तर अमेरिकन मुक्त व्यापार करार]] १ जानेवारी १९८९ रोजी युनायटेड स्टेट्स, कॅनडा आणि मेक्सिको यांच्यात स्थापन झाला. हा करार उत्तर अमेरिकेतील टॅरिफ अडथळे कमी करण्यासाठी तयार करण्यात आला होता.

[[युरेशियन इकॉनॉमिक युनियन]] ची स्थापना २०१५ मध्ये झाली आणि सध्या पाच सदस्य देश आहेत: आर्मेनिया, बेलारूस, कझाकस्तान, किर्गिस्तान आणि रशिया. हे त्याच्या सदस्य राष्ट्रांमध्ये आर्थिक एकात्मता वाढवण्यासाठी आणि प्रदेशातील आर्थिक वाढीला चालना देण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे. &lt;ref&gt;Eurasian Economic Union. (2020). Retrieved from https://www.eaeunion.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213213612/http://eaeunion.org/ |date=2024-02-13 }}&lt;/ref&gt;

[[आसियान|दक्षिणपूर्व आशियाई राष्ट्रांची संघटना]] १९६७ मध्ये इंडोनेशिया, मलेशिया, फिलीपिन्स, सिंगापूर आणि थायलंड या देशांदरम्यान स्थापन झाली. राजकीय भागीदारीला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि संपूर्ण प्रदेशात आर्थिक स्थिरता राखण्यासाठी याची स्थापना करण्यात आली. &lt;ref name=&quot;The Balance2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.thebalance.com/u-s-regional-trade-agreements-3306275|title=What Trade Agreements Do We Have With Our Neighbors?|work=The Balance|language=en|access-date=2018-04-16|archive-date=2022-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220813120304/https://www.thebalance.com/u-s-regional-trade-agreements-3306275|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=='''एकत्रीकरणाच्या पातळीनुसार'''==

व्यापार करार विविध आहेत; काही अत्यंत क्लिष्ट ( [[युरोपियन संघ|युरोपियन युनियन]] ), तर काही कमी गहन आहेत ( [[उत्तर अमेरिकन मुक्त व्यापार करार]] ). &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=The Regionalization of the World Economy|last=Gonzalez|first=Eddie|year=1998|isbn=0-226-25995-1|page=64|chapter=Why do countries seek Regional Trade Agreements|access-date=2008-07-21|chapter-url=https://books.google.com/books?id=RxvLPTCDqVoC&amp;q=Regional+trade+agreement&amp;pg=PA63}}&lt;/ref&gt; [[आर्थिक एकीकरण|आर्थिक एकात्मतेची]] परिणामी पातळी [[व्यापार गट|व्यापार गटाने]] अवलंबलेल्या विशिष्ट प्रकारच्या व्यापार करार आणि धोरणांवर अवलंबून असते:

=='''विशेष करार'''==

* [[जागतिक व्यापार संघटना|जागतिक व्यापार संघटनेचा]] करार
* [[मुक्त व्यापार करारांची यादी|WTO फ्रेमवर्कमधील करार]] (वस्त्र करार आणि इतर)
* [[गुंतवणुकीवर बहुपक्षीय करार|गुंतवणुकीवरील आता बंद झालेला बहुपक्षीय करार]] ( [[आर्थिक सहयोग व विकास संघटना|OECD]] फ्रेमवर्कमध्ये )

=='''जागतिक व्यापार संघटनेने'''==

सामान्यत: व्यापार करारांचे फायदे आणि दायित्वे केवळ त्यांच्या स्वाक्षरीकर्त्यांना लागू होतात.

[[जागतिक व्यापार संघटना]] चौकटीत, विविध प्रकारचे करार केले जातात (बहुधा नवीन सदस्यांच्या प्रवेशादरम्यान), ज्यांच्या अटी तथाकथित [[सर्वात अनुकूल राष्ट्र|मोस्ट-फेव्हर्ड]] बेसिस  वर सर्व [[WTO प्रवेश आणि सदस्यत्व|WTO सदस्यांना]] लागू होतात, ज्याचा अर्थ असा होतो की फायदेशीर अटी द्विपक्षीय सहमत आहेत. एक व्यापार भागीदार उर्वरित WTO सदस्यांना देखील लागू होईल.

[[जागतिक व्यापार संघटना]] फ्रेमवर्कच्या बाहेर (आणि WTO MFN पातळीच्या पलीकडे अतिरिक्त फायदे देणे, परंतु केवळ स्वाक्षरी करणाऱ्यांमध्ये लागू होणारे आणि WTO सदस्यांना नाही) सर्व करारांना [[जागतिक व्यापार संघटना]]&lt;nowiki/&gt;द्वारे ''प्राधान्य'' म्हणले जाते. डब्ल्यूटीओच्या नियमांनुसार, हे करार WTO ला अधिसूचना आणि सामान्य पारस्परिकता (प्राधान्ये कराराच्या प्रत्येक स्वाक्षरीसाठी समान रीतीने लागू व्हायला हवी) यासारख्या काही आवश्यकतांच्या अधीन असतात जेथे एकतर्फी प्राधान्ये (काही स्वाक्षरी करणाऱ्यांना मार्केटमध्ये प्राधान्य प्रवेश मिळतो. इतर स्वाक्षरी करणाऱ्यांना, त्यांचे स्वतःचे दर कमी न करता) केवळ अपवादात्मक परिस्थितीत आणि तात्पुरते उपाय म्हणून परवानगी दिली जाते. &lt;ref&gt;The [[European Union|EU]] got a WTO waiver to grant favourable access to its market for the [[African, Caribbean and Pacific Group of States|ACP]] states, without requiring that in return they open their markets to competition from the EU. The WTO waiver already expired and currently the EU and the ACP states are negotiating [[Economic Partnership Agreements|WTO compliant reciprocial agreements]]).&lt;/ref&gt;

[[जागतिक व्यापार संघटना]]&lt;nowiki/&gt;द्वारे ''प्राधान्य'' म्हटल्या जाणाऱ्या व्यापार करारांना ''प्रादेशिक'' (आरटीए) म्हणूनही ओळखले जाते, जरी ते एका विशिष्ट प्रदेशातील देशांद्वारे निष्कर्ष काढले जातील असे नाही. जुलै २००७ पर्यंत सध्या २०५ करार अंमलात आहेत. ३०० हून अधिक डब्ल्यूटीओला नोंदवले गेले आहेत. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.wto.org/english/tratop_e/region_e/region_e.htm|title=Regional trade agreements|date=July 2007|publisher=[[WTO]]|access-date=2008-07-20}}&lt;/ref&gt; गेल्या दशकात एफटीएच्या संख्येत लक्षणीय वाढ झाली आहे. १९४८ ते १९९४ दरम्यान, जागतिक व्यापार संघटनेच्या पूर्ववर्ती असलेल्या [[प्रशुल्क आणि व्यापार यासंबधी सर्वसाधारण करार|दर आणि व्यापारावरील सामान्य कराराला]] (GATT) १२४ सूचना प्राप्त झाल्या. १९९५  पासून ३०० हून अधिक व्यापार करार करण्यात आले आहेत. &lt;ref name=&quot;WTO Facts and figures&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.wto.org/english/tratop_e/region_e/regfac_e.htm|title=Facts and figures|publisher=World Trade Organization|access-date=2009-08-16}}&lt;/ref&gt;

WTO या करारांचे पुढील प्रकारांमध्ये वर्गीकरण करत आहे:

* ''[[व्यापारमाल|वस्तूंचे]] आच्छादन'' :
** मूलभूत ''प्राधान्य व्यापार करार'' (उर्फ ''आंशिक व्याप्ती करार'' )
** ''मुक्त व्यापार करार''
** ''कस्टम युनियन''
* ''[[सेवा (अर्थशास्त्र)|सेवा]] आच्छादन'' :
** ''आर्थिक एकात्मता करार'' – मूलभूत सह कोणताही करार, ज्यामध्ये सेवा देखील समाविष्ट आहेत

=='''हे सुद्धा पहा'''==

* [[व्यापार आणि विकास]]
* [[व्यापार निर्मिती]]
* [[व्यापार प्राधान्य]]
* [[कायमस्वरूपी सामान्य व्यापार संबंध|स्थायी सामान्य व्यापार संबंध]]

=='''याद्या'''==

* [[आंतरराष्ट्रीय व्यापार विषयांची यादी]]
* [[मुक्त व्यापार करारांची यादी]]
* [[व्यापार गटांची यादी]]

=='''संदर्भ'''==
{{संदर्भयादी}}

=='''बाह्य दुवे'''==

ITC चा [http://www.macmap.org/ '''मार्केट ऍक्सेस मॅप'''], कस्टम टॅरिफ आणि मार्केट आवश्यकतांचा ऑनलाइन डेटाबेस.

[[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय व्यापार]]
[[वर्ग:मुक्त व्यापार करार]]</text>
      <sha1>pct3pfvv5yqv55fvdz44n8ds31r5yxf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मेग व्हीटली</title>
    <ns>0</ns>
    <id>360683</id>
    <revision>
      <id>2680172</id>
      <parentid>2580159</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T23:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10587" sha1="6type6v6wqdvj30j6ldaijbzhfserfo" xml:space="preserve">'''मार्गरेट (मेग) व्हीटली''' (जन्म १९४४) या अमेरिकन लेखिका, शिक्षिका, वक्त्या आणि व्यवस्थापन सल्लागार आहेत, ज्यांनी मानवी राहणीसाठी योग्य संस्था आणि समुदाय निर्माण करण्यासाठी काम केले आहे. त्यांनी अनेक शाखांमधून प्रेरणा घेतली आहे: संस्थात्मक वर्तन, गोंधळ सिद्धांत, जिवंत प्रणाली विज्ञान, प्राचीन आध्यात्मिक परंपरा, इतिहास, समाजशास्त्र, आणि मानववंशशास्त्र.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://tobiascenter.iu.edu/research/oral-history/audio-transcripts/wheatley-margaret.html|title=Margaret Wheatley Oral History Interviews: Audio &amp; Transcripts: Oral History: Research: Tobias Leadership Center: Indiana University|website=Tobias Leadership Center|language=en-US|access-date=2025-01-29}}&lt;/ref&gt;

== मागील जेवण आणि शिक्षण ==
मार्गरेट व्हीटली यांचा जन्म १९४४ मध्ये यॉन्कर्स, न्यू यॉर्क येथे झाला. त्यांचे वडील इंग्रज मेकॅनिक होते, जे परदेशी कार सेवा चालवत होते, आणि आई ज्यू-अमेरिकन होती. व्हीटली यांचा न्यू यॉर्क शहराच्या भागात वाढ झाला. त्यांच्या आजी, इर्मा लिंडहेम, या इस्रायल राज्याच्या निर्मितीसाठी एक प्रसिद्ध कार्यकर्त्या, लेखिका आणि निधी गोळा करणाऱ्या होत्या. लिंडहेम मिशमार हाएमेक किबुत्झमध्ये राहत होत्या आणि त्या त्यांच्या कुटुंबाला यूएसएमध्ये वारंवार भेट देत असत. त्या व्हीटली यांच्यासाठी मुख्य मार्गदर्शक आणि आदर्श होत्या.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://cmeregistration.hms.harvard.edu/events/EventInactive.aspx?e=c0ebb5c1-2e1d-4859-92ad-547a01b9a530|title=Redirect page for inactive events|website=cmeregistration.hms.harvard.edu|access-date=2025-01-29}}&lt;/ref&gt;

व्हीटली यांनी [[इ.स. १९६२|१९६२]] साली लिंकन हायस्कूल (यॉन्कर्स, न्यू यॉर्क) मधून पदवी घेतली. त्यांनी १९६६ मध्ये रोचेस्टर विद्यापीठातून इंग्रजी आणि इतिहासात पदवी घेतली. त्यांच्या शिक्षणाच्या तिसऱ्या वर्षी त्यांनी लंडनमधील युनिव्हर्सिटी कॉलेजमध्ये अभ्यास केला.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thespeakeragency.com/main/speaker/margaret-wheatley|title=Margaret Wheatley: Leadership, Organizational Development, Organizational Skills, Transformational Leadership - The Speaker Agency, Corporate Speakers &amp; Entertainment, Los Angeles|last=Media|first=Colophon New|website=www.thespeakeragency.com|access-date=2025-01-29|archive-date=2017-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227121902/http://www.thespeakeragency.com/main/speaker/margaret-wheatley|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

१९६६-१९६८ या काळात व्हीटली यांनी कोरियामधील चोल्ला नामदो प्रांतामध्ये शांतता कोर्प्ससाठी हायस्कूल इंग्रजी अध्यापन केले. त्या कोरियाहून परत येताना त्यांनी ट्रान्स-सायबेरियन रेल्वेचा प्रवास केला. त्यांना आणि त्यांच्या सहप्रवाशाला सीआयए एजंट समजले जात होते आणि &quot;शांती मुखवटा घातलेले गुंड&quot; असे संबोधले जात असे.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://woodbury.edu/wlc2016/|title=wlc2016 - Woodbury|date=2016-03-28|language=en-US|accessdate=2025-01-29|archive-date=2017-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228000627/https://woodbury.edu/wlc2016/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

नील पोस्टमन यांच्या सल्ल्यानुसार व्हीटली यांनी न्यू यॉर्क विद्यापीठातून कम्युनिकेशन्स आणि सिस्टिम्स थिंकिंगमध्ये एम.ए. पदवी घेतली. ३० व्या वर्षी त्या बोस्टन, मॅसॅच्युसेट्स येथे गेल्या, जिथे त्यांनी हार्वर्ड ग्रॅज्युएट स्कूल ऑफ एज्युकेशनमधून प्रशासन, नियोजन आणि सामाजिक धोरण यामध्ये एड.डी. मिळवली. त्यांच्या प्रबंधाचे शीर्षक होते &quot;समान रोजगार संधी जागरूकता प्रशिक्षण: कॉर्पोरेट सेटिंगमधील वर्तन बदल आणि प्रौढ शिक्षण सिद्धांतांचा प्रभाव&quot;.

== कारकीर्द ==
मार्गरेट व्हीटली यांनी १९७३ पासून संस्थात्मक सल्लागार आणि संशोधक म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली. त्यांनी रोझाबेथ मॉस कँटर यांच्यासोबत गुडमेझर, केंब्रिज, मॅस. या फर्ममध्ये काम केले. कँटर यांनी त्यांना चांगले मार्गदर्शन केले आणि त्यामुळे त्या लवकरच मुख्य वक्त्या आणि लेखिका बनल्या.

१९७३ पासून व्हीटली यांनी प्रत्येक वस्ती असलेल्या खंडांवर काम केले आहे आणि विविध प्रकारच्या संस्थांसोबत काम केले आहे. त्यांनी सरकारच्या पंतप्रधानांपासून छोट्या गावातील धार्मिक नेत्यांपर्यंत, किशोरवयीन सामाजिक उद्योजकांपासून ते कॉर्पोरेट सीईओपर्यंत, यूएस आर्मी प्रमुखांपासून दलाई लामांपर्यंत सर्वांसोबत काम केले आहे. त्या स्वतःला त्यांच्या तरुणपणापासून जागतिक नागरिक मानतात.

व्हीटली या व्यवस्थापनातील दोन पदव्युत्तर कार्यक्रमांच्या सहाय्यक प्राध्यापिका होत्या: मॅरियट स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट, ब्रिघम यंग युनिव्हर्सिटी, आणि केंब्रिज कॉलेज, मॅसॅच्युसेट्स. त्यांनी इंग्लंड, क्रोएशिया, डेन्मार्क, ऑस्ट्रेलिया आणि युनायटेड स्टेट्समधील नेतृत्व कार्यक्रमांसाठी सल्लागार म्हणून काम केले. 1991 मध्ये व्हीटली आणि त्यांच्या मित्रांनी सुरू केलेल्या बर्काना इन्स्टिट्यूट या जागतिक धर्मादाय नेतृत्व संस्थेमार्फत त्यांनी भारत, सेनेगल, झिम्बाब्वे, दक्षिण आफ्रिका, मेक्सिको आणि ब्राझील तसेच युरोपातील नेतृत्व उपक्रमांसोबत काम केले. बर्काना इन्स्टिट्यूटने नवीन नेतृत्व व संघटन पद्धतींसह काम करणाऱ्या नेत्यांना तयार केले आहे. सध्या बर्काना कार्यकर्ते आणि नेत्यांना &quot;ह्यूमन स्पिरिटसाठी योद्धा&quot; म्हणून प्रशिक्षण देत आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.td.org/content/newsletter/interview-with-margaret-wheatley|title=Interview with Margaret Wheatley|website=ATD|language=en-US|access-date=2025-01-29}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>6type6v6wqdvj30j6ldaijbzhfserfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>राष्ट्रीय स्तरावरील सामाईक प्रवेश परीक्षा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>360755</id>
    <revision>
      <id>2680220</id>
      <parentid>2590772</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T05:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7012" sha1="rl97f6zw8x51gugj2mhiocofs4kw4y0" xml:space="preserve"> 

'''राष्ट्रीय स्तरावरील सामाईक प्रवेश परीक्षा (NLCEE)''' ही [[भारत|भारतामध्ये]] आयोजित केलेली [[विना-नफा संस्था|ना-नफा]] शिष्यवृत्ती आणि प्रतिभा ओळख परीक्षा आहे. हे शैक्षणिकदृष्ट्या हुशार विद्यार्थ्यांना, विशेषतः वंचित पार्श्वभूमीतील, शिष्यवृत्ती, करिअर मार्गदर्शन आणि [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था|IITs]] आणि [[भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था|ISRO]] सारख्या प्रतिष्ठित संस्थांना एक्सपोजर भेटी देऊन संधी प्रदान करते. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/start-up-offers-free-coaching-to-100-needy-students-via-competitive-exam/article65490830.ece|title=Start-up offers free coaching to 100 needy students via competitive exam|date=2022-06-04|work=द हिंदू}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.financialexpress.com/jobs-career/education-iim-iit-alumni-to-hold-scholarship-exam-to-aid-students-preparing-for-jee-upsc-neet-details-2167203/|title=IIM, IIT alumni to hold scholarship exam to aid students preparing for JEE, UPSC, NEET|date=2021-01-08|publisher=Financial Express}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
NLCEE ची स्थापना 2019 मध्ये [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था]] (IITs) आणि [[भारतीय व्यवस्थापन संस्था|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट]] (IIMs) मधील माजी विद्यार्थ्यांनी शैक्षणिक असमानता दूर करण्यासाठी केली होती. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://hindi.news18.com/news/bihar/purnia-rashmi-rani-of-purnia-passed-nlcee-exam-she-want-to-become-an-engineer-nodmk8-4583311.html|title=Rashmi Rani of Purnia passed NLCEE exam, she wants to become an engineer|date=2023-02-10|publisher=News18}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.bhaskar.com/local/bihar/aurangabad/news/successful-students-honored-in-nlcee-130279112.html|title=Honoring successful students in NLCEE|date=2023-08-15|publisher=Dainik Bhaskar}}&lt;/ref&gt; सुरुवातीला [[बिहार]] आणि [[ईशान्य भारत|ईशान्येकडील राज्यांतील]] विद्यार्थ्यांना लक्ष्य करून, त्याचा देशभरात विस्तार झाला, भारतातील सर्वात मोठ्या खाजगी शिष्यवृत्ती उपक्रमांपैकी एक बनला. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/scholarship-scheme-expanded/article29484704.ece|title=Scholarship scheme expanded|date=2019-09-23|work=द हिंदू}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/iit-iim-students-expand-scope-of-their-scholarship-scheme-to-northeast/article29480735.ece|title=IIT-IIM students expand scope of their scholarship scheme|date=2019-09-23|work=द हिंदू}}&lt;/ref&gt;

== पात्रता ==
NLCEE इयत्ता 9 ते 12 पर्यंतच्या विद्यार्थ्यांसाठी आणि JEE आणि NEET सारख्या स्पर्धा परीक्षांच्या इच्छुकांसाठी खुले आहे. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.entrepreneur.com/en-in/entrepreneurs/edtech-startup-edvizos-scholarship-exam-nlcee-for-jee/365474|title=EdTech startup Edvizo launches NLCEE for students|date=2021-05-10|publisher=Entrepreneur}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.buddy4study.com/article/top-20-school-scholarships|title=Top 20 School Scholarships in India|date=2022-03-10|work=Buddy4Study|publisher=Buddy4Study|access-date=2025-01-06}}&lt;/ref&gt; वंचित विद्यार्थ्यांवर विशेष लक्ष केंद्रित केले जाते. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2022/Sep/04/educational-startup-helps-fulfil-underprivileged-bihar-students-dream-2494874.html|title=Educational startup helps fulfill underprivileged students' dreams|date=2022-09-04|work=New Indian Express|publisher=The New Indian Express|access-date=2025-01-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/scholarship-scheme-expanded/article29484704.ece|title=Scholarship scheme expanded to include remote regions|date=2019-09-23|work=द हिंदू|access-date=2025-01-06}}&lt;/ref&gt;

== परीक्षेची रचना ==
NLCEE मध्ये खालील विभागांसह लेखी परीक्षेचा समावेश होतो:

* सामान्य ज्ञान - चालू घडामोडी आणि मूलभूत सामान्य ज्ञान.
* [[गणित]] - समस्या सोडवणे आणि विश्लेषणात्मक तर्क.
* [[विज्ञान]] - भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि जीवशास्त्राची संकल्पनात्मक समज.
* तार्किक तर्क - गंभीर विचार आणि तर्क कौशल्य.

परीक्षा ऑनलाइन आणि ऑफलाइन स्वरूपात उपलब्ध आहे, अनेक भाषांमध्ये आयोजित केली जाते. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://news4nation.com/news/golden-opportunity-for-job-in-many-posts-in-nlcee-graduate-pass-candidates-should-apply-563080|title=Golden opportunity for job in many posts in NLCEE|date=2023-07-12|publisher=News4Nation}}&lt;/ref&gt;

== तसेच पहा ==

* [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था]]
* [[भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था]]

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;
[[वर्ग:भारतीय तंत्रज्ञान संस्था]]</text>
      <sha1>rl97f6zw8x51gugj2mhiocofs4kw4y0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>361977</id>
    <revision>
      <id>2680269</id>
      <parentid>2670706</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T11:11:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ketaki Modak</username>
        <id>21590</id>
      </contributor>
      <origin>2680269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2319" sha1="pcrx0ta9sny2849n5zvi2o5920e4m7e" xml:space="preserve">{{लेख उल्लेखनीयता}}
'''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद'''  (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - १९०८, मृत्यू - १९९४) - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]&lt;nowiki/&gt;तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}&lt;/ref&gt;

== जीवन व कार्य ==
१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत.

== पुस्तके ==
Die Offenbarung des Supramentalen (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother &amp; Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}&lt;/ref&gt;

== संकेतस्थळ ==
https://www.medhananda.com/

{{पूर्णयोग}}

== संदर्भ ==

[[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]]
&lt;references /&gt;
[[वर्ग:भाषांतरकार]]</text>
      <sha1>pcrx0ta9sny2849n5zvi2o5920e4m7e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>माहिष्य</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365626</id>
    <revision>
      <id>2680146</id>
      <parentid>2648393</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78980" sha1="gylk1wep56qegrtvf2ii4cjdneurvpk" xml:space="preserve">{{short description|बंगाली हिंदू आघाडीचा जाति समूह}}
{{Infobox ethnic group
| group = माहिष्य
| image =
| caption =
| region1 = [[प्रेसिडेंसी डिवीज़न]] (तेव्हा यात [[खुलना डिवीज़न]] समाविष्ट होते) • [[बर्दवान डिवीज़न]] (यात [[मेदिनीपूर डिवीज़न]] समाविष्ट आहे) • [[राजशाही डिवीज़न]] (यात [[मालदा डिवीज़न]] समाविष्ट आहे) • [[ढाका डिवीज़न]]
| pop1 = ~२३.८ लाख (प्रांताच्या हिंदू लोकसंख्येचा सुमारे एक चतुर्थांश {{लगभग|१९३१}})
| langs = [[बंगाली भाषा]]
| rels = [[image:Om symbol.svg|15px]] [[हिंदू धर्म]]
}}
'''माहिष्य''' ([[आईएएसटी]]: '''Māhiṣya''') ही एक बंगाली हिंदू पारंपारिकपणे [[कृषि प्रधान समाज|खेतीकार]] आणि [[योद्धा]] [[जात]] आहे,&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Society|first=Indian Anthropological|url=https://books.google.com/books?id=nlqBAAAAMAAJ&amp;q=mahishya|title=Journal of the Indian Anthropological Society|date=2005|publisher=The Society|pages=187–191|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cd6ZAAAAIAAJ&amp;q=mahishyas|title=Man and Life|date=1992|publisher=Institute of Social Research and Applied Anthropology|language=en}}&lt;/ref&gt; आणि [[अविभाजित बंगाल]]मधील सर्वात मोठी जात होती.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Sarma|first=Jyotirmoyee|url=https://books.google.com/books?id=hfE_AAAAMAAJ&amp;q=Mahishyas|title=Caste Dynamics Among the Bengali Hindus|date=1980|publisher=Firma KLM|isbn=978-0-8364-0633-7|pages=119|language=en}}&lt;/ref&gt; माहिष्य ही पूर्वी आणि आजही एक अत्यंत वैविध्यपूर्ण जात आहे, जी भौतिक परिस्थिती आणि दर्जाच्या दृष्टीने सर्व संभाव्य वर्गांचा समावेश करते.&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Pfeffer|first1=Georg|url=https://books.google.com/books?id=2j9LAAAAYAAJ&amp;q=mahishya|title=Contemporary Society: Developmental issues, transition, and change|last2=Behera|first2=Deepak Kumar|date=1997|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-642-0|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite journal |last=Bandyopadhyay |first=Sekhar |date=2023-07-12 |title=Caste and politics in (West) Bengal |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09584935.2023.2229751?journalCode=ccsa20 |journal=Contemporary South Asia |pages=4|doi=10.1080/09584935.2023.2229751 |s2cid=259862847 }}&lt;/ref&gt; या समाजाचा बंगालमध्ये महत्त्वपूर्ण कृषी, आर्थिक आणि राजकीय प्रभाव राहिला आहे.

==मूळ, शिलालेख आणि ग्रंथ==
४४० ईस्वीचा कलाईकुरी-सुल्तानपूर ताम्रपत्र शिलालेख [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त]] काळात वरेन्द्र मध्ये स्थानिक सभेमध्ये (अधिकारण) कैवर्तशर्मन, जो एक ब्राह्मण कुटम्बिन (शेतकरी जमीनदार) होता, त्याच्या उपस्थितीवर प्रकाश टाकतो.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bhattacharya |first=Swapna |url=https://books.google.com/books?id=ut4dAAAAMAAJ&amp;q=Kaivarta%C5%9Barman |title=Landschenkungen und staatliche Entwicklung im frühmittelalterlichen Bengalen (5. bis 13. Jh. n. Chr.) |date=1985 |publisher=F. Steiner Verlag Wiesbaden |isbn=978-3-515-04534-6 |pages=59, 166 |language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Furui |first=Ryosuke |url=https://books.google.com/books?id=lM6gDwAAQBAJ&amp;q=Land+and+society |title=Land and Society in Early South Asia: Eastern India 400–1250 AD |year=2019 |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=978-1-000-08480-1 |pages=49 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===स्मृति, पुराण आणि मध्ययुगीन ग्रंथ===
[[याज्ञवल्क्य स्मृति]] आणि [[गौतम धर्मसूत्र]] सारख्या काही हिंदू धर्मग्रंथांनुसार, माहिष्यांची उत्पत्ती [[क्षत्रिय]] पिता आणि [[वैश्य]] मातेच्या संयोगातून झाली असे वर्णन केले आहे. पारंपारिक ग्रंथांमध्ये या वंशांना बहुतेक वेळा अनुकूल मानले जाते.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Agarwalla|first1=Shyam. S.|title=Religion and Caste Politics|date=1998|publisher=Rawat Publications|page=133|isbn=9788170334682|url=https://books.google.com/books?id=MOJ4AAAAMAAJ&amp;q=mahishya+varna}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kumar|first1=Sangeet|title=Changing Role of the Caste System: A Critique|date=2005|publisher=Rawat Publications|location=Jaipur, India|isbn=8170338816|page=48|url=https://books.google.com/books?id=guhtAAAAMAAJ&amp;q=mahishya}}&lt;/ref&gt; [[ब्रह्म वैवर्त पुराण]], जे विविध मिश्रित जातींचे वर्णन करते, कैवर्तांची उत्पत्ती देखील अशाच प्रकारे (क्षत्रिय पिता आणि वैश्य माता) सांगते,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sur |first=Atul |title=Bangalir Nritatwik Porichoy |publisher=Jiggassa Agencies Ltd |location=Kolkata |pages=38–39 |language=Bengali}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hazra |first=Rajendra Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Jar4V3piCeQC |title=Studies in the Purāṇic Records on Hindu Rites and Customs |date=1975 |publisher=Motilal Banarsidass Publishe |isbn=978-81-208-0422-7 |pages=166–67 |language=en}}&lt;/ref&gt; हा शब्द ऐतिहासिकदृष्ट्या शेती करणाऱ्या माहिष्यांशी जोडलेला आहे. उच्च वर्णांतील पालकांचा समावेश असलेला हा वंश ग्रंथांमध्ये वर्णन केलेल्या इतर मिश्रित उत्पत्तीपेक्षा वेगळा आहे. 'माहिष्य' हा शब्द या विशिष्ट शास्त्रीय उत्पत्तीशी जोडलेला आहे, ज्यामुळे हा समाज [[जलिय कैवर्त]] सारख्या गटांपेक्षा वेगळा ठरतो, जे भिन्न उत्पत्ती आणि व्यवसायांशी संबंधित आहेत आणि पारंपरिकदृष्ट्या मासेमारी करतात.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Agarwalla|first1=Shyam. S.|title=Religion and Caste Politics|date=1998|publisher=Rawat Publications|page=133|isbn=9788170334682|url=https://books.google.com/books?id=MOJ4AAAAMAAJ&amp;q=mahishya+varna}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kumar|first1=Sangeet|title=Changing Role of the Caste System: A Critique|date=2005|publisher=Rawat Publications|location=Jaipur, India|isbn=8170338816|page=48|url=https://books.google.com/books?id=guhtAAAAMAAJ&amp;q=mahishya}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=MAJUMDAR|first=R. C.|url=http://archive.org/details/dli.bengal.10689.13287|title=HISTORY OF ANCIENT BENGAL|date=1971|publisher=G. BHARADWAJ, CALCUTTA|pages=422}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sur |first=Atul |title=Bangalir Nritatwik Porichoy |publisher=Jiggassa Agencies Ltd |location=Kolkata |pages=38–39 |language=Bengali}}&lt;/ref&gt;

सोळाव्या शतकाच्या उत्तरार्धातील ग्रंथ [[चंडीमंगल]] मध्ये एका प्रकारच्या दासांचा उल्लेख आहे, जे शेतकरी होते.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Naskar |first=Sanat Kumar |title=Kavikankan-Chandi (Kalketu-pala) |publisher=Ratnabali |year=2009 |location=Kolkata |pages=299}}&lt;/ref&gt; 'चासी-कैवर्त' हा शब्द सर्वप्रथम [[भारतचंद्र राय]] यांच्या [[अन्नदा मंगल]] (१७५३) मध्ये आढळला.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sanyal |first=Hiteshranjan |title=Social Mobility in Bengal |publisher=Papyrus |year=1981 |location=Kolkata |pages=41}}&lt;/ref&gt;

==इतिहास==
सध्या माहिष्य म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या गटाला पूर्वी कैवर्त किंवा कैवर्तास म्हणून ओळखले जात असे. आठव्या ते तेराव्या शतकापर्यंत, कैवर्तांनी प्रशासक आणि कायदेशीर अधिकारी म्हणून पदे भूषवल्याची अनेक उदाहरणे आहेत.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Ray|first=Niharranjan|url=https://books.google.com/books?id=sEBuAAAAMAAJ&amp;q=kaivarta|title=History of the Bengali People: Ancient Period|date=1994|publisher=Orient Longman|isbn=978-0-86311-378-9|pages=207|language=en}}&lt;/ref&gt; [[पाल साम्राज्य|पाल]] राजवटीत, अनेक कैवर्त, अनेक ब्राह्मणांसोबत, राजदरबारात मंत्री म्हणून काम करत असत.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sarma |first=Jyotirmoyee |url=https://books.google.com/books?id=hfE_AAAAMAAJ |title=Caste Dynamics Among the Bengali Hindus |date=1980 |publisher=Firma KLM |isbn=978-0-8364-0633-7 |pages=7 |language=en}}&lt;/ref&gt; अकराव्या शतकात, एका विद्रोही शत्रुत्वात, दिव्य, जो मूळतः एक सरंजामदार ([[सामंत]]) होता, त्याने [[महिपाल द्वितीय]]ची हत्या केली, [[वarendra विद्रोह|वarendra]]वर कब्जा केला आणि तिथे आपले राज्य स्थापन केले. थोड्या काळासाठी वarendraने तीन कैवर्त राजांची - दिव्य, रुदोक आणि भीमची - सर्वोच्चता स्वीकारली.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Ray|first=Niharranjan|url=https://books.google.com/books?id=sEBuAAAAMAAJ&amp;q=kaivarta|title=History of the Bengali People: Ancient Period|date=1994|publisher=Orient Longman|isbn=978-0-86311-378-9|pages=179|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Sur|first1=Atul Krishna|url=https://books.google.com/books?id=kb09AAAAIAAJ&amp;q=Kaivarta|title=History and Culture of Bengal|last2=Sur|first2=Atul Kumar|date=1963|publisher=Chuckervertti, Chatterjee|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=MAJUMDAR|first=R. C.|url=http://archive.org/details/dli.bengal.10689.13287|title=HISTORY OF ANCIENT BENGAL|date=1971|publisher=G. BHARADWAJ, CALCUTTA}}&lt;/ref&gt; इतिहासकार [[रोमिला थापर]] यांच्या मते, हा कदाचित भारतीय इतिहासातील पहिला शेतकरी उठाव होता.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Thapar|first=Romila|url=https://books.google.com/books?id=aei9AAAAQBAJ&amp;pg=PA501|title=The Past Before Us|date=2013-10-14|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-72651-2|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |url=https://books.google.com/books?id=-5irrXX0apQC&amp;dq=kaivarta+revolt&amp;pg=PA410 |title=Early India: From the Origins to AD 1300 |date=February 2004 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-24225-8 |pages=410 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite book |last=Majumdar |first=Ramesh Chandra |url=https://books.google.com/books?id=XNxiN5tzKOgC&amp;q=kaivarta |title=Ancient India |date=1977 |publisher=Motilal Banarsidass Publ. |isbn=978-81-208-0436-4 |pages=318 to 319 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Sharma|first1=R. S.|url=https://books.google.com/books?id=i_sIE1sO5kwC&amp;q=kaivarta|title=Early Medieval Indian Society (pb)|last2=Sharma|first2=Ram Sharan|date=2003|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-2523-8|pages=221–226|language=en}}&lt;/ref&gt; आपल्या राजवटीत भीमाने ब्राह्मणवादी आणि इतर लाभार्थ्यांना बेदखल केले आणि त्यांच्याकडून कर गोळा केले आणि शेतकऱ्यांच्या हितांना प्राधान्य दिले.&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Sharma|first1=R. S.|url=https://books.google.com/books?id=i_sIE1sO5kwC&amp;q=Bhima|title=Early Medieval Indian Society (pb)|last2=Sharma|first2=Ram Sharan|date=2003|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-2523-8|pages=224|language=en}}&lt;/ref&gt; अकराव्या आणि बाराव्या शतकात काही कैवर्त [[संस्कृत]]मध्ये निपुण होते आणि कविता रचत असत.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

१९ व्या शतकाच्या शेवटी, बंगाल समाजात माहिष्यांच्या पदावर विद्वानांमध्ये मतभेद दिसून आले. संस्कृतज्ञ आणि पुरातत्त्वज्ञ राजेंद्रलाल मित्रा यांनी सुचवले की माहिष्य आधुनिक शिक्षणाचा अभाव असलेली लहान शेतकऱ्यांची जात असू शकते. तथापि, नदिया पंडित महाविद्यालयाचे अध्यक्ष आणि १८९६ च्या &quot;हिंदू कास्ट्स अँड सेक्ट्स&quot; या प्रमुख ग्रंथाचे लेखक जोगेन्द्रनाथ भट्टाचार्य यांनी नमूद केले की मिदनापूरच्या [[तामलुक उपविभाग|तामलुक]] आणि [[कोंताई उपविभाग|कोंताई]] उपविभागांमध्ये, जिथे त्यांची संख्या मोठी होती आणि उच्च जातींची लोकसंख्या कमी होती, तिथे कैवर्तांना स्थानिक अभिजात वर्गात गणले जाऊ शकते आणि इतर जिल्ह्यांमध्ये त्यांचे स्थान कायस्थांच्या नंतरचे होते.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sengupta |first=Saswati |url=https://books.google.com/books?id=VKkPEAAAQBAJ |title=Mutating Goddesses: Bengal's Laukika Hinduism and Gender Rights |date=2020-11-30 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-099325-2 |pages=109 |language=en}}&lt;/ref&gt; १९ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात माहिष्य चळवळ यशस्वी व्यक्तींनी चालवली होती, ज्यांनी व्यापार, शिक्षण आणि व्यवसायात नवीन संधींचा फायदा घेतला होता, अनेकदा पारंपरिक समाजपतींच्या (भूमिधारक सामाजिक नेते) विरोधात, ज्यांनी कधीकधी चळवळीला विरोध केला.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book |last1=Ray |first1=Rajat Kanta |url=https://books.google.com/books?id=K15uAAAAMAAJ&amp;q=kaivartas |title=Social Conflict and Political Unrest in Bengal, 1875-1927 |last2=Ray |first2=Professor and Head of the Department of History Rajat Kanta |date=1984 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-561654-5 |pages=75, 76 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ahir |first=Rajiv |url=https://books.google.com/books?id=HBziwQEACAAJ&amp;q=a+brief+history+of+modern+india |title=A Brief History of Modern India |date=2018 |publisher=Spectrum Books (P) Limited |isbn=978-81-7930-688-8 |pages=839 |language=en}}&lt;/ref&gt; तोपर्यंत या विविध व्यक्तींना सामान्यतः चासी-कैवर्त म्हणून ओळखले जात होते. चासी-कैवर्त लोकसंख्या, विशेषतः [[मिदनापूर जिल्हा|मिदनापूर]]च्या पूर्व आणि दक्षिण भागांमध्ये प्रभावशाली होती. त्यांनी जमीन सुधारणे करून, [[बंगालमधील जमीनदार|जमीनदार]] आणि [[जोतदार|जोतदार]] ते लहान शेतकऱ्यांपर्यंत विविध स्तरांवर कब्जा करून कृषी अर्थव्यवस्थेत एक मजबूत स्थान स्थापित केले. [[मेदिनीपूर डिव्हिजन|मेदिनीपूर]]मधील अनेक प्रमुख अर्ध-राजघराणी, ज्यात [[तामलुक राजघराणे|तामलुक राजघराणे]], [[काजलागढ़]] राजघराणे आणि [[मोयना राजघराणे|मोयना राजघराणे]] यांचा समावेश आहे, ते स्वतःला माहिष्य म्हणून ओळखतात.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite book |last=Das |first=Bishnupada |url=https://books.google.com/books?id=wuLZAAAAMAAJ |title=Some Aspects of Socio-economic Changes in South Western Frontier Bengal Since Introduction of Neo-Vaiṣṇavism |date=1996 |publisher=Firma KLM Private Limited |isbn=978-81-7102-049-2 |pages=23, 157, 225 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bhowmik |first=Arindam |title=MEDINIPUR {{!}} মেদিনীপুর {{!}} मेदिनीपुर {{!}} MIDNAPUR {{!}} MIDNAPORE {{!}} JHARGRAM |url=https://www.midnapore.in/ |access-date=2024-10-01 |website=www.midnapore.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[ढाका जिल्हा|ढाका]] सारख्या जिल्ह्यांमध्ये, मुस्लिम राजवटीच्या काळापासून माहिष्यांमधील उच्च आणि मध्यम वर्ग (ज्यांना पराशर दास किंवा हालीक दास म्हणूनही ओळखले जाते) उल्लेखनीय जमीनदार आणि मोठे भूधारक होते. बर्दवान, [[हुगली जिल्हा|हुगली]], नदिया, [[२४ परगणा]] आणि फरीदपूरसारख्या पूर्वेकडील जिल्ह्यांमध्ये, त्यांनी शेतीमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावली, ज्यात काही मोठे भूधारक, धान्य व्यापारी आणि शेतकरी-मालक होते.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bandyopādhyāẏa |first=Śekhara |url=https://books.google.com/books?id=8UNuAAAAMAAJ |title=Caste, Politics, and the Raj: Bengal, 1872-1937 |date=1990 |publisher=K.P. Bagchi &amp; Company |isbn=978-81-7074-066-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bhaumik |first=Sudarshana |url=https://books.google.com/books?id=bKh4EAAAQBAJ |title=The Changing World of Caste and Hierarchy in Bengal: Depiction from the Mangalkavyas c. 1700–1931 |date=2022-08-26 |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=978-1-000-64143-1 |pages=37–38 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[कलकत्ता]] येथील मोठे जमीनदार कुटुंबे जसे की [[जानबाजार]]मधील मारह कुटुंब आणि [[बावली राज|बावली येथील मंडल कुटुंब]] देखील माहिष्य होते.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Basu |first=Debashis |url=https://books.google.com/books?id=33MbAAAAIAAJ |title=Kalakātāra purākathā |date=1990 |publisher=Pustaka Bipaṇi |isbn=978-81-85471-01-3 |location=Kolkata |pages=71, 78 |language=bn}}&lt;/ref&gt; शहरी भागांमध्ये, माहिष्यांचा एक मोठा गट व्यापार, उत्पादन आणि कायदा यांसारख्या व्यवसायांमध्ये गुंतलेला होता.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Chakrabarty|first=Bidyut|url=https://books.google.com/books?id=B2tuAAAAMAAJ&amp;q=Mahishya|title=Local Politics and Indian Nationalism, Midnapur, 1919-1944|date=1997|publisher=Manohar Publishers &amp; Distributors|isbn=978-81-7304-158-7|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

ग्रामीण भागात अनेक माहिष्य आजही पारंपरिक शेतीमध्ये गुंतलेले असले तरी, एका पिढीतच मोठ्या संख्येने माहिष्यांनी हावडा आणि कोलकाताच्या शहरी भागात शेती सोडून अभियांत्रिकी आणि कुशल कामगार म्हणून काम सुरू केले. हावडामध्ये माहिष्य हे सर्वाधिक संख्येने असलेले आणि यशस्वी व्यावसायिक आहेत. विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला बहुतेक जमीन आणि कारखाने [[कायस्थ]] लोकांच्या मालकीचे होते, परंतु १९६७ पर्यंत जिल्ह्यातील ६७ टक्के अभियांत्रिकी व्यवसायांचे स्वामित्व माहिष्य समाजाकडे आले.&lt;ref name=&quot;Vaishyas&quot;&gt;{{cite journal
| author = Lessinger, Johanna M.
| title = ''The New Vaishyas''.
| journal = Economic Development and Cultural Change
| year = 1982
| volume = 30
| issue = 4
| pages = 920–924
| url=
| doi = 10.1086/452603 }}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Timberg|first=Thomas A.|url=https://books.google.com/books?id=a_UVAQAAMAAJ&amp;q=Mahishya|title=The Marwaris, from Traders to Industrialists|date=1978|publisher=Vikas|isbn=978-0-7069-0528-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Others|url=https://books.google.com/books?id=fEwOQh41NZMC&amp;dq=mahisya&amp;pg=PA243|title=Reader In Urban Sociology|date=1991|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-0-86311-152-5|language=en}}&lt;/ref&gt;

==स्वतंत्रता चळवळीतील भूमिका==
[[नदिया जिल्हा|नदिया]] येथील छोटे जमीनदार आणि सावकार दिगंबर विश्वास आणि बिष्णु चरण विश्वास यांनी नदिया आणि [[जैसोर जिल्हा|जैसोर]]च्या शेतकऱ्यांना संघटित केले आणि लाठियाल आणि भालाधारींची सेना उभी केली. त्यांनी या प्रदेशात [[नीळ उठाव]]चे नेतृत्व केले आणि बंडानंतर शेतकऱ्यांचे कर्ज फेडले. नीळ कारखान्यांचे असंतुष्ट माजी कर्मचारी, गावचे प्रमुख (मंडल) आणि काही इतर शेतकरी समुदायांचे सदस्यही या युरोपियन मळेवाल्यांविरुद्धच्या उठावात मोठ्या प्रमाणात सहभागी झाले.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kling |first=Blair B. |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv513101 |title=The Blue Mutiny: The Indigo Disturbances in Bengal, 1859-1862 |date=1966 |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-1-5128-0349-5 |pages=84–86, 95|jstor=j.ctv513101 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Bhattacharya |first=Subhas |date=1977 |title=The Indigo Revolt of Bengal |url=https://www.jstor.org/stable/3516809 |journal=Social Scientist |volume=5 |issue=12 |pages=16–18 |doi=10.2307/3516809 |jstor=3516809 |issn=0970-0293}}&lt;/ref&gt;

माहिष्यांनी राष्ट्रवादी चळवळीत महत्त्वाची भूमिका बजावली.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Chakrabarty|first=Bidyut|url=https://books.google.com/books?id=B2tuAAAAMAAJ&amp;q=Mahishyas|title=Local Politics and Indian Nationalism, Midnapur, 1919-1944|date=1997|publisher=Manohar Publishers &amp; Distributors|isbn=978-81-7304-158-7|language=en}}&lt;/ref&gt; ''देशप्राण'' [[बिरेन्द्रनाथ शासमल]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=.:: Legacy of Midnapore(Medinipur, Midnapur, Purba Medinipur, Paschim Medinipur, East Midnapore, West Midnapore)::.|url=https://www.midnapore.in/bi.html|access-date=2021-09-29|website=www.midnapore.in}}&lt;/ref&gt; यांनी १९१९ मध्ये युनियन बोर्ड करांविरुद्ध माहिष्यांचे नेतृत्व केले, जे नंतर मिदनापूरमध्ये [[असहकार आंदोलन (१९१९-२२)|असहकार आंदोलना]]मध्ये विलीन झाले.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bandyopādhyāẏa |first=Śekhara |url=https://books.google.com/books?id=0oVra0ulQ3QC&amp;q=from+plassey+to+partition |title=From Plassey to Partition: A History of Modern India |date=2004 |publisher=Orient Blackswan |isbn=978-81-250-2596-2 |pages=307–308 |language=en}}&lt;/ref&gt; [सविनय कायदेभंग चळवळ]च्या काळात माहिष्यांनी तामलुक आणि [[कोंताई उपविभाग|कोंताई]] क्षेत्रांमध्ये ब्रिटिश प्रशासनाच्या वस्तुतः पतनाकडे नेणाऱ्या भविष्यातील कृतींसाठी मार्ग मोकळा केला.&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Dasgupta|first1=Tapati|url=https://books.google.com/books?id=VShFAAAAYAAJ&amp;q=Mahishyas|title=Rural Development in India: A Socio-historic Approach|last2=Chattopadhyay|first2=R. N.|date=1999|publisher=National Book Organisation|isbn=978-81-85135-98-4|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mahotsav |first=Amrit |title=Mahishya peasant movement |url=https://amritmahotsav.nic.in/district-reopsitory-detail.htm?19511 |access-date=2023-08-12 |website=Azadi Ka Amrit Mahotsav, Ministry of Culture, Government of India |language=English}}&lt;/ref&gt;

१९४० च्या दशकापर्यंत, मिदनापूर आणि संपूर्ण [[दक्षिण बंगाल]]मध्ये [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]च्या नेतृत्वाखालील उग्रवादी राष्ट्रवादी चळवळीचा माहिष्य कणा बनले होते. खरं तर, मिदनापूरमधील [[भारत छोडो आंदोलन]]चे बहुसंख्य नेते आणि सैनिक माहिष्य होते. त्यांनी [[तामलुक]]मध्ये एक समांतर सरकार, [[ताम्रलिप्त जातीय सरकार]]&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Sarkar|first=Sumit|url=https://books.google.com/books?id=kOawCwAAQBAJ&amp;pg=PA401|title=Modern India 1885–1947|date=1989-01-24|publisher=Springer|isbn=978-1-349-19712-5|language=en}}&lt;/ref&gt; स्थापन केली, जी जवळजवळ दोन वर्षे (१९४२-४४) चालली. तिची स्वतःची सेना, न्यायपालिका आणि वित्त विभाग होता. बिप्लबी, मिदनापूरमधील समांतर राष्ट्रीय सरकारचे मुखपत्र, नंतर इंग्रजीत प्रकाशित झाले.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.13237|quote=tamralipta jatiya sarkar.|title=Sarbadhinayak: life story of Sri Satis Chandra Samanta, first Sarbadhinayak of Tamralipta Jatiya Sarkar|date=1982|publisher=Tamralipta Swadhinata Sangram Itihas Committee|language=en}}&lt;/ref&gt;

==वर्ण दर्जा==
बंगालमधील पारंपारिक [[वर्ण]] व्यवस्था कधीकधी ब्राह्मण आणि [[शूद्र]] यांच्यातील प्राथमिक विभाजनाद्वारे वैशिष्ट्यीकृत केली गेली आहे, ज्यामध्ये अनेक गैर-ब्राह्मण गट, ज्यात ऐतिहासिकदृष्ट्या [[क्षत्रिय]] आणि [[वैश्य]] स्थितीचा दावा करणारे समाविष्ट आहेत, त्यांना काही वर्गीकरणांमध्ये मोटे तौर पर [[शूद्र]] वर्गाखाली वर्गीकृत केले गेले आहे.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=SIRCAR |first=D. C. |url=http://archive.org/details/dli.bengal.10689.12965 |title=STUDIES IN THE SOCIETY AND ADMINISTRATION OF ANCIENT AND MEDIEVAL INDIA VOL. 1 |date=1959 |publisher=FIRMA K. L. MUKHOPADHYAY, CALCUTTA |pages=115}}&lt;/ref&gt; तथापि, माहिष्यांनी सातत्याने एक वेगळा आणि उच्च दर्जा राखला आहे. शास्त्रानुसार, जसे की वर उल्लेख केले आहे, [[याज्ञवल्क्य स्मृति]], [[गौतम धर्मसूत्र]], आणि [[ब्रह्म वैवर्त पुराण]] सारखे ग्रंथ माहिष्य (किंवा कैवर्त, जे ऐतिहासिकदृष्ट्या या गटाशी संबंधित आहेत) यांना क्षत्रिय पिता आणि वैश्य मातेच्या संयोगातून उत्पन्न झालेले असल्याचे वर्णन करतात.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Agarwalla|first1=Shyam. S.|title=Religion and Caste Politics|date=1998|publisher=Rawat Publications|page=133|isbn=9788170334682|url=https://books.google.com/books?id=MOJ4AAAAMAAJ&amp;q=mahishya+varna}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kumar|first1=Sangeet|title=Changing Role of the Caste System: A Critique|date=2005|publisher=Rawat Publications|location=Jaipur, India|isbn=8170338816|page=48|url=https://books.google.com/books?id=guhtAAAAMAAJ&amp;q=mahishya}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sur |first=Atul |title=Bangalir Nritatwik Porichoy |publisher=Jiggassa Agencies Ltd |location=Kolkata |pages=38–39 |language=Bengali}}&lt;/ref&gt; ऐतिहासिकदृष्ट्या, समुदायाने या उत्पत्तीनुसार मान्यता मिळविण्यासाठी सक्रियपणे प्रयत्न केला, १९०१ च्या जनगणनेत [[वैश्य|वैश्य]] दर्जाचा दावा केला आणि १९३१ च्या जनगणनेत [[क्षत्रिय|क्षत्रिय]] किंवा माहिष्य क्षत्रिय दर्जाचा दावा केला.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Dasgupta |first=Swapan |url=https://books.google.co.in/books/about/Local_Politics_in_Bengal.html?id=tRNJMwEACAAJ&amp;redir_esc=y |title=Local Politics in Bengal: Midnapur District 1907-1934 |publisher=University of London, School of Oriental and African Studies |location=[[London]] |pages=58 |language=en|quotation=The Mahishyas claimed their origin from the union of a Kshatriya male and a Vaishya female. Although in neighbouring Orissa they were regarded as Kshatriyas and had once formed the bulk of the peasant militia, the rigid Kulinism of Bengal forced them into the category of Sudras.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bandyopādhyāẏa |first=Śekhara |url=https://books.google.co.in/books/about/Caste_Politics_and_the_Raj.html?id=qj4gAAAAIAAJ&amp;redir_esc=y |title=Caste, Politics, and the Raj: Bengal, 1872-1937 |date=1990 |publisher=K.P. Bagchi &amp; Company |isbn=978-81-7074-066-7 |pages=103 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bhaumik |first=Sudarshana |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Changing_World_of_Caste_and_Hierarch/bKh4EAAAQBAJ?hl=en |title=The Changing World of Caste and Hierarchy in Bengal: Depiction from the Mangalkavyas c. 1700–1931 |date=2022-08-26 |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=978-1-000-64143-1 |language=en|quotation=The Khandaits were quasi military castes of Orissa. They formed the Paik militia forces of the local rajas and zamindars of Mayurbhanj and enjoyed rent-free lands as jagir. Abul Fazl describes Khandaits as “zamindars of the district of Midnapur.(P46); The Chasi Kaivartas were also a dominant ruling class in Midnapore.The kingdom of Tamralipta (Tamluk) ruled from time immemorial by Maurya dynasty and was seized by the Kaivarta house of Bhuiya Rays who became the zamindars of Tamluk. Ain-i-Akbari mentions that during the time of Akbar it was a zamindari held by khandait family.(P170)}}&lt;/ref&gt; [[स्वपन दासगुप्ता]] सारखे विद्वान त्यांच्या क्षत्रिय पार्श्वभूमीच्या दाव्याला समर्थन देतात, त्यांच्या शेतकरी-सैन्याच्या इतिहासाकडे लक्ष वेधून, ओरिसाच्या खंडाट्यांसारख्या गटांशी समानता दर्शवतात.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Dasgupta |first=Swapan |url=https://books.google.co.in/books/about/Local_Politics_in_Bengal.html?id=tRNJMwEACAAJ&amp;redir_esc=y |title=Local Politics in Bengal: Midnapur District 1907-1934 |publisher=University of London, School of Oriental and African Studies |location=[[London]] |pages=58 |language=en|quotation=The Mahishyas claimed their origin from the union of a Kshatriya male and a Vaishya female. Although in neighbouring Orissa they were regarded as Kshatriyas and had once formed the bulk of the peasant militia, the rigid Kulinism of Bengal forced them into the category of Sudras.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bhaumik |first=Sudarshana |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Changing_World_of_Caste_and_Hierarch/bKh4EAAAQBAJ?hl=en |title=The Changing World of Caste and Hierarchy in Bengal: Depiction from the Mangalkavyas c. 1700–1931 |date=2022-08-26 |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=978-1-000-64143-1 |language=en|quotation=The Khandaits were quasi military castes of Orissa. They formed the Paik militia forces of the local rajas and zamindars of Mayurbhanj and enjoyed rent-free lands as jagir. Abul Fazl describes Khandaits as “zamindars of the district of Midnapur.(P46); The Chasi Kaivartas were also a dominant ruling class in Midnapore.The kingdom of Tamralipta (Tamluk) ruled from time immemorial by Maurya dynasty and was seized by the Kaivarta house of Bhuiya Rays who became the zamindars of Tamluk. Ain-i-Akbari mentions that during the time of Akbar it was a zamindari held by khandait family.(P170)}}&lt;/ref&gt; माहिष्यांचा विशिष्ट [[वर्ण]] दर्जा हा विद्वत्तापूर्ण चर्चेचा विषय राहिला आहे.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sarma |first=Jyotirmoyee |url=https://books.google.com/books?id=hfE_AAAAMAAJ |title=Caste Dynamics Among the Bengali Hindus |date=1980 |publisher=Firma KLM |isbn=978-0-8364-0633-7 |pages=118–120 |language=en}}&lt;/ref&gt; हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की माहिष्य समाज [[जलिय कैवर्त]] गटापेक्षा वेगळा आहे, जो पारंपरिकदृष्ट्या मासेमारीशी संबंधित आहे आणि स्वतंत्रपणे वर्गीकृत आहे.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=MAJUMDAR|first=R. C.|url=http://archive.org/details/dli.bengal.10689.13287|title=HISTORY OF ANCIENT BENGAL|date=1971|publisher=G. BHARADWAJ, CALCUTTA|pages=422}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sur |first=Atul |title=Bangalir Nritatwik Porichoy |publisher=Jiggassa Agencies Ltd |location=Kolkata |pages=38–39 |language=Bengali}}&lt;/ref&gt;

त्यांच्या ऐतिहासिक प्रमुखतेमुळे आणि उच्च वर्णांशी आत्म-ओळख असूनही, औपनिवेशिक प्रशासनाद्वारे केलेली काही वर्गीकरणे, जसे की १९२१ च्या &quot;दबावलेल्या वर्गां&quot;च्या यादीत 'चासी-कैवर्त'चा समावेश, समाजातील संपन्न आणि प्रगतीशील भागांनी जोरदारपणे नाकारली, ज्यांनी अशा वर्गीकरणांना त्यांच्या &quot;उच्च जाति हिंदू&quot; स्थितीच्या दाव्यासाठी हानिकारक मानले.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2021-04-05 |title=In Bengal, the battle for Mahishya vote and the politics of turning OBC |url=https://www.hindustantimes.com/elections/west-bengal-assembly-election/in-bengal-the-battle-for-mahishya-vote-and-the-politics-of-turning-obc-101617600433681.html |access-date=2021-11-13 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Chandra |first1=Uday |url=https://books.google.com/books?id=7qXbCgAAQBAJ |title=The Politics of Caste in West Bengal |last2=Heierstad |first2=Geir |last3=Nielsen |first3=Kenneth Bo |date=2015-09-25 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-41477-3 |pages=35 |language=en}}&lt;/ref&gt; नंतर, १९४६ मध्ये, कथित नुकसानीचा सामना करत, एका जाति संघटनेने &quot;मध्यवर्ती आणि दबावाखालील&quot; जाती म्हणून ओळख करून विशेष सुविधा मागितल्या, ज्याने संधींपासून त्यांच्या बहिष्कारावर जोर दिला. हे पाऊल निम्न दर्जाच्या सामान्य स्वीकृतीपेक्षा सामरिक राजकीय डावपेच दर्शवते.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bhaumik |first=Sudarshana |url=https://books.google.com/books?id=bKh4EAAAQBAJ&amp;q=sudarshana+bhaumik |title=The Changing World of Caste and Hierarchy in Bengal: Depiction from the Mangalkavyas c. 1700–1931 |date=2022-08-26 |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=978-1-000-64143-1 |pages=253 |language=en}}&lt;/ref&gt;

आधुनिक संदर्भात, [[मंडल आयोग]]ने पश्चिम बंगाल राज्यासाठी १७७ &quot;मागास वर्गां&quot;च्या यादीत चासी-कैवर्त आणि माहिष्य दोन्हीचा समावेश केला असला तरी, स्थिती जटिल राहिली आहे. सेन आयोगाने 'चासी-कैवर्त' (मागास म्हणून ओळखले गेलेले) आणि 'माहिष्य' (मागास म्हणून ओळखले न गेलेले) यांच्यात फरक केला. सध्या, 'चासी-कैवर्त' म्हणून दस्तऐवजीकृत असलेल्यांना ओबीसी दर्जा उपलब्ध आहे. माहिष्य गट एकूणच [[सामान्य वर्ग|सामान्य]] श्रेणीतच राहतो,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Commission for Backward Classes |url=http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLsuCuiz9sxodXx6rFC7RUTUuP8uuQ4DdwcJR73toyBDjMzv/hn6ilCP |access-date=2022-10-15 |website=www.ncbc.nic.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=Seventh Report |url=http://wbcbc.gov.in/advice/7th-rpt.pdf |journal= |accessdate=2025-05-29 |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202182021/http://wbcbc.gov.in/advice/7th-rpt.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; आणि [[पश्चिम बंगाल]]मधील सर्वात मोठी जात बनवणे सुरू ठेवतो.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

त्यांच्या शास्त्रीय उत्पत्तीवर, शासक आणि जमीनदार म्हणून ऐतिहासिक प्रमुखतेवर, कृषी आणि औद्योगिक दोन्ही क्षेत्रांतील आर्थिक यशावर, महत्त्वपूर्ण राजकीय प्रभावावर, सामाजिक दर्ल्यावर आणि मुख्यत्वे सामान्य श्रेणीतील आधुनिक वर्गीकरणावर आधारित, माहिष्यांना बंगाली हिंदू सामाजिक पदानुक्रमात व्यापकपणे उच्च-मध्यम जात (आघाडीचा जाति समूह) म्हणून मानले जाते.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chatterjee |first=Partha |url=https://books.google.com/books?id=OjhuAAAAMAAJ&amp;q=Mahishya |title=The Present History of West Bengal: Essays in Political Criticism |date=1997 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-563945-2 |pages=73, 75 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=W5oiAAAAMAAJ&amp;q=dominant+caste |title=Tropical Man |date=1972 |publisher=E.J. Brill |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Beech |first1=Robert Paul |url=https://books.google.com/books?id=OT1tAAAAMAAJ&amp;q=mahisya+dominant |title=South Asia Series Occasional Paper |last2=Beech |first2=Mary Jane |date=1969 |publisher=Asian Studies Center, Michigan State University |pages=107 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chatterjee |first=Gouripada |url=https://books.google.com/books?id=75-a8FSPmvQC&amp;dq=mahisyas&amp;pg=PA157 |title=Midnapore, the Forerunner of India's Freedom Struggle |date=1986 |publisher=Mittal Publications |pages=158 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

==सामाजिक-आर्थिक स्थिती==
ग्रामीण भागात अनेक माहिष्य अजूनही पारंपरिक कामात गुंतलेले असले तरी, एका पिढीतच मोठ्या संख्येने माहिष्यांनी [[हावडा]] आणि [[कोलकाता]]च्या शहरी भागात शेती सोडून अभियांत्रिकी आणि कुशल कामगार म्हणून काम सुरू केले. हावडामध्ये माहिष्य हे सर्वाधिक संख्येने असलेले आणि यशस्वी व्यावसायिक आहेत. २० व्या शतकाच्या सुरुवातीला बहुतेक जमीन आणि कारखाने [[कायस्थ]] लोकांच्या मालकीचे होते, परंतु १९६७ पर्यंत माहिष्य समाजाने जिल्ह्यातील ६७ टक्के अभियांत्रिकी व्यवसायांचे स्वामित्व मिळवले.&lt;ref name=&quot;Vaishyas&quot;/&gt; उदाहरणार्थ, जेव्हा [[सुभाष चंद्र बोस]] आणि [[बिरेन्द्रनाथ शासमल]] यांच्यात [[कोलकाता महानगरपालिका]]च्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी पदासाठी लढाई झाली, जी तेव्हा बंगालच्या राजकीय जीवनावर वर्चस्व गाजवत होती, तेव्हा बोस कुशलतेने विजयी झाले.&lt;ref name=&quot;Freedom&quot;&gt;{{cite book
| last = Maity
| first = Sachindra
| year = 1975
| title = Freedom Movement in Midnapore
| publisher = Firma, K.L.
| location = Calcutta
| pages =
}}&lt;/ref&gt; जरी [[चित्तरंजन दास]]ने शासमलच्या सेवांना या नोकरीची ऑफर देऊन पुरस्कृत करण्याचा प्रस्ताव दिला होता, तरी जेव्हा त्यांना समजले की या निवडीमुळे शहरातील कायस्थ टोळी नाराज होईल, तेव्हा ते लगेच मागे हटले. त्यापैकी एकाने तर असेही म्हटले की: 'मिदनापूरचा [[कैवर्त|केओट]] येऊन कलकत्त्यात राज्य करेल का?'{{Efn|Refer {{Cite book|last=Mohanty|first=Nivedita |title=Oriya Nationalism Quest for a United Orissa 1866-1956|publisher=Prafulla|year=2005}} Page 263: &quot;In 1924, when Birendranath Sasmal claimed the post of Chief Executive Officer of Calcutta corporation an untoward situation occurred. A newspaper reported that he was greeted with derogatory slogans because of his Oriya origin and his claim for the post was overruled.&quot;}} शासमलने बंगाल प्रांतीय काँग्रेस कमिटी (BPCC) च्या बैठकीत आपल्या मार्गदर्शकाला दास यांना दोन प्रश्न विचारले: '(१) सुभाष बोस स्वराज पक्षाने कलकत्ता कॉर्पोरेशनचे सदस्य आणि त्यांचे बंधू शरत बोस एल्डरमन म्हणून निवडले गेले होते. BPCC एकाच कुटुंबाचे कॉर्पोरेशनवर प्रभुत्व स्थापित करण्यावर का ठाम होते? (२) कॉर्पोरेशनच्या सर्वोच्च कार्यकारी पदावर, त्यांना बाजूला ठेवून दुसऱ्या माणसाची नेमणूक करण्याचा प्रस्ताव होता. हे त्याच्या निम्न जातीमुळे त्याला तुच्छ मानले जात होते म्हणून होते का?' दासांनी पहिल्या प्रश्नावर नाराजी व्यक्त केली आणि दुसऱ्याचे अपुरे उत्तर दिले ज्यामुळे शासमल संतुष्ट झाले नाहीत. शासमल पूर्ण अपमानाने आणि रागाने BPCC सोडून गेले आणि [[कोंताई उपविभाग|कोंताई]] आणि [[मिदनापूर]]मधील त्यांच्या कायदेशीर व्यवसायात आणि स्थानिक राजकारणावर नियंत्रण ठेवले.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ray |first=Rajat Kanta |url=https://books.google.com/books?id=K15uAAAAMAAJ |title=Social Conflict and Political Unrest in Bengal, 1875-1927 |date=1984 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-561654-5 |pages=330–331 |language=en}}&lt;/ref&gt;

माहिष्यांच्या आर्थिक, सामाजिक आणि राजकीय यशाव्यतिरिक्त, त्यांना कधीकधी सामाजिक आव्हानांचा सामना करावा लागला आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या कृषी मुळांशी संबंधित असल्याने, समाजाला शारीरिक श्रमाची सवय होती, हे वैशिष्ट्य पारंपरिकदृष्ट्या &quot;उच्च जातीं&quot;च्या काही भागांकडून कधीकधी वेगळ्या दृष्टीने पाहिले जात होते. ही गतिशीलता प्रमुख माहिष्यांनी शहरी आणि राजकीय क्षेत्रांमध्ये नेव्हिगेट करताना सामना केलेल्या प्रतिकाराच्या उदाहरणांद्वारे स्पष्ट होते, ज्यांवर पूर्वी इतर गटांचे वर्चस्व होते.&lt;ref name=&quot;Vaishyas&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ray |first=Rajat Kanta |url=https://books.google.com/books?id=K15uAAAAMAAJ |title=Social Conflict and Political Unrest in Bengal, 1875-1927 |date=1984 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-561654-5 |pages=330–331 |language=en}}&lt;/ref&gt;

१९८० च्या दशकात, पश्चिम बंगाल सरकारकडून राज्यातील मागास जातींना मान्यता देण्याबाबत राजकीय इच्छाशक्तीचा अभाव होता.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; [[मंडल आयोग]]ने पश्चिम बंगाल राज्यासाठी १७७ &quot;मागास वर्गां&quot;च्या यादीत चासी-कैवर्त आणि माहिष्य दोन्हीचा समावेश केला. १९८९ नंतर, आयोगाचे प्रस्ताव लागू झाल्यानंतर, निम्न मध्यम आणि निम्न वर्ग माहिष्यांमधील एका विभागाने [[इतर मागास वर्ग|ओबीसी]] दर्जासाठी कमी तीव्रतेची मोहीम चालवली. तथापि, संपन्न विभागातील काही व्यक्तींनी याचा विरोध केला, ज्यांनी या पुढाऱ्यांविरुद्ध न्यायालयातही धाव घेतली. १९९० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात सेन आयोग या निष्कर्षावर पोहोचला की चासी-कैवर्त एक मागास वर्ग आहे आणि माहिष्य म्हणून तो राज्यात मागास वर्ग नाही. २००० च्या दशकाच्या सुरुवातीपर्यंत, चासी-कैवर्तांना ओबीसी दर्जा देण्यात आला. जो कोणी हे सिद्ध करू शकेल की ते चासी-कैवर्त जातीचे होते, ते तेव्हा ओबीसी दर्जासाठी पात्र होते. २०१० च्या दशकाच्या सुरुवातीपासून, माहिष्यांमधील अधिक चांगले लोक देखील संपूर्ण जातीसाठी ओबीसी दर्जासाठी मोहीम चालवत आहेत, परंतु माहिष्य नावाचा गट अजूनही [[सामान्य वर्ग|सामान्य]] श्रेणीत येतो आणि [[पश्चिम बंगाल]]मधील सर्वात मोठी जात बनवणे सुरू ठेवतो.&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=Seventh Report |url=http://wbcbc.gov.in/advice/7th-rpt.pdf |journal= |accessdate=2025-05-29 |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202182021/http://wbcbc.gov.in/advice/7th-rpt.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Commission for Backward Classes |url=http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLsuCuiz9sxodXx6rFC7RUTUuP8uuQ4DdwcJR73toyBDjMzv/hn6ilCP |access-date=2022-10-15 |website=www.ncbc.nic.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2010-01-10 |title=Bengal govt wary of implementing Mandal report, says OBC group |url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/bengal-govt-wary-of-implementing-mandal-report-says-obc-group/ |access-date=2023-05-21 |website=द इंडियन एक्सप्रेस |language=en}}&lt;/ref&gt;

बाराव्या शतकाच्या उत्तरार्धापर्यंत पार्थ चटर्जी यांनी माहिष्यांना दक्षिण-पश्चिम बंगालमधील एकमेव सर्वात महत्त्वाचा 'मध्यम-जाति' समूह मानले, जिथे त्यांची संख्या खूप मोठी आहे, ज्यात मिदनापूर, २४ परगणा, हुगली, हावडा जिल्हे समाविष्ट आहेत; तर बीच आणि बीच यांनी त्यांना पूर्वीच्या दोन जिल्ह्यांच्या दक्षिण भागात [[प्रमुख जाति]] म्हणून ओळखले. नदिया आणि [[मुर्शिदाबाद]] हे इतर दोन जिल्हे आहेत जिथे माहिष्य संख्यात्मकदृष्ट्या सर्वात प्रमुख जाति आहेत.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=W5oiAAAAMAAJ&amp;q=dominant+caste |title=Tropical Man |date=1972 |publisher=E.J. Brill |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Beech |first1=Robert Paul |url=https://books.google.com/books?id=OT1tAAAAMAAJ&amp;q=mahisya+dominant |title=South Asia Series Occasional Paper |last2=Beech |first2=Mary Jane |date=1969 |publisher=Asian Studies Center, Michigan State University |pages=107 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chatterjee |first=Gouripada |url=https://books.google.com/books?id=75-a8FSPmvQC&amp;dq=mahisyas&amp;pg=PA157 |title=Midnapore, the Forerunner of India's Freedom Struggle |date=1986 |publisher=Mittal Publications |pages=158 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chatterjee |first=Partha |url=https://books.google.com/books?id=OjhuAAAAMAAJ&amp;q=Mahishya |title=The Present History of West Bengal: Essays in Political Criticism |date=1997 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-563945-2 |pages=73, 75 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==उल्लेखनीय व्यक्ती==

[[राणी राशमोनी]], भारतीय [[जमीनदार]], व्यावसायिक, परोपकारी, [[दक्षिणेश्वर काली मंदिर]]च्या संस्थापक&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sarkar |first=Sumit |url=https://books.google.com/books?id=jyxuAAAAMAAJ |title=Writing Social History |date=1997 |publisher=New York |isbn=978-0-19-564024-3 |pages=226 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Pathak |first1=Dr Indu Prabha |url=https://books.google.com/books?id=nwmYEAAAQBAJ |title=Glass Ceiling: Impact on Women |last2=Khurana |first2=Dr Payal |publisher=Shanlax Publications |isbn=978-93-94899-94-0 |pages=38 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[दीवान मोहनलाल]], हिंदू राजा आणि नवाब [[सिराज उद्दौला]]च्या प्रमुख सेनापतींपैकी एक&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Halder |first=Narottam |title=Gangaridi: Alochona o Parjalochona |publisher=Dey book store |year=1988 |location=Kolkata |pages=51, 52 |language=Bengali}}&lt;/ref&gt;

[[बिरेन्द्रनाथ शासमल]], स्वातंत्र्यसैनिक, [[बॅरिस्टर]] आणि राजकारणी, लोकप्रिय 'देशप्राण' म्हणून ओळखले जातात&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ray |first=Rajat Kanta |url=https://books.google.com/books?id=K15uAAAAMAAJ |title=Social Conflict and Political Unrest in Bengal, 1875-1927 |date=1984 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-561654-5 |pages=290 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hardiman |first=David |url=https://books.google.com/books?id=uX4fEAAAQBAJ |title=Noncooperation in India: Nonviolent Strategy and Protest, 1920-22 |date=2021-03-01 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-758056-1 |pages=165 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[हेमचंद्र कानूनगो]], बॉम्ब बनवणे शिकण्यासाठी परदेशात जाणारे पहिले क्रांतिकारक, भारताच्या [[कलकत्ता ध्वज|पहिल्या अनधिकृत ध्वजा]]चे सह-निर्माता&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite book |last=Maiti |first=Sisirkumar |title=Kichu mat, kichu path |publisher=Asavari Publication |year=1988 |pages=83 |language=Bengali}}&lt;/ref&gt;

[[बसन्त कुमार बिस्वास]], स्वातंत्र्यसैनिक, सर्वात तरुण शहीदांपैकी एक, [[चार्ल्स हार्डिंग, पहिले बॅरन हार्डिंग ऑफ पेन्सहर्स्ट|लॉर्ड हार्डिंग]]च्या हत्येचा प्रयत्न केला&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sengupta |first=Subodh Chandra |title=Sansad Bangali Charitabhidhan |publisher=Sahitya Sansad |year=1960 |location=Kolkata |pages=329 |language=Bengali}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sen |first=Bankim Chandra |title=Lokmata Rani Rashmoni |publisher=Bhavna prakasana |year=1973 |location=Kolkata |pages=55 |language=Bengali}}&lt;/ref&gt;

[[मातंगिनी हाज़रा]], स्वातंत्र्यसैनिक, [[भारत छोडो आंदोलन]] दरम्यान शहीद, लोकप्रिय 'लेडी गांधी' म्हणून ओळखल्या जातात&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Ghosh |first=G. K. |url=https://books.google.com/books?id=z6eBAAAAMAAJ|title=Legends of Origin of the Castes and Tribes of Eastern India|date=2000|publisher=Firma KLM|isbn=978-81-7102-046-1|pages=49|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ghosh |first=Chitra |url=https://books.google.com/books?id=4BMqAAAAYAAJ |title=Women Movement Politics in Bengal |date=1991 |publisher=Chatterjee Publisher |isbn=978-81-85089-04-1 |pages=72 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[सतीश चंद्र सामन्त]], स्वातंत्र्यसैनिक, समर्पित [[गांधीवादी]], [[ब्रिटिश राज]] दरम्यान [[तामलुक]]मध्ये [[ताम्रलिप्त जातीय सरकार|समानांतर सरकार]] स्थापन केली&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite book |last=Basu |first=Sajal |url=https://books.google.com/books?id=LTZuAAAAMAAJ|title=Factions, Ideology, and Politics: Coalition Politics in Bengal|date=1990|publisher=Minerva Associates (Publications)|isbn=978-81-85195-26-1|pages=20|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[सुशील कुमार धारा]], स्वातंत्र्यसैनिक, [[ब्रिटिश राज]] दरम्यान [[तामलुक]]मध्ये [[ताम्रलिप्त जातीय सरकार|समानांतर सरकार]] स्थापन केली&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

[[बसन्त कुमार दास (Indian politician)|बसन्त कुमार दास]], स्वातंत्र्यसैनिक, स्वातंत्र्य कार्यकर्ते, राजकारणी, [[भारताची संविधान सभा]] सदस्य&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bhowmik |first=Arindam |title=বসন্তকুমার ও সতীশচন্দ্র: অপূর্ব মেলবন্ধন {{!}} Satish Chandra Samanta &amp; Basanta Kumar Das: Tale of two friends |url=https://www.midnapore.in/article/Freedomfighter_Satishchandrasamanta_Basantakumardas.html |access-date=2025-03-25 |website=www.midnapore.in |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Bengal contingent at the Constituent Assembly |url=https://www.getbengal.com/details/the-bengal-contingent-at-the-constituent-assembly |access-date=2025-03-25 |website=Get Bengal |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[अनाथ बंधु पंजा]], स्वातंत्र्यसैनिक, [[बंगाल वॉलंटियर्स]] सदस्य, [[जिल्हा दंडाधिकारी]] बर्नार्ड ई. जे. बर्जच्या हत्येनंतर शहीद झाले&lt;ref&gt;{{Cite web |title=.:: Legacy of Midnapore - Freedom Fighter - Anath Bandhu Panja ::. |url=https://www.midnapore.in/freedomfighters/anathbandhu_panja.html |access-date=2024-11-05 |website=www.midnapore.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bharat |first=E. T. V. |date=2020-08-21 |title=গুলি করে পালিয়ে যাননি, অনাথবন্ধু চড়ে বসেছিলেন ইংরেজ অফিসারের বুকে |url=https://www.etvbharat.com/bengali/west-bengal/state/paschim-medinipur/freedom-fighter-anath-bandhu-panja/wb20200821193217633 |access-date=2024-11-05 |website=ETV Bharat News |language=bn}}&lt;/ref&gt;

[[चारु चंद्र भंडारी]], स्वातंत्र्य कार्यकर्ते, [[गांधीवादी]] राजकारणी, [[वकील]] आणि [[बंगाल]]मधील [[सर्वोदय चळवळ]]चे प्रमुख नेते होते&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Senapati and Das |first=Uma and Dulal Krishna |title=মাহিষ্য রত্নাবলী জীবনী শতক |publisher=Tuhina Publications |year=2018 |isbn=9788194434641 |edition=2nd |location=[[कोलकाता]] |publication-date=2020 |pages=74 to 75 |language=Bengali |trans-title=Mahishya Ratnavali Biographical Century}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-06-24 |title=Freedom fighter Charuchandra Bhandari : স্বাধীনতা সংগ্রামী চারুচন্দ্র ভান্ডারির প্রয়াণ দিবসে উঠল খadi মন্দির সংস্কারের দাবি |url=https://bengali.news18.com/news/south-24-parganas/on-the-death-anniversary-of-freedom-fighter-charuchandra-bhandari-the-demand-for-renovation-of-khadi-temple-was-raised-l18-1159758.html |access-date=2025-04-16 |website=bengali.news18.com |language=bn }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[आलममोहन दास]], अग्रणी [[उद्योगपती]] आणि इंडिया मशीनरी कंपनीचे संस्थापक, [[दासनागर रेल्वे स्थानक|दासनागर]]चे नामकरण त्यांच्या नावावर&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bandyopadhyay |first=Ritajyoti |url=https://books.google.com/books?id=GeZ3EAAAQBAJ |title=Streets in Motion: The Making of Infrastructure, Property, and Political Culture in Twentieth-century Calcutta |date=2022-11-10 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-009-27674-0 |pages=22 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Mitra |first1=Iman Kumar |url=https://books.google.com/books?id=WKrCDAAAQBAJ |title=Accumulation in Post-Colonial Capitalism |last2=Samaddar |first2=Ranabir |last3=Sen |first3=Samita |date=2016-07-29 |publisher=Springer |isbn=978-981-10-1037-8 |pages=193 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[शरत कुमार रॉय]], [[भारतीय अमेरिकन]] [[भूवैज्ञानिक]] आणि साहसी. [[उत्तर ध्रुव]] मोहिमेवर जाणारे भारतीय वंशाचे पहिले व्यक्ती&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Biswas |first=Lokesh Chandra |title=Forgotten Bengali Scientist |journal=Krishti |pages=41, 44}}&lt;/ref&gt;

[[प्रबोध कुमार भौमिक]], प्राध्यापक, लेखक, [[कोलकाता विद्यापीठ]]ात [[डीन (शिक्षण)|मानवशास्त्र]]चे माजी डीन, [[लोढा लोक|लोढा जमातीं]]वर काम केले&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Manna |first=Professor Samita |date=2024-02-06 |title=Legacy Of a Legendary Field Anthropologist |url=https://www.anthropologyindiaforum.org/post/legacy-of-a-legendary-field-anthropologist#_ftn1 |access-date=2025-04-30 |website=UIAF |language=en |archive-date=2025-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513233602/https://www.anthropologyindiaforum.org/post/legacy-of-a-legendary-field-anthropologist#_ftn1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[सौरिन्द्र मोहन सरकार]], महानतम भारतीय वनस्पतिशास्त्रज्ञांपैकी एक. [[इंडियन सायन्स काँग्रेस असोसिएशन|आयएसएसी]]चे सरचिटणीस देखील होते&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=2001 |title=Sourindra Mohan Sircar |journal=Dishari |pages=100, 101}}&lt;/ref&gt;

[[तारक चंद्र दास]], मानववंशशास्त्रज्ञ, लेखक, [[कोलकाता विद्यापीठ]]ात [[मानववंशशास्त्र]]चे पहिले [[प्राध्यापक]]&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Senapati and Das |first=Uma and Dulal Krishna |title=মাহিষ্য রত্নাবলী-জীবনী শতক |publisher=Tuhina Publications |year=2018 |isbn=9788194434641 |edition=2nd |location=Kolkata |publication-date=2020 |pages=81 to 82 |language=Bengali |trans-title=Mahishya Ratnavali-Biographical Century}}&lt;/ref&gt;
*[[सुनील जानाह]], डाव्या विचारसरणीचे फोटो पत्रकार आणि माहितीपट छायाचित्रकार, [[कोलकाता फिल्म सोसायटी]]चे सह-संस्थापक&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
*[[कानन देवी]], ज्यांना &quot;[[बंगाली सिनेमा (भारत)|बंगाली सिनेमा]]ची पहिली महिला&quot; म्हणून ओळखले जाते, त्यांना १९७६ मध्ये [[दादासाहेब फाळके पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Senapati and Das |first=Uma and Dulal Krishna |title=মাহিষ্য রত্নাবলী-জীবনী শতক |date= |publisher=Tuhina Publications |year=2018 |isbn=9788194434641 |edition=2nd |location=Kolkata |publication-date=2020 |pages=44 to 46 |language=Bengali |trans-title=Mahishya Ratnavali-Biographical Century}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-05-24 |title=Obituary: Kanan Devi - People - News - The Independent |url=http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kanan-devi-1534655.html |access-date=2024-12-24 |website=web.archive.org |archive-date=2014-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140524004341/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kanan-devi-1534655.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;
*[[निर्मलेन्दु चौधरी]], अत्यंत प्रशंसित [[संगीतकार]], [[संगीतकार]] आणि [[गायक]], [[पूर्व भारत]]ातील [[लोकसंगीत]]ात मोठे योगदान दिले&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Das |first=Pyarimohan |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.316785/page/n49/mode/1up?view=theater |title=Itibritta-tattwa |date=1915 |pages=39 to 40}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=নির্মলেন্দু চৌধুরী : লোকগানে বিশ্বলোকে – কালি ও কলম |url=https://www.kaliokalam.com/%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%81-%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%95%E0%A6%97/ |access-date=2025-03-31 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[मणी लाल भौमिक]], [[भारतीय अमेरिकन]] भौतिकशास्त्रज्ञ, [[उद्योजकता|उद्योजक]], आंतरराष्ट्रीय स्तरावर बेस्टसेलिंग लेखक आणि परोपकारी&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bandyopadhyay |first=Ranjan |title=Manikanchan |publisher=Ananda Publishers Pvt Ltd |location=Kolkata |pages=3, 5 |language=Bengali}}&lt;/ref&gt;

[[अनिल कुमार गैन]], भारतीय गणितज्ञ आणि [[सांख्यिकी|सांख्यिकीविद्]], [[विद्यासागर विद्यापीठ]]ाचे संस्थापक&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Guha |first=Abhijit |date=2013-04-01 |title=Vidyasagar viswavidyalayer bismrita prothistata |url=https://www.academia.edu/7375855 |journal=Vidyasagar Viswavidyalayer Bismrita Prothistata |volume=4 |issue=12 |pages=13}}&lt;/ref&gt;

[[सुरेश बिस्वास|कॅप्टन सुरेश बिस्वास]], भारतीय साहसी, [[रिंगमास्टर (circus)|रिंगमास्टर]] म्हणून ख्याती मिळवली, [[ब्राझिलियन नौदल उठाव]] दडपण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sen |first=Paromita |date=17 November 2018 |title=The Royal Bengal Lion-tamer |url=http://www.telegraphindia.com |access-date=January 10, 2024 |website=telegraphindia.com}}&lt;/ref&gt;

[[पवित्र सरकार]], भारतीय [[भाषाविज्ञान|भाषावैज्ञानिक]], [[लेखक]] आणि [[शिक्षणतज्ञ]], [[जपान सरकार]]कडून [[ऑर्डर ऑफ द रायझिंग सन]] जिंकला&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Roy |first=Nibedita |title=Kaibarta Jatibarner Itihas |date=2022 |publisher=Tangan Prakashan |location=Rajshahi |pages=204 to 208 |language=Bengali}}&lt;/ref&gt;

[[दिनेश दास]], बंगाली [[कवि]], स्वातंत्र्य कार्यकर्ते, [[मार्क्सवाद|मार्क्सवादी]] लेखक&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ray |first=Sudhir |url=https://books.google.com/books?id=loYOAQAAMAAJ |title=Marxist Parties of West Bengal in Opposition and in Government, 1947-2001 |date=2007 |publisher=Progressive Publishers |isbn=978-81-8064-135-0 |pages=255 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[अनिल घोरई]], भारतीय [[कवि]], [[कादंबरीकार]] आणि लघुकथा लेखक, २०१० मध्ये [[बंकिम पुरस्कार]] जिंकला&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Senapati and Das |first=Uma and Dulal Krishna |title=মাহিষ্য রত্নাবলী-জীবনী শতক |publisher=Tuhina Publications |year=2018 |isbn=9788194434641 |edition=2nd |location=Kolkata |publication-date=2020 |pages=31 to 32 |language=Bengali |trans-title=Mahishya Ratnavali-Biographical Century}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=sray1707 |date=2014-12-14 |title=কথা ও কাহিনির মধ্যে ভূমিতেই বিলগ্ন ছিলেন তিনি, আজীবন |url=https://eisamay.com/editorial/post-editorial/editorial-on-late-author-anil-ghorai/45511627.cms |access-date=2024-12-30 |website=Eisamay Online |language=bn}}&lt;/ref&gt;

[[अनिल बिस्वास (राजकारणी)|अनिल बिस्वास]], भारतीय [[राजकारणी]], प्रमुख [[मार्क्सवाद|मार्क्सवादी]] नेत्यांपैकी एक, [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी) चे पॉलिट ब्युरो|सीपीएमच्या पॉलिट ब्युरो]]चे माजी सदस्य&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Senapati and Das |first=Uma and Dulal Krishna |title=মাহিষ্য রত্নাবলী জীবনী শতক |publisher=Tuhina Publications |year=2018 |isbn=9788194434641 |edition=2nd |location=[[कोलकाता]] |publication-date=2020 |pages=33 to 35 |language=Bengali |trans-title=Mahishya Ratnavali Biographical Century}}&lt;/ref&gt;

[[आभा मैती]], स्वातंत्र्यसैनिक, राजकारणी, [[पश्चिम बंगाल]]च्या निर्वासित मदत आणि पुनर्वसन मंत्री (१९६२-१९६७), १९७७ ते १९७९ पर्यंत [[भारत सरकार]]मध्ये उद्योग राज्यमंत्री&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Senapati and Das |first=Uma and Dulal Krishna |title=মাহিষ্য রত্নাবলী জীবনী শতক |publisher=Tuhina Publications |year=2018 |isbn=9788194434641 |edition=2nd |location=Kolkata |publication-date=2020 |pages=36 to 37 |language=Bengali |trans-title=Mahishya Ratnavali Biographical Century}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Pf8nAAAAMAAJ |title=Enlite |date=1968 |publisher=Light Publications. |pages=8 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[शैलेन मन्ना]], भारतीय फुटबॉल खेळाडू, १९५३ मध्ये [[इंग्लिश एफए]]ने जगातील दहा सर्वोत्तम कर्णधारांमध्ये निवडलेला एकमेव आशियाई फुटबॉल खेळाडू&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Jana |first=Madhusudan |date=2019 |title=Bharatiya Footballer Samrat Sailen Manna |journal=Tuhina |pages=215}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

{{बंगाली हिंदू लोक}}

[[वर्ग:बंगाली हिंदू जाती]]
[[वर्ग:भारतातील जाती]]
[[वर्ग:भारताचा लोकसांख्यिकीय इतिहास]]
[[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील सामाजिक गट]]</text>
      <sha1>gylk1wep56qegrtvf2ii4cjdneurvpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मसुदा:रश्मी पदवाड मदनकर</title>
    <ns>118</ns>
    <id>369705</id>
    <revision>
      <id>2680239</id>
      <parentid>2674823</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T08:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ink N Pen Publication</username>
        <id>157509</id>
      </contributor>
      <comment>Added links</comment>
      <origin>2680239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24351" sha1="372p76wd9io3i14a9hmrs84nsko512j" xml:space="preserve">
[[File:Rashmi mam.jpg|thumb|रश्मी पदवाड मदनकर]]

== &lt;big&gt;&lt;sup&gt;'''रश्मी पदवाड मदनकर - परिचय'''&lt;/sup&gt;&lt;/big&gt; ==

रश्मी पदवाड मदनकर (जन्म गुरुकुंज मोझरी, जिल्हा अमरावती, २९ मे १९८१) या स्त्री विषयांच्या अभ्यासक, मराठीतील स्तंभ लेखिका, कादंबरीकार आणि कवयित्री आहेत. त्यांचे मराठीत दोन कविता संग्रह, एक चरित्रात्मक कादंबरी, राष्ट्रीय आंतराष्ट्रीय घटनांवर आधारित सामाजिक लेखसंग्रह असे ग्रंथ प्रकाशित आहेत. महाराष्ट्र टाइम्स, तरुण भारत, सकाळ, लोकमत, देशोन्नती या नामांकित वृत्तपत्रात शिवाय अनेक मासिकांत मागील अनेक वर्षांपासून सामाजिक घडामोडींवर आधारित स्तंभलेखन, ललितलेखन आणि कथालेखन त्यांनी केले आहे. त्या जगभरातील 'स्त्री' विषयाशी संबंधित अभ्यास आणि लिखाण करतात. अनेक संशोधन नियतकालिकांत त्यांचे लेख प्रकाशित झाले आहेत. अनेक कविता आणि कथा नामांकित दिवाळी अंकातून प्रकाशित, देशभरातील अनेक नामवंत मासिकात सातत्याने विषयावर आधारित लेखन तसेच  राज्य सरकारच्या अनेक प्रकल्पांसाठी त्या सातत्याने लिखाण करतात. अनेक महत्वाच्या राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय संकलनात त्यांचे लेख समाविष्ट आहेत. https://www.facebook.com/thejanmangal/videos/234873534749688 

त्यांनी कोरोनाच्या काळात म्हणजे २०१९ पासून विविध आंतराष्ट्रीय विषयांवर आधारित, पारंपरिक दिवाळी अंकांपेक्षा भिन्न '''''अनलॉक''''' नावाचा दिवाळीअंक सुरू केला. ज्याला केवळ वाचकांचाच भरगोस प्रतिसाद मिळाला नाही तर; पाच वर्षात १४ राष्ट्रीय आणि राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त आहेत. https://www.facebook.com/phulesanstha/videos/482708523285207
  

&lt;big&gt;'''रश्मी पदवाड मदनकर यांचे साहित्य -'''&lt;/big&gt; 


'''१. ''निमिषगाथा'' काव्यसंग्रह (वर्ष २०१७)- लोकव्रत प्रकाशन - पुणे''' 

'''२. ''बिट्स अँड बाईट्स'' जागतिक घडामोडींवर आधारित सामाजिक वैचारिक लेख संग्रह - लोकव्रत प्रकाशन, पुणे'''
 
प्रथम आवृत्ती - वर्ष २०१९ 

द्वितीय आवृत्ती - वर्ष २०२०

तृतीय आवृत्ती - वर्ष २०२५ https://www.facebook.com/avinash.salapurikar.2025/posts/pfbid0r9ozShmfPpZ54p5q5QYZHTp3pULH9xQCGFKCFdsFgFyqWstiHuBzb2t6hiKnZTcil 

'''३. ''मौनाच्या सावल्या'' काव्यसंग्रह (२९ मे २०२४) - स्वयं प्रकाशन - पुणे'''

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=9343357152351747&amp;set=pb.100000326645287.-2207520000&amp;type=3    

'''४.''' '''''पद्मकोश'' सत्य घटनेवर आधारित चरित्रात्मक पत्ररूप कादंबरी (१५ ऑगस्ट २०२२) - इंक-एन-पेन प्रकाशन, नागपूर'''

'''५.''' '''कायांतर - तृतीयपंथी समाजाच्या वास्तवावर आधारित, आंचल वर्मा या ट्रान्सजेण्डर व्यक्तीच्या आयुष्यावर आधारित कादंबरी''' '''(१६ डिसेंबर २०२५) - पद्मगंधा प्रकाशन, पुणे'''

==== &lt;big&gt;''''' रश्मी पदवाड मदनकर यांनी संपादित केलेल्या दिवाळी अंकाचे विषय - '''''&lt;/big&gt; ==== 


२०२० - अनलॉक - व्यक्तिमत्वे https://www.facebook.com/rashmi.madankar/posts/pfbid02HmpMAhnHeznnUh77DMf8ARtPRuL95CZqMvJC75VyfpAMnQCvhTPPXZ34Hjac7XtBl

२०२१ - अनलॉक - जगातल्या विविध समुदायांचे जगणे https://www.facebook.com/rashmi.madankar/posts/pfbid02Tfw98tnQFp5r2E8Q45coY2ARcM9rj7XDGixSyEtywJexmohbU4euBCqQEnnRXYVal
 
२०२२- अनलॉक - जागतिक आंदोलनं - चळवळी https://www.facebook.com/rashmi.madankar/posts/pfbid02iAxi7dzodWkjLR72Bqof3zmuXHn6oiYaShuReL21AUzoWjdTMHkDM13eMCgmeVpHl 
 
२०२३ - अनलॉक - जागतिक प्रथा, परंपरा व रूढी https://www.facebook.com/rashmi.madankar/posts/pfbid0jdP6VXJkh5uX5dBVgPS4YBraWQkEuENk3NkZMdcGDgHV9Rdrso7nHQ6at2cgojXEl

२०२५ -  अनलॉक - जग बदलून टाकणाऱ्या महिला https://www.facebook.com/groups/606730686147413/?multi_permalinks=3499496386870814&amp;hoisted_section_header_type=recently_seen 

 &lt;big&gt;''''' सन्मान - '''''&lt;/big&gt; 


&gt; साहित्य आणि सामाजिक क्षेत्रातील कार्यासाठी 'नटश्रेष्ठ निळू फुले युवागौरव राष्ट्रीय पुरस्कार' प्राप्त - 

https://www.facebook.com/rashmi.madankar/posts/pfbid0LULEjHXKLsiNyFaJJh3yUtRWzPBGz4yWcodR8nsiDQDd1Aejutxo8Ennam3BHCb6l

https://www.facebook.com/SwapnilMSamarth/posts/pfbid0TboSbMJxJx85N8D3Enqf3WJiw6x6hyfdNwjTFrSLwqvMzp7QuL8W6SRPutfnK2izl

&gt; नॅशनल मीडिया फाउंडेशन नवी दिल्लीचा पत्रकारिता आणि जनसंपर्क क्षेत्रातील योगदानासाठी ५१ व्या राष्ट्रीय सेमिनार आणि भारतीय पत्रकारिता स्थापना दिनानिमित्त विशेष पुरस्काराने सम्मानित&lt;nowiki/&gt;https://www.facebook.com/rashmi.madankar/posts/pfbid02dgBcWbzpawzpchfJ9WCb2Ka4gfN8LKBXFRmePyohM9eHJLJ553EEaeZAZ1rnqMaMl 
 
&gt; राज्य सरकारचा ''मिनिस्ट्री ऑफ युथ अफेअर अँड स्पोर्ट्स'' कडून या क्षेत्रात केलेल्या कार्यासाठी सलग ३ वर्ष पुरस्कृत.

&gt; महिला व बालकल्याण विभागातर्फे २०१८ चा या क्षेत्रात केलेल्या कार्यासाठी पुरस्कृत.https://www.facebook.com/rashmi.madankar/posts/pfbid0PadxJex8F6T2XGEsJ3msgkapY9GNHSJr4GMRCuDLaDGKWK6jxnu6oCw9PGJ3uwm6l

&gt; संस्कार भारती तर्फे एकूण साहित्यिक क्षेत्रातील योगदानासाठी विशेष सन्मान. 

&gt;नागपूर महानगर पालिकेचा महिला दिन २०१८ सालचा सामाजिक क्षेत्रातील कार्यासाठी विशेष पुरस्कार 

&gt; गोविंदराव वंजारी कॉलेज ऑफ लॉ च्या वतीने सामाजिक क्षेत्रातील योगदानासाठी २०२१ - महिला दिनानिमित्त विशेष सत्कार 

&gt; 'विष्णू जी कि रसोई' यांच्या वतीने सामाजिक व साहित्य क्षेत्रातील योगदानासाठी २०२३-महिला दिनानिमित्त 'महिला शक्तीचा सत्कार सोहळा' अंतर्गत विशेष सत्कार 
 
&gt; रा.पै.स्मारक समितीचा ३ वर्ष विशेष सन्मान.

&gt; डॉ. राजेंद्र प्रसाद संस्थेकडून सामाजिक कार्यासाठी गौरव.


==== &lt;big&gt;''''' साहित्यास मिळालेले पुरस्कार - '''''&lt;/big&gt; ==== 


'''1. बिट्स अँड बाईट्स सामाजिक लेख संग्रहाला एकूण 2 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 

a. पुण्याच्या काव्यदौलत प्रतिष्ठानचा राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त. 

b. लोकसेवा साहित्य प्रतिष्ठानचा उत्कृष्ट वैचारिक लेख संग्रह पुरस्कार प्राप्त. 
 

'''2. पद्मकोश चरित्रात्मक कादंबरीला एकूण 6 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 

a महाराष्ट्र साहित्य परिषद, पुणे-शाखा दामाजीनगर 

b पद्मगंधा प्रतिष्ठानचा सर्वोत्कृष्ट सामाजिक कादंबरी हा पुरस्कार 

c वाशीम येथील साहित्य माणिक पुरस्कार

d साहित्य विहार संस्थेचा उत्कृष्ट सामाजिक कादंबरी पुरस्कार

e स्पंदन चॅरिटेबल ट्रस्टचा स्व. राजाराम डाकवे राज्यस्तरीय पुरस्कार 
 
f पंढरीनाथ जोशी पुरस्कृत मोहन भास्कर जोशी स्मृती पुरस्कार


'''3. मौनाच्या सावल्या काव्यसंग्रहास एकूण 2 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 

a. साहित्य विहार संस्थेचा उत्कृष्ट काव्यसंग्रह पुरस्कार 

b. काव्यस्पंदन साहित्य प्रतिष्ठानचा उत्कृष्ट काव्यसंग्रह पुरस्कार https://www.facebook.com/sumedha.harshey/videos/1338701890442669
 

'''4. अनलॉक दिवाळी अंकास आजवर एकूण 14 राज्य आणि राष्ट्रस्तरीय पुरस्कार प्राप्त'''


&lt;big&gt;
''''' सामाजिक बांधिलकी - '''''&lt;/big&gt;

'''स्पंदन''' या मतीमंद मुलांच्या संस्थेसाठी वर्ष २००२ पासून जुळून कार्य

मुंबई '''आस्था''' महिलांच्या संस्थेसोबत मागील 10 वर्षांपासून जुळून कार्य 

'''रेड स्वस्थिक सोसायटी''' या डॉक्टरांच्या संस्थेसोबत मिळून लहान गरीब मुलांच्या उपचार आणि गंभीर समस्या असल्यास ऑपरेशन मोफत करून देण्यासारखी सामाजिक कामे केली आहे.

'''We4Change''' महिला सबलीकरण संस्थेच्या कार्यकारिणीत सक्रिय  

''''संस्कार भारती'''' संस्थेच्या कार्यकारिणीत सक्रिय   

'''रा. पै. स्मारक समिती'''च्या मार्गदर्शक म्हणून अनेक वर्षांपासून कार्यरत.

'''राजेंद्र प्रसाद क्रीडा संस्थे'''च्या मार्गदर्शक कुटुंबाचा भाग म्हणून अनेक वर्षांपासून सहभाग 


==== &lt;big&gt;'''निवेदन - '''''&lt;/big&gt; ====

- सरकारी आणि सामाजिक संघटनांच्या डॉक्युमेंटरीसाठी निवेदन 

- सकाळ माध्यम समूहात कार्यरत असतांना तेथील राज्यस्तरीय संमेलनाच्या डॉक्युमेंट्रीला आवाज दिला आहे.

- बातम्यांसाठी सातत्याने निवेदन &amp; Voice over (फ्री लान्स)

- आकाशवाणी मुंबई आणि नागपुरात साहित्य वाचनात सहभाग.

- दूरदर्शन वाहिनींवर मुलाखत, निवेदन -


==== &lt;big&gt;''''' सहभाग - '''''&lt;/big&gt; ====

•	महाराष्ट्रभरात विविध शहरात विविध संस्था- संघटना, महाविद्यालयांमध्ये विद्यार्थी, महिला व ज्येष्ठ नागरिकांसाठी व्याख्याने

•	अनेक कार्यक्रमात मुख्य अतिथी म्हणून सहभाग

•	विदर्भ साहित्य संघाच्या अनेक साहित्यिक कार्यक्रमात सहभाग

•	अखिल भारतीय साहित्य संमेलनाच्या विविध कार्यक्रमात सहभाग

•	राज्यस्तरीय साहित्यिक कार्यक्रमाची निवेदिका म्हणून सहभाग

•   राज्यस्तरीय कार्यक्रमांत मुलाखतकार म्हणून सहभाग


&lt;big&gt;''''' प्रकाशन क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt; 

- इंक-एन-पेन प्रकाशनची संचालक 

- गेल्या 6 वर्षांपासून 'अनलॉक' दिवाळी अंकाचे संपादन. https://www.facebook.com/unlockdiwali/posts/pfbid02MTDKjUtorGLi8NYym1Ji3rMVwBe9k7TrkUtUyCiVYMBcLqyocNHGuS91QsfKXjPQl


&lt;big&gt;''''' चित्रपट क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt;

- फिल्म रायटिंग असोसिएशन मुंबईच्या सक्रिय सभासद

- ३ मराठी चित्रपटाच्या संहितेवर काम 

- १ मराठी चित्रपट रिलीज 

- बालगीते, गझलचा अल्बम प्रसिद्ध

- काही चित्रपटांसाठी लावणी, गीत लेखन.


&lt;big&gt;''''' नाट्य क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt; 

अभिव्यक्ती वैदर्भीय लेखिका संस्था आयोजित ''''विदर्भ कन्या'''' नाटकात '''माता जिजाऊ''' ह्यांची भूमिका साकार ! https://www.facebook.com/rashmi.madankar/posts/pfbid0Ttby1dERNro5gMhArQX4GDNwZeD7fCAVuUcWUrmtSBK1kvvBynp1rAQKq7kT2coml
 

&lt;big&gt;''''' संदर्भ व टीप - '''''&lt;/big&gt; 

अहमदनगर  वाचनालय येथील वसंत व्याख्यानमालेतील ''स्त्रीवाद आणि आजची गरज'' व्याख्यान https://www.youtube.com/watch?v=C2uBKAeV7hs 


''स्त्रीवाद आणि आजची गरज'' व्याख्यान  https://prernacollegeofcommerce.org/newsandevents/2022/march2/Report_WE.pdf


१९ नोव्हेंबर २०२३ रोजी प्रसिद्ध कवयित्री मीनल येवले ह्यांनी '''दैनिक लोकसत्ता''' मध्ये '''पद्मकोश''' कादंबरीवर लिहिलेली समीक्षा - https://www.loksatta.com/lokrang/review-of-padmakosh-novel-written-by-rashmi-padwad-madankar-css-98-4053725/


२८ मार्च २०२१ महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेख  https://marathi.indiatimes.com/editorial/samwad/rashmi-padwad-madankar-article-on-satisfying-mukbang-videos-and-youtube/articleshow/81731636.cms


०६ फेब्रुवारी २०२१ महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेख  https://marathi.indiatimes.com/lifestyle-news/relationships/rashmi-padwad-madankar-article-on-myntra-logo-controversy-and-people-mindsets/articleshow/80720689.cms


महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित ''स्त्री स्वातंत्र्याचा लढा, की तिढा?'' लेख https://marathi.indiatimes.com/lifestyle-news/relationships/article-on-hemangi-kavi-facbook-post-related-bra-and-womens-freedom/articleshow/84502300.cms


 महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेखावर YouTube स्टोरी   https://www.youtube.com/watch?v=imtSUInzxgA


२ सप्टेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''मैं तुम्हे फिर मिलूंगी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-09-02&amp;page=3


२३ डिसेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''सक्तीची पाळी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-12-23&amp;page=1


२ मार्च  २०२४ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''चिमुकल्या देशाची रोमहर्षक कहाणी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2024-03-02&amp;page=4


१७ मे २०२५ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''हायब्रीस्टोफिलिया - आकर्षण आणि गुंतागुंत'' https://epaper.tarunbharat.net/article.php?mid=Akspage_2025-05-17_6301548a8f69f415679c5eef49ab65926827f66adb932


३० सप्टेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''अफगाणी स्त्रिया म्हणताहेत - डोन्ट टच माय क्लॉथ'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-09-30&amp;page=1


२५ जानेवारी २०२५ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''गणतंत्र आणि स्त्री'' https://epaper.tarunbharat.net/article.php?mid=Akspage_2025-01-25_3946ac3e592413ee350dc84660e5330667943b67b964e


''बिट्स अँड बाईट्स'' लेख संग्रहावर सुप्रसिद्ध लेखक नवनाथ पवार यांनी लिहिलेले पुस्तक परीक्षण  https://marathi.indiatimes.com/maharashtra/nagpur/book-test/articleshow/76238108.cms 


सृजनदीप दिवाळी अंक स्पर्धेत ''अनलॉक'' अंकाला मिळालेला सर्वोत्कृष्ट अंकाचा पुरस्कार https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/5/29/diwali-ank.html


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस मिळालेला स्व.राजाराम डाकवे (तात्या) साहित्य उत्कृष्ट कादंबरी पुरस्कार https://ddmnews.in/maharashtra-news/2893/


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी स्पंदन संस्थेचा पुरस्कार https://www.esakal.com/mumbai/todays-latest-marathi-news-mum24h81054-txt-mumbai-20240719031036


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस साहित्य विहार मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी https://marathi.abhijeetbharat.com/Encyc/2023/10/18/sahitya-vihar-institute-announces-2023-literary-awards.html#/google_vignette 


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस महाराष्ट्र साहित्य परिषद - शाखा दामाजी नगरचा मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/7/15/Rashmi-Padwad-Madankar.html


अक्षरधारा मध्ये प्रकाशित ''झुंडींची झुंज आणि जात-धर्माच्या बेगडी अस्मिता'' लेख https://www.aksharnama.com/client/article_detail/1293 


''सीता'' कादंबरीचे लेखक अभिराम भडकमकर यांच्या मुलाखतीची बातमी https://www.tarunbharat.net/Encyc/2024/1/19/The-vision-of-Sita-s-personality-Sahitya-Wari-programm.html#/google_vignette</text>
      <sha1>372p76wd9io3i14a9hmrs84nsko512j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680246</id>
      <parentid>2680239</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T09:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* साहित्य */दुरुस्ती</comment>
      <origin>2680246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20489" sha1="arz0rtg5dq0dsuo5av3ncwm1justyhb" xml:space="preserve">
[[File:Rashmi mam.jpg|thumb|रश्मी पदवाड मदनकर]]

'''रश्मी पदवाड मदनकर''' (जन्म गुरुकुंज मोझरी, जिल्हा अमरावती, २९ मे, १९८१) या स्त्री विषयांच्या अभ्यासक, मराठीतील स्तंभ लेखिका, कादंबरीकार आणि कवयित्री आहेत. त्यांचे मराठीत दोन कविता संग्रह, एक चरित्रात्मक कादंबरी, राष्ट्रीय आंतराष्ट्रीय घटनांवर आधारित सामाजिक लेखसंग्रह असे ग्रंथ प्रकाशित आहेत. महाराष्ट्र टाइम्स, तरुण भारत, सकाळ, लोकमत, देशोन्नती या नामांकित वृत्तपत्रात शिवाय अनेक मासिकांत मागील अनेक वर्षांपासून सामाजिक घडामोडींवर आधारित स्तंभलेखन, ललितलेखन आणि कथालेखन त्यांनी केले आहे. त्या जगभरातील 'स्त्री' विषयाशी संबंधित अभ्यास आणि लिखाण करतात.{{संदर्भ हवा}}

त्यांनी कोरोनाच्या काळात म्हणजे २०१९ पासून विविध आंतराष्ट्रीय विषयांवर आधारित, पारंपरिक दिवाळी अंकांपेक्षा भिन्न ''अनलॉक'' नावाचा दिवाळीअंक सुरू केला. ज्याला पाच वर्षात १४ राष्ट्रीय आणि राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त आहेत.{{संदर्भ हवा}}
== साहित्य ==
# ''निमिषगाथा'' काव्यसंग्रह (वर्ष २०१७)- लोकव्रत प्रकाशन - पुणे
# ''बिट्स अँड बाईट्स'' जागतिक घडामोडींवर आधारित सामाजिक वैचारिक लेख संग्रह - लोकव्रत प्रकाशन, पुणे
# ''मौनाच्या सावल्या'' काव्यसंग्रह (२९ मे २०२४) - स्वयं प्रकाशन - पुणे
# ''पद्मकोश'' सत्य घटनेवर आधारित चरित्रात्मक पत्ररूप कादंबरी (१५ ऑगस्ट २०२२) - इंक-एन-पेन प्रकाशन, नागपूर'''
# ''कायांतर'' - तृतीयपंथी समाजाच्या वास्तवावर आधारित, आंचल वर्मा या ट्रान्सजेण्डर व्यक्तीच्या आयुष्यावर आधारित कादंबरी (१६ डिसेंबर २०२५) - पद्मगंधा प्रकाशन, पुणे
 == सन्मान ==
# साहित्य आणि सामाजिक क्षेत्रातील कार्यासाठी 'नटश्रेष्ठ निळू फुले युवागौरव राष्ट्रीय पुरस्कार' प्राप्त
# नॅशनल मीडिया फाउंडेशन नवी दिल्लीचा पत्रकारिता आणि जनसंपर्क क्षेत्रातील योगदानासाठी ५१ व्या राष्ट्रीय सेमिनार आणि भारतीय पत्रकारिता स्थापना दिनानिमित्त विशेष पुरस्काराने सम्मानित 
# राज्य सरकारचा ''मिनिस्ट्री ऑफ युथ अफेअर अँड स्पोर्ट्स'' कडून या क्षेत्रात केलेल्या कार्यासाठी सलग ३ वर्ष पुरस्कृत.
# महिला व बालकल्याण विभागातर्फे २०१८ चा या क्षेत्रात केलेल्या कार्यासाठी पुरस्कृत.
# संस्कार भारती तर्फे एकूण साहित्यिक क्षेत्रातील योगदानासाठी विशेष सन्मान. 
# नागपूर महानगर पालिकेचा महिला दिन २०१८ सालचा सामाजिक क्षेत्रातील कार्यासाठी विशेष पुरस्कार 
# गोविंदराव वंजारी कॉलेज ऑफ लॉ च्या वतीने सामाजिक क्षेत्रातील योगदानासाठी २०२१ - महिला दिनानिमित्त विशेष सत्कार 
# 'विष्णू जी कि रसोई' यांच्या वतीने सामाजिक व साहित्य क्षेत्रातील योगदानासाठी २०२३-महिला दिनानिमित्त 'महिला शक्तीचा सत्कार सोहळा' अंतर्गत विशेष सत्कार 
# रा.पै.स्मारक समितीचा ३ वर्ष विशेष सन्मान.
# डॉ. राजेंद्र प्रसाद संस्थेकडून सामाजिक कार्यासाठी गौरव.
=== साहित्यास मिळालेले पुरस्कार ===
* बिट्स अँड बाईट्स सामाजिक लेख संग्रहाला एकूण 2 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 
# पुण्याच्या काव्यदौलत प्रतिष्ठानचा राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त. 
# लोकसेवा साहित्य प्रतिष्ठानचा उत्कृष्ट वैचारिक लेख संग्रह पुरस्कार प्राप्त. 
* पद्मकोश चरित्रात्मक कादंबरीला एकूण 6 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 
# महाराष्ट्र साहित्य परिषद, पुणे-शाखा दामाजीनगर 
# पद्मगंधा प्रतिष्ठानचा सर्वोत्कृष्ट सामाजिक कादंबरी हा पुरस्कार 
# वाशीम येथील साहित्य माणिक पुरस्कार
# साहित्य विहार संस्थेचा उत्कृष्ट सामाजिक कादंबरी पुरस्कार
# स्पंदन चॅरिटेबल ट्रस्टचा स्व. राजाराम डाकवे राज्यस्तरीय पुरस्कार 
# पंढरीनाथ जोशी पुरस्कृत मोहन भास्कर जोशी स्मृती पुरस्कार
* मौनाच्या सावल्या काव्यसंग्रहास एकूण 2 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 
# साहित्य विहार संस्थेचा उत्कृष्ट काव्यसंग्रह पुरस्कार 
# काव्यस्पंदन साहित्य प्रतिष्ठानचा उत्कृष्ट काव्यसंग्रह पुरस्कार 
* अनलॉक दिवाळी अंकास आजवर एकूण 14 राज्य आणि राष्ट्रस्तरीय पुरस्कार प्राप्त'''
== सामाजिक बांधिलकी °=

'''स्पंदन''' या मतीमंद मुलांच्या संस्थेसाठी वर्ष २००२ पासून जुळून कार्य

मुंबई '''आस्था''' महिलांच्या संस्थेसोबत मागील 10 वर्षांपासून जुळून कार्य 

'''रेड स्वस्थिक सोसायटी''' या डॉक्टरांच्या संस्थेसोबत मिळून लहान गरीब मुलांच्या उपचार आणि गंभीर समस्या असल्यास ऑपरेशन मोफत करून देण्यासारखी सामाजिक कामे केली आहे.

'''We4Change''' महिला सबलीकरण संस्थेच्या कार्यकारिणीत सक्रिय  

''''संस्कार भारती'''' संस्थेच्या कार्यकारिणीत सक्रिय   

'''रा. पै. स्मारक समिती'''च्या मार्गदर्शक म्हणून अनेक वर्षांपासून कार्यरत.

'''राजेंद्र प्रसाद क्रीडा संस्थे'''च्या मार्गदर्शक कुटुंबाचा भाग म्हणून अनेक वर्षांपासून सहभाग 


==== &lt;big&gt;'''निवेदन - '''''&lt;/big&gt; ====

- सरकारी आणि सामाजिक संघटनांच्या डॉक्युमेंटरीसाठी निवेदन 

- सकाळ माध्यम समूहात कार्यरत असतांना तेथील राज्यस्तरीय संमेलनाच्या डॉक्युमेंट्रीला आवाज दिला आहे.

- बातम्यांसाठी सातत्याने निवेदन &amp; Voice over (फ्री लान्स)

- आकाशवाणी मुंबई आणि नागपुरात साहित्य वाचनात सहभाग.

- दूरदर्शन वाहिनींवर मुलाखत, निवेदन -


==== &lt;big&gt;''''' सहभाग - '''''&lt;/big&gt; ====

•	महाराष्ट्रभरात विविध शहरात विविध संस्था- संघटना, महाविद्यालयांमध्ये विद्यार्थी, महिला व ज्येष्ठ नागरिकांसाठी व्याख्याने

•	अनेक कार्यक्रमात मुख्य अतिथी म्हणून सहभाग

•	विदर्भ साहित्य संघाच्या अनेक साहित्यिक कार्यक्रमात सहभाग

•	अखिल भारतीय साहित्य संमेलनाच्या विविध कार्यक्रमात सहभाग

•	राज्यस्तरीय साहित्यिक कार्यक्रमाची निवेदिका म्हणून सहभाग

•   राज्यस्तरीय कार्यक्रमांत मुलाखतकार म्हणून सहभाग


&lt;big&gt;''''' प्रकाशन क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt; 

- इंक-एन-पेन प्रकाशनची संचालक 

- गेल्या 6 वर्षांपासून 'अनलॉक' दिवाळी अंकाचे संपादन. 


&lt;big&gt;''''' चित्रपट क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt;

- फिल्म रायटिंग असोसिएशन मुंबईच्या सक्रिय सभासद

- ३ मराठी चित्रपटाच्या संहितेवर काम 

- १ मराठी चित्रपट रिलीज 

- बालगीते, गझलचा अल्बम प्रसिद्ध

- काही चित्रपटांसाठी लावणी, गीत लेखन.


&lt;big&gt;''''' नाट्य क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt; 

अभिव्यक्ती वैदर्भीय लेखिका संस्था आयोजित ''''विदर्भ कन्या'''' नाटकात '''माता जिजाऊ''' ह्यांची भूमिका साकार ! 
 

&lt;big&gt;''''' संदर्भ व टीप - '''''&lt;/big&gt; 

अहमदनगर  वाचनालय येथील वसंत व्याख्यानमालेतील ''स्त्रीवाद आणि आजची गरज'' व्याख्यान https://www.youtube.com/watch?v=C2uBKAeV7hs 


''स्त्रीवाद आणि आजची गरज'' व्याख्यान  https://prernacollegeofcommerce.org/newsandevents/2022/march2/Report_WE.pdf


१९ नोव्हेंबर २०२३ रोजी प्रसिद्ध कवयित्री मीनल येवले ह्यांनी '''दैनिक लोकसत्ता''' मध्ये '''पद्मकोश''' कादंबरीवर लिहिलेली समीक्षा - https://www.loksatta.com/lokrang/review-of-padmakosh-novel-written-by-rashmi-padwad-madankar-css-98-4053725/


२८ मार्च २०२१ महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेख  https://marathi.indiatimes.com/editorial/samwad/rashmi-padwad-madankar-article-on-satisfying-mukbang-videos-and-youtube/articleshow/81731636.cms


०६ फेब्रुवारी २०२१ महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेख  https://marathi.indiatimes.com/lifestyle-news/relationships/rashmi-padwad-madankar-article-on-myntra-logo-controversy-and-people-mindsets/articleshow/80720689.cms


महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित ''स्त्री स्वातंत्र्याचा लढा, की तिढा?'' लेख https://marathi.indiatimes.com/lifestyle-news/relationships/article-on-hemangi-kavi-facbook-post-related-bra-and-womens-freedom/articleshow/84502300.cms


 महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेखावर YouTube स्टोरी   https://www.youtube.com/watch?v=imtSUInzxgA


२ सप्टेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''मैं तुम्हे फिर मिलूंगी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-09-02&amp;page=3


२३ डिसेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''सक्तीची पाळी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-12-23&amp;page=1


२ मार्च  २०२४ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''चिमुकल्या देशाची रोमहर्षक कहाणी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2024-03-02&amp;page=4


१७ मे २०२५ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''हायब्रीस्टोफिलिया - आकर्षण आणि गुंतागुंत'' https://epaper.tarunbharat.net/article.php?mid=Akspage_2025-05-17_6301548a8f69f415679c5eef49ab65926827f66adb932


३० सप्टेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''अफगाणी स्त्रिया म्हणताहेत - डोन्ट टच माय क्लॉथ'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-09-30&amp;page=1


२५ जानेवारी २०२५ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''गणतंत्र आणि स्त्री'' https://epaper.tarunbharat.net/article.php?mid=Akspage_2025-01-25_3946ac3e592413ee350dc84660e5330667943b67b964e


''बिट्स अँड बाईट्स'' लेख संग्रहावर सुप्रसिद्ध लेखक नवनाथ पवार यांनी लिहिलेले पुस्तक परीक्षण  https://marathi.indiatimes.com/maharashtra/nagpur/book-test/articleshow/76238108.cms 


सृजनदीप दिवाळी अंक स्पर्धेत ''अनलॉक'' अंकाला मिळालेला सर्वोत्कृष्ट अंकाचा पुरस्कार https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/5/29/diwali-ank.html


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस मिळालेला स्व.राजाराम डाकवे (तात्या) साहित्य उत्कृष्ट कादंबरी पुरस्कार https://ddmnews.in/maharashtra-news/2893/


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी स्पंदन संस्थेचा पुरस्कार https://www.esakal.com/mumbai/todays-latest-marathi-news-mum24h81054-txt-mumbai-20240719031036


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस साहित्य विहार मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी https://marathi.abhijeetbharat.com/Encyc/2023/10/18/sahitya-vihar-institute-announces-2023-literary-awards.html#/google_vignette 


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस महाराष्ट्र साहित्य परिषद - शाखा दामाजी नगरचा मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/7/15/Rashmi-Padwad-Madankar.html


अक्षरधारा मध्ये प्रकाशित ''झुंडींची झुंज आणि जात-धर्माच्या बेगडी अस्मिता'' लेख https://www.aksharnama.com/client/article_detail/1293 


''सीता'' कादंबरीचे लेखक अभिराम भडकमकर यांच्या मुलाखतीची बातमी https://www.tarunbharat.net/Encyc/2024/1/19/The-vision-of-Sita-s-personality-Sahitya-Wari-programm.html#/google_vignette

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}

{{वर्ग}}</text>
      <sha1>arz0rtg5dq0dsuo5av3ncwm1justyhb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680247</id>
      <parentid>2680246</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T09:17:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20488" sha1="p3bk7xovpopqnv9abow5idtf0pvwab3" xml:space="preserve">
[[File:Rashmi mam.jpg|thumb|रश्मी पदवाड मदनकर]]

'''रश्मी पदवाड मदनकर''' (जन्म गुरुकुंज मोझरी, जिल्हा अमरावती, २९ मे, १९८१) या स्त्री विषयांच्या अभ्यासक, मराठीतील स्तंभ लेखिका, कादंबरीकार आणि कवयित्री आहेत. त्यांचे मराठीत दोन कविता संग्रह, एक चरित्रात्मक कादंबरी, राष्ट्रीय आंतराष्ट्रीय घटनांवर आधारित सामाजिक लेखसंग्रह असे ग्रंथ प्रकाशित आहेत. महाराष्ट्र टाइम्स, तरुण भारत, सकाळ, लोकमत, देशोन्नती या नामांकित वृत्तपत्रात शिवाय अनेक मासिकांत मागील अनेक वर्षांपासून सामाजिक घडामोडींवर आधारित स्तंभलेखन, ललितलेखन आणि कथालेखन त्यांनी केले आहे. त्या जगभरातील 'स्त्री' विषयाशी संबंधित अभ्यास आणि लिखाण करतात.{{संदर्भ हवा}}

त्यांनी कोरोनाच्या काळात म्हणजे २०१९ पासून विविध आंतराष्ट्रीय विषयांवर आधारित, पारंपरिक दिवाळी अंकांपेक्षा भिन्न ''अनलॉक'' नावाचा दिवाळीअंक सुरू केला. ज्याला पाच वर्षात १४ राष्ट्रीय आणि राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त आहेत.{{संदर्भ हवा}}
== साहित्य ==
# ''निमिषगाथा'' काव्यसंग्रह (वर्ष २०१७)- लोकव्रत प्रकाशन - पुणे
# ''बिट्स अँड बाईट्स'' जागतिक घडामोडींवर आधारित सामाजिक वैचारिक लेख संग्रह - लोकव्रत प्रकाशन, पुणे
# ''मौनाच्या सावल्या'' काव्यसंग्रह (२९ मे २०२४) - स्वयं प्रकाशन - पुणे
# ''पद्मकोश'' सत्य घटनेवर आधारित चरित्रात्मक पत्ररूप कादंबरी (१५ ऑगस्ट २०२२) - इंक-एन-पेन प्रकाशन, नागपूर'''
# ''कायांतर'' - तृतीयपंथी समाजाच्या वास्तवावर आधारित, आंचल वर्मा या ट्रान्सजेण्डर व्यक्तीच्या आयुष्यावर आधारित कादंबरी (१६ डिसेंबर २०२५) - पद्मगंधा प्रकाशन, पुणे
 == सन्मान ==
# साहित्य आणि सामाजिक क्षेत्रातील कार्यासाठी 'नटश्रेष्ठ निळू फुले युवागौरव राष्ट्रीय पुरस्कार' प्राप्त
# नॅशनल मीडिया फाउंडेशन नवी दिल्लीचा पत्रकारिता आणि जनसंपर्क क्षेत्रातील योगदानासाठी ५१ व्या राष्ट्रीय सेमिनार आणि भारतीय पत्रकारिता स्थापना दिनानिमित्त विशेष पुरस्काराने सम्मानित 
# राज्य सरकारचा ''मिनिस्ट्री ऑफ युथ अफेअर अँड स्पोर्ट्स'' कडून या क्षेत्रात केलेल्या कार्यासाठी सलग ३ वर्ष पुरस्कृत.
# महिला व बालकल्याण विभागातर्फे २०१८ चा या क्षेत्रात केलेल्या कार्यासाठी पुरस्कृत.
# संस्कार भारती तर्फे एकूण साहित्यिक क्षेत्रातील योगदानासाठी विशेष सन्मान. 
# नागपूर महानगर पालिकेचा महिला दिन २०१८ सालचा सामाजिक क्षेत्रातील कार्यासाठी विशेष पुरस्कार 
# गोविंदराव वंजारी कॉलेज ऑफ लॉ च्या वतीने सामाजिक क्षेत्रातील योगदानासाठी २०२१ - महिला दिनानिमित्त विशेष सत्कार 
# 'विष्णू जी कि रसोई' यांच्या वतीने सामाजिक व साहित्य क्षेत्रातील योगदानासाठी २०२३-महिला दिनानिमित्त 'महिला शक्तीचा सत्कार सोहळा' अंतर्गत विशेष सत्कार 
# रा.पै.स्मारक समितीचा ३ वर्ष विशेष सन्मान.
# डॉ. राजेंद्र प्रसाद संस्थेकडून सामाजिक कार्यासाठी गौरव.
=== साहित्यास मिळालेले पुरस्कार ===
* बिट्स अँड बाईट्स सामाजिक लेख संग्रहाला एकूण 2 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 
# पुण्याच्या काव्यदौलत प्रतिष्ठानचा राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त. 
# लोकसेवा साहित्य प्रतिष्ठानचा उत्कृष्ट वैचारिक लेख संग्रह पुरस्कार प्राप्त. 
* पद्मकोश चरित्रात्मक कादंबरीला एकूण 6 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 
# महाराष्ट्र साहित्य परिषद, पुणे-शाखा दामाजीनगर 
# पद्मगंधा प्रतिष्ठानचा सर्वोत्कृष्ट सामाजिक कादंबरी हा पुरस्कार 
# वाशीम येथील साहित्य माणिक पुरस्कार
# साहित्य विहार संस्थेचा उत्कृष्ट सामाजिक कादंबरी पुरस्कार
# स्पंदन चॅरिटेबल ट्रस्टचा स्व. राजाराम डाकवे राज्यस्तरीय पुरस्कार 
# पंढरीनाथ जोशी पुरस्कृत मोहन भास्कर जोशी स्मृती पुरस्कार
* मौनाच्या सावल्या काव्यसंग्रहास एकूण 2 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 
# साहित्य विहार संस्थेचा उत्कृष्ट काव्यसंग्रह पुरस्कार 
# काव्यस्पंदन साहित्य प्रतिष्ठानचा उत्कृष्ट काव्यसंग्रह पुरस्कार 
* अनलॉक दिवाळी अंकास आजवर एकूण 14 राज्य आणि राष्ट्रस्तरीय पुरस्कार प्राप्त'''
== सामाजिक बांधिलकी ==

'''स्पंदन''' या मतीमंद मुलांच्या संस्थेसाठी वर्ष २००२ पासून जुळून कार्य

मुंबई '''आस्था''' महिलांच्या संस्थेसोबत मागील 10 वर्षांपासून जुळून कार्य 

'''रेड स्वस्थिक सोसायटी''' या डॉक्टरांच्या संस्थेसोबत मिळून लहान गरीब मुलांच्या उपचार आणि गंभीर समस्या असल्यास ऑपरेशन मोफत करून देण्यासारखी सामाजिक कामे केली आहे.

'''We4Change''' महिला सबलीकरण संस्थेच्या कार्यकारिणीत सक्रिय  

''''संस्कार भारती'''' संस्थेच्या कार्यकारिणीत सक्रिय   

'''रा. पै. स्मारक समिती'''च्या मार्गदर्शक म्हणून अनेक वर्षांपासून कार्यरत.

'''राजेंद्र प्रसाद क्रीडा संस्थे'''च्या मार्गदर्शक कुटुंबाचा भाग म्हणून अनेक वर्षांपासून सहभाग 


==== &lt;big&gt;'''निवेदन - '''''&lt;/big&gt; ====

- सरकारी आणि सामाजिक संघटनांच्या डॉक्युमेंटरीसाठी निवेदन 

- सकाळ माध्यम समूहात कार्यरत असतांना तेथील राज्यस्तरीय संमेलनाच्या डॉक्युमेंट्रीला आवाज दिला आहे.

- बातम्यांसाठी सातत्याने निवेदन &amp; Voice over (फ्री लान्स)

- आकाशवाणी मुंबई आणि नागपुरात साहित्य वाचनात सहभाग.

- दूरदर्शन वाहिनींवर मुलाखत, निवेदन -


==== &lt;big&gt;''''' सहभाग - '''''&lt;/big&gt; ====

•	महाराष्ट्रभरात विविध शहरात विविध संस्था- संघटना, महाविद्यालयांमध्ये विद्यार्थी, महिला व ज्येष्ठ नागरिकांसाठी व्याख्याने

•	अनेक कार्यक्रमात मुख्य अतिथी म्हणून सहभाग

•	विदर्भ साहित्य संघाच्या अनेक साहित्यिक कार्यक्रमात सहभाग

•	अखिल भारतीय साहित्य संमेलनाच्या विविध कार्यक्रमात सहभाग

•	राज्यस्तरीय साहित्यिक कार्यक्रमाची निवेदिका म्हणून सहभाग

•   राज्यस्तरीय कार्यक्रमांत मुलाखतकार म्हणून सहभाग


&lt;big&gt;''''' प्रकाशन क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt; 

- इंक-एन-पेन प्रकाशनची संचालक 

- गेल्या 6 वर्षांपासून 'अनलॉक' दिवाळी अंकाचे संपादन. 


&lt;big&gt;''''' चित्रपट क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt;

- फिल्म रायटिंग असोसिएशन मुंबईच्या सक्रिय सभासद

- ३ मराठी चित्रपटाच्या संहितेवर काम 

- १ मराठी चित्रपट रिलीज 

- बालगीते, गझलचा अल्बम प्रसिद्ध

- काही चित्रपटांसाठी लावणी, गीत लेखन.


&lt;big&gt;''''' नाट्य क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt; 

अभिव्यक्ती वैदर्भीय लेखिका संस्था आयोजित ''''विदर्भ कन्या'''' नाटकात '''माता जिजाऊ''' ह्यांची भूमिका साकार ! 
 

&lt;big&gt;''''' संदर्भ व टीप - '''''&lt;/big&gt; 

अहमदनगर  वाचनालय येथील वसंत व्याख्यानमालेतील ''स्त्रीवाद आणि आजची गरज'' व्याख्यान https://www.youtube.com/watch?v=C2uBKAeV7hs 


''स्त्रीवाद आणि आजची गरज'' व्याख्यान  https://prernacollegeofcommerce.org/newsandevents/2022/march2/Report_WE.pdf


१९ नोव्हेंबर २०२३ रोजी प्रसिद्ध कवयित्री मीनल येवले ह्यांनी '''दैनिक लोकसत्ता''' मध्ये '''पद्मकोश''' कादंबरीवर लिहिलेली समीक्षा - https://www.loksatta.com/lokrang/review-of-padmakosh-novel-written-by-rashmi-padwad-madankar-css-98-4053725/


२८ मार्च २०२१ महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेख  https://marathi.indiatimes.com/editorial/samwad/rashmi-padwad-madankar-article-on-satisfying-mukbang-videos-and-youtube/articleshow/81731636.cms


०६ फेब्रुवारी २०२१ महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेख  https://marathi.indiatimes.com/lifestyle-news/relationships/rashmi-padwad-madankar-article-on-myntra-logo-controversy-and-people-mindsets/articleshow/80720689.cms


महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित ''स्त्री स्वातंत्र्याचा लढा, की तिढा?'' लेख https://marathi.indiatimes.com/lifestyle-news/relationships/article-on-hemangi-kavi-facbook-post-related-bra-and-womens-freedom/articleshow/84502300.cms


 महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेखावर YouTube स्टोरी   https://www.youtube.com/watch?v=imtSUInzxgA


२ सप्टेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''मैं तुम्हे फिर मिलूंगी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-09-02&amp;page=3


२३ डिसेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''सक्तीची पाळी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-12-23&amp;page=1


२ मार्च  २०२४ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''चिमुकल्या देशाची रोमहर्षक कहाणी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2024-03-02&amp;page=4


१७ मे २०२५ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''हायब्रीस्टोफिलिया - आकर्षण आणि गुंतागुंत'' https://epaper.tarunbharat.net/article.php?mid=Akspage_2025-05-17_6301548a8f69f415679c5eef49ab65926827f66adb932


३० सप्टेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''अफगाणी स्त्रिया म्हणताहेत - डोन्ट टच माय क्लॉथ'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-09-30&amp;page=1


२५ जानेवारी २०२५ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''गणतंत्र आणि स्त्री'' https://epaper.tarunbharat.net/article.php?mid=Akspage_2025-01-25_3946ac3e592413ee350dc84660e5330667943b67b964e


''बिट्स अँड बाईट्स'' लेख संग्रहावर सुप्रसिद्ध लेखक नवनाथ पवार यांनी लिहिलेले पुस्तक परीक्षण  https://marathi.indiatimes.com/maharashtra/nagpur/book-test/articleshow/76238108.cms 


सृजनदीप दिवाळी अंक स्पर्धेत ''अनलॉक'' अंकाला मिळालेला सर्वोत्कृष्ट अंकाचा पुरस्कार https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/5/29/diwali-ank.html


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस मिळालेला स्व.राजाराम डाकवे (तात्या) साहित्य उत्कृष्ट कादंबरी पुरस्कार https://ddmnews.in/maharashtra-news/2893/


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी स्पंदन संस्थेचा पुरस्कार https://www.esakal.com/mumbai/todays-latest-marathi-news-mum24h81054-txt-mumbai-20240719031036


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस साहित्य विहार मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी https://marathi.abhijeetbharat.com/Encyc/2023/10/18/sahitya-vihar-institute-announces-2023-literary-awards.html#/google_vignette 


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस महाराष्ट्र साहित्य परिषद - शाखा दामाजी नगरचा मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/7/15/Rashmi-Padwad-Madankar.html


अक्षरधारा मध्ये प्रकाशित ''झुंडींची झुंज आणि जात-धर्माच्या बेगडी अस्मिता'' लेख https://www.aksharnama.com/client/article_detail/1293 


''सीता'' कादंबरीचे लेखक अभिराम भडकमकर यांच्या मुलाखतीची बातमी https://www.tarunbharat.net/Encyc/2024/1/19/The-vision-of-Sita-s-personality-Sahitya-Wari-programm.html#/google_vignette

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}

{{वर्ग}}</text>
      <sha1>p3bk7xovpopqnv9abow5idtf0pvwab3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680248</id>
      <parentid>2680247</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T09:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* साहित्य */</comment>
      <origin>2680248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20489" sha1="ludknwaugry39bznaxexcox24tucacj" xml:space="preserve">
[[File:Rashmi mam.jpg|thumb|रश्मी पदवाड मदनकर]]

'''रश्मी पदवाड मदनकर''' (जन्म गुरुकुंज मोझरी, जिल्हा अमरावती, २९ मे, १९८१) या स्त्री विषयांच्या अभ्यासक, मराठीतील स्तंभ लेखिका, कादंबरीकार आणि कवयित्री आहेत. त्यांचे मराठीत दोन कविता संग्रह, एक चरित्रात्मक कादंबरी, राष्ट्रीय आंतराष्ट्रीय घटनांवर आधारित सामाजिक लेखसंग्रह असे ग्रंथ प्रकाशित आहेत. महाराष्ट्र टाइम्स, तरुण भारत, सकाळ, लोकमत, देशोन्नती या नामांकित वृत्तपत्रात शिवाय अनेक मासिकांत मागील अनेक वर्षांपासून सामाजिक घडामोडींवर आधारित स्तंभलेखन, ललितलेखन आणि कथालेखन त्यांनी केले आहे. त्या जगभरातील 'स्त्री' विषयाशी संबंधित अभ्यास आणि लिखाण करतात.{{संदर्भ हवा}}

त्यांनी कोरोनाच्या काळात म्हणजे २०१९ पासून विविध आंतराष्ट्रीय विषयांवर आधारित, पारंपरिक दिवाळी अंकांपेक्षा भिन्न ''अनलॉक'' नावाचा दिवाळीअंक सुरू केला. ज्याला पाच वर्षात १४ राष्ट्रीय आणि राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त आहेत.{{संदर्भ हवा}}
== साहित्य ==
# ''निमिषगाथा'' काव्यसंग्रह (वर्ष २०१७)- लोकव्रत प्रकाशन - पुणे
# ''बिट्स अँड बाईट्स'' जागतिक घडामोडींवर आधारित सामाजिक वैचारिक लेख संग्रह - लोकव्रत प्रकाशन, पुणे
# ''मौनाच्या सावल्या'' काव्यसंग्रह (२९ मे २०२४) - स्वयं प्रकाशन - पुणे
# ''पद्मकोश'' सत्य घटनेवर आधारित चरित्रात्मक पत्ररूप कादंबरी (१५ ऑगस्ट २०२२) - इंक-एन-पेन प्रकाशन, नागपूर'''
# ''कायांतर'' - तृतीयपंथी समाजाच्या वास्तवावर आधारित, आंचल वर्मा या ट्रान्सजेण्डर व्यक्तीच्या आयुष्यावर आधारित कादंबरी (१६ डिसेंबर २०२५) - पद्मगंधा प्रकाशन, पुणे

== सन्मान ==
# साहित्य आणि सामाजिक क्षेत्रातील कार्यासाठी 'नटश्रेष्ठ निळू फुले युवागौरव राष्ट्रीय पुरस्कार' प्राप्त
# नॅशनल मीडिया फाउंडेशन नवी दिल्लीचा पत्रकारिता आणि जनसंपर्क क्षेत्रातील योगदानासाठी ५१ व्या राष्ट्रीय सेमिनार आणि भारतीय पत्रकारिता स्थापना दिनानिमित्त विशेष पुरस्काराने सम्मानित 
# राज्य सरकारचा ''मिनिस्ट्री ऑफ युथ अफेअर अँड स्पोर्ट्स'' कडून या क्षेत्रात केलेल्या कार्यासाठी सलग ३ वर्ष पुरस्कृत.
# महिला व बालकल्याण विभागातर्फे २०१८ चा या क्षेत्रात केलेल्या कार्यासाठी पुरस्कृत.
# संस्कार भारती तर्फे एकूण साहित्यिक क्षेत्रातील योगदानासाठी विशेष सन्मान. 
# नागपूर महानगर पालिकेचा महिला दिन २०१८ सालचा सामाजिक क्षेत्रातील कार्यासाठी विशेष पुरस्कार 
# गोविंदराव वंजारी कॉलेज ऑफ लॉ च्या वतीने सामाजिक क्षेत्रातील योगदानासाठी २०२१ - महिला दिनानिमित्त विशेष सत्कार 
# 'विष्णू जी कि रसोई' यांच्या वतीने सामाजिक व साहित्य क्षेत्रातील योगदानासाठी २०२३-महिला दिनानिमित्त 'महिला शक्तीचा सत्कार सोहळा' अंतर्गत विशेष सत्कार 
# रा.पै.स्मारक समितीचा ३ वर्ष विशेष सन्मान.
# डॉ. राजेंद्र प्रसाद संस्थेकडून सामाजिक कार्यासाठी गौरव.
=== साहित्यास मिळालेले पुरस्कार ===
* बिट्स अँड बाईट्स सामाजिक लेख संग्रहाला एकूण 2 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 
# पुण्याच्या काव्यदौलत प्रतिष्ठानचा राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त. 
# लोकसेवा साहित्य प्रतिष्ठानचा उत्कृष्ट वैचारिक लेख संग्रह पुरस्कार प्राप्त. 
* पद्मकोश चरित्रात्मक कादंबरीला एकूण 6 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 
# महाराष्ट्र साहित्य परिषद, पुणे-शाखा दामाजीनगर 
# पद्मगंधा प्रतिष्ठानचा सर्वोत्कृष्ट सामाजिक कादंबरी हा पुरस्कार 
# वाशीम येथील साहित्य माणिक पुरस्कार
# साहित्य विहार संस्थेचा उत्कृष्ट सामाजिक कादंबरी पुरस्कार
# स्पंदन चॅरिटेबल ट्रस्टचा स्व. राजाराम डाकवे राज्यस्तरीय पुरस्कार 
# पंढरीनाथ जोशी पुरस्कृत मोहन भास्कर जोशी स्मृती पुरस्कार
* मौनाच्या सावल्या काव्यसंग्रहास एकूण 2 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 
# साहित्य विहार संस्थेचा उत्कृष्ट काव्यसंग्रह पुरस्कार 
# काव्यस्पंदन साहित्य प्रतिष्ठानचा उत्कृष्ट काव्यसंग्रह पुरस्कार 
* अनलॉक दिवाळी अंकास आजवर एकूण 14 राज्य आणि राष्ट्रस्तरीय पुरस्कार प्राप्त'''

== सामाजिक बांधिलकी ==

'''स्पंदन''' या मतीमंद मुलांच्या संस्थेसाठी वर्ष २००२ पासून जुळून कार्य

मुंबई '''आस्था''' महिलांच्या संस्थेसोबत मागील 10 वर्षांपासून जुळून कार्य 

'''रेड स्वस्थिक सोसायटी''' या डॉक्टरांच्या संस्थेसोबत मिळून लहान गरीब मुलांच्या उपचार आणि गंभीर समस्या असल्यास ऑपरेशन मोफत करून देण्यासारखी सामाजिक कामे केली आहे.

'''We4Change''' महिला सबलीकरण संस्थेच्या कार्यकारिणीत सक्रिय  

''''संस्कार भारती'''' संस्थेच्या कार्यकारिणीत सक्रिय   

'''रा. पै. स्मारक समिती'''च्या मार्गदर्शक म्हणून अनेक वर्षांपासून कार्यरत.

'''राजेंद्र प्रसाद क्रीडा संस्थे'''च्या मार्गदर्शक कुटुंबाचा भाग म्हणून अनेक वर्षांपासून सहभाग 


==== &lt;big&gt;'''निवेदन - '''''&lt;/big&gt; ====

- सरकारी आणि सामाजिक संघटनांच्या डॉक्युमेंटरीसाठी निवेदन 

- सकाळ माध्यम समूहात कार्यरत असतांना तेथील राज्यस्तरीय संमेलनाच्या डॉक्युमेंट्रीला आवाज दिला आहे.

- बातम्यांसाठी सातत्याने निवेदन &amp; Voice over (फ्री लान्स)

- आकाशवाणी मुंबई आणि नागपुरात साहित्य वाचनात सहभाग.

- दूरदर्शन वाहिनींवर मुलाखत, निवेदन -


==== &lt;big&gt;''''' सहभाग - '''''&lt;/big&gt; ====

•	महाराष्ट्रभरात विविध शहरात विविध संस्था- संघटना, महाविद्यालयांमध्ये विद्यार्थी, महिला व ज्येष्ठ नागरिकांसाठी व्याख्याने

•	अनेक कार्यक्रमात मुख्य अतिथी म्हणून सहभाग

•	विदर्भ साहित्य संघाच्या अनेक साहित्यिक कार्यक्रमात सहभाग

•	अखिल भारतीय साहित्य संमेलनाच्या विविध कार्यक्रमात सहभाग

•	राज्यस्तरीय साहित्यिक कार्यक्रमाची निवेदिका म्हणून सहभाग

•   राज्यस्तरीय कार्यक्रमांत मुलाखतकार म्हणून सहभाग


&lt;big&gt;''''' प्रकाशन क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt; 

- इंक-एन-पेन प्रकाशनची संचालक 

- गेल्या 6 वर्षांपासून 'अनलॉक' दिवाळी अंकाचे संपादन. 


&lt;big&gt;''''' चित्रपट क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt;

- फिल्म रायटिंग असोसिएशन मुंबईच्या सक्रिय सभासद

- ३ मराठी चित्रपटाच्या संहितेवर काम 

- १ मराठी चित्रपट रिलीज 

- बालगीते, गझलचा अल्बम प्रसिद्ध

- काही चित्रपटांसाठी लावणी, गीत लेखन.


&lt;big&gt;''''' नाट्य क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt; 

अभिव्यक्ती वैदर्भीय लेखिका संस्था आयोजित ''''विदर्भ कन्या'''' नाटकात '''माता जिजाऊ''' ह्यांची भूमिका साकार ! 
 

&lt;big&gt;''''' संदर्भ व टीप - '''''&lt;/big&gt; 

अहमदनगर  वाचनालय येथील वसंत व्याख्यानमालेतील ''स्त्रीवाद आणि आजची गरज'' व्याख्यान https://www.youtube.com/watch?v=C2uBKAeV7hs 


''स्त्रीवाद आणि आजची गरज'' व्याख्यान  https://prernacollegeofcommerce.org/newsandevents/2022/march2/Report_WE.pdf


१९ नोव्हेंबर २०२३ रोजी प्रसिद्ध कवयित्री मीनल येवले ह्यांनी '''दैनिक लोकसत्ता''' मध्ये '''पद्मकोश''' कादंबरीवर लिहिलेली समीक्षा - https://www.loksatta.com/lokrang/review-of-padmakosh-novel-written-by-rashmi-padwad-madankar-css-98-4053725/


२८ मार्च २०२१ महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेख  https://marathi.indiatimes.com/editorial/samwad/rashmi-padwad-madankar-article-on-satisfying-mukbang-videos-and-youtube/articleshow/81731636.cms


०६ फेब्रुवारी २०२१ महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेख  https://marathi.indiatimes.com/lifestyle-news/relationships/rashmi-padwad-madankar-article-on-myntra-logo-controversy-and-people-mindsets/articleshow/80720689.cms


महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित ''स्त्री स्वातंत्र्याचा लढा, की तिढा?'' लेख https://marathi.indiatimes.com/lifestyle-news/relationships/article-on-hemangi-kavi-facbook-post-related-bra-and-womens-freedom/articleshow/84502300.cms


 महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेखावर YouTube स्टोरी   https://www.youtube.com/watch?v=imtSUInzxgA


२ सप्टेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''मैं तुम्हे फिर मिलूंगी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-09-02&amp;page=3


२३ डिसेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''सक्तीची पाळी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-12-23&amp;page=1


२ मार्च  २०२४ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''चिमुकल्या देशाची रोमहर्षक कहाणी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2024-03-02&amp;page=4


१७ मे २०२५ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''हायब्रीस्टोफिलिया - आकर्षण आणि गुंतागुंत'' https://epaper.tarunbharat.net/article.php?mid=Akspage_2025-05-17_6301548a8f69f415679c5eef49ab65926827f66adb932


३० सप्टेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''अफगाणी स्त्रिया म्हणताहेत - डोन्ट टच माय क्लॉथ'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-09-30&amp;page=1


२५ जानेवारी २०२५ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''गणतंत्र आणि स्त्री'' https://epaper.tarunbharat.net/article.php?mid=Akspage_2025-01-25_3946ac3e592413ee350dc84660e5330667943b67b964e


''बिट्स अँड बाईट्स'' लेख संग्रहावर सुप्रसिद्ध लेखक नवनाथ पवार यांनी लिहिलेले पुस्तक परीक्षण  https://marathi.indiatimes.com/maharashtra/nagpur/book-test/articleshow/76238108.cms 


सृजनदीप दिवाळी अंक स्पर्धेत ''अनलॉक'' अंकाला मिळालेला सर्वोत्कृष्ट अंकाचा पुरस्कार https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/5/29/diwali-ank.html


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस मिळालेला स्व.राजाराम डाकवे (तात्या) साहित्य उत्कृष्ट कादंबरी पुरस्कार https://ddmnews.in/maharashtra-news/2893/


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी स्पंदन संस्थेचा पुरस्कार https://www.esakal.com/mumbai/todays-latest-marathi-news-mum24h81054-txt-mumbai-20240719031036


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस साहित्य विहार मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी https://marathi.abhijeetbharat.com/Encyc/2023/10/18/sahitya-vihar-institute-announces-2023-literary-awards.html#/google_vignette 


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस महाराष्ट्र साहित्य परिषद - शाखा दामाजी नगरचा मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/7/15/Rashmi-Padwad-Madankar.html


अक्षरधारा मध्ये प्रकाशित ''झुंडींची झुंज आणि जात-धर्माच्या बेगडी अस्मिता'' लेख https://www.aksharnama.com/client/article_detail/1293 


''सीता'' कादंबरीचे लेखक अभिराम भडकमकर यांच्या मुलाखतीची बातमी https://www.tarunbharat.net/Encyc/2024/1/19/The-vision-of-Sita-s-personality-Sahitya-Wari-programm.html#/google_vignette

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}

{{वर्ग}}</text>
      <sha1>ludknwaugry39bznaxexcox24tucacj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680256</id>
      <parentid>2680248</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T09:45:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* साहित्य */</comment>
      <origin>2680256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21056" sha1="6buj01rnxouyn51x799g1zv2kg1ciis" xml:space="preserve">
[[File:Rashmi mam.jpg|thumb|रश्मी पदवाड मदनकर]]

'''रश्मी पदवाड मदनकर''' (जन्म गुरुकुंज मोझरी, जिल्हा अमरावती, २९ मे, १९८१) या स्त्री विषयांच्या अभ्यासक, मराठीतील स्तंभ लेखिका, कादंबरीकार आणि कवयित्री आहेत. त्यांचे मराठीत दोन कविता संग्रह, एक चरित्रात्मक कादंबरी, राष्ट्रीय आंतराष्ट्रीय घटनांवर आधारित सामाजिक लेखसंग्रह असे ग्रंथ प्रकाशित आहेत. महाराष्ट्र टाइम्स, तरुण भारत, सकाळ, लोकमत, देशोन्नती या नामांकित वृत्तपत्रात शिवाय अनेक मासिकांत मागील अनेक वर्षांपासून सामाजिक घडामोडींवर आधारित स्तंभलेखन, ललितलेखन आणि कथालेखन त्यांनी केले आहे. त्या जगभरातील 'स्त्री' विषयाशी संबंधित अभ्यास आणि लिखाण करतात.{{संदर्भ हवा}}

त्यांनी कोरोनाच्या काळात म्हणजे २०१९ पासून विविध आंतराष्ट्रीय विषयांवर आधारित, पारंपरिक दिवाळी अंकांपेक्षा भिन्न ''अनलॉक'' नावाचा दिवाळीअंक सुरू केला. ज्याला पाच वर्षात १४ राष्ट्रीय आणि राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त आहेत.{{संदर्भ हवा}}
== साहित्य ==
# ''निमिषगाथा'' काव्यसंग्रह (वर्ष २०१७)- लोकव्रत प्रकाशन - पुणे
# ''बिट्स अँड बाईट्स'' जागतिक घडामोडींवर आधारित सामाजिक वैचारिक लेख संग्रह - लोकव्रत प्रकाशन, पुणे
# ''मौनाच्या सावल्या'' काव्यसंग्रह (२९ मे २०२४) - स्वयं प्रकाशन - पुणे
# ''पद्मकोश'' सत्य घटनेवर आधारित चरित्रात्मक पत्ररूप कादंबरी (१५ ऑगस्ट २०२२) - इंक-एन-पेन प्रकाशन, नागपूर'''&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.loksatta.com/lokrang/review-of-padmakosh-novel-written-by-rashmi-padwad-madankar-css-98-4053725/ |title=जगण्याचा सूर शोधण्याची धडपड |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकसत्ता |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२२ एप्रिल २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}&lt;/ref&gt;
# ''कायांतर'' - तृतीयपंथी समाजाच्या वास्तवावर आधारित, आंचल वर्मा या ट्रान्सजेण्डर व्यक्तीच्या आयुष्यावर आधारित कादंबरी (१६ डिसेंबर २०२५) - पद्मगंधा प्रकाशन, पुणे

== सन्मान ==
# साहित्य आणि सामाजिक क्षेत्रातील कार्यासाठी 'नटश्रेष्ठ निळू फुले युवागौरव राष्ट्रीय पुरस्कार' प्राप्त
# नॅशनल मीडिया फाउंडेशन नवी दिल्लीचा पत्रकारिता आणि जनसंपर्क क्षेत्रातील योगदानासाठी ५१ व्या राष्ट्रीय सेमिनार आणि भारतीय पत्रकारिता स्थापना दिनानिमित्त विशेष पुरस्काराने सम्मानित 
# राज्य सरकारचा ''मिनिस्ट्री ऑफ युथ अफेअर अँड स्पोर्ट्स'' कडून या क्षेत्रात केलेल्या कार्यासाठी सलग ३ वर्ष पुरस्कृत.
# महिला व बालकल्याण विभागातर्फे २०१८ चा या क्षेत्रात केलेल्या कार्यासाठी पुरस्कृत.
# संस्कार भारती तर्फे एकूण साहित्यिक क्षेत्रातील योगदानासाठी विशेष सन्मान. 
# नागपूर महानगर पालिकेचा महिला दिन २०१८ सालचा सामाजिक क्षेत्रातील कार्यासाठी विशेष पुरस्कार 
# गोविंदराव वंजारी कॉलेज ऑफ लॉ च्या वतीने सामाजिक क्षेत्रातील योगदानासाठी २०२१ - महिला दिनानिमित्त विशेष सत्कार 
# 'विष्णू जी कि रसोई' यांच्या वतीने सामाजिक व साहित्य क्षेत्रातील योगदानासाठी २०२३-महिला दिनानिमित्त 'महिला शक्तीचा सत्कार सोहळा' अंतर्गत विशेष सत्कार 
# रा.पै.स्मारक समितीचा ३ वर्ष विशेष सन्मान.
# डॉ. राजेंद्र प्रसाद संस्थेकडून सामाजिक कार्यासाठी गौरव.
=== साहित्यास मिळालेले पुरस्कार ===
* बिट्स अँड बाईट्स सामाजिक लेख संग्रहाला एकूण 2 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 
# पुण्याच्या काव्यदौलत प्रतिष्ठानचा राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त. 
# लोकसेवा साहित्य प्रतिष्ठानचा उत्कृष्ट वैचारिक लेख संग्रह पुरस्कार प्राप्त. 
* पद्मकोश चरित्रात्मक कादंबरीला एकूण 6 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 
# महाराष्ट्र साहित्य परिषद, पुणे-शाखा दामाजीनगर 
# पद्मगंधा प्रतिष्ठानचा सर्वोत्कृष्ट सामाजिक कादंबरी हा पुरस्कार 
# वाशीम येथील साहित्य माणिक पुरस्कार
# साहित्य विहार संस्थेचा उत्कृष्ट सामाजिक कादंबरी पुरस्कार
# स्पंदन चॅरिटेबल ट्रस्टचा स्व. राजाराम डाकवे राज्यस्तरीय पुरस्कार 
# पंढरीनाथ जोशी पुरस्कृत मोहन भास्कर जोशी स्मृती पुरस्कार
* मौनाच्या सावल्या काव्यसंग्रहास एकूण 2 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' 
# साहित्य विहार संस्थेचा उत्कृष्ट काव्यसंग्रह पुरस्कार 
# काव्यस्पंदन साहित्य प्रतिष्ठानचा उत्कृष्ट काव्यसंग्रह पुरस्कार 
* अनलॉक दिवाळी अंकास आजवर एकूण 14 राज्य आणि राष्ट्रस्तरीय पुरस्कार प्राप्त'''

== सामाजिक बांधिलकी ==

'''स्पंदन''' या मतीमंद मुलांच्या संस्थेसाठी वर्ष २००२ पासून जुळून कार्य

मुंबई '''आस्था''' महिलांच्या संस्थेसोबत मागील 10 वर्षांपासून जुळून कार्य 

'''रेड स्वस्थिक सोसायटी''' या डॉक्टरांच्या संस्थेसोबत मिळून लहान गरीब मुलांच्या उपचार आणि गंभीर समस्या असल्यास ऑपरेशन मोफत करून देण्यासारखी सामाजिक कामे केली आहे.

'''We4Change''' महिला सबलीकरण संस्थेच्या कार्यकारिणीत सक्रिय  

''''संस्कार भारती'''' संस्थेच्या कार्यकारिणीत सक्रिय   

'''रा. पै. स्मारक समिती'''च्या मार्गदर्शक म्हणून अनेक वर्षांपासून कार्यरत.

'''राजेंद्र प्रसाद क्रीडा संस्थे'''च्या मार्गदर्शक कुटुंबाचा भाग म्हणून अनेक वर्षांपासून सहभाग 


==== &lt;big&gt;'''निवेदन - '''''&lt;/big&gt; ====

- सरकारी आणि सामाजिक संघटनांच्या डॉक्युमेंटरीसाठी निवेदन 

- सकाळ माध्यम समूहात कार्यरत असतांना तेथील राज्यस्तरीय संमेलनाच्या डॉक्युमेंट्रीला आवाज दिला आहे.

- बातम्यांसाठी सातत्याने निवेदन &amp; Voice over (फ्री लान्स)

- आकाशवाणी मुंबई आणि नागपुरात साहित्य वाचनात सहभाग.

- दूरदर्शन वाहिनींवर मुलाखत, निवेदन -


==== &lt;big&gt;''''' सहभाग - '''''&lt;/big&gt; ====

•	महाराष्ट्रभरात विविध शहरात विविध संस्था- संघटना, महाविद्यालयांमध्ये विद्यार्थी, महिला व ज्येष्ठ नागरिकांसाठी व्याख्याने

•	अनेक कार्यक्रमात मुख्य अतिथी म्हणून सहभाग

•	विदर्भ साहित्य संघाच्या अनेक साहित्यिक कार्यक्रमात सहभाग

•	अखिल भारतीय साहित्य संमेलनाच्या विविध कार्यक्रमात सहभाग

•	राज्यस्तरीय साहित्यिक कार्यक्रमाची निवेदिका म्हणून सहभाग

•   राज्यस्तरीय कार्यक्रमांत मुलाखतकार म्हणून सहभाग


&lt;big&gt;''''' प्रकाशन क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt; 

- इंक-एन-पेन प्रकाशनची संचालक 

- गेल्या 6 वर्षांपासून 'अनलॉक' दिवाळी अंकाचे संपादन. 


&lt;big&gt;''''' चित्रपट क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt;

- फिल्म रायटिंग असोसिएशन मुंबईच्या सक्रिय सभासद

- ३ मराठी चित्रपटाच्या संहितेवर काम 

- १ मराठी चित्रपट रिलीज 

- बालगीते, गझलचा अल्बम प्रसिद्ध

- काही चित्रपटांसाठी लावणी, गीत लेखन.


&lt;big&gt;''''' नाट्य क्षेत्र - '''''&lt;/big&gt; 

अभिव्यक्ती वैदर्भीय लेखिका संस्था आयोजित ''''विदर्भ कन्या'''' नाटकात '''माता जिजाऊ''' ह्यांची भूमिका साकार ! 
 

&lt;big&gt;''''' संदर्भ व टीप - '''''&lt;/big&gt; 

अहमदनगर  वाचनालय येथील वसंत व्याख्यानमालेतील ''स्त्रीवाद आणि आजची गरज'' व्याख्यान https://www.youtube.com/watch?v=C2uBKAeV7hs 


''स्त्रीवाद आणि आजची गरज'' व्याख्यान  https://prernacollegeofcommerce.org/newsandevents/2022/march2/Report_WE.pdf


१९ नोव्हेंबर २०२३ रोजी प्रसिद्ध कवयित्री मीनल येवले ह्यांनी '''दैनिक लोकसत्ता''' मध्ये '''पद्मकोश''' कादंबरीवर लिहिलेली समीक्षा - https://www.loksatta.com/lokrang/review-of-padmakosh-novel-written-by-rashmi-padwad-madankar-css-98-4053725/


२८ मार्च २०२१ महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेख  https://marathi.indiatimes.com/editorial/samwad/rashmi-padwad-madankar-article-on-satisfying-mukbang-videos-and-youtube/articleshow/81731636.cms


०६ फेब्रुवारी २०२१ महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेख  https://marathi.indiatimes.com/lifestyle-news/relationships/rashmi-padwad-madankar-article-on-myntra-logo-controversy-and-people-mindsets/articleshow/80720689.cms


महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित ''स्त्री स्वातंत्र्याचा लढा, की तिढा?'' लेख https://marathi.indiatimes.com/lifestyle-news/relationships/article-on-hemangi-kavi-facbook-post-related-bra-and-womens-freedom/articleshow/84502300.cms


 महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेखावर YouTube स्टोरी   https://www.youtube.com/watch?v=imtSUInzxgA


२ सप्टेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''मैं तुम्हे फिर मिलूंगी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-09-02&amp;page=3


२३ डिसेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''सक्तीची पाळी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-12-23&amp;page=1


२ मार्च  २०२४ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''चिमुकल्या देशाची रोमहर्षक कहाणी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2024-03-02&amp;page=4


१७ मे २०२५ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''हायब्रीस्टोफिलिया - आकर्षण आणि गुंतागुंत'' https://epaper.tarunbharat.net/article.php?mid=Akspage_2025-05-17_6301548a8f69f415679c5eef49ab65926827f66adb932


३० सप्टेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''अफगाणी स्त्रिया म्हणताहेत - डोन्ट टच माय क्लॉथ'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&amp;date=2023-09-30&amp;page=1


२५ जानेवारी २०२५ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''गणतंत्र आणि स्त्री'' https://epaper.tarunbharat.net/article.php?mid=Akspage_2025-01-25_3946ac3e592413ee350dc84660e5330667943b67b964e


''बिट्स अँड बाईट्स'' लेख संग्रहावर सुप्रसिद्ध लेखक नवनाथ पवार यांनी लिहिलेले पुस्तक परीक्षण  https://marathi.indiatimes.com/maharashtra/nagpur/book-test/articleshow/76238108.cms 


सृजनदीप दिवाळी अंक स्पर्धेत ''अनलॉक'' अंकाला मिळालेला सर्वोत्कृष्ट अंकाचा पुरस्कार https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/5/29/diwali-ank.html


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस मिळालेला स्व.राजाराम डाकवे (तात्या) साहित्य उत्कृष्ट कादंबरी पुरस्कार https://ddmnews.in/maharashtra-news/2893/


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी स्पंदन संस्थेचा पुरस्कार https://www.esakal.com/mumbai/todays-latest-marathi-news-mum24h81054-txt-mumbai-20240719031036


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस साहित्य विहार मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी https://marathi.abhijeetbharat.com/Encyc/2023/10/18/sahitya-vihar-institute-announces-2023-literary-awards.html#/google_vignette 


पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस महाराष्ट्र साहित्य परिषद - शाखा दामाजी नगरचा मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/7/15/Rashmi-Padwad-Madankar.html


अक्षरधारा मध्ये प्रकाशित ''झुंडींची झुंज आणि जात-धर्माच्या बेगडी अस्मिता'' लेख https://www.aksharnama.com/client/article_detail/1293 


''सीता'' कादंबरीचे लेखक अभिराम भडकमकर यांच्या मुलाखतीची बातमी https://www.tarunbharat.net/Encyc/2024/1/19/The-vision-of-Sita-s-personality-Sahitya-Wari-programm.html#/google_vignette

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}

{{वर्ग}}</text>
      <sha1>6buj01rnxouyn51x799g1zv2kg1ciis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>यूपीएल (कंपनी)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>369778</id>
    <revision>
      <id>2680182</id>
      <parentid>2618691</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T01:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6855" sha1="8bn58obtgp68jbk5h42lczodp3q96tk" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''यूपीएल लिमिटेड''', पूर्वी '''युनायटेड फॉस्फरस लिमिटेड''', ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी कृषी रसायने, औद्योगिक रसायने, रासायनिक मध्यवर्ती, कीटकनाशके आणि विशेष रसायने तयार करते व विपणन करते.&lt;ref name=&quot;Results&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.upl-ltd.com/financial_result_and_report_pdfs/cecbuk71VBJZNFDF8Z53yIbgrKtu3TOfHSIYUC4w/UPL-Annual-Report-2020-21.pdf|title=Annual Report 2020-21|website=UPL Limited|access-date=8 May 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=20376936|title=Company Overview of UPL Limited|date=20 May 2023|website=Bloomberg}}&lt;/ref&gt; [[मुंबई]] येथे मुख्यालय असलेली ही कंपनी कृषी आणि बिगर-कृषी दोन्ही प्रकारच्या क्रियाकलापांमध्ये गुंतलेली आहे. कृषी-व्यवसाय हा कंपनीचा महसूलाचा प्राथमिक स्रोत आहे आणि त्यात पारंपारिक कृषी रसायने उत्पादने, बियाणे आणि इतर कृषी-संबंधित उत्पादनांचे उत्पादन आणि विपणन समाविष्ट आहे. बिगर-कृषी विभागात औद्योगिक रसायने आणि बुरशीनाशके, तणनाशके, कीटकनाशके, वनस्पती वाढ नियामक, उंदीरनाशके, औद्योगिक आणि विशेष रसायने आणि पोषण आहार यासारख्या इतर बिगर-कृषी उत्पादनांचे उत्पादन आणि विपणन समाविष्ट आहे. यूपीएलचे उत्पादने १५० हून अधिक देशांमध्ये विकली जातात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/company-profile/UPLL.NS|title=Company Profile for UPL Limited|website=Reuters|language=en|access-date=16 March 2019}}{{मृत दुवा|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forbes.com/companies/upl-limited/#324126e55da2|title=UPL Limited on the Forbes Asia's Fab 50 Companies List|website=Forbes|language=en|access-date=16 March 2019}}&lt;/ref&gt;

युनायटेड फॉस्फरस लिमिटेडची स्थापना २९ मे १९६९ रोजी झाली होती.&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;/&gt; कंपनीने ऑक्टोबर २०१३ मध्ये तिचे नाव बदलून यूपीएल लिमिटेड केले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.investing.businessweek.wallst.com/research/stocks/snapshot/snapshot_article.asp?ticker=UPL:SP|title=UPL LTD – GDR (UPL:Singapore): Company Description – Bloomberg|website=Bloomberg|access-date=16 March 2019}}{{मृत दुवा|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

२० जुलै २०१८ रोजी, यूपीएलने आर्यस्टा लाइफसायन्सचे नियंत्रण मिळविण्यासाठी प्लॅटफॉर्म स्पेशॅलिटी प्रॉडक्ट्स कॉर्पोरेशन (आता एलिमेंट सोल्युशन्स इंक. ) सोबत ४.२ अब्ज अमेरिकन डॉलर्सचा करार केला. हे अधिग्रहण फेब्रुवारी २०१९ मध्ये पूर्ण झाले,&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/earnings/upl-completes-acquisition-of-arysta-lifescience-for-4-2-billion/articleshow/67836964.cms|title=UPL completes acquisition of Arysta LifeScience for $4.2 billion|date=4 February 2019|website=The Economic Times|access-date=16 March 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bloombergquint.com/business/upl-jumps-the-most-in-two-years-after-42-billion-deal-to-acquire-arysta-lifescience#gs.194zrt|title=UPL Jumps The Most In Four Years After $4.2 Billion Deal To Acquire Arysta Lifescience|date=23 July 2018|website=BloombergQuint|access-date=16 March 2019}}{{मृत दुवा|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ज्यामुळे यूपीएल ही बायर, कॉर्टेवा, सिंजेंटा आणि [[बी.ए.एस.एफ.]] नंतर जगातील पाचवी सर्वात मोठी जेनेरिक अ‍ॅग्रोकेमिकल्स कंपनी बनली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bloombergquint.com/business/all-you-need-to-know-about-upls-latest-buyout-plan#gs.194z73|title=All You Need To Know About UPL's Latest Buyout Plan|date=17 July 2018|website=BloombergQuint|access-date=16 March 2019}}{{मृत दुवा|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.agriculture.com/news/business/upl-completes-acquisition-of-arysta-lifescience|title=UPL Completes Acquisition of Arysta LifeScience|date=1 February 2019|website=Successful Farming|language=en|access-date=16 March 2019}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:मुंबई मधील कंपन्या]]
[[वर्ग:मुंबई रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या]]
[[वर्ग:भारताच्या राष्ट्रीय शेअर बाजारावर सूचीबद्ध कंपन्या]]
[[वर्ग:इ.स. १९६९ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:निफ्टी ५० माजी घटक]]</text>
      <sha1>8bn58obtgp68jbk5h42lczodp3q96tk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>शरद कपूर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>370800</id>
    <revision>
      <id>2680275</id>
      <parentid>2614315</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T11:22:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3530" sha1="6asbcr8prfdjb6ehe64zw501a3533mx" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''शरद कपूर''' (जन्म: १३ फेब्रुवारी १९७६)&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hollywood.com/celebrities/sharad-kapoor-58404988/|title=Sharad Kapoor|website=[[Hollywood.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161022021941/http://www.hollywood.com/celebrities/sharad-kapoor-58404988/|archive-date=2016-10-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://english.newstracklive.com/news/sharad-kapoor-birthday--special-news-in-english-sc87-nu-1069711-1.html|title=Birthday: Sharad Kapoor started his acting life with this film|date=2020-02-13|website=News Track|language=English|access-date=2020-04-04}}&lt;/ref&gt; हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो [[बॉलीवूड|हिंदी]] आणि बंगाली चित्रपट आणि टेलिव्हिजनमध्ये काम करतो. १९९४ मध्ये ''मेरा प्यारा भारत'' या चित्रपटातून पदार्पण करणाऱ्या कपूरने त्याच्या कारकिर्दीत ''जय हो'', ''[[तमन्ना (१९९७ चित्रपट)|तमन्ना]]'', ''[[लक्ष्य (चित्रपट)|लक्ष्य]]'' आणि ''[[जोश (२००० चित्रपट)|जोश]]'' यासारख्या अनेक चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.&lt;ref name=&quot;about&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://sharadskapoor.com/about-sharad-kapoor/|title=About Sharad Kapoor|access-date=31 August 2016|archive-date=2016-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311162739/http://sharadskapoor.com/about-sharad-kapoor/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://tribune.com.pk/story/297523/sharad-kapoor-in-pakistan-and-loving-it/|title=Sharad Kapoor: In Pakistan and loving it|last=Tribune.com.pk|date=2011-11-25|website=The Express Tribune|language=en|access-date=2020-04-04}}&lt;/ref&gt; त्याने ''लक्ष्मणरेखा'' (१९९१) या चित्रपटात सहाय्यक दिग्दर्शक म्हणूनही काम केले.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Shah|first=Vipul|title=The headline says – Everyone's favourite TV star Sharad Malhotra|date=January 2008|work=G Magazine}}&lt;/ref&gt;

२००१ मध्ये त्यांना''[[जोश (२००० चित्रपट)|जोश]]'' चित्रपटासाठी [[फिल्मफेर सर्वोत्तम खलनायक पुरस्कार|फिल्मफेर सर्वोत्कृष्ट खलनायक पुरस्काराचे]] नामांकन मिळाले होते. &lt;ref name=&quot;about&quot;/&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:पंजाबी व्यक्ती]]
[[वर्ग:न्यू अलीपूर येथील लोक]]
[[वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते]]
[[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>6asbcr8prfdjb6ehe64zw501a3533mx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रामानंदाचार्य नरेंद्रचार्य</title>
    <ns>0</ns>
    <id>371435</id>
    <revision>
      <id>2680195</id>
      <parentid>2673950</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:32:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65932" sha1="egtvqomo9bxy1d65prdwwgz80292pv3" xml:space="preserve">

'''जगद्गुरू रामानंदाचार्य श्री स्वामी नरेंद्राचार्य''' हे भारतीय धार्मिक आणि आध्यात्मिक गुरू असून महाराष्ट्रातील रामानंदाचार्य दक्षिणपीठ – [https://www.google.com/maps/place/Jagadguru+Ramanandacharya+Shri+Swami+Narendracharayaji+Nanijdham./@16.9800212,73.5218245,17.71z/data=!4m14!1m7!3m6!1s0x3bc1de28b3cf5c81:0xbea1c84e19c1476!2zSmFnYWRndXJ1IFJhbWFuYW5kYWNoYXJ5YSBOYXJlbmRyYWNoYXJheWFqaSBOYW5pamRoYW0uICgg4KSc4KWB4KSo4KS-IOCkruCkoCk!8m2!3d16.9718662!4d73.5324155!16s%2Fg%2F1w_vlqmt!3m5!1s0x3bc1df0036b77a7d:0x111c9dc7a2c04f52!8m2!3d16.9799443!4d73.5216693!16s%2Fg%2F11vrjgzt32!5m1!1e1?authuser=0&amp;entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI1MDkzMC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D नाणीजधाम] यांचे पीठाधीश्वर आहेत. ते [[रामानंदाचार्य|आद्य जगद्गुरू रामानंदाचार्य]] यांचे उत्तराधिकारी म्हणून मान्यताप्राप्त 

{{माहितीचौकट धार्मिक जीवनचरित्र|नाव=रामानंदाचार्य नरेंद्राचार्य|चित्र=Ramanandacharya Narendracharya.jpg|चित्र_शीर्षक=रामानंदाचार्य नरेंद्राचार्य २०२५ मध्ये|जन्म_दिनांक={{birth date and age|1966|10|21|df=y}}|धर्म=[[हिंदू धर्म]]|गुरू=समर्थ सद्गुरू काडसिद्धेश्वर महाराज|संप्रदाय=[[रामानंद पंथ]]|विशेष=जगद्गुरू रामानंदाचार्य}}

असून वैष्णव धर्मातील [[रामानंद पंथ|रामानंदी परंपरेतील]] एक प्रमुख व्यक्तिमत्व आहेत.

त्यांना २१ ऑक्टोबर २००५ रोजी अखिल भारतीय षड्दर्शन आखाडा परिषद यांच्या वतीने वैष्णव आखाडे, उप-आखाडे, चार प्रमुख संप्रदाय आणि खालसा शाखांच्या उपस्थित आयोजित समारंभात '''जगद्गुरू रामानंदाचार्य''' ही पदवी बहाल करण्यात आली. ही पदवी त्यांच्या रामनाम भक्तीच्या प्रचारासाठी आणि [[दक्षिण भारत|दक्षिण भारतात]] रामानंदी परंपरेचा प्रचार करण्यातील योगदानाची दखल लक्षात घेऊन प्रदान करण्यात आली.

जगद्गुरू रामानंदाचार्य नरेंद्राचार्य हे महाराष्ट्रातील रामानंदाचार्य दक्षिणपीठाचे नेतृत्व करतात, जे आद्य जगद्‌गुरू स्वामी रामानंदाचार्यांच्या परंपरेतील तीन प्रमुख पीठांपैकी एक आहे. इतर दोन पीठांमध्ये - [[वाराणसी|वाराणसीतील]] पंचगंगा घाटावरील श्री मठ (ज्यांचे पीठाधीश्वर [[:hi:स्वामी_रामनरेशाचार्यजी_महाराज|जगद्‌गुरू स्वामी रामनरेशाचार्य]] आहेत) आणि मध्यप्रदेशातील चित्रकूट येथील तुलसीपीठ (ज्यांचे पीठाधीश्वर [[रामभद्राचार्य|जगद्‌गुरू स्वामी रामभद्राचार्य]] आहेत) यांचा समावेश आहे. 

त्यांच्या आध्यात्मिक मार्गदर्शन व मानवतावादी उपक्रमांद्वारे नरेंद्राचार्य यांनी समकालीन भारतात रामानंदी परंपरेच्या संवर्धन आणि प्रसारामध्ये मोलाचे योगदान दिले आहे.

== जन्म आणि आरंभीचे जीवन ==
नरेंद्राचार्य यांचा जन्म २१ ऑक्टोबर १९६६ रोजी रात्री १० वाजता, महाराष्ट्र राज्यातील [[रत्‍नागिरी|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील नाणीज या गावात झाला. हा दिवस आश्विन शुद्ध अष्टमी आणि [[शारदीय नवरात्र|नवरात्री]] उत्सवाचा प्रसंग होता. [[कोकण]] किनाऱ्यावर वसलेले नाणीज हे गाव आपल्या नैसर्गिक सौंदर्य, आंबा, फणस, काजू, नारळ व सुपारीच्या समृद्ध शेतीसाठी प्रसिद्ध आहे. &quot;नाणीज&quot; हे नाव संस्कृतमधील &quot;ना&quot; (नाही) आणि &quot;निज&quot; (झोप) या शब्दांपासून निर्माण झालेले मानले जाते ज्याचा अर्थ असा की जे कधी झोपत नाही सदैव जागृत, सजग आणि आध्यात्मिक चैतन्यपूर्ण स्थान.

==== कुटुंब आणि वंशपरंपरा ====
नरेंद्राचार्य यांचा जन्म [[दत्तात्रेय|श्री दत्तात्रेय]] महाराजांचे भक्त असलेल्या सुभद्रा आणि बाबुराव गोविंदराव सुर्वे यांच्या घरी झाला. सुर्वे कुटुंब हे [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सूर्यवंशीय]] (सूर्यवंशातील) असून, वसिष्ठ गोत्राचे आहे. त्यांचे कुलदैवत म्हणजे [[तुळजाभवानी|तुळजापूरची श्री भवानी माता]] आणि देवक म्हणजे पंचपल्लव (पाच पवित्र पाने) व सूर्यफूल.

==== बालपणातील आध्यात्मिक प्रवृत्ती ====
बालवयापासूनच नरेंद्राचार्य यांना आध्यात्मिक साधना व भक्तीचे प्रगाढ आकर्षण होते. विशेषतः त्यांच्या आई सुभद्रांच्या प्रेरणेने त्यांना श्री दत्तात्रेयांप्रती अतिशय गाढ भक्ती निर्माण झाली. ते बालपणीच अत्यंत एकाग्र, चिकाटीने प्रयत्न करणारे होते- मग ते भक्ति-साधना असो, [[सामाजिक कार्य]] असो किंवा ग्रामकार्य. त्यांच्या बालपणीच्या अनेक अनुभवांतून असे दिसून येते की त्यांच्याकडे असामान्य जागरुकता व अंतर्जानशक्ती होती जसे की घटनेचा पूर्वानुमान करणे किंवा समोरचा काय म्हणणार आहे हे आधीच जाणणे. या गुणांना त्यांच्या लहान वयातील आध्यात्मिक संवेदनशीलतेची चिन्हे मानले गेले.

==== आरंभीचे अनुभव आणि कृती ====
लहानपणीच नरेंद्राचार्य हे अतिशय ध्यानस्थ व एकाग्रचित्त असल्याचे दिसून येते. एक उदाहरण सांगितले जाते, एकदा ते ध्यानस्थ बसले असताना त्यांच्या अंगावर एक लहान विंचू आला, परंतु ते अचल अवस्थेत ध्यानात मग्न राहिले; हे त्यांच्या एकाग्रतेचे प्रतीक मानले जाते. लहानपणापासूनच नरेंद्राचार्य यांच्यात [[नेतृत्व|नेतृत्वगुण]], संघटनशक्ती आणि सामूहिक कार्याची आवड दिसून येत होती. इयत्ता पाचवी-सहावीत असतानाच त्यांनी आपल्या गावात सार्वजनिक [[दत्तजयंती]] उत्सवाचे आयोजन सुरू केले ही परंपरा आजही नाणीजधाममध्ये सुरू आहे. कोकणात [[होळी]] हा सण प्रामुख्याने वयस्कर लोक साजरा करतात, पण सुमारे वयाच्या दहाव्या-अकराव्या वर्षी नरेंद्राचार्यजींनी आणि त्यांच्या मित्रांनी फाल्गुन शुद्ध पंचमी ते पौर्णिमा दरम्यान बालहोळी उत्सव सुरू केला ही प्रथा आजही सुरू असून त्यांच्या बालपणातील सामाजिक संघटनशीलतेचे द्‌योतक आहे.स्वामी नरेंद्राचार्य महाराज यांचे बालपण अतिशय भक्तिमय व आनंदात गेले कारण ते खुद्द दत्तांचे अवतार आहेत.

==== शैक्षणिक आवड आणि दृष्टीकोन ====
शालेय जीवनात नरेंद्राचार्य यांना गणित, विज्ञान आणि इतिहास या विषयांत विशेष रुची होती. गणितातील त्यांची प्रावीण्यता नंतर त्यांच्या आध्यात्मिक ज्ञानप्रसार आणि [[माहिती तंत्रज्ञान]] (IT) च्या साहाय्याने सामाजिक कार्याचे व्यवस्थापन या दृष्टीकोनावर प्रभाव टाकणारी ठरली. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली सुमारे १५० ते २०० आयटी तज्ञांचे एक संघ त्यांच्या संकल्पनांवर आधारित अनेक सॉफ्टवेअर प्रणाली विकसित करत आहे. अहवालांनुसार, त्या सर्व प्रणालींमधील बहुतांश मुख्य तर्करचना (core logic) स्वतः नरेंद्राचार्य यांनी दिली आहे.

निरीक्षकांच्या मते, त्यांच्या शालेय अभ्यासातील विषयांतील आवड, नेतृत्वगुण आणि धोरणात्मक विचारशक्ती यांनी, त्यांना शिक्षण आणि तंत्रज्ञानासोबत आध्यात्मिक आचरणाची सांगड घालण्याच्या कार्यात पुढे नेले.

== आध्यात्मिक प्रवास आणि नेतृत्व ==

==== आध्यात्मिक मार्गदर्शन आणि कौटुंबिक जीवन ====
स्वामी नरेंद्राचार्यांचे आराध्य दैवत म्हणजे [[गजानन महाराज|श्री गजानन महाराज]], शेगाव, जे ब्रह्मज्ञान आणि आत्मचेतना यावरील आपल्या शिकवणीसाठी प्रसिद्ध आहेत. त्यांच्या जीवनातील या मार्गदर्शनानेच त्यांचा आध्यात्मिक मार्ग आणि वैराग्याचा दृष्टीकोन आकार घेतला. या काळातच त्यांचा सरकारी नोकरीसारख्या सांसारिक कार्यावरील रस कमी झाला. सामाजिक प्रथेनुसार, त्यांच्या पालकांनी १५ ऑक्टोबर १९८५ रोजी त्यांचा विवाह शोभना रसाळ (जन्म २ जून १९६८) यांच्याशी लावला ज्या नंतर सुप्रिया नरेंद्र सुर्वे या नावाने ओळखल्या गेल्या.

या दाम्पत्याला २४ ऑक्टोबर १९८८ रोजी कानिफनाथ नावाचा एक पुत्र झाला. कुटुंबाने हे त्यांच्या सांसारिक जबाबदाऱ्यांच्या पूर्ततेचे चिन्ह मानले; परंतु असे सांगितले जाते की नरेंद्राचार्य यांनी या जबाबदाऱ्यांच्या पूर्ततेतूनच अधिक गाढ आध्यात्मिक जीवनाकडे जाण्याची प्रेरणा घेतली. हा काळ त्यांच्या वैराग्य आणि आध्यात्मिक सेवेकडे अधिक झुकण्याचा प्रारंभबिंदू ठरला.

==== आध्यात्मिक गुरू व परंपरा ====
नरेंद्राचार्य यांची साधना श्री गजानन महाराज, शेगाव यांच्या उपासनेने प्रेरित होती. हळूहळू लोक त्यांच्याकडे आध्यात्मिक मार्गदर्शन आणि व्यवहारिक सल्ल्यासाठी येऊ लागले. त्यांचे मार्गदर्शन स्पष्ट, सोपे आणि व्यावहारिक म्हणून ओळखले जात होते. काळानुसार त्यांच्या सभोवती भक्तसमुदायाची एक वलयं निर्माण झाली जी [[भजन|सामूहिक भजन]], नामस्मरण आणि भक्तिप्रवृत्तीच्या कार्यक्रमांत सहभागी झाली. १९८९ साली, त्यांच्या निवासस्थानी श्री गजानन महाराजांचा प्रकट दिन उत्सव प्रथमच साजरा करण्यात आला.

==== दीक्षा आणि गुरू परंपरा ====
३० जानेवारी १९९१ रोजी नरेंद्राचार्य यांनी समर्थ सद्‌गुरू काडसिद्धेश्वर महाराज यांना आपले आध्यात्मिक गुरू म्हणून स्वीकारले आणि [[दीक्षा]] प्राप्त केली. ही दीक्षा इंचगिरी संप्रदाय किंवा निम्बार्काचार्य गुरू परंपरेशी संबंधित आहे, ज्याची मुळं भगवान दत्तात्रेयांचे शिष्य आणि नवनाथ सिद्धांपैकी एक रेवण सिद्धनाथ यांच्याकडे जातात.

ही परंपरा नंतर नारायणराव (गुरू लिंग जंगम महाराज), रघुनाथप्रिय महाराज (तंजावूर, तमिळनाडू), [[भाऊसाहेब महाराज]] (उमदी इंचगिरी) आणि समर्थ सद्‌गुरू सिद्धरामेश्वर महाराज (पठरी, सोलापूर) यांच्या मार्गे पुढे आली. यानंतर ही परंपरा समर्थ मुप्पिन कडसिद्धेश्वर महाराज कणेरी मठ, कोल्हापूरचे २६वे आचार्य यांच्या हाती आली.

त्यांच्या मार्गदर्शनाखालीच नरेंद्राचार्य यांनी या आध्यात्मिक परंपरेत औपचारिक प्रवेश केला.

==== आश्रम स्थापना आणि स्व-स्वरूप संप्रदाय ====
एप्रिल १९९१ मध्ये नरेंद्राचार्य यांनी महाराष्ट्रातील नाणीज येथील आपल्या पितृभूमीवर आश्रमाची स्थापना केली&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.google.com/maps/place/Jagadguru+Ramanandacharya+Narendracharayaji+Nanijdham.+(+%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE+%E0%A4%AE%E0%A4%A0)/@16.971999,73.5323516,18z/data=!4m6!3m5!1s0x3bc1de28b3cf5c81:0xbea1c84e19c1476!8m2!3d16.9718662!4d73.5324155!16s/g/1w_vlqmt!5m1!1e1?authuser=0&amp;entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI1MTAwMS4wIKXMDSoASAFQAw==|title=जगद्गुरु रामानंदाचार्य नरेंद्राचारायजी नाणीजधाम ( जुना मठ) · XGCJ+PXV, Kolhapur - Ratnagiri Rd, Nanij, Maharashtra 415803, भारत|website=जगद्गुरु रामानंदाचार्य नरेंद्राचारायजी नाणीजधाम ( जुना मठ) · XGCJ+PXV, Kolhapur - Ratnagiri Rd, Nanij, Maharashtra 415803, भारत|language=mr-US|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;, उ‌द्देश होता - भक्तिमार्गाचा प्रसार करणे आणि आध्यात्मिक मार्गदर्शन उपलब्ध करणे. 

२४ फेब्रुवारी १९९२ रोजी त्यांनी औपचारिकरित्या स्व-स्वरूप संप्रदाय ची स्थापना केली, हा संप्रदाय स्व-चेतना (self-realization) आणि सामाजिक जबाबदारी यांचा संगम घडवणारा आहे. या संप्रदायाचा मुख्य संदेश आहे - '''तुम्ही जगा, दुसऱ्याला जगवा'''. हा संदेश व्यक्तिगत प्रगती आणि सामूहिक कल्याणाचे प्रतीक आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sankettimes.com/16318/|title=&quot;तुम्ही जगा , दुस-याला जगवा&quot; ऊँ नरेंद्रनाथाय नमः - Sanket Times । संकेत टाइम्स|date=2017-12-04|language=en-US|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;

==== तत्त्वज्ञान आणि शिकवण ====
नरेंद्राचार्य यांच्या शिकवणींमध्ये सेवा, [[शिक्षण]] आणि हिंदू सांस्कृतिक व आध्यात्मिक परंपरांचे संवर्धन हे केंद्रस्थानी आहेत. ते नीतिमूल्यपूर्ण जीवन, सामाजिक जबाबदारी आणि आध्यात्मिक शिस्त यांना मानवी जीवनाचे मुख्य आधारस्तंभ मानतात. 

त्यांचा मुख्य संदेश आहे - तुम्ही जगा, दुसऱ्याला जगवा.

हा संदेश यावर भर देतो की व्यक्तीचे आचरण नैतिक व आध्यात्मिक मूल्यांशी सुसंगत असावे. त्यांच्या मतानुसार, मानवी जीवन हे स्व-प्राप्ती (self-realization) आणि परमात्म्याशी एकरूप होण्याची (सायुज्य मुक्ती) एक अद्वितीय संधी आहे. ते समाजातील वंचित घटकांबद्दल करुणा हे प्रत्येकाचे आध्यात्मिक कर्तव्य आहे असे सांगतात आणि सत्य, शिस्त, व निःस्वार्थ सेवा (सेवा) यांचा आग्रह धरतात.

त्यांचे तत्त्वज्ञान &quot;त्रिसूत्री&quot; या रुपात मांडले जातेः

१. डोळे विद्यानवादी ठेवा.

२. मन अध्यात्मवादी ठेवा.

३. बुद्धी वास्तववादी ठेवा.

ही चौकट व्यक्तीला [[श्रद्धा]], [[विवेकबुद्धी|विवेक]] आणि [[व्यवहारवाद|व्यवहार्यता]] यांचा समतोल राखण्यास प्रेरित करते. ते शिकवतात की साधना (spiritual practice), सेवा (selfless service), आणि आचरण (ethical conduct) या तिन्हींच्या संगमातूनच अर्थपूर्ण जीवन घडते.

==== कार्य आणि उपक्रम ====
नरेंद्राचार्य आपल्या आश्रमाशी संलग्न असलेल्या संस्थांमार्फत धार्मिक, शैक्षणिक आणि सामाजिक कार्यक्रमांचे नेतृत्व करतात. त्यांचे कार्यक्षेत्र शिक्षण, [[नैसर्गिक पर्यावरण|पर्यावरण]], [[प्रशासनशास्त्र|प्रशासन]], [[साहित्य|साहित्यनिर्मिती]] आणि मानवसेवा या क्षेत्रांत विस्तारलेले आहे, विशेषतः महाराष्ट्र आणि गोवा राज्यांमध्ये. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली दरवर्षी २१ ऑक्टोबर रोजी आध्यात्मिक [[दिनदर्शिका]] प्रकाशित केली जाते. या दिनदर्शिकेत भक्ती आचरणाशी संबंधित महत्त्वाच्या तिथी नमूद केल्या जातात आणि अनुयायी त्या दिवशी सामूहिक ध्यान व प्रार्थना करतात.

== अखाडा परिषदेतील मान्यता ==

==== अखिल भारतीय अखाडा परिषदेची दखल ====
२००३ च्या [[सिंहस्थ कुंभमेळा|नाशिक कुंभमेळ्यात]] नरेंद्राचार्य यांच्या आध्यात्मिक आणि सामाजिक कार्याची दखल वरिष्ठ संतांनी घेतली. त्या वेळी अखिल भारतीय षड्दर्शन अखाडा परिषदेचे अध्यक्ष महंत ज्ञानदास महाराज यांनी त्यांना परंपरागत साधू परंपरेत सामील होण्याचे आमंत्रण दिले.

११ एप्रिल २००४, उज्जैन कुंभमेळ्यात त्यांना निर्वाणी अखाड्यात औपचारिकरित्या शिष्य म्हणून स्वीकारण्यात आले आणि &quot;महंत नरेंद्रदास&quot; हे नाव देण्यात आले.

दक्षिण भारतात स्वतंत्र वैष्णव धार्मिक पीठ नसल्याचे लक्षात घेऊन आणि त्यांच्या नेतृत्वगुणांची दखल घेऊन, वैष्णव आखाड्‌यांच्या सदस्यांनी त्यांना जगद्‌गुरू रामानंदाचार्य म्हणून नियुक्त करण्याचा प्रस्ताव मांडला, जेणेकरून वैष्णव धर्माचा व भक्तिमार्गाचा व्यापक प्रसार साधता येईल.

==== जगद्‌गुरू रामानंदाचार्य पट्टाभिषेक ====
नरेंद्राचार्य यांच्या आध्यात्मिक, धार्मिक आणि सामाजिक कार्याच्या विस्तारामुळे, अखिल भारतीय षड्‌दर्शन अखाडा परिषदेने त्यांना [[वैष्णव पंथ|वैष्णव परंपरेतील]] आद्य जगद्‌गुरू रामानंदाचार्याचे उत्तराधिकारी म्हणून मान्यता दिली.

२१ ऑक्टोबर २००५ रोजी [[अयोध्या]] येथे त्यांच्या पट्टाभिषेक समारंभाचे आयोजन करण्यात आले, ज्यात महंत ज्ञानदास महाराज, अखाडा परिषदेचे सदस्य, निर्वाणी, निर्मोही व दिगंबर अखाडे व त्यांचे उप-अखाडे, चतुःसंप्रदायांचे प्रमुख, वैष्णव खालसा संघटना तसेच उदासीन, मोठे उदासीन व निर्मल अखाड्यांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते. या समारंभात त्यांना औपचारिकरित्या &quot;'''जगद्‌गुरू रामानंदाचार्य नरेंद्राचार्य'''&quot; म्हणून अभिषिक्त करण्यात आले.

==== रामानंदी परंपरेतील योगदान ====
नरेंद्राचार्य हे समकालीन रामानंदी परंपरेतील प्रमुख संत असून, त्यांनी धार्मिक ज्ञानाचा प्रसार आणि आध्यात्मिक जागृतीचा प्रचार यासाठी महत्त्वपूर्ण कार्य केले आहे. त्यांनी शास्त्राध्ययन आणि धर्मशिक्षण अधिक सर्वसामान्यांसाठी उपलब्ध करण्यासाठी अनेक मठ आणि केंद्रे स्थापन केली आहेत. ही केंद्रे आता केवळ उपासनेसाठी नसून ज्ञान, साधना आणि सांस्कृतिक शिक्षणाची केंद्रे म्हणूनही कार्यरत आहेत.

त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली शास्त्रांचा अभ्यास, [[अध्यात्म]] आणि [[विज्ञान]] यांचा संगम साधला गेला आहे. २०१९ पासून, ते दररोज सकाळी ६ ते ७ वाजेपर्यंत ऑनलाइन अध्यात्म वर्ग घेतात, ज्यात गंभीर आध्यात्मिक संकल्पना सोप्या भाषेत समजावल्या जातात. २०१६ पासून, दर रविवारी डिजिटल [[सत्संग|सत्संगाचे]] आयोजन केले जाते, ज्यामुळे [[भक्ती|सामूहिक भक्ती]] आणि अखंड जप संस्कार वृद्धिंगत झाले आहेत. त्यांच्या दृष्टिकोनानुसार भक्ती ही फक्त विधी नसून जीवनशैली आहे, ज्यात सेवा, सहकार्य आणि सामूहिक सहभाग यांना महत्त्व आहे.

रामानंदी परंपरेतील पारंपरिक वैष्णव भक्तीला त्यांनी विशिष्टअद्वैत तत्त्वज्ञानाच्या रूपात सुसंरचित आणि सर्वांसाठी सुलभ केले आहे. ते गंभीर तात्त्विक विषय साध्या भाषेत मांडतात, त्यामुळे भक्तीचा मार्ग सर्वसामान्य जनतेसाठी समजण्यास सुलभ झाला आहे. ते जात, वर्ग, लिंग किंवा सामाजिक स्तर यांच्या भेदाशिवाय भक्तीचे समान अधिकार अधोरेखित करतात. त्यांच्या शिकवणीत शरणागती (प्रपत्ती) ही सर्वांसाठी खुली आहे भक्ती ही फक्त संन्याशांची गोष्ट नसून प्रत्येक व्यक्तीसाठी उपलब्ध मार्ग आहे.

==== दक्षिणपीठाची स्थापना ====
या प्रसंगीच नाणीज यास रामानंदाचार्य दक्षिणपीठ नाणीजधाम म्हणून मान्यता देण्यात आली. हे आद्य जगद्‌गुरू रामानंदाचार्यांचे दक्षिणेतील आध्यात्मिक आसन आहे. तीन प्रमुख पीठे

'''1.''' '''श्री मठ - पंचगंगा घाट, वाराणसी'''

पीठाधीश्वरः जगद्‌गुरू रामानंदाचार्य रामनरेशाचार्य

'''2. तुलसीपीठ - चित्रकूट, मध्यप्रदेश'''

पीठाधीश्वरः जगद्‌गुरू रामानंदाचार्य रामभद्राचार्य

'''3. रामानंदाचार्य दक्षिणपीठ नाणीजधाम, महाराष्ट्र'''

पीठाधीश्वरः जगद्‌गुरू रामानंदाचार्य नरेंद्राचार्य&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kuberbhoomi.com/?p=66679|title=जगद्गुरु रामानंदाचार्य श्री स्वामी नरेंद्राचार्य जी महाराज, दक्षिण भारत पीठ के पीठाधीश्वर है।उनका शुभागमन छत्तीसगढ़ की पावन धरा पर आगमन बुधवार 5 फरवरी 2025 को सेक्टर 7 बी एस पी सीनियर सेकेंडरी स्कूल मैदान,मुख्य रोड भिलाई में हो रहा है।|language=en-US|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;

या मान्यतेमुळे ते रामानंदी परंपरेतील प्रमुख नेते म्हणून स्थापित झाले आणि दक्षिण भारतातील वैष्णव परंपरेचा विस्तार साधला गेला.

== संदेश ==
&quot;तुम्ही जगा, दुसऱ्याला जगवा&quot;

जगद्‌गुरू रामानंदाचार्य स्वामी नरेंद्राचार्य नीतिक आचरण, निःस्वार्थ सेवा आणि आध्यात्मिक साधना यावर आधारित जीवनाचा उपदेश करतात. त्यांच्या मते मानवी जीवन हे देवाशी एकरूप होण्यासाठीची संधी आहे. ते सांगतात की आपले आचरण, मूल्ये आणि जीवनपद्धती अशा असाव्यात की त्या इतरांना प्रेरणा देतील आणि समाजाच्या उन्नतीस हातभार लावतील.

== कार्य आणि सामाजिक उपक्रम ==
नरेंद्राचार्य यांच्या मार्गदर्शनाखाली जगद्‌गुरू नरेंद्राचार्य महाराज संस्थान&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.jnms.org/index.php/hi/|title=जगद्गुरू नरेंद्राचार्य महाराज संस्थान|url-status=live}}&lt;/ref&gt; आणि संजीवन ट्रस्ट यांसारख्या अनेक संस्था शिक्षण, आरोग्य, समाजकल्याण, पर्यावरण आणि आध्यात्मिक शिक्षणाच्या क्षेत्रात कार्यरत आहेत.

==== शिक्षण ====
ग्रामीण व आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल मुलांसाठी फ्री इंग्रजी माध्यम शाळा आणि महावि‌द्यालये स्थापन केली गेली आहेत&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/marathi/maharashtra/bhoomipujan-ceremony-of-college-building-work-of-narendra-maharaj-educational-institute-at-nanij-in-ratnagiri/701957|title=नितीन गडकरी यांच्या हस्ते नरेंद्र महाराज इन्स्टिट्यूट कॉलेज इमारत कोनशिलेचे अनावरण|date=2023-04-01|website=Zee 24 taas|language=mr|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;. संस्थान अंतर्गत चालणाऱ्या वैदिक पाठशाळांमध्ये [[वेद|वेदाध्ययन]] आणि [[पुरोहित]] प्रशिक्षण दिले जाते. आणि महावि‌द्यालये स्थापन केली गेली आहेत&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.prahaar.in/detail.php?cords=36,1710,563,2284&amp;id=story8&amp;pageno=http://epaper.prahaar.in/22052024/Ratnagiri/Page8.jpg|title=Prahaar Epaper {{!}} Mumbai News{{!}} Maharashtra News{{!}} Marathi News Paper {{!}} Marathi Epaper {{!}} Published On May, 22 2024, Ratnagiri Edition, Main Sub Edition, Page No 8, Article Id story8|website=Epaper Prahaar|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;. संस्थान अंतर्गत चालणाऱ्या वैदिक पाठशाळांमध्ये वेदाध्ययन आणि पुरोहित प्रशिक्षण दिले जाते. मुलींसाठी स्वतंत्र संस्था स्थापून स्त्रियांच्या वैदिक शिक्षण&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.prahaar.in/detail.php?cords=296,126,1097,634&amp;id=story2&amp;pageno=http://epaper.prahaar.in/09072025/Ratnagiri/Page8.jpg|title=मुलींसाठीच्या वेद पाठशाळेचा उपक्रम स्तुत्य - रवींद्र चव्हाण|website=Epaper Prahaar|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt; व सहभागाला प्रोत्साहन दिले जाते.

==== आरोग्य व मानवसेवा ====
संस्थानमार्फत मोफत रुग्णवाहिका सेवा&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.lokmat.com/articlepage.php?articleid=LOK_HRTH_20250416_3_8|title=Lokmat ePaper: Marathi News Paper {{!}} Online English, Hindi &amp; Marathi Paper {{!}} Daily News ePaper{{!}} Today’s News Papers {{!}} लोकमत वृत्तपत्रे|website=epaper.lokmat.com|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/8/5/Free-Ambulance-behalf-of-Narendra-Maharaj-Sansthan.html|title=नरेंद्र महाराज संस्थानच्या वतीने मोफत रुग्णवाहिका|website=www.tarunbharat.net|language=en|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.prahaar.in/detail.php?cords=28,1439,1460,1744&amp;id=story8&amp;pageno=http://epaper.prahaar.in/16042025/Ratnagiri/Page2.jpg|title=Prahaar Epaper {{!}} Mumbai News{{!}} Maharashtra News{{!}} Marathi News Paper {{!}} Marathi Epaper {{!}} Published On Apr, 16 2025, Ratnagiri Edition, Main Sub Edition, Page No 2, Article Id story8|website=Epaper Prahaar|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.pudhari.news/editionname/Ratnagiri/PUDHARI_RAT/page/5/article/PUDHARI_RAT_20250415_05_4|title=महामार्गावरील २६,६४७ अपघात्ग्रस्थाना जीवनदान|website=epaper.pudhari.news|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;, वैद्यकीय शिबिरे&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dainikprabhat.com/blood-donation-of-52-people-in-the-camp-of-narendra-maharaj-sansthan/|title=Pune District : नरेंद्र महाराज संस्थानच्या शिबिरात ५२ जण|last=वृत्तसेवा|first=प्रभात|date=2025-01-08|website=Dainik Prabhat|language=mr|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;, रक्तदान मोहिमा&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.pudhari.news/editionname/maineidition/PUDHARI_RAT/page/9/article/PUDHARI_RAT_20240212_09_12|title=१ लाख रक्त बाटल्यांचा संकल्प|website=epaper.pudhari.news|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.lokmat.com/articlepage.php?articleid=LOK_HRTH_20250107_4_13|title=अवघ्या दोनच दिवसात ३५ हजारांवर रक्त बाटल्यांचे संकलन|website=epaper.lokmat.com|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;, व्यसनमुक्ती कार्यक्रम&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.prahaar.in/detail.php?cords=918,125,1458,673&amp;id=story3&amp;pageno=http://epaper.prahaar.in/13092025/Ratnagiri/Page2.jpg|title=नरेंद्राचार्यजी यांच्या प्रेरणेतून पुणे , मुंबई , ठाणे येथे व्यसन मुक्तीबाबत जनजागृती मोहीम|website=Epaper Prahaar|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;, आणि आपत्तीग्रस्तांना अन्न, औषधे व साहाय्य दिले जाते. अपंग व अल्पआय वर्गातील लोकांसाठी आर्थिक&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://prahaardigital.com/31822/|title=जगद्गुरू नरेंद्रचार्यजी महाराज पादुका दर्शन सोहळा निमित्त नाटे येथे गरजूंना मोफत घरघंट्या, ग्रासकटर, शितपेट्या वाटप|last=onlinenews|date=2023-10-17|website=प्रहार डिजिटल : Prahaar Digital|language=en-US|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt; आणि वैद्यकीय मदत पुरवली जाते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mid-day.com/lifestyle/culture/article/Jagadguru-Narendracharya-Maharaj-Sansthan-contributes-Rs-12-crore-towards-Relief-Funds-to-combat-Covid19--22771296|title=COVID-19:Jagadguru Narendracharya Maharaj Sansthan donates Rs 1.2 crore|date=2020-05-07|website=Mid-day|language=en|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;

==== सामाजिक सुधारणा ====
संस्थानने अंधश्रद्धाविरोधी जनजागृती, युवक व महिला सक्षमीकरण, आणि घरवापसी उपक्रम राबवले आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindujagruti.org/news/1737.html|title=235 families return back to Hindu Dharma|website=Hindu Janajagruti Samiti|language=en-US|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.reddit.com/r/politicalhindus/comments/1k9ngo3/on_april_18_in_the_presence_of_jagadguru/|title=१८ एप्रिल रोजी, जगद्गुरु रामानंदाचार्य नरेंद्रचार्याजी महाराज यांच्या उपस्थितीत पालघरमध्ये ५०६ कुटुंबांनी हिंदु धर्म स्वीकारला. त्यांनी आतापर्यंत सुमारे १.५ लाख कुटुंबांचे घरवापसी घडवून आणले आहे|website=www.reddit.com|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://deshgujarat.com/2009/12/21/2000-gujarat-tribals-return-to-hinduism-in-surat/|title=2,000 Gujarat tribals return to Hinduism in Surat|last=DeshGujarat|date=2009-12-21|website=DeshGujarat|language=en-US|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;

==== पर्यावरण संवर्धन ====
त्यांच्या नेतृत्वाखाली वसुंधरा पायी दिंडी या वार्षिक पदयात्रे‌द्वारे हवामान बदल व पर्यावरण रक्षणाचा संदेश दिला जातो. वृक्षारोपण, पाणी संवर्धन, नवीकरणीय ऊर्जा आणि स्वच्छता मोहिमा राबविल्या जातात. ग्रीन व्हिलेज मोहिमेअंतर्गत अनेक गावांना शाश्वत पर्यावरणीय पद्धतीकडे प्रेरित करण्यात आले आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.lokmat.com/articlepage.php?articleid=LOK_HRTH_20250918_4_12|title=पर्यावरणाच्या जागृतीसाठी वसुंधरा दिंड्या|website=epaper.lokmat.com|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.prahaar.in/detail.php?cords=391,1059,1448,1516&amp;id=story5&amp;pageno=http://epaper.prahaar.in/18092025/Ratnagiri/Page8.jpg|title=रामानंदाचार्य नरेंद्राचार्यजी यांचा प्रेरणेतून पर्यावरण जागृतीसाठी ७ वसुंधरा पायी दिंडया|website=Epaper Prahaar|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;

==== तंत्रज्ञान व डिजिटल उपक्रम ====
शिक्षण व धर्मप्रसारासाठी आयटी सॉफ्टवेअर प्रणाली विकसित करण्यात आल्या आहेत. YouTube आणि WhatsApp सारख्या माध्यमांतून धार्मिक प्रवचने, शैक्षणिक माहिती आणि सामाजिक कार्यक्रमांचे प्रसारण केले जाते.

==== संस्कृती आणि अध्यात्म ====
नाणीजधाम आणि संलग्न केंद्रांवर साप्ताहिक सत्संग, वारी, नववर्ष सोहळे, आणि भजन संध्याकाळी आयोजित केल्या जातात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.lokmat.com/articlepage.php?articleid=LOK_HRTH_20250711_4_10|title=भर पावसात नाणिजक्षेत्री भाविकांच्या भक्तीचा महापूर|website=epaper.lokmat.com|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.prahaar.in/detail.php?cords=297,124,1463,674&amp;id=story2&amp;pageno=http://epaper.prahaar.in/18042024/Ratnagiri/Page6.jpg|title=श्रीराम जन्मोत्सव सोहळा संपन्न|website=Epaper Prahaar|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt; नरेंद्राचार्य यांच्या मार्गदर्शनाखाली संस्थानतर्फे ''‘धर्मक्षेत्र नाणीजधाम’'' हे मासिक प्रकाशित केले जाते. या मासिकामध्ये भारतीय संस्कृती, इतिहास, नीतिशास्त्र आणि धार्मिक परंपरांवरील लेखांचा समावेश असून&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.prahaar.in/detail.php?cords=301,1148,742,1715&amp;id=story5&amp;pageno=http://epaper.prahaar.in/25082025/Ratnagiri/Page3.jpg|title=सकल हिंदूंनी आज भगवान वराह जयंती साजरी करावी|website=Epaper Prahaar|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;, सनातन धर्माबद्दल जागरूकता निर्माण करणे&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/goa/be-committed-to-protecting-hinduism-jagadguru-narendracharya-maharaj-appeal-to-the-devotees-a-a719/|title=हिंदू धर्म रक्षणासाठी कटिबद्ध व्हा; जगद्‌गुरू नरेंद्राचार्य महाराजांचे भक्तांना आवाहन|last=author/online-lokmat|date=2023-11-29|website=Lokmat|language=mr|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt; आणि वाचकांमध्ये सांस्कृतिक शिक्षणाचा प्रसार करणे हा त्याचा प्रमुख उद्देश आहे.. तसेच माँ नर्मदा परिक्रमा सेवा अंतर्गत यात्रेकरूंना अन्न व निवास व्यवस्था पुरविली जाते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.prahaar.in/detail.php?cords=299,124,1458,688&amp;id=story2&amp;pageno=http://epaper.prahaar.in/10042025/Ratnagiri/Page6.jpg|title=रत्नागिरीतील श्री झरी विनायक मंदिराचे जगद्गुरु रामानंदाचार्य नरेंद्रचार्यांच्या हस्ते कळशारोहण|website=Epaper Prahaar|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;

==== आध्यात्मिक आणि सांस्कृतिक वारसा संवर्धन ====
''ज्ञानपीठ'' या नावाने एक केंद्र स्थापन करण्यात आले आहे, ज्यामध्ये विविध भारतीय भाषांमधील प्रवचनकार आणि आध्यात्मिक शिक्षकांना प्रशिक्षण दिले जाते. या केंद्राच्या कार्यात धार्मिक शिक्षण, पारंपरिक ज्ञानप्रणालींचा अभ्यास आणि प्रसार यावर विशेष भर दिला जातो.

वैदिक आणि सनातन वारसा जपण्यासाठीच्या प्रयत्नांच्या एक भाग म्हणून&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/ratnagiri/two-and-half-crore-ram-mandir-jagadguru-narendracharyaji-maharaj-sansthan-a292/|title=जगदगुरू नरेंद्राचार्यजी महाराज संस्थानतर्फे राम मंदिरासाठी अडीच कोटी|last=author/lokmat-news-network|date=2021-02-19|website=Lokmat|language=mr|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;, संस्थानतर्फे कुंभमेळ्यासारख्या प्रमुख धार्मिक संमेलनांदरम्यान विविध उपक्रम राबविण्यात आले आहेत. या उपक्रमांमध्ये आरोग्य आणि आपत्कालीन सेवा शिबिरे, स्वच्छता मोहिमा, यात्रेकरूंकरिता अन्नदान व्यवस्था तसेच सांस्कृतिक आणि धार्मिक आचारांविषयी जनजागृती कार्यक्रमांचा समावेश आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abplive.com/states/up-uk/mahakumbh-jagatguru-reply-on-posters-of-darenge-tho-marenge-says-despite-controversy-ann-2854953|title=डरेंगे तो मरेंगे के पोस्टर लगवाने वाले नरेंद्राचार्य महाराज बोले- 'आते रहेंगे यह विचार'|last=मोईन|first=मोहम्मद|date=2025-01-02|website=ABP News|language=hi|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tv9hindi.com/state/uttar-pradesh/jagadguru-ramanandacharya-narendracharya-put-up-posters-darenge-marenge-mahakumbh-area-gave-clarification-stwash-3036971.html|title='डरेंगे तो मरेंगे'... महाकुंभ क्षेत्र में लगा पोस्टर हटाया गया, जगद्गुरु रामानंदाचार्य नरेंद्राचार्य ने दी सफाई|last=Bharatvarsh|first=TV9|date=2025-01-02|website=TV9 Bharatvarsh|language=hi|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/prayagraj/story-hinduism-under-threat-jagadguru-narendracharya-s-strong-message-at-kumbh-mela-201735826476349.html|title=डरेंगे तो मरेंगे कहने में गलत क्या है : नरेंद्राचार्य|date=2025-01-02|website=www.livehindustan.com|language=hi|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;

==== देहदान व अवयवदान ====
२०१६ साली नरेंद्राचार्य यांनी मरणोत्तर देहदानासाठी अभियान सुरू केले, ज्याअंतर्गत ५६,००० हून अधिक अर्ज वैद्यकीय शिक्षण संस्थांकडे पाठवले गेले&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.prahaar.in/detail.php?cords=300,125,1097,703&amp;id=story2&amp;pageno=http://epaper.prahaar.in/08022025/Ratnagiri/Page2.jpg|title=जगदगुरु नरेंद्राचार्य महाराजांच्या प्रेरणेतून ८१ जणांचे देहदान|website=Epaper Prahaar|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.prahaar.in/detail.php?cords=919,1190,1456,1693&amp;id=story6&amp;pageno=http://epaper.prahaar.in/26042025/Ratnagiri/Page3.jpg|title=जगद्गुरू नरेंद्राचार्यजी महाराजांच्या प्रेरणेतून शिरगाव येथील ९९ वे मरणोत्तर देहदान|website=Epaper Prahaar|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;. फेब्रुवारी २०२५ मध्ये त्यांनी अवयवदान मोहिमेचा विस्तार केला. ज्यात डोळे, त्वचा व अन्य अवयवदानाचे प्रोत्साहन दिले गेले&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.pudhari.news/editionname/maineidition/PUDHARI_RAT/page/7/article/PUDHARI_RAT_20250405_07_4|title=जगद्गुरु नरेंद्राचार्य महाराजांच्या प्रेरणेतून तरुणीचे अवदान|website=epaper.pudhari.news|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;. या अभियानाला व्यापक प्रतिसाद मिळाला&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.lokmat.com/articlepage.php?articleid=LOK_HRTH_20250111_4_5|title=जगदगुरु रामानंदाचार्य नरेंद्राचार्य महाराजांच्या प्रेरणेतून सुरु असलेले देहदानाचे कार्य गौरवास्पद - नारायण राणे|website=epaper.lokmat.com|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt; आणि अनेक यशस्वी अवयवदान प्रकरणे पूर्ण झाली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.pudhari.news/editionname/Ratnagiri/PUDHARI_RAT/page/3/article/PUDHARI_RAT_20250301_03_15|title=जगद्गुरु नरेन्द्राचार्यांचे देहदान, रक्तदानाचे कार्य खूप मोठे : ना. देवेंद्र फडणवीस|website=epaper.pudhari.news|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;

==== साहित्यनिर्मिती ====
नरेंद्राचार्य यांची एक प्रमुख रचना आहे - श्री लीलामृत, सुमारे ३,००० ओर्वीचा काव्यग्रंथ, केवळ १८ दिवसांत पूर्ण केला आहे. त्यांचे लेखन काव्य, तात्त्विक ग्रंथ, आणि भक्तिसाहित्य यामध्ये पसरलेले आहे, आणि त्यांचा उद्देश धार्मिक संकल्पना सर्वसामान्यांसाठी सुलभ करणे हा आहे.

==== वारसा आणि प्रभाव ====
नरेंद्राचार्य यांना अनुयायी असा संत मानतात जो धर्म आणि समाजकार्यात समतोल राखतो. नरेंद्राचार्य यांना अनुयायी असा संत मानतात जो धर्म आणि समाजकार्यात समतोल राखतो. त्यांचे कार्य शिक्षण, आरोग्य, पर्यावरण संरक्षण आणि तंत्रज्ञानाधारित समाजसेवा या क्षेत्रांत पसरलेले आहे. स्वतंत्र व स्थानिक अहवालांनुसार त्यांनी पारंपरिक धर्मशिक्षण आणि आधुनिक सामाजिक सहभाग यांचा अ‌द्वितीय संगम साधला आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.lokmat.com/|title=पंधरा दिवसांत दीड लाख रक्त बाटल्या संकलन|website=epaper.lokmat.com|url-status=live|access-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.haribhoomi.com/news/31199/696d2d8c10fd2|title=जल-संरक्षण जनआंदोलन में उत्कृष्ट योगदान पर नलकसा सत्संग सेवा केंद्र सम्मानित|website=epaper.haribhoomi.com|language=en-US|url-status=live|access-date=2026-02-05}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== सन्मान आणि पुरस्कार ==
नरेंद्राचार्य यांना राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अनेक पुरस्कार आणि सन्मान मिळाले आहेत.

२००० - शिवतेज पुरस्कारः सामाजिक व धार्मिक सेवेसाठी.

११ एप्रिल २००४ धर्माचार्य आणि पीठाधीश्वर पदवी उज्जैन येथे.

२१ ऑक्टोबर २००५ - जगद्‌गुरू रामानंदाचार्य पदवी अयोध्या येथे.

२६ मे २००८ - समाजसेवा पुरस्कारः सावरकर स्मारक, मुंबई.

५ डिसेंबर २००८ - वीर जीव महाला पुरस्कारः वाई, सातारा.

२५ मे २००९ - वीर सावरकर पुरस्कारः विक्रम सावरकर, मुंबई.

२० फेब्रुवारी २०१० - राष्ट्रसंत पदवीः शिवप्रतिष्ठान, कोल्हापूर.

२० ऑगस्ट २०१० - धर्माचार्य ब्रह्मचारी विश्वनाथजी पुरस्कारः डॉ. मोहनराव भागवत यांच्या हस्ते.

१४ एप्रिल २०१२ - आंतरराष्ट्रीय शांतता सन्मानः अमेरिकेतील जे.एन.एम.जी. फाउंडेशन, न्यू यॉर्क,

२३ डिसेंबर २०१६ - धर्मसंस्कृती महाकुंभ पुरस्कारः बद्रीनाथाचे जगद्‌गुरू शंकराचार्य श्री वासुदेवानंद सरस्वती यांच्या हस्ते.

१४ जून २०२२ - राज्यस्तरीय रक्तदान गौरवः महाराष्ट्र राज्य रक्त संक्रमण परिषदेमार्फत.

१४ फेब्रुवारी २०२५ - मराठा समाजरत्न पुरस्कारः अखिल भारतीय मराठा महासंघाकडून.

२० फेब्रुवारी २०२५ - राज्यस्तरीय रक्तदान गौरव (दुसऱ्यांदा): महाराष्ट्र सरकारकडून.

१४ जून २०२५ - इंडियन रेड क्रॉस सोसायटी सन्मानः तेलंगणाचे राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांच्या हस्ते, &quot;वर्ल्ड ब्लड डोनर डे&quot; निमित.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.prahaar.in/detail.php?cords=1099,1566,1460,2290&amp;id=story8&amp;pageno=http://epaper.prahaar.in/16062025/Ratnagiri/Page8.jpg|title=रक्त संकलनातील योगदानाबद्दल तेलंगणा राज्यपालांच्या हस्ते जगद्‌गुरु नरेंद्राचार्य महाराज संस्थानचा सन्मान|website=Epaper Prahaar|url-status=live|access-date=2025-10-06}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==</text>
      <sha1>egtvqomo9bxy1d65prdwwgz80292pv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>चिखलोली रेल्वे स्थानक</title>
    <ns>0</ns>
    <id>374384</id>
    <revision>
      <id>2680092</id>
      <parentid>2633352</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T15:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ata majhi satakli</username>
        <id>69438</id>
      </contributor>
      <comment>या पानावरील सगळा मजकूर काढला</comment>
      <origin>2680092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680094</id>
      <parentid>2680092</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T15:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ata majhi satakli</username>
        <id>69438</id>
      </contributor>
      <comment>Add details</comment>
      <origin>2680094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3658" sha1="5h2odj1eru65udtzrafhzl8xxasly15" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट रेल्वे स्थानक|name=Chikhloli Railway Station|address=|native_name=चिखलोली रेल्वे स्थानक|native_name_lang=mr|style=Indian Railways|image=|country=|coordinates=|elevation=|type=[[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] [[Indian Railways]] and [[Mumbai Suburban Railway]] station|owned=[[Ministry of Railways (India)|Ministry of Railways]], [[Indian Railways]]|operator=|line=[[Central Line (Mumbai Suburban Railway)|Central Line]]|platform=|tracks=|फलाट=|connections=|structure=At-grade|depth=|levels=|parking=|bicycle=|code=CHLI|zone=[[Central Railways]]|opened=|closed=|rebuilt=|electrified=|former=|mpassengers=|passengers=|pass_system=|pass_year=|pass_percent=|services=|cta_header=|map_state=collapsed}}

'''चिखलोली रेल्वे स्थानक''' (स्थानक कोड: '''CHLI''') हे मुंबई उपनगरी रेल्वेच्या मध्य (सेंट्रल) मार्गावरील एक आगामी रेल्वे स्थानक आहे. हे अंबरनाथ रेल्वे स्टेशन आणि बदलापूर रेल्वे स्टेशनच्या दरम्यान चिखलोली गावात स्थित असेल. &lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai-local-train-updates-central-railway-to-operate-night-block-on-kalyan-badlapur-section-this-weekend-check-details-here-23611350|title=Chikhloli station to bridge Ambernath-Badlapur gap, easing commutes for locals|date=5 March 2025|website=Mid-Day|access-date=2026-04-21}}&lt;/ref&gt;

== विकास ==
हे स्थानक मुंबई अर्बन ट्रान्सपोर्ट प्रोजेक्ट 3A (MUTP 3A) च्या अंतर्गत बांधले जात आहे, ज्याचा उद्देश उपनगरी रेल्वे पायाभूत सुविधांचा विकास करणे आहे. हा प्रकल्प मुंबई रेल्वे विकास कॉर्पोरेशनद्वारे राबविला जात आहे.

हे स्थानक 2027 पर्यंत पूर्ण होण्याची शक्यता आहे. तथापि, हे कल्याण आणि बदलापूर दरम्यान रेल्वे मार्ग चार ट्रॅक करण्याच्या (quadrupling) कामासोबत विकसित केले जात आहे. चिखलोली येथील नवीन प्लॅटफॉर्म हे या नवीन रेल्वे लाईनसाठी बांधले जात आहेत. त्यामुळे, स्थानकाची इमारत आधी पूर्ण झाली तरी नवीन ट्रॅक तयार होऊन कार्यान्वित होईपर्यंत रेल्वे सेवा सुरू होऊ शकणार नाही.

या प्रकल्पाचा अंदाजित खर्च ₹1510 कोटी आहे.
[[वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वे स्थानके]]
[[वर्ग:ठाणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके]]
[[वर्ग:Pages using BSto or BSsrws with missing text values]]</text>
      <sha1>5h2odj1eru65udtzrafhzl8xxasly15</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>लोहिया महाविद्यालय (चुरू)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>375649</id>
    <revision>
      <id>2680241</id>
      <parentid>2646991</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T08:15:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3893" sha1="tq4ct63vzd752dlovkyansp0tm8jply" xml:space="preserve">'''लोहिया महाविद्यालय'''&lt;ref&gt;https://www.bhaskar.com/rajasthan/churu/news/rajasthan-news-66-years-ago-the-then-cm-of-lohia-college-was-invited-by-the-then-cm-for-a-banquet-in-jaipur-111005-5336330.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://hindi.news18.com/news/rajasthan/churu-rajasthan-dhanna-seth-kanhaiya-lal-mahavidyalay-jute-expertise-foreigners-praised-local18-9707790.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2026-01-13 |archive-date=2025-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007090749/https://hindi.news18.com/news/rajasthan/churu-rajasthan-dhanna-seth-kanhaiya-lal-mahavidyalay-jute-expertise-foreigners-praised-local18-9707790.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; हे भारताच्या [[राजस्थान]] राज्यातील [[चुरू जिल्हा|चूरू]] येथे स्थित एक शासकीय अनुदानित शैक्षणिक संस्था आहे. महाराजा गंगा सिंह विद्यापीठ (MGSU), बीकानेर शी संलग्न असलेले हे महाविद्यालय १९४५ मध्ये स्थापन झाले होते.&lt;ref&gt;https://assessmentonline.naac.gov.in/public/index.php/get_file?file_path=eyJpdiI6InhVRmFtSHVjTTJGWVpWdmt0Q0doZlE9PSIsInZhbHVlIjoiKzRVVmVTMTlxdU8weUYzL2NXdjJNU09rT0RmY0lOS0hBcGx6eDJRc2tBajZMOHI2a25QWThGbmNZZnhBcXBjNmFNak4xWDhQUDhnb1B0QkQzTlJQWXp5N3RPTDQxcGxuNWJnbmc4Uk5tUWlRQjcyQ1EvYlhQL1RZVG5MR3BoM3kiLCJtYWMiOiI2NDY2MmM5MjcwMmZlZTY2NGE3OWQwMDMyNmM2ZmFkZTFmMDk1NWUwZjdlOTFiMmFhOTFlMjE0MWVjZWE5NzJjIiwidGFnIjoiIn0={{मृत दुवा|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://archive.org/details/dli.ministry.08624/page/283/mode/2up&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
शासकीय लोहिया महाविद्यालय, चूरू ची स्थापना शेठ कन्हैयालाल लोहिया यांनी १९४५ मध्ये केली होती. या महाविद्यालयाची सुरुवात १९४५ मध्ये इंटरमीडिएट स्तरावर केवळ ४७ विद्यार्थ्यांसह झाली होती. सध्याची इमारत अस्तित्वात येण्यापूर्वी, हे महाविद्यालय चुरू येथील बागला स्कूलमध्ये कार्यरत होते. १९४९ मध्ये जेव्हा वाणिज्य विद्याशाखेत (Commerce Faculty) पदवी स्तरावर याचा विस्तार करण्यात आला, तेव्हा हे महाविद्यालय सध्याच्या ठिकाणी स्थलांतरित करण्यात आले.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://hte.rajasthan.gov.in/college/gcchuru/history&lt;/ref&gt;

इमारत आणि इतर पायाभूत सुविधांसोबतच विद्यार्थ्यांच्या संख्येतही सातत्याने वाढ होत राहिली आणि १९४९ मध्ये महाविद्यालयाचा वाणिज्य शाखेसह पदवी स्तरावर विस्तार करण्यात आला.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://hte.rajasthan.gov.in/college/gcchuru/history&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भसूची}}

[[वर्ग:चुरू]]
[[वर्ग:राजस्थानमधील शैक्षणिक संस्था]]</text>
      <sha1>tq4ct63vzd752dlovkyansp0tm8jply</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>तियां</title>
    <ns>0</ns>
    <id>377782</id>
    <revision>
      <id>2680221</id>
      <parentid>2672279</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T05:11:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5349" sha1="a66dzdd9a5iavsi397axyklzrkjq8x7" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
[[File:Peengh.jpg|thumb|झोका खेळणाऱ्या मुली]]
'''तियां ''' (पंजाबी : ਤੀਆਂ),ज्याला तियां दा त्योहार असे म्हटले जाते हा भारत देशाच्या पंजाब प्रांतातील सण आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/news/amritsar/colourful-ode-to-monsoon-419047/|title=Teej: Colourful ode to monsoon|website=The Tribune|language=en|access-date=2026-03-12}}&lt;/ref&gt; हा सण श्रावण महिन्यातील तिसऱ्या दिवशी विशेषतः महिलांनी साजरा करावयाचा सण आहे. वर्षाऋतूचे स्वागत करणे हा या सणाचा मुख्य हेतू मनाला जातो.

==उत्सवाचे स्वरूप==
आपल्याला चांगला पती लाभावा यासाठी कुमारिका हे व्रत करतात आपल्या पतीला दीर्घायुष्य मिळावे म्हणून विवाहित स्त्रिया हे व्रत करतात. हे निर्जला व्रत असल्याने यादिवशी पाणी न पिणे असा संकेत आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/punjab/ludhiana-teej-festival-2022-teeyan-festival-to-be-celebrated-in-punjab-on-july31-22934742.html|title=Teej Festival 2022: पंजाब में 31 जुलाई को मनाया जाएगा 'तीयां' का त्योहार, महिलाएं रखें इन बातों का ख्याल - Teej Festival 2022 Teeyan festival to be celebrated in Punjab on July 31|website=Jagran|language=hi|access-date=2026-03-12}}&lt;/ref&gt; या सणासाठी विवाहित महिला आपल्या माहेरी जातात. सराव महिन्याच्या तृतीयेपासून पौर्णिमे पर्यंत या सणाच्या काळात विवाहित स्त्रीने आपल्या माहेरी राहण्याची पद्धती येथे प्रचलित होती. या काळात विवाहित कन्येला साडी, बांगड्या, मिठाई, मेहंदी दिली जाते आणि तिला झुलण्यासाठी झोका बांधला जातो. हे तिच्या भावाकडून तिला भेट दिले जाते. याला स्थानाईक भाषेत संधारा म्हटले जाते. 
[[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:पंजाब]]

==नृत्य==
[[File:Gidha.jpg|thumb|गिद्दा]]
पूर्वीच्या काळी स्थानिक पद्धतीनुसार मुलींच्या इच्छा लक्षात घेऊन त्यांची हौस म्हणून या सणाचा कालावधी एक महिन्यापर्यंत वाढविला जात असे. नृत्याचा आनंद घेणे हा या सणाचा महत्वाचा भाग मनाला गेला आहे. गिद्दा हे पारंपरिक लोकनृत्य या काळात केले जाते व गाणी गाऊन आनंद घेतला जातो.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/Folklore_of_the_Punjab/jV8tAAAAMAAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;bsq=teeyan+festival+in+punjab&amp;dq=teeyan+festival+in+punjab&amp;printsec=frontcover|title=Folklore of the Punjab|last=Bedī|first=Sohindara Siṅgha Waṇajārā|date=1971|publisher=National Book Trust, India; [chief stockists in India: India Book House, Bombay]|language=en}}&lt;/ref&gt; उत्सवाची सांगता प्रौढ महिलांच्या भाल्लो नृत्याने होत असे. ग्रामीण भागात या उत्सवाच्या औचित्याने जत्रा भरत असत, मेळे भरविले जात असत.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=UUdYFH9skIkC&amp;dq=popularity+of+teeyan&amp;pg=PA326&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=popularity%20of%20teeyan&amp;f=false|title=East of Indus: My Memories of Old Punjab|last=Brard|first=Gurnam Singh Sidhu|date=2007|publisher=Hemkunt Press|isbn=978-81-7010-360-8|language=en}}&lt;/ref&gt;

==चित्रदालन==
&lt;gallery&gt;
File:Giddha dance Teeyan Punjab Teej India 2.jpg|गिद्दा हे पारंपरिक लोकनृत्य 
File:Mehandi.jpg|मेहंदी काढणाऱ्या युवती 
&lt;/gallery&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}</text>
      <sha1>a66dzdd9a5iavsi397axyklzrkjq8x7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680222</id>
      <parentid>2680221</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T05:12:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5350" sha1="cyu50336hyjjdr087b2hk47pr94ohsh" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
[[File:Peengh.jpg|thumb|झोका खेळणाऱ्या मुली]]
'''तियां ''' (पंजाबी : ਤੀਆਂ),ज्याला तियां दा त्योहार असे म्हटले जाते हा भारत देशाच्या पंजाब प्रांतातील सण आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/news/amritsar/colourful-ode-to-monsoon-419047/|title=Teej: Colourful ode to monsoon|website=The Tribune|language=en|access-date=2026-03-12}}&lt;/ref&gt; हा सण श्रावण महिन्यातील तिसऱ्या दिवशी विशेषतः महिलांनी साजरा करावयाचा सण आहे. वर्षाऋतूचे स्वागत करणे हा या सणाचा मुख्य हेतू मनाला जातो.

==उत्सवाचे स्वरूप==
आपल्याला चांगला पती लाभावा यासाठी कुमारिका हे व्रत करतात आपल्या पतीला दीर्घायुष्य मिळावे म्हणून विवाहित स्त्रिया हे व्रत करतात. हे निर्जला व्रत असल्याने यादिवशी पाणी न पिणे असा संकेत आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/punjab/ludhiana-teej-festival-2022-teeyan-festival-to-be-celebrated-in-punjab-on-july31-22934742.html|title=Teej Festival 2022: पंजाब में 31 जुलाई को मनाया जाएगा 'तीयां' का त्योहार, महिलाएं रखें इन बातों का ख्याल - Teej Festival 2022 Teeyan festival to be celebrated in Punjab on July 31|website=Jagran|language=hi|access-date=2026-03-12}}&lt;/ref&gt; या सणासाठी विवाहित महिला आपल्या माहेरी जातात. सराव महिन्याच्या तृतीयेपासून पौर्णिमे पर्यंत या सणाच्या काळात विवाहित स्त्रीने आपल्या माहेरी राहण्याची पद्धती येथे प्रचलित होती. या काळात विवाहित कन्येला साडी, बांगड्या, मिठाई, मेहंदी दिली जाते आणि तिला झुलण्यासाठी झोका बांधला जातो. हे तिच्या भावाकडून तिला भेट दिले जाते. याला स्थानाईक भाषेत संधारा म्हटले जाते. 

==नृत्य==
[[File:Gidha.jpg|thumb|गिद्दा]]
पूर्वीच्या काळी स्थानिक पद्धतीनुसार मुलींच्या इच्छा लक्षात घेऊन त्यांची हौस म्हणून या सणाचा कालावधी एक महिन्यापर्यंत वाढविला जात असे. नृत्याचा आनंद घेणे हा या सणाचा महत्वाचा भाग मनाला गेला आहे. गिद्दा हे पारंपरिक लोकनृत्य या काळात केले जाते व गाणी गाऊन आनंद घेतला जातो.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/Folklore_of_the_Punjab/jV8tAAAAMAAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;bsq=teeyan+festival+in+punjab&amp;dq=teeyan+festival+in+punjab&amp;printsec=frontcover|title=Folklore of the Punjab|last=Bedī|first=Sohindara Siṅgha Waṇajārā|date=1971|publisher=National Book Trust, India; [chief stockists in India: India Book House, Bombay]|language=en}}&lt;/ref&gt; उत्सवाची सांगता प्रौढ महिलांच्या भाल्लो नृत्याने होत असे. ग्रामीण भागात या उत्सवाच्या औचित्याने जत्रा भरत असत, मेळे भरविले जात असत.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=UUdYFH9skIkC&amp;dq=popularity+of+teeyan&amp;pg=PA326&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=popularity%20of%20teeyan&amp;f=false|title=East of Indus: My Memories of Old Punjab|last=Brard|first=Gurnam Singh Sidhu|date=2007|publisher=Hemkunt Press|isbn=978-81-7010-360-8|language=en}}&lt;/ref&gt;

==चित्रदालन==
&lt;gallery&gt;
File:Giddha dance Teeyan Punjab Teej India 2.jpg|गिद्दा हे पारंपरिक लोकनृत्य 
File:Mehandi.jpg|मेहंदी काढणाऱ्या युवती 
&lt;/gallery&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:पंजाब]]</text>
      <sha1>cyu50336hyjjdr087b2hk47pr94ohsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मसुदा:गणोजी राजे भोसले</title>
    <ns>118</ns>
    <id>378378</id>
    <revision>
      <id>2680232</id>
      <parentid>2678213</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T06:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RagnarPR</username>
        <id>181376</id>
      </contributor>
      <origin>2680232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3710" sha1="pq6sszku7e1871zbshe7h0rsmr1movm" xml:space="preserve">[[चित्र:Ganoji_Raje_Bhosale_Portrait.jpg|इवलेसे|गणोजी राजे भोसले यांचे चित्रण]]
{{Infobox person|name=गणोजी राजे भोसले|occupation=सरदार|known_for=भोसलेवाडीची स्थापना|era=मराठा साम्राज्य}}

== परिचय ==
उपलब्ध ग्रंथीय व ऐतिहासिक नोंदींनुसार, गणोजी राजे भोसले हे [[मराठा साम्राज्य]] काळातील एक सरदार होते. त्यांचा संबंध भोसले घराण्याशी जोडला जातो.&lt;ref&gt;श्री नाथ लीलाविलास, पृष्ठ ४५&lt;/ref&gt; त्यांनी [[छत्रपती शाहू महाराज]] यांच्या कारकिर्दीत कार्य केले.&lt;ref&gt;ऐतिहासिक संदर्भ, पृष्ठ ३०&lt;/ref&gt; भोसलेवाडी या गावाच्या स्थापनेशी त्यांचे नाव संबंधित आहे.

== वंशपरंपरा व प्रारंभिक जीवन ==
भोसले घराण्यातील एक शाखा पुणे व सातारा परिसरात येऊन नीरा नदीकाठी नीरावाठार येथे स्थायिक झाली होती. या शाखेतील उमाजी भोसले हे [[छत्रपती शाहू महाराज]] यांच्या सैन्यात कार्यरत होते. एका स्वारीदरम्यान त्यांचा मृत्यू झाल्याचा उल्लेख आढळतो.&lt;ref&gt;ऐतिहासिक नोंद, पृष्ठ १२&lt;/ref&gt;

उमाजी भोसले यांचा एकुलता एक पुत्र गणोजी राजे भोसले होय. वडिलांच्या निधनानंतर त्यांचे बालपण प्रतिकूल परिस्थितीत गेले.

== गोपाळनाथ महाराजांचा आश्रय ==
गणोजी राजे यांच्या मातेस [[गोपाळनाथ महाराज]] यांचा आधार लाभल्याचा उल्लेख विविध ग्रंथांमध्ये आढळतो.&lt;ref&gt;नाथ संप्रदाय ग्रंथ, पृष्ठ २२&lt;/ref&gt; गणोजी राजे यांनी त्यांच्या आश्रयाखाली सेवा केली असल्याचे नमूद केले आहे.

== '''पराक्रम व दरबारी मान''' ==
गणोजी राजे भोसले यांनी छत्रपतींच्या सैन्यात विविध मोहिमांमध्ये सहभाग घेतला. पुढे [[छत्रपती शाहू महाराज]] यांनी त्यांना दरबारात सन्मानित करून पालखी, नगारा व डंका-निशाणाचे मानकरी पद प्रदान केले. ही घटना शके १६६० (इ.स. १७३८) साली घडल्याचे उल्लेख आढळतात.[१]

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>pq6sszku7e1871zbshe7h0rsmr1movm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>लाजवंती छाबरा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>378551</id>
    <revision>
      <id>2680236</id>
      <parentid>2676317</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T07:14:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5172" sha1="irqq8zwvyflh1iwgl94zf9cibsw32ix" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''लाजवंती छाबरा''' या [[पंजाब प्रदेश|पंजाबमधील]] पारंपरिक भरतकाम कला असलेल्या फुलकारीच्या जतनकार्यातील योगदानासाठी ओळखल्या जाणाऱ्या एक भारतीय कारागीर आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/uttar-pradesh/meerut-meerut-meet-padma-shri-awardee-from-patialas-lajwanti-who-wowed-with-her-skills-in-50-countries-4160192.html|title=मेरठ:-मिलिए पद्मश्री से सम्मानित पटियाला की लाजवंती से जिन्होंने अपने हुनर से लहराया 50 देशों में परचम|date=2022-03-30|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2025-04-17|archive-date=2023-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230212070114/https://hindi.news18.com/news/uttar-pradesh/meerut-meerut-meet-padma-shri-awardee-from-patialas-lajwanti-who-wowed-with-her-skills-in-50-countries-4160192.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; त्यांनी फुलकारी वस्त्रप्रकाराच्या पुनरुज्जीवनात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2024/Dec/11/master-creation-ki-biradari-celebrating-indias-timeless-artistry-at-dilli-haat|title=Master creation Ki Biradari: Celebrating India's timeless artistry at Dilli Haat|last=Rana|first=Priyamvada|date=2024-12-11|website=The New Indian Express|language=en|access-date=2025-04-17}}&lt;/ref&gt; त्यांनी फुलकारीच्या सांस्कृतिक पैलूंकडे लक्ष वेधले आणि त्यांच्या कार्यामुळे ग्रामीण महिला कारागिरांना सक्षम केले गेले, ज्यामुळे त्यांना ओळख आणि उपजीविका मिळण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; २०२१ मध्ये, [[भारतीय संस्कृती|भारतीय हस्तकला क्षेत्रातील]] योगदानाबद्दल [[भारत सरकार|भारत सरकारने]] त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/phulkari-artist-weaves-success-336142/|title=Patiala Phulkari artist Lajwanti weaves success, honoured with Padma Shri|website=The Tribune|language=en|access-date=2025-04-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanherald.com/archives/padma-awards-2020-check-out-the-winners-1048507-1558424#52|title=Padma Awards 2020: Check out the winners|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2025-04-17}}&lt;/ref&gt;

तिचा जन्म पंजाबमध्ये झाला, जिथे लहानपणापासूनच तिची भरतकामाशी ओळख झाली.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/craft-bazaar-in-bharat-mandapam-g20-summit-padma-shri-awardee-lajwanti-showcases-phulkari-101694283889542.html|title=Craft Bazaar in Bharat Mandapam: G20 Summit: Padma Shri awardee Lajwanti showcases phulkari|date=2023-09-09|work=Hindustan Times|language=en-us|access-date=2025-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604065420/https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/craft-bazaar-in-bharat-mandapam-g20-summit-padma-shri-awardee-lajwanti-showcases-phulkari-101694283889542.html|archive-date=2024-06-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.chronicleindia.in/online-magazine/archive-csce-november-2023/phulkari-embroidery|title=Phulkari Embroidery|website=Chronicle Publications Pvt. Ltd.|language=en|access-date=2025-04-17}}&lt;/ref&gt; स्थानिक परंपरा आणि धाग्याच्या कामातून कथाकथन यांच्या सान्निध्यात असताना, तिच्या समाजातील महिलांनी तिला फुलकारीची तंत्रे शिकवली होती.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]
[[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय महिला कलाकार]]</text>
      <sha1>irqq8zwvyflh1iwgl94zf9cibsw32ix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मिलान-लिनाते विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>378706</id>
    <revision>
      <id>2680151</id>
      <parentid>2677546</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T22:20:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2680151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16570" sha1="qt3l0e4i06ddfa0kss2ot6s70g51qwz" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''मिलान लिनाते विमानतळ''' {{विमानतळ संकेत|LIN|LIML}} हे [[इटली]]तील दुसरे सर्वात मोठे शहर [[मिलान]]मधील तीन पैकी एक विमानतळ आहे. २०२४ मध्ये या विमानतळावरून १.०६ कोटी प्रवाशांनी तसेच १,१८,०६० विमानांनी ये-जा केली. हा विमानतळ इटलीतील [[इटलीतील सर्वात व्यस्त विमानतळांची यादी|सर्वात व्यस्त विमानतळांपैकी एक]] आहे.&lt;ref name=&quot;Assaeroporti&quot; /&gt; प्रवासी संख्येच्या बाबतीत, [[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ|माल्पेन्सा]] आणि [[मिलान बर्गामो विमानतळ|बर्गामो]] नंतर मिलान महानगर क्षेत्रातील हे तिसरे सर्वात व्यस्त विमानतळ आहे, तर विमानांच्या हालचालींच्या बाबतीत हे दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dati di traffico - 2022 |url=https://assaeroporti.com/wp-content/plugins/multipage_xls_reader/pdf_file/dati_annuali/2022.pdf |website=Assaaeroporti |access-date=2026-04-04 |archive-date=2024-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241220203234/https://assaeroporti.com/wp-content/plugins/multipage_xls_reader/pdf_file/dati_annuali/2022.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[माल्पेन्सा विमानतळ|मिलान माल्पेन्सा]] आणि [[मिलान बेर्गामो विमानतळ|मिलान बेर्गामो]] या विमानतळांसह लिनाते विमानतळ [[मिलान विमानतळ प्रणाली]]चा भाग आहे. २०२४ मध्ये या तीन विमानतळांवरून ५.६९ कोटी प्रवाशांनी ये-जा केली.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archivio 2024 |url=https://assaeroporti.com/archivio/ |website=Assaeroporti |language=it-IT}}&lt;/ref&gt;

== सुविधा ==
=== टर्मिनल ===
लिनाते विमानतळावर तीन मजली प्रवासी इमारत (टर्मिनल) आहे. तळमजल्यावर चेक-इन, आलेल्या प्रवाशांना सामान घेण्याची सुविधा आहेत. तसेच बसने विमानापर्यंत जाण्या साठी येथे एक दुय्यम '''प्रस्थान द्वार''' क्षेत्र आहे. पहिल्या मजल्यावर मुख्य प्रस्थान क्षेत्र असून तिथे अनेक दुकाने, उपाहारगृहे आणि सेवा सुविधा आहेत. दुसऱ्या मजल्याचा वापर कार्यालयीन कामांसाठी केला जातो.&lt;ref&gt;milanolinate-airport.com – Maps, २३ जून २०१५ रोजी मिळवलेले दुवे.&lt;/ref&gt;

=== एप्रन आणि धावपट्टी ===
मुख्य इमारतीमध्ये पाच प्रस्थानद्वारे असून ती सर्व जेट-ब्रिजने सज्ज आहेत. याशिवाय एप्रनवर विमाने उभे केलेल्या विमानांपर्यंत प्रवाशांना बसद्वारे नेले जाते.

== विमान कंपन्या आणि गंतव्यस्थाने&lt;ref name=&quot;Milan Linate Destinations&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.milanolinate-airport.com/en/flights/destinations|title=Flight destinations from Linate|website=www.milanolinate-airport.com|access-date=2026-04-04|archive-date=2014-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140319121044/https://www.milanolinate-airport.com/en/flights/destinations|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 ==

{{विमानतळ गंतव्यस्थान यादी
| [[एर लिंगस]] | [[डब्लिन विमानतळ|डब्लिन]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220810-aaeicodeshare|title=American/AerLingus Expands Codeshare Service in Aug 2022|website=Aeroroutes.com}}&lt;/ref&gt;
| [[एरोइतालिया]] | [[काग्लियारी एल्मास विमानतळ|काग्लियारी]], [[फोगिया गिनो लिसा विमानतळ|फोगिया]], [[ओल्बिया कोस्टा स्मेरल्डा विमानतळ|ओल्बिया]]
| [[एर डोलोमिटी]] | [[फ्रँकफर्ट विमानतळ|फ्रँकफर्ट]], [[म्युनिक विमानतळ|म्युनिक]]
| [[एर फ्रान्स]] | [[पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस–चार्ल्स दि गॉल]]
| [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] | [[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हिएन्ना]]
| [[ब्रिटीश एरवेझ]] | [[हिथ्रो विमानतळ|लंडन–हिथ्रो]] &lt;br /&gt;'''मोसमी:''' [[लंडन सिटी विमानतळ|लंडन–सिटी]]
| [[ब्रुसेल्स एरलाइन्स]] | [[ब्रुसेल्स विमानतळ|ब्रुसेल्स]]
| [[डीएटी (विमान कंपनी)|डीएटी]] | [[मार्चे विमानतळ|अँकोना]]
| [[इझीजेट]] | [[शिफोल विमानतळ|ॲमस्टरडॅम]], [[जोसेप तारादेलास बार्सिलोना-एल प्रात विमानतळ|बार्सिलोना]], [[बर्लिन ब्रँडनबर्ग विमानतळ|बर्लिन]], [[बर्मिंगहॅम विमानतळ|बर्मिंगहॅम]], [[ब्रुसेल्स विमानतळ|ब्रुसेल्स]], [[कोपनहेगन विमानतळ|कोपनहेगन]], [[एडिनबर्ग विमानतळ|एडिनबर्ग]], [[फ्रँकफर्ट विमानतळ|फ्रँकफर्ट]], [[लिस्बन विमानतळ|लिस्बन]], [[गॅटविक विमानतळ|लंडन–गॅटविक]], [[लक्झेंबर्ग विमानतळ|लक्झेंबर्ग]], [[मँचेस्टर विमानतळ|मँचेस्टर]], [[पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस–चार्ल्स दि गॉल]], [[पॅरिस-ओर्ली विमानतळ|पॅरिस–ओर्ली]], [[पोर्तो विमानतळ|पोर्तो]], [[टेनेरिफ दक्षिण विमानतळ|टेनेरिफ–दक्षिण]], [[व्हिएन्ना विमानतळ|व्हिएन्ना]] &lt;br /&gt; '''मोसमी:''' [[ब्रिंडिसी विमानतळ|ब्रिंडिसी]] (२३ जून २०२६ पासून सुरू होणार), [[फिगारी-सुद कोर्से विमानतळ|फिगारी]], [[ग्रॅन कँनेरिया विमानतळ|ग्रॅन कँनेरिया]], [[इबिझा विमानतळ|इबिझा]], [[पाल्मा डी मालोर्का विमानतळ|पाल्मा डी मालोर्का]], [[स्प्लिट विमानतळ|स्प्लिट]]
| [[युरोविंग्स]] |[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ|ड्युसेलडॉर्फ]], [[स्टटगार्ट विमानतळ|स्टटगार्ट]]
| [[फिनएर]] | '''मोसमी:''' [[हेलसिंकी विमानतळ|हेलसिंकी]]
| [[इबेरिया (विमान कंपनी)|इबेरिया]] | [[अडॉल्फो सुआरेझ माद्रिद-बराजास विमानतळ|माद्रिद]]
| [[आयटीए एरवेझ]] | [[अल्घेरो-फर्टिलिया विमानतळ|अल्घेरो]], [[शिफोल विमानतळ|ॲमस्टरडॅम]], [[बारी विमानतळ|बारी]], [[ब्रिंडिसी विमानतळ|ब्रिंडिसी]], [[ब्रुसेल्स विमानतळ|ब्रुसेल्स]], [[कॅटानिया विमानतळ|कॅटानिया]], [[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ|ड्युसेलडॉर्फ]], [[लामेझिया टर्मे विमानतळ|लामेझिया टर्मे]], [[लंडन सिटी विमानतळ|लंडन–सिटी]], [[म्युनिक विमानतळ|म्युनिक]], [[नेपल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नेपल्स]], [[पालेर्मो विमानतळ|पालेर्मो]], [[पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस–चार्ल्स दि गॉल]], [[पॅरिस-ओर्ली विमानतळ|पॅरिस–ओर्ली]], [[रेडिओ कॅलाब्रिया विमानतळ|रेडिओ कॅलाब्रिया]], [[फ्युमिचिनो विमानतळ|रोम–फ्युमिचिनो]], &lt;br /&gt; '''मोसमी:''' [[इबिझा विमानतळ|इबिझा]], [[लँपेडुसा विमानतळ|लँपेडुसा]], [[पाल्मा डी मालोर्का विमानतळ|पाल्मा डी मालोर्का]], [[रोड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रोड्स]], [[रोस्टॉक विमानतळ|रोस्टॉक]]
| [[केएलएम]] | [[शिफोल विमानतळ|ॲमस्टरडॅम]]
| [[केएम माल्टा एरलाइन्स]] | [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]]
| [[लुफ्तान्सा]] | [[फ्रँकफर्ट विमानतळ|फ्रँकफर्ट]], [[म्युनिक विमानतळ|म्युनिक]]
| [[लक्झएर]] | [[लक्झेंबर्ग विमानतळ|लक्झेंबर्ग]]
| [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] | [[कोपनहेगन विमानतळ|कोपनहेगन]], [[स्टॉकहोम अर्लांडा विमानतळ|स्टॉकहोम–अर्लांडा]]
| [[स्मॉल फ्लाय एरलाइन्स]] | '''मोसमी:''' [[एल्बा विमानतळ|एल्बा]]
| [[व्होलोटिया]] | '''मोसमी:''' [[लँपेडुसा विमानतळ|लँपेडुसा]], [[पँटेलेरिया विमानतळ|पँटेलेरिया]]
}}

== सांख्यिकी ==
[[File:Milano, Aeroporto di Linate 01.jpg|thumb|१९३० च्या दशकातील लिनाते विमानतळ]]
[[File:Torre_di_controllo_Linate.jpg|thumb|विमानतळाचा नियंत्रण मनोरा]]

=== व्यस्त देशांतर्गत मार्ग (२०१७) ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! क्रमांक !! शहर !! प्रवासी संख्या !! विमान कंपनी
|-
| १ || [[फ्युमिचिनो विमानतळ|रोम–फ्युमिचिनो]] || ११,८३,७५३ || आयटीए एरवेझ
|-
| २ || [[काग्लियारी विमानतळ|काग्लियारी]] || ६,२७,२९९ || आयटीए एरवेझ, व्होलोटिया
|-
| ३ || [[कॅटानिया विमानतळ|कॅटानिया]] || ५,८५,८०९ || आयटीए एरवेझ
|-
| ४ || [[नेपल्स विमानतळ|नेपल्स]] || ५,०९,२५१ || आयटीए एरवेझ
|}

== स्थानिक वाहतूक ==
=== मेट्रो ===
[[मिलान मेट्रो लाईन ४]] विमानतळाला शहराच्या मध्यवर्ती भागाशी साधारण १५ मिनिटाच्या प्रवासाने जोडते.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=How to get to Linate by Underground|url=https://www.milanolinate-airport.com/en/from-to/by-underground|website=Milano Linate Airport}}&lt;/ref&gt;

=== बस सेवा ===
[[मिलानो चेंत्राल रेल्वे स्थानक|मिलानो चेंत्राल रेल्वे स्थानकावरून]] लिनाते विमानतळासाठी ''लिनाते शटल'' आणि ''एरपोर्ट बस एक्सप्रेस'' यांसारख्या अनेक शटल सेवा उपलब्ध आहेत. सेंट्रल स्टेशनपासून प्रवासाचा वेळ सुमारे २५ मिनिटे लागतो.

=== कार ===
विमानतळ व्हियाले एनरिको फोर्लानिनी या भागात असून तो [[आउतोस्त्रादा ए५१]] या महामार्गाला जोडलेला आहे.

== अपघात आणि दुर्घटना ==
* ८ ऑक्टोबर २००१ रोजी [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स फ्लाइट ६८६]] दाट धुक्यामध्ये धावपट्टीवर एका छोट्या विमानाशी धडकली. या दुर्घटनेत विमानातील सर्व ११४ लोकांचा आणि जमिनीवरील ४ जणांचा मृत्यू झाला. ही इटलीच्या इतिहासातील सर्वात भीषण हवाई दुर्घटना मानली जाते.
* ३ ऑक्टोबर २०२१ रोजी लिनाते विमानतळावरून उड्डाण केलेले [[पिलॅटस पीसी-१२]] प्रकारचे एक खासगी विमान एका रिकाम्या इमारतीवर कोसळले. या अपघातात [[रोमेनिया]]तील उद्योगपती [[डॅन पेत्रेस्कु]] यांच्यासह विमानातील सर्व ८ जणांचा मृत्यू झाला.

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी|30em}}

[[वर्ग:मिलान|लिनाते]]
[[वर्ग:इटलीमधील विमानतळ]]
[[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील निर्मिती]]</text>
      <sha1>qt3l0e4i06ddfa0kss2ot6s70g51qwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>संसर्गजन्य रोगांची यादी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>378940</id>
    <revision>
      <id>2680141</id>
      <parentid>2679619</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T20:37:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jonathansammy</username>
        <id>17110</id>
      </contributor>
      <comment>रोमन लिपीतील शास्त्रीय नाव</comment>
      <origin>2680141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84208" sha1="n6ht0o2e2xcj3rw070bqmdnqsnbezx2" xml:space="preserve">ही [[संसर्गजन्य रोगांची]] नावानुसार मांडलेली यादी आहे, त्यासोबत त्यांना कारणीभूत [[संसर्गजन्य घटक]], उपलब्ध असल्यास [[लस]] आणि त्यांची सद्यःस्थिती दिलेली आहे. यातील काही रोग [[लसीद्वारे प्रतिबंध करण्यायोग्य रोग]] आहेत.

==यादी==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! संसर्गजन्य घटक ([[रोमन लिपी]]तील शास्त्रीय नाव)
! सामान्य नाव
! निदान
! उपचार
! लस
|- Teagan disease
|''[[Acinetobacter baumannii]]''
|''[[Acinetobacter]]'' संक्रमण
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|सहायक काळजी
|{{No}}
|-
| ''[[Actinomyces israelii]]'', ''[[Actinomyces gerencseriae]]'' आणि ''[[Propionibacterium propionicus]]''
|[[Actinomycosis|ऍक्टिनोमायकोसिस]]
|ऊतकशास्त्रीय निष्कर्ष
|[[Penicillin|पेनिसिलिन]], [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]] आणि [[Sulfonamide (medicine)|सल्फोनामाइड्स]]
|{{No}}
|-
|''[[Adenoviridae]]''
|[[ऍडेनोव्हायरस संक्रमण]] (‌Adenovirus infection|)
|[[Antigen|प्रतिजन]] शोध, [[polymerase chain reaction|पॉलिमरेज चेन रिऍक्शन]] परीक्षा, [[virus isolation|विषाणू एकांतीकरण]] आणि [[serology|सेरॉलॉजी]]
|बहुतेक संक्रमण सौम्य असतात आणि कोणत्याही उपचाराची किंवा केवळ लक्षणात्मक उपचाराची गरज नसते.
|{{partial|[[Adenovirus vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Trypanosoma brucei]]''(आफ्रिकन ट्रिपॅनोसोमियासिस)
|[[African trypanosomiasis|आफ्रिकन झोपेचा आजार]] (आफ्रिकन ट्रिपॅनोसोमियासिस)
|सूक्ष्मदर्शी परीक्षेद्वारे नमुन्यात ट्रिपॅनोसोम्सची ओळख
|''T. b. gambiense'' साठी तोंडावाटे [[Fexinidazole|फेक्सिनिडाझोल]] किंवा इंजेक्शनद्वारे [[pentamidine|पेंटामिडिन]]. ''T. b. rhodesiense'' साठी इंजेक्शनद्वारे [[Suramin|सुरामिन]] वापरले जाते.
|{{partial|[[Trypanosomiasis vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| HIV (मानवी इम्युनोडेफिशिएन्सी व्हायरस)]]
|[[HIV/AIDS|एड्स (अधिग्रहित रोगप्रतिकारशक्ती कमतरता सिंड्रोम)]]
|प्रतिपिंड चाचणी, p24 प्रतिजन चाचणी, PCR
|उपचारात सामान्यतः एक [[नॉन-न्यूक्लिओसाइड रिव्हर्स ट्रान्सक्रिप्टेज इनहिबिटर]] (NNRTI) आणि दोन [[न्यूक्लिओसाइड ॲनालॉग रिव्हर्स ट्रान्सक्रिप्टेज इनहिबिटर]] (NRTIs) यांचा समावेश असतो
|{{partial|[[HIV vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Entamoeba histolytica]]''
|[[Amoebiasis|अमिबियासिस]]
|सूक्ष्मदर्शन
|लक्षणे असलेल्यांना अमीबाविरोधी ऊतक-सक्रिय औषध आणि लुमिनल सिस्टिसाइडल औषधाची आवश्यकता असते. लक्षणे नसलेल्यांना केवळ लुमिनल सिस्टिसाइडल औषध आवश्यक आहे.
|{{No}}
|-
|''[[Anaplasma]]'' प्रजाती
|[[Anaplasmosis|ऍनाप्लाझमोसिस]]
|IgG साठी अप्रत्यक्ष इम्युनोफ्लूरेसेन्स प्रतिपिंड परीक्षा
|टेट्रासायक्लिन वर्गातील औषधे (यात [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], [[chlortetracycline|क्लोरटेट्रासायक्लिन]], [[oxytetracycline|ऑक्सीटेट्रासायक्लिन]], [[rolitetracycline|रोलीटेट्रासायक्लिन]], [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]] आणि [[minocycline|मिनोसायक्लिन]] समाविष्ट आहेत) आणि [[imidocarb|इमिडोकार्ब]]
|{{No}}
|-
|''[[Angiostrongylus]]''
|[[Angiostrongyliasis|ऍन्जिओस्ट्रॉन्जिलियासिस]]
|कमरेचे पंक्चर, मेंदूचे इमेजिंग, सेरॉलॉजी
|ऍल्बेंडाझोल
|{{No}}
|-
|''[[Anisakis]]''
|[[Anisakis#Anisakiasis|ऍनिसाकियासिस]]
|गॅस्ट्रोस्कोपिक परीक्षा किंवा हिस्टोपॅथॉलॉजिक परीक्षा
|[[Albendazole|ऍल्बेंडाझोल]]
|{{No}}
|-
|''[[Bacillus anthracis]]''
|[[Anthrax|ऍन्थ्रॅक्स]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ, PCR
|मोठ्या प्रमाणात शिरेद्वारे आणि तोंडावाटे प्रतिजैविके जसे [[fluoroquinolone|फ्लुओरोक्विनोलोन्स]] ([[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]]), [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[vancomycin|व्हॅन्कोमायसिन]] किंवा [[penicillin|पेनिसिलिन]]
|{{yes|[[Anthrax vaccines|होय]]}}
|-
|''[[Arcanobacterium haemolyticum]]''
|[[Arcanobacterium haemolyticum infection|''Arcanobacterium haemolyticum'' संक्रमण]]
|मानवी रक्त [[agar|आगार]] प्लेट्सवरजंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]] (प्रथम पसंतीचे औषध म्हणून प्रस्तावित), [[clindamycin|क्लिंडामायसिन]], [[gentamicin|जेंटामायसिन]] आणि [[cephalosporin|सेफॅलोस्पोरिन]]
|{{No}}
|-
|[[Junin virus|जुनिन व्हायरस]]
|[[Argentine hemorrhagic fever|अर्जेंटाइन रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{Yes}}
|-
|''[[Ascaris lumbricoides]]''
|[[Ascariasis|ऍस्केरियासिस]]
|[[Fecal smear|मलमूत्र स्मीअर]]
|[[Albendazole|ऍल्बेंडाझोल]], [[mebendazole|मेबेंडाझोल]], [[levamisole|लेव्हामिसोल]] आणि [[pyrantel pamoate|पायरान्टेल पामोएट]]
|{{No}}
|-
|''[[Aspergillus]]'' प्रजाती
|[[Aspergillosis|ऍस्परजिलोसिस]]
|[[Chest X-ray|छातीचा क्ष-किरण]] आणि CT, [[microscopy|सूक्ष्मदर्शन]] [[silver stain|सिल्व्हर स्टेनद्वारे]]
|[[Voriconazole|व्होरिकोनाझोल]] आणि शस्त्रक्रियात्मक [[debridement|डिब्रायडमेंट]]सह [[liposomal amphotericin B|लिपोसोमल ऍम्फोटेरिसिन बी]]
|{{No}}
|-
|[[Astrovirus|''Astroviridae'']] प्रजाती
|[[Astrovirus|ऍस्ट्रोव्हायरस]] संक्रमण
|[[Electron microscopy|इलेक्ट्रॉन सूक्ष्मदर्शन]], एंझाइम-इम्युनोअसे ([[ELISA]]), [[immunofluorescence|इम्युनोफ्लूरेसेन्स]] आणि [[polymerase chain reaction|पॉलिमरेज चेन रिऍक्शन]]
|सहायक काळजी
|{{No}}
|-
|''[[Babesia]]'' प्रजाती
|[[Babesiosis|बाबेसिओसिस]]
|[[Giemsa stain|गिम्सा-डागलेला]] [[Blood film|पातळ-फिल्म रक्त स्मीअर]]
|[[Atovaquone|अटोव्हाकोन]] आणि [[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]]. जीवघेण्या प्रकरणांमध्ये, [[exchange transfusion|एक्सचेंज ट्रान्सफ्यूजन]] केले जाते.
|{{No}}
|-
|''[[Bacillus cereus]]''
|''[[Bacillus cereus]]'' संक्रमण
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[Vancomycin|व्हॅन्कोमायसिन]]
|{{No}}
|-
|अनेक जीवाणू
|[[Bacterial meningitis|जीवाणूजन्य मेंदुज्वर]]
|[[Lumbar puncture|कमरेचे पंक्चर]] (मेंदूत गाठ असल्यास किंवा [[intracranial pressure|इंट्राक्रॅनियल दाब]] वाढलेला असल्यास विरोधित), CT किंवा MRI
|प्रतिजैविके
|{{No}}
|-
|अनेक जीवाणू
|[[Bacterial pneumonia|जीवाणूजन्य न्यूमोनिया]]
|थुंकी ग्राम स्टेन आणि जंतुंची कृत्रिम वाढ, छातीचे रेडिओग्राफी
|प्रतिजैविके
|{{No}}
|-
| [[List of bacterial vaginosis microbiota|जीवाणूजन्य योनिदाहाचे सूक्ष्मजंतू]]
|[[Bacterial vaginosis|जीवाणूजन्य योनिदाह]]
|[[Gram stain|ग्राम स्टेन]] आणि व्हिफ चाचणी
|[[Metronidazole|मेट्रोनिडाझोल]] किंवा [[clindamycin|क्लिंडामायसिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Bacteroides]]'' प्रजाती
|''[[Bacteroides]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Balantidium coli]]''
|[[Balantidiasis|बॅलान्टिडियासिस]]
|मल परीक्षा, किंवा कोलोनोस्कोपी किंवा सिग्मोइडोस्कोपी
|[[Tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], [[metronidazole|मेट्रोनिडाझोल]] किंवा [[iodoquinol|आयोडोक्विनॉल]]
|{{No}}
|-
|''[[Bartonella]]''
|[[Bartonellosis|बार्टोनेलोसिस]]
|[[microscopy|सूक्ष्मदर्शन]], [[serology|सेरॉलॉजी]] आणि [[Polymerase chain reaction|PCR]]
|प्रतिजैविके
|{{No}}
|-
|''[[Baylisascaris]]'' प्रजाती
|''[[Baylisascaris]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|[[BK virus|बीके व्हायरस]]
|[[BK virus|बीके व्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Piedraia hortae]]''
|[[Black piedra|काळी पिएड्रा]]
|स्टेन किंवा जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[pyrithione zinc|पायरिथिओन झिंक]], [[formaldehyde|फॉर्मल्डिहाइड]] आणि [[salicylic acid|सॅलिसिलिक ऍसिड]] सारखे ऍन्टीफंगल शाम्पू
|{{No}}
|-
|''[[Blastocystis]]'' प्रजाती
|[[Blastocystosis|ब्लास्टोसिस्टोसिस]]
|रासायनिकरित्या जतन केलेल्या मलाच्या नमुन्याची सूक्ष्मदर्शी परीक्षा
|कोणत्याही विशिष्ट उपचाराची परिणामकारकता सिद्ध करण्यासाठी वैज्ञानिक अभ्यासाचा अभाव
|{{No}}
|-
|''[[Blastomyces dermatitidis]]''
|[[Blastomycosis|ब्लास्टोमायकोसिस]]
|KOH तयारी, सायटोलॉजी किंवा हिस्टोलॉजी
|[[Itraconazole|इट्राकोनाझोल]] किंवा [[ketoconazole|केटोकोनाझोल]]
|{{No}}
|-
| [[Machupo virus|माचुपो व्हायरस]]
|[[Bolivian hemorrhagic fever|बोलिव्हियन रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Clostridium botulinum]]''; टीप: बोटुलिझम हे ''[[Clostridium botulinum]]'' चे संक्रमण नसून [[botulinum toxin|बोटुलिनम विष]] सेवनामुळे होते.
|[[Botulism|बोटुलिझम]] (आणि शिशु बोटुलिझम)
|[[Enzyme-linked immunosorbent assay|एंझाइम-लिंक्ड इम्युनोसॉर्बेंट परीक्षा]] (ELISAs), [[electrochemiluminescent|इलेक्ट्रोकेमीलुमिनेसेंट]] (ECL) चाचण्या
|बोटुलिझम [[antitoxin|अँटिटॉक्सिन]] आणि सहायक काळजी
|{{No}}
|-
| [[Sabiá virus|साबिया व्हायरस]]
|[[Brazilian hemorrhagic fever|ब्राझिलियन रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Brucella]]'' प्रजाती
|[[Brucellosis|ब्रुसेलोसिस]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[Tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], [[rifampicin|रिफॅम्पिसिन]] आणि [[aminoglycoside|अमिनोग्लायकोसाइड्स]] [[streptomycin|स्ट्रेप्टोमायसिन]] आणि [[gentamicin|जेंटामायसिन]]
|{{Yes}}
|-
|''[[Yersinia pestis]]''
|[[Bubonic plague|बुबोनिक प्लेग]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[Aminoglycoside|अमिनोग्लायकोसाइड्स]] जसे [[streptomycin|स्ट्रेप्टोमायसिन]] आणि [[gentamicin|जेंटामायसिन]], [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]] (विशेषतः [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]) आणि [[fluoroquinolone|फ्लुओरोक्विनोलोन]] [[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
| साधारणतः ''[[Burkholderia cepacia]]'' आणि इतर ''[[Burkholderia]]'' प्रजाती
|''[[Burkholderia]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Mycobacterium ulcerans]]''
|[[Buruli ulcer|बुरुली व्रण]]
|[[real-time PCR|रिअल-टाइम PCR]]
|सर्वाधिक वापरली जाणारी प्रतिजैविक पद्धत म्हणजे दिवसातून एकदा तोंडावाटे [[rifampicin|रिफॅम्पिसिन]] आणि दिवसातून दोनदा तोंडावाटे [[clarithromycin|क्लॅरिथ्रोमायसिन]].
|{{No}}
|-
|''[[Caliciviridae]]'' प्रजाती
|[[Caliciviridae|कॅलिसीव्हायरस]] संक्रमण ([[Norovirus|नोरोव्हायरस]] आणि [[Sapovirus|सॅपोव्हायरस]])
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Campylobacter]]'' प्रजाती
|[[Campylobacteriosis|कॅम्पिलोबॅक्टेरिओसिस]]
|मलाची जंतुंची कृत्रिम वाढ
|मुलांमध्ये [[Erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]] आणि प्रौढांमध्ये [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]] वापरता येते.
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Candida albicans]]'' आणि इतर ''[[Candida (genus)|Candida]]'' प्रजाती
|[[Candidiasis|कॅंडिडियासिस]] (मोनिलियासिस; थ्रश)
|तोंडाचा कॅंडिडियासिस: पांढरे पट्टे आणि जळजळ. योनि कॅंडिडियासिस: योनीत खाज किंवा वेदना, लैंगिक संभोगाच्या वेळी वेदना
|[[Antifungal medication|बुरशीविरोधी औषधे]]
|{{No}}
|-
| ''[[Capillaria philippinensis]]'' द्वारे आतड्याचा आजार, ''[[Capillaria hepatica]]'' द्वारे यकृताचा आजार आणि ''[[Capillaria aerophila]]'' द्वारे फुफ्फुसाचा आजार
|[[Capillariasis|कॅपिलेरियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Streptococcus mutans]]''
|[[Dental caries|दंत क्षय]]
|
|
|{{partial|[[Caries vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Bartonella bacilliformis]]''
|[[Carrion's disease|कॅरियॉनचा रोग]]
|[[Giemsa stain|गिम्सा स्टेनसह]] परिधीय रक्त स्मीअर, कोलंबिया रक्त आगार जंतुंची कृत्रिम वाढ, [[immunoblot|इम्युनोब्लॉट]], अप्रत्यक्ष [[immunofluorescence|इम्युनोफ्लूरेसेन्स]] आणि [[Polymerase chain reaction|PCR]]
|[[Fluoroquinolone|फ्लुओरोक्विनोलोन]] (जसे [[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]]) किंवा प्रौढांमध्ये [[chloramphenicol|क्लोरॅम्फेनिकॉल]] आणि मुलांमध्ये क्लोरॅम्फेनिकॉलसह [[beta-lactam|बीटा-लॅक्टम]]
|{{No}}
|-
|''[[Bartonella henselae]]''
|[[Cat-scratch disease|मांजरीच्या ओरखड्याचा आजार]]
|[[Polymerase chain reaction|पॉलिमरेज चेन रिऍक्शन]]
|[[Azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]]
|{{No}}
|-
| साधारणतः [[Group A streptococcal infection|ग्रुप A]] ''[[Streptococcus]]'' आणि ''[[Staphylococcus]]''
|[[Cellulitis|सेल्युलायटिस]]
|इतिहास आणि शारीरिक तपासणी
|पेनिसिलिनेज-प्रतिरोधक [[semisynthetic penicillin|अर्ध-कृत्रिम पेनिसिलिन]] किंवा प्रथम पिढीचे [[cephalosporin|सेफॅलोस्पोरिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Trypanosoma cruzi]]''
|[[Chagas disease|चागास रोग]] (अमेरिकन ट्रिपॅनोसोमियासिस)
|ताज्या [[Anticoagulant|अँटीकोआगुलंट]] रक्ताची किंवा त्याच्या [[buffy coat|बफी कोटची]] [[Microscope|सूक्ष्मदर्शी]] परीक्षा; किंवा [[Giemsa stain|गिम्सासह]] पातळ आणि जाड [[blood smear|रक्त स्मीअर]] तयार करून.
|[[Benznidazole|बेन्झनिडाझोल]] आणि [[nifurtimox|निफुर्टिमॉक्स]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Haemophilus ducreyi]]''
|[[Chancroid|चान्क्रॉइड]]
|नैदानिक निदान
|[[Centers for Disease Control and Prevention|CDC]] शिफारस: एकच तोंडावाटे डोस (१ ग्रॅम) [[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]], एकच IM डोस (२५० मि.ग्रॅ.) [[ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]], सात दिवसांसाठी दिवसातून तीन वेळा तोंडावाटे (५०० मि.ग्रॅ.) [[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], किंवा तीन दिवसांसाठी दिवसातून दोनदा तोंडावाटे (५०० मि.ग्रॅ.) [[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]].
|{{No}}
|-
|[[Varicella zoster virus|व्हेरिसेला झोस्टर व्हायरस (VZV)]]
|[[Chickenpox|कांजिण्या]]
|कांजिण्यांचे निदान प्रामुख्याने चिन्हे आणि लक्षणांवर आधारित आहे, ज्यात सुरुवातीची विशिष्ट लक्षणे आणि नंतर वैशिष्ट्यपूर्ण [[rash|पुरळ]] दिसतात.
|[[Aciclovir|ऍसायक्लोव्हिर]]
|{{Yes|[[Varicella vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Alphavirus]]''
|[[Chikungunya|चिकुनगुन्या]]
|[[Lymphocytopenia|कमी झालेली लिम्फोसाइट संख्या]] [[viremia|व्हायरेमिया]]शी सुसंगत. [[Serology|सेरोलॉजिकल]] निदानासाठी निश्चित प्रयोगशाळा निदान विषाणू एकांतीकरण, RT-PCR द्वारे केले जाऊ शकते.
|[[Therapy#Supportive therapy|सहायक काळजी]]
|{{Yes|[[Chikungunya vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Chlamydia trachomatis]]''
|[[Chlamydia infection|क्लॅमिडीया]]
|[[Nucleic acid amplification test|न्यूक्लिइक ऍसिड ऍम्प्लिफिकेशन चाचण्या]] (NAAT), जसे [[polymerase chain reaction|PCR]], ट्रान्सक्रिप्शन मेडिएटेड ऍम्प्लिफिकेशन (TMA) आणि DNA [[strand displacement amplification|स्ट्रँड डिस्प्लेसमेंट ऍम्प्लिफिकेशन]] (SDA)
|[[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]], [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], लेव्होफ्लॉक्सासिन किंवा [[ofloxacin|ऑफ्लॉक्सासिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Chlamydophila pneumoniae]]''
|''[[Chlamydophila pneumoniae]]'' संक्रमण (तैवान तीव्र श्वसन घटक किंवा TWAR)
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Vibrio cholerae]]''
|[[Cholera|कॉलरा]]
|जलद [[dipstick|डिपस्टिक]] चाचणी उपलब्ध आहे.
|[[oral rehydration therapy|तोंडावाटे पुनर्जलन थेरपी]] (ORT)
|{{yes|[[Cholera vaccine|होय]]}}
|-
| साधारणतः ''[[Fonsecaea pedrosoi]]''
|[[Chromoblastomycosis|क्रोमोब्लास्टोमायकोसिस]]
|सूक्ष्मदर्शन (KOH स्क्रेपिंग्स)
|[[Itraconazole|इट्राकोनाझोल]], एक [[Antifungal medication|ऍन्टीफंगल]] [[azole|अझोल]], [[flucytosine|फ्ल्युसायटोसिन]]सह किंवा त्याशिवाय तोंडावाटे दिले जाते.
|{{No}}
|-
|''Batrachochytrium dendrabatidis''
|''[[Chytridiomycosis|कायट्रिडिओमायकोसिस]]''
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Clonorchis sinensis]]''
|[[Clonorchiasis|क्लोनॉर्चियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Clostridioides difficile (bacteria)|Clostridioides difficile]]''
|''[[Clostridioides difficile infection|Clostridioides difficile'' कोलायटिस]]''
|[[Colonoscopy|कोलोनोस्कोपी]] किंवा [[sigmoidoscopy|सिग्मोइडोस्कोपी]], सायटोटॉक्सिसिटी परीक्षा, विष ELISA
|तोंडावाटे [[Vancomycin|व्हॅन्कोमायसिन]] किंवा [[fidaxomicin|फिडॅक्सोमायसिन]]
|{{No}}
|-
| ''[[Coccidioides immitis]]'' आणि ''[[Coccidioides posadasii]]''
|[[Coccidioidomycosis|कोकिडिओइडोमायकोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|[[Coltivirus|कोलोरॅडो टिक फीव्हर व्हायरस]] (CTFV)
|[[Colorado tick fever|कोलोरॅडो टिक ताप]] (CTF)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः [[rhinovirus|राइनोव्हायरस]] आणि [[coronavirus|कोरोनाव्हायरस]]
|[[Common cold|सर्दी]] (तीव्र विषाणूजन्य राइनोफॅरेंजायटिस; तीव्र कोरिझा)
|लक्षणांवर आधारित
|सहायक काळजी
|{{No}}
|-
|[[Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2|SARS-CoV-2]]
|[[Coronavirus disease 2019|कोरोनाव्हायरस रोग २०१९]] (COVID-19)
|
|
|{{Yes|[[COVID-19 vaccine|होय]]}}
|-
|[[Coxsackie B virus|कॉक्ससॅकी बी व्हायरस]]
|[[Coxsackie B virus|कॉक्ससॅकी बी व्हायरस]] संक्रमण
|एंटेरोव्हायरस संक्रमणाचे निदान मुख्यतः [[serological|सेरोलॉजिकल]] चाचण्यांद्वारे जसे [[ELISA]] आणि पेशी संस्कृतीतून केले जाते.
|कॉक्ससॅकी बी गटाच्या विषाणूंसाठी कोणतेही सर्वमान्य उपचार नाहीत.
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
| [[PRNP]]
|[[Creutzfeldt–Jakob disease|क्रॉयट्झफेल्ड-जेकब रोग]] (CJD)
|
|
|{{No}}
|-
| क्रिमियन-काँगो रक्तस्त्रावी ताप विषाणू
|[[Crimean-Congo hemorrhagic fever|क्रिमियन-काँगो रक्तस्त्रावी ताप]] (CCHF)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Cryptococcus neoformans]]''
|[[Cryptococcosis|क्रिप्टोकोकोसिस]]
|[[cerebrospinal fluid|सेरेब्रोस्पायनल फ्लुइड]] (CSF) चे [[India ink|इंडिया इंक]] परीक्षण
|[[Intravenous|शिरेद्वारे]] [[Amphotericin B|ऍम्फोटेरिसिन बी]] आणि तोंडावाटे [[flucytosine|फ्ल्युसायटोसिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Cryptosporidium]]'' प्रजाती
|[[Cryptosporidiosis|क्रिप्टोस्पोरिडिओसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Ancylostoma braziliense]]''; अनेक इतर परजीवी
|[[Cutaneous larva migrans|त्वचीय लार्व्हा मायग्रान्स]] (CLM)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Cyclospora cayetanensis]]''
|[[Cyclosporiasis|सायक्लोस्पोरियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Taenia solium]]''
|[[Cysticercosis|सिस्टिसेर्कोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Cytomegalovirus]]''
|[[Cytomegalovirus|सायटोमेगॅलोव्हायरस]] संक्रमण
|रक्त आणि मूत्र चाचण्या, बायोप्सी
|सिडोफोव्हिर, फॉस्कार्नेट, गॅन्सिक्लोव्हिर, व्हॅल्गॅन्सिक्लोव्हिर
|{{partial|[[Cytomegalovirus vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|[[Dengue fever|डेंग्यू]] विषाणू (DEN-1, DEN-2, DEN-3 आणि DEN-4) – [[Flavivirus|''Flaviviruses'']]
|[[Dengue fever|डेंग्यू ताप]]
|नैदानिक निदान
|उपचार लक्षणांवर अवलंबून असतो.
|{{yes|[[Dengue vaccine|होय]]}}
|-
| [[Green algae|हिरव्या शेवाळ]] [[Desmodesmus]] armatus
|[[Desmodesmus]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Dientamoeba fragilis]]''
|[[Dientamoebiasis|डिएंटामोएबियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Corynebacterium diphtheriae]]''
|[[Diphtheria|डिफ्थेरिया]]
|प्रयोगशाळा निकष: ''C. diphtheriae''जंतुंची कृत्रिम वाढ एकांतीकरण; हिस्टोपॅथॉलॉजिक निदान. विषारी द्रव्याचे प्रात्यक्षिक: इन विव्हो चाचण्या (गिनी पिग इनोक्युलेशन); इन विट्रो चाचणी: एलेकचे जेल प्रेसिपिटेशन चाचणी, PCR, ELISA, ICA. नैदानिक निकष: घशाच्या मागील भागाला जाड, राखाडी स्यूडोमेम्ब्रेनसह URT आजार; कमी तापमान; घसा खवखवणे.
|[[Metronidazole|मेट्रोनिडाझोल]], [[Erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[Procaine penicillin G|प्रोकेन पेनिसिलिन जी]]
|{{yes|[[DPT vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Diphyllobothrium]]''
|[[Diphyllobothriasis|डिफायलोबोथ्रियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Dracunculus medinensis]]''
|[[Dracunculiasis|ड्रॅक्युनक्युलियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|[[Eastern equine encephalitis#Virus|पूर्व इक्वाइन एन्सेफलायटिस व्हायरस]]
|[[Eastern equine encephalitis|पूर्व इक्वाइन एन्सेफलायटिस]] (EEE)
|रक्त चाचण्या
|[[Corticosteroids|कॉर्टिकोस्टेरॉइड्स]], [[anticonvulsants|ऍन्टीकन्व्हल्सेंट्स]] आणि सहायक उपाय (लक्षणांवर उपचार)
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
| [[Ebola|इबोला]]व्हायरस (EBOV)
|[[Ebola|इबोला]] [[hemorrhagic fever|रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{yes|[[Ebola vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Echinococcus]]'' प्रजाती
|[[Echinococcosis|एकिनोकोकोसिस]]
|इमेजिंग, सेरॉलॉजी चाचणी
|रसायनोपचारासह गळूंचे शस्त्रक्रियात्मक काढणे
|{{No}}
|-
|''[[Ehrlichia]]'' प्रजाती
|[[Ehrlichiosis|एर्लिकिओसिस]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Enterobius vermicularis]]''
|[[Enterobiasis|एंटेरोबियासिस]] (पिनवर्म संक्रमण)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Enterococcus]]'' प्रजाती
|''[[Enterococcus]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|[[Enterovirus|एंटेरोव्हायरस]] प्रजाती
|[[Enterovirus|एंटेरोव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Rickettsia prowazekii]]''
|[[Epidemic typhus|महामारी टायफस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Parvovirus B19]]
|[[Erythema infectiosum|एरिथेमा इन्फेक्शिओसम]] (पाचवा रोग)
|
|
|{{No}}
|-
|[[Human herpesvirus 6|मानवी हर्पेसव्हायरस ६]] (HHV-6) आणि [[human herpesvirus 7|मानवी हर्पेसव्हायरस ७]] (HHV-7)
|[[Exanthem subitum|एक्झांथेमा सुबिटम]] (सहावा रोग)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Fasciola hepatica]]'' आणि ''[[Fasciola gigantica]]''
|[[Fasciolasis|फॅसिओलियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Fasciolopsis buski]]''
|[[Fasciolopsiasis|फॅसिओलॉप्सियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[PRNP]]
|[[Fatal familial insomnia|घातक कौटुंबिक निद्रानाश]] (FFI)
|
|
|{{No}}
|-
|[[Filarioidea]] [[Taxonomic rank|महाकुल]]
|[[Filariasis|फायलेरियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Clostridium perfringens]]''
|''[[Clostridium perfringens]]'' द्वारे [[Food poisoning|अन्न विषबाधा]]
|मल चाचणी
|सहायक काळजी
|{{No}}
|-
|अनेक
|[[Free-living amebic infection|मुक्त-जीवी अमीबिक संक्रमण]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Fusobacterium]]'' प्रजाती
|''[[Fusobacterium]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Clostridium perfringens]]''; इतर ''[[Clostridium]]'' प्रजाती
|[[Gas gangrene|गॅस गँगरीन]] (क्लॉस्ट्रिडियल मायोनेक्रोसिस)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Geotrichum candidum]]''
|[[Geotrichosis|जिओट्रिकोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[PRNP]]
|[[Gerstmann-Sträussler-Scheinker syndrome|गेर्स्टमान-स्ट्रोसलर-श्रेंकर सिंड्रोम]] (GSS)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Giardia lamblia]]''
|[[Giardiasis|जिआर्डियासिस]]
|मलातील जीवांच्या पृष्ठभागावरील प्रतिजनांचे शोध
|उपचार नेहमीच आवश्यक नसतो. औषधे आवश्यक असल्यास, [[metronidazole|मेट्रोनिडाझोल]], [[tinidazole|टिनिडाझोल]], [[secnidazole|सेक्निडाझोल]] किंवा [[ornidazole|ऑर्निडाझोल]] सारखे [[nitroimidazole|नायट्रोइमिडाझोल]] औषध वापरले जाते.
|{{No}}
|-
|''[[Burkholderia mallei]]''
|[[Glanders|ग्लँडर्स]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Gnathostoma]] spinigerum'' आणि ''Gnathostoma hispidum''
|[[Gnathostomiasis|ग्नॅथोस्टोमियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Neisseria gonorrhoeae]]''
|[[Gonorrhea|गोनोरिया]]
|[[Gram stain|ग्राम स्टेन]] आणि जंतुंची कृत्रिम वाढ
|इंजेक्शनद्वारे [[Ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]] आणि तोंडावाटे [[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Klebsiella granulomatis]]''
|[[Granuloma inguinale|ग्रॅन्युलोमा इंग्विनेल]] (डोनोव्हानोसिस)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Streptococcus pyogenes]]''
|[[Group A streptococcal infection|ग्रुप A स्ट्रेप्टोकोकल संक्रमण]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|पेनिसिलिन
|{{No}}
|-
|''[[Streptococcus agalactiae]]''
|[[Group B streptococcal infection|ग्रुप B स्ट्रेप्टोकोकल संक्रमण]]
|ग्राम स्टेन
|पेनिसिलिन आणि ऍम्पीसिलिन
|{{No}}
|-
|''[[Haemophilus influenzae]]''
|''[[Haemophilus influenzae]]'' संक्रमण
|ग्राम स्टेन
|गंभीर प्रकरणांमध्ये रक्तप्रवाहात [[cefotaxime|सेफोटॅक्सिम]] आणि [[ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]], कमी गंभीर प्रकरणांमध्ये [[ampicillin|ऍम्पीसिलिन]] आणि [[sulbactam|सल्बॅक्टम]], दुसऱ्या आणि तिसऱ्या पिढीचे [[cephalosporins|सेफॅलोस्पोरिन]] किंवा [[fluoroquinolones|फ्लुओरोक्विनोलोन्स]]
|{{yes|[[Hib vaccine|होय]]}}
|-
|[[Enterovirus|एंटेरोव्हायरस]], मुख्यतः [[Coxsackie A|कॉक्ससॅकी A]] [[virus|व्हायरस]] आणि [[EV-71|एंटेरोव्हायरस ७१]] (EV71)
|[[Hand, foot and mouth disease|हात, पाय आणि तोंडाचा रोग]] (HFMD)
|सादर होणाऱ्या चिन्हे आणि लक्षणांवरून सामान्यतः निदान केले जाऊ शकते. निदान अस्पष्ट असल्यास, घशातील स्वॅब किंवा मलाचा नमुना घेतला जाऊ शकतो.
|हात, पाय आणि तोंडाचा रोग एक विषाणूजन्य रोग असल्याने सामान्यतः औषधांची गरज नसते आणि तो स्वतःच बरा होतो.
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[Virus sin Nombre|सिन नॉम्ब्रे व्हायरस]]
|[[Hantavirus|हँटाव्हायरस]] पल्मोनरी सिंड्रोम (HPS)
|
|
|{{No}}
|-
| [[Heartland virus|हार्टलँड व्हायरस]]
|[[Heartland virus|हार्टलँड व्हायरस]] रोग
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Helicobacter pylori]]''
|''[[Helicobacter pylori]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| [[Escherichia coli]] O157:H7, O111 आणि O104:H4
|[[Hemolytic-uremic syndrome|हेमोलायटिक-युरेमिक सिंड्रोम]] (HUS)
|aHUS चे प्रारंभिक निदान अनेकदा प्रारंभिक, कॉम्प्लिमेंट-ट्रिगरिंग संक्रमणाच्या संदर्भात केले जाते.
|उपचारांमध्ये [[supportive care|सहायक काळजी]] आणि [[Kidney dialysis|डायलिसिस]], [[Corticosteroids|स्टेरॉइड्स]], [[blood transfusions|रक्त संक्रमण]] आणि [[plasmapheresis|प्लाझ्माफेरेसिस]] यांचा समावेश असू शकतो.
|{{No}}
|-
| [[Bunyaviridae]] प्रजाती
|[[Hemorrhagic fever with renal syndrome|मूत्रपिंड सिंड्रोमसह रक्तस्त्रावी ताप]] (HFRS)
|HFRS केवळ नैदानिक आधारावर निदान करणे कठीण असते आणि अनेकदा [[Serology|सेरोलॉजिकल]] पुरावे आवश्यक असतात.
|HFRS वर कोणताही उपाय नाही. उपचारांमध्ये मूत्रपिंड डायलिसिससह सहायक थेरपी समाविष्ट आहे.
|{{No}}
|-
| [[Hendra virus|हेंड्रा व्हायरस]]
|[[Hendra virus|हेंड्रा व्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| [[Hepatitis A virus|हिपॅटायटिस A व्हायरस]]
|[[Hepatitis A|हिपॅटायटिस A]]
|रक्त चाचण्या
|[[Supportive care|सहायक काळजी]], [[liver transplantation|यकृत प्रत्यारोपण]]
|{{yes|[[Hepatitis A vaccine|होय]]}}
|-
| [[Hepatitis B virus|हिपॅटायटिस B व्हायरस]]
|[[Hepatitis B|हिपॅटायटिस B]]
|रक्त चाचण्या
|[[Antiviral medication|अँटीव्हायरल औषधे]] ([[tenofovir|टेनोफोव्हिर]], [[interferon|इंटरफेरॉन]]), [[liver transplantation|यकृत प्रत्यारोपण]]
|{{yes|[[Hepatitis B vaccine|होय]]}}
|-
| [[Hepatitis C virus|हिपॅटायटिस C व्हायरस]]
|[[Hepatitis C|हिपॅटायटिस C]]
|[[antibodies|प्रतिपिंड]] किंवा विषाणू [[RNA|RNA]] साठी रक्त चाचणी
|अँटीव्हायरल ([[sofosbuvir|सोफॉस्बुव्हिर]], [[simeprevir|सिमेप्रेव्हिर]], इतर)
|{{partial|[[Hepatitis C vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| [[Hepatitis D Virus|हिपॅटायटिस D व्हायरस]]
|[[Hepatitis D|हिपॅटायटिस D]]
|इम्युनोग्लोबुलिन जी
|अँटीव्हायरल, पेगायलेटेड इंटरफेरॉन अल्फा
|{{No}}
|-
| [[Hepatitis E virus|हिपॅटायटिस E व्हायरस]]
|[[Hepatitis E|हिपॅटायटिस E]]
|हिपॅटायटिस E व्हायरस (HEV)
|विश्रांती, [[ribavirin|रिबाव्हिरिन]] (जुनाट असल्यास)
|{{yes|होय}}
|-
|[[Herpes simplex virus|हर्पेस सिम्प्लेक्स व्हायरस १ आणि २]] (HSV-1 आणि HSV-2)
|[[Herpes simplex|हर्पेस सिम्प्लेक्स]]
|लक्षणांवर आधारित, [[Polymerase chain reaction|PCR]], [[विषाणू संस्कृती]]
|[[Aciclovir|ऍसायक्लोव्हिर]], [[valaciclovir|व्हॅलेसायक्लोव्हिर]], [[paracetamol|पॅरासेटामॉल]] (अॅसेटामिनोफेन), स्थानिक लिडोकेन
|{{No}}
|-
|''[[Histoplasma capsulatum]]''
|[[Histoplasmosis|हिस्टोप्लाझमोसिस]]
|थुंकी ([[bronchoalveolar lavage|ब्रॉन्कोअल्व्होलर लॅव्हेजद्वारे]]), रक्त किंवा संक्रमित अवयवांपासून नमुने
|[[Immunocompetence|रोगप्रतिकारक्षम]] व्यक्तींमध्ये, हिस्टोप्लाझमोसिस उपचाराशिवाय बरा होतो. गंभीर रोगाच्या उपचारात प्रथम [[amphotericin B|ऍम्फोटेरिसिन बी]] आणि नंतर तोंडावाटे [[itraconazole|इट्राकोनाझोल]] समाविष्ट आहे.
|{{No}}
|-
|''[[Ancylostoma duodenale]]'' आणि ''[[Necator americanus]]''
|[[Hookworm|हुकवर्म]] संक्रमण
|
|
|{{partial|[[Hookworm vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| [[Human bocavirus|मानवी बोकाव्हायरस]] (HBoV)
|[[Human bocavirus|मानवी बोकाव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Ehrlichia ewingii]]''
|[[Human ewingii ehrlichiosis|मानवी इव्हिंगी एर्लिकिओसिस]]
|[[Polymerase chain reaction|PCR]] द्वारे निदान निश्चित केले जाऊ शकते. परिधीय रक्त स्मीअर मोरुला नावाच्या इंट्रासायटोप्लाझ्मिक समावेशांसाठी तपासले जाऊ शकते.
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Anaplasma phagocytophilum]]''
|[[Human granulocytic anaplasmosis|मानवी ग्रॅन्युलोसायटिक ऍनाप्लाझमोसिस]] (HGA)
|[[Polymerase chain reaction|PCR]]
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]
|{{No}}
|-
| [[Human metapneumovirus|मानवी मेटान्युमोव्हायरस]] (hMPV)
|[[Human metapneumovirus|मानवी मेटान्युमोव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Ehrlichia chaffeensis]]''
|[[Human monocytic ehrlichiosis|मानवी मोनोसायटिक एर्लिकिओसिस]]
|[[Polymerase chain reaction|PCR]]
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]
|{{No}}
|-
| [[human papillomavirus|मानवी पॅपिलोमाव्हायरस]]पैकी एक
|[[Human papillomavirus|मानवी पॅपिलोमाव्हायरस]] (HPV) संक्रमण
|
|
|{{yes|[[HPV vaccine|होय]]}}
|-
| [[Human parainfluenza virus|मानवी पॅराइन्फ्लुएंझा व्हायरस]] (HPIV)
|[[Human parainfluenza virus|मानवी पॅराइन्फ्लुएंझा व्हायरस]] संक्रमण [[Croup|क्रुप]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[Human T-lymphotropic virus 1|मानवी T-लिम्फोट्रॉपिक व्हायरस १]] (HTLV-1)
|[[Human T-lymphotropic virus 1|मानवी T-लिम्फोट्रॉपिक व्हायरस १]] संक्रमण
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Hymenolepis nana]]'' आणि [[Hymenolepis diminuta|Hymenolepis diminuta]]
|[[Hymenolepiasis|हायमेनोलेपियासिस]]
|अंडी आणि परजीवींसाठी मलाची तपासणी
|[[Praziquantel|प्राझिक्वान्टेल]], [[niclosamide|निक्लोसामाइड]]
|{{No}}
|-
| [[Epstein–Barr virus|एपस्टाइन-बार व्हायरस]] (EBV)
|[[Infectious mononucleosis|एपस्टाइन-बार व्हायरस संसर्गजन्य मोनोन्यूक्लिओसिस]] (मोनो)
|निदान पद्धतींमध्ये समाविष्ट आहेत: वय (१० ते ३० वर्षे); [[Medical history|वैद्यकीय इतिहास]]; [[Physical examination|शारीरिक तपासणी]]; [[heterophile antibody test|हेटेरोफाइल प्रतिपिंड चाचणी]]; [[Serology|सेरोलॉजिकल चाचण्या]].
|संसर्गजन्य मोनोन्यूक्लिओसिस सामान्यतः [[Self-limiting (biology)|स्व-मर्यादित]] असतो, म्हणून केवळ लक्षणात्मक किंवा सहायक उपचार वापरले जातात.
|{{partial|[[Epstein–Barr vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Orthomyxoviridae]] प्रजाती
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Influenza|इन्फ्लुएंझा]] (फ्लू)
| rowspan=&quot;2&quot; |विषाणू संस्कृती, प्रतिपिंड- आणि प्रतिजन-शोध चाचण्या आणि न्यूक्लिइक ऍसिड-आधारित चाचण्या.
| rowspan=&quot;2&quot; |सौम्य किंवा मध्यम आजाराच्या प्रकरणांमध्ये उपचार सहायक असतो आणि त्यात [[acetaminophen|एसेटामिनोफेन]] आणि [[ibuprofen|आयबुप्रोफेन]] सारखी ताप कमी करणारी औषधे, निर्जलीकरण टाळण्यासाठी पुरेसे द्रव सेवन आणि घरी विश्रांती यांचा समावेश आहे.
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|{{yes|[[Influenza vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Isospora belli]]''
|[[Isosporiasis|आयसोस्पोरियासिस]]
|मोठ्या वैशिष्ट्यपूर्ण आकाराच्या ऑओसिस्टचे सूक्ष्मदर्शी प्रात्यक्षिक हे निदानाचा आधार आहे.
|[[Trimethoprim-sulfamethoxazole|ट्रायमेथोप्रिम-सल्फामेथॉक्साझोल]]
|{{No}}
|-
|[[Japanese encephalitis virus|जपानी एन्सेफलायटिस व्हायरस]]
|[[Japanese encephalitis|जपानी एन्सेफलायटिस]]
|सीरम आणि/किंवा [[cerebrospinal fluid|सेरेब्रोस्पायनल फ्लुइड]] मध्ये JE व्हायरस-विशिष्ट IgM प्रतिपिंड शोधणाऱ्या उपलब्ध चाचण्या
|सहायक
|{{yes|[[Japanese encephalitis vaccine|होय]]}}
|-
| अज्ञात; पुरावे सूचित करतात की ते संसर्गजन्य आहे
|[[Kawasaki disease|कावासाकी रोग]]
|लक्षणांवर आधारित, [[Echocardiogram|हृदयाचे अल्ट्रासाउंड]]
|[[Aspirin|ऍस्पिरिन]], [[immunoglobulin|इम्युनोग्लोबुलिन]]
|{{No}}
|-
| अनेक
|[[Keratitis|केरायटिस]]
|
|संसर्गजन्य केरायटिसला सामान्यतः रोगकारक नष्ट करण्यासाठी तातडीच्या प्रतिजैविक, बुरशीविरोधी किंवा अँटीव्हायरल थेरपीची आवश्यकता असते.
|{{No}}
|-
|''[[Kingella kingae]]''
|''[[Kingella kingae]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|[[PRNP]]
|[[Kuru (disease)|कुरू]]
|शवपरीक्षा
|कोणताही उपाय नाही
|{{No}}
|-
|[[Lassa virus|लासा व्हायरस]]
|[[Lassa fever|लासा ताप]]
|प्रयोगशाळा चाचणी
|सहायक
|{{No}}
|-
|''[[Legionella pneumophila]]''
|[[Legionellosis|लेजिओनेलोसिस]] (लेजिओनेर्स रोग)
|मूत्रातील [[antigen test|प्रतिजन चाचणी]], [[sputum culture|थुंकी संस्कृती]]
|प्रभावी [[antibiotic|प्रतिजैविक]]ांमध्ये बहुतेक [[macrolide|मॅक्रोलाइड्स]], [[Tetracycline antibiotics|टेट्रासायक्लिन]], [[ketolide|केटोलाइड्स]] आणि [[Quinolone antibiotic|क्विनोलोन्स]] समाविष्ट आहेत.
|{{No}}
|-
|''[[Legionella pneumophila]]''
|[[Pontiac fever|पॉन्टियाक ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Leishmania]]'' प्रजाती
|[[Leishmaniasis|लेशमानियासिस]]
|[[amastigotes|अमास्टिगोट्स]] (लेशमान-डोनोव्हान बॉडीज) च्या प्रत्यक्ष दर्शनाद्वारे हेमॅटोलॉजी प्रयोगशाळा.
|भारत, दक्षिण अमेरिका आणि भूमध्यसागरातील व्हिसेरल लेशमानियासिससाठी, [[liposomal amphotericin B|लिपोसोमल ऍम्फोटेरिसिन बी]] शिफारसीय उपचार आहे.
|{{partial|[[Leishmaniasis vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Mycobacterium leprae]]'' आणि ''[[Mycobacterium lepromatosis]]''
|[[Leprosy|कुष्ठरोग]]
|ज्या देशांमध्ये लोक वारंवार संक्रमित होतात, एखाद्या व्यक्तीला कुष्ठरोग आहे असे मानले जाते जर त्यांना खालीलपैकी एक चिन्ह असेल: कुष्ठरोगाशी सुसंगत त्वचेचे घाव आणि निश्चित संवेदना हानी; किंवा सकारात्मक त्वचा स्मीअर.
|[[Rifampicin|रिफॅम्पिसिन]], [[dapsone|डॅप्सोन]], [[clofazimine|क्लोफाझिमिन]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Leptospira]]'' प्रजाती
|[[Leptospirosis|लेप्टोस्पायरोसिस]]
|जीवाणूविरूद्ध [[antibodies|प्रतिपिंड]] किंवा त्याच्या [[DNA|DNA]] साठी रक्त तपासणी
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[penicillin|पेनिसिलिन]], [[ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]]
|{{yes|[[Leptospirosis vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Listeria monocytogenes]]''
|[[Listeriosis|लिस्टेरिओसिस]]
|रक्त किंवा [[Cerebrospinal fluid|पाठीच्या कण्याचा द्रव]] यांची ऊती संवर्धन
|[[Ampicillin|ऍम्पीसिलिन]], [[gentamicin|जेंटामायसिन]]
|{{No}}
|-
|[[Loa loa|लोआ लोआ]]
|[[Loa loa filariasis|लोआयसिस]]
|रक्ताचे सूक्ष्मदर्शन (आदर्शतः दुपारी) [[Microfilaria|मायक्रोफायलेरेमिया]]साठी, समृद्धी तंत्र, PCR, ELISA
|[[Albendazole|ऍल्बेंडाझोल]], [[Ivermectin|आयव्हरमेक्टिन]], [[Diethylcarbamazine|डायएथिलकार्बामाझिन]]
|नाही
|-
|''[[Borrelia burgdorferi]]'', ''[[Borrelia garinii]]'' आणि ''[[Borrelia afzelii]]''
|[[Lyme disease|लाइम रोग]] (लाइम बोरेलिओसिस)
|लक्षणांवर आधारित, टिक एक्सपोजर, रक्त चाचण्या
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[amoxicillin|अमॉक्सिसिलिन]], [[ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]], [[cefuroxime|सेफुरॉक्सिम]]
|{{partial|[[Lyme disease vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Wuchereria bancrofti]]'' आणि ''[[Brugia malayi]]''
|[[Lymphatic filariasis|लसीकावाहिनी फायलेरियासिस]] (एलिफंटियासिस)
|रक्ताची [[Microscopy|सूक्ष्मदर्शी परीक्षा]]
|[[ivermectin|आयव्हरमेक्टिन]] किंवा [[diethylcarbamazine|डायएथिलकार्बामाझिन]]सह [[Albendazole|ऍल्बेंडाझोल]]
|{{No}}
|-
|[[Lymphocytic choriomeningitis|लिम्फोसायटिक कोरिओमेनिंजायटिस व्हायरस]] (LCMV)
|[[Lymphocytic choriomeningitis|लिम्फोसायटिक कोरिओमेनिंजायटिस]]
|रक्त चाचणी
|लक्षणात्मक आणि सहायक
|{{No}}
|-
|''[[Plasmodium]]'' प्रजाती
|[[Malaria|मलेरिया]]
|रक्ताची तपासणी, [[Malaria antigen detection tests|प्रतिजन शोध चाचण्या]]
|[[Antimalarial medication|मलेरियाविरोधी औषधे]]
|{{yes|[[Malaria vaccine|होय]]}}
|-
|[[Marburg virus|मार्बर्ग व्हायरस]]
|[[Marburg virus|मार्बर्ग]] [[hemorrhagic fever|रक्तस्त्रावी ताप]] (MHF)
|रक्त चाचणी
|सहायक
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[Measles virus|गोवर व्हायरस]]
|[[Measles|गोवर]]
|गोवर विषाणूच्या संपर्कानंतर साधारणतः १० दिवसांनी [[fever|ताप]] आणि [[malaise|अस्वस्थता]], त्यानंतर [[cough|खोकला]], [[Rhinitis|नासिका प्रवाह]] आणि [[conjunctivitis|डोळ्यांची जळजळ]] वाढत जाते. कोप्लिकचे डाग दिसणे देखील निदानात्मक आहे.
|[[Supportive treatment|सहायक काळजी]]
|{{yes|[[Measles vaccine|होय]]}}
|-
| [[Middle East respiratory syndrome–related coronavirus|मध्य पूर्व श्वसन सिंड्रोम संबंधित कोरोनाव्हायरस]]
|[[Middle East respiratory syndrome|मध्य पूर्व श्वसन सिंड्रोम]] (MERS)
|[[Reverse transcription polymerase chain reaction|rRT-PCR चाचणी]]
|[[Symptomatic treatment|लक्षणात्मक]] आणि [[Supportive treatment|सहायक]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Burkholderia pseudomallei]]''
|[[Melioidosis|मेलिओइडोसिस]] (व्हिटमोरचा रोग)
|जंतुंची कृत्रिम वाढ माध्यमांमध्ये 
|[[Ceftazidime|सेफ्टाझिडीम]], [[meropenem|मेरोपेनम]], [[co-trimoxazole|को-ट्रायमॉक्साझोल]]
|{{No}}
|-
| अनेक
|[[Meningitis|मेंदुज्वर]]
|[[Lumbar puncture|कमरेचे पंक्चर]]
|[[Antibiotics|प्रतिजैविके]], [[antivirals|अँटीव्हायरल]], [[steroids|स्टेरॉइड्स]]
|{{No}}
|-
|''[[Neisseria meningitidis]]''
|[[Meningococcal disease|मेनिन्गोकोकल रोग]]
|
|प्राथमिक काळजीमध्ये उपचारांमध्ये सामान्यतः [[benzylpenicillin|बेन्झिलपेनिसिलिन]] इंट्रामस्क्युलर प्रशासन समाविष्ट असते. रुग्णालयात, IV ब्रॉड स्पेक्ट्रम तृतीय पिढीचे [[cephalosporins|सेफॅलोस्पोरिन]] सामान्यतः पसंतीची प्रतिजैविके असतात.
|{{yes|[[Meningococcal vaccine|होय]]}}
|-
| साधारणतः ''Metagonimus yokagawai''
|[[Metagonimiasis|मेटागोनिमियासिस]]
|[[feces|मलात]] दिसणाऱ्या अंड्यांद्वारे मेटागोनिमियासिसचे निदान केले जाते.
|[[Praziquantel|प्राझिक्वान्टेल]]
|{{No}}
|-
| [[Microsporidia|मायक्रोस्पोरिडिया]] फाइलम
|[[Microsporidiosis|मायक्रोस्पोरिडिओसिस]]
|PCR
|उपचारात [[Fumagillin|फुमागिलिन]] वापरले गेले आहे. आणखी एक औषध [[albendazole|ऍल्बेंडाझोल]] आहे.
|{{No}}
|-
| [[Molluscum contagiosum virus|मॉलस्कम कॉन्टेजिओसम व्हायरस]] (MCV)
|[[Molluscum contagiosum|मॉलस्कम कॉन्टेजिओसम]] (MC)
|दिसण्यावर आधारित
|[[Cimetidine|सिमेटिडाइन]], [[podophyllotoxin|पोडोफायलोटॉक्सिन]]
|{{No}}
|-
| [[Monkeypox virus|मंकीपॉक्स व्हायरस]]
|[[Mpox|एमपॉक्स]]
|विषाणू DNA साठी चाचणी
|सहायक, [[antivirals|अँटीव्हायरल]], [[vaccinia immune globulin|व्हॅक्सिनिया इम्यून ग्लोब्युलिन]]
|{{Yes}}
|-
| [[Mumps virus|गालगुंड व्हायरस]]
|[[Mumps|गालगुंड]]
|प्रतिपिंड चाचणी, विषाणू संस्कृती आणि रिव्हर्स ट्रान्सक्रिप्शन पॉलिमरेज चेन रिऍक्शन
|[[Supportive treatment|सहायक]]
|{{yes|[[Mumps vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Rickettsia typhi]]''
|[[Murine typhus|म्युरिन टायफस]] (स्थानिक टायफस)
|प्रारंभिक निदान नैदानिक संशयावर आधारित राहिले.
|सर्वात प्रभावी प्रतिजैविकांमध्ये [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]] आणि [[chloramphenicol|क्लोरॅम्फेनिकॉल]] समाविष्ट आहेत.
|{{No}}
|-
|''[[Mycoplasma pneumoniae]]''
|[[Mycoplasma pneumonia|मायकोप्लाझ्मा न्यूमोनिया]]
|छातीचा क्ष-किरण, छातीचा CT, रक्त चाचणी
|[[Erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Mycoplasma genitalium]]''
|[[Mycoplasma genitalium|मायकोप्लाझ्मा जेनिटॅलियम]] संक्रमण
|न्यूक्लिइक ऍसिड ऍम्प्लिफिकेशन चाचणी
|[[Azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]], [[moxifloxacin|मॉक्सिफ्लॉक्सासिन]]
|{{No}}
|-
| जीवाणू ([[actinomycosis|ऍक्टिनोमायसेटोमा]]) आणि बुरशी ([[Eumycetoma|युमायसेटोमा]]) च्या असंख्य प्रजाती
|[[Mycetoma|मायसेटोमा]]
|[[Ultrasound|अल्ट्रासाउंड]], [[fine needle aspiration|फाइन निडल ऍस्पिरेशन]]
|[[Antibiotics|प्रतिजैविके]] किंवा [[antifungal|बुरशीविरोधी]] औषधे
|{{No}}
|-
|[[Parasite|परजीवी]] [[Diptera|डिप्टेरस]] माशी अळ्या
|[[Myiasis|मायिआसिस]]
|तपासणी आणि सेरोलॉजिक चाचणी
|मध्यवर्ती पंक्टमवर पेट्रोलियम जेली
|{{No}}
|-
| बहुधा ''[[Chlamydia trachomatis]]'' आणि ''[[Neisseria gonorrhoeae]]''
|[[Neonatal conjunctivitis|नवजात नेत्रश्लेष्मलाशोथ]] (ऑप्थाल्मिया नियोनेटोरम)
|
|प्रतिजैविक मलम ([[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], किंवा क्वचितच [[silver nitrate|सिल्व्हर नायट्रेट]] किंवा [[Argyrol|आर्जायरोल]])
|{{No}}
|-
| [[Nipah virus|निपाह व्हायरस]]
|[[Nipah virus infection|निपाह व्हायरस संक्रमण]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[Norovirus|नोरोव्हायरस]]
|[[Norovirus|नोरोव्हायरस]]
|लक्षणांवर आधारित
|[[Supportive care|सहायक काळजी]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[PRNP]]
|(नवीन) व्हेरियंट क्रॉयट्झफेल्ड-जेकब रोग (vCJD, nvCJD)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Nocardia asteroides]]'' आणि इतर ''[[Nocardia]]'' प्रजाती
|[[Nocardiosis|नोकार्डिओसिस]]
|फुफ्फुसांचे विश्लेषण करण्यासाठी छातीचा क्ष-किरण, [[bronchoscopy|ब्रॉन्कोस्कोपी]], मेंदू/फुफ्फुस/त्वचा बायोप्सी किंवा [[sputum culture|थुंकी संस्कृती]].
|[[trimethoprim/sulfamethoxazole|ट्रायमेथोप्रिम/सल्फामेथॉक्साझोल]] किंवा [[Sulfonamide (medicine)|सल्फोनामाइड्सचे]] उच्च डोस
|{{No}}
|-
|''[[Onchocerca volvulus]]''
|[[Onchocerciasis|ऑन्कोसर्कियासिस]] (नदी अंधत्व)
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Opisthorchis viverrini]]'' आणि ''[[Opisthorchis felineus]]''
|[[Opisthorchiasis|ऑपिस्टॉर्कियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Paracoccidioides brasiliensis]]''
|[[Paracoccidioidomycosis|पॅराकोकिडिओइडोमायकोसिस]] (दक्षिण अमेरिकन ब्लास्टोमायकोसिस)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Paragonimus westermani]]'' आणि इतर ''[[Paragonimus]]'' प्रजाती
|[[Paragonimiasis|पॅरागोनिमियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Pasteurella]]'' प्रजाती
|[[Pasteurellosis|पेस्टुरेलोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Head louse|Pediculus humanus capitis]]''
|[[Pediculosis capitis|पेडिक्युलोसिस कॅपिटिस]] (डोक्यातील उवा)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Body louse|Pediculus humanus corporis]]''
|[[Pediculosis corporis|पेडिक्युलोसिस कॉर्पोरिस]] (शरीरातील उवा)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Crab louse|Pthirus pubis]]''
|[[Pediculosis pubis|पेडिक्युलोसिस प्युबिस]] (जघन उवा, खेकड्याच्या उवा)
|
|
|{{No}}
|-
| अनेक
|[[Pelvic inflammatory disease|श्रोणिदाह रोग]] (PID)
|लक्षणांवर आधारित, [[ultrasound|अल्ट्रासाउंड]], [[laparoscopic surgery|लॅपरोस्कोपिक शस्त्रक्रिया]]
|विशिष्ट पद्धतींमध्ये [[cefoxitin|सेफॉक्सिटिन]] किंवा [[cefotetan|सेफोटेटन]] आणि [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]] तसेच [[clindamycin|क्लिंडामायसिन]] आणि [[gentamicin|जेंटामायसिन]] समाविष्ट आहेत.
|{{No}}
|-
|''[[Bordetella pertussis]]''
|[[Pertussis|डांग्या खोकला]] (व्हूपिंग कफ)
|[[Nasopharyngeal swab|नासोफॅरेंजियल स्वॅब]]
|[[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[clarithromycin|क्लॅरिथ्रोमायसिन]] किंवा [[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]]
|{{yes|[[DPT vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Yersinia pestis]]''
|[[Plague (disease)|प्लेग]]
|लसिका ग्रंथी, रक्त, [[sputum|थुंकीत]] जीवाणू शोधणे
|[[Gentamicin|जेंटामायसिन]] आणि [[fluoroquinolone|फ्लुओरोक्विनोलोन]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Streptococcus pneumoniae]]''
|[[Pneumococcal infection|न्यूमोकोकल संक्रमण]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[cephalosporins|सेफॅलोस्पोरिन]] आणि फ्लुओरोक्विनोलोन जसे [[levofloxacin|लेव्होफ्लॉक्सासिन]] आणि [[moxifloxacin|मॉक्सिफ्लॉक्सासिन]]
|{{yes|[[Pneumococcal vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Pneumocystis jirovecii]]''
|[[Pneumocystis pneumonia|न्यूमोसिस्टिस न्यूमोनिया]] (PCP)
|[[chest X-ray|छातीचा क्ष-किरण]] आणि [[Arterial blood gas|धमनीतील ऑक्सिजन पातळी]]
|[[trimethoprim/sulfamethoxazole|ट्रायमेथोप्रिम/सल्फामेथॉक्साझोल]]
|{{No}}
|-
| अनेक
|[[Pneumonia|न्यूमोनिया]]
|लक्षणांवर आधारित, [[chest X-ray|छातीचा क्ष-किरण]]
|[[Antibiotic|प्रतिजैविके]], [[antiviral|अँटीव्हायरल]], [[oxygen therapy|ऑक्सिजन थेरपी]]
|{{No}}
|-
| [[Poliovirus|पोलिओव्हायरस]]
|[[Poliomyelitis|पोलिओमायलिटिस]]
|[[feces|मलात]] विषाणू किंवा रक्तात [[antibodies|प्रतिपिंड]] शोधणे
|[[supportive care|सहायक काळजी]]
|{{yes|[[Polio vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Prevotella]]'' प्रजाती
|''[[Prevotella]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|साधारणतः ''[[Naegleria fowleri]]''
|[[Primary amoebic meningoencephalitis|प्राथमिक अमीबिक मेनिन्गोएन्सेफलायटिस]] (PAM)
|फ्लॅजेलेशन चाचणी
|[[Miltefosine|मिल्टेफोसिन]], [[fluconazole|फ्ल्युकोनाझोल]], [[amphotericin B|ऍम्फोटेरिसिन बी]], [[posaconazole|पोसाकोनाझोल]], [[voriconazole|व्होरिकोनाझोल]], [[targeted temperature management|लक्षित तापमान व्यवस्थापन]]
|{{No}}
|-
| [[JC virus|जेसी व्हायरस]]
|[[Progressive multifocal leukoencephalopathy|प्रोग्रेसिव्ह मल्टीफोकल ल्युकोएन्सेफलोपॅथी]]
|[[Cerebrospinal fluid|पाठीच्या कण्याच्या द्रवात]] जेसी व्हायरस [[DNA|DNA]] शोधणे, मेंदूचा CT
|
|{{No}}
|-
|''[[Chlamydophila psittaci]]''
|[[Psittacosis|सिटॅकोसिस]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]] आणि [[chloramphenicol|क्लोरॅम्फेनिकॉल]]
|{{No}}
|-
|''[[Coxiella burnetii]]''
|[[Q fever|क्यू ताप]]
|सेरॉलॉजीवर आधारित
|[[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], [[chloramphenicol|क्लोरॅम्फेनिकॉल]], [[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]] आणि [[ofloxacin|ऑफ्लॉक्सासिन]]
|{{yes|होय}}
|-
| [[Rabies virus|रेबीज व्हायरस]]
|[[Rabies|रेबीज]]
|फ्लूरेसेंट प्रतिपिंड चाचणी (FAT)
|सहायक काळजी
|{{yes|[[Rabies vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Borrelia hermsii]]'', ''[[Borrelia recurrentis]]'' आणि इतर ''[[Borrelia]]'' प्रजाती
|[[Relapsing fever|पुनरावर्ती ताप]]
|रक्त स्मीअर
|[[Tetracycline|टेट्रासायक्लिन]]-वर्गातील प्रतिजैविके
|{{No}}
|-
| [[Respiratory syncytial virus|श्वसन संपेश्या विषाणू]] (RSV)
|[[Respiratory syncytial virus|श्वसन संपेश्या विषाणू]] संक्रमण
|विविध प्रयोगशाळा चाचण्या
|[[Respiratory syncytial virus vaccine|श्वसन संपेश्या विषाणू लस]]
|{{Yes}}
|-
|''[[Rhinosporidium seeberi]]''
|[[Rhinosporidiosis|राइनोस्पोरिडिओसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Rhinovirus|राइनोव्हायरस]]
|[[Rhinovirus|राइनोव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Rickettsia]]'' प्रजाती
|[[Rickettsia|रिकेट्सिया]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Rickettsia akari]]''
|[[Rickettsialpox|रिकेट्सियलपॉक्स]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Rift Valley fever|रिफ्ट व्हॅली ताप]] व्हायरस
|[[Rift Valley fever|रिफ्ट व्हॅली ताप]] (RVF)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Rickettsia rickettsii]]''
|[[Rocky Mountain spotted fever|रॉकी माउंटन स्पॉटेड ताप]] (RMSF)
|
|
|{{No}}
|-
| [[Rotavirus|रोटाव्हायरस]]
|[[Rotavirus|रोटाव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{yes|[[Rotavirus vaccine|होय]]}}
|-
| [[Rubella virus|रुबेला व्हायरस]]
|[[Rubella|रुबेला]]
|
|
|{{yes|[[Rubella vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Salmonella]]'' प्रजाती
|[[Salmonellosis|साल्मोनेलोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|[[SARS coronavirus|SARS कोरोनाव्हायरस]]
|[[Severe acute respiratory syndrome|गंभीर तीव्र श्वसन सिंड्रोम]] (SARS)
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Sarcoptes scabiei]]''
|[[Scabies|खरूज]]
|
|
|{{No}}
|-
|ग्रुप A ''[[Streptococcus]]'' प्रजाती
|[[Scarlet fever|स्कार्लेट ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Schistosoma]]'' प्रजाती
|[[Schistosomiasis|शिस्टोसोमियासिस]]
|
|[[Praziquantel|प्राझिक्वान्टेल]]
|{{partial|[[Schistosomiasis vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| अनेक
|[[Sepsis|सेप्सिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Shigella]]'' प्रजाती
|[[Shigellosis|शिगेलोसिस]] (बॅसिलरी डिसेंट्री)
|
|
|{{No}}
|-
|[[Varicella zoster virus|व्हेरिसेला झोस्टर व्हायरस (VZV)]]
|[[Shingles|नागीण]] (हर्पेस झोस्टर)
|
|
|{{yes|[[Shingles vaccine|होय]]}}
|-
|[[Variola major|व्हेरिओला मेजर]] किंवा Variola minor
|[[Smallpox|देवी]] (व्हेरिओला)
|
|
|{{yes|[[Smallpox vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Sporothrix schenckii]]''
|[[Sporotrichosis|स्पोरोट्रिकोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Staphylococcus]]'' प्रजाती
|[[Staphylococcal food poisoning|स्टॅफिलोकोकल अन्न विषबाधा]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Staphylococcus]]'' प्रजाती
|[[Staphylococcal infection|स्टॅफिलोकोकल संक्रमण]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Strongyloides stercoralis]]''
|[[Strongyloidiasis|स्ट्रॉन्जिलॉइडियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Measles virus|गोवर व्हायरस]]
|[[Subacute sclerosing panencephalitis|सबएक्यूट स्क्लेरोझिंग पॅनेन्सेफलायटिस]]
|
|
|{{yes|[[Measles vaccine|होय]]}}
|-
| |''[[Treponema pallidum]]''
|[[Bejel|बेजेल]], [[Syphilis|सिफिलीस]] आणि [[Yaws|याव्ज]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Taenia (flatworm)|Taenia]]'' प्रजाती
|[[Taeniasis|टेनियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Clostridium tetani]]''
|[[Tetanus|धनुर्वात]] (लॉकजॉ)
|
|
|{{yes|[[DPT vaccine|होय]]}}
|-
|[[Tick-borne encephalitis virus|टिक-जन्य एन्सेफलायटिस व्हायरस]] (TBEV)
|[[Tick-borne encephalitis|टिक-जन्य एन्सेफलायटिस]]
|
|
|{{yes|[[Tick-borne encephalitis vaccine|होय]]}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton]]'' प्रजाती
|[[Tinea barbae|टिनिया बार्बे]] (नाभाडाची खाज)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton tonsurans]]''
|[[Tinea capitis|टिनिया कॅपिटिस]] (टाळूचा दाद)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton]]'' प्रजाती
|[[Tinea corporis|टिनिया कॉर्पोरिस]] (शरीराचा दाद)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Epidermophyton floccosum]]'', ''[[Trichophyton rubrum]]'' आणि ''[[Trichophyton mentagrophytes]]''
|[[Tinea cruris|टिनिया क्रुरिस]] (जॉक इच)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Trichophyton rubrum]]''
|[[Tinea manum|टिनिया मॅनम]] (हाताचा दाद)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Hortaea werneckii]]''
|[[Tinea nigra|टिनिया निग्रा]]
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton]]'' प्रजाती
|[[Athlete's foot|टिनिया पेडिस]] (ऍथलीटचा पाय)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton]]'' प्रजाती
|[[Onychomycosis|टिनिया अंग्वियम]] (ऑन्यकोमायकोसिस)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Malassezia]]'' प्रजाती
|[[Tinea versicolor|टिनिया व्हर्सिकलर]] (पिटिरियासिस व्हर्सिकलर)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Staphylococcus aureus]]'' किंवा ''[[Streptococcus pyogenes]]''
|[[Toxic shock syndrome|टॉक्सिक शॉक सिंड्रोम]] (TSS)
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Toxocara canis]]'' किंवा ''[[Toxocara cati]]''
|[[Toxocariasis|टॉक्सोकेरियासिस]] (नेत्रीय लार्व्हा मायग्रान्स (OLM))
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Toxocara canis]]'' किंवा ''[[Toxocara cati]]''
|[[Toxocariasis|टॉक्सोकेरियासिस]] (व्हिसेरल लार्व्हा मायग्रान्स (VLM))
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Toxoplasma gondii]]''
|[[Toxoplasmosis|टॉक्सोप्लाझमोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Chlamydia trachomatis]]''
|[[Trachoma|ट्रॅकोमा]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Trichinella spiralis]]''
|[[Trichinosis|ट्रायकिनोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Trichomonas vaginalis]]''
|[[Trichomoniasis|ट्रायकोमोनियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Trichuris trichiura]]''
|[[Trichuriasis|ट्रायक्युरियासिस]] (व्हिपवर्म संक्रमण)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Mycobacterium tuberculosis]]''
|[[Tuberculosis|क्षयरोग]]
|
|
|{{yes|[[Bacillus Calmette-Guérin|होय]]}}
|-
|''[[Francisella tularensis]]''
|[[Tularemia|टुलेरेमिया]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Salmonella enterica subsp. enterica]], [[serovar|सेरोव्हार]] typhi''
|[[Typhoid fever|टायफॉइड ताप]]
|
|
|{{yes|[[Typhoid vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Rickettsia]]''
|[[Typhus fever|टायफस ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Ureaplasma urealyticum]]''
|''[[Ureaplasma urealyticum]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Coccidioides immitis]]'' किंवा ''[[Coccidioides posadasii]]''
|[[Valley fever|व्हॅली ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Venezuelan equine encephalitis virus|व्हेनेझुएलन इक्वाइन एन्सेफलायटिस व्हायरस]]
|[[Venezuelan equine encephalitis|व्हेनेझुएलन इक्वाइन एन्सेफलायटिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Guanarito virus|ग्वानारिटो व्हायरस]]
|[[Venezuelan hemorrhagic fever|व्हेनेझुएलन रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Vibrio vulnificus]]''
|[[Vibrio vulnificus|व्हिब्रिओ व्हल्निफिकस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Vibrio parahaemolyticus]]''
|[[Vibrio parahaemolyticus|व्हिब्रिओ पॅराहिमोलिटिकस]] आंत्रशोथ
|
|
|{{No}}
|-
| अनेक विषाणू
|[[Viral pneumonia|विषाणूजन्य न्यूमोनिया]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[West Nile virus|वेस्ट नाइल व्हायरस]]
|[[West Nile virus|वेस्ट नाइल ताप]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Trichosporon beigelii]]''
|[[White piedra|पांढरी पिएड्रा]] (टिनिया ब्लांका)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Yersinia pseudotuberculosis]]''
|''[[Yersinia pseudotuberculosis]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Yersinia enterocolitica]]''
|[[Yersiniosis|येर्सिनिओसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Yellow fever virus|पीत ज्वर व्हायरस]]
|[[Yellow fever|पीत ज्वर]]
|
|
|{{yes|[[Yellow fever vaccine|होय]]}}
|-
|[[Zeaspora|झिआस्पोरा]] बुरशी
|[[Zeaspora|झिआस्पोरा]]
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Zika virus|झिका व्हायरस]]''
|[[Zika fever|झिका ताप]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
| [[Mucorales]] ऑर्डर (म्युकोर्मायकोसिस) आणि [[Entomophthorales]] ऑर्डर (एंटोमोफ्थोरामायकोसिस)
|[[Zygomycosis|झायगोमायकोसिस]]
|
|
|{{No}}
|}

==हे सुद्धा पहा==
* [[Chronic diseases and cancers linked to infectious microbes|संसर्गजन्य सूक्ष्मजंतूंशी संबंधित जुनाट रोग आणि कर्करोग]]
* [[List of oncogenic bacteria|ऑन्कोजेनिक जीवाणूंची यादी]]
* {{annotated link|List of causes of death by rate|दराने मृत्यूच्या कारणांची यादी}}
* {{annotated link|List of human disease case fatality rates|मानवी रोगांच्या प्रकरण मृत्युदराची यादी}}
* {{annotated link|List of vaccine topics|लस विषयांची यादी}}

==संदर्भ==
{{reflist}}

[[वर्ग:संसर्गजन्य रोग|+]]
[[वर्ग:संसर्गजन्य रोग-संबंधित याद्या|*]]</text>
      <sha1>n6ht0o2e2xcj3rw070bqmdnqsnbezx2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680142</id>
      <parentid>2680141</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T20:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jonathansammy</username>
        <id>17110</id>
      </contributor>
      <comment>/* यादी */</comment>
      <origin>2680142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83848" sha1="qf7exqvsriygj17wf4ayrggpcysgvdh" xml:space="preserve">ही [[संसर्गजन्य रोगांची]] नावानुसार मांडलेली यादी आहे, त्यासोबत त्यांना कारणीभूत [[संसर्गजन्य घटक]], उपलब्ध असल्यास [[लस]] आणि त्यांची सद्यःस्थिती दिलेली आहे. यातील काही रोग [[लसीद्वारे प्रतिबंध करण्यायोग्य रोग]] आहेत.

==यादी==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! संसर्गजन्य घटक ([[रोमन लिपी]]तील शास्त्रीय नाव)
! सामान्य नाव
! निदान
! उपचार
! लस
|- Teagan disease
|''[[Acinetobacter baumannii]]''
|''[[Acinetobacter]]'' संक्रमण
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|सहायक काळजी
|{{No}}
|-
| ''[[Actinomyces israelii]]'', ''[[Actinomyces gerencseriae]]'' आणि ''[[Propionibacterium propionicus]]''
|[[Actinomycosis|ऍक्टिनोमायकोसिस]]
|ऊतकशास्त्रीय निष्कर्ष
|[[Penicillin|पेनिसिलिन]], [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]] आणि [[Sulfonamide (medicine)|सल्फोनामाइड्स]]
|{{No}}
|-
|''[[Adenoviridae]]''
|[[ऍडेनोव्हायरस संक्रमण]] (‌Adenovirus infection|)
|[[Antigen|प्रतिजन]] शोध, [[polymerase chain reaction|पॉलिमरेज चेन रिऍक्शन]] परीक्षा, [[virus isolation|विषाणू एकांतीकरण]] आणि [[serology|सेरॉलॉजी]]
|बहुतेक संक्रमण सौम्य असतात आणि कोणत्याही उपचाराची किंवा केवळ लक्षणात्मक उपचाराची गरज नसते.
|{{partial|[[Adenovirus vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Trypanosoma brucei]]''(आफ्रिकन ट्रिपॅनोसोमियासिस)
|[[आफ्रिकन झोपेचा आजार]] (आफ्रिकन ट्रिपॅनोसोमियासिस)
|सूक्ष्मदर्शी परीक्षेद्वारे नमुन्यात ट्रिपॅनोसोम्सची ओळख
|''T. b. gambiense'' साठी तोंडावाटे [[Fexinidazole|फेक्सिनिडाझोल]] किंवा इंजेक्शनद्वारे [[pentamidine|पेंटामिडिन]]. ''T. b. rhodesiense'' साठी इंजेक्शनद्वारे [[Suramin|सुरामिन]] वापरले जाते.
|{{partial|[[Trypanosomiasis vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| HIV (मानवी इम्युनोडेफिशिएन्सी व्हायरस)]]
|[[एड्स]] (अधिग्रहित रोगप्रतिकारशक्ती कमतरता सिंड्रोम)]]
|प्रतिपिंड चाचणी, p24 प्रतिजन चाचणी, PCR
|उपचारात सामान्यतः एक [[नॉन-न्यूक्लिओसाइड रिव्हर्स ट्रान्सक्रिप्टेज इनहिबिटर]] (NNRTI) आणि दोन [[न्यूक्लिओसाइड ॲनालॉग रिव्हर्स ट्रान्सक्रिप्टेज इनहिबिटर]] (NRTIs) यांचा समावेश असतो
|{{partial|[[HIV vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Entamoeba histolytica]]''
|[[अमिबियासिस]]
|सूक्ष्मदर्शन
|लक्षणे असलेल्यांना अमीबाविरोधी ऊतक-सक्रिय औषध आणि लुमिनल सिस्टिसाइडल औषधाची आवश्यकता असते. लक्षणे नसलेल्यांना केवळ लुमिनल सिस्टिसाइडल औषध आवश्यक आहे.
|{{No}}
|-
|''[[Anaplasma]]'' प्रजाती
|[[ऍनाप्लाझमोसिस]]
|IgG साठी अप्रत्यक्ष इम्युनोफ्लूरेसेन्स प्रतिपिंड परीक्षा
|टेट्रासायक्लिन वर्गातील औषधे (यात [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], [[chlortetracycline|क्लोरटेट्रासायक्लिन]], [[oxytetracycline|ऑक्सीटेट्रासायक्लिन]], [[rolitetracycline|रोलीटेट्रासायक्लिन]], [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]] आणि [[minocycline|मिनोसायक्लिन]] समाविष्ट आहेत) आणि [[imidocarb|इमिडोकार्ब]]
|{{No}}
|-
|''[[Angiostrongylus]]''
|[[ऍन्जिओस्ट्रॉन्जिलियासिस]]
|कमरेचे पंक्चर, मेंदूचे इमेजिंग, सेरॉलॉजी
|ऍल्बेंडाझोल
|{{No}}
|-
|''[[Anisakis]]''
|[[ऍनिसाकियासिस]]
|गॅस्ट्रोस्कोपिक परीक्षा किंवा हिस्टोपॅथॉलॉजिक परीक्षा
|[[ऍल्बेंडाझोल]]
|{{No}}
|-
|''[[Bacillus anthracis]]''
|[[ऍन्थ्रॅक्स]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ, PCR
|मोठ्या प्रमाणात शिरेद्वारे आणि तोंडावाटे प्रतिजैविके जसे [[fluoroquinolone|फ्लुओरोक्विनोलोन्स]] ([[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]]), [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[vancomycin|व्हॅन्कोमायसिन]] किंवा [[penicillin|पेनिसिलिन]]
|{{yes|[[Anthrax vaccines|होय]]}}
|-
|''[[Arcanobacterium haemolyticum]]''
|[[Arcanobacterium haemolyticum infection|''Arcanobacterium haemolyticum'' संक्रमण]]
|मानवी रक्त [[आगार]] प्लेट्सवरजंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[एरिथ्रोमायसिन]] (प्रथम पसंतीचे औषध म्हणून प्रस्तावित), [[क्लिंडामायसिन]], [[जेंटामायसिन]] आणि [[सेफॅलोस्पोरिन]]
|{{No}}
|-
|[[Junin virus|जुनिन व्हायरस]]
|[[अर्जेंटाइन रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{Yes}}
|-
|''[[Ascaris lumbricoides]]''
|[[ऍस्केरियासिस]]
|[[मलमूत्र स्मीअर]]
|[[ऍल्बेंडाझोल]], [[मेबेंडाझोल]], [[लेव्हामिसोल]] आणि [[पायरान्टेल पामोएट]]
|{{No}}
|-
|''[[Aspergillus]]'' प्रजाती
|[[Aspergillosis|ऍस्परजिलोसिस]]
|[[Chest X-ray|छातीचा क्ष-किरण]] आणि CT, [[microscopy|सूक्ष्मदर्शन]] [[silver stain|सिल्व्हर स्टेनद्वारे]]
|[[Voriconazole|व्होरिकोनाझोल]] आणि शस्त्रक्रियात्मक [[debridement|डिब्रायडमेंट]]सह [[liposomal amphotericin B|लिपोसोमल ऍम्फोटेरिसिन बी]]
|{{No}}
|-
|[[Astrovirus|''Astroviridae'']] प्रजाती
|[[ऍस्ट्रोव्हायरस]] संक्रमण
|[[इलेक्ट्रॉन सूक्ष्मदर्शन]], एंझाइम-इम्युनोअसे ([[ELISA]]), [[इम्युनोफ्लूरेसेन्स]] आणि [[पॉलिमरेज चेन रिऍक्शन]]
|सहायक काळजी
|{{No}}
|-
|''[[Babesia]]'' प्रजाती
|[[बाबेसिओसिस]]
|[[Giemsa stain|गिम्सा-डागलेला]] [[Blood film|पातळ-फिल्म रक्त स्मीअर]]
|[[Atovaquone|अटोव्हाकोन]] आणि [[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]]. जीवघेण्या प्रकरणांमध्ये, [[exchange transfusion|एक्सचेंज ट्रान्सफ्यूजन]] केले जाते.
|{{No}}
|-
|''[[Bacillus cereus]]''
|''[[Bacillus cereus]]'' संक्रमण
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[Vancomycin|व्हॅन्कोमायसिन]]
|{{No}}
|-
|अनेक जीवाणू
|[[Bacterial meningitis|जीवाणूजन्य मेंदुज्वर]]
|[[Lumbar puncture|कमरेचे पंक्चर]] (मेंदूत गाठ असल्यास किंवा [[intracranial pressure|इंट्राक्रॅनियल दाब]] वाढलेला असल्यास विरोधित), CT किंवा MRI
|प्रतिजैविके
|{{No}}
|-
|अनेक जीवाणू
|[[Bacterial pneumonia|जीवाणूजन्य न्यूमोनिया]]
|थुंकी ग्राम स्टेन आणि जंतुंची कृत्रिम वाढ, छातीचे रेडिओग्राफी
|प्रतिजैविके
|{{No}}
|-
| [[List of bacterial vaginosis microbiota|जीवाणूजन्य योनिदाहाचे सूक्ष्मजंतू]]
|[[Bacterial vaginosis|जीवाणूजन्य योनिदाह]]
|[[Gram stain|ग्राम स्टेन]] आणि व्हिफ चाचणी
|[[Metronidazole|मेट्रोनिडाझोल]] किंवा [[clindamycin|क्लिंडामायसिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Bacteroides]]'' प्रजाती
|''[[Bacteroides]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Balantidium coli]]''
|[[Balantidiasis|बॅलान्टिडियासिस]]
|मल परीक्षा, किंवा कोलोनोस्कोपी किंवा सिग्मोइडोस्कोपी
|[[Tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], [[metronidazole|मेट्रोनिडाझोल]] किंवा [[iodoquinol|आयोडोक्विनॉल]]
|{{No}}
|-
|''[[Bartonella]]''
|[[Bartonellosis|बार्टोनेलोसिस]]
|[[microscopy|सूक्ष्मदर्शन]], [[serology|सेरॉलॉजी]] आणि [[Polymerase chain reaction|PCR]]
|प्रतिजैविके
|{{No}}
|-
|''[[Baylisascaris]]'' प्रजाती
|''[[Baylisascaris]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|[[BK virus|बीके व्हायरस]]
|[[BK virus|बीके व्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Piedraia hortae]]''
|[[Black piedra|काळी पिएड्रा]]
|स्टेन किंवा जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[pyrithione zinc|पायरिथिओन झिंक]], [[formaldehyde|फॉर्मल्डिहाइड]] आणि [[salicylic acid|सॅलिसिलिक ऍसिड]] सारखे ऍन्टीफंगल शाम्पू
|{{No}}
|-
|''[[Blastocystis]]'' प्रजाती
|[[Blastocystosis|ब्लास्टोसिस्टोसिस]]
|रासायनिकरित्या जतन केलेल्या मलाच्या नमुन्याची सूक्ष्मदर्शी परीक्षा
|कोणत्याही विशिष्ट उपचाराची परिणामकारकता सिद्ध करण्यासाठी वैज्ञानिक अभ्यासाचा अभाव
|{{No}}
|-
|''[[Blastomyces dermatitidis]]''
|[[Blastomycosis|ब्लास्टोमायकोसिस]]
|KOH तयारी, सायटोलॉजी किंवा हिस्टोलॉजी
|[[Itraconazole|इट्राकोनाझोल]] किंवा [[ketoconazole|केटोकोनाझोल]]
|{{No}}
|-
| [[Machupo virus|माचुपो व्हायरस]]
|[[Bolivian hemorrhagic fever|बोलिव्हियन रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Clostridium botulinum]]''; टीप: बोटुलिझम हे ''[[Clostridium botulinum]]'' चे संक्रमण नसून [[botulinum toxin|बोटुलिनम विष]] सेवनामुळे होते.
|[[Botulism|बोटुलिझम]] (आणि शिशु बोटुलिझम)
|[[Enzyme-linked immunosorbent assay|एंझाइम-लिंक्ड इम्युनोसॉर्बेंट परीक्षा]] (ELISAs), [[electrochemiluminescent|इलेक्ट्रोकेमीलुमिनेसेंट]] (ECL) चाचण्या
|बोटुलिझम [[antitoxin|अँटिटॉक्सिन]] आणि सहायक काळजी
|{{No}}
|-
| [[Sabiá virus|साबिया व्हायरस]]
|[[Brazilian hemorrhagic fever|ब्राझिलियन रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Brucella]]'' प्रजाती
|[[Brucellosis|ब्रुसेलोसिस]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[Tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], [[rifampicin|रिफॅम्पिसिन]] आणि [[aminoglycoside|अमिनोग्लायकोसाइड्स]] [[streptomycin|स्ट्रेप्टोमायसिन]] आणि [[gentamicin|जेंटामायसिन]]
|{{Yes}}
|-
|''[[Yersinia pestis]]''
|[[Bubonic plague|बुबोनिक प्लेग]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[Aminoglycoside|अमिनोग्लायकोसाइड्स]] जसे [[streptomycin|स्ट्रेप्टोमायसिन]] आणि [[gentamicin|जेंटामायसिन]], [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]] (विशेषतः [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]) आणि [[fluoroquinolone|फ्लुओरोक्विनोलोन]] [[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
| साधारणतः ''[[Burkholderia cepacia]]'' आणि इतर ''[[Burkholderia]]'' प्रजाती
|''[[Burkholderia]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Mycobacterium ulcerans]]''
|[[Buruli ulcer|बुरुली व्रण]]
|[[real-time PCR|रिअल-टाइम PCR]]
|सर्वाधिक वापरली जाणारी प्रतिजैविक पद्धत म्हणजे दिवसातून एकदा तोंडावाटे [[rifampicin|रिफॅम्पिसिन]] आणि दिवसातून दोनदा तोंडावाटे [[clarithromycin|क्लॅरिथ्रोमायसिन]].
|{{No}}
|-
|''[[Caliciviridae]]'' प्रजाती
|[[Caliciviridae|कॅलिसीव्हायरस]] संक्रमण ([[Norovirus|नोरोव्हायरस]] आणि [[Sapovirus|सॅपोव्हायरस]])
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Campylobacter]]'' प्रजाती
|[[Campylobacteriosis|कॅम्पिलोबॅक्टेरिओसिस]]
|मलाची जंतुंची कृत्रिम वाढ
|मुलांमध्ये [[Erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]] आणि प्रौढांमध्ये [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]] वापरता येते.
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Candida albicans]]'' आणि इतर ''[[Candida (genus)|Candida]]'' प्रजाती
|[[Candidiasis|कॅंडिडियासिस]] (मोनिलियासिस; थ्रश)
|तोंडाचा कॅंडिडियासिस: पांढरे पट्टे आणि जळजळ. योनि कॅंडिडियासिस: योनीत खाज किंवा वेदना, लैंगिक संभोगाच्या वेळी वेदना
|[[Antifungal medication|बुरशीविरोधी औषधे]]
|{{No}}
|-
| ''[[Capillaria philippinensis]]'' द्वारे आतड्याचा आजार, ''[[Capillaria hepatica]]'' द्वारे यकृताचा आजार आणि ''[[Capillaria aerophila]]'' द्वारे फुफ्फुसाचा आजार
|[[Capillariasis|कॅपिलेरियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Streptococcus mutans]]''
|[[Dental caries|दंत क्षय]]
|
|
|{{partial|[[Caries vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Bartonella bacilliformis]]''
|[[Carrion's disease|कॅरियॉनचा रोग]]
|[[Giemsa stain|गिम्सा स्टेनसह]] परिधीय रक्त स्मीअर, कोलंबिया रक्त आगार जंतुंची कृत्रिम वाढ, [[immunoblot|इम्युनोब्लॉट]], अप्रत्यक्ष [[immunofluorescence|इम्युनोफ्लूरेसेन्स]] आणि [[Polymerase chain reaction|PCR]]
|[[Fluoroquinolone|फ्लुओरोक्विनोलोन]] (जसे [[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]]) किंवा प्रौढांमध्ये [[chloramphenicol|क्लोरॅम्फेनिकॉल]] आणि मुलांमध्ये क्लोरॅम्फेनिकॉलसह [[beta-lactam|बीटा-लॅक्टम]]
|{{No}}
|-
|''[[Bartonella henselae]]''
|[[Cat-scratch disease|मांजरीच्या ओरखड्याचा आजार]]
|[[Polymerase chain reaction|पॉलिमरेज चेन रिऍक्शन]]
|[[Azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]]
|{{No}}
|-
| साधारणतः [[Group A streptococcal infection|ग्रुप A]] ''[[Streptococcus]]'' आणि ''[[Staphylococcus]]''
|[[Cellulitis|सेल्युलायटिस]]
|इतिहास आणि शारीरिक तपासणी
|पेनिसिलिनेज-प्रतिरोधक [[semisynthetic penicillin|अर्ध-कृत्रिम पेनिसिलिन]] किंवा प्रथम पिढीचे [[cephalosporin|सेफॅलोस्पोरिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Trypanosoma cruzi]]''
|[[Chagas disease|चागास रोग]] (अमेरिकन ट्रिपॅनोसोमियासिस)
|ताज्या [[Anticoagulant|अँटीकोआगुलंट]] रक्ताची किंवा त्याच्या [[buffy coat|बफी कोटची]] [[Microscope|सूक्ष्मदर्शी]] परीक्षा; किंवा [[Giemsa stain|गिम्सासह]] पातळ आणि जाड [[blood smear|रक्त स्मीअर]] तयार करून.
|[[Benznidazole|बेन्झनिडाझोल]] आणि [[nifurtimox|निफुर्टिमॉक्स]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Haemophilus ducreyi]]''
|[[Chancroid|चान्क्रॉइड]]
|नैदानिक निदान
|[[Centers for Disease Control and Prevention|CDC]] शिफारस: एकच तोंडावाटे डोस (१ ग्रॅम) [[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]], एकच IM डोस (२५० मि.ग्रॅ.) [[ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]], सात दिवसांसाठी दिवसातून तीन वेळा तोंडावाटे (५०० मि.ग्रॅ.) [[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], किंवा तीन दिवसांसाठी दिवसातून दोनदा तोंडावाटे (५०० मि.ग्रॅ.) [[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]].
|{{No}}
|-
|[[Varicella zoster virus|व्हेरिसेला झोस्टर व्हायरस (VZV)]]
|[[Chickenpox|कांजिण्या]]
|कांजिण्यांचे निदान प्रामुख्याने चिन्हे आणि लक्षणांवर आधारित आहे, ज्यात सुरुवातीची विशिष्ट लक्षणे आणि नंतर वैशिष्ट्यपूर्ण [[rash|पुरळ]] दिसतात.
|[[Aciclovir|ऍसायक्लोव्हिर]]
|{{Yes|[[Varicella vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Alphavirus]]''
|[[Chikungunya|चिकुनगुन्या]]
|[[Lymphocytopenia|कमी झालेली लिम्फोसाइट संख्या]] [[viremia|व्हायरेमिया]]शी सुसंगत. [[Serology|सेरोलॉजिकल]] निदानासाठी निश्चित प्रयोगशाळा निदान विषाणू एकांतीकरण, RT-PCR द्वारे केले जाऊ शकते.
|[[Therapy#Supportive therapy|सहायक काळजी]]
|{{Yes|[[Chikungunya vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Chlamydia trachomatis]]''
|[[Chlamydia infection|क्लॅमिडीया]]
|[[Nucleic acid amplification test|न्यूक्लिइक ऍसिड ऍम्प्लिफिकेशन चाचण्या]] (NAAT), जसे [[polymerase chain reaction|PCR]], ट्रान्सक्रिप्शन मेडिएटेड ऍम्प्लिफिकेशन (TMA) आणि DNA [[strand displacement amplification|स्ट्रँड डिस्प्लेसमेंट ऍम्प्लिफिकेशन]] (SDA)
|[[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]], [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], लेव्होफ्लॉक्सासिन किंवा [[ofloxacin|ऑफ्लॉक्सासिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Chlamydophila pneumoniae]]''
|''[[Chlamydophila pneumoniae]]'' संक्रमण (तैवान तीव्र श्वसन घटक किंवा TWAR)
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Vibrio cholerae]]''
|[[Cholera|कॉलरा]]
|जलद [[dipstick|डिपस्टिक]] चाचणी उपलब्ध आहे.
|[[oral rehydration therapy|तोंडावाटे पुनर्जलन थेरपी]] (ORT)
|{{yes|[[Cholera vaccine|होय]]}}
|-
| साधारणतः ''[[Fonsecaea pedrosoi]]''
|[[Chromoblastomycosis|क्रोमोब्लास्टोमायकोसिस]]
|सूक्ष्मदर्शन (KOH स्क्रेपिंग्स)
|[[Itraconazole|इट्राकोनाझोल]], एक [[Antifungal medication|ऍन्टीफंगल]] [[azole|अझोल]], [[flucytosine|फ्ल्युसायटोसिन]]सह किंवा त्याशिवाय तोंडावाटे दिले जाते.
|{{No}}
|-
|''Batrachochytrium dendrabatidis''
|''[[Chytridiomycosis|कायट्रिडिओमायकोसिस]]''
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Clonorchis sinensis]]''
|[[Clonorchiasis|क्लोनॉर्चियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Clostridioides difficile (bacteria)|Clostridioides difficile]]''
|''[[Clostridioides difficile infection|Clostridioides difficile'' कोलायटिस]]''
|[[Colonoscopy|कोलोनोस्कोपी]] किंवा [[sigmoidoscopy|सिग्मोइडोस्कोपी]], सायटोटॉक्सिसिटी परीक्षा, विष ELISA
|तोंडावाटे [[Vancomycin|व्हॅन्कोमायसिन]] किंवा [[fidaxomicin|फिडॅक्सोमायसिन]]
|{{No}}
|-
| ''[[Coccidioides immitis]]'' आणि ''[[Coccidioides posadasii]]''
|[[Coccidioidomycosis|कोकिडिओइडोमायकोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|[[Coltivirus|कोलोरॅडो टिक फीव्हर व्हायरस]] (CTFV)
|[[Colorado tick fever|कोलोरॅडो टिक ताप]] (CTF)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः [[rhinovirus|राइनोव्हायरस]] आणि [[coronavirus|कोरोनाव्हायरस]]
|[[Common cold|सर्दी]] (तीव्र विषाणूजन्य राइनोफॅरेंजायटिस; तीव्र कोरिझा)
|लक्षणांवर आधारित
|सहायक काळजी
|{{No}}
|-
|[[Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2|SARS-CoV-2]]
|[[Coronavirus disease 2019|कोरोनाव्हायरस रोग २०१९]] (COVID-19)
|
|
|{{Yes|[[COVID-19 vaccine|होय]]}}
|-
|[[Coxsackie B virus|कॉक्ससॅकी बी व्हायरस]]
|[[Coxsackie B virus|कॉक्ससॅकी बी व्हायरस]] संक्रमण
|एंटेरोव्हायरस संक्रमणाचे निदान मुख्यतः [[serological|सेरोलॉजिकल]] चाचण्यांद्वारे जसे [[ELISA]] आणि पेशी संस्कृतीतून केले जाते.
|कॉक्ससॅकी बी गटाच्या विषाणूंसाठी कोणतेही सर्वमान्य उपचार नाहीत.
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
| [[PRNP]]
|[[Creutzfeldt–Jakob disease|क्रॉयट्झफेल्ड-जेकब रोग]] (CJD)
|
|
|{{No}}
|-
| क्रिमियन-काँगो रक्तस्त्रावी ताप विषाणू
|[[Crimean-Congo hemorrhagic fever|क्रिमियन-काँगो रक्तस्त्रावी ताप]] (CCHF)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Cryptococcus neoformans]]''
|[[Cryptococcosis|क्रिप्टोकोकोसिस]]
|[[cerebrospinal fluid|सेरेब्रोस्पायनल फ्लुइड]] (CSF) चे [[India ink|इंडिया इंक]] परीक्षण
|[[Intravenous|शिरेद्वारे]] [[Amphotericin B|ऍम्फोटेरिसिन बी]] आणि तोंडावाटे [[flucytosine|फ्ल्युसायटोसिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Cryptosporidium]]'' प्रजाती
|[[Cryptosporidiosis|क्रिप्टोस्पोरिडिओसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Ancylostoma braziliense]]''; अनेक इतर परजीवी
|[[Cutaneous larva migrans|त्वचीय लार्व्हा मायग्रान्स]] (CLM)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Cyclospora cayetanensis]]''
|[[Cyclosporiasis|सायक्लोस्पोरियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Taenia solium]]''
|[[Cysticercosis|सिस्टिसेर्कोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Cytomegalovirus]]''
|[[Cytomegalovirus|सायटोमेगॅलोव्हायरस]] संक्रमण
|रक्त आणि मूत्र चाचण्या, बायोप्सी
|सिडोफोव्हिर, फॉस्कार्नेट, गॅन्सिक्लोव्हिर, व्हॅल्गॅन्सिक्लोव्हिर
|{{partial|[[Cytomegalovirus vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|[[Dengue fever|डेंग्यू]] विषाणू (DEN-1, DEN-2, DEN-3 आणि DEN-4) – [[Flavivirus|''Flaviviruses'']]
|[[Dengue fever|डेंग्यू ताप]]
|नैदानिक निदान
|उपचार लक्षणांवर अवलंबून असतो.
|{{yes|[[Dengue vaccine|होय]]}}
|-
| [[Green algae|हिरव्या शेवाळ]] [[Desmodesmus]] armatus
|[[Desmodesmus]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Dientamoeba fragilis]]''
|[[Dientamoebiasis|डिएंटामोएबियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Corynebacterium diphtheriae]]''
|[[Diphtheria|डिफ्थेरिया]]
|प्रयोगशाळा निकष: ''C. diphtheriae''जंतुंची कृत्रिम वाढ एकांतीकरण; हिस्टोपॅथॉलॉजिक निदान. विषारी द्रव्याचे प्रात्यक्षिक: इन विव्हो चाचण्या (गिनी पिग इनोक्युलेशन); इन विट्रो चाचणी: एलेकचे जेल प्रेसिपिटेशन चाचणी, PCR, ELISA, ICA. नैदानिक निकष: घशाच्या मागील भागाला जाड, राखाडी स्यूडोमेम्ब्रेनसह URT आजार; कमी तापमान; घसा खवखवणे.
|[[Metronidazole|मेट्रोनिडाझोल]], [[Erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[Procaine penicillin G|प्रोकेन पेनिसिलिन जी]]
|{{yes|[[DPT vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Diphyllobothrium]]''
|[[Diphyllobothriasis|डिफायलोबोथ्रियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Dracunculus medinensis]]''
|[[Dracunculiasis|ड्रॅक्युनक्युलियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|[[Eastern equine encephalitis#Virus|पूर्व इक्वाइन एन्सेफलायटिस व्हायरस]]
|[[Eastern equine encephalitis|पूर्व इक्वाइन एन्सेफलायटिस]] (EEE)
|रक्त चाचण्या
|[[Corticosteroids|कॉर्टिकोस्टेरॉइड्स]], [[anticonvulsants|ऍन्टीकन्व्हल्सेंट्स]] आणि सहायक उपाय (लक्षणांवर उपचार)
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
| [[Ebola|इबोला]]व्हायरस (EBOV)
|[[Ebola|इबोला]] [[hemorrhagic fever|रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{yes|[[Ebola vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Echinococcus]]'' प्रजाती
|[[Echinococcosis|एकिनोकोकोसिस]]
|इमेजिंग, सेरॉलॉजी चाचणी
|रसायनोपचारासह गळूंचे शस्त्रक्रियात्मक काढणे
|{{No}}
|-
|''[[Ehrlichia]]'' प्रजाती
|[[Ehrlichiosis|एर्लिकिओसिस]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Enterobius vermicularis]]''
|[[Enterobiasis|एंटेरोबियासिस]] (पिनवर्म संक्रमण)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Enterococcus]]'' प्रजाती
|''[[Enterococcus]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|[[Enterovirus|एंटेरोव्हायरस]] प्रजाती
|[[Enterovirus|एंटेरोव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Rickettsia prowazekii]]''
|[[Epidemic typhus|महामारी टायफस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Parvovirus B19]]
|[[Erythema infectiosum|एरिथेमा इन्फेक्शिओसम]] (पाचवा रोग)
|
|
|{{No}}
|-
|[[Human herpesvirus 6|मानवी हर्पेसव्हायरस ६]] (HHV-6) आणि [[human herpesvirus 7|मानवी हर्पेसव्हायरस ७]] (HHV-7)
|[[Exanthem subitum|एक्झांथेमा सुबिटम]] (सहावा रोग)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Fasciola hepatica]]'' आणि ''[[Fasciola gigantica]]''
|[[Fasciolasis|फॅसिओलियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Fasciolopsis buski]]''
|[[Fasciolopsiasis|फॅसिओलॉप्सियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[PRNP]]
|[[Fatal familial insomnia|घातक कौटुंबिक निद्रानाश]] (FFI)
|
|
|{{No}}
|-
|[[Filarioidea]] [[Taxonomic rank|महाकुल]]
|[[Filariasis|फायलेरियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Clostridium perfringens]]''
|''[[Clostridium perfringens]]'' द्वारे [[Food poisoning|अन्न विषबाधा]]
|मल चाचणी
|सहायक काळजी
|{{No}}
|-
|अनेक
|[[Free-living amebic infection|मुक्त-जीवी अमीबिक संक्रमण]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Fusobacterium]]'' प्रजाती
|''[[Fusobacterium]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Clostridium perfringens]]''; इतर ''[[Clostridium]]'' प्रजाती
|[[Gas gangrene|गॅस गँगरीन]] (क्लॉस्ट्रिडियल मायोनेक्रोसिस)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Geotrichum candidum]]''
|[[Geotrichosis|जिओट्रिकोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[PRNP]]
|[[Gerstmann-Sträussler-Scheinker syndrome|गेर्स्टमान-स्ट्रोसलर-श्रेंकर सिंड्रोम]] (GSS)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Giardia lamblia]]''
|[[Giardiasis|जिआर्डियासिस]]
|मलातील जीवांच्या पृष्ठभागावरील प्रतिजनांचे शोध
|उपचार नेहमीच आवश्यक नसतो. औषधे आवश्यक असल्यास, [[metronidazole|मेट्रोनिडाझोल]], [[tinidazole|टिनिडाझोल]], [[secnidazole|सेक्निडाझोल]] किंवा [[ornidazole|ऑर्निडाझोल]] सारखे [[nitroimidazole|नायट्रोइमिडाझोल]] औषध वापरले जाते.
|{{No}}
|-
|''[[Burkholderia mallei]]''
|[[Glanders|ग्लँडर्स]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Gnathostoma]] spinigerum'' आणि ''Gnathostoma hispidum''
|[[Gnathostomiasis|ग्नॅथोस्टोमियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Neisseria gonorrhoeae]]''
|[[Gonorrhea|गोनोरिया]]
|[[Gram stain|ग्राम स्टेन]] आणि जंतुंची कृत्रिम वाढ
|इंजेक्शनद्वारे [[Ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]] आणि तोंडावाटे [[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Klebsiella granulomatis]]''
|[[Granuloma inguinale|ग्रॅन्युलोमा इंग्विनेल]] (डोनोव्हानोसिस)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Streptococcus pyogenes]]''
|[[Group A streptococcal infection|ग्रुप A स्ट्रेप्टोकोकल संक्रमण]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|पेनिसिलिन
|{{No}}
|-
|''[[Streptococcus agalactiae]]''
|[[Group B streptococcal infection|ग्रुप B स्ट्रेप्टोकोकल संक्रमण]]
|ग्राम स्टेन
|पेनिसिलिन आणि ऍम्पीसिलिन
|{{No}}
|-
|''[[Haemophilus influenzae]]''
|''[[Haemophilus influenzae]]'' संक्रमण
|ग्राम स्टेन
|गंभीर प्रकरणांमध्ये रक्तप्रवाहात [[cefotaxime|सेफोटॅक्सिम]] आणि [[ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]], कमी गंभीर प्रकरणांमध्ये [[ampicillin|ऍम्पीसिलिन]] आणि [[sulbactam|सल्बॅक्टम]], दुसऱ्या आणि तिसऱ्या पिढीचे [[cephalosporins|सेफॅलोस्पोरिन]] किंवा [[fluoroquinolones|फ्लुओरोक्विनोलोन्स]]
|{{yes|[[Hib vaccine|होय]]}}
|-
|[[Enterovirus|एंटेरोव्हायरस]], मुख्यतः [[Coxsackie A|कॉक्ससॅकी A]] [[virus|व्हायरस]] आणि [[EV-71|एंटेरोव्हायरस ७१]] (EV71)
|[[Hand, foot and mouth disease|हात, पाय आणि तोंडाचा रोग]] (HFMD)
|सादर होणाऱ्या चिन्हे आणि लक्षणांवरून सामान्यतः निदान केले जाऊ शकते. निदान अस्पष्ट असल्यास, घशातील स्वॅब किंवा मलाचा नमुना घेतला जाऊ शकतो.
|हात, पाय आणि तोंडाचा रोग एक विषाणूजन्य रोग असल्याने सामान्यतः औषधांची गरज नसते आणि तो स्वतःच बरा होतो.
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[Virus sin Nombre|सिन नॉम्ब्रे व्हायरस]]
|[[Hantavirus|हँटाव्हायरस]] पल्मोनरी सिंड्रोम (HPS)
|
|
|{{No}}
|-
| [[Heartland virus|हार्टलँड व्हायरस]]
|[[Heartland virus|हार्टलँड व्हायरस]] रोग
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Helicobacter pylori]]''
|''[[Helicobacter pylori]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| [[Escherichia coli]] O157:H7, O111 आणि O104:H4
|[[Hemolytic-uremic syndrome|हेमोलायटिक-युरेमिक सिंड्रोम]] (HUS)
|aHUS चे प्रारंभिक निदान अनेकदा प्रारंभिक, कॉम्प्लिमेंट-ट्रिगरिंग संक्रमणाच्या संदर्भात केले जाते.
|उपचारांमध्ये [[supportive care|सहायक काळजी]] आणि [[Kidney dialysis|डायलिसिस]], [[Corticosteroids|स्टेरॉइड्स]], [[blood transfusions|रक्त संक्रमण]] आणि [[plasmapheresis|प्लाझ्माफेरेसिस]] यांचा समावेश असू शकतो.
|{{No}}
|-
| [[Bunyaviridae]] प्रजाती
|[[Hemorrhagic fever with renal syndrome|मूत्रपिंड सिंड्रोमसह रक्तस्त्रावी ताप]] (HFRS)
|HFRS केवळ नैदानिक आधारावर निदान करणे कठीण असते आणि अनेकदा [[Serology|सेरोलॉजिकल]] पुरावे आवश्यक असतात.
|HFRS वर कोणताही उपाय नाही. उपचारांमध्ये मूत्रपिंड डायलिसिससह सहायक थेरपी समाविष्ट आहे.
|{{No}}
|-
| [[Hendra virus|हेंड्रा व्हायरस]]
|[[Hendra virus|हेंड्रा व्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| [[Hepatitis A virus|हिपॅटायटिस A व्हायरस]]
|[[Hepatitis A|हिपॅटायटिस A]]
|रक्त चाचण्या
|[[Supportive care|सहायक काळजी]], [[liver transplantation|यकृत प्रत्यारोपण]]
|{{yes|[[Hepatitis A vaccine|होय]]}}
|-
| [[Hepatitis B virus|हिपॅटायटिस B व्हायरस]]
|[[Hepatitis B|हिपॅटायटिस B]]
|रक्त चाचण्या
|[[Antiviral medication|अँटीव्हायरल औषधे]] ([[tenofovir|टेनोफोव्हिर]], [[interferon|इंटरफेरॉन]]), [[liver transplantation|यकृत प्रत्यारोपण]]
|{{yes|[[Hepatitis B vaccine|होय]]}}
|-
| [[Hepatitis C virus|हिपॅटायटिस C व्हायरस]]
|[[Hepatitis C|हिपॅटायटिस C]]
|[[antibodies|प्रतिपिंड]] किंवा विषाणू [[RNA|RNA]] साठी रक्त चाचणी
|अँटीव्हायरल ([[sofosbuvir|सोफॉस्बुव्हिर]], [[simeprevir|सिमेप्रेव्हिर]], इतर)
|{{partial|[[Hepatitis C vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| [[Hepatitis D Virus|हिपॅटायटिस D व्हायरस]]
|[[Hepatitis D|हिपॅटायटिस D]]
|इम्युनोग्लोबुलिन जी
|अँटीव्हायरल, पेगायलेटेड इंटरफेरॉन अल्फा
|{{No}}
|-
| [[Hepatitis E virus|हिपॅटायटिस E व्हायरस]]
|[[Hepatitis E|हिपॅटायटिस E]]
|हिपॅटायटिस E व्हायरस (HEV)
|विश्रांती, [[ribavirin|रिबाव्हिरिन]] (जुनाट असल्यास)
|{{yes|होय}}
|-
|[[Herpes simplex virus|हर्पेस सिम्प्लेक्स व्हायरस १ आणि २]] (HSV-1 आणि HSV-2)
|[[Herpes simplex|हर्पेस सिम्प्लेक्स]]
|लक्षणांवर आधारित, [[Polymerase chain reaction|PCR]], [[विषाणू संस्कृती]]
|[[Aciclovir|ऍसायक्लोव्हिर]], [[valaciclovir|व्हॅलेसायक्लोव्हिर]], [[paracetamol|पॅरासेटामॉल]] (अॅसेटामिनोफेन), स्थानिक लिडोकेन
|{{No}}
|-
|''[[Histoplasma capsulatum]]''
|[[Histoplasmosis|हिस्टोप्लाझमोसिस]]
|थुंकी ([[bronchoalveolar lavage|ब्रॉन्कोअल्व्होलर लॅव्हेजद्वारे]]), रक्त किंवा संक्रमित अवयवांपासून नमुने
|[[Immunocompetence|रोगप्रतिकारक्षम]] व्यक्तींमध्ये, हिस्टोप्लाझमोसिस उपचाराशिवाय बरा होतो. गंभीर रोगाच्या उपचारात प्रथम [[amphotericin B|ऍम्फोटेरिसिन बी]] आणि नंतर तोंडावाटे [[itraconazole|इट्राकोनाझोल]] समाविष्ट आहे.
|{{No}}
|-
|''[[Ancylostoma duodenale]]'' आणि ''[[Necator americanus]]''
|[[Hookworm|हुकवर्म]] संक्रमण
|
|
|{{partial|[[Hookworm vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| [[Human bocavirus|मानवी बोकाव्हायरस]] (HBoV)
|[[Human bocavirus|मानवी बोकाव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Ehrlichia ewingii]]''
|[[Human ewingii ehrlichiosis|मानवी इव्हिंगी एर्लिकिओसिस]]
|[[Polymerase chain reaction|PCR]] द्वारे निदान निश्चित केले जाऊ शकते. परिधीय रक्त स्मीअर मोरुला नावाच्या इंट्रासायटोप्लाझ्मिक समावेशांसाठी तपासले जाऊ शकते.
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Anaplasma phagocytophilum]]''
|[[Human granulocytic anaplasmosis|मानवी ग्रॅन्युलोसायटिक ऍनाप्लाझमोसिस]] (HGA)
|[[Polymerase chain reaction|PCR]]
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]
|{{No}}
|-
| [[Human metapneumovirus|मानवी मेटान्युमोव्हायरस]] (hMPV)
|[[Human metapneumovirus|मानवी मेटान्युमोव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Ehrlichia chaffeensis]]''
|[[Human monocytic ehrlichiosis|मानवी मोनोसायटिक एर्लिकिओसिस]]
|[[Polymerase chain reaction|PCR]]
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]
|{{No}}
|-
| [[human papillomavirus|मानवी पॅपिलोमाव्हायरस]]पैकी एक
|[[Human papillomavirus|मानवी पॅपिलोमाव्हायरस]] (HPV) संक्रमण
|
|
|{{yes|[[HPV vaccine|होय]]}}
|-
| [[Human parainfluenza virus|मानवी पॅराइन्फ्लुएंझा व्हायरस]] (HPIV)
|[[Human parainfluenza virus|मानवी पॅराइन्फ्लुएंझा व्हायरस]] संक्रमण [[Croup|क्रुप]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[Human T-lymphotropic virus 1|मानवी T-लिम्फोट्रॉपिक व्हायरस १]] (HTLV-1)
|[[Human T-lymphotropic virus 1|मानवी T-लिम्फोट्रॉपिक व्हायरस १]] संक्रमण
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Hymenolepis nana]]'' आणि [[Hymenolepis diminuta|Hymenolepis diminuta]]
|[[Hymenolepiasis|हायमेनोलेपियासिस]]
|अंडी आणि परजीवींसाठी मलाची तपासणी
|[[Praziquantel|प्राझिक्वान्टेल]], [[niclosamide|निक्लोसामाइड]]
|{{No}}
|-
| [[Epstein–Barr virus|एपस्टाइन-बार व्हायरस]] (EBV)
|[[Infectious mononucleosis|एपस्टाइन-बार व्हायरस संसर्गजन्य मोनोन्यूक्लिओसिस]] (मोनो)
|निदान पद्धतींमध्ये समाविष्ट आहेत: वय (१० ते ३० वर्षे); [[Medical history|वैद्यकीय इतिहास]]; [[Physical examination|शारीरिक तपासणी]]; [[heterophile antibody test|हेटेरोफाइल प्रतिपिंड चाचणी]]; [[Serology|सेरोलॉजिकल चाचण्या]].
|संसर्गजन्य मोनोन्यूक्लिओसिस सामान्यतः [[Self-limiting (biology)|स्व-मर्यादित]] असतो, म्हणून केवळ लक्षणात्मक किंवा सहायक उपचार वापरले जातात.
|{{partial|[[Epstein–Barr vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Orthomyxoviridae]] प्रजाती
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Influenza|इन्फ्लुएंझा]] (फ्लू)
| rowspan=&quot;2&quot; |विषाणू संस्कृती, प्रतिपिंड- आणि प्रतिजन-शोध चाचण्या आणि न्यूक्लिइक ऍसिड-आधारित चाचण्या.
| rowspan=&quot;2&quot; |सौम्य किंवा मध्यम आजाराच्या प्रकरणांमध्ये उपचार सहायक असतो आणि त्यात [[acetaminophen|एसेटामिनोफेन]] आणि [[ibuprofen|आयबुप्रोफेन]] सारखी ताप कमी करणारी औषधे, निर्जलीकरण टाळण्यासाठी पुरेसे द्रव सेवन आणि घरी विश्रांती यांचा समावेश आहे.
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|{{yes|[[Influenza vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Isospora belli]]''
|[[Isosporiasis|आयसोस्पोरियासिस]]
|मोठ्या वैशिष्ट्यपूर्ण आकाराच्या ऑओसिस्टचे सूक्ष्मदर्शी प्रात्यक्षिक हे निदानाचा आधार आहे.
|[[Trimethoprim-sulfamethoxazole|ट्रायमेथोप्रिम-सल्फामेथॉक्साझोल]]
|{{No}}
|-
|[[Japanese encephalitis virus|जपानी एन्सेफलायटिस व्हायरस]]
|[[Japanese encephalitis|जपानी एन्सेफलायटिस]]
|सीरम आणि/किंवा [[cerebrospinal fluid|सेरेब्रोस्पायनल फ्लुइड]] मध्ये JE व्हायरस-विशिष्ट IgM प्रतिपिंड शोधणाऱ्या उपलब्ध चाचण्या
|सहायक
|{{yes|[[Japanese encephalitis vaccine|होय]]}}
|-
| अज्ञात; पुरावे सूचित करतात की ते संसर्गजन्य आहे
|[[Kawasaki disease|कावासाकी रोग]]
|लक्षणांवर आधारित, [[Echocardiogram|हृदयाचे अल्ट्रासाउंड]]
|[[Aspirin|ऍस्पिरिन]], [[immunoglobulin|इम्युनोग्लोबुलिन]]
|{{No}}
|-
| अनेक
|[[Keratitis|केरायटिस]]
|
|संसर्गजन्य केरायटिसला सामान्यतः रोगकारक नष्ट करण्यासाठी तातडीच्या प्रतिजैविक, बुरशीविरोधी किंवा अँटीव्हायरल थेरपीची आवश्यकता असते.
|{{No}}
|-
|''[[Kingella kingae]]''
|''[[Kingella kingae]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|[[PRNP]]
|[[Kuru (disease)|कुरू]]
|शवपरीक्षा
|कोणताही उपाय नाही
|{{No}}
|-
|[[Lassa virus|लासा व्हायरस]]
|[[Lassa fever|लासा ताप]]
|प्रयोगशाळा चाचणी
|सहायक
|{{No}}
|-
|''[[Legionella pneumophila]]''
|[[Legionellosis|लेजिओनेलोसिस]] (लेजिओनेर्स रोग)
|मूत्रातील [[antigen test|प्रतिजन चाचणी]], [[sputum culture|थुंकी संस्कृती]]
|प्रभावी [[antibiotic|प्रतिजैविक]]ांमध्ये बहुतेक [[macrolide|मॅक्रोलाइड्स]], [[Tetracycline antibiotics|टेट्रासायक्लिन]], [[ketolide|केटोलाइड्स]] आणि [[Quinolone antibiotic|क्विनोलोन्स]] समाविष्ट आहेत.
|{{No}}
|-
|''[[Legionella pneumophila]]''
|[[Pontiac fever|पॉन्टियाक ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Leishmania]]'' प्रजाती
|[[Leishmaniasis|लेशमानियासिस]]
|[[amastigotes|अमास्टिगोट्स]] (लेशमान-डोनोव्हान बॉडीज) च्या प्रत्यक्ष दर्शनाद्वारे हेमॅटोलॉजी प्रयोगशाळा.
|भारत, दक्षिण अमेरिका आणि भूमध्यसागरातील व्हिसेरल लेशमानियासिससाठी, [[liposomal amphotericin B|लिपोसोमल ऍम्फोटेरिसिन बी]] शिफारसीय उपचार आहे.
|{{partial|[[Leishmaniasis vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Mycobacterium leprae]]'' आणि ''[[Mycobacterium lepromatosis]]''
|[[Leprosy|कुष्ठरोग]]
|ज्या देशांमध्ये लोक वारंवार संक्रमित होतात, एखाद्या व्यक्तीला कुष्ठरोग आहे असे मानले जाते जर त्यांना खालीलपैकी एक चिन्ह असेल: कुष्ठरोगाशी सुसंगत त्वचेचे घाव आणि निश्चित संवेदना हानी; किंवा सकारात्मक त्वचा स्मीअर.
|[[Rifampicin|रिफॅम्पिसिन]], [[dapsone|डॅप्सोन]], [[clofazimine|क्लोफाझिमिन]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Leptospira]]'' प्रजाती
|[[Leptospirosis|लेप्टोस्पायरोसिस]]
|जीवाणूविरूद्ध [[antibodies|प्रतिपिंड]] किंवा त्याच्या [[DNA|DNA]] साठी रक्त तपासणी
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[penicillin|पेनिसिलिन]], [[ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]]
|{{yes|[[Leptospirosis vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Listeria monocytogenes]]''
|[[Listeriosis|लिस्टेरिओसिस]]
|रक्त किंवा [[Cerebrospinal fluid|पाठीच्या कण्याचा द्रव]] यांची ऊती संवर्धन
|[[Ampicillin|ऍम्पीसिलिन]], [[gentamicin|जेंटामायसिन]]
|{{No}}
|-
|[[Loa loa|लोआ लोआ]]
|[[Loa loa filariasis|लोआयसिस]]
|रक्ताचे सूक्ष्मदर्शन (आदर्शतः दुपारी) [[Microfilaria|मायक्रोफायलेरेमिया]]साठी, समृद्धी तंत्र, PCR, ELISA
|[[Albendazole|ऍल्बेंडाझोल]], [[Ivermectin|आयव्हरमेक्टिन]], [[Diethylcarbamazine|डायएथिलकार्बामाझिन]]
|नाही
|-
|''[[Borrelia burgdorferi]]'', ''[[Borrelia garinii]]'' आणि ''[[Borrelia afzelii]]''
|[[Lyme disease|लाइम रोग]] (लाइम बोरेलिओसिस)
|लक्षणांवर आधारित, टिक एक्सपोजर, रक्त चाचण्या
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[amoxicillin|अमॉक्सिसिलिन]], [[ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]], [[cefuroxime|सेफुरॉक्सिम]]
|{{partial|[[Lyme disease vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Wuchereria bancrofti]]'' आणि ''[[Brugia malayi]]''
|[[Lymphatic filariasis|लसीकावाहिनी फायलेरियासिस]] (एलिफंटियासिस)
|रक्ताची [[Microscopy|सूक्ष्मदर्शी परीक्षा]]
|[[ivermectin|आयव्हरमेक्टिन]] किंवा [[diethylcarbamazine|डायएथिलकार्बामाझिन]]सह [[Albendazole|ऍल्बेंडाझोल]]
|{{No}}
|-
|[[Lymphocytic choriomeningitis|लिम्फोसायटिक कोरिओमेनिंजायटिस व्हायरस]] (LCMV)
|[[Lymphocytic choriomeningitis|लिम्फोसायटिक कोरिओमेनिंजायटिस]]
|रक्त चाचणी
|लक्षणात्मक आणि सहायक
|{{No}}
|-
|''[[Plasmodium]]'' प्रजाती
|[[Malaria|मलेरिया]]
|रक्ताची तपासणी, [[Malaria antigen detection tests|प्रतिजन शोध चाचण्या]]
|[[Antimalarial medication|मलेरियाविरोधी औषधे]]
|{{yes|[[Malaria vaccine|होय]]}}
|-
|[[Marburg virus|मार्बर्ग व्हायरस]]
|[[Marburg virus|मार्बर्ग]] [[hemorrhagic fever|रक्तस्त्रावी ताप]] (MHF)
|रक्त चाचणी
|सहायक
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[Measles virus|गोवर व्हायरस]]
|[[Measles|गोवर]]
|गोवर विषाणूच्या संपर्कानंतर साधारणतः १० दिवसांनी [[fever|ताप]] आणि [[malaise|अस्वस्थता]], त्यानंतर [[cough|खोकला]], [[Rhinitis|नासिका प्रवाह]] आणि [[conjunctivitis|डोळ्यांची जळजळ]] वाढत जाते. कोप्लिकचे डाग दिसणे देखील निदानात्मक आहे.
|[[Supportive treatment|सहायक काळजी]]
|{{yes|[[Measles vaccine|होय]]}}
|-
| [[Middle East respiratory syndrome–related coronavirus|मध्य पूर्व श्वसन सिंड्रोम संबंधित कोरोनाव्हायरस]]
|[[Middle East respiratory syndrome|मध्य पूर्व श्वसन सिंड्रोम]] (MERS)
|[[Reverse transcription polymerase chain reaction|rRT-PCR चाचणी]]
|[[Symptomatic treatment|लक्षणात्मक]] आणि [[Supportive treatment|सहायक]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Burkholderia pseudomallei]]''
|[[Melioidosis|मेलिओइडोसिस]] (व्हिटमोरचा रोग)
|जंतुंची कृत्रिम वाढ माध्यमांमध्ये 
|[[Ceftazidime|सेफ्टाझिडीम]], [[meropenem|मेरोपेनम]], [[co-trimoxazole|को-ट्रायमॉक्साझोल]]
|{{No}}
|-
| अनेक
|[[Meningitis|मेंदुज्वर]]
|[[Lumbar puncture|कमरेचे पंक्चर]]
|[[Antibiotics|प्रतिजैविके]], [[antivirals|अँटीव्हायरल]], [[steroids|स्टेरॉइड्स]]
|{{No}}
|-
|''[[Neisseria meningitidis]]''
|[[Meningococcal disease|मेनिन्गोकोकल रोग]]
|
|प्राथमिक काळजीमध्ये उपचारांमध्ये सामान्यतः [[benzylpenicillin|बेन्झिलपेनिसिलिन]] इंट्रामस्क्युलर प्रशासन समाविष्ट असते. रुग्णालयात, IV ब्रॉड स्पेक्ट्रम तृतीय पिढीचे [[cephalosporins|सेफॅलोस्पोरिन]] सामान्यतः पसंतीची प्रतिजैविके असतात.
|{{yes|[[Meningococcal vaccine|होय]]}}
|-
| साधारणतः ''Metagonimus yokagawai''
|[[Metagonimiasis|मेटागोनिमियासिस]]
|[[feces|मलात]] दिसणाऱ्या अंड्यांद्वारे मेटागोनिमियासिसचे निदान केले जाते.
|[[Praziquantel|प्राझिक्वान्टेल]]
|{{No}}
|-
| [[Microsporidia|मायक्रोस्पोरिडिया]] फाइलम
|[[Microsporidiosis|मायक्रोस्पोरिडिओसिस]]
|PCR
|उपचारात [[Fumagillin|फुमागिलिन]] वापरले गेले आहे. आणखी एक औषध [[albendazole|ऍल्बेंडाझोल]] आहे.
|{{No}}
|-
| [[Molluscum contagiosum virus|मॉलस्कम कॉन्टेजिओसम व्हायरस]] (MCV)
|[[Molluscum contagiosum|मॉलस्कम कॉन्टेजिओसम]] (MC)
|दिसण्यावर आधारित
|[[Cimetidine|सिमेटिडाइन]], [[podophyllotoxin|पोडोफायलोटॉक्सिन]]
|{{No}}
|-
| [[Monkeypox virus|मंकीपॉक्स व्हायरस]]
|[[Mpox|एमपॉक्स]]
|विषाणू DNA साठी चाचणी
|सहायक, [[antivirals|अँटीव्हायरल]], [[vaccinia immune globulin|व्हॅक्सिनिया इम्यून ग्लोब्युलिन]]
|{{Yes}}
|-
| [[Mumps virus|गालगुंड व्हायरस]]
|[[Mumps|गालगुंड]]
|प्रतिपिंड चाचणी, विषाणू संस्कृती आणि रिव्हर्स ट्रान्सक्रिप्शन पॉलिमरेज चेन रिऍक्शन
|[[Supportive treatment|सहायक]]
|{{yes|[[Mumps vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Rickettsia typhi]]''
|[[Murine typhus|म्युरिन टायफस]] (स्थानिक टायफस)
|प्रारंभिक निदान नैदानिक संशयावर आधारित राहिले.
|सर्वात प्रभावी प्रतिजैविकांमध्ये [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]] आणि [[chloramphenicol|क्लोरॅम्फेनिकॉल]] समाविष्ट आहेत.
|{{No}}
|-
|''[[Mycoplasma pneumoniae]]''
|[[Mycoplasma pneumonia|मायकोप्लाझ्मा न्यूमोनिया]]
|छातीचा क्ष-किरण, छातीचा CT, रक्त चाचणी
|[[Erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Mycoplasma genitalium]]''
|[[Mycoplasma genitalium|मायकोप्लाझ्मा जेनिटॅलियम]] संक्रमण
|न्यूक्लिइक ऍसिड ऍम्प्लिफिकेशन चाचणी
|[[Azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]], [[moxifloxacin|मॉक्सिफ्लॉक्सासिन]]
|{{No}}
|-
| जीवाणू ([[actinomycosis|ऍक्टिनोमायसेटोमा]]) आणि बुरशी ([[Eumycetoma|युमायसेटोमा]]) च्या असंख्य प्रजाती
|[[Mycetoma|मायसेटोमा]]
|[[Ultrasound|अल्ट्रासाउंड]], [[fine needle aspiration|फाइन निडल ऍस्पिरेशन]]
|[[Antibiotics|प्रतिजैविके]] किंवा [[antifungal|बुरशीविरोधी]] औषधे
|{{No}}
|-
|[[Parasite|परजीवी]] [[Diptera|डिप्टेरस]] माशी अळ्या
|[[Myiasis|मायिआसिस]]
|तपासणी आणि सेरोलॉजिक चाचणी
|मध्यवर्ती पंक्टमवर पेट्रोलियम जेली
|{{No}}
|-
| बहुधा ''[[Chlamydia trachomatis]]'' आणि ''[[Neisseria gonorrhoeae]]''
|[[Neonatal conjunctivitis|नवजात नेत्रश्लेष्मलाशोथ]] (ऑप्थाल्मिया नियोनेटोरम)
|
|प्रतिजैविक मलम ([[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], किंवा क्वचितच [[silver nitrate|सिल्व्हर नायट्रेट]] किंवा [[Argyrol|आर्जायरोल]])
|{{No}}
|-
| [[Nipah virus|निपाह व्हायरस]]
|[[Nipah virus infection|निपाह व्हायरस संक्रमण]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[Norovirus|नोरोव्हायरस]]
|[[Norovirus|नोरोव्हायरस]]
|लक्षणांवर आधारित
|[[Supportive care|सहायक काळजी]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[PRNP]]
|(नवीन) व्हेरियंट क्रॉयट्झफेल्ड-जेकब रोग (vCJD, nvCJD)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Nocardia asteroides]]'' आणि इतर ''[[Nocardia]]'' प्रजाती
|[[Nocardiosis|नोकार्डिओसिस]]
|फुफ्फुसांचे विश्लेषण करण्यासाठी छातीचा क्ष-किरण, [[bronchoscopy|ब्रॉन्कोस्कोपी]], मेंदू/फुफ्फुस/त्वचा बायोप्सी किंवा [[sputum culture|थुंकी संस्कृती]].
|[[trimethoprim/sulfamethoxazole|ट्रायमेथोप्रिम/सल्फामेथॉक्साझोल]] किंवा [[Sulfonamide (medicine)|सल्फोनामाइड्सचे]] उच्च डोस
|{{No}}
|-
|''[[Onchocerca volvulus]]''
|[[Onchocerciasis|ऑन्कोसर्कियासिस]] (नदी अंधत्व)
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Opisthorchis viverrini]]'' आणि ''[[Opisthorchis felineus]]''
|[[Opisthorchiasis|ऑपिस्टॉर्कियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Paracoccidioides brasiliensis]]''
|[[Paracoccidioidomycosis|पॅराकोकिडिओइडोमायकोसिस]] (दक्षिण अमेरिकन ब्लास्टोमायकोसिस)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Paragonimus westermani]]'' आणि इतर ''[[Paragonimus]]'' प्रजाती
|[[Paragonimiasis|पॅरागोनिमियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Pasteurella]]'' प्रजाती
|[[Pasteurellosis|पेस्टुरेलोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Head louse|Pediculus humanus capitis]]''
|[[Pediculosis capitis|पेडिक्युलोसिस कॅपिटिस]] (डोक्यातील उवा)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Body louse|Pediculus humanus corporis]]''
|[[Pediculosis corporis|पेडिक्युलोसिस कॉर्पोरिस]] (शरीरातील उवा)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Crab louse|Pthirus pubis]]''
|[[Pediculosis pubis|पेडिक्युलोसिस प्युबिस]] (जघन उवा, खेकड्याच्या उवा)
|
|
|{{No}}
|-
| अनेक
|[[Pelvic inflammatory disease|श्रोणिदाह रोग]] (PID)
|लक्षणांवर आधारित, [[ultrasound|अल्ट्रासाउंड]], [[laparoscopic surgery|लॅपरोस्कोपिक शस्त्रक्रिया]]
|विशिष्ट पद्धतींमध्ये [[cefoxitin|सेफॉक्सिटिन]] किंवा [[cefotetan|सेफोटेटन]] आणि [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]] तसेच [[clindamycin|क्लिंडामायसिन]] आणि [[gentamicin|जेंटामायसिन]] समाविष्ट आहेत.
|{{No}}
|-
|''[[Bordetella pertussis]]''
|[[Pertussis|डांग्या खोकला]] (व्हूपिंग कफ)
|[[Nasopharyngeal swab|नासोफॅरेंजियल स्वॅब]]
|[[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[clarithromycin|क्लॅरिथ्रोमायसिन]] किंवा [[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]]
|{{yes|[[DPT vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Yersinia pestis]]''
|[[Plague (disease)|प्लेग]]
|लसिका ग्रंथी, रक्त, [[sputum|थुंकीत]] जीवाणू शोधणे
|[[Gentamicin|जेंटामायसिन]] आणि [[fluoroquinolone|फ्लुओरोक्विनोलोन]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Streptococcus pneumoniae]]''
|[[Pneumococcal infection|न्यूमोकोकल संक्रमण]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[cephalosporins|सेफॅलोस्पोरिन]] आणि फ्लुओरोक्विनोलोन जसे [[levofloxacin|लेव्होफ्लॉक्सासिन]] आणि [[moxifloxacin|मॉक्सिफ्लॉक्सासिन]]
|{{yes|[[Pneumococcal vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Pneumocystis jirovecii]]''
|[[Pneumocystis pneumonia|न्यूमोसिस्टिस न्यूमोनिया]] (PCP)
|[[chest X-ray|छातीचा क्ष-किरण]] आणि [[Arterial blood gas|धमनीतील ऑक्सिजन पातळी]]
|[[trimethoprim/sulfamethoxazole|ट्रायमेथोप्रिम/सल्फामेथॉक्साझोल]]
|{{No}}
|-
| अनेक
|[[Pneumonia|न्यूमोनिया]]
|लक्षणांवर आधारित, [[chest X-ray|छातीचा क्ष-किरण]]
|[[Antibiotic|प्रतिजैविके]], [[antiviral|अँटीव्हायरल]], [[oxygen therapy|ऑक्सिजन थेरपी]]
|{{No}}
|-
| [[Poliovirus|पोलिओव्हायरस]]
|[[Poliomyelitis|पोलिओमायलिटिस]]
|[[feces|मलात]] विषाणू किंवा रक्तात [[antibodies|प्रतिपिंड]] शोधणे
|[[supportive care|सहायक काळजी]]
|{{yes|[[Polio vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Prevotella]]'' प्रजाती
|''[[Prevotella]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|साधारणतः ''[[Naegleria fowleri]]''
|[[Primary amoebic meningoencephalitis|प्राथमिक अमीबिक मेनिन्गोएन्सेफलायटिस]] (PAM)
|फ्लॅजेलेशन चाचणी
|[[Miltefosine|मिल्टेफोसिन]], [[fluconazole|फ्ल्युकोनाझोल]], [[amphotericin B|ऍम्फोटेरिसिन बी]], [[posaconazole|पोसाकोनाझोल]], [[voriconazole|व्होरिकोनाझोल]], [[targeted temperature management|लक्षित तापमान व्यवस्थापन]]
|{{No}}
|-
| [[JC virus|जेसी व्हायरस]]
|[[Progressive multifocal leukoencephalopathy|प्रोग्रेसिव्ह मल्टीफोकल ल्युकोएन्सेफलोपॅथी]]
|[[Cerebrospinal fluid|पाठीच्या कण्याच्या द्रवात]] जेसी व्हायरस [[DNA|DNA]] शोधणे, मेंदूचा CT
|
|{{No}}
|-
|''[[Chlamydophila psittaci]]''
|[[Psittacosis|सिटॅकोसिस]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]] आणि [[chloramphenicol|क्लोरॅम्फेनिकॉल]]
|{{No}}
|-
|''[[Coxiella burnetii]]''
|[[Q fever|क्यू ताप]]
|सेरॉलॉजीवर आधारित
|[[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], [[chloramphenicol|क्लोरॅम्फेनिकॉल]], [[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]] आणि [[ofloxacin|ऑफ्लॉक्सासिन]]
|{{yes|होय}}
|-
| [[Rabies virus|रेबीज व्हायरस]]
|[[Rabies|रेबीज]]
|फ्लूरेसेंट प्रतिपिंड चाचणी (FAT)
|सहायक काळजी
|{{yes|[[Rabies vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Borrelia hermsii]]'', ''[[Borrelia recurrentis]]'' आणि इतर ''[[Borrelia]]'' प्रजाती
|[[Relapsing fever|पुनरावर्ती ताप]]
|रक्त स्मीअर
|[[Tetracycline|टेट्रासायक्लिन]]-वर्गातील प्रतिजैविके
|{{No}}
|-
| [[Respiratory syncytial virus|श्वसन संपेश्या विषाणू]] (RSV)
|[[Respiratory syncytial virus|श्वसन संपेश्या विषाणू]] संक्रमण
|विविध प्रयोगशाळा चाचण्या
|[[Respiratory syncytial virus vaccine|श्वसन संपेश्या विषाणू लस]]
|{{Yes}}
|-
|''[[Rhinosporidium seeberi]]''
|[[Rhinosporidiosis|राइनोस्पोरिडिओसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Rhinovirus|राइनोव्हायरस]]
|[[Rhinovirus|राइनोव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Rickettsia]]'' प्रजाती
|[[Rickettsia|रिकेट्सिया]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Rickettsia akari]]''
|[[Rickettsialpox|रिकेट्सियलपॉक्स]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Rift Valley fever|रिफ्ट व्हॅली ताप]] व्हायरस
|[[Rift Valley fever|रिफ्ट व्हॅली ताप]] (RVF)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Rickettsia rickettsii]]''
|[[Rocky Mountain spotted fever|रॉकी माउंटन स्पॉटेड ताप]] (RMSF)
|
|
|{{No}}
|-
| [[Rotavirus|रोटाव्हायरस]]
|[[Rotavirus|रोटाव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{yes|[[Rotavirus vaccine|होय]]}}
|-
| [[Rubella virus|रुबेला व्हायरस]]
|[[Rubella|रुबेला]]
|
|
|{{yes|[[Rubella vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Salmonella]]'' प्रजाती
|[[Salmonellosis|साल्मोनेलोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|[[SARS coronavirus|SARS कोरोनाव्हायरस]]
|[[Severe acute respiratory syndrome|गंभीर तीव्र श्वसन सिंड्रोम]] (SARS)
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Sarcoptes scabiei]]''
|[[Scabies|खरूज]]
|
|
|{{No}}
|-
|ग्रुप A ''[[Streptococcus]]'' प्रजाती
|[[Scarlet fever|स्कार्लेट ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Schistosoma]]'' प्रजाती
|[[Schistosomiasis|शिस्टोसोमियासिस]]
|
|[[Praziquantel|प्राझिक्वान्टेल]]
|{{partial|[[Schistosomiasis vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| अनेक
|[[Sepsis|सेप्सिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Shigella]]'' प्रजाती
|[[Shigellosis|शिगेलोसिस]] (बॅसिलरी डिसेंट्री)
|
|
|{{No}}
|-
|[[Varicella zoster virus|व्हेरिसेला झोस्टर व्हायरस (VZV)]]
|[[Shingles|नागीण]] (हर्पेस झोस्टर)
|
|
|{{yes|[[Shingles vaccine|होय]]}}
|-
|[[Variola major|व्हेरिओला मेजर]] किंवा Variola minor
|[[Smallpox|देवी]] (व्हेरिओला)
|
|
|{{yes|[[Smallpox vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Sporothrix schenckii]]''
|[[Sporotrichosis|स्पोरोट्रिकोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Staphylococcus]]'' प्रजाती
|[[Staphylococcal food poisoning|स्टॅफिलोकोकल अन्न विषबाधा]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Staphylococcus]]'' प्रजाती
|[[Staphylococcal infection|स्टॅफिलोकोकल संक्रमण]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Strongyloides stercoralis]]''
|[[Strongyloidiasis|स्ट्रॉन्जिलॉइडियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Measles virus|गोवर व्हायरस]]
|[[Subacute sclerosing panencephalitis|सबएक्यूट स्क्लेरोझिंग पॅनेन्सेफलायटिस]]
|
|
|{{yes|[[Measles vaccine|होय]]}}
|-
| |''[[Treponema pallidum]]''
|[[Bejel|बेजेल]], [[Syphilis|सिफिलीस]] आणि [[Yaws|याव्ज]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Taenia (flatworm)|Taenia]]'' प्रजाती
|[[Taeniasis|टेनियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Clostridium tetani]]''
|[[Tetanus|धनुर्वात]] (लॉकजॉ)
|
|
|{{yes|[[DPT vaccine|होय]]}}
|-
|[[Tick-borne encephalitis virus|टिक-जन्य एन्सेफलायटिस व्हायरस]] (TBEV)
|[[Tick-borne encephalitis|टिक-जन्य एन्सेफलायटिस]]
|
|
|{{yes|[[Tick-borne encephalitis vaccine|होय]]}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton]]'' प्रजाती
|[[Tinea barbae|टिनिया बार्बे]] (नाभाडाची खाज)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton tonsurans]]''
|[[Tinea capitis|टिनिया कॅपिटिस]] (टाळूचा दाद)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton]]'' प्रजाती
|[[Tinea corporis|टिनिया कॉर्पोरिस]] (शरीराचा दाद)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Epidermophyton floccosum]]'', ''[[Trichophyton rubrum]]'' आणि ''[[Trichophyton mentagrophytes]]''
|[[Tinea cruris|टिनिया क्रुरिस]] (जॉक इच)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Trichophyton rubrum]]''
|[[Tinea manum|टिनिया मॅनम]] (हाताचा दाद)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Hortaea werneckii]]''
|[[Tinea nigra|टिनिया निग्रा]]
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton]]'' प्रजाती
|[[Athlete's foot|टिनिया पेडिस]] (ऍथलीटचा पाय)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton]]'' प्रजाती
|[[Onychomycosis|टिनिया अंग्वियम]] (ऑन्यकोमायकोसिस)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Malassezia]]'' प्रजाती
|[[Tinea versicolor|टिनिया व्हर्सिकलर]] (पिटिरियासिस व्हर्सिकलर)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Staphylococcus aureus]]'' किंवा ''[[Streptococcus pyogenes]]''
|[[Toxic shock syndrome|टॉक्सिक शॉक सिंड्रोम]] (TSS)
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Toxocara canis]]'' किंवा ''[[Toxocara cati]]''
|[[Toxocariasis|टॉक्सोकेरियासिस]] (नेत्रीय लार्व्हा मायग्रान्स (OLM))
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Toxocara canis]]'' किंवा ''[[Toxocara cati]]''
|[[Toxocariasis|टॉक्सोकेरियासिस]] (व्हिसेरल लार्व्हा मायग्रान्स (VLM))
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Toxoplasma gondii]]''
|[[Toxoplasmosis|टॉक्सोप्लाझमोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Chlamydia trachomatis]]''
|[[Trachoma|ट्रॅकोमा]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Trichinella spiralis]]''
|[[Trichinosis|ट्रायकिनोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Trichomonas vaginalis]]''
|[[Trichomoniasis|ट्रायकोमोनियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Trichuris trichiura]]''
|[[Trichuriasis|ट्रायक्युरियासिस]] (व्हिपवर्म संक्रमण)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Mycobacterium tuberculosis]]''
|[[Tuberculosis|क्षयरोग]]
|
|
|{{yes|[[Bacillus Calmette-Guérin|होय]]}}
|-
|''[[Francisella tularensis]]''
|[[Tularemia|टुलेरेमिया]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Salmonella enterica subsp. enterica]], [[serovar|सेरोव्हार]] typhi''
|[[Typhoid fever|टायफॉइड ताप]]
|
|
|{{yes|[[Typhoid vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Rickettsia]]''
|[[Typhus fever|टायफस ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Ureaplasma urealyticum]]''
|''[[Ureaplasma urealyticum]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Coccidioides immitis]]'' किंवा ''[[Coccidioides posadasii]]''
|[[Valley fever|व्हॅली ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Venezuelan equine encephalitis virus|व्हेनेझुएलन इक्वाइन एन्सेफलायटिस व्हायरस]]
|[[Venezuelan equine encephalitis|व्हेनेझुएलन इक्वाइन एन्सेफलायटिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Guanarito virus|ग्वानारिटो व्हायरस]]
|[[Venezuelan hemorrhagic fever|व्हेनेझुएलन रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Vibrio vulnificus]]''
|[[Vibrio vulnificus|व्हिब्रिओ व्हल्निफिकस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Vibrio parahaemolyticus]]''
|[[Vibrio parahaemolyticus|व्हिब्रिओ पॅराहिमोलिटिकस]] आंत्रशोथ
|
|
|{{No}}
|-
| अनेक विषाणू
|[[Viral pneumonia|विषाणूजन्य न्यूमोनिया]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[West Nile virus|वेस्ट नाइल व्हायरस]]
|[[West Nile virus|वेस्ट नाइल ताप]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Trichosporon beigelii]]''
|[[White piedra|पांढरी पिएड्रा]] (टिनिया ब्लांका)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Yersinia pseudotuberculosis]]''
|''[[Yersinia pseudotuberculosis]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Yersinia enterocolitica]]''
|[[Yersiniosis|येर्सिनिओसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Yellow fever virus|पीत ज्वर व्हायरस]]
|[[Yellow fever|पीत ज्वर]]
|
|
|{{yes|[[Yellow fever vaccine|होय]]}}
|-
|[[Zeaspora|झिआस्पोरा]] बुरशी
|[[Zeaspora|झिआस्पोरा]]
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Zika virus|झिका व्हायरस]]''
|[[Zika fever|झिका ताप]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
| [[Mucorales]] ऑर्डर (म्युकोर्मायकोसिस) आणि [[Entomophthorales]] ऑर्डर (एंटोमोफ्थोरामायकोसिस)
|[[Zygomycosis|झायगोमायकोसिस]]
|
|
|{{No}}
|}

==हे सुद्धा पहा==
* [[Chronic diseases and cancers linked to infectious microbes|संसर्गजन्य सूक्ष्मजंतूंशी संबंधित जुनाट रोग आणि कर्करोग]]
* [[List of oncogenic bacteria|ऑन्कोजेनिक जीवाणूंची यादी]]
* {{annotated link|List of causes of death by rate|दराने मृत्यूच्या कारणांची यादी}}
* {{annotated link|List of human disease case fatality rates|मानवी रोगांच्या प्रकरण मृत्युदराची यादी}}
* {{annotated link|List of vaccine topics|लस विषयांची यादी}}

==संदर्भ==
{{reflist}}

[[वर्ग:संसर्गजन्य रोग|+]]
[[वर्ग:संसर्गजन्य रोग-संबंधित याद्या|*]]</text>
      <sha1>qf7exqvsriygj17wf4ayrggpcysgvdh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680171</id>
      <parentid>2680142</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T23:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jonathansammy</username>
        <id>17110</id>
      </contributor>
      <comment>copyedit</comment>
      <origin>2680171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83696" sha1="bea9jd5convc5aj9uou6hywenvk4apy" xml:space="preserve">ही [[संसर्गजन्य रोगांची]] नावानुसार मांडलेली यादी आहे, त्यासोबत त्यांना कारणीभूत [[संसर्गजन्य घटक]], उपलब्ध असल्यास [[लस]] आणि त्यांची सद्यःस्थिती दिलेली आहे. यातील काही रोग [[लसी]]द्वारे प्रतिबंध करण्यायोग्य रोग]] आहेत.

==यादी==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! संसर्गजन्य घटक ([[रोमन लिपी]]तील शास्त्रीय नाव)
! सामान्य नाव
! निदान
! उपचार
! लस
|- Teagan disease
|''[[Acinetobacter baumannii]]''
|''[[Acinetobacter]]'' संक्रमण
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|सहायक काळजी
|{{No}}
|-
| ''[[Actinomyces israelii]]'', ''[[Actinomyces gerencseriae]]'' आणि ''[[Propionibacterium propionicus]]''
|[[Actinomycosis|ऍक्टिनोमायकोसिस]]
|ऊतकशास्त्रीय निष्कर्ष
|[[Penicillin|पेनिसिलिन]], [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]] आणि [[Sulfonamide (medicine)|सल्फोनामाइड्स]]
|{{No}}
|-
|''[[Adenoviridae]]''
|[[ऍडेनोव्हायरस संक्रमण]] (‌Adenovirus infection|)
|[[Antigen|प्रतिजन]] शोध, [[polymerase chain reaction|पॉलिमरेज चेन रिऍक्शन]] परीक्षा, [[virus isolation|विषाणू एकांतीकरण]] आणि [[serology|सेरॉलॉजी]]
|बहुतेक संक्रमण सौम्य असतात आणि कोणत्याही उपचाराची किंवा केवळ लक्षणात्मक उपचाराची गरज नसते.
|{{partial|[[Adenovirus vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Trypanosoma brucei]]''(आफ्रिकन ट्रिपॅनोसोमियासिस)
|[[आफ्रिकन झोपेचा आजार]] (आफ्रिकन ट्रिपॅनोसोमियासिस)
|सूक्ष्मदर्शी परीक्षेद्वारे नमुन्यात ट्रिपॅनोसोम्सची ओळख
|''T. b. gambiense'' साठी तोंडावाटे [[Fexinidazole|फेक्सिनिडाझोल]] किंवा इंजेक्शनद्वारे [[pentamidine|पेंटामिडिन]]. ''T. b. rhodesiense'' साठी इंजेक्शनद्वारे [[Suramin|सुरामिन]] वापरले जाते.
|{{partial|[[Trypanosomiasis vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| HIV (मानवी इम्युनोडेफिशिएन्सी व्हायरस)]]
|[[एड्स]] (अधिग्रहित रोगप्रतिकारशक्ती कमतरता सिंड्रोम)]]
|प्रतिपिंड चाचणी, p24 प्रतिजन चाचणी, PCR
|उपचारात सामान्यतः एक [[नॉन-न्यूक्लिओसाइड रिव्हर्स ट्रान्सक्रिप्टेज इनहिबिटर]] (NNRTI) आणि दोन [[न्यूक्लिओसाइड ॲनालॉग रिव्हर्स ट्रान्सक्रिप्टेज इनहिबिटर]] (NRTIs) यांचा समावेश असतो
|{{partial|[[HIV vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Entamoeba histolytica]]''
|[[अमिबियासिस]]
|सूक्ष्मदर्शन
|लक्षणे असलेल्यांना अमीबाविरोधी ऊतक-सक्रिय औषध आणि लुमिनल सिस्टिसाइडल औषधाची आवश्यकता असते. लक्षणे नसलेल्यांना केवळ लुमिनल सिस्टिसाइडल औषध आवश्यक आहे.
|{{No}}
|-
|''[[Anaplasma]]'' प्रजाती
|[[ऍनाप्लाझमोसिस]]
|IgG साठी अप्रत्यक्ष इम्युनोफ्लूरेसेन्स प्रतिपिंड परीक्षा
|टेट्रासायक्लिन वर्गातील औषधे (यात [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], [[chlortetracycline|क्लोरटेट्रासायक्लिन]], [[oxytetracycline|ऑक्सीटेट्रासायक्लिन]], [[rolitetracycline|रोलीटेट्रासायक्लिन]], [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]] आणि [[minocycline|मिनोसायक्लिन]] समाविष्ट आहेत) आणि [[imidocarb|इमिडोकार्ब]]
|{{No}}
|-
|''[[Angiostrongylus]]''
|[[ऍन्जिओस्ट्रॉन्जिलियासिस]]
|कमरेचे पंक्चर, मेंदूचे इमेजिंग, सेरॉलॉजी
|ऍल्बेंडाझोल
|{{No}}
|-
|''[[Anisakis]]''
|[[ऍनिसाकियासिस]]
|गॅस्ट्रोस्कोपिक परीक्षा किंवा हिस्टोपॅथॉलॉजिक परीक्षा
|[[ऍल्बेंडाझोल]]
|{{No}}
|-
|''[[Bacillus anthracis]]''
|[[ऍन्थ्रॅक्स]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ, PCR
|मोठ्या प्रमाणात शिरेद्वारे आणि तोंडावाटे प्रतिजैविके जसे [[fluoroquinolone|फ्लुओरोक्विनोलोन्स]] ([[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]]), [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[vancomycin|व्हॅन्कोमायसिन]] किंवा [[penicillin|पेनिसिलिन]]
|{{yes|[[Anthrax vaccines|होय]]}}
|-
|''[[Arcanobacterium haemolyticum]]''
|[[Arcanobacterium haemolyticum infection|''Arcanobacterium haemolyticum'' संक्रमण]]
|मानवी रक्त [[आगार]] प्लेट्सवरजंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[एरिथ्रोमायसिन]] (प्रथम पसंतीचे औषध म्हणून प्रस्तावित), [[क्लिंडामायसिन]], [[जेंटामायसिन]] आणि [[सेफॅलोस्पोरिन]]
|{{No}}
|-
|[[Junin virus|जुनिन व्हायरस]]
|[[अर्जेंटाइन रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{Yes}}
|-
|''[[Ascaris lumbricoides]]''
|[[ऍस्केरियासिस]]
|[[मलमूत्र स्मीअर]]
|[[ऍल्बेंडाझोल]], [[मेबेंडाझोल]], [[लेव्हामिसोल]] आणि [[पायरान्टेल पामोएट]]
|{{No}}
|-
|''[[Aspergillus]]'' प्रजाती
|[[Aspergillosis|ऍस्परजिलोसिस]]
|[[Chest X-ray|छातीचा क्ष-किरण]] आणि CT, [[microscopy|सूक्ष्मदर्शन]] [[silver stain|सिल्व्हर स्टेनद्वारे]]
|[[Voriconazole|व्होरिकोनाझोल]] आणि शस्त्रक्रियात्मक [[debridement|डिब्रायडमेंट]]सह [[liposomal amphotericin B|लिपोसोमल ऍम्फोटेरिसिन बी]]
|{{No}}
|-
|[[Astrovirus|''Astroviridae'']] प्रजाती
|[[ऍस्ट्रोव्हायरस]] संक्रमण
|[[इलेक्ट्रॉन सूक्ष्मदर्शन]], एंझाइम-इम्युनोअसे ([[ELISA]]), [[इम्युनोफ्लूरेसेन्स]] आणि [[पॉलिमरेज चेन रिऍक्शन]]
|सहायक काळजी
|{{No}}
|-
|''[[Babesia]]'' प्रजाती
|[[बाबेसिओसिस]]
|[[Giemsa stain|गिम्सा-डागलेला]] [[Blood film|पातळ-फिल्म रक्त स्मीअर]]
|[[Atovaquone|अटोव्हाकोन]] आणि [[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]]. जीवघेण्या प्रकरणांमध्ये, [[exchange transfusion|एक्सचेंज ट्रान्सफ्यूजन]] केले जाते.
|{{No}}
|-
|''[[Bacillus cereus]]''
|''[[Bacillus cereus]]'' संक्रमण
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[Vancomycin|व्हॅन्कोमायसिन]]
|{{No}}
|-
|अनेक जीवाणू
|[[Bacterial meningitis|जीवाणूजन्य मेंदुज्वर]]
|[[Lumbar puncture|कमरेचे पंक्चर]] (मेंदूत गाठ असल्यास किंवा [[intracranial pressure|इंट्राक्रॅनियल दाब]] वाढलेला असल्यास विरोधित), CT किंवा MRI
|प्रतिजैविके
|{{No}}
|-
|अनेक जीवाणू
|[[Bacterial pneumonia|जीवाणूजन्य न्यूमोनिया]]
|थुंकी ग्राम स्टेन आणि जंतुंची कृत्रिम वाढ, छातीचे रेडिओग्राफी
|प्रतिजैविके
|{{No}}
|-
| [[List of bacterial vaginosis microbiota|जीवाणूजन्य योनिदाहाचे सूक्ष्मजंतू]]
|[[Bacterial vaginosis|जीवाणूजन्य योनिदाह]]
|[[Gram stain|ग्राम स्टेन]] आणि व्हिफ चाचणी
|[[Metronidazole|मेट्रोनिडाझोल]] किंवा [[clindamycin|क्लिंडामायसिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Bacteroides]]'' प्रजाती
|''[[Bacteroides]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Balantidium coli]]''
|[[Balantidiasis|बॅलान्टिडियासिस]]
|मल परीक्षा, किंवा कोलोनोस्कोपी किंवा सिग्मोइडोस्कोपी
|[[Tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], [[metronidazole|मेट्रोनिडाझोल]] किंवा [[iodoquinol|आयोडोक्विनॉल]]
|{{No}}
|-
|''[[Bartonella]]''
|[[Bartonellosis|बार्टोनेलोसिस]]
|[[microscopy|सूक्ष्मदर्शन]], [[serology|सेरॉलॉजी]] आणि [[Polymerase chain reaction|PCR]]
|प्रतिजैविके
|{{No}}
|-
|''[[Baylisascaris]]'' प्रजाती
|''[[Baylisascaris]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|[[BK virus|बीके व्हायरस]]
|[[BK virus|बीके व्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Piedraia hortae]]''
|[[Black piedra|काळी पिएड्रा]]
|स्टेन किंवा जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[pyrithione zinc|पायरिथिओन झिंक]], [[formaldehyde|फॉर्मल्डिहाइड]] आणि [[salicylic acid|सॅलिसिलिक ऍसिड]] सारखे ऍन्टीफंगल शाम्पू
|{{No}}
|-
|''[[Blastocystis]]'' प्रजाती
|[[Blastocystosis|ब्लास्टोसिस्टोसिस]]
|रासायनिकरित्या जतन केलेल्या मलाच्या नमुन्याची सूक्ष्मदर्शी परीक्षा
|कोणत्याही विशिष्ट उपचाराची परिणामकारकता सिद्ध करण्यासाठी वैज्ञानिक अभ्यासाचा अभाव
|{{No}}
|-
|''[[Blastomyces dermatitidis]]''
|[[Blastomycosis|ब्लास्टोमायकोसिस]]
|KOH तयारी, सायटोलॉजी किंवा हिस्टोलॉजी
|[[Itraconazole|इट्राकोनाझोल]] किंवा [[ketoconazole|केटोकोनाझोल]]
|{{No}}
|-
| [[Machupo virus|माचुपो व्हायरस]]
|[[Bolivian hemorrhagic fever|बोलिव्हियन रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Clostridium botulinum]]''; टीप: बोटुलिझम हे ''[[Clostridium botulinum]]'' चे संक्रमण नसून [[botulinum toxin|बोटुलिनम विष]] सेवनामुळे होते.
|[[Botulism|बोटुलिझम]] (आणि शिशु बोटुलिझम)
|[[Enzyme-linked immunosorbent assay|एंझाइम-लिंक्ड इम्युनोसॉर्बेंट परीक्षा]] (ELISAs), [[electrochemiluminescent|इलेक्ट्रोकेमीलुमिनेसेंट]] (ECL) चाचण्या
|बोटुलिझम [[antitoxin|अँटिटॉक्सिन]] आणि सहायक काळजी
|{{No}}
|-
| [[Sabiá virus|साबिया व्हायरस]]
|[[Brazilian hemorrhagic fever|ब्राझिलियन रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Brucella]]'' प्रजाती
|[[Brucellosis|ब्रुसेलोसिस]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[Tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], [[rifampicin|रिफॅम्पिसिन]] आणि [[aminoglycoside|अमिनोग्लायकोसाइड्स]] [[streptomycin|स्ट्रेप्टोमायसिन]] आणि [[gentamicin|जेंटामायसिन]]
|{{Yes}}
|-
|''[[Yersinia pestis]]''
|[[Bubonic plague|बुबोनिक प्लेग]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[Aminoglycoside|अमिनोग्लायकोसाइड्स]] जसे [[streptomycin|स्ट्रेप्टोमायसिन]] आणि [[gentamicin|जेंटामायसिन]], [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]] (विशेषतः [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]) आणि [[fluoroquinolone|फ्लुओरोक्विनोलोन]] [[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
| साधारणतः ''[[Burkholderia cepacia]]'' आणि इतर ''[[Burkholderia]]'' प्रजाती
|''[[Burkholderia]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Mycobacterium ulcerans]]''
|[[Buruli ulcer|बुरुली व्रण]]
|[[real-time PCR|रिअल-टाइम PCR]]
|सर्वाधिक वापरली जाणारी प्रतिजैविक पद्धत म्हणजे दिवसातून एकदा तोंडावाटे [[rifampicin|रिफॅम्पिसिन]] आणि दिवसातून दोनदा तोंडावाटे [[clarithromycin|क्लॅरिथ्रोमायसिन]].
|{{No}}
|-
|''[[Caliciviridae]]'' प्रजाती
|[[Caliciviridae|कॅलिसीव्हायरस]] संक्रमण ([[Norovirus|नोरोव्हायरस]] आणि [[Sapovirus|सॅपोव्हायरस]])
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Campylobacter]]'' प्रजाती
|[[Campylobacteriosis|कॅम्पिलोबॅक्टेरिओसिस]]
|मलाची जंतुंची कृत्रिम वाढ
|मुलांमध्ये [[Erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]] आणि प्रौढांमध्ये [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]] वापरता येते.
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Candida albicans]]'' आणि इतर ''[[Candida (genus)|Candida]]'' प्रजाती
|[[Candidiasis|कॅंडिडियासिस]] (मोनिलियासिस; थ्रश)
|तोंडाचा कॅंडिडियासिस: पांढरे पट्टे आणि जळजळ. योनि कॅंडिडियासिस: योनीत खाज किंवा वेदना, लैंगिक संभोगाच्या वेळी वेदना
|[[Antifungal medication|बुरशीविरोधी औषधे]]
|{{No}}
|-
| ''[[Capillaria philippinensis]]'' द्वारे आतड्याचा आजार, ''[[Capillaria hepatica]]'' द्वारे यकृताचा आजार आणि ''[[Capillaria aerophila]]'' द्वारे फुफ्फुसाचा आजार
|[[Capillariasis|कॅपिलेरियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Streptococcus mutans]]''
|[[Dental caries|दंत क्षय]]
|
|
|{{partial|[[Caries vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Bartonella bacilliformis]]''
|[[Carrion's disease|कॅरियॉनचा रोग]]
|[[Giemsa stain|गिम्सा स्टेनसह]] परिधीय रक्त स्मीअर, कोलंबिया रक्त आगार जंतुंची कृत्रिम वाढ, [[immunoblot|इम्युनोब्लॉट]], अप्रत्यक्ष [[immunofluorescence|इम्युनोफ्लूरेसेन्स]] आणि [[Polymerase chain reaction|PCR]]
|[[Fluoroquinolone|फ्लुओरोक्विनोलोन]] (जसे [[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]]) किंवा प्रौढांमध्ये [[chloramphenicol|क्लोरॅम्फेनिकॉल]] आणि मुलांमध्ये क्लोरॅम्फेनिकॉलसह [[beta-lactam|बीटा-लॅक्टम]]
|{{No}}
|-
|''[[Bartonella henselae]]''
|[[Cat-scratch disease|मांजरीच्या ओरखड्याचा आजार]]
|[[Polymerase chain reaction|पॉलिमरेज चेन रिऍक्शन]]
|[[Azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]]
|{{No}}
|-
| साधारणतः [[Group A streptococcal infection|ग्रुप A]] ''[[Streptococcus]]'' आणि ''[[Staphylococcus]]''
|[[Cellulitis|सेल्युलायटिस]]
|इतिहास आणि शारीरिक तपासणी
|पेनिसिलिनेज-प्रतिरोधक [[semisynthetic penicillin|अर्ध-कृत्रिम पेनिसिलिन]] किंवा प्रथम पिढीचे [[cephalosporin|सेफॅलोस्पोरिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Trypanosoma cruzi]]''
|[[Chagas disease|चागास रोग]] (अमेरिकन ट्रिपॅनोसोमियासिस)
|ताज्या [[Anticoagulant|अँटीकोआगुलंट]] रक्ताची किंवा त्याच्या [[buffy coat|बफी कोटची]] [[Microscope|सूक्ष्मदर्शी]] परीक्षा; किंवा [[Giemsa stain|गिम्सासह]] पातळ आणि जाड [[blood smear|रक्त स्मीअर]] तयार करून.
|[[Benznidazole|बेन्झनिडाझोल]] आणि [[nifurtimox|निफुर्टिमॉक्स]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Haemophilus ducreyi]]''
|[[Chancroid|चान्क्रॉइड]]
|नैदानिक निदान
|[[Centers for Disease Control and Prevention|CDC]] शिफारस: एकच तोंडावाटे डोस (१ ग्रॅम) [[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]], एकच IM डोस (२५० मि.ग्रॅ.) [[ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]], सात दिवसांसाठी दिवसातून तीन वेळा तोंडावाटे (५०० मि.ग्रॅ.) [[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], किंवा तीन दिवसांसाठी दिवसातून दोनदा तोंडावाटे (५०० मि.ग्रॅ.) [[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]].
|{{No}}
|-
|[[Varicella zoster virus|व्हेरिसेला झोस्टर व्हायरस (VZV)]]
|[[कांजिण्या]]
|कांजिण्यांचे निदान प्रामुख्याने चिन्हे आणि लक्षणांवर आधारित आहे, ज्यात सुरुवातीची विशिष्ट लक्षणे आणि नंतर वैशिष्ट्यपूर्ण [[rash|पुरळ]] दिसतात.
|[[Aciclovir|ऍसायक्लोव्हिर]]
|{{Yes|[[Varicella vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Alphavirus]]''
|[[चिकुनगुन्या]]
|[[Lymphocytopenia|कमी झालेली लिम्फोसाइट संख्या]] [[viremia|व्हायरेमिया]]शी सुसंगत. [[Serology|सेरोलॉजिकल]] निदानासाठी निश्चित प्रयोगशाळा निदान विषाणू एकांतीकरण, RT-PCR द्वारे केले जाऊ शकते.
|[[Therapy#Supportive therapy|सहायक काळजी]]
|{{Yes|[[Chikungunya vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Chlamydia trachomatis]]''
|[[क्लॅमिडीया]]
|[[Nucleic acid amplification test|न्यूक्लिइक ऍसिड ऍम्प्लिफिकेशन चाचण्या]] (NAAT), जसे [[polymerase chain reaction|PCR]], ट्रान्सक्रिप्शन मेडिएटेड ऍम्प्लिफिकेशन (TMA) आणि DNA [[strand displacement amplification|स्ट्रँड डिस्प्लेसमेंट ऍम्प्लिफिकेशन]] (SDA)
|[[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]], [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], लेव्होफ्लॉक्सासिन किंवा [[ofloxacin|ऑफ्लॉक्सासिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Chlamydophila pneumoniae]]''
|''[[Chlamydophila pneumoniae]]'' संक्रमण (तैवान तीव्र श्वसन घटक किंवा TWAR)
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Vibrio cholerae]]''
|[[Cholera|कॉलरा]]
|जलद [[dipstick|डिपस्टिक]] चाचणी उपलब्ध आहे.
|[[oral rehydration therapy|तोंडावाटे पुनर्जलन थेरपी]] (ORT)
|{{yes|[[Cholera vaccine|होय]]}}
|-
| साधारणतः ''[[Fonsecaea pedrosoi]]''
|[[Chromoblastomycosis|क्रोमोब्लास्टोमायकोसिस]]
|सूक्ष्मदर्शन (KOH स्क्रेपिंग्स)
|[[Itraconazole|इट्राकोनाझोल]], एक [[Antifungal medication|ऍन्टीफंगल]] [[azole|अझोल]], [[flucytosine|फ्ल्युसायटोसिन]]सह किंवा त्याशिवाय तोंडावाटे दिले जाते.
|{{No}}
|-
|''Batrachochytrium dendrabatidis''
|''[[Chytridiomycosis|कायट्रिडिओमायकोसिस]]''
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Clonorchis sinensis]]''
|[[Clonorchiasis|क्लोनॉर्चियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Clostridioides difficile (bacteria)|Clostridioides difficile]]''
|''[[Clostridioides difficile infection|Clostridioides difficile'' कोलायटिस]]''
|[[Colonoscopy|कोलोनोस्कोपी]] किंवा [[sigmoidoscopy|सिग्मोइडोस्कोपी]], सायटोटॉक्सिसिटी परीक्षा, विष ELISA
|तोंडावाटे [[Vancomycin|व्हॅन्कोमायसिन]] किंवा [[fidaxomicin|फिडॅक्सोमायसिन]]
|{{No}}
|-
| ''[[Coccidioides immitis]]'' आणि ''[[Coccidioides posadasii]]''
|[[Coccidioidomycosis|कोकिडिओइडोमायकोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|[[Coltivirus|कोलोरॅडो टिक फीव्हर व्हायरस]] (CTFV)
|[[Colorado tick fever|कोलोरॅडो टिक ताप]] (CTF)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः [[rhinovirus|राइनोव्हायरस]] आणि [[coronavirus|कोरोनाव्हायरस]]
|[[Common cold|सर्दी]] (तीव्र विषाणूजन्य राइनोफॅरेंजायटिस; तीव्र कोरिझा)
|लक्षणांवर आधारित
|सहायक काळजी
|{{No}}
|-
|[[Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2|SARS-CoV-2]]
|[[Coronavirus disease 2019|कोरोनाव्हायरस रोग २०१९]] (COVID-19)
|
|
|{{Yes|[[COVID-19 vaccine|होय]]}}
|-
|[[Coxsackie B virus|कॉक्ससॅकी बी व्हायरस]]
|[[Coxsackie B virus|कॉक्ससॅकी बी व्हायरस]] संक्रमण
|एंटेरोव्हायरस संक्रमणाचे निदान मुख्यतः [[serological|सेरोलॉजिकल]] चाचण्यांद्वारे जसे [[ELISA]] आणि पेशी संस्कृतीतून केले जाते.
|कॉक्ससॅकी बी गटाच्या विषाणूंसाठी कोणतेही सर्वमान्य उपचार नाहीत.
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
| [[PRNP]]
|[[Creutzfeldt–Jakob disease|क्रॉयट्झफेल्ड-जेकब रोग]] (CJD)
|
|
|{{No}}
|-
| क्रिमियन-काँगो रक्तस्त्रावी ताप विषाणू
|[[Crimean-Congo hemorrhagic fever|क्रिमियन-काँगो रक्तस्त्रावी ताप]] (CCHF)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Cryptococcus neoformans]]''
|[[Cryptococcosis|क्रिप्टोकोकोसिस]]
|[[cerebrospinal fluid|सेरेब्रोस्पायनल फ्लुइड]] (CSF) चे [[India ink|इंडिया इंक]] परीक्षण
|[[Intravenous|शिरेद्वारे]] [[Amphotericin B|ऍम्फोटेरिसिन बी]] आणि तोंडावाटे [[flucytosine|फ्ल्युसायटोसिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Cryptosporidium]]'' प्रजाती
|[[Cryptosporidiosis|क्रिप्टोस्पोरिडिओसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Ancylostoma braziliense]]''; अनेक इतर परजीवी
|[[Cutaneous larva migrans|त्वचीय लार्व्हा मायग्रान्स]] (CLM)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Cyclospora cayetanensis]]''
|[[Cyclosporiasis|सायक्लोस्पोरियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Taenia solium]]''
|[[Cysticercosis|सिस्टिसेर्कोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Cytomegalovirus]]''
|[[Cytomegalovirus|सायटोमेगॅलोव्हायरस]] संक्रमण
|रक्त आणि मूत्र चाचण्या, बायोप्सी
|सिडोफोव्हिर, फॉस्कार्नेट, गॅन्सिक्लोव्हिर, व्हॅल्गॅन्सिक्लोव्हिर
|{{partial|[[Cytomegalovirus vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|[[Dengue fever|डेंग्यू]] विषाणू (DEN-1, DEN-2, DEN-3 आणि DEN-4) – [[Flavivirus|''Flaviviruses'']]
|[[Dengue fever|डेंग्यू ताप]]
|नैदानिक निदान
|उपचार लक्षणांवर अवलंबून असतो.
|{{yes|[[Dengue vaccine|होय]]}}
|-
| [[Green algae|हिरव्या शेवाळ]] [[Desmodesmus]] armatus
|[[Desmodesmus]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Dientamoeba fragilis]]''
|[[Dientamoebiasis|डिएंटामोएबियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Corynebacterium diphtheriae]]''
|[[Diphtheria|डिफ्थेरिया]]
|प्रयोगशाळा निकष: ''C. diphtheriae''जंतुंची कृत्रिम वाढ एकांतीकरण; हिस्टोपॅथॉलॉजिक निदान. विषारी द्रव्याचे प्रात्यक्षिक: इन विव्हो चाचण्या (गिनी पिग इनोक्युलेशन); इन विट्रो चाचणी: एलेकचे जेल प्रेसिपिटेशन चाचणी, PCR, ELISA, ICA. नैदानिक निकष: घशाच्या मागील भागाला जाड, राखाडी स्यूडोमेम्ब्रेनसह URT आजार; कमी तापमान; घसा खवखवणे.
|[[Metronidazole|मेट्रोनिडाझोल]], [[Erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[Procaine penicillin G|प्रोकेन पेनिसिलिन जी]]
|{{yes|[[DPT vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Diphyllobothrium]]''
|[[Diphyllobothriasis|डिफायलोबोथ्रियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Dracunculus medinensis]]''
|[[Dracunculiasis|ड्रॅक्युनक्युलियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|[[Eastern equine encephalitis#Virus|पूर्व इक्वाइन एन्सेफलायटिस व्हायरस]]
|[[Eastern equine encephalitis|पूर्व इक्वाइन एन्सेफलायटिस]] (EEE)
|रक्त चाचण्या
|[[Corticosteroids|कॉर्टिकोस्टेरॉइड्स]], [[anticonvulsants|ऍन्टीकन्व्हल्सेंट्स]] आणि सहायक उपाय (लक्षणांवर उपचार)
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
| [[Ebola|इबोला]]व्हायरस (EBOV)
|[[Ebola|इबोला]] [[hemorrhagic fever|रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{yes|[[Ebola vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Echinococcus]]'' प्रजाती
|[[Echinococcosis|एकिनोकोकोसिस]]
|इमेजिंग, सेरॉलॉजी चाचणी
|रसायनोपचारासह गळूंचे शस्त्रक्रियात्मक काढणे
|{{No}}
|-
|''[[Ehrlichia]]'' प्रजाती
|[[Ehrlichiosis|एर्लिकिओसिस]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Enterobius vermicularis]]''
|[[Enterobiasis|एंटेरोबियासिस]] (पिनवर्म संक्रमण)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Enterococcus]]'' प्रजाती
|''[[Enterococcus]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|[[Enterovirus|एंटेरोव्हायरस]] प्रजाती
|[[Enterovirus|एंटेरोव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Rickettsia prowazekii]]''
|[[Epidemic typhus|महामारी टायफस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Parvovirus B19]]
|[[Erythema infectiosum|एरिथेमा इन्फेक्शिओसम]] (पाचवा रोग)
|
|
|{{No}}
|-
|[[Human herpesvirus 6|मानवी हर्पेसव्हायरस ६]] (HHV-6) आणि [[human herpesvirus 7|मानवी हर्पेसव्हायरस ७]] (HHV-7)
|[[Exanthem subitum|एक्झांथेमा सुबिटम]] (सहावा रोग)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Fasciola hepatica]]'' आणि ''[[Fasciola gigantica]]''
|[[Fasciolasis|फॅसिओलियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Fasciolopsis buski]]''
|[[Fasciolopsiasis|फॅसिओलॉप्सियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[PRNP]]
|[[Fatal familial insomnia|घातक कौटुंबिक निद्रानाश]] (FFI)
|
|
|{{No}}
|-
|[[Filarioidea]] [[Taxonomic rank|महाकुल]]
|[[Filariasis|फायलेरियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Clostridium perfringens]]''
|''[[Clostridium perfringens]]'' द्वारे [[Food poisoning|अन्न विषबाधा]]
|मल चाचणी
|सहायक काळजी
|{{No}}
|-
|अनेक
|[[Free-living amebic infection|मुक्त-जीवी अमीबिक संक्रमण]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Fusobacterium]]'' प्रजाती
|''[[Fusobacterium]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Clostridium perfringens]]''; इतर ''[[Clostridium]]'' प्रजाती
|[[Gas gangrene|गॅस गँगरीन]] (क्लॉस्ट्रिडियल मायोनेक्रोसिस)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Geotrichum candidum]]''
|[[Geotrichosis|जिओट्रिकोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[PRNP]]
|[[Gerstmann-Sträussler-Scheinker syndrome|गेर्स्टमान-स्ट्रोसलर-श्रेंकर सिंड्रोम]] (GSS)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Giardia lamblia]]''
|[[Giardiasis|जिआर्डियासिस]]
|मलातील जीवांच्या पृष्ठभागावरील प्रतिजनांचे शोध
|उपचार नेहमीच आवश्यक नसतो. औषधे आवश्यक असल्यास, [[metronidazole|मेट्रोनिडाझोल]], [[tinidazole|टिनिडाझोल]], [[secnidazole|सेक्निडाझोल]] किंवा [[ornidazole|ऑर्निडाझोल]] सारखे [[nitroimidazole|नायट्रोइमिडाझोल]] औषध वापरले जाते.
|{{No}}
|-
|''[[Burkholderia mallei]]''
|[[Glanders|ग्लँडर्स]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Gnathostoma]] spinigerum'' आणि ''Gnathostoma hispidum''
|[[Gnathostomiasis|ग्नॅथोस्टोमियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Neisseria gonorrhoeae]]''
|[[Gonorrhea|गोनोरिया]]
|[[Gram stain|ग्राम स्टेन]] आणि जंतुंची कृत्रिम वाढ
|इंजेक्शनद्वारे [[Ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]] आणि तोंडावाटे [[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Klebsiella granulomatis]]''
|[[Granuloma inguinale|ग्रॅन्युलोमा इंग्विनेल]] (डोनोव्हानोसिस)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Streptococcus pyogenes]]''
|[[Group A streptococcal infection|ग्रुप A स्ट्रेप्टोकोकल संक्रमण]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|पेनिसिलिन
|{{No}}
|-
|''[[Streptococcus agalactiae]]''
|[[Group B streptococcal infection|ग्रुप B स्ट्रेप्टोकोकल संक्रमण]]
|ग्राम स्टेन
|पेनिसिलिन आणि ऍम्पीसिलिन
|{{No}}
|-
|''[[Haemophilus influenzae]]''
|''[[Haemophilus influenzae]]'' संक्रमण
|ग्राम स्टेन
|गंभीर प्रकरणांमध्ये रक्तप्रवाहात [[cefotaxime|सेफोटॅक्सिम]] आणि [[ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]], कमी गंभीर प्रकरणांमध्ये [[ampicillin|ऍम्पीसिलिन]] आणि [[sulbactam|सल्बॅक्टम]], दुसऱ्या आणि तिसऱ्या पिढीचे [[cephalosporins|सेफॅलोस्पोरिन]] किंवा [[fluoroquinolones|फ्लुओरोक्विनोलोन्स]]
|{{yes|[[Hib vaccine|होय]]}}
|-
|[[Enterovirus|एंटेरोव्हायरस]], मुख्यतः [[Coxsackie A|कॉक्ससॅकी A]] [[virus|व्हायरस]] आणि [[EV-71|एंटेरोव्हायरस ७१]] (EV71)
|[[Hand, foot and mouth disease|हात, पाय आणि तोंडाचा रोग]] (HFMD)
|सादर होणाऱ्या चिन्हे आणि लक्षणांवरून सामान्यतः निदान केले जाऊ शकते. निदान अस्पष्ट असल्यास, घशातील स्वॅब किंवा मलाचा नमुना घेतला जाऊ शकतो.
|हात, पाय आणि तोंडाचा रोग एक विषाणूजन्य रोग असल्याने सामान्यतः औषधांची गरज नसते आणि तो स्वतःच बरा होतो.
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[Virus sin Nombre|सिन नॉम्ब्रे व्हायरस]]
|[[Hantavirus|हँटाव्हायरस]] पल्मोनरी सिंड्रोम (HPS)
|
|
|{{No}}
|-
| [[Heartland virus|हार्टलँड व्हायरस]]
|[[Heartland virus|हार्टलँड व्हायरस]] रोग
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Helicobacter pylori]]''
|''[[Helicobacter pylori]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| [[Escherichia coli]] O157:H7, O111 आणि O104:H4
|[[Hemolytic-uremic syndrome|हेमोलायटिक-युरेमिक सिंड्रोम]] (HUS)
|aHUS चे प्रारंभिक निदान अनेकदा प्रारंभिक, कॉम्प्लिमेंट-ट्रिगरिंग संक्रमणाच्या संदर्भात केले जाते.
|उपचारांमध्ये [[supportive care|सहायक काळजी]] आणि [[Kidney dialysis|डायलिसिस]], [[Corticosteroids|स्टेरॉइड्स]], [[blood transfusions|रक्त संक्रमण]] आणि [[plasmapheresis|प्लाझ्माफेरेसिस]] यांचा समावेश असू शकतो.
|{{No}}
|-
| [[Bunyaviridae]] प्रजाती
|[[Hemorrhagic fever with renal syndrome|मूत्रपिंड सिंड्रोमसह रक्तस्त्रावी ताप]] (HFRS)
|HFRS केवळ नैदानिक आधारावर निदान करणे कठीण असते आणि अनेकदा [[Serology|सेरोलॉजिकल]] पुरावे आवश्यक असतात.
|HFRS वर कोणताही उपाय नाही. उपचारांमध्ये मूत्रपिंड डायलिसिससह सहायक थेरपी समाविष्ट आहे.
|{{No}}
|-
| [[Hendra virus|हेंड्रा व्हायरस]]
|[[Hendra virus|हेंड्रा व्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| [[Hepatitis A virus|हिपॅटायटिस A व्हायरस]]
|[[Hepatitis A|हिपॅटायटिस A]]
|रक्त चाचण्या
|[[Supportive care|सहायक काळजी]], [[liver transplantation|यकृत प्रत्यारोपण]]
|{{yes|[[Hepatitis A vaccine|होय]]}}
|-
| [[Hepatitis B virus|हिपॅटायटिस B व्हायरस]]
|[[Hepatitis B|हिपॅटायटिस B]]
|रक्त चाचण्या
|[[Antiviral medication|अँटीव्हायरल औषधे]] ([[tenofovir|टेनोफोव्हिर]], [[interferon|इंटरफेरॉन]]), [[liver transplantation|यकृत प्रत्यारोपण]]
|{{yes|[[Hepatitis B vaccine|होय]]}}
|-
| [[Hepatitis C virus|हिपॅटायटिस C व्हायरस]]
|[[Hepatitis C|हिपॅटायटिस C]]
|[[antibodies|प्रतिपिंड]] किंवा विषाणू [[RNA|RNA]] साठी रक्त चाचणी
|अँटीव्हायरल ([[sofosbuvir|सोफॉस्बुव्हिर]], [[simeprevir|सिमेप्रेव्हिर]], इतर)
|{{partial|[[Hepatitis C vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| [[Hepatitis D Virus|हिपॅटायटिस D व्हायरस]]
|[[Hepatitis D|हिपॅटायटिस D]]
|इम्युनोग्लोबुलिन जी
|अँटीव्हायरल, पेगायलेटेड इंटरफेरॉन अल्फा
|{{No}}
|-
| [[Hepatitis E virus|हिपॅटायटिस E व्हायरस]]
|[[Hepatitis E|हिपॅटायटिस E]]
|हिपॅटायटिस E व्हायरस (HEV)
|विश्रांती, [[ribavirin|रिबाव्हिरिन]] (जुनाट असल्यास)
|{{yes|होय}}
|-
|[[Herpes simplex virus|हर्पेस सिम्प्लेक्स व्हायरस १ आणि २]] (HSV-1 आणि HSV-2)
|[[Herpes simplex|हर्पेस सिम्प्लेक्स]]
|लक्षणांवर आधारित, [[Polymerase chain reaction|PCR]], [[विषाणू संस्कृती]]
|[[Aciclovir|ऍसायक्लोव्हिर]], [[valaciclovir|व्हॅलेसायक्लोव्हिर]], [[paracetamol|पॅरासेटामॉल]] (अॅसेटामिनोफेन), स्थानिक लिडोकेन
|{{No}}
|-
|''[[Histoplasma capsulatum]]''
|[[Histoplasmosis|हिस्टोप्लाझमोसिस]]
|थुंकी ([[bronchoalveolar lavage|ब्रॉन्कोअल्व्होलर लॅव्हेजद्वारे]]), रक्त किंवा संक्रमित अवयवांपासून नमुने
|[[Immunocompetence|रोगप्रतिकारक्षम]] व्यक्तींमध्ये, हिस्टोप्लाझमोसिस उपचाराशिवाय बरा होतो. गंभीर रोगाच्या उपचारात प्रथम [[amphotericin B|ऍम्फोटेरिसिन बी]] आणि नंतर तोंडावाटे [[itraconazole|इट्राकोनाझोल]] समाविष्ट आहे.
|{{No}}
|-
|''[[Ancylostoma duodenale]]'' आणि ''[[Necator americanus]]''
|[[Hookworm|हुकवर्म]] संक्रमण
|
|
|{{partial|[[Hookworm vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| [[Human bocavirus|मानवी बोकाव्हायरस]] (HBoV)
|[[Human bocavirus|मानवी बोकाव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Ehrlichia ewingii]]''
|[[Human ewingii ehrlichiosis|मानवी इव्हिंगी एर्लिकिओसिस]]
|[[Polymerase chain reaction|PCR]] द्वारे निदान निश्चित केले जाऊ शकते. परिधीय रक्त स्मीअर मोरुला नावाच्या इंट्रासायटोप्लाझ्मिक समावेशांसाठी तपासले जाऊ शकते.
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Anaplasma phagocytophilum]]''
|[[Human granulocytic anaplasmosis|मानवी ग्रॅन्युलोसायटिक ऍनाप्लाझमोसिस]] (HGA)
|[[Polymerase chain reaction|PCR]]
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]
|{{No}}
|-
| [[Human metapneumovirus|मानवी मेटान्युमोव्हायरस]] (hMPV)
|[[Human metapneumovirus|मानवी मेटान्युमोव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Ehrlichia chaffeensis]]''
|[[Human monocytic ehrlichiosis|मानवी मोनोसायटिक एर्लिकिओसिस]]
|[[Polymerase chain reaction|PCR]]
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]
|{{No}}
|-
| [[human papillomavirus|मानवी पॅपिलोमाव्हायरस]]पैकी एक
|[[Human papillomavirus|मानवी पॅपिलोमाव्हायरस]] (HPV) संक्रमण
|
|
|{{yes|[[HPV vaccine|होय]]}}
|-
| [[Human parainfluenza virus|मानवी पॅराइन्फ्लुएंझा व्हायरस]] (HPIV)
|[[Human parainfluenza virus|मानवी पॅराइन्फ्लुएंझा व्हायरस]] संक्रमण [[Croup|क्रुप]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[Human T-lymphotropic virus 1|मानवी T-लिम्फोट्रॉपिक व्हायरस १]] (HTLV-1)
|[[Human T-lymphotropic virus 1|मानवी T-लिम्फोट्रॉपिक व्हायरस १]] संक्रमण
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Hymenolepis nana]]'' आणि [[Hymenolepis diminuta|Hymenolepis diminuta]]
|[[Hymenolepiasis|हायमेनोलेपियासिस]]
|अंडी आणि परजीवींसाठी मलाची तपासणी
|[[Praziquantel|प्राझिक्वान्टेल]], [[niclosamide|निक्लोसामाइड]]
|{{No}}
|-
| [[Epstein–Barr virus|एपस्टाइन-बार व्हायरस]] (EBV)
|[[Infectious mononucleosis|एपस्टाइन-बार व्हायरस संसर्गजन्य मोनोन्यूक्लिओसिस]] (मोनो)
|निदान पद्धतींमध्ये समाविष्ट आहेत: वय (१० ते ३० वर्षे); [[Medical history|वैद्यकीय इतिहास]]; [[Physical examination|शारीरिक तपासणी]]; [[heterophile antibody test|हेटेरोफाइल प्रतिपिंड चाचणी]]; [[Serology|सेरोलॉजिकल चाचण्या]].
|संसर्गजन्य मोनोन्यूक्लिओसिस सामान्यतः [[Self-limiting (biology)|स्व-मर्यादित]] असतो, म्हणून केवळ लक्षणात्मक किंवा सहायक उपचार वापरले जातात.
|{{partial|[[Epstein–Barr vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Orthomyxoviridae]] प्रजाती
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Influenza|इन्फ्लुएंझा]] (फ्लू)
| rowspan=&quot;2&quot; |विषाणू संस्कृती, प्रतिपिंड- आणि प्रतिजन-शोध चाचण्या आणि न्यूक्लिइक ऍसिड-आधारित चाचण्या.
| rowspan=&quot;2&quot; |सौम्य किंवा मध्यम आजाराच्या प्रकरणांमध्ये उपचार सहायक असतो आणि त्यात [[acetaminophen|एसेटामिनोफेन]] आणि [[ibuprofen|आयबुप्रोफेन]] सारखी ताप कमी करणारी औषधे, निर्जलीकरण टाळण्यासाठी पुरेसे द्रव सेवन आणि घरी विश्रांती यांचा समावेश आहे.
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|{{yes|[[Influenza vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Isospora belli]]''
|[[Isosporiasis|आयसोस्पोरियासिस]]
|मोठ्या वैशिष्ट्यपूर्ण आकाराच्या ऑओसिस्टचे सूक्ष्मदर्शी प्रात्यक्षिक हे निदानाचा आधार आहे.
|[[Trimethoprim-sulfamethoxazole|ट्रायमेथोप्रिम-सल्फामेथॉक्साझोल]]
|{{No}}
|-
|[[Japanese encephalitis virus|जपानी एन्सेफलायटिस व्हायरस]]
|[[Japanese encephalitis|जपानी एन्सेफलायटिस]]
|सीरम आणि/किंवा [[cerebrospinal fluid|सेरेब्रोस्पायनल फ्लुइड]] मध्ये JE व्हायरस-विशिष्ट IgM प्रतिपिंड शोधणाऱ्या उपलब्ध चाचण्या
|सहायक
|{{yes|[[Japanese encephalitis vaccine|होय]]}}
|-
| अज्ञात; पुरावे सूचित करतात की ते संसर्गजन्य आहे
|[[Kawasaki disease|कावासाकी रोग]]
|लक्षणांवर आधारित, [[Echocardiogram|हृदयाचे अल्ट्रासाउंड]]
|[[Aspirin|ऍस्पिरिन]], [[immunoglobulin|इम्युनोग्लोबुलिन]]
|{{No}}
|-
| अनेक
|[[Keratitis|केरायटिस]]
|
|संसर्गजन्य केरायटिसला सामान्यतः रोगकारक नष्ट करण्यासाठी तातडीच्या प्रतिजैविक, बुरशीविरोधी किंवा अँटीव्हायरल थेरपीची आवश्यकता असते.
|{{No}}
|-
|''[[Kingella kingae]]''
|''[[Kingella kingae]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|[[PRNP]]
|[[Kuru (disease)|कुरू]]
|शवपरीक्षा
|कोणताही उपाय नाही
|{{No}}
|-
|[[Lassa virus|लासा व्हायरस]]
|[[Lassa fever|लासा ताप]]
|प्रयोगशाळा चाचणी
|सहायक
|{{No}}
|-
|''[[Legionella pneumophila]]''
|[[Legionellosis|लेजिओनेलोसिस]] (लेजिओनेर्स रोग)
|मूत्रातील [[antigen test|प्रतिजन चाचणी]], [[sputum culture|थुंकी संस्कृती]]
|प्रभावी [[antibiotic|प्रतिजैविक]]ांमध्ये बहुतेक [[macrolide|मॅक्रोलाइड्स]], [[Tetracycline antibiotics|टेट्रासायक्लिन]], [[ketolide|केटोलाइड्स]] आणि [[Quinolone antibiotic|क्विनोलोन्स]] समाविष्ट आहेत.
|{{No}}
|-
|''[[Legionella pneumophila]]''
|[[Pontiac fever|पॉन्टियाक ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Leishmania]]'' प्रजाती
|[[Leishmaniasis|लेशमानियासिस]]
|[[amastigotes|अमास्टिगोट्स]] (लेशमान-डोनोव्हान बॉडीज) च्या प्रत्यक्ष दर्शनाद्वारे हेमॅटोलॉजी प्रयोगशाळा.
|भारत, दक्षिण अमेरिका आणि भूमध्यसागरातील व्हिसेरल लेशमानियासिससाठी, [[liposomal amphotericin B|लिपोसोमल ऍम्फोटेरिसिन बी]] शिफारसीय उपचार आहे.
|{{partial|[[Leishmaniasis vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Mycobacterium leprae]]'' आणि ''[[Mycobacterium lepromatosis]]''
|[[Leprosy|कुष्ठरोग]]
|ज्या देशांमध्ये लोक वारंवार संक्रमित होतात, एखाद्या व्यक्तीला कुष्ठरोग आहे असे मानले जाते जर त्यांना खालीलपैकी एक चिन्ह असेल: कुष्ठरोगाशी सुसंगत त्वचेचे घाव आणि निश्चित संवेदना हानी; किंवा सकारात्मक त्वचा स्मीअर.
|[[Rifampicin|रिफॅम्पिसिन]], [[dapsone|डॅप्सोन]], [[clofazimine|क्लोफाझिमिन]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Leptospira]]'' प्रजाती
|[[Leptospirosis|लेप्टोस्पायरोसिस]]
|जीवाणूविरूद्ध [[antibodies|प्रतिपिंड]] किंवा त्याच्या [[DNA|DNA]] साठी रक्त तपासणी
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[penicillin|पेनिसिलिन]], [[ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]]
|{{yes|[[Leptospirosis vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Listeria monocytogenes]]''
|[[Listeriosis|लिस्टेरिओसिस]]
|रक्त किंवा [[Cerebrospinal fluid|पाठीच्या कण्याचा द्रव]] यांची ऊती संवर्धन
|[[Ampicillin|ऍम्पीसिलिन]], [[gentamicin|जेंटामायसिन]]
|{{No}}
|-
|[[Loa loa|लोआ लोआ]]
|[[Loa loa filariasis|लोआयसिस]]
|रक्ताचे सूक्ष्मदर्शन (आदर्शतः दुपारी) [[Microfilaria|मायक्रोफायलेरेमिया]]साठी, समृद्धी तंत्र, PCR, ELISA
|[[Albendazole|ऍल्बेंडाझोल]], [[Ivermectin|आयव्हरमेक्टिन]], [[Diethylcarbamazine|डायएथिलकार्बामाझिन]]
|नाही
|-
|''[[Borrelia burgdorferi]]'', ''[[Borrelia garinii]]'' आणि ''[[Borrelia afzelii]]''
|[[Lyme disease|लाइम रोग]] (लाइम बोरेलिओसिस)
|लक्षणांवर आधारित, टिक एक्सपोजर, रक्त चाचण्या
|[[Doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[amoxicillin|अमॉक्सिसिलिन]], [[ceftriaxone|सेफ्ट्रायॲक्सोन]], [[cefuroxime|सेफुरॉक्सिम]]
|{{partial|[[Lyme disease vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
|''[[Wuchereria bancrofti]]'' आणि ''[[Brugia malayi]]''
|[[Lymphatic filariasis|लसीकावाहिनी फायलेरियासिस]] (एलिफंटियासिस)
|रक्ताची [[Microscopy|सूक्ष्मदर्शी परीक्षा]]
|[[ivermectin|आयव्हरमेक्टिन]] किंवा [[diethylcarbamazine|डायएथिलकार्बामाझिन]]सह [[Albendazole|ऍल्बेंडाझोल]]
|{{No}}
|-
|[[Lymphocytic choriomeningitis|लिम्फोसायटिक कोरिओमेनिंजायटिस व्हायरस]] (LCMV)
|[[Lymphocytic choriomeningitis|लिम्फोसायटिक कोरिओमेनिंजायटिस]]
|रक्त चाचणी
|लक्षणात्मक आणि सहायक
|{{No}}
|-
|''[[Plasmodium]]'' प्रजाती
|[[Malaria|मलेरिया]]
|रक्ताची तपासणी, [[Malaria antigen detection tests|प्रतिजन शोध चाचण्या]]
|[[Antimalarial medication|मलेरियाविरोधी औषधे]]
|{{yes|[[Malaria vaccine|होय]]}}
|-
|[[Marburg virus|मार्बर्ग व्हायरस]]
|[[Marburg virus|मार्बर्ग]] [[hemorrhagic fever|रक्तस्त्रावी ताप]] (MHF)
|रक्त चाचणी
|सहायक
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[Measles virus|गोवर व्हायरस]]
|[[Measles|गोवर]]
|गोवर विषाणूच्या संपर्कानंतर साधारणतः १० दिवसांनी [[fever|ताप]] आणि [[malaise|अस्वस्थता]], त्यानंतर [[cough|खोकला]], [[Rhinitis|नासिका प्रवाह]] आणि [[conjunctivitis|डोळ्यांची जळजळ]] वाढत जाते. कोप्लिकचे डाग दिसणे देखील निदानात्मक आहे.
|[[Supportive treatment|सहायक काळजी]]
|{{yes|[[Measles vaccine|होय]]}}
|-
| [[Middle East respiratory syndrome–related coronavirus|मध्य पूर्व श्वसन सिंड्रोम संबंधित कोरोनाव्हायरस]]
|[[Middle East respiratory syndrome|मध्य पूर्व श्वसन सिंड्रोम]] (MERS)
|[[Reverse transcription polymerase chain reaction|rRT-PCR चाचणी]]
|[[Symptomatic treatment|लक्षणात्मक]] आणि [[Supportive treatment|सहायक]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Burkholderia pseudomallei]]''
|[[Melioidosis|मेलिओइडोसिस]] (व्हिटमोरचा रोग)
|जंतुंची कृत्रिम वाढ माध्यमांमध्ये 
|[[Ceftazidime|सेफ्टाझिडीम]], [[meropenem|मेरोपेनम]], [[co-trimoxazole|को-ट्रायमॉक्साझोल]]
|{{No}}
|-
| अनेक
|[[Meningitis|मेंदुज्वर]]
|[[Lumbar puncture|कमरेचे पंक्चर]]
|[[Antibiotics|प्रतिजैविके]], [[antivirals|अँटीव्हायरल]], [[steroids|स्टेरॉइड्स]]
|{{No}}
|-
|''[[Neisseria meningitidis]]''
|[[Meningococcal disease|मेनिन्गोकोकल रोग]]
|
|प्राथमिक काळजीमध्ये उपचारांमध्ये सामान्यतः [[benzylpenicillin|बेन्झिलपेनिसिलिन]] इंट्रामस्क्युलर प्रशासन समाविष्ट असते. रुग्णालयात, IV ब्रॉड स्पेक्ट्रम तृतीय पिढीचे [[cephalosporins|सेफॅलोस्पोरिन]] सामान्यतः पसंतीची प्रतिजैविके असतात.
|{{yes|[[Meningococcal vaccine|होय]]}}
|-
| साधारणतः ''Metagonimus yokagawai''
|[[Metagonimiasis|मेटागोनिमियासिस]]
|[[feces|मलात]] दिसणाऱ्या अंड्यांद्वारे मेटागोनिमियासिसचे निदान केले जाते.
|[[Praziquantel|प्राझिक्वान्टेल]]
|{{No}}
|-
| [[Microsporidia|मायक्रोस्पोरिडिया]] फाइलम
|[[Microsporidiosis|मायक्रोस्पोरिडिओसिस]]
|PCR
|उपचारात [[Fumagillin|फुमागिलिन]] वापरले गेले आहे. आणखी एक औषध [[albendazole|ऍल्बेंडाझोल]] आहे.
|{{No}}
|-
| [[Molluscum contagiosum virus|मॉलस्कम कॉन्टेजिओसम व्हायरस]] (MCV)
|[[Molluscum contagiosum|मॉलस्कम कॉन्टेजिओसम]] (MC)
|दिसण्यावर आधारित
|[[Cimetidine|सिमेटिडाइन]], [[podophyllotoxin|पोडोफायलोटॉक्सिन]]
|{{No}}
|-
| [[Monkeypox virus|मंकीपॉक्स व्हायरस]]
|[[Mpox|एमपॉक्स]]
|विषाणू DNA साठी चाचणी
|सहायक, [[antivirals|अँटीव्हायरल]], [[vaccinia immune globulin|व्हॅक्सिनिया इम्यून ग्लोब्युलिन]]
|{{Yes}}
|-
| [[Mumps virus|गालगुंड व्हायरस]]
|[[Mumps|गालगुंड]]
|प्रतिपिंड चाचणी, विषाणू संस्कृती आणि रिव्हर्स ट्रान्सक्रिप्शन पॉलिमरेज चेन रिऍक्शन
|[[Supportive treatment|सहायक]]
|{{yes|[[Mumps vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Rickettsia typhi]]''
|[[Murine typhus|म्युरिन टायफस]] (स्थानिक टायफस)
|प्रारंभिक निदान नैदानिक संशयावर आधारित राहिले.
|सर्वात प्रभावी प्रतिजैविकांमध्ये [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]] आणि [[chloramphenicol|क्लोरॅम्फेनिकॉल]] समाविष्ट आहेत.
|{{No}}
|-
|''[[Mycoplasma pneumoniae]]''
|[[Mycoplasma pneumonia|मायकोप्लाझ्मा न्यूमोनिया]]
|छातीचा क्ष-किरण, छातीचा CT, रक्त चाचणी
|[[Erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]]
|{{No}}
|-
|''[[Mycoplasma genitalium]]''
|[[Mycoplasma genitalium|मायकोप्लाझ्मा जेनिटॅलियम]] संक्रमण
|न्यूक्लिइक ऍसिड ऍम्प्लिफिकेशन चाचणी
|[[Azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]], [[moxifloxacin|मॉक्सिफ्लॉक्सासिन]]
|{{No}}
|-
| जीवाणू ([[actinomycosis|ऍक्टिनोमायसेटोमा]]) आणि बुरशी ([[Eumycetoma|युमायसेटोमा]]) च्या असंख्य प्रजाती
|[[Mycetoma|मायसेटोमा]]
|[[Ultrasound|अल्ट्रासाउंड]], [[fine needle aspiration|फाइन निडल ऍस्पिरेशन]]
|[[Antibiotics|प्रतिजैविके]] किंवा [[antifungal|बुरशीविरोधी]] औषधे
|{{No}}
|-
|[[Parasite|परजीवी]] [[Diptera|डिप्टेरस]] माशी अळ्या
|[[Myiasis|मायिआसिस]]
|तपासणी आणि सेरोलॉजिक चाचणी
|मध्यवर्ती पंक्टमवर पेट्रोलियम जेली
|{{No}}
|-
| बहुधा ''[[Chlamydia trachomatis]]'' आणि ''[[Neisseria gonorrhoeae]]''
|[[Neonatal conjunctivitis|नवजात नेत्रश्लेष्मलाशोथ]] (ऑप्थाल्मिया नियोनेटोरम)
|
|प्रतिजैविक मलम ([[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], किंवा क्वचितच [[silver nitrate|सिल्व्हर नायट्रेट]] किंवा [[Argyrol|आर्जायरोल]])
|{{No}}
|-
| [[Nipah virus|निपाह व्हायरस]]
|[[Nipah virus infection|निपाह व्हायरस संक्रमण]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[Norovirus|नोरोव्हायरस]]
|[[Norovirus|नोरोव्हायरस]]
|लक्षणांवर आधारित
|[[Supportive care|सहायक काळजी]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|[[PRNP]]
|(नवीन) व्हेरियंट क्रॉयट्झफेल्ड-जेकब रोग (vCJD, nvCJD)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Nocardia asteroides]]'' आणि इतर ''[[Nocardia]]'' प्रजाती
|[[Nocardiosis|नोकार्डिओसिस]]
|फुफ्फुसांचे विश्लेषण करण्यासाठी छातीचा क्ष-किरण, [[bronchoscopy|ब्रॉन्कोस्कोपी]], मेंदू/फुफ्फुस/त्वचा बायोप्सी किंवा [[sputum culture|थुंकी संस्कृती]].
|[[trimethoprim/sulfamethoxazole|ट्रायमेथोप्रिम/सल्फामेथॉक्साझोल]] किंवा [[Sulfonamide (medicine)|सल्फोनामाइड्सचे]] उच्च डोस
|{{No}}
|-
|''[[Onchocerca volvulus]]''
|[[Onchocerciasis|ऑन्कोसर्कियासिस]] (नदी अंधत्व)
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Opisthorchis viverrini]]'' आणि ''[[Opisthorchis felineus]]''
|[[Opisthorchiasis|ऑपिस्टॉर्कियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Paracoccidioides brasiliensis]]''
|[[Paracoccidioidomycosis|पॅराकोकिडिओइडोमायकोसिस]] (दक्षिण अमेरिकन ब्लास्टोमायकोसिस)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Paragonimus westermani]]'' आणि इतर ''[[Paragonimus]]'' प्रजाती
|[[Paragonimiasis|पॅरागोनिमियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Pasteurella]]'' प्रजाती
|[[Pasteurellosis|पेस्टुरेलोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Head louse|Pediculus humanus capitis]]''
|[[Pediculosis capitis|पेडिक्युलोसिस कॅपिटिस]] (डोक्यातील उवा)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Body louse|Pediculus humanus corporis]]''
|[[Pediculosis corporis|पेडिक्युलोसिस कॉर्पोरिस]] (शरीरातील उवा)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Crab louse|Pthirus pubis]]''
|[[Pediculosis pubis|पेडिक्युलोसिस प्युबिस]] (जघन उवा, खेकड्याच्या उवा)
|
|
|{{No}}
|-
| अनेक
|[[Pelvic inflammatory disease|श्रोणिदाह रोग]] (PID)
|लक्षणांवर आधारित, [[ultrasound|अल्ट्रासाउंड]], [[laparoscopic surgery|लॅपरोस्कोपिक शस्त्रक्रिया]]
|विशिष्ट पद्धतींमध्ये [[cefoxitin|सेफॉक्सिटिन]] किंवा [[cefotetan|सेफोटेटन]] आणि [[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]] तसेच [[clindamycin|क्लिंडामायसिन]] आणि [[gentamicin|जेंटामायसिन]] समाविष्ट आहेत.
|{{No}}
|-
|''[[Bordetella pertussis]]''
|[[Pertussis|डांग्या खोकला]] (व्हूपिंग कफ)
|[[Nasopharyngeal swab|नासोफॅरेंजियल स्वॅब]]
|[[erythromycin|एरिथ्रोमायसिन]], [[clarithromycin|क्लॅरिथ्रोमायसिन]] किंवा [[azithromycin|अझिथ्रोमायसिन]]
|{{yes|[[DPT vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Yersinia pestis]]''
|[[Plague (disease)|प्लेग]]
|लसिका ग्रंथी, रक्त, [[sputum|थुंकीत]] जीवाणू शोधणे
|[[Gentamicin|जेंटामायसिन]] आणि [[fluoroquinolone|फ्लुओरोक्विनोलोन]]
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Streptococcus pneumoniae]]''
|[[Pneumococcal infection|न्यूमोकोकल संक्रमण]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[cephalosporins|सेफॅलोस्पोरिन]] आणि फ्लुओरोक्विनोलोन जसे [[levofloxacin|लेव्होफ्लॉक्सासिन]] आणि [[moxifloxacin|मॉक्सिफ्लॉक्सासिन]]
|{{yes|[[Pneumococcal vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Pneumocystis jirovecii]]''
|[[Pneumocystis pneumonia|न्यूमोसिस्टिस न्यूमोनिया]] (PCP)
|[[chest X-ray|छातीचा क्ष-किरण]] आणि [[Arterial blood gas|धमनीतील ऑक्सिजन पातळी]]
|[[trimethoprim/sulfamethoxazole|ट्रायमेथोप्रिम/सल्फामेथॉक्साझोल]]
|{{No}}
|-
| अनेक
|[[Pneumonia|न्यूमोनिया]]
|लक्षणांवर आधारित, [[chest X-ray|छातीचा क्ष-किरण]]
|[[Antibiotic|प्रतिजैविके]], [[antiviral|अँटीव्हायरल]], [[oxygen therapy|ऑक्सिजन थेरपी]]
|{{No}}
|-
| [[Poliovirus|पोलिओव्हायरस]]
|[[Poliomyelitis|पोलिओमायलिटिस]]
|[[feces|मलात]] विषाणू किंवा रक्तात [[antibodies|प्रतिपिंड]] शोधणे
|[[supportive care|सहायक काळजी]]
|{{yes|[[Polio vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Prevotella]]'' प्रजाती
|''[[Prevotella]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|साधारणतः ''[[Naegleria fowleri]]''
|[[Primary amoebic meningoencephalitis|प्राथमिक अमीबिक मेनिन्गोएन्सेफलायटिस]] (PAM)
|फ्लॅजेलेशन चाचणी
|[[Miltefosine|मिल्टेफोसिन]], [[fluconazole|फ्ल्युकोनाझोल]], [[amphotericin B|ऍम्फोटेरिसिन बी]], [[posaconazole|पोसाकोनाझोल]], [[voriconazole|व्होरिकोनाझोल]], [[targeted temperature management|लक्षित तापमान व्यवस्थापन]]
|{{No}}
|-
| [[JC virus|जेसी व्हायरस]]
|[[Progressive multifocal leukoencephalopathy|प्रोग्रेसिव्ह मल्टीफोकल ल्युकोएन्सेफलोपॅथी]]
|[[Cerebrospinal fluid|पाठीच्या कण्याच्या द्रवात]] जेसी व्हायरस [[DNA|DNA]] शोधणे, मेंदूचा CT
|
|{{No}}
|-
|''[[Chlamydophila psittaci]]''
|[[Psittacosis|सिटॅकोसिस]]
|जंतुंची कृत्रिम वाढ
|[[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]] आणि [[chloramphenicol|क्लोरॅम्फेनिकॉल]]
|{{No}}
|-
|''[[Coxiella burnetii]]''
|[[Q fever|क्यू ताप]]
|सेरॉलॉजीवर आधारित
|[[doxycycline|डॉक्सीसायक्लिन]], [[tetracycline|टेट्रासायक्लिन]], [[chloramphenicol|क्लोरॅम्फेनिकॉल]], [[ciprofloxacin|सिप्रोफ्लॉक्सासिन]] आणि [[ofloxacin|ऑफ्लॉक्सासिन]]
|{{yes|होय}}
|-
| [[Rabies virus|रेबीज व्हायरस]]
|[[Rabies|रेबीज]]
|फ्लूरेसेंट प्रतिपिंड चाचणी (FAT)
|सहायक काळजी
|{{yes|[[Rabies vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Borrelia hermsii]]'', ''[[Borrelia recurrentis]]'' आणि इतर ''[[Borrelia]]'' प्रजाती
|[[Relapsing fever|पुनरावर्ती ताप]]
|रक्त स्मीअर
|[[Tetracycline|टेट्रासायक्लिन]]-वर्गातील प्रतिजैविके
|{{No}}
|-
| [[Respiratory syncytial virus|श्वसन संपेश्या विषाणू]] (RSV)
|[[Respiratory syncytial virus|श्वसन संपेश्या विषाणू]] संक्रमण
|विविध प्रयोगशाळा चाचण्या
|[[Respiratory syncytial virus vaccine|श्वसन संपेश्या विषाणू लस]]
|{{Yes}}
|-
|''[[Rhinosporidium seeberi]]''
|[[Rhinosporidiosis|राइनोस्पोरिडिओसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Rhinovirus|राइनोव्हायरस]]
|[[Rhinovirus|राइनोव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Rickettsia]]'' प्रजाती
|[[Rickettsia|रिकेट्सिया]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Rickettsia akari]]''
|[[Rickettsialpox|रिकेट्सियलपॉक्स]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Rift Valley fever|रिफ्ट व्हॅली ताप]] व्हायरस
|[[Rift Valley fever|रिफ्ट व्हॅली ताप]] (RVF)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Rickettsia rickettsii]]''
|[[Rocky Mountain spotted fever|रॉकी माउंटन स्पॉटेड ताप]] (RMSF)
|
|
|{{No}}
|-
| [[Rotavirus|रोटाव्हायरस]]
|[[Rotavirus|रोटाव्हायरस]] संक्रमण
|
|
|{{yes|[[Rotavirus vaccine|होय]]}}
|-
| [[Rubella virus|रुबेला व्हायरस]]
|[[Rubella|रुबेला]]
|
|
|{{yes|[[Rubella vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Salmonella]]'' प्रजाती
|[[Salmonellosis|साल्मोनेलोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|[[SARS coronavirus|SARS कोरोनाव्हायरस]]
|[[Severe acute respiratory syndrome|गंभीर तीव्र श्वसन सिंड्रोम]] (SARS)
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Sarcoptes scabiei]]''
|[[Scabies|खरूज]]
|
|
|{{No}}
|-
|ग्रुप A ''[[Streptococcus]]'' प्रजाती
|[[Scarlet fever|स्कार्लेट ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Schistosoma]]'' प्रजाती
|[[Schistosomiasis|शिस्टोसोमियासिस]]
|
|[[Praziquantel|प्राझिक्वान्टेल]]
|{{partial|[[Schistosomiasis vaccine|संशोधनाधीन]]}}
|-
| अनेक
|[[Sepsis|सेप्सिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Shigella]]'' प्रजाती
|[[Shigellosis|शिगेलोसिस]] (बॅसिलरी डिसेंट्री)
|
|
|{{No}}
|-
|[[Varicella zoster virus|व्हेरिसेला झोस्टर व्हायरस (VZV)]]
|[[Shingles|नागीण]] (हर्पेस झोस्टर)
|
|
|{{yes|[[Shingles vaccine|होय]]}}
|-
|[[Variola major|व्हेरिओला मेजर]] किंवा Variola minor
|[[Smallpox|देवी]] (व्हेरिओला)
|
|
|{{yes|[[Smallpox vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Sporothrix schenckii]]''
|[[Sporotrichosis|स्पोरोट्रिकोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Staphylococcus]]'' प्रजाती
|[[Staphylococcal food poisoning|स्टॅफिलोकोकल अन्न विषबाधा]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Staphylococcus]]'' प्रजाती
|[[Staphylococcal infection|स्टॅफिलोकोकल संक्रमण]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Strongyloides stercoralis]]''
|[[Strongyloidiasis|स्ट्रॉन्जिलॉइडियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Measles virus|गोवर व्हायरस]]
|[[Subacute sclerosing panencephalitis|सबएक्यूट स्क्लेरोझिंग पॅनेन्सेफलायटिस]]
|
|
|{{yes|[[Measles vaccine|होय]]}}
|-
| |''[[Treponema pallidum]]''
|[[Bejel|बेजेल]], [[Syphilis|सिफिलीस]] आणि [[Yaws|याव्ज]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Taenia (flatworm)|Taenia]]'' प्रजाती
|[[Taeniasis|टेनियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Clostridium tetani]]''
|[[Tetanus|धनुर्वात]] (लॉकजॉ)
|
|
|{{yes|[[DPT vaccine|होय]]}}
|-
|[[Tick-borne encephalitis virus|टिक-जन्य एन्सेफलायटिस व्हायरस]] (TBEV)
|[[Tick-borne encephalitis|टिक-जन्य एन्सेफलायटिस]]
|
|
|{{yes|[[Tick-borne encephalitis vaccine|होय]]}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton]]'' प्रजाती
|[[Tinea barbae|टिनिया बार्बे]] (नाभाडाची खाज)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton tonsurans]]''
|[[Tinea capitis|टिनिया कॅपिटिस]] (टाळूचा दाद)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton]]'' प्रजाती
|[[Tinea corporis|टिनिया कॉर्पोरिस]] (शरीराचा दाद)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Epidermophyton floccosum]]'', ''[[Trichophyton rubrum]]'' आणि ''[[Trichophyton mentagrophytes]]''
|[[Tinea cruris|टिनिया क्रुरिस]] (जॉक इच)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Trichophyton rubrum]]''
|[[Tinea manum|टिनिया मॅनम]] (हाताचा दाद)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Hortaea werneckii]]''
|[[Tinea nigra|टिनिया निग्रा]]
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton]]'' प्रजाती
|[[Athlete's foot|टिनिया पेडिस]] (ऍथलीटचा पाय)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Trichophyton]]'' प्रजाती
|[[Onychomycosis|टिनिया अंग्वियम]] (ऑन्यकोमायकोसिस)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Malassezia]]'' प्रजाती
|[[Tinea versicolor|टिनिया व्हर्सिकलर]] (पिटिरियासिस व्हर्सिकलर)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Staphylococcus aureus]]'' किंवा ''[[Streptococcus pyogenes]]''
|[[Toxic shock syndrome|टॉक्सिक शॉक सिंड्रोम]] (TSS)
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Toxocara canis]]'' किंवा ''[[Toxocara cati]]''
|[[Toxocariasis|टॉक्सोकेरियासिस]] (नेत्रीय लार्व्हा मायग्रान्स (OLM))
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Toxocara canis]]'' किंवा ''[[Toxocara cati]]''
|[[Toxocariasis|टॉक्सोकेरियासिस]] (व्हिसेरल लार्व्हा मायग्रान्स (VLM))
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Toxoplasma gondii]]''
|[[Toxoplasmosis|टॉक्सोप्लाझमोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Chlamydia trachomatis]]''
|[[Trachoma|ट्रॅकोमा]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Trichinella spiralis]]''
|[[Trichinosis|ट्रायकिनोसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Trichomonas vaginalis]]''
|[[Trichomoniasis|ट्रायकोमोनियासिस]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Trichuris trichiura]]''
|[[Trichuriasis|ट्रायक्युरियासिस]] (व्हिपवर्म संक्रमण)
|
|
|{{No}}
|-
| साधारणतः ''[[Mycobacterium tuberculosis]]''
|[[क्षयरोग]]
|
|
|{{yes|[[Bacillus Calmette-Guérin|होय]]}}
|-
|''[[Francisella tularensis]]''
|[[Tularemia|टुलेरेमिया]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Salmonella enterica subsp. enterica]], [[serovar|सेरोव्हार]] typhi''
|[[टायफॉइड]] ताप]]
|
|
|{{yes|[[Typhoid vaccine|होय]]}}
|-
|''[[Rickettsia]]''
|[[टायफस ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Ureaplasma urealyticum]]''
|''[[Ureaplasma urealyticum]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Coccidioides immitis]]'' किंवा ''[[Coccidioides posadasii]]''
|[[व्हॅली ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Venezuelan equine encephalitis virus|व्हेनेझुएलन इक्वाइन एन्सेफलायटिस व्हायरस]]
|[[व्हेनेझुएलन इक्वाइन एन्सेफलायटिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Guanarito virus|ग्वानारिटो व्हायरस]]
|[[व्हेनेझुएलन रक्तस्त्रावी ताप]]
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Vibrio vulnificus]]''
|[[Vibrio vulnificus|व्हिब्रिओ व्हल्निफिकस]] संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Vibrio parahaemolyticus]]''
|[[Vibrio parahaemolyticus|व्हिब्रिओ पॅराहिमोलिटिकस]] आंत्रशोथ
|
|
|{{No}}
|-
| अनेक विषाणू
|[[Viral pneumonia|विषाणूजन्य न्यूमोनिया]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[West Nile virus|वेस्ट नाइल व्हायरस]]
|[[West Nile virus|वेस्ट नाइल ताप]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
|''[[Trichosporon beigelii]]''
|[[White piedra|पांढरी पिएड्रा]] (टिनिया ब्लांका)
|
|
|{{No}}
|-
|''[[Yersinia pseudotuberculosis]]''
|''[[Yersinia pseudotuberculosis]]'' संक्रमण
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Yersinia enterocolitica]]''
|[[Yersiniosis|येर्सिनिओसिस]]
|
|
|{{No}}
|-
| [[Yellow fever virus|पीत ज्वर व्हायरस]]
|[[Yellow fever|पीत ज्वर]]
|
|
|{{yes|[[Yellow fever vaccine|होय]]}}
|-
|[[Zeaspora|झिआस्पोरा]] बुरशी
|[[Zeaspora|झिआस्पोरा]]
|
|
|{{No}}
|-
| ''[[Zika virus|झिका व्हायरस]]''
|[[Zika fever|झिका ताप]]
|
|
|{{partial|संशोधनाधीन}}
|-
| [[Mucorales]] ऑर्डर (म्युकोर्मायकोसिस) आणि [[Entomophthorales]] ऑर्डर (एंटोमोफ्थोरामायकोसिस)
|[[Zygomycosis|झायगोमायकोसिस]]
|
|
|{{No}}
|}

==हे सुद्धा पहा==
* [[Chronic diseases and cancers linked to infectious microbes|संसर्गजन्य सूक्ष्मजंतूंशी संबंधित जुनाट रोग आणि कर्करोग]]
* [[List of oncogenic bacteria|ऑन्कोजेनिक जीवाणूंची यादी]]
* {{annotated link|List of causes of death by rate|दराने मृत्यूच्या कारणांची यादी}}
* {{annotated link|List of human disease case fatality rates|मानवी रोगांच्या प्रकरण मृत्युदराची यादी}}
* {{annotated link|List of vaccine topics|लस विषयांची यादी}}

==संदर्भ==
{{reflist}}

[[वर्ग:संसर्गजन्य रोग|+]]
[[वर्ग:संसर्गजन्य रोग-संबंधित याद्या|*]]</text>
      <sha1>bea9jd5convc5aj9uou6hywenvk4apy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मैलाचा दगड</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379209</id>
    <revision>
      <id>2680085</id>
      <parentid>2680043</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T14:54:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* दगडांचे रंग व त्यांचे सांकेतिक अर्थ */</comment>
      <origin>2680085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2472" sha1="ewt6eee9xpfhwf1a9ml06tdde6zqcdg" xml:space="preserve">रस्त्यांवरती जे मैलाचे दगड असतात त्यांच्या रंगांचे विशिष्ट अर्थ असतात. &lt;ref&gt;https://www.firstpost.com/lifestyle/milestone-colours-indian-roads-meaning-yellow-green-orange-14001137.html&lt;/ref&gt;
[[चित्र:Mile stone.jpg|इवलेसे|राज्य मार्गाचा संकेत देणारा हिरवा मैलाचा दगड]]
[[चित्र:Sardarpura Mile Stone.jpg|इवलेसे|ग्रामीण भागातील रस्त्याचा संकेत देणारा केशरी मैलाचा दगड]]

== दगडांचे रंग व त्यांचे सांकेतिक अर्थ (भारत) ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!क्र
!दगडाचा रंग
!अर्थ
!व्यवस्था कोणाकडे असते?
|-
|०१
|पिवळा
|राष्ट्रीय महामार्ग
|केंद्र शासन आणि भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण
|-
|०२
|हिरवा
|राज्य मार्ग
|राज्य शासन
|-
|०३
|केशरी
|ग्रामीण भागातील रस्ते
|प्रधानमंत्री ग्राम सडक योजना
|-
|०४
|काळा
|शहरांतर्गत रस्ते
|
|-
|०५
|निळा
|तालुकापातळीवरील रस्ते
|
|-
|०६
|पांढरा 
|स्थानिक रस्ते
|
|}

== दगडांवरील खुणा व त्यांचे सांकेतिक अर्थ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!क्र
!खुणेचा रंग
!अर्थ
|-
|०१
|लाल खूण
|रेल्वे मार्ग जवळून जात आहे.
|-
|०२
|निळी खूण
|जवळच विमानतळ आहे.
|-
|०३
|तपकिरी खूण
|जवळच बंदर आहे.
|-
|०४
|राखाडी खूण
|जवळ एखादा पूल किंवा तत्सम मोठे बांधकाम आहे.
|}

== अधिक माहिती ==
[[शून्य मैलाचा दगड (नागपूर)]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:रस्ते]]</text>
      <sha1>ewt6eee9xpfhwf1a9ml06tdde6zqcdg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680086</id>
      <parentid>2680085</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T14:54:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>/* दगडांवरील खुणा व त्यांचे सांकेतिक अर्थ */</comment>
      <origin>2680086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2487" sha1="iujvv3n70pjzfue7zvwtzosruhum4hp" xml:space="preserve">रस्त्यांवरती जे मैलाचे दगड असतात त्यांच्या रंगांचे विशिष्ट अर्थ असतात. &lt;ref&gt;https://www.firstpost.com/lifestyle/milestone-colours-indian-roads-meaning-yellow-green-orange-14001137.html&lt;/ref&gt;
[[चित्र:Mile stone.jpg|इवलेसे|राज्य मार्गाचा संकेत देणारा हिरवा मैलाचा दगड]]
[[चित्र:Sardarpura Mile Stone.jpg|इवलेसे|ग्रामीण भागातील रस्त्याचा संकेत देणारा केशरी मैलाचा दगड]]

== दगडांचे रंग व त्यांचे सांकेतिक अर्थ (भारत) ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!क्र
!दगडाचा रंग
!अर्थ
!व्यवस्था कोणाकडे असते?
|-
|०१
|पिवळा
|राष्ट्रीय महामार्ग
|केंद्र शासन आणि भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण
|-
|०२
|हिरवा
|राज्य मार्ग
|राज्य शासन
|-
|०३
|केशरी
|ग्रामीण भागातील रस्ते
|प्रधानमंत्री ग्राम सडक योजना
|-
|०४
|काळा
|शहरांतर्गत रस्ते
|
|-
|०५
|निळा
|तालुकापातळीवरील रस्ते
|
|-
|०६
|पांढरा 
|स्थानिक रस्ते
|
|}

== दगडांवरील खुणा व त्यांचे सांकेतिक अर्थ (भारत) ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!क्र
!खुणेचा रंग
!अर्थ
|-
|०१
|लाल खूण
|रेल्वे मार्ग जवळून जात आहे.
|-
|०२
|निळी खूण
|जवळच विमानतळ आहे.
|-
|०३
|तपकिरी खूण
|जवळच बंदर आहे.
|-
|०४
|राखाडी खूण
|जवळ एखादा पूल किंवा तत्सम मोठे बांधकाम आहे.
|}

== अधिक माहिती ==
[[शून्य मैलाचा दगड (नागपूर)]]

== संदर्भ ==

[[वर्ग:रस्ते]]</text>
      <sha1>iujvv3n70pjzfue7zvwtzosruhum4hp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>गंगा दशहरा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379210</id>
    <revision>
      <id>2680213</id>
      <parentid>2680072</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>आर्या जोशी</username>
        <id>65452</id>
      </contributor>
      <comment>संदर्भ जोडला</comment>
      <origin>2680213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5009" sha1="or2lt8ool7s49k0pytq59s3sucipoqb" xml:space="preserve">[[File:Ganga Dashara Festival, 2005 at Har ki Pauri, Haridwar.jpg|thumb|हरिद्वार येथील उत्सव]]
गंगा दशहरा किंवा गंगा अवतरण  हा एक उत्सव आहे .&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/Fasts_and_Festivals_of_India/z4gzFFLdBoYC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=ganga+dussehra&amp;pg=PA28&amp;printsec=frontcover|title=Fasts and Festivals of India|last=Verma|first=Manish|date=2013|publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd.|isbn=978-81-7182-076-4|language=en}}&lt;/ref&gt;  या दिवशी गंगा नदीचे स्वर्गातून पृथ्वीवर  अवतरण आले अशी धारणा प्रचलित आहे . ज्येष्ठ शुक्ल दशमी या दिवशी हा सोहळा संपन्न होतो . एकूण १ ०  दिवस चालू असणारा हा सोहळा आहे .&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aajtak.in/religion/festivals/story/ganga-dussehra-05-june-2025-know-the-mythological-importance-and-story-of-this-holy-river-sslbs-dskc-2256315-2025-06-05|title=गंगा दशहरा आज, जानें इस पवित्र नदी का पौराणिक महत्व और कथा|date=2025-06-05|website=AajTak|language=hi|access-date=2026-04-21}}&lt;/ref&gt;
राजा भगीरथ यांच्या प्रयत्नातून गंगा पृथ्वीवर अवतीर्ण झाली अशी कथा प्रचलित आहे . तिला भगवान शंकराने आपल्या मस्तकावर धारण केले अशी श्रद्धा आहे .&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/Bh%C4%81rat%C4%ABya_sa%E1%B9%83skr%CC%A5ti_ko%C5%9Ba/d92SwnSp04gC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE+%E0%A4%A6%E0%A4%B6%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;pg=PA262&amp;printsec=frontcover|title=Bhāratīya saṃskr̥ti kośa|last=Parvatīya|first=Līlādhara Śarmā|date=1995|publisher=Rajpal &amp; Sons|isbn=978-81-7028-167-2|language=hi}}&lt;/ref&gt;
==स्वरूप==
भारत देशातील [[उत्तर प्रदेश]] , [[उत्तराखंड]] ,[[बिहार]] , [[पश्चिम बंगाल]] , [[हरिद्वार]] ,[[वाराणसी]] ,[[ऋषिकेश|ऋषीकेश]] , [[पाटणा]] या ठिकाणी हा उत्सव विशेषरूपाने साजरा केला जातो . गंगा नदीमध्ये स्नान करणे पुण्यकारक मानले जाते .&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3_2078_%E0%A4%B5%E0%A4%BF_%E0%A4%B8%E0%A4%82/vGpvEAAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE+%E0%A4%A6%E0%A4%B6%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;pg=PA85&amp;printsec=frontcover|title=धर्मायण, 2078 वि.सं. भाग-1, अंक 105-108|last=Jha|first=Bhavanath|publisher=Mahavir Mandir, Patna|language=hi}}&lt;/ref&gt; संध्याकाळी  गंगा नदीच्या घाटावर आरतीचे आयोजन केले जाते ज्याला भाविक उपस्थित असतात . देवतेच्या भोवती प्रदक्षिणा क्रमाने दिवे लावले जातात . गंगा नदीत दिवे सोडले जातात आणि नदीची पूजा केली जाते .
अवध  प्रांतात या दिवशी सेवा पुरविणाऱ्या श्रमजीवी सेवकांचा सुट्टीचा दिवस असतो .  त्या दिवशी त्यांचा विशेष आदर सत्कार त्यांच्या मालकाकडून केला जातो .दहा ब्राह्मणांना दान दिले जाते आणि टरबूज इत्यादी फळे दिली जातात .&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/Awadh_Ke_Pramukh_Vrat_Parva_Tyohar_Evam/lZQ9EQAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE+%E0%A4%A6%E0%A4%B6%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;pg=PT85&amp;printsec=frontcover|title=Awadh Ke Pramukh Vrat-Parva-Tyohar Evam Riti-Rivaj|last=Singh|first=Dr Vidya Vindu|publisher=Lokbharti Prakashan|isbn=978-81-19133-08-6|language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
[[वर्ग:सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:गंगा नदी]]</text>
      <sha1>or2lt8ool7s49k0pytq59s3sucipoqb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680214</id>
      <parentid>2680213</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>आर्या जोशी</username>
        <id>65452</id>
      </contributor>
      <comment>/* स्वरूप */ संदर्भ जोडला</comment>
      <origin>2680214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5448" sha1="oup8dmjxhekmpqmsk82rgrobey9xtzv" xml:space="preserve">[[File:Ganga Dashara Festival, 2005 at Har ki Pauri, Haridwar.jpg|thumb|हरिद्वार येथील उत्सव]]
गंगा दशहरा किंवा गंगा अवतरण  हा एक उत्सव आहे .&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/Fasts_and_Festivals_of_India/z4gzFFLdBoYC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=ganga+dussehra&amp;pg=PA28&amp;printsec=frontcover|title=Fasts and Festivals of India|last=Verma|first=Manish|date=2013|publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd.|isbn=978-81-7182-076-4|language=en}}&lt;/ref&gt;  या दिवशी गंगा नदीचे स्वर्गातून पृथ्वीवर  अवतरण आले अशी धारणा प्रचलित आहे . ज्येष्ठ शुक्ल दशमी या दिवशी हा सोहळा संपन्न होतो . एकूण १ ०  दिवस चालू असणारा हा सोहळा आहे .&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aajtak.in/religion/festivals/story/ganga-dussehra-05-june-2025-know-the-mythological-importance-and-story-of-this-holy-river-sslbs-dskc-2256315-2025-06-05|title=गंगा दशहरा आज, जानें इस पवित्र नदी का पौराणिक महत्व और कथा|date=2025-06-05|website=AajTak|language=hi|access-date=2026-04-21}}&lt;/ref&gt;
राजा भगीरथ यांच्या प्रयत्नातून गंगा पृथ्वीवर अवतीर्ण झाली अशी कथा प्रचलित आहे . तिला भगवान शंकराने आपल्या मस्तकावर धारण केले अशी श्रद्धा आहे .&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/Bh%C4%81rat%C4%ABya_sa%E1%B9%83skr%CC%A5ti_ko%C5%9Ba/d92SwnSp04gC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE+%E0%A4%A6%E0%A4%B6%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;pg=PA262&amp;printsec=frontcover|title=Bhāratīya saṃskr̥ti kośa|last=Parvatīya|first=Līlādhara Śarmā|date=1995|publisher=Rajpal &amp; Sons|isbn=978-81-7028-167-2|language=hi}}&lt;/ref&gt;
==स्वरूप==
भारत देशातील [[उत्तर प्रदेश]] , [[उत्तराखंड]] ,[[बिहार]] , [[पश्चिम बंगाल]] , [[हरिद्वार]] ,[[वाराणसी]] ,[[ऋषिकेश|ऋषीकेश]] , [[पाटणा]] या ठिकाणी हा उत्सव विशेषरूपाने साजरा केला जातो .&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/Religious_Celebrations/Pk7eEAAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=ganga+dussehra&amp;pg=PA328&amp;printsec=frontcover|title=Religious Celebrations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations [2 volumes]|last=Publishing|first=Bloomsbury|date=2011-09-13|publisher=Bloomsbury Publishing USA|isbn=978-1-59884-206-7|language=en}}&lt;/ref&gt; गंगा नदीमध्ये स्नान करणे पुण्यकारक मानले जाते .&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3_2078_%E0%A4%B5%E0%A4%BF_%E0%A4%B8%E0%A4%82/vGpvEAAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE+%E0%A4%A6%E0%A4%B6%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;pg=PA85&amp;printsec=frontcover|title=धर्मायण, 2078 वि.सं. भाग-1, अंक 105-108|last=Jha|first=Bhavanath|publisher=Mahavir Mandir, Patna|language=hi}}&lt;/ref&gt; संध्याकाळी  गंगा नदीच्या घाटावर आरतीचे आयोजन केले जाते ज्याला भाविक उपस्थित असतात . देवतेच्या भोवती प्रदक्षिणा क्रमाने दिवे लावले जातात . गंगा नदीत दिवे सोडले जातात आणि नदीची पूजा केली जाते .
अवध  प्रांतात या दिवशी सेवा पुरविणाऱ्या श्रमजीवी सेवकांचा सुट्टीचा दिवस असतो .  त्या दिवशी त्यांचा विशेष आदर सत्कार त्यांच्या मालकाकडून केला जातो .दहा ब्राह्मणांना दान दिले जाते आणि टरबूज इत्यादी फळे दिली जातात .&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/Awadh_Ke_Pramukh_Vrat_Parva_Tyohar_Evam/lZQ9EQAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE+%E0%A4%A6%E0%A4%B6%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;pg=PT85&amp;printsec=frontcover|title=Awadh Ke Pramukh Vrat-Parva-Tyohar Evam Riti-Rivaj|last=Singh|first=Dr Vidya Vindu|publisher=Lokbharti Prakashan|isbn=978-81-19133-08-6|language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
[[वर्ग:सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:गंगा नदी]]</text>
      <sha1>oup8dmjxhekmpqmsk82rgrobey9xtzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>तेतियाना याब्लोन्स्का</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379211</id>
    <revision>
      <id>2680087</id>
      <parentid>2680063</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T14:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>अभय नातू ने लेख [[टेटियाना याब्लोन्स्का]] वरुन [[तेतियाना याब्लोन्स्का]] ला हलविला: शुद्धलेखन</comment>
      <origin>2680063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9128" sha1="at0gpd0h56gh8ukmyzu3nbsdn4gsjb3" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
[[चित्र:1967_CPA_3588.jpg|इवलेसे|''कॉर्न (सॅकिंग ग्रेन)'', १९४९ मधील चित्र जे १९६७ च्या सोव्हिएत टपाल तिकिटावर आहे.]]
'''टेटियाना निलिव्हना याब्लोन्स्का''' (२४ फेब्रुवारी १९१७, [[स्मोलेन्स्क]]{{Spaced en dash}} १७ जून २००५, [[क्यीव]]) ही एक सोव्हिएत युक्रेनियन कलाकार होते.

== चरित्र ==
याब्लोन्स्का यांचा जन्म [[स्मोलेन्स्क]] येथे झाला. १९३५ पासून त्यांनी क्यीव स्टेट इन्स्टिट्यूट ऑफ आर्टमध्ये आधुनिकतावादी युक्रेनियन चित्रकार फेडिर क्रायचेव्स्की यांच्या मार्गदर्शनाखाली शिक्षण घेतले आणि पदवी प्राप्त केल्यानंतर आपल्या कला कारकिर्दीला सुरुवात केली. दुर्दैवाने, १९४१ मध्ये झालेल्या नाझी आक्रमणामुळे त्यांच्या कामात व्यत्यय आला. क्यीवच्या मुक्तीनंतर त्या लवकरच परतल्या.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=Art in The Soviet Union: Painting. Sculpture. Graphic Arts|last=Sopotskinsky|first=Oleg|publisher=Aurora Art Publishers|year=1978|location=Leningrad|pages=491|language=en}}&lt;/ref&gt; त्या १९४४-१९५२ आणि १९६६-१९७३ या काळात संस्थेत त्या कार्यरत होत्या.&lt;ref name=&quot;Zel&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CY%5CA%5CYablonskaTetiana.htm|title=Yablonska, Tetiana|last=Zelska-Darewych|first=Daria|date=2011|website=Internet Encyclopedia of Ukraine|publisher=Canadian Institute of Ukrainian Studies|access-date=12 March 2022}}&lt;/ref&gt;

याब्लोन्स्काया यांची ''कॉर्न (सॅकिंग ग्रेन)'' आणि ''इन द पार्क'' (दोन्ही १९४९), ''फेस्टिव्ह इव्हनिंग''  (१९६०), ''टुगेदर विथ फादर'' (१९६२), ''वेडिंग'' (१९६३), ''युथ आणि नेमलेस हाइट्स'' (दोन्ही १९६९), ''लाइफ गोज ऑन''  (१९७१), ''इव्हनिंग.'' ''ओल्ड फ्लॉरेन्स'' (१९७३) आणि इतर अनेक चित्रे सोव्हिएत कलेच्या वारशाचा भाग आहेत. १९४९ मध्ये, तिने 'सॅकिंग ग्रेन' नावाचे जवळजवळ चार मीटर लांबीचे एक मोठे कॅनव्हास चित्र पूर्ण केले, जे युद्धाचे ओझे मागे टाकलेल्या लाखो लोकांमध्ये असलेला आनंदी आत्मविश्वास आणि विजयी उत्साहाची भावना दर्शवते. सोनेरी धान्याचे ढिगारे, सामूहिक शेतकऱ्यांचे प्रफुल्लित आणि हसरे चेहरे, संपूर्ण दृश्यात पसरलेला सूर्यप्रकाश - यातून संपूर्ण देशाची मनःस्थिती टिपली गेली होती आणि युद्धोत्तर वर्षांतील सर्वसाधारण आशावाद व कामाचा उत्साह व्यक्त झाला होता.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=Татьяна Яблонская. Живопись. Рисунок|last=Короткевич|first=Евгений|publisher=Советский художник|location=М.|publication-date=1980|pages=109|language=ru|trans-title=Tatyana Yablonskaya. Paintings. Drawings}}&lt;/ref&gt; याब्लोन्स्कायाच्या कलेचे वैशिष्ट्य म्हणजे अभिव्यक्तीच्या नवनवीन माध्यमांचा सतत शोध. तिच्या शेवटच्या कलाकृतीतून असे दिसून येते की, तिच्या चित्रांमधील तात्विक प्रवृत्ती प्रकर्षाने समोर येते, तर दुसरीकडे तिची शैली अधिक संक्षिप्त आणि संयमित स्वरूप धारण करत एका विशिष्ट स्थित्यंतरातून जात आहे.

१९५१-५८ मध्ये त्या [[युक्रेनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य|युक्रेनियन सोव्हिएत समाजवादी प्रजासत्ताकाच्या]] (युक्रेनियन वेर्खोव्ना राडा, इंग्रजी सुप्रीम कौन्सिल) संसद सदस्य म्हणून निवडून आल्या, १९४४ मध्ये युक्रेनियन कलाकार संघाच्या सदस्य झाल्या, १९६३ मध्ये यूएसएसआर कलाकार संघाच्या मंडळाच्या सदस्य झाल्या,  आणि १९७५ मध्ये यूएसएसआरच्या कला अकादमीचे सदस्य झाल्या.&lt;ref name=&quot;Zel&quot;/&gt;

याब्लोन्स्का यांना १९८२ मध्ये 'यूएसएसआरच्या लोककलाकार' या मानद उपाधीने, १९९७ मध्ये 'वर्षातील कलाकार' ([[युनेस्को]]), आणि २००० मध्ये 'वर्षातील महिला' (Woman of Year) (''इंटरनॅशनल बायोग्राफी सेंटर'', [[केंब्रिज]]) या पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले. त्या यूएसएसआरच्या राज्य पुरस्काराच्या (स्टालिन पुरस्कार: १९४९, १९५१ आणि राज्य पुरस्कार: १९७९) आणि युक्रेनच्या शेवचेन्को राज्य पुरस्काराच्या (१९९८) विजेत्या होत्या. त्यांना ऑर्डर ऑफ द रेड बॅनर ऑफ लेबर (१९५१), ऑर्डर ऑफ फ्रेंडशिप ऑफ पीपल्स  (१९७७), ऑर्डर ''अवॉर्ड फॉर मेरिट्स'' (१९९७) आणि युक्रेनचा सर्वोच्च राज्य पुरस्कार - युक्रेनची नायिका (२००३) हे सन्मानदेखील मिळाले आहेत. तिच्या विद्यार्थ्यांमध्ये मिखाईल तुरोव्स्की यांचा समावेश आहे.

टेटियाना याब्लोन्स्का यांनी त्यांच्या आयुष्याच्या अगदी शेवटपर्यंत अत्यंत उत्पादकपणे काम केले. त्यांनी १७ जून २००५ रोजी क्यीवमध्ये त्यांच्या मृत्यूच्या दिवशीच त्यांचे शेवटचे पेस्टल एट्यूड रंगवले.&lt;ref name=&quot;Zel&quot;/&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म]]
[[वर्ग:युक्रेनी कलाकार]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>at0gpd0h56gh8ukmyzu3nbsdn4gsjb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Nsm789</title>
    <ns>3</ns>
    <id>379212</id>
    <revision>
      <id>2680075</id>
      <timestamp>2026-04-21T12:00:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2680075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="276" sha1="6enlshaze2lihmziy8gy1763fjsfk3q" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=Nsm789}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १७:३०, २१ एप्रिल २०२६ (IST)</text>
      <sha1>6enlshaze2lihmziy8gy1763fjsfk3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:भरत भवर</title>
    <ns>3</ns>
    <id>379213</id>
    <revision>
      <id>2680078</id>
      <timestamp>2026-04-21T12:46:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2680078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="k35w0cxrgyic0jk7ug0tuvmihpgp8yw" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=भरत भवर}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १८:१६, २१ एप्रिल २०२६ (IST)</text>
      <sha1>k35w0cxrgyic0jk7ug0tuvmihpgp8yw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>टेटियाना याब्लोन्स्का</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379214</id>
    <redirect title="तेतियाना याब्लोन्स्का" />
    <revision>
      <id>2680088</id>
      <timestamp>2026-04-21T14:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>अभय नातू ने लेख [[टेटियाना याब्लोन्स्का]] वरुन [[तेतियाना याब्लोन्स्का]] ला हलविला: शुद्धलेखन</comment>
      <origin>2680088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="bfw0uq3cubeiywwq3atd79r3x04493p" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[तेतियाना याब्लोन्स्का]]</text>
      <sha1>bfw0uq3cubeiywwq3atd79r3x04493p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>तेतियाना निलिव्ह्ना याब्लोन्स्का</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379215</id>
    <redirect title="तेतियाना याब्लोन्स्का" />
    <revision>
      <id>2680089</id>
      <timestamp>2026-04-21T14:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>पूर्ण नाव</comment>
      <origin>2680089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="bfw0uq3cubeiywwq3atd79r3x04493p" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[तेतियाना याब्लोन्स्का]]</text>
      <sha1>bfw0uq3cubeiywwq3atd79r3x04493p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chikhloli railway station</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379216</id>
    <redirect title="चिखलोली रेल्वे स्थानक" />
    <revision>
      <id>2680091</id>
      <timestamp>2026-04-21T15:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ata majhi satakli</username>
        <id>69438</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1350370250|Chikhloli railway station]]&quot; पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले</comment>
      <origin>2680091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3689" sha1="crg823d1ybm08uq6gzdzmeygtgcq4qa" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट रेल्वे स्थानक|name=Chikhloli Railway Station|address=|native_name=चिखलोली रेल्वे स्थानक|native_name_lang=mr|style=Indian Railways|image=|country=|coordinates=|elevation=|type=[[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] [[Indian Railways]] and [[Mumbai Suburban Railway]] station|owned=[[Ministry of Railways (India)|Ministry of Railways]], [[Indian Railways]]|operator=|line=[[Central Line (Mumbai Suburban Railway)|Central Line]]|platform=|tracks=|फलाट=|connections=|structure=At-grade|depth=|levels=|parking=|bicycle=|code=CHLI|zone=[[Central Railways]]|opened=|closed=|rebuilt=|electrified=|former=|mpassengers=|passengers=|pass_system=|pass_year=|pass_percent=|services=|cta_header=|route_map={{MSR Central line}}|map_state=collapsed}}

'''चिखलोली रेल्वे स्थानक''' (स्थानक कोड: '''CHLI''') हे मुंबई उपनगरी रेल्वेच्या मध्य (सेंट्रल) मार्गावरील एक आगामी रेल्वे स्थानक आहे. हे अंबरनाथ रेल्वे स्टेशन आणि बदलापूर रेल्वे स्टेशनच्या दरम्यान चिखलोली गावात स्थित असेल. &lt;ref name=&quot;station&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai-local-train-updates-central-railway-to-operate-night-block-on-kalyan-badlapur-section-this-weekend-check-details-here-23611350|title=Chikhloli station to bridge Ambernath-Badlapur gap, easing commutes for locals|date=5 March 2025|website=Mid-Day|access-date=2026-04-21}}&lt;/ref&gt;

== विकास ==
हे स्थानक मुंबई अर्बन ट्रान्सपोर्ट प्रोजेक्ट 3A (MUTP 3A) च्या अंतर्गत बांधले जात आहे, ज्याचा उद्देश उपनगरी रेल्वे पायाभूत सुविधांचा विकास करणे आहे. हा प्रकल्प मुंबई रेल्वे विकास कॉर्पोरेशनद्वारे राबविला जात आहे.

हे स्थानक 2027 पर्यंत पूर्ण होण्याची शक्यता आहे. तथापि, हे कल्याण आणि बदलापूर दरम्यान रेल्वे मार्ग चार ट्रॅक करण्याच्या (quadrupling) कामासोबत विकसित केले जात आहे. चिखलोली येथील नवीन प्लॅटफॉर्म हे या नवीन रेल्वे लाईनसाठी बांधले जात आहेत. त्यामुळे, स्थानकाची इमारत आधी पूर्ण झाली तरी नवीन ट्रॅक तयार होऊन कार्यान्वित होईपर्यंत रेल्वे सेवा सुरू होऊ शकणार नाही.

या प्रकल्पाचा अंदाजित खर्च ₹1510 कोटी आहे.
[[वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वे स्थानके]]
[[वर्ग:ठाणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके]]
[[वर्ग:Pages using BSto or BSsrws with missing text values]]</text>
      <sha1>crg823d1ybm08uq6gzdzmeygtgcq4qa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680095</id>
      <parentid>2680091</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T15:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ata majhi satakli</username>
        <id>69438</id>
      </contributor>
      <comment>पान '{{db-author}}' वापरून बदलले.</comment>
      <origin>2680095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="9452ke8oz0wm28a51vfcdyr3lkcw3i5" xml:space="preserve">{{db-author}}</text>
      <sha1>9452ke8oz0wm28a51vfcdyr3lkcw3i5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680096</id>
      <parentid>2680095</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T15:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ata majhi satakli</username>
        <id>69438</id>
      </contributor>
      <comment>Add redirect</comment>
      <origin>2680096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="jfr6qufjeyyku75nvy47z3bgavvaldz" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[चिखलोली रेल्वे स्थानक]]</text>
      <sha1>jfr6qufjeyyku75nvy47z3bgavvaldz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मसुदा:इअर मार्ट हेअरिंग सोल्युशन्स</title>
    <ns>118</ns>
    <id>379217</id>
    <revision>
      <id>2680093</id>
      <timestamp>2026-04-21T15:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Earmart</username>
        <id>182292</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: इअर मार्ट हिअरिंग सोल्युशन्स  '''इअर मार्ट हिअरिंग सोल्युशन्स'''  ही महाराष्ट्रातील एक प्रमुख [[श्रवण यंत्र|श्रवणयंत्र]] (हिअरिंग एड) क्लिनिक साखळी आणि डिजिटल हेल्थकेअर प्लॅटफॉर्म आ...</comment>
      <origin>2680093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7067" sha1="eur3n5ipeev3rsqjtsdu1tquk0t20fx" xml:space="preserve">इअर मार्ट हिअरिंग सोल्युशन्स

'''इअर मार्ट हिअरिंग सोल्युशन्स'''  ही महाराष्ट्रातील एक प्रमुख [[श्रवण यंत्र|श्रवणयंत्र]] (हिअरिंग एड) क्लिनिक साखळी आणि डिजिटल हेल्थकेअर प्लॅटफॉर्म आहे. हा संस्था श्रवणदोष निदान, स्पीच थेरपी आणि आधुनिक डिजिटल श्रवणयंत्रांचे वितरण या क्षेत्रात विशेषीकृत आहे.

== इतिहास ==
इअर मार्टची स्थापना व्यावसायिक [[ऑडियोलॉजिस्ट|ऑडिओलॉजिस्ट]] आणि स्पीच-लँग्वेज पॅथॉलॉजिस्ट विलास राठोड यांनी केली. संस्थेची स्थापना महाराष्ट्रातील श्रवणदोष असलेल्या रुग्णांना जागतिक दर्जाची तंत्रज्ञान सेवा प्रदान करण्याच्या दृष्टीने करण्यात आली.

== विस्तार आणि नेटवर्क ==
इअर मार्टचा व्यवसायिक विस्तार महाराष्ट्रभर झाला आहे. संस्थेने पुणे, मुंबई, नागपूर आणि कोल्हापूर यांसारख्या प्रमुख शहरांसह संपूर्ण राज्यभर सुमारे ४० हून अधिक क्लिनिक्सचे एक विस्तृत नेटवर्क तयार केले आहे. या नेटवर्कमार्फत रुग्णांना त्यांच्या स्थानिक भागात ज्येष्ठ ऑडिओलॉजिस्टची तज्ज्ञ सेवा प्राप्त होते.

== व्यवसाय मॉडेल ==
इअर मार्ट हा केवळ एक पारंपरिक क्लिनिक नसून, तर आधुनिक डिजिटल हेल्थकेअर व्यावसायिक मॉडेल वापरणारी संस्था आहे. संस्थेचा व्यवसायिक दृष्टिकोन लीड जनरेशन आणि सेल्स पार्टनरशिप यांच्या तत्त्वांवर आधारित आहे. या मॉडेलमार्फत संस्था स्थानिक ऑडिओलॉजिस्टना डिजिटल मार्केटिंग आणि तंत्रज्ञान सहायता प्रदान करून त्यांचा व्यवसाय विस्तार करण्यास मदत करते.

== तांत्रिक सुविधा ==
डिजिटल प्लॅटफॉर्म संस्थेचे earmart.in हे अधिकृत संकेतस्थळ (वेबसाइट) रुग्णांना ऑनलाइन नोंदणी आणि परामर्श सेवा प्रदान करते.

व्हॉट्सॲप-प्रथम तंत्रज्ञान रुग्णांचे तात्काळ संशय निरसन आणि सेवा प्रदानासाठी संस्थेने स्वयंचलित [[व्हॉट्सॲप]] संदेश आणि ग्राहक संबंध व्यवस्थापन (CRM) प्रणाली विकसित केली आहे.

उत्पाद श्रेणी इअर मार्ट विविध आंतरराष्ट्रीय ब्रँड्स जसे कि सिग्नियां, विडेक्स आणि इतर उच्चमानाच्या श्रवणयंत्र निर्माताच्या अधिकृत भागीदार म्हणून काम करते.

== सेवांचे प्रकार ==
'''श्रवण तपासणी (ऑडिओमेट्री)''': संस्था अत्याधुनिक चिकित्सा उपकरणांचा वापर करून श्रवणक्षमतेची सूक्ष्म आणि अचूक चाचणी करते.

'''श्रवणयंत्र निवड आणि फिटिंग''': प्रशिक्षित ऑडिओलॉजिस्ट रुग्णाच्या श्रवणदोषाची तीव्रता, आयु आणि आर्थिक परिस्थिती विचारात घेऊन उपयुक्त डिजिटल श्रवणयंत्राची निवड करतात.

'''स्पीच थेरपी''': वाचादोष किंवा उच्चारण समस्या असलेल्या लहान मुलांसाठी आणि प्रौढांसाठी विशेष चिकित्सा सेवा प्रदान केली जाते.

'''पुनर्वसन आणि प्रशिक्षण''': श्रवणयंत्र लावण्यानंतरची सर्जनोत्तर देखभाल आणि रुग्णांचे शिक्षण.

== सामाजिक कार्य ==
संस्थेचे संस्थापक विलास राठोड यांच्या नेतृत्वाखाली, इअर मार्टने ग्रामीण आणि अर्धशहरी भागांमध्ये श्रवणदोषाविषयी जागरूकता निर्माण करण्यासाठी अनेक महत्त्वाचे उपक्रम राबवले आहेत. संस्थेचे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे:

अचूक आणि सुलभ श्रवण निदान सेवा प्रदान करणे

परवडणारी किमतीतून उच्चमानाची श्रवणयंत्रे उपलब्ध करून देणे

श्रवणदोषग्रस्त व्यक्तींचे सामाजिक समावेश वाढविणे

वैद्यकीय व्यावसायिकांना आधुनिक प्रशिक्षण देणे</text>
      <sha1>eur3n5ipeev3rsqjtsdu1tquk0t20fx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680109</id>
      <parentid>2680093</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T17:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>अभय नातू ने लेख [[इअर मार्ट हेअरिंग सोल्युशन्स]] वरुन [[मसुदा:इअर मार्ट हेअरिंग सोल्युशन्स]] ला हलविला</comment>
      <origin>2680093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7067" sha1="eur3n5ipeev3rsqjtsdu1tquk0t20fx" xml:space="preserve">इअर मार्ट हिअरिंग सोल्युशन्स

'''इअर मार्ट हिअरिंग सोल्युशन्स'''  ही महाराष्ट्रातील एक प्रमुख [[श्रवण यंत्र|श्रवणयंत्र]] (हिअरिंग एड) क्लिनिक साखळी आणि डिजिटल हेल्थकेअर प्लॅटफॉर्म आहे. हा संस्था श्रवणदोष निदान, स्पीच थेरपी आणि आधुनिक डिजिटल श्रवणयंत्रांचे वितरण या क्षेत्रात विशेषीकृत आहे.

== इतिहास ==
इअर मार्टची स्थापना व्यावसायिक [[ऑडियोलॉजिस्ट|ऑडिओलॉजिस्ट]] आणि स्पीच-लँग्वेज पॅथॉलॉजिस्ट विलास राठोड यांनी केली. संस्थेची स्थापना महाराष्ट्रातील श्रवणदोष असलेल्या रुग्णांना जागतिक दर्जाची तंत्रज्ञान सेवा प्रदान करण्याच्या दृष्टीने करण्यात आली.

== विस्तार आणि नेटवर्क ==
इअर मार्टचा व्यवसायिक विस्तार महाराष्ट्रभर झाला आहे. संस्थेने पुणे, मुंबई, नागपूर आणि कोल्हापूर यांसारख्या प्रमुख शहरांसह संपूर्ण राज्यभर सुमारे ४० हून अधिक क्लिनिक्सचे एक विस्तृत नेटवर्क तयार केले आहे. या नेटवर्कमार्फत रुग्णांना त्यांच्या स्थानिक भागात ज्येष्ठ ऑडिओलॉजिस्टची तज्ज्ञ सेवा प्राप्त होते.

== व्यवसाय मॉडेल ==
इअर मार्ट हा केवळ एक पारंपरिक क्लिनिक नसून, तर आधुनिक डिजिटल हेल्थकेअर व्यावसायिक मॉडेल वापरणारी संस्था आहे. संस्थेचा व्यवसायिक दृष्टिकोन लीड जनरेशन आणि सेल्स पार्टनरशिप यांच्या तत्त्वांवर आधारित आहे. या मॉडेलमार्फत संस्था स्थानिक ऑडिओलॉजिस्टना डिजिटल मार्केटिंग आणि तंत्रज्ञान सहायता प्रदान करून त्यांचा व्यवसाय विस्तार करण्यास मदत करते.

== तांत्रिक सुविधा ==
डिजिटल प्लॅटफॉर्म संस्थेचे earmart.in हे अधिकृत संकेतस्थळ (वेबसाइट) रुग्णांना ऑनलाइन नोंदणी आणि परामर्श सेवा प्रदान करते.

व्हॉट्सॲप-प्रथम तंत्रज्ञान रुग्णांचे तात्काळ संशय निरसन आणि सेवा प्रदानासाठी संस्थेने स्वयंचलित [[व्हॉट्सॲप]] संदेश आणि ग्राहक संबंध व्यवस्थापन (CRM) प्रणाली विकसित केली आहे.

उत्पाद श्रेणी इअर मार्ट विविध आंतरराष्ट्रीय ब्रँड्स जसे कि सिग्नियां, विडेक्स आणि इतर उच्चमानाच्या श्रवणयंत्र निर्माताच्या अधिकृत भागीदार म्हणून काम करते.

== सेवांचे प्रकार ==
'''श्रवण तपासणी (ऑडिओमेट्री)''': संस्था अत्याधुनिक चिकित्सा उपकरणांचा वापर करून श्रवणक्षमतेची सूक्ष्म आणि अचूक चाचणी करते.

'''श्रवणयंत्र निवड आणि फिटिंग''': प्रशिक्षित ऑडिओलॉजिस्ट रुग्णाच्या श्रवणदोषाची तीव्रता, आयु आणि आर्थिक परिस्थिती विचारात घेऊन उपयुक्त डिजिटल श्रवणयंत्राची निवड करतात.

'''स्पीच थेरपी''': वाचादोष किंवा उच्चारण समस्या असलेल्या लहान मुलांसाठी आणि प्रौढांसाठी विशेष चिकित्सा सेवा प्रदान केली जाते.

'''पुनर्वसन आणि प्रशिक्षण''': श्रवणयंत्र लावण्यानंतरची सर्जनोत्तर देखभाल आणि रुग्णांचे शिक्षण.

== सामाजिक कार्य ==
संस्थेचे संस्थापक विलास राठोड यांच्या नेतृत्वाखाली, इअर मार्टने ग्रामीण आणि अर्धशहरी भागांमध्ये श्रवणदोषाविषयी जागरूकता निर्माण करण्यासाठी अनेक महत्त्वाचे उपक्रम राबवले आहेत. संस्थेचे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे:

अचूक आणि सुलभ श्रवण निदान सेवा प्रदान करणे

परवडणारी किमतीतून उच्चमानाची श्रवणयंत्रे उपलब्ध करून देणे

श्रवणदोषग्रस्त व्यक्तींचे सामाजिक समावेश वाढविणे

वैद्यकीय व्यावसायिकांना आधुनिक प्रशिक्षण देणे</text>
      <sha1>eur3n5ipeev3rsqjtsdu1tquk0t20fx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>एल्डन रिंग (चित्रपट)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379218</id>
    <revision>
      <id>2680100</id>
      <timestamp>2026-04-21T17:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snil6592</username>
        <id>165009</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1350332349|Elden Ring (film)]]&quot; पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले</comment>
      <origin>2680100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14212" sha1="mlkwh6kx9ghr70fyzk6gilime3xzjo7" xml:space="preserve">

{{माहितीचौकट चित्रपट|आधारित'फ्रॉमसॉफ्टवेअर विकसित 'एल्डन रिंग' हा २०२२ मधील व्हिडिओ गेमवर आधारित.|नाव=एल्डन रिंग|भाषा=इंग्रजी|देश=अमेरिका|निर्मिती=A24|दिग्दर्शन=अलेक्स गारलँड|कथा=हिदेताका मियाझाकी आणि जॉर्ज आर. आर. मार्टिन यांच्या मूळ संकल्पनेवर आधारित.|पटकथा=अलेक्स गारलँड|संवाद=अलेक्स गारलँड|संकलन=जेक रॉबर्ट्स|छाया=रॉब हार्डी|कला=मार्क टिल्डेस्ले|प्रमुख कलाकार=किट कॉनर , कैली स्पेनी , बेन र्व्हिशॉ , निक ऑफरमन|प्रदर्शन तारीख=३ मार्च २०२८ IMAX|वितरक=A24 अमेरिका, वॉर्नर ब्रदर्स जागतिक|निर्मिती_खर्च=$१२५ दशलक्ष - $१५० दशलक्ष अंदाजे}}

'''''एल्डन रिंग''''' हा ॲलेक्स गारलँड लिखित आणि दिग्दर्शित एक आगामी भव्य गूढ-काल्पनिक थरारपट आहे, हा चित्रपट 'फ्रॉमसॉफ्टवेअर'ने (FromSoftware) विकसित केलेल्या २०२२ च्या प्रसिद्ध 'एल्डन रिंग' या व्हिडिओ गेमवर आधारित आहे. या चित्रपटात किट कॉनर, कैली स्पेनी, बेन र्व्हिशॉ, निक ऑफरमन, टॉम बर्क, हवाना रोझ लिऊ, सोनोया मिझुनो, एम्मा लेयर्ड, पीटर सेराफिनोविच आणि जोनाथन प्राइस यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.

A24 द्वारे ''एल्डन रिंग'' ३ मार्च २०२८ रोजी अमेरिकेत प्रदर्शित होणार आहे.

== आधार ==
'लँड्स बिटवीन' नावाच्या एका गूढ प्रदेशात, प्रचंड शक्ती असलेले 'एल्डन रिंग' छिन्नविच्छिन्न झाले असून त्याचे तुकडे भ्रष्ट झालेल्या देवपुत्रांमध्ये (Demigods) वाटले गेले आहेत. या भूमीतून हद्दपार झालेल्या एका योद्ध्याला आता या विस्कळीत जगाचा प्रवास करायचा आहे; त्याचे ध्येय हेच की 'एल्डन रिंग' पुन्हा जोडून तिथे 'एल्डन लॉर्ड' म्हणून आपली सत्ता स्थापन करणे.

== कलाकार ==

* किट कॉनर
* कैली स्पेनी
* बेन व्हिशॉ
* निक ऑफरमन
* टॉम बर्क
* हवाना रोज लिऊ
* सोनोया मिझुनो
* एम्मा लेअर्ड
* पीटर सेराफिनोविझ
* [[जोनाथन प्राइस]]
* रुबी क्रूझ
* जॉन हॉजकिन्सन
* जेफरसन हॉल

== निर्मिती ==
जून २०२४ मध्ये 'एल्डन रिंग'चे दिग्दर्शक हिदेताका मियाझाकी यांनी संकेत दिले होते की, जर एखादा तगडा आणि अनुभवी भागीदार मिळाला, तर या गेमवर आधारित चित्रपट किंवा इतर निर्मिती करायला त्यांची हरकत नाही. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theguardian.com/games/article/2024/jun/26/pushing-buttons-meeting-hidetaka-miyazaki|title=The game design secrets of ''Elden Ring''{{'s}} Hidetaka Miyazaki|last=Macdoland|first=Keza|date=June 26, 2024|website=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240626142222/https://www.theguardian.com/games/article/2024/jun/26/pushing-buttons-meeting-hidetaka-miyazaki|archive-date=June 26, 2024|access-date=May 26, 2025}}&lt;/ref&gt; त्यानंतर अवघ्या काही दिवसांतच, 'एल्डन रिंग'च्या जगाची रचना करणारे लेखक जॉर्ज आर. आर. मार्टिन यांनीही यावर चित्रपट किंवा मालिका येण्याचे संकेत दिले; मात्र आपल्याला त्याबद्दल काहीच ठाऊक नसल्याचे सांगत त्यांनी गंमतही केली. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thewrap.com/george-rr-martin-elden-ring-tv-movierumors/|title=George RR Martin Teases ''Elden Ring'' Film or TV Adaptation|last=Kaloi|first=Stephanie|date=June 30, 2024|website=[[TheWrap]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240701003550/https://www.thewrap.com/george-rr-martin-elden-ring-tv-movierumors/|archive-date=July 1, 2024|access-date=May 26, 2025}}&lt;/ref&gt; त्यानंतर लगेचच, दिग्दर्शक अलेक्स गारलँड यांनी 'एल्डन रिंग' खेळतानाचा आपला अनुभव 'A24' चे प्रमुख नोह साको यांच्याकडे खाजगीत मांडला. गारलँड यांच्या या अनुभवाने भारावून जाऊन साको यांनी या खेळावर चित्रपट बनवण्यास पाठिंबा दिला. गारलँड यांनी तब्बल १६० पानांची संहिता (Script) आणि ४० पानांची संकल्पना-चित्रे (Imagery) तयार केल्यानंतर, साको त्यांना थेट जपानला घेऊन गेले आणि तिथे त्यांनी गेम विकसित करणाऱ्या 'फ्रॉमसॉफ्टवेअर' कंपनीसोबत अधिकृत करार केला.&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Barasch|first=Alex|date=August 25, 2025|title=A24's Empire of Auteurs|url=https://www.newyorker.com/magazine/2025/09/01/a24s-empire-of-auteurs|magazine=[[The New Yorker]]|access-date=September 4, 2025}}&lt;/ref&gt;

मे २०२५ मध्ये या खेळावर आधारित एका भव्य चित्रपटाची अधिकृत घोषणा करण्यात आली. 'A24' या संस्थेकडे याच्या निर्मितीची धुरा असून, अलेक्स गारलँड यांच्यावर या चित्रपटाच्या लेखन आणि दिग्दर्शनाची जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://movieweb.com/elden-ring-film-adaptation-produced-by-a24/|title=A24 Developing ''Elden Ring'' Movie Adaptation (Exclusive)|last=Melendez|first=Marco|date=May 6, 2025|website=[[MovieWeb]]|access-date=May 12, 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://deadline.com/2025/05/elden-ring-alex-garland-directing-a24-movie-1236408999/|title=Alex Garland Set To Direct Live-Action ''Elden Ring'' Movie For A24|last=Grobar|first=Matt|date=May 22, 2025|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250522233628/https://deadline.com/2025/05/elden-ring-alex-garland-directing-a24-movie-1236408999/|archive-date=May 22, 2025|access-date=May 23, 2025}}&lt;/ref&gt; याव्यतिरिक्त, किट कॉनर कलाकारांच्या चमूमध्ये सामील झाला. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://deadline.com/2025/05/elden-ring-alex-garland-warfare-kit-connor-the-dish-1236412868/|title=Alex Garland Eyeing Reunion With ''Warfare'' Actor Kit Connor For His ''Elden Ring'' Adaptation At A24 And Bandai Namco Entertainment – The Dish|last=Kroll|first=Justin|date=May 29, 2025|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250529200751/https://deadline.com/2025/05/elden-ring-alex-garland-warfare-kit-connor-the-dish-1236412868/|archive-date=May 29, 2025|access-date=May 29, 2025}}&lt;/ref&gt; जुलैमध्ये, केली स्पेनी आणि बेन व्हिशॉ कलाकारांच्या चमूमध्ये सामील झाले. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theinsneider.com/p/cailee-spaeny-elden-ring-movie-cast-alex-garland-a24-booster-gold-writer-dc-studios-hbo-max|title=Exclusive: Cailee Spaeny in Talks to Reunite with ''Civil War'' Director Alex Garland on A24's ''Elden Ring'' Movie|last=Sneider|first=Jeff|date=July 24, 2025|website=[[The InSneider]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250725175334/https://www.theinsneider.com/p/cailee-spaeny-elden-ring-movie-cast-alex-garland-a24-booster-gold-writer-dc-studios-hbo-max|archive-date=July 25, 2025|access-date=July 25, 2025}}&lt;/ref&gt;  एप्रिल २०२६ मध्ये, उर्वरित कलाकारांची घोषणा करण्यात आली. &lt;ref name=&quot;AdditionalCasting&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/elden-ring-movie-cast-1236569064/|title=''Elden Ring'' Live-Action Movie Adds Tom Burke, Havana Rose Liu, Sonoya Mizuno, Emma Laird as Production Begins|last=Kit|first=Borys|date=April 20, 2026|website=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=April 20, 2026}}&lt;/ref&gt;

=== चित्रीकरण ===
मुख्य चित्रीकरण एप्रिल २०२६ मध्ये [[युनायटेड किंग्डम|युनायटेड किंगडममधील]] [[स्कॉटलंड|स्कॉटलंडसह]] विविध ठिकाणी सुरू झाले. &lt;ref name=&quot;UKFilming&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.icelandreview.com/news/elden-ring-film-to-shoot-scenes-in-iceland-this-summer/|title=''Elden Ring'' Film to Shoot Scenes in Iceland This Summer|last=Chapman|first=Michael|date=April 15, 2026|website=[[Iceland Review]]|access-date=April 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[आइसलँड|आइसलँडमधील]] दृश्यांचे चित्रीकरण उन्हाळ्यात होणार आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.screendaily.com/news/alex-garlands-elden-ring-filming-in-uk-for-a24-dna-films/5215469.article|title=Alex Garland's ''Elden Ring'' filming in UK for A24, DNA Films|last=Calnan|first=Ellie|date=April 14, 2026|website=[[Screen International|Screen Daily]]|access-date=April 14, 2026}}&lt;/ref&gt; याचे बजेट १०० दशलक्ष डॉलर्सपेक्षा जास्त असल्याचे सांगितले जात आहे आणि चित्रीकरण सुमारे १०० दिवस चालणार आहे. &lt;ref name=&quot;AdditionalCasting&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/elden-ring-movie-cast-1236569064/|title=''Elden Ring'' Live-Action Movie Adds Tom Burke, Havana Rose Liu, Sonoya Mizuno, Emma Laird as Production Begins|last=Kit|first=Borys|date=April 20, 2026|website=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=April 20, 2026}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFKit2026&quot;&gt;Kit, Borys (20 April 2026). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== प्रकाशन ==
''एल्डन रिंग'' 3 मार्च 2028 रोजी अमेरिकेत [[आयमॅक्स|IMAX]] मध्ये प्रदर्शित होणार आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://deadline.com/2026/04/alex-garland-elden-ring-march-2028-cailee-spaeny-1236865471/|title=Alex Garland's 'Elden Ring' Movie At A24 Sets March 2028 Release|last=Kroll|first=Justin|date=April 20, 2026|website=[[Deadline Hollywood]]|access-date=April 20, 2026}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{अधिकृत संकेतस्थळ|https://a24films.com/films/elden-ring}}
* {{आय.एम.डी.बी. शीर्षक|tt32896542}}
{{Elden Ring}}{{George R. R. Martin}}{{Alex Garland}}{{Authority control}}
[[वर्ग:इ.स. २०२० मधील अमेरिकन चित्रपट]]
[[वर्ग:आगामी चित्रपट]]
[[वर्ग:आगामी IMAX चित्रपट]]
[[वर्ग:अॅलेक्स गारलँड यांनी पटकथा लिहिलेले चित्रपट]]
[[वर्ग:पीटर राइस निर्मित चित्रपट]]</text>
      <sha1>mlkwh6kx9ghr70fyzk6gilime3xzjo7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680111</id>
      <parentid>2680100</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T17:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:इ.स. २०२० मधील अमेरिकन चित्रपट]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14212" sha1="orzz3vzowiumofisaa9q0hysphbxm0u" xml:space="preserve">

{{माहितीचौकट चित्रपट|आधारित'फ्रॉमसॉफ्टवेअर विकसित 'एल्डन रिंग' हा २०२२ मधील व्हिडिओ गेमवर आधारित.|नाव=एल्डन रिंग|भाषा=इंग्रजी|देश=अमेरिका|निर्मिती=A24|दिग्दर्शन=अलेक्स गारलँड|कथा=हिदेताका मियाझाकी आणि जॉर्ज आर. आर. मार्टिन यांच्या मूळ संकल्पनेवर आधारित.|पटकथा=अलेक्स गारलँड|संवाद=अलेक्स गारलँड|संकलन=जेक रॉबर्ट्स|छाया=रॉब हार्डी|कला=मार्क टिल्डेस्ले|प्रमुख कलाकार=किट कॉनर , कैली स्पेनी , बेन र्व्हिशॉ , निक ऑफरमन|प्रदर्शन तारीख=३ मार्च २०२८ IMAX|वितरक=A24 अमेरिका, वॉर्नर ब्रदर्स जागतिक|निर्मिती_खर्च=$१२५ दशलक्ष - $१५० दशलक्ष अंदाजे}}

'''''एल्डन रिंग''''' हा ॲलेक्स गारलँड लिखित आणि दिग्दर्शित एक आगामी भव्य गूढ-काल्पनिक थरारपट आहे, हा चित्रपट 'फ्रॉमसॉफ्टवेअर'ने (FromSoftware) विकसित केलेल्या २०२२ च्या प्रसिद्ध 'एल्डन रिंग' या व्हिडिओ गेमवर आधारित आहे. या चित्रपटात किट कॉनर, कैली स्पेनी, बेन र्व्हिशॉ, निक ऑफरमन, टॉम बर्क, हवाना रोझ लिऊ, सोनोया मिझुनो, एम्मा लेयर्ड, पीटर सेराफिनोविच आणि जोनाथन प्राइस यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.

A24 द्वारे ''एल्डन रिंग'' ३ मार्च २०२८ रोजी अमेरिकेत प्रदर्शित होणार आहे.

== आधार ==
'लँड्स बिटवीन' नावाच्या एका गूढ प्रदेशात, प्रचंड शक्ती असलेले 'एल्डन रिंग' छिन्नविच्छिन्न झाले असून त्याचे तुकडे भ्रष्ट झालेल्या देवपुत्रांमध्ये (Demigods) वाटले गेले आहेत. या भूमीतून हद्दपार झालेल्या एका योद्ध्याला आता या विस्कळीत जगाचा प्रवास करायचा आहे; त्याचे ध्येय हेच की 'एल्डन रिंग' पुन्हा जोडून तिथे 'एल्डन लॉर्ड' म्हणून आपली सत्ता स्थापन करणे.

== कलाकार ==

* किट कॉनर
* कैली स्पेनी
* बेन व्हिशॉ
* निक ऑफरमन
* टॉम बर्क
* हवाना रोज लिऊ
* सोनोया मिझुनो
* एम्मा लेअर्ड
* पीटर सेराफिनोविझ
* [[जोनाथन प्राइस]]
* रुबी क्रूझ
* जॉन हॉजकिन्सन
* जेफरसन हॉल

== निर्मिती ==
जून २०२४ मध्ये 'एल्डन रिंग'चे दिग्दर्शक हिदेताका मियाझाकी यांनी संकेत दिले होते की, जर एखादा तगडा आणि अनुभवी भागीदार मिळाला, तर या गेमवर आधारित चित्रपट किंवा इतर निर्मिती करायला त्यांची हरकत नाही. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theguardian.com/games/article/2024/jun/26/pushing-buttons-meeting-hidetaka-miyazaki|title=The game design secrets of ''Elden Ring''{{'s}} Hidetaka Miyazaki|last=Macdoland|first=Keza|date=June 26, 2024|website=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240626142222/https://www.theguardian.com/games/article/2024/jun/26/pushing-buttons-meeting-hidetaka-miyazaki|archive-date=June 26, 2024|access-date=May 26, 2025}}&lt;/ref&gt; त्यानंतर अवघ्या काही दिवसांतच, 'एल्डन रिंग'च्या जगाची रचना करणारे लेखक जॉर्ज आर. आर. मार्टिन यांनीही यावर चित्रपट किंवा मालिका येण्याचे संकेत दिले; मात्र आपल्याला त्याबद्दल काहीच ठाऊक नसल्याचे सांगत त्यांनी गंमतही केली. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thewrap.com/george-rr-martin-elden-ring-tv-movierumors/|title=George RR Martin Teases ''Elden Ring'' Film or TV Adaptation|last=Kaloi|first=Stephanie|date=June 30, 2024|website=[[TheWrap]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240701003550/https://www.thewrap.com/george-rr-martin-elden-ring-tv-movierumors/|archive-date=July 1, 2024|access-date=May 26, 2025}}&lt;/ref&gt; त्यानंतर लगेचच, दिग्दर्शक अलेक्स गारलँड यांनी 'एल्डन रिंग' खेळतानाचा आपला अनुभव 'A24' चे प्रमुख नोह साको यांच्याकडे खाजगीत मांडला. गारलँड यांच्या या अनुभवाने भारावून जाऊन साको यांनी या खेळावर चित्रपट बनवण्यास पाठिंबा दिला. गारलँड यांनी तब्बल १६० पानांची संहिता (Script) आणि ४० पानांची संकल्पना-चित्रे (Imagery) तयार केल्यानंतर, साको त्यांना थेट जपानला घेऊन गेले आणि तिथे त्यांनी गेम विकसित करणाऱ्या 'फ्रॉमसॉफ्टवेअर' कंपनीसोबत अधिकृत करार केला.&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Barasch|first=Alex|date=August 25, 2025|title=A24's Empire of Auteurs|url=https://www.newyorker.com/magazine/2025/09/01/a24s-empire-of-auteurs|magazine=[[The New Yorker]]|access-date=September 4, 2025}}&lt;/ref&gt;

मे २०२५ मध्ये या खेळावर आधारित एका भव्य चित्रपटाची अधिकृत घोषणा करण्यात आली. 'A24' या संस्थेकडे याच्या निर्मितीची धुरा असून, अलेक्स गारलँड यांच्यावर या चित्रपटाच्या लेखन आणि दिग्दर्शनाची जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://movieweb.com/elden-ring-film-adaptation-produced-by-a24/|title=A24 Developing ''Elden Ring'' Movie Adaptation (Exclusive)|last=Melendez|first=Marco|date=May 6, 2025|website=[[MovieWeb]]|access-date=May 12, 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://deadline.com/2025/05/elden-ring-alex-garland-directing-a24-movie-1236408999/|title=Alex Garland Set To Direct Live-Action ''Elden Ring'' Movie For A24|last=Grobar|first=Matt|date=May 22, 2025|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250522233628/https://deadline.com/2025/05/elden-ring-alex-garland-directing-a24-movie-1236408999/|archive-date=May 22, 2025|access-date=May 23, 2025}}&lt;/ref&gt; याव्यतिरिक्त, किट कॉनर कलाकारांच्या चमूमध्ये सामील झाला. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://deadline.com/2025/05/elden-ring-alex-garland-warfare-kit-connor-the-dish-1236412868/|title=Alex Garland Eyeing Reunion With ''Warfare'' Actor Kit Connor For His ''Elden Ring'' Adaptation At A24 And Bandai Namco Entertainment – The Dish|last=Kroll|first=Justin|date=May 29, 2025|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250529200751/https://deadline.com/2025/05/elden-ring-alex-garland-warfare-kit-connor-the-dish-1236412868/|archive-date=May 29, 2025|access-date=May 29, 2025}}&lt;/ref&gt; जुलैमध्ये, केली स्पेनी आणि बेन व्हिशॉ कलाकारांच्या चमूमध्ये सामील झाले. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theinsneider.com/p/cailee-spaeny-elden-ring-movie-cast-alex-garland-a24-booster-gold-writer-dc-studios-hbo-max|title=Exclusive: Cailee Spaeny in Talks to Reunite with ''Civil War'' Director Alex Garland on A24's ''Elden Ring'' Movie|last=Sneider|first=Jeff|date=July 24, 2025|website=[[The InSneider]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250725175334/https://www.theinsneider.com/p/cailee-spaeny-elden-ring-movie-cast-alex-garland-a24-booster-gold-writer-dc-studios-hbo-max|archive-date=July 25, 2025|access-date=July 25, 2025}}&lt;/ref&gt;  एप्रिल २०२६ मध्ये, उर्वरित कलाकारांची घोषणा करण्यात आली. &lt;ref name=&quot;AdditionalCasting&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/elden-ring-movie-cast-1236569064/|title=''Elden Ring'' Live-Action Movie Adds Tom Burke, Havana Rose Liu, Sonoya Mizuno, Emma Laird as Production Begins|last=Kit|first=Borys|date=April 20, 2026|website=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=April 20, 2026}}&lt;/ref&gt;

=== चित्रीकरण ===
मुख्य चित्रीकरण एप्रिल २०२६ मध्ये [[युनायटेड किंग्डम|युनायटेड किंगडममधील]] [[स्कॉटलंड|स्कॉटलंडसह]] विविध ठिकाणी सुरू झाले. &lt;ref name=&quot;UKFilming&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.icelandreview.com/news/elden-ring-film-to-shoot-scenes-in-iceland-this-summer/|title=''Elden Ring'' Film to Shoot Scenes in Iceland This Summer|last=Chapman|first=Michael|date=April 15, 2026|website=[[Iceland Review]]|access-date=April 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[आइसलँड|आइसलँडमधील]] दृश्यांचे चित्रीकरण उन्हाळ्यात होणार आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.screendaily.com/news/alex-garlands-elden-ring-filming-in-uk-for-a24-dna-films/5215469.article|title=Alex Garland's ''Elden Ring'' filming in UK for A24, DNA Films|last=Calnan|first=Ellie|date=April 14, 2026|website=[[Screen International|Screen Daily]]|access-date=April 14, 2026}}&lt;/ref&gt; याचे बजेट १०० दशलक्ष डॉलर्सपेक्षा जास्त असल्याचे सांगितले जात आहे आणि चित्रीकरण सुमारे १०० दिवस चालणार आहे. &lt;ref name=&quot;AdditionalCasting&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/elden-ring-movie-cast-1236569064/|title=''Elden Ring'' Live-Action Movie Adds Tom Burke, Havana Rose Liu, Sonoya Mizuno, Emma Laird as Production Begins|last=Kit|first=Borys|date=April 20, 2026|website=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=April 20, 2026}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFKit2026&quot;&gt;Kit, Borys (20 April 2026). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== प्रकाशन ==
''एल्डन रिंग'' 3 मार्च 2028 रोजी अमेरिकेत [[आयमॅक्स|IMAX]] मध्ये प्रदर्शित होणार आहे. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://deadline.com/2026/04/alex-garland-elden-ring-march-2028-cailee-spaeny-1236865471/|title=Alex Garland's 'Elden Ring' Movie At A24 Sets March 2028 Release|last=Kroll|first=Justin|date=April 20, 2026|website=[[Deadline Hollywood]]|access-date=April 20, 2026}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{अधिकृत संकेतस्थळ|https://a24films.com/films/elden-ring}}
* {{आय.एम.डी.बी. शीर्षक|tt32896542}}
{{Elden Ring}}{{George R. R. Martin}}{{Alex Garland}}{{Authority control}}
[[वर्ग:इ.स. २०२८ मधील इंग्लिश चित्रपट]]
[[वर्ग:आगामी चित्रपट]]
[[वर्ग:आगामी IMAX चित्रपट]]
[[वर्ग:अॅलेक्स गारलँड यांनी पटकथा लिहिलेले चित्रपट]]
[[वर्ग:पीटर राइस निर्मित चित्रपट]]</text>
      <sha1>orzz3vzowiumofisaa9q0hysphbxm0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Lalita Dasari</title>
    <ns>3</ns>
    <id>379219</id>
    <revision>
      <id>2680108</id>
      <timestamp>2026-04-21T17:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2680108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="283" sha1="g3wlpiqb00mtfes0qe6jg8cpg7zutef" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=Lalita Dasari}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २३:१७, २१ एप्रिल २०२६ (IST)</text>
      <sha1>g3wlpiqb00mtfes0qe6jg8cpg7zutef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>इअर मार्ट हेअरिंग सोल्युशन्स</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379220</id>
    <redirect title="मसुदा:इअर मार्ट हेअरिंग सोल्युशन्स" />
    <revision>
      <id>2680110</id>
      <timestamp>2026-04-21T17:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>अभय नातू ने लेख [[इअर मार्ट हेअरिंग सोल्युशन्स]] वरुन [[मसुदा:इअर मार्ट हेअरिंग सोल्युशन्स]] ला हलविला</comment>
      <origin>2680110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139" sha1="r67ejglo0vfgt206a07nox7u2n0h2i1" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[मसुदा:इअर मार्ट हेअरिंग सोल्युशन्स]]</text>
      <sha1>r67ejglo0vfgt206a07nox7u2n0h2i1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ओस्लो गार्डर्मोएन विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379221</id>
    <redirect title="ओस्लो विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680118</id>
      <timestamp>2026-04-21T19:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>नामभेद</comment>
      <origin>2680118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="jyhyhbsrthwxn4qsg4jqys2vul3m4ax" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[ओस्लो विमानतळ]]</text>
      <sha1>jyhyhbsrthwxn4qsg4jqys2vul3m4ax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379222</id>
    <redirect title="व्हात्स्लाफ हावेल विमानतळ प्राग" />
    <revision>
      <id>2680120</id>
      <timestamp>2026-04-21T19:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132" sha1="9ouoqw74ny99eadykmjtsznmpyyou7s" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[व्हात्स्लाफ हावेल विमानतळ प्राग]]</text>
      <sha1>9ouoqw74ny99eadykmjtsznmpyyou7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379223</id>
    <redirect title="हैदर अलियेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680121</id>
      <timestamp>2026-04-21T19:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>नामभेद</comment>
      <origin>2680121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="dejbbkbydpp35axneyc9bht6qqbthc2" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[हैदर अलियेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]</text>
      <sha1>dejbbkbydpp35axneyc9bht6qqbthc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पुंटा काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379224</id>
    <redirect title="पुंता काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680122</id>
      <timestamp>2026-04-21T19:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="te8hv0q557bn0uuv1exz5x7ipyjwaql" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[पुंता काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]</text>
      <sha1>te8hv0q557bn0uuv1exz5x7ipyjwaql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बर्लिन ब्रँडेनबुर्ग विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379225</id>
    <redirect title="बर्लिन ब्रांडेनबुर्ग विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680123</id>
      <timestamp>2026-04-21T19:47:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="2bomne2w8w5838ecppevpietby6ylp9" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[बर्लिन ब्रांडेनबुर्ग विमानतळ]]</text>
      <sha1>2bomne2w8w5838ecppevpietby6ylp9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>थेस्सालोनिकी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379226</id>
    <redirect title="थेसालोनिकी" />
    <revision>
      <id>2680125</id>
      <timestamp>2026-04-21T19:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="qk09hjy1gz7o3uj7v3hr1bqf8foofu4" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[थेसालोनिकी]]</text>
      <sha1>qk09hjy1gz7o3uj7v3hr1bqf8foofu4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>डाबोलीम विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379227</id>
    <redirect title="दाबोळी विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680126</id>
      <timestamp>2026-04-21T19:51:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="10nqt38u05ps4hfw55njpm1mx10s2gg" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[दाबोळी विमानतळ]]</text>
      <sha1>10nqt38u05ps4hfw55njpm1mx10s2gg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>व्हॅलेट्टा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379228</id>
    <redirect title="व्हॅलेटा" />
    <revision>
      <id>2680128</id>
      <timestamp>2026-04-21T19:54:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="glfit303zvbjrnjdepjfzpz6kan9m1t" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[व्हॅलेटा]]</text>
      <sha1>glfit303zvbjrnjdepjfzpz6kan9m1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>कॅन्कून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379229</id>
    <redirect title="कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680129</id>
      <timestamp>2026-04-21T19:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="7ie7bd59jfn8c7zspcwovauwc2ec7yq" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]</text>
      <sha1>7ie7bd59jfn8c7zspcwovauwc2ec7yq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379230</id>
    <redirect title="क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680131</id>
      <timestamp>2026-04-21T19:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="q3bes9p5xr4prw3b3cvjmw7h4hx0de5" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]</text>
      <sha1>q3bes9p5xr4prw3b3cvjmw7h4hx0de5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्षावा चोपाँ विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379231</id>
    <redirect title="वर्षावा चोपिन विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680133</id>
      <timestamp>2026-04-21T20:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="93d7e2cpa5f6yk7nu6amrsgy1xg50t7" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[वर्षावा चोपिन विमानतळ]]</text>
      <sha1>93d7e2cpa5f6yk7nu6amrsgy1xg50t7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>इंचेऑन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379232</id>
    <redirect title="इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680135</id>
      <timestamp>2026-04-21T20:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="8i7tzxhhh42ej9z70ow1nbi7xr8f7ks" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]</text>
      <sha1>8i7tzxhhh42ej9z70ow1nbi7xr8f7ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>होसेप तार्रादेल्लास बार्सिलोना–एल प्रत विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379233</id>
    <redirect title="जोसेफ तारादेयास बार्सिलोना–एल प्रात विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680136</id>
      <timestamp>2026-04-21T20:02:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166" sha1="snc2mtlku44o7iq1aj4qhs36bt21oh3" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[जोसेफ तारादेयास बार्सिलोना–एल प्रात विमानतळ]]</text>
      <sha1>snc2mtlku44o7iq1aj4qhs36bt21oh3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>माद्रिद–बाऱ्हास विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379234</id>
    <redirect title="माद्रिद–बाराहास विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680137</id>
      <timestamp>2026-04-21T20:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="a8t04odhumyim9pv7t36tk6qqny8fbz" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[माद्रिद–बाराहास विमानतळ]]</text>
      <sha1>a8t04odhumyim9pv7t36tk6qqny8fbz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>डुब्रोवनिक</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379235</id>
    <redirect title="दुब्रोव्हनिक" />
    <revision>
      <id>2680139</id>
      <timestamp>2026-04-21T20:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="1mfxm6nqv4d8wh2xzrus8llcu3qlff8" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[दुब्रोव्हनिक]]</text>
      <sha1>1mfxm6nqv4d8wh2xzrus8llcu3qlff8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बैरुत–रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379236</id>
    <redirect title="बैरूत–रफिक हरिरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680140</id>
      <timestamp>2026-04-21T20:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>नामभेद</comment>
      <origin>2680140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153" sha1="msxmz94z9zxfey1y1pgffn87z88993l" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[बैरूत–रफिक हरिरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]</text>
      <sha1>msxmz94z9zxfey1y1pgffn87z88993l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ क्राकूफ–बालिस</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379237</id>
    <redirect title="क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680149</id>
      <timestamp>2026-04-21T22:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>नामभेद</comment>
      <origin>2680149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="q3bes9p5xr4prw3b3cvjmw7h4hx0de5" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]</text>
      <sha1>q3bes9p5xr4prw3b3cvjmw7h4hx0de5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्षावा फ्रेडरिक चॉपिन विमानतळ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379238</id>
    <redirect title="वर्षावा चोपिन विमानतळ" />
    <revision>
      <id>2680150</id>
      <timestamp>2026-04-21T22:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="93d7e2cpa5f6yk7nu6amrsgy1xg50t7" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[वर्षावा चोपिन विमानतळ]]</text>
      <sha1>93d7e2cpa5f6yk7nu6amrsgy1xg50t7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>एम्ब्राएर ई-१४५</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379239</id>
    <redirect title="एम्ब्राएर ई-जेट्स परिवार" />
    <revision>
      <id>2680169</id>
      <timestamp>2026-04-21T22:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>असलेला लेख</comment>
      <origin>2680169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="91i9ua5wcdfzmohwevt4zholharbmk4" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[एम्ब्राएर ई-जेट्स परिवार]]</text>
      <sha1>91i9ua5wcdfzmohwevt4zholharbmk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>फिनिश कम्युटर एरलाइन्स</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379240</id>
    <redirect title="फिनकॉम एरलाइन्स" />
    <revision>
      <id>2680170</id>
      <timestamp>2026-04-21T22:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>नामभेद</comment>
      <origin>2680170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88" sha1="5qrzl2gk7gxzgtwun2fg5htcx9oa9t2" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[फिनकॉम एरलाइन्स]]</text>
      <sha1>5qrzl2gk7gxzgtwun2fg5htcx9oa9t2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>अंटानानारिवो</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379241</id>
    <redirect title="अंतानानारिव्हो" />
    <revision>
      <id>2680175</id>
      <timestamp>2026-04-21T23:58:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>लेखनभेद</comment>
      <origin>2680175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="08ahnnf19wufbonaw975pw9ry28ga06" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[अंतानानारिव्हो]]</text>
      <sha1>08ahnnf19wufbonaw975pw9ry28ga06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बोईंग ७३७-३००क्यूसी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379242</id>
    <redirect title="बोईंग ७३७" />
    <revision>
      <id>2680179</id>
      <timestamp>2026-04-22T00:01:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>असलेला लेख</comment>
      <origin>2680179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="3ge7gwehkqi2yv0b3mhgulgod6a9mdq" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[बोईंग ७३७#३००]]</text>
      <sha1>3ge7gwehkqi2yv0b3mhgulgod6a9mdq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बोईंग ७५७-२००एफ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379243</id>
    <redirect title="बोईंग ७५७" />
    <revision>
      <id>2680186</id>
      <timestamp>2026-04-22T01:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अभय नातू</username>
        <id>206</id>
      </contributor>
      <comment>असलेला लेख</comment>
      <origin>2680186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="pg78ac1uzd8ivq7rqo7vwgqeiuidxa3" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[बोईंग ७५७#२००]]</text>
      <sha1>pg78ac1uzd8ivq7rqo7vwgqeiuidxa3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>गोपाळराव पाटील</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379244</id>
    <revision>
      <id>2680198</id>
      <timestamp>2026-04-22T04:40:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>[[:en:Gopalrao Patil|Gopalrao Patil]] वरून भाषांतरित</comment>
      <origin>2680198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2908" sha1="d4af457pmj9sa3xvub5oozvdbjhdbbi" xml:space="preserve">'''गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील''' (३ ऑक्टोबर, १९३१ – २१ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि बालरोगतज्ञ होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] (भाजप) नेते होते आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] ([[भारतीय संसद|भारतीय संसदेचे]] उच्च सभागृह) सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201251|title=Giant Battles|date=24 April 1996|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|accessdate=12 May 2010}}&lt;/ref&gt; पाटील हे लातूर, [[महाराष्ट्र]] येथील [[राजर्षी शाहू महाविद्यालय, लातूर]] चालवणाऱ्या शिवछत्रपती शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष होते.&lt;ref&gt;DNA. ''[http://www.dnaindia.com/india/report-finally-shiv-sena-slips-on-ink-expels-8-workers-for-latur-incident-2140799 Finally, Shiv Sena slips on ink, expels 8 workers for Latur incident]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांनी [[१९९८ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९८ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] [[लातूर (लोकसभा मतदारसंघ)|लातूर लोकसभा जागेसाठी]] भाजपचे उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली होती.&lt;ref&gt;rediff.com. ''[http://www.rediff.com/news/1998/feb/19latur.htm Victor and vanquished meet again in the battle of the Patils]''&lt;/ref&gt; त्यांनी पुन्हा [[१९९९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९९ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] लातूरच्या जागेवरून निवडणूक लढवली.&lt;ref&gt;''Indian Express''. ''[http://expressindia.indianexpress.com/fe/daily/19990815/fec15047p.html BJP replaces seven MLAs for assembly elections]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांचे २१ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alam |first1=Ashhar |title=Ex-Rajya Sabha member Dr Gopalrao Patil passes away |url=https://www.awazthevoice.in/india-news/ex-rajya-sabha-member-dr-gopalrao-patil-passes-away-57493.html |access-date=21 April 2026 |publisher=Awaz The Voice |date=21 April 2026}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>d4af457pmj9sa3xvub5oozvdbjhdbbi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680199</id>
      <parentid>2680198</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:44:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2937" sha1="pfdcvy6xw065dgs47i8sm3d3mfy79fa" xml:space="preserve">'''गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील''' (३ ऑक्टोबर, १९३१ – २१ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि बालरोगतज्ञ होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] (भाजप) नेते होते आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] ([[भारतीय संसद|भारतीय संसदेचे]] उच्च सभागृह) सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201251|title=Giant Battles|date=24 April 1996|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|accessdate=12 May 2010}}&lt;/ref&gt; पाटील हे लातूर, [[महाराष्ट्र]] येथील [[राजर्षी शाहू महाविद्यालय (लातूर)|राजर्षी शाहू महाविद्यालय, लातूर]] चालवणाऱ्या शिवछत्रपती शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष होते.&lt;ref&gt;DNA. ''[http://www.dnaindia.com/india/report-finally-shiv-sena-slips-on-ink-expels-8-workers-for-latur-incident-2140799 Finally, Shiv Sena slips on ink, expels 8 workers for Latur incident]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांनी [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] [[लातूर लोकसभा मतदारसंघ|लातूर लोकसभा जागेसाठी]] भाजपचे उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली होती.&lt;ref&gt;rediff.com. ''[http://www.rediff.com/news/1998/feb/19latur.htm Victor and vanquished meet again in the battle of the Patils]''&lt;/ref&gt; त्यांनी पुन्हा [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] लातूरच्या जागेवरून निवडणूक लढवली.&lt;ref&gt;''Indian Express''. ''[http://expressindia.indianexpress.com/fe/daily/19990815/fec15047p.html BJP replaces seven MLAs for assembly elections]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांचे २१ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alam |first1=Ashhar |title=Ex-Rajya Sabha member Dr Gopalrao Patil passes away |url=https://www.awazthevoice.in/india-news/ex-rajya-sabha-member-dr-gopalrao-patil-passes-away-57493.html |access-date=21 April 2026 |publisher=Awaz The Voice |date=21 April 2026}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>pfdcvy6xw065dgs47i8sm3d3mfy79fa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680200</id>
      <parentid>2680199</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:45:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2911" sha1="jdheqg02hjpbdvb85mrzuk6r0cqkwyn" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील''' (३ ऑक्टोबर, १९३१ – २१ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि बालरोगतज्ञ होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] (भाजप) नेते होते आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] ([[भारतीय संसद|भारतीय संसदेचे]] उच्च सभागृह) सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201251|title=Giant Battles|date=24 April 1996|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|accessdate=12 May 2010}}&lt;/ref&gt;

पाटील हे लातूर येथील [[राजर्षी शाहू महाविद्यालय (लातूर)|राजर्षी शाहू महाविद्यालयाच्या]] शिवछत्रपती शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष होते.&lt;ref&gt;DNA. ''[http://www.dnaindia.com/india/report-finally-shiv-sena-slips-on-ink-expels-8-workers-for-latur-incident-2140799 Finally, Shiv Sena slips on ink, expels 8 workers for Latur incident]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांनी [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] [[लातूर लोकसभा मतदारसंघ|लातूर लोकसभा जागेसाठी]] भाजपचे उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली होती.&lt;ref&gt;rediff.com. ''[http://www.rediff.com/news/1998/feb/19latur.htm Victor and vanquished meet again in the battle of the Patils]''&lt;/ref&gt; त्यांनी पुन्हा [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] लातूरच्या जागेवरून निवडणूक लढवली.&lt;ref&gt;''Indian Express''. ''[http://expressindia.indianexpress.com/fe/daily/19990815/fec15047p.html BJP replaces seven MLAs for assembly elections]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांचे २१ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alam |first1=Ashhar |title=Ex-Rajya Sabha member Dr Gopalrao Patil passes away |url=https://www.awazthevoice.in/india-news/ex-rajya-sabha-member-dr-gopalrao-patil-passes-away-57493.html |access-date=21 April 2026 |publisher=Awaz The Voice |date=21 April 2026}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>jdheqg02hjpbdvb85mrzuk6r0cqkwyn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680201</id>
      <parentid>2680200</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2973" sha1="opm5zcnakj4r437jgkzwk631qjb12gv" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील''' (३ ऑक्टोबर, १९३१ – २१ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि बालरोगतज्ञ होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] (भाजप) नेते होते आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] ([[भारतीय संसद|भारतीय संसदेचे]] उच्च सभागृह) सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201251|title=Giant Battles|date=24 April 1996|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|accessdate=12 May 2010}}&lt;/ref&gt;

पाटील हे लातूर येथील [[राजर्षी शाहू महाविद्यालय (लातूर)|राजर्षी शाहू महाविद्यालयाच्या]] शिवछत्रपती शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष होते.&lt;ref&gt;DNA. ''[http://www.dnaindia.com/india/report-finally-shiv-sena-slips-on-ink-expels-8-workers-for-latur-incident-2140799 Finally, Shiv Sena slips on ink, expels 8 workers for Latur incident]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांनी [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] [[लातूर लोकसभा मतदारसंघ|लातूर लोकसभा जागेसाठी]] भाजपचे उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली होती.&lt;ref&gt;rediff.com. ''[http://www.rediff.com/news/1998/feb/19latur.htm Victor and vanquished meet again in the battle of the Patils]''&lt;/ref&gt; त्यांनी पुन्हा [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] लातूरच्या जागेवरून निवडणूक लढवली.&lt;ref&gt;''Indian Express''. ''[http://expressindia.indianexpress.com/fe/daily/19990815/fec15047p.html BJP replaces seven MLAs for assembly elections]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांचे २१ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alam |first1=Ashhar |title=Ex-Rajya Sabha member Dr Gopalrao Patil passes away |url=https://www.awazthevoice.in/india-news/ex-rajya-sabha-member-dr-gopalrao-patil-passes-away-57493.html |access-date=21 April 2026 |publisher=Awaz The Voice |date=21 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}</text>
      <sha1>opm5zcnakj4r437jgkzwk631qjb12gv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680202</id>
      <parentid>2680201</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3039" sha1="d9a4avcbjnmwkmpvvrt3sthip0cicxm" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील''' (३ ऑक्टोबर, १९३१ – २१ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि बालरोगतज्ञ होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] (भाजप) नेते होते आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] ([[भारतीय संसद|भारतीय संसदेचे]] उच्च सभागृह) सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201251|title=Giant Battles|date=24 April 1996|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|accessdate=12 May 2010}}&lt;/ref&gt;

पाटील हे लातूर येथील [[राजर्षी शाहू महाविद्यालय (लातूर)|राजर्षी शाहू महाविद्यालयाच्या]] शिवछत्रपती शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष होते.&lt;ref&gt;DNA. ''[http://www.dnaindia.com/india/report-finally-shiv-sena-slips-on-ink-expels-8-workers-for-latur-incident-2140799 Finally, Shiv Sena slips on ink, expels 8 workers for Latur incident]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांनी [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] [[लातूर लोकसभा मतदारसंघ|लातूर लोकसभा जागेसाठी]] भाजपचे उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली होती.&lt;ref&gt;rediff.com. ''[http://www.rediff.com/news/1998/feb/19latur.htm Victor and vanquished meet again in the battle of the Patils]''&lt;/ref&gt; त्यांनी पुन्हा [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] लातूरच्या जागेवरून निवडणूक लढवली.&lt;ref&gt;''Indian Express''. ''[http://expressindia.indianexpress.com/fe/daily/19990815/fec15047p.html BJP replaces seven MLAs for assembly elections]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांचे २१ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alam |first1=Ashhar |title=Ex-Rajya Sabha member Dr Gopalrao Patil passes away |url=https://www.awazthevoice.in/india-news/ex-rajya-sabha-member-dr-gopalrao-patil-passes-away-57493.html |access-date=21 April 2026 |publisher=Awaz The Voice |date=21 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}

[[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]]</text>
      <sha1>d9a4avcbjnmwkmpvvrt3sthip0cicxm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680203</id>
      <parentid>2680202</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3110" sha1="d624x8nn9cefkwhydhxjmvllit5lztg" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील''' (३ ऑक्टोबर, १९३१ – २१ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि बालरोगतज्ञ होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] (भाजप) नेते होते आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] ([[भारतीय संसद|भारतीय संसदेचे]] उच्च सभागृह) सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201251|title=Giant Battles|date=24 April 1996|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|accessdate=12 May 2010}}&lt;/ref&gt;

पाटील हे लातूर येथील [[राजर्षी शाहू महाविद्यालय (लातूर)|राजर्षी शाहू महाविद्यालयाच्या]] शिवछत्रपती शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष होते.&lt;ref&gt;DNA. ''[http://www.dnaindia.com/india/report-finally-shiv-sena-slips-on-ink-expels-8-workers-for-latur-incident-2140799 Finally, Shiv Sena slips on ink, expels 8 workers for Latur incident]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांनी [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] [[लातूर लोकसभा मतदारसंघ|लातूर लोकसभा जागेसाठी]] भाजपचे उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली होती.&lt;ref&gt;rediff.com. ''[http://www.rediff.com/news/1998/feb/19latur.htm Victor and vanquished meet again in the battle of the Patils]''&lt;/ref&gt; त्यांनी पुन्हा [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] लातूरच्या जागेवरून निवडणूक लढवली.&lt;ref&gt;''Indian Express''. ''[http://expressindia.indianexpress.com/fe/daily/19990815/fec15047p.html BJP replaces seven MLAs for assembly elections]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांचे २१ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alam |first1=Ashhar |title=Ex-Rajya Sabha member Dr Gopalrao Patil passes away |url=https://www.awazthevoice.in/india-news/ex-rajya-sabha-member-dr-gopalrao-patil-passes-away-57493.html |access-date=21 April 2026 |publisher=Awaz The Voice |date=21 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}

[[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]]</text>
      <sha1>d624x8nn9cefkwhydhxjmvllit5lztg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680204</id>
      <parentid>2680203</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3153" sha1="9g3s0u8g3dxp7h8z7g4s6ark9y4egwp" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील''' (३ ऑक्टोबर, १९३१ – २१ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि बालरोगतज्ञ होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] (भाजप) नेते होते आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] ([[भारतीय संसद|भारतीय संसदेचे]] उच्च सभागृह) सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201251|title=Giant Battles|date=24 April 1996|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|accessdate=12 May 2010}}&lt;/ref&gt;

पाटील हे लातूर येथील [[राजर्षी शाहू महाविद्यालय (लातूर)|राजर्षी शाहू महाविद्यालयाच्या]] शिवछत्रपती शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष होते.&lt;ref&gt;DNA. ''[http://www.dnaindia.com/india/report-finally-shiv-sena-slips-on-ink-expels-8-workers-for-latur-incident-2140799 Finally, Shiv Sena slips on ink, expels 8 workers for Latur incident]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांनी [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] [[लातूर लोकसभा मतदारसंघ|लातूर लोकसभा जागेसाठी]] भाजपचे उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली होती.&lt;ref&gt;rediff.com. ''[http://www.rediff.com/news/1998/feb/19latur.htm Victor and vanquished meet again in the battle of the Patils]''&lt;/ref&gt; त्यांनी पुन्हा [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] लातूरच्या जागेवरून निवडणूक लढवली.&lt;ref&gt;''Indian Express''. ''[http://expressindia.indianexpress.com/fe/daily/19990815/fec15047p.html BJP replaces seven MLAs for assembly elections]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांचे २१ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alam |first1=Ashhar |title=Ex-Rajya Sabha member Dr Gopalrao Patil passes away |url=https://www.awazthevoice.in/india-news/ex-rajya-sabha-member-dr-gopalrao-patil-passes-away-57493.html |access-date=21 April 2026 |publisher=Awaz The Voice |date=21 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}

[[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:मराठी लोक]]</text>
      <sha1>9g3s0u8g3dxp7h8z7g4s6ark9y4egwp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680205</id>
      <parentid>2680204</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:48:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3211" sha1="2fu0egaijgc0wdzihraqp1517x1kdnq" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील''' (३ ऑक्टोबर, १९३१ – २१ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि बालरोगतज्ञ होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] (भाजप) नेते होते आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] ([[भारतीय संसद|भारतीय संसदेचे]] उच्च सभागृह) सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201251|title=Giant Battles|date=24 April 1996|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|accessdate=12 May 2010}}&lt;/ref&gt;

पाटील हे लातूर येथील [[राजर्षी शाहू महाविद्यालय (लातूर)|राजर्षी शाहू महाविद्यालयाच्या]] शिवछत्रपती शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष होते.&lt;ref&gt;DNA. ''[http://www.dnaindia.com/india/report-finally-shiv-sena-slips-on-ink-expels-8-workers-for-latur-incident-2140799 Finally, Shiv Sena slips on ink, expels 8 workers for Latur incident]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांनी [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] [[लातूर लोकसभा मतदारसंघ|लातूर लोकसभा जागेसाठी]] भाजपचे उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली होती.&lt;ref&gt;rediff.com. ''[http://www.rediff.com/news/1998/feb/19latur.htm Victor and vanquished meet again in the battle of the Patils]''&lt;/ref&gt; त्यांनी पुन्हा [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] लातूरच्या जागेवरून निवडणूक लढवली.&lt;ref&gt;''Indian Express''. ''[http://expressindia.indianexpress.com/fe/daily/19990815/fec15047p.html BJP replaces seven MLAs for assembly elections]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांचे २१ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alam |first1=Ashhar |title=Ex-Rajya Sabha member Dr Gopalrao Patil passes away |url=https://www.awazthevoice.in/india-news/ex-rajya-sabha-member-dr-gopalrao-patil-passes-away-57493.html |access-date=21 April 2026 |publisher=Awaz The Voice |date=21 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}

[[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:मराठी लोक]]
[[वर्ग:मराठी राजकारणी]]</text>
      <sha1>2fu0egaijgc0wdzihraqp1517x1kdnq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680206</id>
      <parentid>2680205</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3310" sha1="gujqrzv2vgbh2k189tqeh5ezrj1jzzk" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील''' (३ ऑक्टोबर, १९३१ – २१ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि बालरोगतज्ञ होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] (भाजप) नेते होते आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] ([[भारतीय संसद|भारतीय संसदेचे]] उच्च सभागृह) सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201251|title=Giant Battles|date=24 April 1996|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|accessdate=12 May 2010}}&lt;/ref&gt;

पाटील हे लातूर येथील [[राजर्षी शाहू महाविद्यालय (लातूर)|राजर्षी शाहू महाविद्यालयाच्या]] शिवछत्रपती शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष होते.&lt;ref&gt;DNA. ''[http://www.dnaindia.com/india/report-finally-shiv-sena-slips-on-ink-expels-8-workers-for-latur-incident-2140799 Finally, Shiv Sena slips on ink, expels 8 workers for Latur incident]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांनी [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] [[लातूर लोकसभा मतदारसंघ|लातूर लोकसभा जागेसाठी]] भाजपचे उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली होती.&lt;ref&gt;rediff.com. ''[http://www.rediff.com/news/1998/feb/19latur.htm Victor and vanquished meet again in the battle of the Patils]''&lt;/ref&gt; त्यांनी पुन्हा [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] लातूरच्या जागेवरून निवडणूक लढवली.&lt;ref&gt;''Indian Express''. ''[http://expressindia.indianexpress.com/fe/daily/19990815/fec15047p.html BJP replaces seven MLAs for assembly elections]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांचे २१ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alam |first1=Ashhar |title=Ex-Rajya Sabha member Dr Gopalrao Patil passes away |url=https://www.awazthevoice.in/india-news/ex-rajya-sabha-member-dr-gopalrao-patil-passes-away-57493.html |access-date=21 April 2026 |publisher=Awaz The Voice |date=21 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}

[[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:मराठी लोक]]
[[वर्ग:मराठी राजकारणी]]
[[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]]</text>
      <sha1>gujqrzv2vgbh2k189tqeh5ezrj1jzzk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680207</id>
      <parentid>2680206</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:49:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3414" sha1="pmiol73g50owpjz6d9i7edlppn5gpnk" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील''' (३ ऑक्टोबर, १९३१ – २१ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि बालरोगतज्ञ होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] (भाजप) नेते होते आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] ([[भारतीय संसद|भारतीय संसदेचे]] उच्च सभागृह) सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201251|title=Giant Battles|date=24 April 1996|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|accessdate=12 May 2010}}&lt;/ref&gt;

पाटील हे लातूर येथील [[राजर्षी शाहू महाविद्यालय (लातूर)|राजर्षी शाहू महाविद्यालयाच्या]] शिवछत्रपती शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष होते.&lt;ref&gt;DNA. ''[http://www.dnaindia.com/india/report-finally-shiv-sena-slips-on-ink-expels-8-workers-for-latur-incident-2140799 Finally, Shiv Sena slips on ink, expels 8 workers for Latur incident]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांनी [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] [[लातूर लोकसभा मतदारसंघ|लातूर लोकसभा जागेसाठी]] भाजपचे उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली होती.&lt;ref&gt;rediff.com. ''[http://www.rediff.com/news/1998/feb/19latur.htm Victor and vanquished meet again in the battle of the Patils]''&lt;/ref&gt; त्यांनी पुन्हा [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] लातूरच्या जागेवरून निवडणूक लढवली.&lt;ref&gt;''Indian Express''. ''[http://expressindia.indianexpress.com/fe/daily/19990815/fec15047p.html BJP replaces seven MLAs for assembly elections]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांचे २१ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alam |first1=Ashhar |title=Ex-Rajya Sabha member Dr Gopalrao Patil passes away |url=https://www.awazthevoice.in/india-news/ex-rajya-sabha-member-dr-gopalrao-patil-passes-away-57493.html |access-date=21 April 2026 |publisher=Awaz The Voice |date=21 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}

[[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:मराठी लोक]]
[[वर्ग:मराठी राजकारणी]]
[[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील वैद्यकीय डॉक्टर]]</text>
      <sha1>pmiol73g50owpjz6d9i7edlppn5gpnk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680208</id>
      <parentid>2680207</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3475" sha1="knvrh8rkkchi3fgev0peipszsyrcupk" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील''' (३ ऑक्टोबर, १९३१ – २१ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि बालरोगतज्ञ होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] (भाजप) नेते होते आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] ([[भारतीय संसद|भारतीय संसदेचे]] उच्च सभागृह) सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201251|title=Giant Battles|date=24 April 1996|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|accessdate=12 May 2010}}&lt;/ref&gt;

पाटील हे लातूर येथील [[राजर्षी शाहू महाविद्यालय (लातूर)|राजर्षी शाहू महाविद्यालयाच्या]] शिवछत्रपती शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष होते.&lt;ref&gt;DNA. ''[http://www.dnaindia.com/india/report-finally-shiv-sena-slips-on-ink-expels-8-workers-for-latur-incident-2140799 Finally, Shiv Sena slips on ink, expels 8 workers for Latur incident]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांनी [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] [[लातूर लोकसभा मतदारसंघ|लातूर लोकसभा जागेसाठी]] भाजपचे उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली होती.&lt;ref&gt;rediff.com. ''[http://www.rediff.com/news/1998/feb/19latur.htm Victor and vanquished meet again in the battle of the Patils]''&lt;/ref&gt; त्यांनी पुन्हा [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] लातूरच्या जागेवरून निवडणूक लढवली.&lt;ref&gt;''Indian Express''. ''[http://expressindia.indianexpress.com/fe/daily/19990815/fec15047p.html BJP replaces seven MLAs for assembly elections]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांचे २१ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alam |first1=Ashhar |title=Ex-Rajya Sabha member Dr Gopalrao Patil passes away |url=https://www.awazthevoice.in/india-news/ex-rajya-sabha-member-dr-gopalrao-patil-passes-away-57493.html |access-date=21 April 2026 |publisher=Awaz The Voice |date=21 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}

[[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:मराठी लोक]]
[[वर्ग:मराठी राजकारणी]]
[[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील वैद्यकीय डॉक्टर]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>knvrh8rkkchi3fgev0peipszsyrcupk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680209</id>
      <parentid>2680208</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:50:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2680209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3533" sha1="q8xyd8q5h1n93ea470ez0cznzpgb2fb" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील''' (३ ऑक्टोबर, १९३१ – २१ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि बालरोगतज्ञ होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] (भाजप) नेते होते आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] ([[भारतीय संसद|भारतीय संसदेचे]] उच्च सभागृह) सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201251|title=Giant Battles|date=24 April 1996|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|accessdate=12 May 2010}}&lt;/ref&gt;

पाटील हे लातूर येथील [[राजर्षी शाहू महाविद्यालय (लातूर)|राजर्षी शाहू महाविद्यालयाच्या]] शिवछत्रपती शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष होते.&lt;ref&gt;DNA. ''[http://www.dnaindia.com/india/report-finally-shiv-sena-slips-on-ink-expels-8-workers-for-latur-incident-2140799 Finally, Shiv Sena slips on ink, expels 8 workers for Latur incident]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांनी [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] [[लातूर लोकसभा मतदारसंघ|लातूर लोकसभा जागेसाठी]] भाजपचे उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली होती.&lt;ref&gt;rediff.com. ''[http://www.rediff.com/news/1998/feb/19latur.htm Victor and vanquished meet again in the battle of the Patils]''&lt;/ref&gt; त्यांनी पुन्हा [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] लातूरच्या जागेवरून निवडणूक लढवली.&lt;ref&gt;''Indian Express''. ''[http://expressindia.indianexpress.com/fe/daily/19990815/fec15047p.html BJP replaces seven MLAs for assembly elections]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांचे २१ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alam |first1=Ashhar |title=Ex-Rajya Sabha member Dr Gopalrao Patil passes away |url=https://www.awazthevoice.in/india-news/ex-rajya-sabha-member-dr-gopalrao-patil-passes-away-57493.html |access-date=21 April 2026 |publisher=Awaz The Voice |date=21 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}

[[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:मराठी लोक]]
[[वर्ग:मराठी राजकारणी]]
[[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील वैद्यकीय डॉक्टर]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]
[[वर्ग:लातूरचे खासदार]]</text>
      <sha1>q8xyd8q5h1n93ea470ez0cznzpgb2fb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680212</id>
      <parentid>2680209</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T04:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2680212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3591" sha1="41fi0tm6xqa6751f6b7k810nqs88nr6" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील''' (३ ऑक्टोबर, १९३१ – २१ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि बालरोगतज्ञ होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] (भाजप) नेते होते आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] ([[भारतीय संसद|भारतीय संसदेचे]] उच्च सभागृह) सदस्य होते.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201251|title=Giant Battles|date=24 April 1996|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|accessdate=12 May 2010}}&lt;/ref&gt;

पाटील हे लातूर येथील [[राजर्षी शाहू महाविद्यालय (लातूर)|राजर्षी शाहू महाविद्यालयाच्या]] शिवछत्रपती शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष होते.&lt;ref&gt;DNA. ''[http://www.dnaindia.com/india/report-finally-shiv-sena-slips-on-ink-expels-8-workers-for-latur-incident-2140799 Finally, Shiv Sena slips on ink, expels 8 workers for Latur incident]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांनी [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] [[लातूर लोकसभा मतदारसंघ|लातूर लोकसभा जागेसाठी]] भाजपचे उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली होती.&lt;ref&gt;rediff.com. ''[http://www.rediff.com/news/1998/feb/19latur.htm Victor and vanquished meet again in the battle of the Patils]''&lt;/ref&gt; त्यांनी पुन्हा [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] लातूरच्या जागेवरून निवडणूक लढवली.&lt;ref&gt;''Indian Express''. ''[http://expressindia.indianexpress.com/fe/daily/19990815/fec15047p.html BJP replaces seven MLAs for assembly elections]''&lt;/ref&gt;
पाटील यांचे २१ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alam |first1=Ashhar |title=Ex-Rajya Sabha member Dr Gopalrao Patil passes away |url=https://www.awazthevoice.in/india-news/ex-rajya-sabha-member-dr-gopalrao-patil-passes-away-57493.html |access-date=21 April 2026 |publisher=Awaz The Voice |date=21 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भ यादी}}

{{DEFAULTSORT:पाटील, गोपाळराव}}
[[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:मराठी लोक]]
[[वर्ग:मराठी राजकारणी]]
[[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील वैद्यकीय डॉक्टर]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]
[[वर्ग:लातूरचे खासदार]]</text>
      <sha1>41fi0tm6xqa6751f6b7k810nqs88nr6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>गोपाळराव विठ्ठलराव पाटील</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379245</id>
    <redirect title="गोपाळराव पाटील" />
    <revision>
      <id>2680210</id>
      <timestamp>2026-04-22T04:50:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>[[गोपाळराव पाटील]] कडे पुनर्निर्देशित</comment>
      <origin>2680210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="93l7sliegvh6kypvsa71xocfg1pkrbt" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[गोपाळराव पाटील]]</text>
      <sha1>93l7sliegvh6kypvsa71xocfg1pkrbt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>उकुली (केरळमधील होळी)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379246</id>
    <redirect title="मंजल कुली (केरळमधील होळी)" />
    <revision>
      <id>2680219</id>
      <timestamp>2026-04-22T05:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>आर्या जोशी</username>
        <id>65452</id>
      </contributor>
      <comment>आर्या जोशी ने लेख [[उकुली (केरळमधील होळी)]] वरुन [[मंजल कुली (केरळमधील होळी)]] ला हलविला: अचूक नाव</comment>
      <origin>2680219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="kfutt9x6yukap7v95bn6qd4yvwsa9ax" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[मंजल कुली (केरळमधील होळी)]]</text>
      <sha1>kfutt9x6yukap7v95bn6qd4yvwsa9ax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>शीत रक्ताचे प्राणी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379247</id>
    <revision>
      <id>2680245</id>
      <timestamp>2026-04-22T09:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24632-93</username>
        <id>182421</id>
      </contributor>
      <comment>NEW INFORMATION ADDED</comment>
      <origin>2680245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2907" sha1="b2xjotut7ovd9zrpruc8w7xgos1948g" xml:space="preserve">शीत-रक्ताचे प्राणी हे असे प्राणी आहेत ज्यांचे शरीराचे तापमान त्यांच्या सभोवतालच्या वातावरणानुसार सतत बदलत असते, म्हणजेच ते स्वतःचे तापमान स्थिर ठेवू शकत नाहीत. त्यामुळे हे प्राणी उष्णता मिळवण्यासाठी बाह्य स्त्रोतांवर, विशेषतः सूर्यप्रकाशावर अवलंबून असतात. थंड हवामानात त्यांच्या शरीरातील क्रिया मंदावतात, त्यामुळे ते कमी हालचाल करतात किंवा निष्क्रिय राहतात, तर उष्ण वातावरणात ते अधिक सक्रिय होतात. या प्राण्यांचा चयापचय तुलनेने कमी असतो, त्यामुळे त्यांना इतर प्राण्यांइतकी ऊर्जा किंवा अन्नाची गरज भासत नाही. शीत-रक्ताचे प्राणी मुख्यतः सरपटणारे, उभयचर आणि मासे या गटांमध्ये आढळतात; साप, सरडे, बेडूक आणि विविध प्रकारचे मासे ही त्यांची प्रमुख उदाहरणे आहेत. हे प्राणी पर्यावरणाशी जुळवून घेण्यात कुशल असतात, जसे की सूर्यप्रकाशात बसून शरीर गरम करणे किंवा सावलीत जाऊन थंड होणे. अन्नसाखळीमध्ये त्यांची महत्त्वाची भूमिका असून ते इतर प्राण्यांसाठी अन्न म्हणून तसेच काही कीटक आणि लहान प्राण्यांची संख्या नियंत्रित करण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. हवामान बदल, तापमानातील चढ-उतार आणि निवासस्थानातील बदल यांचा या प्राण्यांवर मोठा परिणाम होतो, कारण त्यांचे जीवनचक्र आणि क्रियाशीलता थेट तापमानावर अवलंबून असते.</text>
      <sha1>b2xjotut7ovd9zrpruc8w7xgos1948g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680249</id>
      <parentid>2680245</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T09:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24632-93</username>
        <id>182421</id>
      </contributor>
      <comment>NEW INFORMATION ADDED</comment>
      <origin>2680249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3109" sha1="r5qukn0l0exfd6qvj84b9v93icbk6u6" xml:space="preserve">शीत-रक्ताचे [[प्राणी]] हे असे प्राणी आहेत ज्यांचे [[शरीर|शरीराचे]] तापमान त्यांच्या सभोवतालच्या [[वातावरण|वातावरणानुसार]] सतत बदलत असते, म्हणजेच ते स्वतःचे तापमान स्थिर ठेवू शकत नाहीत. त्यामुळे हे प्राणी उष्णता मिळवण्यासाठी बाह्य स्त्रोतांवर, विशेषतः [[सूर्यप्रकाश|सूर्यप्रकाशावर]] अवलंबून असतात. थंड हवामानात त्यांच्या शरीरातील क्रिया मंदावतात, त्यामुळे ते कमी हालचाल करतात किंवा निष्क्रिय राहतात, तर उष्ण वातावरणात ते अधिक सक्रिय होतात. या प्राण्यांचा चयापचय तुलनेने कमी असतो, त्यामुळे त्यांना इतर प्राण्यांइतकी ऊर्जा किंवा अन्नाची गरज भासत नाही. शीत-रक्ताचे प्राणी मुख्यतः सरपटणारे, [[उभयचर प्राणी|उभयचर]] आणि [[मासा|मासे]] या गटांमध्ये आढळतात; [[साप]], [[सरडा|सरडे]], [[बेडूक]] आणि विविध प्रकारचे मासे ही त्यांची प्रमुख उदाहरणे आहेत. हे प्राणी पर्यावरणाशी जुळवून घेण्यात कुशल असतात, जसे की सूर्यप्रकाशात बसून शरीर गरम करणे किंवा सावलीत जाऊन थंड होणे. [[अन्नसाखळी|अन्नसाखळीमध्ये]] त्यांची महत्त्वाची भूमिका असून ते इतर प्राण्यांसाठी अन्न म्हणून तसेच काही [[कीटक]] आणि लहान प्राण्यांची संख्या नियंत्रित करण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. हवामान बदल, तापमानातील चढ-उतार आणि निवासस्थानातील बदल यांचा या प्राण्यांवर मोठा परिणाम होतो, कारण त्यांचे जीवनचक्र आणि क्रियाशीलता थेट तापमानावर अवलंबून असते.</text>
      <sha1>r5qukn0l0exfd6qvj84b9v93icbk6u6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680261</id>
      <parentid>2680249</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T10:11:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24632-93</username>
        <id>182421</id>
      </contributor>
      <comment>NEW INFORMATION ADDED</comment>
      <origin>2680261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3165" sha1="ar53vvl3xd6832xg2zfo3k4xuzfcovu" xml:space="preserve">शीत-रक्ताचे [[प्राणी]] हे असे प्राणी आहेत ज्यांचे [[शरीर|शरीराचे]] तापमान त्यांच्या सभोवतालच्या [[वातावरण|वातावरणानुसार]] सतत बदलत असते, म्हणजेच ते स्वतःचे तापमान स्थिर ठेवू शकत नाहीत. त्यामुळे हे प्राणी उष्णता मिळवण्यासाठी बाह्य स्त्रोतांवर, विशेषतः [[सूर्यप्रकाश|सूर्यप्रकाशावर]] अवलंबून असतात. थंड हवामानात त्यांच्या शरीरातील क्रिया मंदावतात, त्यामुळे ते कमी हालचाल करतात किंवा निष्क्रिय राहतात, तर उष्ण वातावरणात ते अधिक सक्रिय होतात. या प्राण्यांचा चयापचय तुलनेने कमी असतो, त्यामुळे त्यांना इतर प्राण्यांइतकी ऊर्जा किंवा अन्नाची गरज भासत नाही. शीत-रक्ताचे प्राणी मुख्यतः [[सरपटणारे प्राणी|सरपटणारे]], [[उभयचर प्राणी|उभयचर]] आणि [[मासा|मासे]] या गटांमध्ये आढळतात; [[साप]], [[सरडा|सरडे]], [[बेडूक]] आणि विविध प्रकारचे मासे ही त्यांची प्रमुख उदाहरणे आहेत. हे प्राणी पर्यावरणाशी जुळवून घेण्यात कुशल असतात, जसे की सूर्यप्रकाशात बसून शरीर गरम करणे किंवा सावलीत जाऊन थंड होणे. [[अन्नसाखळी|अन्नसाखळीमध्ये]] त्यांची महत्त्वाची भूमिका असून ते इतर प्राण्यांसाठी अन्न म्हणून तसेच काही [[कीटक]] आणि लहान प्राण्यांची संख्या नियंत्रित करण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. हवामान बदल, तापमानातील चढ-उतार आणि निवासस्थानातील बदल यांचा या प्राण्यांवर मोठा परिणाम होतो, कारण त्यांचे [[जीवनचक्र]] आणि [[क्रियाशीलता]] थेट तापमानावर अवलंबून असते.</text>
      <sha1>ar53vvl3xd6832xg2zfo3k4xuzfcovu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2680262</id>
      <parentid>2680261</parentid>
      <timestamp>2026-04-22T10:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24632-93</username>
        <id>182421</id>
      </contributor>
      <origin>2680262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3148" sha1="m12jjb3hq1fxgpafu7fwgxr3jfbl6dt" xml:space="preserve">शीत-रक्ताचे [[प्राणी]] हे असे प्राणी आहेत ज्यांचे शरीराचे तापमान त्यांच्या सभोवतालच्या [[वातावरण|वातावरणानुसार]] सतत बदलत असते, म्हणजेच ते स्वतःचे तापमान स्थिर ठेवू शकत नाहीत. त्यामुळे हे प्राणी उष्णता मिळवण्यासाठी बाह्य स्त्रोतांवर, विशेषतः [[सूर्यप्रकाश|सूर्यप्रकाशावर]] अवलंबून असतात. थंड हवामानात त्यांच्या शरीरातील क्रिया मंदावतात, त्यामुळे ते कमी हालचाल करतात किंवा निष्क्रिय राहतात, तर उष्ण वातावरणात ते अधिक सक्रिय होतात. या प्राण्यांचा चयापचय तुलनेने कमी असतो, त्यामुळे त्यांना इतर प्राण्यांइतकी ऊर्जा किंवा अन्नाची गरज भासत नाही. शीत-रक्ताचे प्राणी मुख्यतः [[सरपटणारे प्राणी|सरपटणारे]], [[उभयचर प्राणी|उभयचर]] आणि [[मासा|मासे]] या गटांमध्ये आढळतात; [[साप]], [[सरडा|सरडे]], [[बेडूक]] आणि विविध प्रकारचे मासे ही त्यांची प्रमुख उदाहरणे आहेत. हे प्राणी पर्यावरणाशी जुळवून घेण्यात कुशल असतात, जसे की सूर्यप्रकाशात बसून शरीर गरम करणे किंवा सावलीत जाऊन थंड होणे. [[अन्नसाखळी|अन्नसाखळीमध्ये]] त्यांची महत्त्वाची भूमिका असून ते इतर प्राण्यांसाठी अन्न म्हणून तसेच काही [[कीटक]] आणि लहान प्राण्यांची संख्या नियंत्रित करण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. हवामान बदल, तापमानातील चढ-उतार आणि निवासस्थानातील बदल यांचा या प्राण्यांवर मोठा परिणाम होतो, कारण त्यांचे [[जीवनचक्र]] आणि [[क्रियाशीलता]] थेट तापमानावर अवलंबून असते.</text>
      <sha1>m12jjb3hq1fxgpafu7fwgxr3jfbl6dt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Spathak0107</title>
    <ns>3</ns>
    <id>379248</id>
    <revision>
      <id>2680257</id>
      <timestamp>2026-04-22T09:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2680257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="281" sha1="22urxsdqkyzlajb3bcyhhsafdcvftj7" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=Spathak0107}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १५:१६, २२ एप्रिल २०२६ (IST)</text>
      <sha1>22urxsdqkyzlajb3bcyhhsafdcvftj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:कृत्रिम बुद्धिमत्ता</title>
    <ns>14</ns>
    <id>379249</id>
    <revision>
      <id>2680271</id>
      <timestamp>2026-04-22T11:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: [[वर्ग:संगणक आज्ञावली]]</comment>
      <origin>2680271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="0xkxgkqymi4z2qyd06yn9kwostuvq2w" xml:space="preserve">[[वर्ग:संगणक आज्ञावली]]</text>
      <sha1>0xkxgkqymi4z2qyd06yn9kwostuvq2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:संगणक आज्ञावली</title>
    <ns>14</ns>
    <id>379250</id>
    <revision>
      <id>2680272</id>
      <timestamp>2026-04-22T11:15:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: [[वर्ग:संगणक]]</comment>
      <origin>2680272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="rrmrqqt6fkk5mh3fhrezi73nvoh4iu8" xml:space="preserve">[[वर्ग:संगणक]]</text>
      <sha1>rrmrqqt6fkk5mh3fhrezi73nvoh4iu8</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>