विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 2242 2680497 2653048 2026-04-23T10:02:47Z WordWise22 161849 Information added 2680497 wikitext text/x-wiki '''अक्षय्य तृतीया''' हिंदू दिनदर्शिकेतील एक दिवस आहे. [[हिंदू दिनदर्शिका|हिंदू दिनदर्शिकेप्रमाणे]] [[वैशाख शुद्ध तृतीया]] या दिवशी अक्षय्य तृतीया येते. अक्षय्य तृतीया [[साडेतीन शुभ मुहूर्त|साडेतीन मुहूर्तांपैकी]] एक शुभमुहूर्त समजला जातो.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=oScTAQAAIAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=akshaya+tritiya&q=akshaya+tritiya&hl=en|title=Folklore of Hindu Festivals and Ceremonials|last=Gupte|first=B. A.|date=2000|publisher=Shubhi Publications|isbn=978-81-87226-48-2|language=en}}</ref> कालविवेक या ग्रंथामध्ये या दिवशी व्रत करण्याचे महत्त्व विशद केले आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=Ww8pAAAAYAAJ&q=akshay+tritiya+Vrata&dq=akshay+tritiya+Vrata&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjbyPH9xa3aAhUWSY8KHUPpB-UQ6AEIVDAH|title=A Study of the Vrata-rites|last=Das|first=Sudhir Ranjan|date=1953|publisher=S. C. Kar|year=|isbn=|location=|pages=43|language=en}}</ref> [[जैन]] धर्मामध्येही या दिवशी व्रत करण्याचे महत्त्व विशेष आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=87k0AwAAQBAJ&pg=PT573&dq=akshay+tritiya+in+india&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjG-Yr-16_aAhXBLo8KHfSACDsQ6AEINTAD#v=onepage&q=akshay%20tritiya%20in%20india&f=false|title=The Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths|last=Dalal|first=Roshen|date=2014-04-18|publisher=Penguin UK|isbn=9788184753967|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?hl=en&lr=&id=y4aVRLGhf-8C&oi=fnd&pg=PA3&dq=Akshay+Tritiya&ots=WLqIqYFtoN&sig=WVMK6z7fTkWCJ926AdZHrLBy7E4&redir_esc=y#v=onepage&q=Akshay%20Tritiya&f=false|title=Faith & Philosophy of Jainism|last=Jain|first=Arun Kumar|date=2009|publisher=Gyan Publishing House|isbn=9788178357232|language=en}}</ref> या दिवसाला आखा तीज असेही म्हणले जाते. ह्या दिवशी [[अन्नपूर्णा (देवी)]] जयंती, नर-नारायण या जोडदेवाची जयंती, [[परशुराम]] जयंती, [[बसवेश्वर]] जयंती आणि, हयग्रीव जयंती असते.<ref>J. Gordon Melton (2011). Religious Celebrations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations. ABC-CLIO. pp. 18–20. ISBN 978-1-59884-206-7.</ref> या दिवशी भगवान व्यास यांनी [[महाभारत]] ग्रंथाची रचना करायला प्रारंभ केला आणि त्यांचे लेखनिक म्हणून [[गणपती]]ने काम केले अशी आख्यायिका प्रचलित आहे.<ref name=":0">Gordon Melton (2011). Religious Celebrations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations. ABC-CLIO. pp. 18–20. ISBN 978-1-59884-206-7.भाषा=इंग्लिश</ref> == अर्थ == ==ज्योतिषशास्त्र== अक्षय्य तृतीया हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक असला तरी, जर त्यादिवशी किंवा त्या दिवसापूर्वी गुरूचा किंवा शु्क्राचा अस्त झालेला असेल तर विवाहादी मंगल कार्ये करू नयेत असे काही ज्योतिष्यांचे मत आहे. असे दुःयोग यापूर्वी अनेक अक्षय्य तृतीयांना आले होते, त्यांपैकी हे काही प्रसंग :-{{संदर्भ हवा}} शुक्रास्त असलेले दिवस : १ मे १९४९, ३ मे १९६५, ५ मे १९७३, ७ मे २००८, ९ मे २०१६. अस्त झाल्याने आकाशात गुरू दिसत नसलेले दिवस : १६ मे १९५६, १ मे १९७६, २३ एप्रिल २०२३. == महत्त्व == * या दिवशी भारताच्या [[उत्तराखंड]] राज्यातील बद्रीनारायणाच्या बंद देवळाचे दार उघडतात. हे मंदिर अक्षय्य तृतीयेला उघडल्यावर दिवाळीतल्या भाऊबीजेच्या दिवशी बंद होते.<ref>"Badrinath shrine closed for winter". TNN. Dehradun: The Times of India. 18 November 2008. Retrieved 28 April 2014.भाषा =इंग्लिश</ref> * नर-नारायण या दोन देवतांनी या दिवशी अवतार घेतला होता असे मानले जाते. * [[परशुराम|परशुरामाचे]] अवतरणसुद्धा याच दिवशी झाले होते असे मानले जाते. या दिवशी परशुरामाची पूजा केली जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=OfA-AQAAIAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=parshuram+jayanti&q=parshuram+jayanti&hl=en|title=The Rough Guide to Rajasthan, Delhi and Agra|date=2007|publisher=Rough Guides|language=en}}</ref> [[File:Parshuramsaraswats.jpg|thumb|परशुराम अवतार]] * वृंदावनाच्या श्री बांकेबिहारीच्या मंदिरात फक्त याच दिवशी श्रीविग्रहाचे चरणदर्शन होते आणि बाकी पूर्ण वर्ष ते वस्त्रांनी झाकलेले असतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tv9hindi.com/spiritual/akshaya-tritiya-2022-know-how-the-festival-of-akshaya-tritiya-is-celebrated-in-different-parts-of-india-au122-1205210.html|title=Akshaya Tritiya 2022: जानें भारत के विभिन्न हिस्सों में कैसे मनाया जाता है अक्षय तृतीया का त्योहार|last=Bharatvarsh|first=TV9|date=2022-05-01|website=TV9 Bharatvarsh|language=hi|access-date=2023-04-12}}</ref> * जो मनुष्य या दिवशी गंगा स्नान करेल, तो पापांतून मुक्त होतो अशी भारतीय संस्कृतीत धारणा आहे. * [[कृष्णा]]ने [[युधिष्ठिर]]ाला असे सांगितले होते की, 'या तिथीस केलेले दान व हवन क्षयाला जात नाही, म्हणून हिला अक्षय्य तृतीया असे म्हणले आहे. [[देव]] आणि [[पितर]] यांना उद्देशून या तिथीस जे कर्म केले जाते, ते सर्व अक्षय (‍अविनाशी) होते'. *या दिवशी [[गंगा|गंगेचे]] स्वर्गातून पृथ्वीवर अवतरण झाले अशीही आख्यायिका प्रचलित आहे.<ref name=":0" /> ==जैन धर्मात== [[File:Shreyans, the king of Hastinapur offering Sugarcane juice to Lord Rishabhdev.jpg|thumb|राजा श्रेयांश वृषभदेव यांना उसाचा रस देताना]] भगवान वृषभदेव यांना मोक्ष प्राप्त करण्यासाठी सहा महिने तप करावे लागले. त्याकाळात त्यांनी अन्नपाणी ग्रहण केले नव्हते व त्यानंतर ते एकदा ग्रहणासाठी निघाले. परंतु लोकांना आहार दानाचा योग्य विधी माहित नसल्या कारणाने त्यांना अजून पुढील सहा महिने आहार घेता आला नाही. अर्थात त्यांचा वर्षभर उपवास झाला. एकदा [[हस्तिनापूर]] येथे ते आले असता तेथील राजाने त्यांना उसाचा रसाचा आहार दिला. तो दिवस अक्षय्य तृतीयेचा होता.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://hindi.webdunia.com/jain-religion/akshaya-tritiya-in-jainism-117042700044_1.html%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%BE=%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%80|title=Jain Dharma {{!}} Jain Religion {{!}} Jain Tirthankar {{!}} Jainism {{!}} Jainism Religions in India {{!}} Jain Muni {{!}} जैन धर्म|last=Webdunia|access-date=2018-06-01|language=en}}</ref> ==सांस्कृतिक महत्त्व== [[File:Aam Panna (Raw Mango Drink).JPG|thumb|कैरीचे पेय]] [[File:चैत्रगौर.jpg|thumb|चैत्रगौर]] महाराष्ट्रातील स्त्रिया [[चैत्र]] महिन्यात [[चैत्रगौरी|चैत्रगौरीची]] स्थापना व पूजा करतात. चैत्रातील एखाद्या दिवशी हळदीकुंकवाच्या निमित्ताने बायकांना घरी बोलावून मोगऱ्याची फुले किंवा गजरा, आंब्याची डाळ (किंवा भिजवलेले हरबरे) आणि पन्हे देतात. त्या हळदीकुंकू समारंभांचा (गौरी उत्सवाचा) अक्षय्य तृतीया हा शेवटचा दिवस असतो.<ref>भारतीय संस्कृती कोश (महादेवशास्त्री जोशी), खंड तिसरा</ref> ==आख्यायिका== अक्षय्य तृतीयेला कृत युग संपून त्रेतायुग सुरू झाले असे मानले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.patrika.com/jabalpur-news/akshaya-tritiya-pujan-vidhi-and-its-importance-in-hindi-1565033/|title=हिंदी खबर, Latest News in Hindi, हिंदी समाचार, ताजा खबर|website=Patrika News|language=hindi|access-date=2021-05-05}}</ref> [[ज्योतिष|ज्योतिषशास्त्रा]]त कृत, त्रेता, द्वापर आणि कलियुगाची सर्व वर्ष मिळून होणाऱ्या काळाला ‘महायुग' असे म्हणतात. ही चार युगे महायुगाचे चार चरण असल्याचे मानले जाते. [[ब्रह्मदेव|ब्रह्मदेवा]]च्या दिवसाचा जो प्रारंभ त्याला ‘कल्पादीं' तसेच त्रेतायुगाचा (१२,९६,००० सौर वर्षाएवढा त्रेतायुगाचा काळ) प्रारंभ म्हणजे ‘युगादी' ही तिथी वैशाख शुद्ध तृतीयेला येते.मात्र त्रेतायुग नेमक्या कोणत्या वर्षी सुरू झाले त्याची माहिती मिळत नाही. ==शेतीसंबंधी प्रथा== या दिवशी कृषी संस्कृतीचा पालक म्हणून [[बलराम|बलरामाची]] पूजा होते.<ref>{{Cite web |title=AAU's Role in Krishi Mahotsav Model |url=http://krishikosh.egranth.ac.in/bitstream/1/63953/1/Krishi%20Mahotsav%20Model.pdf}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=MwNkAAAAMAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=balram+puja+on+akshaya+tritiya&q=balram+puja+on+akshaya+tritiya&hl=en|title=Kaśmīra, itihāsa, saṃskr̥ti, tathā lokagīta|last=Muṃśī|first=Vimalā Kumārī|date=1993|publisher=Ārya Buka Ḍipo|language=hi}}</ref> ==धार्मिक आचार== हा दिवस पूर्वजांचे ऋण फेडण्याचा दिवस म्हणून पाळला जातो. पूर्वजांच्या स्मृतींना उजाळा देण्यासाठी या दिवशी [[पितर|पितरांचे]] स्मरण करून त्यांच्या प्रतिमेचे पूजन करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tv9hindi.com/spiritual/akshaya-tritiya-2022-to-please-lord-vishnu-and-pitra-on-akshaya-tritiya-worship-with-this-vidhi-1193040.html|title=Akshaya Tritiya 2022 : अक्षय तृतीया पर भगवान विष्णु और पितरों को प्रसन्न करने के लिए इस विधि से करें पूजा|last=Bharatvarsh|first=TV9|date=2022-04-25|website=TV9 Bharatvarsh|language=hi|access-date=2023-04-12}}</ref> या दिवशी मातीचे मडके आणून, त्यात पाणी भरून त्यात [[वाळा]] टाकतात. त्याने या पाण्याला सुगंध येतो.[[पळस|पळसाच्या]] पानांच्या केलेल्या [[पत्रावळ|पत्रावळीवर]] व [[द्रोण|द्रोणात]] तांदळाची [[खीर]], [[कैरीचे पन्हे]] किंवा [[चिंचोणी]], [[पापड]], [[कुरडया]] इत्यादी वाढतात. सुगंधित पाण्याने भरलेला घट [[ब्राह्मण|ब्राह्मणाला]] दान करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/shamli/importance-of-donating-a-water-filled-kalash-on-akshaya-tritiya-shamli-news-mrt5870018158|title=अक्षय तृतीया पर जल भरे कलश दान का है महत्व|website=Amar Ujala|language=hi|access-date=2023-04-12}}</ref> असे केल्याने पितरांचा संतोष होतो असे मानले जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=jtUEAQAAIAAJ&dq=akshay+tritiya+Vrata&focus=searchwithinvolume&q=akshay+tritiya+Vrata|title=Hinduoṃ ke vrata, parva aura tyauhāra: hindūoṃ ke sampūrṇa vratoṃ, parvoṃ aura tyauhāroṃ kī śāstrīya vidhi, māhātmya tathā paurāṇika evaṃ loka-kathāem̐|last=Tripathi|first=Rampratap|date=1966|publisher=Loka-Bhāratī Prakāśana|language=hi}}</ref> या दिवशी सुरू केलेल्या कोणत्याही शुभ कार्याचे फळ 'अक्षय्य'(न संपणारे) असे मिळते, असा समज आहे. अक्षय्य तृतीयेच्या दिवशी सदोदित सुख व समृद्धी प्राप्‍त करून देणाऱ्या देवतेच्या कृतज्ञतेचा भाव ठेवून केलेल्या उपासनेमुळे आपल्यावर होणाऱ्या त्या देवतेच्या कृपादृष्टीचा कधीही क्षय होत नाही, अशी समजूत आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/astro/religion-festival-news/akshaya-tritiya-2021-importance-of-akshaya-tritiya-in-marathi/articleshow/82617896.cms|title=हिंदू धर्मात अक्षय्य तृतीयेचे खास महत्व, जाणून घ्या तुम्हाला आहे का ही माहिती ?|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2022-05-03}}</ref> ==हिंदू धार्मिक व सांस्कृृृृतिक आचार== * या दिवशी जवळच्या नदीत किंवा जमल्यास गंगेत वा समुद्रात अंघोळ करणे. * सकाळी पंखा, तांदूळ, मीठ, तूप, साखर, चिंच, फळ आणि वस्त्राचे दान देऊन ब्राह्मणांना दक्षिणादान. * ब्राह्मण भोजन घालणे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/spiritual/religion-akshaya-tritiya-10387327.html|title=अक्षय तृतीया: जानिए, क्या करें इस दिन|website=Dainik Jagran|language=hi|access-date=2021-05-04|archive-date=2021-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504100431/https://www.jagran.com/spiritual/religion-akshaya-tritiya-10387327.html|url-status=dead}}</ref> * या दिवशी सातूचे महत्त्व असून ते जरूर खाणे. * या दिवशी नवीन वस्त्र, शस्त्र, दागिने यांची खरेदी करणे. [[File:Gold shop in Marakesh.jpg|thumb|सोन्याचे दागिने]] * साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक असल्याने या दिवशी नवीन घरात प्रवेश, नवीन वस्तू घेणे, मोठे आर्थिक व्यवहार करणे आदी शुभ कामेही केली जातात.<ref name=":1">{{स्रोत बातमी|url=http://marathi.webdunia.com/article/hinduism-marathi/%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF-%E0%A4%A4%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%9A%E0%A5%87-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5-110051500037_1.html|title=अक्षय तृतीयेचे महत्त्व|last=वेबदुनिया|access-date=2018-06-01|language=en}}</ref> ==भारताच्या विविध प्रांतांत वा प्रदेशांत== * [[उत्तर भारत]] - या प्रांतात या दिवशी पूजा आणि प्रार्थना केल्या जातात. परशुराम जन्मोत्सव साजरा केला जातो.गंगा नदीमध्ये स्नान करणे,तीर्थयात्रा करणे,[[यज्ञ]] करणे तसेच अन्न आणि धनाचे दान करणे, ब्राह्मणाला सातू आणि समिधा देणे,असे धार्मिक आचार या दिवशी केले जातात. * [[ओरिसा]] - [[File:Rath Yatra Puri 2007 11028.jpg|thumb|रथयात्रा]] या प्रांतात शेतकरी वर्गात या दिवसाचे महत्त्व विशेष आहे. या दिवशी लक्ष्मी देवतेची पूजा करून नवीन धान्याची पेरणी केली जाते. या सणाला मुठी चूहाणा म्हणले जाते. या दिवशी पालेभाज्या आणि मांसाहार यांचे सेवन केले जात नाही. प्रसिद्ध अशा जगन्नाथ रथयात्रेचा प्रारंभ या दिवशी होतो.देवाच्या नौका विहारासाठी पाच बोटी यानिमित्ताने सुशोभित केल्या जातात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://odishabytes.com/boat-preparation-begins-for-lord-jagannaths-chandan-yatra-in-odishas-puri/|title=Boat Preparation Begins For Lord Jagannath's Chandan Yatra In Odisha's Puri|date=2023-04-06|website=odishabytes|language=en-US|access-date=2023-04-12}}</ref> * [[दक्षिण भारत]] - महाविष्णू आणि लक्ष्मी व कुबेर पूजन यांचे महत्त्व या दिवशी असते.मंदिरात दर्शनाला जाणे,अन्नदान करणे असे आचार या दिवशी केले जातात.<ref name=":1" /> * [[पश्चिम बंगाल]] - या प्रदेशातील व्यापारी वर्गात अक्षय्यतृतीया महत्त्वाचा दिवस मानला जातो. हालकटा या नावाने या दिवशी गणपतीची आणि लक्ष्मीची विशेष पूजा केली जाते. व्यापारी लोक नव्या हिशोबाच्या वह्या या दिवशी वापरात आणतात.<ref name=":1" /> * [[राजस्थान]] - राजस्थानातही हा दिवस शुभ मुहूर्ताचा समजतात.. तेथे या दिवसाला आखा तीज असे म्हणतात. राजस्थानातील शहरी आणि ग्रामीण भागांत या दिवशी [[विवाह]] करण्याची पद्धती आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=vm_KCE4XXPMC&pg=PA724&dq=akshy+tritiya&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiOgKqh16_aAhXHvY8KHTQPBs4Q6AEIJjAA#v=onepage&q=akshy%20tritiya&f=false|title=People of India: Rajasthan|last=Singh|first=K. S.|date=1998|publisher=Popular Prakashan|isbn=9788171547692|language=en}}</ref> * [[महाराष्ट्र]] - महाराष्ट्रातील खान्देश मध्ये अक्षय तृतीयेच्या सणाला “[[आखाजी]]” म्हणून संबोधले जाते , खान्देशात आखाजी हा सण दीपावली इतकाच महत्त्वाचा गणला जातो. सालदार, बलुतेदार अक्षय तृतीया या दिवसापासून नवी सुरुवात करतात. ==अन्य धर्मात== बौद्ध धर्मामध्ये आखाजी या दिवसाचे विशेष महत्व मानले जाते. बौद्ध धर्मातील क्षत्रिय परंपरेत या दिवसाचे औचित्य आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.tpsgnews.com/%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A4%BC%E0%A5%8D%E0%A4%AE/akhaji/19/2879|title=आखाजी : tpsgnews.com|website=www.tpsgnews.com|language=en|access-date=2023-04-12}}</ref> == हे सुद्धा पहा == * [[साडेतीन शुभ मुहूर्त]] * [[चैत्रगौर]] * [https://24yesnews.com/akshaya-tritiya-2024/ अक्षय्य तृतीया 2024 पूजा मुहूर्त,सोने खरेदीच्या वेळा,तारीख आणि महत्त्व] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240510012948/https://24yesnews.com/akshaya-tritiya-2024/ |date=2024-05-10 }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{भारतीय सण आणि उत्सव}} {{हिंदू सण}} [[वर्ग:हिंदू पंचांग]] [[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]] [[वर्ग:भारतातील हिंदू सण]] mz5ryg1pkr64t10ez3qezpvotf5goud 0 2382 2680487 2596109 2026-04-23T09:28:17Z ~2026-24679-89 182431 2680487 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{उदयोन्मुख लेख टीप | वर्ष =२०११ | दिनांक =१ मार्च}} {{किल्ला |नाव = शिवनेरी |चित्र = FortFromGround Shivneri.jpg |चित्रtitle = शिवनेरी किल्ला |चित्ररुंदी = 200px |नकाशा = Maharashtra | lat_d = 19 | lat_m = 12 | lat_s = 00 | lat_NS = | long_d = 73 | long_m = 51 | long_s = 34 | long_EW = E |उंची = ३५०० फूट |प्रकार = [[गिरिदुर्ग]] |श्रेणी = मध्यम |ठिकाण = [[पुणे जिल्हा]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] |डोंगररांग = [[नाणेघाट]] |अवस्था = सर्वात चांगली |गाव = [[जुन्नर]] |स्थापना = ११७० |अक्षांश = 19.1 }} '''शिवनेरी''' किल्ला हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक किल्ला आहे. शिवनेरीचा हा प्राचीन [[दुर्ग|किल्ला]] [[महाराष्ट्र]] राज्यात [[जुन्नर]] शहराजवळ, पुण्यापासून १०५ किलोमीटरवर आहे. भारत सरकारने या किल्ल्याला दिनांक २६ मे, इ.स. १९०९ रोजी [[महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके|महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक]] म्हणून घोषित केलेले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.asimumbaicircle.com/Gazette%20Notification/pune/scan0006%20.pdf | प्रकाशक=आर्किऑलॉजिकल सर्व्हे ऑफ इंडिया, मुंबई सर्कल | भाषा=इंग्रजी | title=गॅझेट नोटिफिकेशन | ॲक्सेसदिनांक=१२ ऑक्टोबर, इ.स. २०१३ | archive-date=2016-03-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160307132456/http://www.asimumbaicircle.com/Gazette%20Notification/pune/scan0006%20.pdf | url-status=dead }}</ref> १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी छत्रपती [[शिवाजी]] महाराजांचा जन्म शिवनेरी गडावर झाला होता. या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून त्याला जिंकावयास कठीण असा [[बालेकिल्ला]] आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे [[मंदिर]] व [[जिजाबाई]] व बाल-शिवाजी यांच्या [[प्रतिमा]] आहेत. <br />या किल्ल्याचा आकार [[शंकर|शंकराच्या]] पिंडीसारखा आहे. [https://www.fortfacts.com/%e0%a4%b6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%a8%e0%a5%87%e0%a4%b0%e0%a5%80-%e0%a4%95%e0%a4%bf%e0%a4%b2%e0%a5%8d%e0%a4%b2%e0%a4%be-%e0%a4%b6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82/ शिवनेरी किल्ला - शिवरायांचे जन्मस्थळ] शिवनेरी किल्ला अगदी जुन्नर शहरात आहे. जुन्नरमधे शिरतानाच शिवनेरीचे दर्शन होते. किल्ला तसा फार मोठा नाही. १६७३ मध्ये ईस्ट इंडिया कंपनीतील डॉ. जॉन फ्रायर याने या किल्ल्याला भेट दिली होती. त्याने आपल्या साधनग्रंथात, या किल्ल्यावर हजार कुटुंबांना ७ वर्षे पुरेल एवढी शिधासामुग्री आहे, असा उल्लेख केला आहे. ==जागतिक वारसा स्थळ== [[छत्रपती शिवाजी महाराज|छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या]] पदस्पर्शाने पवित्र झालेल्या ह्या किल्ल्याला [[जागतिक वारसा स्थळ]] म्हणून [[युनेस्को|युनेस्कोचे]] [[मानांकन]] मिळाले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, बुधवार,२३ जुलै २०२५</ref> == इतिहास == ‘जीर्णनगर’, [[जुन्नर|‘जुन्नेर]]’ म्हणजेच [[जुन्नर]] हे गाव इसवी सन पूर्व काळापासून प्रसिद्ध आहे. ही शक राजा नहपानाची राजधानी होती. [[सातवाहन]] राजा गौतमीपुत्र सातकर्णी याने शकांचा नाश केला आणि जुन्नर व येथील सर्व परिसरावर आपले वर्चस्व प्रस्थापित केले. [[नाणेघाट]] हा पुरातन व्यापारी मार्ग आहे. या मार्गावरून फार मोठ्या प्रमाणात वाहतूक चालत असे. यावर नजर ठेवण्यासाठी या मार्गावरील दुर्गांची निर्मिती करण्यात आली. सातवाहनांची सत्ता स्थिरावल्यानंतर त्यांनी येथे अनेक ठिकाणी [[लेणी]] खोदवून घेतली. सातवाहनांनंतर शिवनेरी [[चालुक्य]] व [[राष्ट्रकूट]] या राजवटींच्या सत्तेखाली होता. ११७० ते १३०८ च्या सुमारास यादवांनी येथे आपले राज्य स्थापन केले आणि याच काळात शिवनेरीला गडाचे स्वरूप प्राप्त झाले. इ.स. १४४३ मध्ये मलिक-उल-तुजार याने यादवांचा काळात सेवेत असलेल्या स्थानिक कोळी सरदारांचा पराभव करून किल्ला सर केला. अशा प्रकारे [[दुर्ग|किल्ला]] बहमनी राजवटीखाली आला. इ.स. १४७० मध्ये मलिक-उल-तुजारचा प्रतिनिधी मलिक महंमद याने किल्ला नाकेबंद करून पुन्हा सर केला. १४४६ मध्ये मलिक महंमदच्या वडिलांच्या मृत्यूनंतर निजामशाहीची स्थापना झाली. पुढे १४९३ मध्ये इथली राजधानी गडावरून [[अहमदनगर]]ला हलवण्यात आली. इ.स. १५६५ मध्ये सुलतान मूर्तिजा निजामाने आपला भाऊ कासीम याला या गडावर कैदेत ठेवले होते. यानंतर इ.स. १५९५ मध्ये किल्ला व जुन्नर प्रांत मालोजी राजे भोसले यांच्याकडे आला. जिजाबाईंचे वडील जाधवराव यांच्या हत्येनंतर १६२९ मध्ये [[जिजाबाई|जिजामाता]] गरोदर असताना शहाजीने त्यांना ५०० स्वार त्यांच्या सोबत देऊन रातोरात शिवनेरीवर नेले. ‘शिवनेरी गडावर श्रीभवानीमाता शिवाईला जीजाऊने नवस केला जर आपल्याला पुत्र झाला तर तुझें नाव ठेवीन. शके १५५१ शुक्ल नाम संवत्सरे, फाल्गुन वद्य तृतीयेला, शुक्रवारी सूर्यास्तानंतर [[शिवाजी]]राजे यांचा जन्म जाला. तारीख होती १९ फेब्रुवारी, इसवी सन १६३०. इ.स. १६३२ मध्ये जिजाबाईने शिवाजीसह गड सोडला आणि १६३७ मध्ये किल्ला मोगलांच्या ताब्यात गेला. सन १६३२मध्ये किल्ल्याचे किल्लेदार सिधोजी विश्वासराव हे होते. त्यांच्या कन्येचा विवाह शहाजी पुत्र संभाजी राजे यांचाशी झाला होता. जुन्नर रणसंग्रामात शहाजीपुत्र थोरले संभाजी राजे यांनी पराक्रम केला होता.(इतिहासात दुर्लक्षित युद्ध ) शायिस्ताखानाने जुन्नर जिकलं पण संभाजी राजांच्या अतुलनीय पराक्रमामुळे शिवनेरी जिंकता आले नाही. त्यामुळे जुन्नर मोघलाईत तर शिवनेरी निजामशाहीत अशी परिस्थिती होती. सन १६५० मध्ये मोगलांविरूद्ध येथील महादेव कोळ्यांनी बंड केले. यांचे नेतृत्व सरनाईक आणि किल्ल्याचे किल्लेदार खेमाजी रघतवान यांनी केले. यात मोगलांचा विजय झाला. पुढे इ.स. १६७३मध्ये शिवनेरीचा किल्लेदार अजीजखान याला फितवून किल्ल्याला माळ लावून सर करण्याचा अयशस्वी प्रयत्‍न शिवाजी राजांनी केला. शिवरायांच्या उत्तरेकडील मोहिमेवेळी पेशवे मोरोपंत पिंगळे यांनी शिवनेरी घेण्याचा प्रयत्न केला, पण त्यांना यश आलं नाही. शिवरायांना त्यांच्या जीवनात जंजिरा आणि शिवनेरी जिंकता आले नाही अशी नोंद आहे.( पण स्वराज्याचा सीमा ह्या साल्हेर पर्यंत होत्या. त्यामुळे जुन्नर/शिवनेरी सारखा प्रांत नसणे शंकास्पद आहे. तसेच चावंड, हडसर, जीवधन सारखे किल्ले स्वराज्यात होते. तसेच शंभूराजांवेळी औरंगझेबाने रामशेजला वेढा टाकणाऱ्या मोघली सरदारांना जुन्नरवर हल्ला करून ताब्यात घेण्यास सांगितले असे पुरावे आहेत) मोघलाईत शिवनेरीचे अनेक किल्लेदार होते. अजीजखान, फत्तेखान, मुन्शी काझी यासारखे अनेक होते. आबाभट नावाच्या व्यक्तीने धर्मांतर करून मोघलाईत प्रवेश केला.{{संदर्भ हवा}} औरंगझेबाने त्याला शिवनेरीचा किल्लेदार म्हणून नेमले. यातील अजीजखान हा पराक्रमी होता. इ.स. १६७८ मध्ये जुन्नर प्रांत लुटला गेला आणि मराठ्यांनी किल्ला घेण्याचा परत एकदा प्रयत्‍न केला, मात्र अपयश पदरात पडले. पुढे ३८ वर्षांनंतर १७१६ मध्ये शाहूमहाराजांनी किल्ला मराठेशाहीत आणला व नंतर तो पेशव्यांकडे हस्तांतरित करण्यात आला. इ.स. १७५५ च्या पेशवे-आंग्रे युद्धानंतर नाना साहेब पेशव्यांनी तुळाजीला शिवनेरीवर कैदेत ठेवले होते. तुळाजींनी सुटकेसाठी स्थानिक कोळी सरदारांची मदत घेतली होती. त्यामुळे नानासाहेबांनी चिडून जाऊन कोळी सरदारांची वतने, जमिनी, जहागीरदारी जप्त केल्या अशी पेशवे दप्तरात नोंद आहे. इ.स. १७६४मध्ये माधवराव पेशवे यांनी प्रशासनात केलेल्या बदलाची परिणती, शिवनेरी आणि पुरंदर किल्ल्याच्या कोळ्यांनी केलेल्या बंडात झाली. शिवनेरीवरील कोळ्यांना रामचंद्र शिवाजी माने याने कामावरून कमी केले होते. रामचंद्र माने याने १५ सप्टेंबर १७६४ रोजी शनिवारवाड्यावर राघोबादादा यांस बंड मोडून काढणे अवघड जात असल्याबद्दलची माहिती पत्राद्वारे कळवली होती. महादेव कोळी समाज एकत्रित जमाव करून अचानक हल्ला करतात अश्याच प्रकारे गनिमी काव्याप्रमाणे त्यानी जीवधन, चावंड, हडसर यासारख्या किल्लांचा ताबा घेतला होता. नंतर पुढे शिवनेरीवरील उधो विश्वेश्वराचे धोरणांना विरोध करण्यासाठी बंड केले. सन १७६५मध्ये महादेव कोळ्यांनी दुसरे बंड केले. या बंडाचे नेतृत्व जुन्नरच्या मावळतील देशमुख/नाईक संताजी शेळकंदे यांनी केले. यामध्ये त्यांनी शिवनेरीचा ताबा घेतला. हे बंड मोडून काढण्यासाठी पुण्याहून बारभाईंनी आणि सवाई माधवरावांनी उधो विश्वेश्वरच्या मदतीला गारद्यांना पाठवले. पुढे बंड मोडून काढले आणि महादेव कोळी सरदारांना शिक्षा करण्यात आली. संताजी मात्र पळून जाण्यात यशस्वी झाले. वारंवार होणाऱ्या बंडामुळे पेशवे हैराण झाले. पुढे सन १७७१मध्ये नाना फडणीसांनी संताजी बरोबर तह केला आणि त्यांना सरदारकी बहाल केली आणि शिवनेरीवर पुन्हा कोळ्यांना सेवेत रुजू केले. पेशवे काळात शिवनेरीचा उपयोग कैद्यांसाठी केला जात होता. शिवनेरी किल्ल्यावरील कैद्यांना काही आनंदाच्या प्रसंगी सोडूनदेखील देण्यात येत होते. १८ एप्रिल १७७४ रोजी सवाई माधवराव यांचा जन्म झाला. या आनंदाप्रीत्यार्थ बारभाई मंडळाने शिवनेरी आणि नारायणगड यांवरील कैद्यांना सोडून देण्यात आले होते, अशी नोंद आहे. काळाच्या ओघात शिवनेरीवरील कैदखानाची पडझड होऊन गेली. सन १० मे १८१८ मध्ये मेजर एल्ड्रिजनने शिवनेरी किल्ल्याला वेढा घातला. किल्लेदाराने काही काळ किल्ला लढवला. नंतर त्याने किल्ला सोडून हडसरच्या किल्ल्याचा किल्लेदाराकडे आश्रय घेतला अशी इतिहासात नोंद आहे. * महादेव कोळी चौथरा शिवाजी महाराजांच्या पुणे परिसरातील कारवाया आदिलशाहीला खुपत होत्या. मोगलांना जरी त्या ठाऊक असल्या तरी अजून त्यांना त्याचा थेट उपसर्ग होत नव्हता. त्याच सुमाराला काही महादेव कोळी लोकांनी मोगलांविरुद्ध आघाडी उघडून जुन्नर व शिवनेरीचा ताबा घेतला. ह्यापूर्वी हा भाग निजामशाहीकडे होता. निजामशाही पडल्यानंतर सीमाभागाकडे आदिलशाहीचे व मोगलांचे थोडे दुर्लक्ष होत होते. कदाचित ह्याचा फायदा घेऊन ह्या महादेव कोळ्यांनी त्या प्रांतावर अधिकार स्थापित केला असावा. मोगलांनी ह्यावर लगेच उपाययोजना करण्यासाठी व महादेव कोळ्यांना परास्त करण्यासाठी एक भली मोठी फौज पाठवली. शिवनेरीला वेढा पडला व लवकरच महादेव कोळ्यांच्या नवख्या सैन्याने बलाढ्य मोगल सैन्यापुढे नांगी टाकली. सुमारे १५०० महादेव कोळ्यांना जेरबंद करण्यात आले. त्यांचे अतोनात हाल करून नंतर माथ्यावरच्या एका चौथऱ्यावर त्यांचा शिरच्छेद करण्यात आला. ह्या नरसंहाराची आठवण म्हणून आज त्या चौथऱ्याला कोळी चौथरा म्हणतात. नंतर त्या चौथऱ्यावर एक घुमटी बांधली गेली व त्यावर पारसीमधे दोन शिलालेखदेखील आहेत. या उठावाचे नेतृत्व सरनाईक व किल्ल्याचे किल्लेदार खेमाजी रघतवान यांनी केले.यात सरनाईकाच्या कुटूंबाला,नातेवाईकांना तसेच 52 मावळातील देशमुख/नाईकांना यांची धरपकड करून शिरछेद करण्यात आला. यात लहान मुले तसेच स्त्रियांचा देखील समावेश होता. आपली दहशत बसावी म्हणून तसेच पुन्हा उठाव होऊ नये म्हणून मोघलांनी असे भयानक दुष्कृत्य केले. [२] == गडावर जाण्याच्या वाटा == गडावर जाण्याच्या दोन प्रमुख वाटा जुन्नर गावातूनच जातात. पुणेकरांना तसेच मुंबईकरांना एका दिवसात शिवनेरी पाहून घरी परतता येते. * साखळीची वाट : या वाटेने गडावर यायचे झाल्यास जुन्नर शहरात शिरल्यानंतर नव्या बसस्टँड समोरील रस्त्याने छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याजवळ यावे. येथे चार रस्ते एकत्र मिळतात. डाव्या बाजूस जाणाऱ्या रस्त्याने साधारणतः एक किलोमीटर गेल्यावर रस्त्याच्या उजव्या कडेला एक मंदिर लागते. मंदिरासमोरून जाणारी मळलेली पायवाट थेट शिवनेरी किल्ल्याच्या एका कातळभिंतीपाशी घेऊन जाते. भिंतीला लावलेल्या साखळीच्या आणि कातळात खोदलेल्या पायऱ्यांच्या साह्याने वर पोहचता येते. ही वाट थोडी अवघड असून गडावर पोहचण्यास पाऊण तास लागतो. * सात दरवाज्यांची वाट : छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्यापासून डाव्या बाजूच्या रस्त्याने चालत सुटल्यास डांबरी रस्ता आपणास गडाच्या पायऱ्यांपाशी घेऊन जातो. या वाटेने गडावर येताना सात दरवाजे लागतात. पहिला महादरवाजा, दुसरा गणेश दरवाजा, तिसरा पीर दरवाजा, चौथा हत्ती दरवाजा, पाचवा शिवाई देवी वाजा, सहावा मेणा दरवाजा आणि सातवा कुलूप दरवाजा. या मार्गे किल्ल्यावर पोहचण्यासाठी दीड तास लागतो. == कसे जाल ? == * मुंबईहून माळशेज मार्गेः<br /> जुन्नरला येतांना [[माळशेज घाट]] पार केल्यावर '८ ते ९ कि.मी.’ अशी एक पाटी रस्त्याच्या कडेला लावलेली दिसते. हा मार्ग गणेश खिंडीतून शिवनेरी किल्ल्यापर्यंत जातो. या मार्गाने गडावर पोहचण्यास मुंबईपासून एक दिवस लागतो * पुणेहून नारायणगाव मार्गेः<br /> पुणे मधून नारायणगाव पर्यंत साधारणतः 75 कि.मी. अंतरावर पुणे-नाशिक मार्गे व त्यानंतर नारायणगाव-जुन्नर मार्गे 15 कि.मी. ==चित्रदालन== <gallery> चित्र:Inside shivneri fort.jpg चित्र:Shivaji birthplace in shivneri fort.jpg चित्र:BeautifulViewFromTop Shivneri.jpg चित्र:AWalkWay Shivneri.jpg चित्र:AnotherViewFromTop Shivneri.jpg चित्र:WayToTheFort Shivneri.jpg चित्र:Shiverneri window.jpg चित्र:AnotherGate Shivneri.jpg चित्र:AnEntrance 1 Shivneri.jpg चित्र:FortFromGround Shivneri.jpg चित्र:WaterStorageOnTheFort Shivneri.jpg चित्र:WayToTheFort Shivneri 1.jpg चित्र:MainEntranceGate.jpg चित्र:शिवनेरी०१०.jpg </gallery> ==पुस्तके== * शिवनेरीची जीवनगाथा : शिवनेरीचा इतिहास सांगणारे पुस्तक लेखक - डॉ. [[लहू कचरू गायकवाड]] ==इतर== महाराष्ट्र राज्य परिवहन मंडळाच्या पुणे-मुंबई दरम्यान धावणाऱ्या आरामदायक विनाथांबा बससेवेला ''शिवनेरी'' असे नाव दिलेले आहे. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्यदुवे == * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.com/maharashtra/travel/forts/shivneri-fort/ | title = शिवनेरी किल्ला | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2013-11-09 | archive-date = 2014-01-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140108070859/http://www.marathimati.com/maharashtra/travel/forts/shivneri-fort/ | url-status = dead }} * [https://pravasmitra.com/shivneri-fort-information-in-marathi/ शिवनेरी किल्ला माहिती] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201009001124/https://pravasmitra.com/shivneri-fort-information-in-marathi/ |date=2020-10-09 }} - प्रवास मित्र {{महाराष्ट्रातील किल्ले}} {{महाराष्ट्रातील किल्ले (विभागवार)}} {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके]] esm0bsweha6212ql9s18czrb0wfhdgw 2680488 2680487 2026-04-23T09:31:10Z ~2026-24679-89 182431 /* इतिहास */ 2680488 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{उदयोन्मुख लेख टीप | वर्ष =२०११ | दिनांक =१ मार्च}} {{किल्ला |नाव = शिवनेरी |चित्र = FortFromGround Shivneri.jpg |चित्रtitle = शिवनेरी किल्ला |चित्ररुंदी = 200px |नकाशा = Maharashtra | lat_d = 19 | lat_m = 12 | lat_s = 00 | lat_NS = | long_d = 73 | long_m = 51 | long_s = 34 | long_EW = E |उंची = ३५०० फूट |प्रकार = [[गिरिदुर्ग]] |श्रेणी = मध्यम |ठिकाण = [[पुणे जिल्हा]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] |डोंगररांग = [[नाणेघाट]] |अवस्था = सर्वात चांगली |गाव = [[जुन्नर]] |स्थापना = ११७० |अक्षांश = 19.1 }} '''शिवनेरी''' किल्ला हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक किल्ला आहे. शिवनेरीचा हा प्राचीन [[दुर्ग|किल्ला]] [[महाराष्ट्र]] राज्यात [[जुन्नर]] शहराजवळ, पुण्यापासून १०५ किलोमीटरवर आहे. भारत सरकारने या किल्ल्याला दिनांक २६ मे, इ.स. १९०९ रोजी [[महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके|महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक]] म्हणून घोषित केलेले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.asimumbaicircle.com/Gazette%20Notification/pune/scan0006%20.pdf | प्रकाशक=आर्किऑलॉजिकल सर्व्हे ऑफ इंडिया, मुंबई सर्कल | भाषा=इंग्रजी | title=गॅझेट नोटिफिकेशन | ॲक्सेसदिनांक=१२ ऑक्टोबर, इ.स. २०१३ | archive-date=2016-03-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160307132456/http://www.asimumbaicircle.com/Gazette%20Notification/pune/scan0006%20.pdf | url-status=dead }}</ref> १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी छत्रपती [[शिवाजी]] महाराजांचा जन्म शिवनेरी गडावर झाला होता. या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून त्याला जिंकावयास कठीण असा [[बालेकिल्ला]] आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे [[मंदिर]] व [[जिजाबाई]] व बाल-शिवाजी यांच्या [[प्रतिमा]] आहेत. <br />या किल्ल्याचा आकार [[शंकर|शंकराच्या]] पिंडीसारखा आहे. [https://www.fortfacts.com/%e0%a4%b6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%a8%e0%a5%87%e0%a4%b0%e0%a5%80-%e0%a4%95%e0%a4%bf%e0%a4%b2%e0%a5%8d%e0%a4%b2%e0%a4%be-%e0%a4%b6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82/ शिवनेरी किल्ला - शिवरायांचे जन्मस्थळ] शिवनेरी किल्ला अगदी जुन्नर शहरात आहे. जुन्नरमधे शिरतानाच शिवनेरीचे दर्शन होते. किल्ला तसा फार मोठा नाही. १६७३ मध्ये ईस्ट इंडिया कंपनीतील डॉ. जॉन फ्रायर याने या किल्ल्याला भेट दिली होती. त्याने आपल्या साधनग्रंथात, या किल्ल्यावर हजार कुटुंबांना ७ वर्षे पुरेल एवढी शिधासामुग्री आहे, असा उल्लेख केला आहे. ==जागतिक वारसा स्थळ== [[छत्रपती शिवाजी महाराज|छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या]] पदस्पर्शाने पवित्र झालेल्या ह्या किल्ल्याला [[जागतिक वारसा स्थळ]] म्हणून [[युनेस्को|युनेस्कोचे]] [[मानांकन]] मिळाले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, बुधवार,२३ जुलै २०२५</ref> == इतिहास == ‘जीर्णनगर’, [[जुन्नर|‘जुन्नेर]]’ म्हणजेच [[जुन्नर]] हे गाव इसवी सन पूर्व काळापासून प्रसिद्ध आहे. * ही शक राजा नहपानाची राजधानी होती. [[सातवाहन]] राजा गौतमीपुत्र सातकर्णी याने शकांचा नाश केला आणि जुन्नर परिसरावर आपले वर्चस्व प्रस्थापित केले. [[नाणेघाट]] हा पुरातन व्यापारी मार्ग आहे. या मार्गावरून फार मोठ्या प्रमाणात वाहतूक चालत असे. यावर नजर ठेवण्यासाठी या मार्गावरील दुर्गांची निर्मिती करण्यात आली. सातवाहनांची सत्ता स्थिरावल्यानंतर त्यांनी येथे अनेक ठिकाणी [[लेणी]] खोदवून घेतली. सातवाहनांनंतर शिवनेरी किल्ला [[चालुक्य]] व [[राष्ट्रकूट]] या राजवटींच्या सत्तेखाली होता. * ११७० ते १३०८ च्या सुमारास यादवांनी येथे आपले राज्य स्थापन केले आणि याच काळात शिवनेरीला गडाचे स्वरूप प्राप्त झाले. इ.स. १४४३ मध्ये मलिक-उल-तुजार याने यादवांचा काळात सेवेत असलेल्या स्थानिक कोळी सरदारांचा पराभव करून किल्ला सर केला. अशा प्रकारे [[दुर्ग|किल्ला]] बहमनी राजवटीखाली आला. इ.स. १४७० मध्ये मलिक-उल-तुजारचा प्रतिनिधी मलिक महंमद याने किल्ला नाकेबंद करून पुन्हा सर केला. १४४६ मध्ये मलिक महंमदच्या वडिलांच्या मृत्यूनंतर निजामशाहीची स्थापना झाली. पुढे १४९३ मध्ये इथली राजधानी गडावरून [[अहमदनगर]]ला हलवण्यात आली. * इ.स. १५६५ मध्ये सुलतान मूर्तिजा निजामाने आपला भाऊ कासीम याला या गडावर कैदेत ठेवले होते. यानंतर इ.स. १५९५ मध्ये किल्ला व जुन्नर प्रांत [[मालोजीराजे भोसले]] यांच्याकडे आला. जिजाबाईंचे वडील जाधवराव यांच्या हत्येनंतर १६२९ मध्ये [[जिजाबाई|जिजामाता]] गरोदर असताना शहाजीने त्यांना ५०० स्वार त्यांच्या सोबत देऊन रातोरात शिवनेरीवर नेले. ''शिवनेरी गडावर श्रीभवानीमाता शिवाईला जीजाऊने नवस केला जर आपल्याला पुत्र झाला तर तुझें नाव ठेवीन''. शके १५५१ शुक्ल नाम संवत्सरे, फाल्गुन वद्य तृतीयेला, शुक्रवारी सूर्यास्तानंतर [[शिवाजी]]राजे यांचा जन्म जाला. तारीख होती १९ फेब्रुवारी, इसवी सन १६३०. इ.स. १६३२ मध्ये जिजाबाईने शिवाजीसह गड सोडला आणि १६३७ मध्ये किल्ला मोगलांच्या ताब्यात गेला. सन १६३२मध्ये किल्ल्याचे किल्लेदार सिधोजी विश्वासराव हे होते. त्यांच्या कन्येचा विवाह शहाजी पुत्र संभाजी राजे यांचाशी झाला होता. जुन्नर रणसंग्रामात शहाजीपुत्र थोरले संभाजी राजे यांनी पराक्रम केला होता. (इतिहासात दुर्लक्षित युद्ध) शायिस्ताखानाने जुन्नर जिकलं पण संभाजी राजांच्या अतुलनीय पराक्रमामुळे शिवनेरी जिंकता आले नाही. * त्यामुळे जुन्नर मोगलाईत तर शिवनेरी निजामशाहीत अशी परिस्थिती होती. सन १६५० मध्ये मोगलांविरूद्ध येथील महादेव कोळ्यांनी बंड केले. यांचे नेतृत्व सरनाईक आणि किल्ल्याचे किल्लेदार खेमाजी रघतवान यांनी केले. यात मोगलांचा विजय झाला. पुढे इ.स. १६७३मध्ये शिवनेरीचा किल्लेदार अजीजखान याला फितवून किल्ल्याला माळ लावून सर करण्याचा अयशस्वी प्रयत्‍न शिवाजी राजांनी केला. शिवरायांच्या उत्तरेकडील मोहिमेवेळी पेशवे मोरोपंत पिंगळे यांनी शिवनेरी घेण्याचा प्रयत्न केला, पण त्यांना यश आलं नाही. शिवरायांना त्यांच्या जीवनात जंजिरा आणि शिवनेरी जिंकता आले नाही अशी नोंद आहे.( पण स्वराज्याचा सीमा ह्या साल्हेर पर्यंत होत्या. त्यामुळे जुन्नर/शिवनेरी सारखा प्रांत नसणे शंकास्पद आहे. तसेच चावंड, हडसर, जीवधन सारखे किल्ले स्वराज्यात होते. तसेच शंभूराजांवेळी औरंगझेबाने रामशेजला वेढा टाकणाऱ्या मोघली सरदारांना जुन्नरवर हल्ला करून ताब्यात घेण्यास सांगितले असे पुरावे आहेत) मोघलाईत शिवनेरीचे अनेक किल्लेदार होते. अजीजखान, फत्तेखान, मुन्शी काझी यासारखे अनेक होते. आबाभट नावाच्या व्यक्तीने धर्मांतर करून मोघलाईत प्रवेश केला.{{संदर्भ हवा}} औरंगझेबाने त्याला शिवनेरीचा किल्लेदार म्हणून नेमले. यातील अजीजखान हा पराक्रमी होता. इ.स. १६७८ मध्ये जुन्नर प्रांत लुटला गेला आणि मराठ्यांनी किल्ला घेण्याचा परत एकदा प्रयत्‍न केला, मात्र अपयश पदरात पडले. पुढे ३८ वर्षांनंतर १७१६ मध्ये शाहूमहाराजांनी किल्ला मराठेशाहीत आणला व नंतर तो पेशव्यांकडे हस्तांतरित करण्यात आला. इ.स. १७५५ च्या पेशवे-आंग्रे युद्धानंतर नाना साहेब पेशव्यांनी तुळाजीला शिवनेरीवर कैदेत ठेवले होते. तुळाजींनी सुटकेसाठी स्थानिक कोळी सरदारांची मदत घेतली होती. त्यामुळे नानासाहेबांनी चिडून जाऊन कोळी सरदारांची वतने, जमिनी, जहागीरदारी जप्त केल्या अशी पेशवे दप्तरात नोंद आहे. इ.स. १७६४मध्ये माधवराव पेशवे यांनी प्रशासनात केलेल्या बदलाची परिणती, शिवनेरी आणि पुरंदर किल्ल्याच्या कोळ्यांनी केलेल्या बंडात झाली. शिवनेरीवरील कोळ्यांना रामचंद्र शिवाजी माने याने कामावरून कमी केले होते. रामचंद्र माने याने १५ सप्टेंबर १७६४ रोजी शनिवारवाड्यावर राघोबादादा यांस बंड मोडून काढणे अवघड जात असल्याबद्दलची माहिती पत्राद्वारे कळवली होती. महादेव कोळी समाज एकत्रित जमाव करून अचानक हल्ला करतात अश्याच प्रकारे गनिमी काव्याप्रमाणे त्यानी जीवधन, चावंड, हडसर यासारख्या किल्लांचा ताबा घेतला होता. नंतर पुढे शिवनेरीवरील उधो विश्वेश्वराचे धोरणांना विरोध करण्यासाठी बंड केले. सन १७६५मध्ये महादेव कोळ्यांनी दुसरे बंड केले. या बंडाचे नेतृत्व जुन्नरच्या मावळतील देशमुख/नाईक संताजी शेळकंदे यांनी केले. यामध्ये त्यांनी शिवनेरीचा ताबा घेतला. हे बंड मोडून काढण्यासाठी पुण्याहून बारभाईंनी आणि सवाई माधवरावांनी उधो विश्वेश्वरच्या मदतीला गारद्यांना पाठवले. पुढे बंड मोडून काढले आणि महादेव कोळी सरदारांना शिक्षा करण्यात आली. संताजी मात्र पळून जाण्यात यशस्वी झाले. वारंवार होणाऱ्या बंडामुळे पेशवे हैराण झाले. पुढे सन १७७१मध्ये नाना फडणीसांनी संताजी बरोबर तह केला आणि त्यांना सरदारकी बहाल केली आणि शिवनेरीवर पुन्हा कोळ्यांना सेवेत रुजू केले. पेशवे काळात शिवनेरीचा उपयोग कैद्यांसाठी केला जात होता. शिवनेरी किल्ल्यावरील कैद्यांना काही आनंदाच्या प्रसंगी सोडूनदेखील देण्यात येत होते. १८ एप्रिल १७७४ रोजी सवाई माधवराव यांचा जन्म झाला. या आनंदाप्रीत्यार्थ बारभाई मंडळाने शिवनेरी आणि नारायणगड यांवरील कैद्यांना सोडून देण्यात आले होते, अशी नोंद आहे. काळाच्या ओघात शिवनेरीवरील कैदखानाची पडझड होऊन गेली. सन १० मे १८१८ मध्ये मेजर एल्ड्रिजनने शिवनेरी किल्ल्याला वेढा घातला. किल्लेदाराने काही काळ किल्ला लढवला. नंतर त्याने किल्ला सोडून हडसरच्या किल्ल्याचा किल्लेदाराकडे आश्रय घेतला अशी इतिहासात नोंद आहे. * महादेव कोळी चौथरा शिवाजी महाराजांच्या पुणे परिसरातील कारवाया आदिलशाहीला खुपत होत्या. मोगलांना जरी त्या ठाऊक असल्या तरी अजून त्यांना त्याचा थेट उपसर्ग होत नव्हता. त्याच सुमाराला काही महादेव कोळी लोकांनी मोगलांविरुद्ध आघाडी उघडून जुन्नर व शिवनेरीचा ताबा घेतला. ह्यापूर्वी हा भाग निजामशाहीकडे होता. निजामशाही पडल्यानंतर सीमाभागाकडे आदिलशाहीचे व मोगलांचे थोडे दुर्लक्ष होत होते. कदाचित ह्याचा फायदा घेऊन ह्या महादेव कोळ्यांनी त्या प्रांतावर अधिकार स्थापित केला असावा. मोगलांनी ह्यावर लगेच उपाययोजना करण्यासाठी व महादेव कोळ्यांना परास्त करण्यासाठी एक भली मोठी फौज पाठवली. शिवनेरीला वेढा पडला व लवकरच महादेव कोळ्यांच्या नवख्या सैन्याने बलाढ्य मोगल सैन्यापुढे नांगी टाकली. सुमारे १५०० महादेव कोळ्यांना जेरबंद करण्यात आले. त्यांचे अतोनात हाल करून नंतर माथ्यावरच्या एका चौथऱ्यावर त्यांचा शिरच्छेद करण्यात आला. ह्या नरसंहाराची आठवण म्हणून आज त्या चौथऱ्याला कोळी चौथरा म्हणतात. नंतर त्या चौथऱ्यावर एक घुमटी बांधली गेली व त्यावर पारसीमधे दोन शिलालेखदेखील आहेत. या उठावाचे नेतृत्व सरनाईक व किल्ल्याचे किल्लेदार खेमाजी रघतवान यांनी केले.यात सरनाईकाच्या कुटूंबाला,नातेवाईकांना तसेच 52 मावळातील देशमुख/नाईकांना यांची धरपकड करून शिरछेद करण्यात आला. यात लहान मुले तसेच स्त्रियांचा देखील समावेश होता. आपली दहशत बसावी म्हणून तसेच पुन्हा उठाव होऊ नये म्हणून मोघलांनी असे भयानक दुष्कृत्य केले. [२] == गडावर जाण्याच्या वाटा == गडावर जाण्याच्या दोन प्रमुख वाटा जुन्नर गावातूनच जातात. पुणेकरांना तसेच मुंबईकरांना एका दिवसात शिवनेरी पाहून घरी परतता येते. * साखळीची वाट : या वाटेने गडावर यायचे झाल्यास जुन्नर शहरात शिरल्यानंतर नव्या बसस्टँड समोरील रस्त्याने छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याजवळ यावे. येथे चार रस्ते एकत्र मिळतात. डाव्या बाजूस जाणाऱ्या रस्त्याने साधारणतः एक किलोमीटर गेल्यावर रस्त्याच्या उजव्या कडेला एक मंदिर लागते. मंदिरासमोरून जाणारी मळलेली पायवाट थेट शिवनेरी किल्ल्याच्या एका कातळभिंतीपाशी घेऊन जाते. भिंतीला लावलेल्या साखळीच्या आणि कातळात खोदलेल्या पायऱ्यांच्या साह्याने वर पोहचता येते. ही वाट थोडी अवघड असून गडावर पोहचण्यास पाऊण तास लागतो. * सात दरवाज्यांची वाट : छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्यापासून डाव्या बाजूच्या रस्त्याने चालत सुटल्यास डांबरी रस्ता आपणास गडाच्या पायऱ्यांपाशी घेऊन जातो. या वाटेने गडावर येताना सात दरवाजे लागतात. पहिला महादरवाजा, दुसरा गणेश दरवाजा, तिसरा पीर दरवाजा, चौथा हत्ती दरवाजा, पाचवा शिवाई देवी वाजा, सहावा मेणा दरवाजा आणि सातवा कुलूप दरवाजा. या मार्गे किल्ल्यावर पोहचण्यासाठी दीड तास लागतो. == कसे जाल ? == * मुंबईहून माळशेज मार्गेः<br /> जुन्नरला येतांना [[माळशेज घाट]] पार केल्यावर '८ ते ९ कि.मी.’ अशी एक पाटी रस्त्याच्या कडेला लावलेली दिसते. हा मार्ग गणेश खिंडीतून शिवनेरी किल्ल्यापर्यंत जातो. या मार्गाने गडावर पोहचण्यास मुंबईपासून एक दिवस लागतो * पुणेहून नारायणगाव मार्गेः<br /> पुणे मधून नारायणगाव पर्यंत साधारणतः 75 कि.मी. अंतरावर पुणे-नाशिक मार्गे व त्यानंतर नारायणगाव-जुन्नर मार्गे 15 कि.मी. ==चित्रदालन== <gallery> चित्र:Inside shivneri fort.jpg चित्र:Shivaji birthplace in shivneri fort.jpg चित्र:BeautifulViewFromTop Shivneri.jpg चित्र:AWalkWay Shivneri.jpg चित्र:AnotherViewFromTop Shivneri.jpg चित्र:WayToTheFort Shivneri.jpg चित्र:Shiverneri window.jpg चित्र:AnotherGate Shivneri.jpg चित्र:AnEntrance 1 Shivneri.jpg चित्र:FortFromGround Shivneri.jpg चित्र:WaterStorageOnTheFort Shivneri.jpg चित्र:WayToTheFort Shivneri 1.jpg चित्र:MainEntranceGate.jpg चित्र:शिवनेरी०१०.jpg </gallery> ==पुस्तके== * शिवनेरीची जीवनगाथा : शिवनेरीचा इतिहास सांगणारे पुस्तक लेखक - डॉ. [[लहू कचरू गायकवाड]] ==इतर== महाराष्ट्र राज्य परिवहन मंडळाच्या पुणे-मुंबई दरम्यान धावणाऱ्या आरामदायक विनाथांबा बससेवेला ''शिवनेरी'' असे नाव दिलेले आहे. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्यदुवे == * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.com/maharashtra/travel/forts/shivneri-fort/ | title = शिवनेरी किल्ला | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2013-11-09 | archive-date = 2014-01-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140108070859/http://www.marathimati.com/maharashtra/travel/forts/shivneri-fort/ | url-status = dead }} * [https://pravasmitra.com/shivneri-fort-information-in-marathi/ शिवनेरी किल्ला माहिती] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201009001124/https://pravasmitra.com/shivneri-fort-information-in-marathi/ |date=2020-10-09 }} - प्रवास मित्र {{महाराष्ट्रातील किल्ले}} {{महाराष्ट्रातील किल्ले (विभागवार)}} {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके]] osi94xv9mmna8kx6ctbn7vgkugrl0k7 2680489 2680488 2026-04-23T09:31:30Z ~2026-24679-89 182431 /* इतिहास */ 2680489 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{उदयोन्मुख लेख टीप | वर्ष =२०११ | दिनांक =१ मार्च}} {{किल्ला |नाव = शिवनेरी |चित्र = FortFromGround Shivneri.jpg |चित्रtitle = शिवनेरी किल्ला |चित्ररुंदी = 200px |नकाशा = Maharashtra | lat_d = 19 | lat_m = 12 | lat_s = 00 | lat_NS = | long_d = 73 | long_m = 51 | long_s = 34 | long_EW = E |उंची = ३५०० फूट |प्रकार = [[गिरिदुर्ग]] |श्रेणी = मध्यम |ठिकाण = [[पुणे जिल्हा]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] |डोंगररांग = [[नाणेघाट]] |अवस्था = सर्वात चांगली |गाव = [[जुन्नर]] |स्थापना = ११७० |अक्षांश = 19.1 }} '''शिवनेरी''' किल्ला हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक किल्ला आहे. शिवनेरीचा हा प्राचीन [[दुर्ग|किल्ला]] [[महाराष्ट्र]] राज्यात [[जुन्नर]] शहराजवळ, पुण्यापासून १०५ किलोमीटरवर आहे. भारत सरकारने या किल्ल्याला दिनांक २६ मे, इ.स. १९०९ रोजी [[महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके|महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक]] म्हणून घोषित केलेले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.asimumbaicircle.com/Gazette%20Notification/pune/scan0006%20.pdf | प्रकाशक=आर्किऑलॉजिकल सर्व्हे ऑफ इंडिया, मुंबई सर्कल | भाषा=इंग्रजी | title=गॅझेट नोटिफिकेशन | ॲक्सेसदिनांक=१२ ऑक्टोबर, इ.स. २०१३ | archive-date=2016-03-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160307132456/http://www.asimumbaicircle.com/Gazette%20Notification/pune/scan0006%20.pdf | url-status=dead }}</ref> १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी छत्रपती [[शिवाजी]] महाराजांचा जन्म शिवनेरी गडावर झाला होता. या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून त्याला जिंकावयास कठीण असा [[बालेकिल्ला]] आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे [[मंदिर]] व [[जिजाबाई]] व बाल-शिवाजी यांच्या [[प्रतिमा]] आहेत. <br />या किल्ल्याचा आकार [[शंकर|शंकराच्या]] पिंडीसारखा आहे. [https://www.fortfacts.com/%e0%a4%b6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%a8%e0%a5%87%e0%a4%b0%e0%a5%80-%e0%a4%95%e0%a4%bf%e0%a4%b2%e0%a5%8d%e0%a4%b2%e0%a4%be-%e0%a4%b6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82/ शिवनेरी किल्ला - शिवरायांचे जन्मस्थळ] शिवनेरी किल्ला अगदी जुन्नर शहरात आहे. जुन्नरमधे शिरतानाच शिवनेरीचे दर्शन होते. किल्ला तसा फार मोठा नाही. १६७३ मध्ये ईस्ट इंडिया कंपनीतील डॉ. जॉन फ्रायर याने या किल्ल्याला भेट दिली होती. त्याने आपल्या साधनग्रंथात, या किल्ल्यावर हजार कुटुंबांना ७ वर्षे पुरेल एवढी शिधासामुग्री आहे, असा उल्लेख केला आहे. ==जागतिक वारसा स्थळ== [[छत्रपती शिवाजी महाराज|छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या]] पदस्पर्शाने पवित्र झालेल्या ह्या किल्ल्याला [[जागतिक वारसा स्थळ]] म्हणून [[युनेस्को|युनेस्कोचे]] [[मानांकन]] मिळाले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, बुधवार,२३ जुलै २०२५</ref> == इतिहास == ''जीर्णनगर'', [[जुन्नर|‘जुन्नेर]]’ म्हणजेच [[जुन्नर]] हे गाव इसवी सन पूर्व काळापासून प्रसिद्ध आहे. * ही शक राजा नहपानाची राजधानी होती. [[सातवाहन]] राजा गौतमीपुत्र सातकर्णी याने शकांचा नाश केला आणि जुन्नर परिसरावर आपले वर्चस्व प्रस्थापित केले. [[नाणेघाट]] हा पुरातन व्यापारी मार्ग आहे. या मार्गावरून फार मोठ्या प्रमाणात वाहतूक चालत असे. यावर नजर ठेवण्यासाठी या मार्गावरील दुर्गांची निर्मिती करण्यात आली. सातवाहनांची सत्ता स्थिरावल्यानंतर त्यांनी येथे अनेक ठिकाणी [[लेणी]] खोदवून घेतली. सातवाहनांनंतर शिवनेरी किल्ला [[चालुक्य]] व [[राष्ट्रकूट]] या राजवटींच्या सत्तेखाली होता. * ११७० ते १३०८ च्या सुमारास यादवांनी येथे आपले राज्य स्थापन केले आणि याच काळात शिवनेरीला गडाचे स्वरूप प्राप्त झाले. इ.स. १४४३ मध्ये मलिक-उल-तुजार याने यादवांचा काळात सेवेत असलेल्या स्थानिक कोळी सरदारांचा पराभव करून किल्ला सर केला. अशा प्रकारे [[दुर्ग|किल्ला]] बहमनी राजवटीखाली आला. इ.स. १४७० मध्ये मलिक-उल-तुजारचा प्रतिनिधी मलिक महंमद याने किल्ला नाकेबंद करून पुन्हा सर केला. १४४६ मध्ये मलिक महंमदच्या वडिलांच्या मृत्यूनंतर निजामशाहीची स्थापना झाली. पुढे १४९३ मध्ये इथली राजधानी गडावरून [[अहमदनगर]]ला हलवण्यात आली. * इ.स. १५६५ मध्ये सुलतान मूर्तिजा निजामाने आपला भाऊ कासीम याला या गडावर कैदेत ठेवले होते. यानंतर इ.स. १५९५ मध्ये किल्ला व जुन्नर प्रांत [[मालोजीराजे भोसले]] यांच्याकडे आला. जिजाबाईंचे वडील जाधवराव यांच्या हत्येनंतर १६२९ मध्ये [[जिजाबाई|जिजामाता]] गरोदर असताना शहाजीने त्यांना ५०० स्वार त्यांच्या सोबत देऊन रातोरात शिवनेरीवर नेले. ''शिवनेरी गडावर श्रीभवानीमाता शिवाईला जीजाऊने नवस केला जर आपल्याला पुत्र झाला तर तुझें नाव ठेवीन''. शके १५५१ शुक्ल नाम संवत्सरे, फाल्गुन वद्य तृतीयेला, शुक्रवारी सूर्यास्तानंतर [[शिवाजी]]राजे यांचा जन्म जाला. तारीख होती १९ फेब्रुवारी, इसवी सन १६३०. इ.स. १६३२ मध्ये जिजाबाईने शिवाजीसह गड सोडला आणि १६३७ मध्ये किल्ला मोगलांच्या ताब्यात गेला. सन १६३२मध्ये किल्ल्याचे किल्लेदार सिधोजी विश्वासराव हे होते. त्यांच्या कन्येचा विवाह शहाजी पुत्र संभाजी राजे यांचाशी झाला होता. जुन्नर रणसंग्रामात शहाजीपुत्र थोरले संभाजी राजे यांनी पराक्रम केला होता. (इतिहासात दुर्लक्षित युद्ध) शायिस्ताखानाने जुन्नर जिकलं पण संभाजी राजांच्या अतुलनीय पराक्रमामुळे शिवनेरी जिंकता आले नाही. * त्यामुळे जुन्नर मोगलाईत तर शिवनेरी निजामशाहीत अशी परिस्थिती होती. सन १६५० मध्ये मोगलांविरूद्ध येथील महादेव कोळ्यांनी बंड केले. यांचे नेतृत्व सरनाईक आणि किल्ल्याचे किल्लेदार खेमाजी रघतवान यांनी केले. यात मोगलांचा विजय झाला. पुढे इ.स. १६७३मध्ये शिवनेरीचा किल्लेदार अजीजखान याला फितवून किल्ल्याला माळ लावून सर करण्याचा अयशस्वी प्रयत्‍न शिवाजी राजांनी केला. शिवरायांच्या उत्तरेकडील मोहिमेवेळी पेशवे मोरोपंत पिंगळे यांनी शिवनेरी घेण्याचा प्रयत्न केला, पण त्यांना यश आलं नाही. शिवरायांना त्यांच्या जीवनात जंजिरा आणि शिवनेरी जिंकता आले नाही अशी नोंद आहे.( पण स्वराज्याचा सीमा ह्या साल्हेर पर्यंत होत्या. त्यामुळे जुन्नर/शिवनेरी सारखा प्रांत नसणे शंकास्पद आहे. तसेच चावंड, हडसर, जीवधन सारखे किल्ले स्वराज्यात होते. तसेच शंभूराजांवेळी औरंगझेबाने रामशेजला वेढा टाकणाऱ्या मोघली सरदारांना जुन्नरवर हल्ला करून ताब्यात घेण्यास सांगितले असे पुरावे आहेत) मोघलाईत शिवनेरीचे अनेक किल्लेदार होते. अजीजखान, फत्तेखान, मुन्शी काझी यासारखे अनेक होते. आबाभट नावाच्या व्यक्तीने धर्मांतर करून मोघलाईत प्रवेश केला.{{संदर्भ हवा}} औरंगझेबाने त्याला शिवनेरीचा किल्लेदार म्हणून नेमले. यातील अजीजखान हा पराक्रमी होता. इ.स. १६७८ मध्ये जुन्नर प्रांत लुटला गेला आणि मराठ्यांनी किल्ला घेण्याचा परत एकदा प्रयत्‍न केला, मात्र अपयश पदरात पडले. पुढे ३८ वर्षांनंतर १७१६ मध्ये शाहूमहाराजांनी किल्ला मराठेशाहीत आणला व नंतर तो पेशव्यांकडे हस्तांतरित करण्यात आला. इ.स. १७५५ च्या पेशवे-आंग्रे युद्धानंतर नाना साहेब पेशव्यांनी तुळाजीला शिवनेरीवर कैदेत ठेवले होते. तुळाजींनी सुटकेसाठी स्थानिक कोळी सरदारांची मदत घेतली होती. त्यामुळे नानासाहेबांनी चिडून जाऊन कोळी सरदारांची वतने, जमिनी, जहागीरदारी जप्त केल्या अशी पेशवे दप्तरात नोंद आहे. इ.स. १७६४मध्ये माधवराव पेशवे यांनी प्रशासनात केलेल्या बदलाची परिणती, शिवनेरी आणि पुरंदर किल्ल्याच्या कोळ्यांनी केलेल्या बंडात झाली. शिवनेरीवरील कोळ्यांना रामचंद्र शिवाजी माने याने कामावरून कमी केले होते. रामचंद्र माने याने १५ सप्टेंबर १७६४ रोजी शनिवारवाड्यावर राघोबादादा यांस बंड मोडून काढणे अवघड जात असल्याबद्दलची माहिती पत्राद्वारे कळवली होती. महादेव कोळी समाज एकत्रित जमाव करून अचानक हल्ला करतात अश्याच प्रकारे गनिमी काव्याप्रमाणे त्यानी जीवधन, चावंड, हडसर यासारख्या किल्लांचा ताबा घेतला होता. नंतर पुढे शिवनेरीवरील उधो विश्वेश्वराचे धोरणांना विरोध करण्यासाठी बंड केले. सन १७६५मध्ये महादेव कोळ्यांनी दुसरे बंड केले. या बंडाचे नेतृत्व जुन्नरच्या मावळतील देशमुख/नाईक संताजी शेळकंदे यांनी केले. यामध्ये त्यांनी शिवनेरीचा ताबा घेतला. हे बंड मोडून काढण्यासाठी पुण्याहून बारभाईंनी आणि सवाई माधवरावांनी उधो विश्वेश्वरच्या मदतीला गारद्यांना पाठवले. पुढे बंड मोडून काढले आणि महादेव कोळी सरदारांना शिक्षा करण्यात आली. संताजी मात्र पळून जाण्यात यशस्वी झाले. वारंवार होणाऱ्या बंडामुळे पेशवे हैराण झाले. पुढे सन १७७१मध्ये नाना फडणीसांनी संताजी बरोबर तह केला आणि त्यांना सरदारकी बहाल केली आणि शिवनेरीवर पुन्हा कोळ्यांना सेवेत रुजू केले. पेशवे काळात शिवनेरीचा उपयोग कैद्यांसाठी केला जात होता. शिवनेरी किल्ल्यावरील कैद्यांना काही आनंदाच्या प्रसंगी सोडूनदेखील देण्यात येत होते. १८ एप्रिल १७७४ रोजी सवाई माधवराव यांचा जन्म झाला. या आनंदाप्रीत्यार्थ बारभाई मंडळाने शिवनेरी आणि नारायणगड यांवरील कैद्यांना सोडून देण्यात आले होते, अशी नोंद आहे. काळाच्या ओघात शिवनेरीवरील कैदखानाची पडझड होऊन गेली. सन १० मे १८१८ मध्ये मेजर एल्ड्रिजनने शिवनेरी किल्ल्याला वेढा घातला. किल्लेदाराने काही काळ किल्ला लढवला. नंतर त्याने किल्ला सोडून हडसरच्या किल्ल्याचा किल्लेदाराकडे आश्रय घेतला अशी इतिहासात नोंद आहे. * महादेव कोळी चौथरा शिवाजी महाराजांच्या पुणे परिसरातील कारवाया आदिलशाहीला खुपत होत्या. मोगलांना जरी त्या ठाऊक असल्या तरी अजून त्यांना त्याचा थेट उपसर्ग होत नव्हता. त्याच सुमाराला काही महादेव कोळी लोकांनी मोगलांविरुद्ध आघाडी उघडून जुन्नर व शिवनेरीचा ताबा घेतला. ह्यापूर्वी हा भाग निजामशाहीकडे होता. निजामशाही पडल्यानंतर सीमाभागाकडे आदिलशाहीचे व मोगलांचे थोडे दुर्लक्ष होत होते. कदाचित ह्याचा फायदा घेऊन ह्या महादेव कोळ्यांनी त्या प्रांतावर अधिकार स्थापित केला असावा. मोगलांनी ह्यावर लगेच उपाययोजना करण्यासाठी व महादेव कोळ्यांना परास्त करण्यासाठी एक भली मोठी फौज पाठवली. शिवनेरीला वेढा पडला व लवकरच महादेव कोळ्यांच्या नवख्या सैन्याने बलाढ्य मोगल सैन्यापुढे नांगी टाकली. सुमारे १५०० महादेव कोळ्यांना जेरबंद करण्यात आले. त्यांचे अतोनात हाल करून नंतर माथ्यावरच्या एका चौथऱ्यावर त्यांचा शिरच्छेद करण्यात आला. ह्या नरसंहाराची आठवण म्हणून आज त्या चौथऱ्याला कोळी चौथरा म्हणतात. नंतर त्या चौथऱ्यावर एक घुमटी बांधली गेली व त्यावर पारसीमधे दोन शिलालेखदेखील आहेत. या उठावाचे नेतृत्व सरनाईक व किल्ल्याचे किल्लेदार खेमाजी रघतवान यांनी केले.यात सरनाईकाच्या कुटूंबाला,नातेवाईकांना तसेच 52 मावळातील देशमुख/नाईकांना यांची धरपकड करून शिरछेद करण्यात आला. यात लहान मुले तसेच स्त्रियांचा देखील समावेश होता. आपली दहशत बसावी म्हणून तसेच पुन्हा उठाव होऊ नये म्हणून मोघलांनी असे भयानक दुष्कृत्य केले. [२] == गडावर जाण्याच्या वाटा == गडावर जाण्याच्या दोन प्रमुख वाटा जुन्नर गावातूनच जातात. पुणेकरांना तसेच मुंबईकरांना एका दिवसात शिवनेरी पाहून घरी परतता येते. * साखळीची वाट : या वाटेने गडावर यायचे झाल्यास जुन्नर शहरात शिरल्यानंतर नव्या बसस्टँड समोरील रस्त्याने छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याजवळ यावे. येथे चार रस्ते एकत्र मिळतात. डाव्या बाजूस जाणाऱ्या रस्त्याने साधारणतः एक किलोमीटर गेल्यावर रस्त्याच्या उजव्या कडेला एक मंदिर लागते. मंदिरासमोरून जाणारी मळलेली पायवाट थेट शिवनेरी किल्ल्याच्या एका कातळभिंतीपाशी घेऊन जाते. भिंतीला लावलेल्या साखळीच्या आणि कातळात खोदलेल्या पायऱ्यांच्या साह्याने वर पोहचता येते. ही वाट थोडी अवघड असून गडावर पोहचण्यास पाऊण तास लागतो. * सात दरवाज्यांची वाट : छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्यापासून डाव्या बाजूच्या रस्त्याने चालत सुटल्यास डांबरी रस्ता आपणास गडाच्या पायऱ्यांपाशी घेऊन जातो. या वाटेने गडावर येताना सात दरवाजे लागतात. पहिला महादरवाजा, दुसरा गणेश दरवाजा, तिसरा पीर दरवाजा, चौथा हत्ती दरवाजा, पाचवा शिवाई देवी वाजा, सहावा मेणा दरवाजा आणि सातवा कुलूप दरवाजा. या मार्गे किल्ल्यावर पोहचण्यासाठी दीड तास लागतो. == कसे जाल ? == * मुंबईहून माळशेज मार्गेः<br /> जुन्नरला येतांना [[माळशेज घाट]] पार केल्यावर '८ ते ९ कि.मी.’ अशी एक पाटी रस्त्याच्या कडेला लावलेली दिसते. हा मार्ग गणेश खिंडीतून शिवनेरी किल्ल्यापर्यंत जातो. या मार्गाने गडावर पोहचण्यास मुंबईपासून एक दिवस लागतो * पुणेहून नारायणगाव मार्गेः<br /> पुणे मधून नारायणगाव पर्यंत साधारणतः 75 कि.मी. अंतरावर पुणे-नाशिक मार्गे व त्यानंतर नारायणगाव-जुन्नर मार्गे 15 कि.मी. ==चित्रदालन== <gallery> चित्र:Inside shivneri fort.jpg चित्र:Shivaji birthplace in shivneri fort.jpg चित्र:BeautifulViewFromTop Shivneri.jpg चित्र:AWalkWay Shivneri.jpg चित्र:AnotherViewFromTop Shivneri.jpg चित्र:WayToTheFort Shivneri.jpg चित्र:Shiverneri window.jpg चित्र:AnotherGate Shivneri.jpg चित्र:AnEntrance 1 Shivneri.jpg चित्र:FortFromGround Shivneri.jpg चित्र:WaterStorageOnTheFort Shivneri.jpg चित्र:WayToTheFort Shivneri 1.jpg चित्र:MainEntranceGate.jpg चित्र:शिवनेरी०१०.jpg </gallery> ==पुस्तके== * शिवनेरीची जीवनगाथा : शिवनेरीचा इतिहास सांगणारे पुस्तक लेखक - डॉ. [[लहू कचरू गायकवाड]] ==इतर== महाराष्ट्र राज्य परिवहन मंडळाच्या पुणे-मुंबई दरम्यान धावणाऱ्या आरामदायक विनाथांबा बससेवेला ''शिवनेरी'' असे नाव दिलेले आहे. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्यदुवे == * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.com/maharashtra/travel/forts/shivneri-fort/ | title = शिवनेरी किल्ला | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2013-11-09 | archive-date = 2014-01-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140108070859/http://www.marathimati.com/maharashtra/travel/forts/shivneri-fort/ | url-status = dead }} * [https://pravasmitra.com/shivneri-fort-information-in-marathi/ शिवनेरी किल्ला माहिती] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201009001124/https://pravasmitra.com/shivneri-fort-information-in-marathi/ |date=2020-10-09 }} - प्रवास मित्र {{महाराष्ट्रातील किल्ले}} {{महाराष्ट्रातील किल्ले (विभागवार)}} {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके]] jg2r2gtld7e1j8tll9mxf1n8kl0lv46 0 2907 2680390 2655703 2026-04-22T20:40:18Z ~2026-24679-89 182431 2680390 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{हा लेख|{{लेखनाव}}|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट भारतीय राजकीय पक्ष |पक्ष_नाव = भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष_चिन्ह =INC Logo.png |पक्ष_लेखtitle = काँग्रेस | संस्थापक =ॲलन ह्यूम<br />[[वोमेश चंद्र बोनर्जी]]<br />[[सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी]] <br />[[मोनोमोहन घोष]]<br />[[विल्यम वेडरबर्न]]<br />[[दादाभाई नौरोजी]]<br />[[बद्रुद्दीन तैयबजी]]<br />[[फेरोजशाह मेहता]]<br />[[दिनशा एडलजी वाच्छा]]<br />[[महादेव गोविंद रानडे]] |पक्षाध्यक्ष = [[मल्लिकार्जुन खडगे]] |सचिव = |अंतरिम पक्षाध्यक्ष = |लोकसभा_पक्षनेता =[[राहुल गांधी]] |राज्यसभा_पक्षनेता =[[मल्लिकार्जुन खडगे]] |स्थापना = [[इ.स. १८८५|१८८५]] |मुख्यालय = २४, अकबर रोड,<br />[[नवी दिल्ली]] - ११०००१ |युती = [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] |लोकसभा_पक्षबळ = १००/५४५ |राज्यसभा_पक्षबळ = ४८/२४५ |राजकीय_तत्त्वे = |प्रकाशने = [https://www.inc.in/congress-sandesh काँग्रेस संदेश] |संकेतस्थळ = http://www.congress.org.in/ 'काँग्रेस डॉट ओआरजी डॉट आयएन |तळटिपा = |}} '''भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस''' ({{lang-en|Indian National Congress}}) (Congress Party) किंवा निव्वळ '''काँग्रेस''' ({{audio|Indian National Congress pronounciation.ogg|उच्चारण ऐका}}) हा भारतातील एक राष्ट्रीय राजकीय पक्ष आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/india/-In-Numbers-The-Rise-of-BJP-and-decline-of-Congress/articleshow/52341190.cms|title=In Numbers: The Rise of BJP and decline of Congress}}</ref> काँग्रेसची स्थापना २८ डिसेंबर, १८८५ रोजी [[एलेन ओक्टेवियन ह्यूम]], [[दादाभाई नौरोजी]] आणि [[दिनशा इडलजी वाचा|दिनशा वाचा]] यांनी केली. [[मुंबई]]च्या तेजपाल संस्कृत पाठशाळेत संपूर्ण देशभरातील ७२ प्रतिनिधी एकत्र येऊन २८ डिसेंबर १८८५ रोजी 'इंडियन नॅशनल काँग्रेस' म्हणजेच राष्ट्रीय सभेची स्थापना करण्यात आली. पूर्वनियोजित राष्ट्रीय काँग्रेसचे पहिले अधिवेशन २२ डिसेंबर १८८५ [[पुणे]] या ठिकाणी घेतले जाणार होते. मात्र पुण्यात [[ कॉलरा]]ची साथ सुरू असल्यामुळे हे अधिवेशन मुंबईच्या गोकुळदास तेजपाल [[संस्कृत]] पाठशाळेत घेतले गेले. राष्ट्रीय काँग्रेसच्या या पहिल्या अधिवेशनाचे अध्यक्ष [[कलकत्ता|कलकत्त्याचे]] ख्यातनाम वकील व्योमेशचन्द्र बॅनर्जी हे होते. राष्ट्रीय काँग्रेसच्या माध्यमातून सरकार व जनता यांच्यामध्ये एक संवादात्मक स्वरूपाची वाटचाल सुरू झाली. काँग्रेस याचा अर्थ संघटना असा होतो. सुरुवातीच्या काळामध्ये काँग्रेसचे नेतृत्व हे मवाळ गटाकडे होतं. पुढे १९०६ ते १९१९ पर्यंत काँग्रेसचे नेतृत्व जहाल गटाकडे होतं ([[लोकमान्य टिळक]], [[नेताजी सुभाषचंद्र बोस]], [[गोपाळ गणेश आगरकर]]). त्यानंतर मात्र १९२० ते १९४७ या काळामध्ये संपूर्ण काँग्रेसचे नेतृत्व हे [[महात्मा गांधी|महात्मा गांधींनी]] केलं. 'महात्मा गांधी म्हणजे एका माणसाचे सैन्य' असे गौरवोद्गार त्यांच्यासंदर्भात माऊटबॅटन यांनी काढले होते. १९व्या शतकाच्याच्या शेवटी आणि २०व्या शतकाच्या मध्यपर्यंत, काँग्रेस [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|भारताचा स्वातंत्र्यलढ्यात]], आपल्या १.५ कोटी पासून जास्त सदस्य आणि ७ कोटी पासून जास्त सहभागींसोबत, [[ब्रिटिश]] वसाहती शासनाच्या विरोधात एक केंद्रीय भागीदार बनली. आजही काँग्रेसला मानणारा मोठा जनसमूह भारतामध्ये आहे. गांधी आणि नेहरू घराण्याची परंपरा लाभलेल्या काँग्रेस पक्षाने भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यामध्ये आणि स्वातंत्र्यानंतर देखील देशाच्या राजकारणामध्ये महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावलेली आहे. महत्त्वाच्या राष्ट्रीय पक्षांमध्ये काँग्रेस पक्षाचे स्थान कायम आहे. मधल्या काळामध्ये राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाला अनेक स्थित्यंतरातून जावे लागले. देशातील अंतर्गत घडामोडी, स्थित्यंतरे, पक्ष राजकारण या समस्यांना तोंड देत भ्रष्टाचार बेरोजगारी अशा अनेक समस्या सरकार समोर होत्या. आर्थिक मंदी यासारख्या समस्यांना तोंड देत सत्तेवर असताना काँग्रेस पक्षाने देशाच्या हिताच्या दृष्टीने अनेक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतले आहेत. स्वातंत्र्यानंतर भारताचे पहिले पंतप्रधान [[पंडित जवाहरलाल नेहरू]] हे काँग्रेस पक्षाचे निष्ठावान अनुयायी होते. महात्मा गांधींच्या समवेत त्यांनी स्वातंत्र्य चळवळीमध्ये महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. राष्ट्रीय काँग्रेसचे अध्यक्ष म्हणून देखील त्यांचे योगदान महत्त्वपूर्ण ठरले. पंचशील करार, अलिप्ततावाद यासारख्या महत्त्वपूर्ण धोरणाचे ते समर्थक होते. अवजड उद्योग उभारणाऱ्या यंत्रणा देशामध्ये उभ्या राहिल्या पाहिजेत असं त्यांचं स्पष्ट मत होतं. त्या काळामध्ये रशियन राज्यक्रांतीने जी प्रगती घडून आली, आपल्याही देशांमध्ये अशाच प्रकारे प्रगती झाली पाहिजे यासाठी त्यांनी पंचवार्षिक योजनाचा स्वीकार केला. याचबरोबर कृषीक्षेत्र औद्योगिकक्षेत्र, संशोधन यासारख्या घटकांना त्यांनी प्राधान्यक्रम दिला. काँग्रेस संघटनाच्या माध्यमातून पक्षाचे सर्व ध्येयधोरणे तळागाळापर्यंत पोचविण्याचे काम कार्यकर्त्यांनी केलं. धर्मनिरपेक्ष विचारसरणीच्या आधारे संपूर्ण देशाच्या विकासाचा आराखडा काँग्रेस सरकारने तयार केला. काँग्रेसच्या पक्षीय राजकारणामध्ये नेहरू आणि गांधी घराण्याचे योगदान महत्त्वपूर्ण राहिलेला आहे.<ref name=research>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Information about the Indian National Congress|दुवा=http://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/indian-national-congress|website=www.open.ac.uk|प्रकाशक=''Arts & Humanities Research council''|accessdate=29 July 2015|archive-date=2018-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180922061005/http://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/indian-national-congress|url-status=dead}}</ref> ==उद्देश== भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या घटनेनुसार<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |title = भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची घटना|दुवा=http://eci.nic.in/eci_main/mis-Political_Parties/Constitution_of_Political_Parties/ConstitutionOfINC.pdf}}</ref>, एक [[संसदीय लोकशाही]] असलेले [[समाजवादी]] राष्ट्र जिथे संधी तसेच राजकीय, आर्थिक आणि सामाजिक हक्कांत समानता व जागतिक शांततेचे उद्दीष्ट आहे, अशा भारतीय नागरिकांचे आणि भारतीय प्रशासनाची शांततापूर्वक आणि घटनात्मक मार्गाने प्रगती व कल्याण करणे हा सदर पक्षाचा उद्देश आहे. ==स्थापना आणि पहिले अधिवेशन== श्री सुरेन्द्र्नाथ बॅनजी॔ यांनी अखिल भारतीय पातळीवर एका संघटनेची स्थापना करता यावी म्हणून अत्त्यंत जोमाने तयारी चालविली होती. त्या उद्देशानेच १८८३ च्या डिसेंबर महिन्यात त्यांनी ' इंडियन नॅशनल कॉन्फरन्स 'चे पहिले अधिवेशन बोलाविले होते. राष्ट्रभर दाैरे करून सरकारच्या धोरणावर प्रखर टीका केली . सर्वत्र त्यांना चांगला प्रतिसाद मिळाला. ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी मात्र त्यांचा कसून विरोध केला व ती प्रतिगामी चळवळ असल्याची घोषणा केली. ए. ओ. ह्यूम व लाॅड॔ डफरिनने मिळून बॅनजी॔ची चळवळ हाणून पाडण्यासाठी योजनाबद्ध कार्यवाहिला सुरुवात केली. भारतातील सौम्य विचारांच्या सर्व राजकीय नेत्यांना आवाहन करून त्या सर्वाना एकत्रित आणून ब्रिटिश सत्तेला अनुकूल अशा राष्ट्रीय पातळीवरील एका संघटनेची स्थापना करण्यासाठी अतोनात धडपड केली. इ. स. १८८४ मध्ये ' इंडियन नॅशनल युनियन 'ची स्थापना करण्यात आली. या संस्थेचे एक अखिल भारतीय संमेलन मार्च १८८५ मध्ये पुणे येथे भरवण्याचे ठरले परंतु पुण्यात यावेळी cholera प्प्दुर्भाव झाल्याने , २७ डिसेंबर १८८५ रोजी ते मुंबईच्या गोकुळदास तेजपाल संस्कृत काॅलेजच्या प्रशस्त सभाग्रहात भरविण्यात आले. या संमेलनाला भारताच्या निरनिराळ्या भागातून ७२ प्रतिनिधी आले होते. अशा प्रकारे प्रथमच देशाच्या निरनिराळ्या भागातून प्रतिनिधीनी एकत्रित येण्याची ही घटना अपूर्व मानली जाते. या संमेलनाचे अध्यक्षपद बंगालचे श्री उमेशचंद्र बॅनजी॔ यांनी भूषविले. फिरोजशहा मेहता, दादाभाई नौरोजी , के. टी. तेलंग , दिनशाॅ वाछा इत्यादी सुप्रसिद्ध व्यक्तीहि उपस्थित होत्या. काँग्रेसचा जनक समजला जाणारा ह्यूम पण या अधिवेशनाला खास उपस्थित राहण्यासाठी इंग्लंडहून परत आला होता. याशिवाय स्थानिक पत्रकार व नेतेही उपस्थित होते. == स्वातंत्र्यपूर्व काळातील धोरणे == === संस्थानांबाबतचे धोरण === इ.स. १९३६ च्या [[फैजपूर]] येथील अधिवेशनात काँग्रेसने सर्व संस्थानातील प्रजेस स्वयंनिर्णयाचा अधिकार मिळावा अशी मागणी करून त्याबाबतचा संघर्ष त्या त्या संस्थानातील जनतेने चालू करावा असे मत व्यक्त केले. पुढच्याच वर्षी इ.स. १९३७ च्या अधिवेशनात या आशयाचा ठराव मंजूर करून संस्थानी प्रजेच्या लोकशाही हक्कांच्या चळवळीचे व स्वतंत्र नागरिक म्हणून त्यांच्या अधिकारांचे काँग्रेसने समर्थन केले होते. ==पक्षांतर्गत संरचना== या पक्षात 'अध्यक्ष' हा पक्षाचा प्रमुख असतो. आवश्यकता वाटल्यास उपाध्यक्ष पदाची नेमणूक अध्यक्ष करू शकतो. अध्यक्षपदाची निवडणूक दरवर्षी होणे गरजेचे आहे. मात्र एकाच व्यक्तीने सलग किती वेळा अध्यक्ष व्हावे यावर बंधन नाही. [[पंडित नेहरू]] असेपर्यंतच्या काळात ते फार क्वचित अध्यक्ष होते मात्र श्रीमती इंदिरा गांधींनी ही दोन्ही पदे एकाच व्यक्तीने भूषावयाची प्रथा सुरू केली जी पी.व्ही.नरसिंह राव यांच्यापर्यंत चालत आली. त्यानंतर श्रीमती [[सोनिया गांधी]] यांनी पंतप्रधानपद दुसऱ्या व्यक्तीकडे सोपवून पुन्हा सत्ताकेंद्रांची विभागणी केली. अध्यक्षाची निवडणूक झाल्यावर तो उपाध्यक्ष, जनरल-सेक्रेटरीज्, कोशाध्यक्ष, प्रभारी आणि सेक्रेटरीजची निवड करतो. या पदांवर किती व्यक्तींची निवड करावी यावर कोणतेही बंधन नाही. सध्या १ उपाध्यक्ष (श्री. [[राहुल गांधी]]), १ कोशाध्यक्ष (श्री.[[मोतीलाल व्होरा]]), १ पॉलिटिकल सेक्रेटरी (श्री.[[अहमद पटेल]]), ९ [[जनरल सेक्रेटरी]], ८ स्वतंत्र प्रभारी, आणि ३५ सेक्रेटरीज् आहेत. '''काँग्रेस वर्किंग कमिटी''' काँग्रेस पक्षामध्ये "[[काँग्रेस वर्किंग कमिटी]]" (ज्याला 'हाय कमांड' म्हणले जाते) अश्या नावाचा एक अधिकारी गट आहे. या एका गटाला कोणत्याही प्रश्नावर अंतिम निर्णय घेण्याचा अधिकार देण्यात आला आहे. या गटाने घेतलेला निर्णय हा अंतिम आणि सर्वोच्च मानला जातो. पक्षाचा राष्ट्रीय अध्यक्ष व उपाध्यक्ष या गटाचे पदसिद्ध अध्यक्ष व उपाध्यक्ष असतात. या गटातही किती व्यक्ती असाव्यात यावर संख्येचे बंधन नसले तरी अध्यक्ष व उपाध्यक्ष सोडून साधारणतः १५ ते २० व्यक्ती या गटात असतात. सध्या या गटाचे १९ सदस्य आहेत. ज्यात श्रीमती सोनिया गांधी अध्यक्षा आणि श्री राहुल गांधी हे उपाध्यक्ष आहेत, तर याव्यतिरिक्त सर्वश्री [[डॉ.मनमोहन सिंग]], [[ए.के.ॲंटनी]], मोतीलाल व्होरा, [[गुलाम नबी आझाद]], [[दिग्विजय सिंग]], [[जनार्दन द्विवेदी]], [[ऑस्कर फर्नांडिस]], [[मुकुल वासनिक]], बी.के.प्रसाद, बिरेंदर सिंग, डॉ.कर्नल डी.आर.शांडिल, मधुसूदन मिस्त्री, [[अहमद पटेल]], अंबिका सोनी, हेमो प्रोवा सैकिया, सिशीला तिरीया आणि [[विलास मुत्तेमवार]] यांचा समावेश आहे. या व्यतिरिक्त १८ व्यक्ती पर्मनंट इन्व्हायटीज आणि ६ स्पेशल इन्व्हायटीज आहेत. याचबरोबर ६ अधिकृत पक्षप्रवक्ते आहेत. शिवाय विविध विषयांवरच्या अनेक समित्या आहेत (ज्यात चार सदस्यांची डिसिप्लनरी समितीही आहे) राज्यस्तरावर '''[[प्रदेश काँग्रेस कमिटी]]''' (PCC) नावाची स्थानिक समिती असते जिचे स्वरूप केंद्रीय समितीप्रमाणेच, फक्त राज्यस्तरावर, असते. अध्यक्षपदाच्या निवडणूकीत राष्ट्रीय ऑफिस बेअरर्स तसेच प्रदेश काँग्रेस कमिटीच्या सदस्यांना मताधिकार असतो. '''केंद्रीय निवडणूक विभाग''' केवळ काँग्रेस असा एकच पक्ष आहे ज्यात "केंद्रीय निवडणूक विभाग" नावाचा स्वायत्त विभाग आहे. सदर विभाग ,पक्षांतर्गत निवडणुका झाल्यास त्या निष्पक्ष होतील याची खबरदारी घेतो. हल्लीच्या भारतामध्ये काँग्रेस हा शब्द नावात असलेले अनेक राजकीय पक्ष किंवा गोष्टी आहेत किंवा होते. त्यांची नावे अशी :- ==नावात '''काँग्रेस''' असलेले पक्ष== * [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रेक्विझिशनिस्ट)]] * [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन)]] * [[भारतीय काँग्रेस (समाजवादी)]] * [[तृणमूल काँग्रेस]] * [[राष्ट्रवादी काँग्रेस]] * [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार]] (SCP) * [[वायएस्‌आर काँग्रेस]] * बीएसआर काँग्रेस * चव्हाण-रेड्डी काँग्रेस * इंदिरा काँग्रेस * काँग्रेस (संघटना)/ संघटना काँग्रेस * नेपाळ काँग्रेस * [[केरळ काँग्रेस]] * [[तमिळ मनिला काँग्रेस]] * [[हरियाणा जनहित काँग्रेस]] * [[नाताळ भारतीय काँग्रेस]] * [[आंबेडकर राष्ट्रीय काँग्रेस]] * [[विदर्भ राज्य निर्माण काँग्रेस]] * [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (यू)]] * [[भारतीय काँग्रेस (समाजवादी) – सरत चंद्र सिन्हा]] == पक्षाशी निगडित व्यक्ती == * [[मोहनदास करमचंद गांधी]] * [[बाळ गंगाधर टिळक]] * [[मोतीलाल नेहरू]] * [[आचार्य कृपलानी]] * [[दादाभाई नौरोजी]] * [[जवाहरलाल नेहरू]] * [[इंदिरा गांधी]] * [[राजीव गांधी]] * [[यशवंतराव चव्हाण]] * [[शंकरराव चव्हाण]] * [[पी. व्ही. नरसिंहराव]] * [[दिग्विजयसिंह]] * [[शीला दीक्षित]] * [[वसंतराव नाईक]] * [[सुधाकरराव नाईक]] * [[राहुल गांधी]] * [[सोनिया गांधी]] * [[वल्लभभाई पटेल]] * [[वसंतदादा पाटील]] * [[नेताजी सुभाषचंद्र बोस]] (पुढे [[फॉरवर्ड ब्लॉक]] नावाचा वेगळ पक्ष स्थापन केला.) * [[मनमोहनसिंग]] * [[प्रणव मुखर्जी]] * [[पृथ्वीराज चव्हाण]] * [[ए.के. ॲंटनी]] * [[अब्दुल रहमान अंतुले]] * [[लाल बहादूर शास्त्री]] * [[मल्लिकार्जुन खडगे]] * [[भूपेंद्रसिंह हुडा]] * [[अशोक गेहलोत]] * [[शंकरसिंह वाघेला]] * [[अजित जोगी]] * [[गिरिधर गमांग]] * [[मुकुल वासनिक]] * [[विलासराव देशमुख]] * [[सुशीलकुमार शिंदे]] * [[राजेश पायलट]] * [[सचिन पायलट]] * [[माधवराव शिंदे]] * [[बाळासाहेब थोरात]] == काँग्रेस पक्षातील आरोपी नेते == नोंद - खालील यादीतील व्यक्ती आरोपी असल्याची नोंद आहे, गुन्हेगार किंवा दोषी नव्हे. * [[सुरेश कलमाडी]]<ref>[https://marathi.indiatimes.com/india-news/-/articleshow/8159806.cms कलमाडींची रवानगी तिहार तुरुंगात]</ref> - ([[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे लोकसभा मतदारसंघाचे]] माजी [[खासदार]]), [[नवी दिल्ली]]तील राष्ट्रकूल स्पर्धेच्या आयोजन समितीचे अध्यक्ष : राष्ट्रकूल स्पर्धा घोटाळा. * [[अशोक चव्हाण]]<ref>[http://www.zeenews.com/news693275.html Chavan, amongst 13 named in Adarsh Scam: Antony]</ref> - महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री, [[नांदेड लोकसभा मतदारसंघ|नांदेड लोकसभा मतदारसंघाचे]] माजी खासदार : [[आदर्श हाऊसिंग सोसायटी]] घरकुल सदनिका घोटाळा. * [[जगदीश टायटलर]]<ref>{{cite news |title=Tytler granted bail in defamation case |url=https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/tytler-granted-bail-in-defamation-case-44775-2009-04-18 |access-date=17 January 2019 |work=India Today |date=18 April 2009}}</ref><ref>[https://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/court-frames-charges-against-tytler/article6953102.ece, Court frames charges against Tytler, द हिंदू, March 3, 2015]</ref><ref>{{cite news |title=Defamation case: Jagdish Tytler offers apology, H S Phoolka refuses |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/defamation-case-jagdish-tytler-offers-apology-h-s-phoolka-refuses/articleshow/37647299.cms |access-date=17 January 2019 |work=The Economic Times |date=2 July 2014}}</ref><ref>{{cite news |title=Defamation case: Jagdish Tytler withdraws plea in HC |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/defamation-case-jagdish-tytler-withdraws-plea-in-hc-118071201098_1.html |access-date=17 January 2019 |work=Business Standard |date=12 July 2018}}</ref> - १९८४ च्या [[दिल्ली]]तील [[शीख]]विरोधी दंगलीतील आणि इतर केसमध्ये आरोपी. * [[कमल नाथ]]<ref>{{cite news |last1=Mehta |first1=Kriti |title=Kamal Nath refers to BJP leader Imarti Devi as 'item', BJP files complaint with Election Commission for remark |url=https://www.timesnownews.com/india/article/kamal-nath-refers-to-bjp-leader-imarti-devi-as-item-invites-ire-over-sexist-comment/669133 |access-date=23 February 2021 |work=Times Now |date=18 October 2020 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/kamal-nath-calls-imarti-devi-item-bjp-shivraj-singh-chouhan-hits-back-for-sexist-comment-657951|title= Former MP CM Kamal Nath calls Imarti Devi 'item'; BJP hits back 'feudal' mindset|date=18 October 2020|work=IndiaTV News|access-date=19 October 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/madhya-pradesh-kamal-nath-terms-minister-imarti-devi-an-item-bjp-fumes/articleshow/78734258.cms|title= Kamal Nath terms minister Imarti Devi an 'item', BJP fumes|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=19 October 2020|last=Sharma|first=Rajendra|date=18 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=MP Bypoll: Chouhan to Hold 'Silent Protest' Against Kamal Nath's 'Item' Remark on Imarti Devi |url=https://www.news18.com/news/politics/mp-bypolls-bjp-decries-naths-item-jibe-for-woman-candidate-2978873.html |access-date=23 February 2021 |work=News18 |date=18 October 2020 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url= https://timesofindia.indiatimes.com/india/madhya-pradesh-bypolls-ec-revokes-star-campaigner-status-of-kamal-nath/articleshow/78952943.cms|title= EC revokes Kamal Nath's star campaigner status|date=30 October 2020|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=30 October 2020}}</ref> - (छिदवाडा लोकसभा मतदारसंघाचे माजी खासदार [[मध्यप्रदेश]]चे माजी मुख्यमंत्री) : स्त्रीयांबद्दलचे उद्गार * [[शशी थरुर]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=सुनंदा पुष्कर यांच्या मृत्यूबद्दल शशी थरूर यांच्याविरुद्धच्या दाव्याची काळरेषा|दुवा=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/sunanda-pushkar-death-case-against-shashi-tharoor-a-timeline-7459376/|संकेतस्थळ=इंडियन एक्सप्रेस.कॉम|प्रकाशक=एक्सप्रेसइंडिया|ॲक्सेसदिनांक=३० ऑगस्ट २०२३}}</ref> - ([[तिरुवनंतपुरम लोकसभा मतदारसंघ| तिरुवनंतपुरम लोकसभा मतदारसंघाचे]] खासदार) : पत्नीच्या मृत्यूबद्दलची चौकशी * [[विजय दर्डा]] - छत्तीसगढ कोळसा घोटाळा प्रकरणी दिल्लीच्या विशेष न्यायालयाने २६ जुलै २०२३ रोजी दर्डा यांना आयपीसीच्या कलम १२०बी, ४२० आणि भ्रष्टाचार प्रतिबंधक कायद्याच्या इतर कलमांतर्गत दोषी ठरवले. या प्रकरणात यवतमाळ एनर्जी प्रायव्हेट लिमिटेडचे संचालक म्हणून विजय दर्डा, देवेंद्र दर्डा, मनोज कुमार जयस्वाल यांना चार वर्षांची शिक्षा आणि प्रत्येकी १५ लाख रुपयांचा दंड ठोठावला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.jagran.com/delhi/new-delhi-city-ncr-former-congress-rajya-sabha-member-vijay-darda-sentenced-to-four-years-in-chhattisgarh-coal-scam-case-23482864.html |title=छत्तीसगढ़ कोयला घोटाला मामला कांग्रेस के पूर्व राज्यसभा सदस्य विजय दर्डा को चार साल की सजा |भाषा= हिंदी |दिनांक= |प्रकाशक= | संकेतस्थळ= दैनिक जागरण |अ‍ॅक्सेसदिनांक= २ ऑगस्ट २०२३ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> == पक्षाचे चिन्ह == [[चित्र:A pair of bullocks – the election symbol for the Congress Party in 1952.jpg|इवलेसे|बैल जोडी]] नेहरूंच्या नेतृत्वाखालील काँग्रेस पक्षाकडे 'जोखड वाहून नेणाऱ्या बैलांची जोडी' हे चिन्ह होते जे प्रामुख्याने शेतकरी असलेल्या जनतेला भावले. [[File:Cow and Calf INC.svg|इवलेसे|गाय वासरू]] १९६९ मधे तत्कालीन काँग्रेस पक्षाध्यक्ष [[एस. निजलिंगप्पा]] यांनी अनुशासनहीनतेसाठी इंदिरा गांधी यांना पक्षातून काढून टाकले.<ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/opinion/et-commentary/march-to-socialism-under-prime-minister-indira-gandhi-offers-an-interesting-parallel/articleshow/9715049.cms|title=March to socialism under Prime Minister Indira Gandhi offers an interesting parallel|date=24 August 2011|work=[[The Economic Times]]|access-date=19 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010075812/http://economictimes.indiatimes.com/opinion/et-commentary/march-to-socialism-under-prime-minister-indira-gandhi-offers-an-interesting-parallel/articleshow/9715049.cms|archive-date=10 October 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20070702-1969-congress-splits-748296-2007-07-01|title=1969: S. Nijalingappa expelled Indira Gandhi from the party|website=indiatoday.com|access-date=19 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714195348/http://indiatoday.intoday.in/story/1969-congress-splits/1/155566.html|archive-date=14 July 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last1=Singh|first1=Mahendra Prasad|title=Split in a Predominant Party: The Indian National Congress in 1969|date=1981|publisher=Sakti Malik, Abhinav Prakashan|location=New Delhi|isbn=978-81-7017-140-9|url={{Google books|UOQRWuMXyRMC|page=PR5|keywords=indian%20national%20|text=|plainurl=yes}}}}</ref> काँग्रेस पक्षातून बाहेर पडल्यानंतर [[इंदिरा गांधी]] यांच्या नेतृत्वात [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रेक्विझिशनिस्ट)]] या पक्षाची स्थापना झाली. १९७१-१९७७ च्या काळात इंदिराजींच्या काँग्रेस (आर) किंवा काँग्रेस (रिक्विजिशिस्ट) चे चिन्ह दूध पिणारे वासरू असलेली गाय होती. [[चित्र:Indian National Congress hand logo.png|इवलेसे|हाताचा पंजा]] तर १९७८ साली [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)]] ची स्थापना झाली. या नवीन पक्षाला निवडणूक आयोगाने मानवी हाताचा पंजा हे अधिकृत चिन्ह दिले. पुढे चालून हेच भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे चिन्ह बनले.<ref name="hand symbol">{{cite news|title=How Indira's Congress got its hand symbol|url=http://www.ndtv.com/article/lifestyle/how-indira-s-congress-got-its-hand-symbol-74104|access-date=27 June 2014|publisher=NDTV|date=22 December 2010}}</ref> == सार्वत्रिक निवडणूका आणि निकाल == [[File:Congress Loksabha Vote percent all time.png|इवलेसे|लोकसभेतील निवडणुकांमध्ये प्राप्त झालेली टक्केवारी]] [[File:Congress Loksabha seats all time.png|इवलेसे|लोकसभेतील निवडणुकांमध्ये प्राप्त जागांची संख्या]] [[File:Congress Rajya sabha seats all time.png|इवलेसे|राज्यसभेतील प्राप्त जागांची संख्या]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! style="background:#00bfff; color:white;"| वर्ष ! style="background:#00bfff; color:white;"| विधिमंडळ ! style="background:#00bfff; color:white;"| पक्ष प्रमुख ! style="background:#00bfff; color:white;"| जिंकलेल्या जागा ! style="background:#00bfff; color:white;"| जागांमधील बदल ! style="background:#00bfff; color:white;"| मतांची टक्केवारी ! style="background:#00bfff; color:white;"| फरक ! style="background:#00bfff; color:white;"| परिणाम ! style="background:#00bfff; color:white;" class="unsortable"| संदर्भ |- |१९३४ |५वी मध्यवर्ती विधानसभा |[[भुलाभाई देसाई]] |{{Composition bar|42|147|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{increase}} ४२ |{{n/a}} |{{n/a}} | {{n/a}} |<ref name=T1>"Elections in India The New Delhi Assembly, Congress Party's Position", ''The Times'', 10 December 1934, p15, Issue 46933</ref> |- |१९४५ |६वी मध्यवर्ती विधानसभा |[[सरतचंद्र बोस]] |{{Composition bar|59|102|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{increase}} १७ |{{n/a}} |{{n/a}} | {{partial|[[भारताचे अंतरिम सरकार]] (१९४६-४७)}} |<ref>{{cite web|url=https://dsal.uchicago.edu/reference/schwartzberg/fullscreen.html?object=110|title=-- Schwartzberg Atlas -- Digital South Asia Library|website=dsal.uchicago.edu|access-date=2024-02-07|archive-date=2021-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107120130/https://dsal.uchicago.edu/reference/schwartzberg/fullscreen.html?object=110|url-status=dead}}</ref> |- |१९५१ |१ली लोकसभा |rowspan=3|[[जवाहरलाल नेहरू]] |{{Composition bar|364|489|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{increase}} ३६४ |४४.९९% |{{n/a}} |{{yes2|सत्ता}} |<ref>{{cite web |title=Statistical Report on Lok Sabha Elections 1951–52 |publisher=Election Commission of India |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1951/VOL_11_51_LS.PDF }}</ref> |- |१९५७ |२री लोकसभा |{{Composition bar|371|494|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{increase}} ७ |४७.७८% |{{increase}} २.७९% |{{yes2|सत्ता}} |<ref name="GE1957V1">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1957/Vol_I_57_LS.pdf | title=Statistical Report on General Election, 1957 : To the Second Lok Sabha Volume-I | work=Election Commission of India | page=5 | access-date=11 July 2015}}</ref> |- |१९६२ |३री लोकसभा |{{Composition bar|361|494|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{decrease}} १० |४४.७२% |{{decrease}} ३.०६% |{{yes2|सत्ता}} |<ref>{{cite web| url = http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1962/Vol_I_LS_62.pdf | title=Statistical Report On General Elections, 1962 To The Third Lok Sabha | publisher=Election Commission of India | access-date=30 April 2014 | archive-url= https://web.archive.org/web/20140718185518/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1962/Vol_I_LS_62.pdf|archive-date= 18 July 2014}}</ref> |- |१९६७ |४थी लोकसभा |rowspan=4|[[इंदिरा गांधी]] |{{Composition bar|283|520|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{decrease}} ७८ |४०.७८% |{{decrease}} २.९४% |{{yes2|सत्ता (१९६७-६९)<br>युती (१९६९-७१)}} |<ref name="General Election of India 1967">{{cite web|title=General Election of India 1967, 4th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1967/Vol_I_LS_67.pdf |publisher=Election Commission of India |access-date=13 January 2010 |page=5 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718185108/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1967/Vol_I_LS_67.pdf |archive-date=18 July 2014}}</ref> |- |१९७१ |५वी लोकसभा |{{Composition bar|352|518|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{increase}} ६९ |४३.६८% |{{increase}} २.९०% |{{yes2|सत्ता}} |<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf |title=General Election of India 1971, 5th Lok Sabha |publisher=Election Commission of India |access-date=13 January 2010 |page=6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175452/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf |archive-date=18 July 2014}}</ref> |- |१९७७ |६वी लोकसभा |{{Composition bar|153|542|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{decrease}} १९९ |३४.५२% |{{decrease}} ९.१६% |{{no2|विपक्ष}} |<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1977/Vol_I_LS_77.pdf |title=General Election of India 1977, 6th Lok Sabha |publisher=Election Commission of India |access-date=13 January 2010 |page=6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718185438/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1977/Vol_I_LS_77.pdf |archive-date=18 July 2014}}</ref> |- |१९८० |७वी लोकसभा |{{Composition bar|351|542|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{increase}} १९८ |४२.६९% |{{increase}} ८.१७% |{{yes2|सत्ता}} |<ref name="1980 report">{{cite web |title=Statistical report general elections, 1980 |website=eci.nic.in |publisher=Election Commission of India |url=http://eci.nic.in/eci_main/statisticalreports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |access-date=25 June 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014}}</ref> |- |१९८४ |८वी लोकसभा |rowspan=2|[[राजीव गांधी]] |{{Composition bar|415|533|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{increase}} ६४ |४९.०१% |{{increase}} ६.३२% |{{yes2|सत्ता}} |<ref>{{cite web |title=Statistical Report on General Elections, 1984, to the Eighth Lok Sabha – Volume 1 (National and State Abstracts & Detailed Results) |url=https://eci.gov.in/files/file/4118-general-election-1984-vol-i-ii/?do=download&r=9755&confirm=1&t=1&csrfKey=6df04992cf2c2fe96a9487465b425663 |date=1985 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031082328/https://eci.gov.in/files/file/4118-general-election-1984-vol-i-ii/?do=download&r=9755&confirm=1&t=1&csrfKey=6df04992cf2c2fe96a9487465b425663 |archive-date=31 October 2021 |url-status=dead |website=Election Commission of India |access-date=14 October 2022}}</ref> |- |१९८९ |९वी लोकसभा |{{Composition bar|197|545|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{decrease}} २१८ |३९.५३% |{{decrease}} ९.४८% |{{no2|विपक्ष}} |<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=9dDH9q7nVQ8C&pg=PA124|title=Indian Parliamentary Democracy|publisher=Atlantic Publishers & Dist|year=2003|isbn=978-81-269-0193-7|page=124}}</ref> |- |१९९१ |१०वी लोकसभा |rowspan=2|[[पी.व्ही. नरसिंहराव]] |{{Composition bar|244|545|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{increase}} ४७ |३५.६६% |{{decrease}} ३.८७% |{{yes2|सत्ता}} |<ref name=IPU>{{cite web|title=1991 India General (10th Lok Sabha) Elections Results|url=https://www.elections.in/parliamentary-constituencies/1991-election-results.html|access-date=7 September 2020|website=www.elections.in}}</ref> |- |१९९६ |११वी लोकसभा |{{Composition bar|140|545|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{decrease}} १०४ |२८.८०% |{{decrease}} ७.४६% |{{partial|विपक्ष,<br>बाहेरून पाठिंबा ([[संयुक्त पुरोगामी आघाडी|सं.पु.आ.]]) }} |<ref>{{cite book|last=Vohra|first=Ranbir|title=The Making of India|year=2001|publisher=M.E. Sharpe|location=Armonk|pages=282–284|isbn=978-0-7656-0712-6}}</ref> |- |१९९८ |१२वी लोकसभा |[[सीताराम केसरी]] |{{Composition bar|141|545|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{increase}} १ |२५.८२% |{{decrease}} २.९८% |{{no2|विपक्ष}} |<ref>{{cite web |url=https://www.eci.nic.in/archive/ge98/index_ge.htm |title=WORTHLESS! |website=General Elections '98 – India |publisher=Election Commission of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20090410025915/https://www.eci.nic.in/archive/ge98/index_ge.htm |archive-date=10 April 2009 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.elections.in/parliamentary-constituencies/1998-election-results.html|title=General (12th Lok Sabha) Election Results India|access-date=12 February 2023}}</ref> |- |१९९९ |१३वी लोकसभा |rowspan="2" |[[सोनिया गांधी]] |{{Composition bar|114|545|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{decrease}} २७ |२८.३०% |{{increase}} २.४८% |{{no2|विपक्ष}} |<ref>{{cite web |url=https://www.eci.nic.in/archive/ge1999/index_ge1.htm |title=WORTHLESS! |website=General Elections '99 – India |publisher=Election Commission of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20090410025423/https://www.eci.nic.in/archive/ge1999/index_ge1.htm |archive-date=10 April 2009 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.elections.in/parliamentary-constituencies/1999-election-results.html|title=General (13th Lok Sabha) Election Results India|access-date=12 February 2023}}</ref> |- |२००४ |१४वी लोकसभा |{{Composition bar|145|543|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{increase}} ३२ |२६.७% |{{decrease}} १.६०% |{{yes2|युती}} |<ref>{{cite web |url=https://www.eci.nic.in/archive/GE2004/pollupd/pc/GE_NatSnapshot.htm |title=Party wise Summary|website=General Elections 2004|publisher=Election Commission Of India|date=30 August 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20180727220231/http://eci.nic.in/archive/GE2004/pollupd/pc/GE_NatSnapshot.htm |archive-date=27 July 2018 |url-status=dead }}</ref> |- |२००९ |१५वी लोकसभा |[[मनमोहन सिंग]] |{{Composition bar|206|543|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{increase}} ६१ |२८.५५% |{{increase}} २.०२% |{{yes2|युती}} |<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/india/news/second-upa-wincrowning-glory-for-sonia%5Cs-ascendancy/61892/on|title=Second UPA win, a crowning glory for Sonia's ascendancy|date=16 May 2009|work=[[बिझनेस स्टँडर्ड]]|access-date=13 June 2009}}</ref> |- |२०१४ |१६वी लोकसभा |rowspan="2" |[[राहुल गांधी]] |{{Composition bar|44|543|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{decrease}} १६२ |१९.३% |{{decrease}} ९.२५% |{{no2|विपक्ष}} |<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main1/terms_of_houses.aspx|title=Terms of Houses, Election Commission of India|access-date=10 June 2013}}</ref> |- |२०१९ |१७वी लोकसभा |{{Composition bar|52|543|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{increase}} ८ |१९.५% |{{increase}} ०.२% |{{no2|विपक्ष}} |<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-48389130|title=Modi thanks India for 'historic mandate'|date=23 May 2019|access-date=29 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528223438/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-48389130|archive-date=28 May 2019|url-status=live}}</ref> |- |२०२४ |१८वी लोकसभा |[[मल्लिकार्जुन खर्गे]] |{{Composition bar|99|543|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |{{increase}} ४७ |२१.१९% |{{increase}} १.७% |{{no2|विपक्ष}} |<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/how-rahul-gandhi-turned-the-tide-in-favour-of-congress-india-bloc-alliance-101717561727873.html|title=How Rahul Gandhi turned the tide in favour of Congress, INDIA bloc alliance|access-date=5 June 2024}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * अधिकृत संकेतस्थळ : [http://aicc.org.in/ Indian National congress] * ऐसी अक्षरे: [http://www.aisiakshare.com/node/1700 राजकीय पक्ष आणि संरचना] {{भारतीय राजकीय पक्ष}} {{भारतीय स्वातंत्र्यलढा}} [[वर्ग:भारतातील राजकीय पक्ष]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] pmjlungq6hzaa2tvwb76prkh7k6ncw3 0 3168 2680490 2597899 2026-04-23T09:33:02Z ~2026-24679-89 182431 2680490 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १ [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २ [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३ [[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४ [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५ [[दौंड तालुका|दौंड]] ६ [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७ [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८ [[बारामती तालुका|बारामती]] ९ [[भोर तालुका|भोर]] १० [[मावळ तालुका|मावळ]] ११ [[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२ [[राजगड तालुका|राजगड]] १३ [[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४ [[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == शिक्षण == पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात.त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था,डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात . बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले .कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या .येथे थोर संत जन्मले . छत्रपती शिवाजी महाराज ,छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर ,व पुरंदर किल्ल्यावर झाला .<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे:”घाटमाथा”, “मावळ” आणि “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''' * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे - [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला,पानशेत,भुशी,मुुळशी,भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]] पिंपळगाव-जोग,वरसगाव,टेमघर,भामा-आसखेड,येडगाव,चास-कमान,माणिकडोह,ठोकरवाडी,नाझरे,आंध्रा-vally,गुंजवणी,निरा-देवधर,उजनी,वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]] संत ज्ञानेश्वर महाराज, संत तुकाराम महाराज,छत्रपती संभाजी महाराज,पेशवा बाजीराव,महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू गोपाळ कृष्ण गोखले[[पु.ल. देशपांडे]], [[प्रल्हाद केशव अत्रे]],पं. [[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक..‌, पंडिता रमाबाई , राजमाता जिजाऊ ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== [[आळंदी]] (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] पाच गणपती : महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या आठ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी पाच स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]],[[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]] - हे ते पाच विनायक होत. [[जेजुरी]] : श्री खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. [[भीमाशंकर]] : भारतातील बारा ज्योतिर्लिंगापैकी पाच ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श  आहे. '''पर्वती''' पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे.सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. '''लोणावळा - खंडाळा''' लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे.पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत.येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. '''सिंहगड''' पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. '''शिवनेरी किल्ला''' '''शिवनेरी किल्ला''' पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''' पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] * [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर * [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] * [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. * [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]] * [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]], * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड,मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे) * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस) * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी : - सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड) * [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) * [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. * [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] * [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण * [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] * [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]] मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत नरवीर पिलाजी गोळे यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे.पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. ==तालुके== पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत : # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] # [[भोर तालुका|भोर]] # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] == राजकीय संरचना == लोकसभा मतदारसंघ ( ४ ) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] eknt8i6nmtji1ynw0cco7bl1gpdv0dr 0 3173 2680364 2651593 2026-04-22T19:57:13Z ~2026-24679-89 182431 2680364 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = शरदचंद्र पवार | चित्र नाव = Sharad Pawar, Minister of AgricultureCrop.jpg | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य|खासदार]] | कार्यकाळ_आरंभ = [[इ.स. २००९]] | कार्यकाळ_समाप्ती = [[इ.स. २०१४]] | राष्ट्रपती = | मागील = - | पुढील = [[विजयसिंह मोहिते-पाटील]] | मतदारसंघ = [[माढा लोकसभा मतदारसंघ|माढा]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1940|12|12}} | जन्मस्थान = [[बारामती]], [[पुणे जिल्हा]], [[महाराष्ट्र]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार]] | इतरपक्ष = * [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]],<br> * [[भारतीय काँग्रेस (समाजवादी)]], <br> * [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | नाते = [[सदाशिव शिंदे]] (सासरे) | पत्नी = प्रतिभा पवार | civil partner = | अपत्ये = [[सुप्रिया सुळे]] | निवास = [[बारामती]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = [[इ.स. १९९०]] | कार्यकाळ_समाप्ती1 = [[इ.स. २००९]] | मागील1 = शरद पवार | पुढील1 = [[सुप्रिया सुळे]] | मतदारसंघ1 = [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = [[इ.स. १९९९]] | कार्यकाळ_समाप्ती2 = [[इ.स. २००४]] | मतदारसंघ2 = [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]] | मागील2 = शरद पवार | पुढील2 = शरद पवार | कार्यकाळ_आरंभ3 = [[इ.स. १९९८]] | कार्यकाळ_समाप्ती3 = [[इ.स. १९९९]] | मागील3 = शरद पवार | पुढील3 = शरद पवार | मतदारसंघ3 = [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]] | कार्यकाळ_आरंभ4 = [[इ.स. १९९६]] | कार्यकाळ_समाप्ती4 = [[इ.स. १९९८]] | मागील4 = शरद पवार | पुढील4 = शरद पवार | मतदारसंघ4 = [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]] | कार्यकाळ_आरंभ5 = [[इ.स. १९९१]] | कार्यकाळ_समाप्ती5 = [[इ.स. १९९६]] | मागील5 = [[अजित पवार]] | पुढील5 = शरद पवार | मतदारसंघ5 = [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]] | कार्यकाळ_आरंभ6 = [[इ.स. १९८४]] | कार्यकाळ_समाप्ती6 = [[मार्च]], [[इ.स. १९८५]] | मागील6 = [[वसंतदादा पाटील]] | पुढील6 = शंकरराव पाटील | मतदारसंघ6 = [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]] | पद7= {{AutoLink|महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री}} | कार्यकाळ_आरंभ7 = [[इ.स. १९७८]]-[[इ.स. १९८०|८०]], [[इ.स. १९८८]]-[[इ.स. १९९१|९१]] व [[इ.स. १९९३]] | कार्यकाळ_समाप्ती7 = [[इ.स. १९९५]] | मागील7 = | पुढील7 = | मतदारसंघ7 = | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''शरद गोविंदराव पवार''' (१२ डिसेंबर १९४०)  हे एक भारतीय राजकारणी आहेत. ते चार वेळा [[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी|महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]] होते. तसेच [[पी.व्ही. नरसिंहराव]] यांच्या मंत्रिमंडळात [[भारताचे संरक्षणमंत्री|संरक्षण मंत्री]] म्हणून आणि [[मनमोहन सिंग]] यांच्या मंत्रिमंडळात [[कृषी व शेतकरी कल्याण मंत्रालय|कृषी मंत्री]] म्हणून त्यांनी काम केले आहे. [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]<nowiki/>पासून वेगळे झाल्यानंतर १९९९ मध्ये त्यांनी स्थापन केलेल्या [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षा]]<nowiki/>चे ते माजी अध्यक्ष, तर [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार]] गट पक्षाचे विद्यमान अध्यक्ष आहेत. ते [[भारतीय संसद|भारतीय संसदे]]<nowiki/>च्या वरिष्ठ सभागृह असलेल्या [[राज्यसभा|राज्यसभे]]<nowiki/>त राष्ट्रवादी काँग्रेस शिष्टमंडळाचे नेतृत्व करतात. तसेच ते [[महाविकास आघाडी]] या प्रादेशिक राजकीय आघाडीचे अध्यक्ष आहेत. शरद पवार हे महाराष्ट्रातील [[बारामती]]<nowiki/>चे आहेत. महाराष्ट्रातील प्रभावशाली राजकीय कुटुंब असलेल्या पवार कुटुंबातील आणि महाराष्ट्राच्या राजकारणातील ते एक प्रमुख चेहरा आहेत. कुटुंबातील इतर राजकारण्यांमध्ये त्यांची मुलगी [[सुप्रिया सुळे]], [[अजित पवार]] हे त्यांचे पुतणे, [[रोहित पवार|रोहित राजेंद्र पवार]] आणि चि.युगेंद्र श्रीनिवास पवार हे पुतण्याचे पुत्र आणि त्यांच्या विस्तारित कुटुंबातील इतर सदस्यांचा समावेश आहे.<ref name="Aron2016">{{स्रोत पुस्तक|title=The Dynasty: Born to Rule|last=Aron|first=Sunita|date=1 April 2016|publisher=Hay House, Inc|isbn=978-93-85827-10-5|chapter=The pawar power play|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mUywDAAAQBAJ&pg=PT9}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://policenama.com/maharashtra-assembly-election-dynasty-politics-political-family-thackeray-pawar-rane-shinde-chavan-congress-bjp-ncp/|title=ठाकरे आणि पवार यांच्यासह 'या' 11 कुटूंबियांच्या हातात महाराष्ट्राचं 'राजकारण', जाणून घ्या|date=30 September 2019|website=पोलीसनामा|language=en-US|access-date=16 January 2022}}</ref><ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/elections/all-in-pawar-family-5-members-either-in-ls-or-state-assembly-6091430/lite/|title=All in Pawar family: 5 members either in Lok Sabha or state assembly|date=28 October 2019|website=Indian Express|access-date=8 May 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/maharashtra-amid-a-pandemic-the-pawar-family-political-soap-opera-takes-centre-stage/articleshow/77552404.cms|title=Maharashtra: Amid a pandemic, the Pawar family political soap opera takes centre stage|website=The Economic Times|access-date=8 May 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/videos/news/politics-family-tree-of-pawar-family-detailed-799061|title=Pawar Family Tree {{!}} पवार कुटुंबाची वंशावळ {{!}} पवार कुटुंब आहे कसं?|date=14 August 2020|website=एबीपी माझा|access-date=16 January 2022}}</ref> राजकारणाच्या बाहेर, शरद पवार यांनी २००५ ते २००८ पर्यंत [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळा]]<nowiki/>चे अध्यक्ष आणि २०१० ते २०१२ पर्यंत [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदे]]<nowiki/>चे अध्यक्ष म्हणून काम केले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/8778604.stm|title=Pawar takes over as ICC president|date=1 July 2010|via=news.bbc.co.uk}}</ref> ऑक्टोबर २०१३ ते जानेवारी २०१७ या कालावधीत ते [[मुंबई क्रिकेट असोसिएशन]]<nowiki/>चे अध्यक्ष होते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.cricbuzz.com/cricket-news/84795/sharad-pawar-steps-down-as-president-of-mumbai-cricket-association|title=Sharad Pawar steps down as president of Mumbai Cricket Association|work=Cricbuzz|access-date=18 December 2016}}</ref> २०१७ मध्ये, [[भारत सरकार]]<nowiki/>ने त्यांना [[पद्मविभूषण]] हा भारताचा दुसरा-सर्वोच्च नागरी सन्मान प्रदान केला. == वैयक्तिक जीवन == पवारांचा जन्म [[डिसेंबर १२]], [[इ.स. १९४०]] रोजी [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्यातील]] [[बारामती]] येथे झाला. कोरेगाव तालुक्यातील नांदवळ हे साहेबांचे मुळगाव, शरद पवार यांच्या वडिलांचे नाव गोविंदराव पवार आणि आईचे नाव शारदाबाई पवार आहे. गोविंदराव हे निरा कॅनॉल सहकारी सोसायटीचे बराच काळ सेक्रेटरी होते. पुढे ते बारामती येथे निघालेल्या सहकारी बँकेचे पहिले व्यवस्थापक झाले. शारदाबाई या १९३८ मध्ये पुणे जिल्हा लोकल बोर्डाच्या शिक्षण समितीच्या प्रमुख होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=साहेब|last=गाडे|first=सोपान|publisher=अविष्कार प्रकाशन|year=२००९|location=पुणे|pages=१३ - १५}}</ref> बारामतीच्या लोकसभा मतदार संघाच्या विद्यमान खासदार सौ. [[सुप्रिया सुळे]] या त्यांच्या सुकन्या आहेत. तर महाराष्ट्र राज्याचे उपमुख्यमंत्री, [[अजित पवार]] हे त्यांचे पुतणे आहेत. त्यांचे [[छत्रपती शाहू महाराज]], [[महात्मा फुले]] आणि [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] हे तीन आदर्श आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.loksatta.com/maharashtra-news/ncp-chief-sharad-pawar-watch-marathi-play-shivaji-underground-in-bhimnagar-mohalla-1699342/|title=सध्या लहानसहान गोष्टीतून माणसामाणसांत मतभेद निर्माण करण्याचा प्रयत्न: शरद पवार|date=2018-06-19|work=लोकसत्ता|access-date=2018-06-19}}</ref> == राजकारण == [[इ.स. १९५६]] साली ते शाळेत असताना त्यांनी [[गोवामुक्ती आंदोलन|गोवामुक्ती सत्याग्रहाला]] पाठिंबा दर्शविण्यासाठी विद्यार्थ्यांचा मेळावा आयोजित केला. येथून त्यांच्या राजकीय जीवनाची सुरुवात झाली. त्यानंतर काँलेजमध्ये असताना विद्यार्थी संघटनेचे नेते म्हणूनही त्यांनी काम पाहिले. विद्यार्थी संघटनेच्या एका समारंभासाठी त्यांनी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री [[यशवंतराव चव्हाण]] यांना आमंत्रित केले. पवारांनी त्याप्रसंगी केलेल्या भाषणामुळे यशवंतराव चव्हाण अतिशय प्रभावीत झाले. त्यानंतर चव्हाणांच्या सांगण्यावरून पवारांनी युवक काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला. चव्हाणांनी पवारांच्यातील सुप्त नेता हेरला आणि त्यानंतर पवार त्यांचे शिष्य बनले. त्यानंतर चव्हाणांनी त्यांच्या पुणे शहराला दिलेल्या भेटींदरम्यान पवारांना मुद्दाम भेटायला बोलावून त्यांना अनेकवेळी मार्गदर्शन केले. वयाच्या २४ व्या वर्षी ते महाराष्ट्र राज्य युवक काँग्रेसचे अध्यक्ष झाले. त्यानंतर यशवंतराव चव्हाणांचा राजकीय वारसदार म्हणून त्यांच्याकडे पाहिले जाऊ लागले. इ.स. १९६६ साली पवारांना [[युनेस्को]] शिष्यवृत्ती मिळाली. त्याअंतर्गत त्यांना [[पश्चिम जर्मनी]], [[फ्रान्स]], [[इटली]], [[इंग्लंड]] इत्यादी देशांना भेट देऊन तेथील राजकीय पक्षांचा आणि त्यांच्या पक्षबांधणी करायच्या पद्धतीचा जवळून अभ्यास करता आला. == विधानसभा == सर्वप्रथम इ.स. १९६७ च्या राज्य विधानसभा निवडणुकीत ते [[बारामती]] मतदारसंघातून विजयी झाले. श्री. [[वसंतराव नाईक]] यांच्या मंत्रिमंडळात त्यांचा राज्यमंत्री म्हणून समावेश वयाच्या २९व्या वर्षी झाला. इ.स. १९७२ आणि इ.स. १९७८ सालच्या निवडणुकीतही ते विजयी झाले. इ.स. १९७८ सालच्या निवडणुकीनंतर [[वसंतदादा पाटील]] मुखमंत्री झाले. यशवंतराव चव्हाणांबरोबरच वसंतदादा पाटील हेसुद्धा पवारांचे मार्गदर्शक होते. पण काँग्रेस पक्षाचे १२ आमदार फोडून पवारांनी विरोधी पक्षाबरोबर हातमिळवणी केली आणि वसंतदादांचे सरकार पाडले. त्यानंतर 'पवारांनी माझ्या पाठीत खंजीर खुपसला' अशी जळजळीत प्रतिक्रिया वसंतरावांनी दिली. == मुख्यमंत्री == [[जुलै १८|१८ जुलै]] [[इ.स. १९७८]] रोजी शरद पवारांचा महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून शपथविधी झाला. पवारांबरोबर [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस (इंदिरा)]] पक्षातून बाहेर पडलेले १२ आमदार, [[भारतीय काँग्रेस (समाजवादी)]] पक्ष आणि [[जनता पक्ष]] यांची आघाडी [[पुरोगामी लोकशाही दल]] या नावाने बनली आणि त्याचे नेते पवार झाले.ते राज्याचे सर्वांत तरुण मुख्यमंत्री होते. इ.स. १९८० साली [[इंदिरा गांधी|इंदिरा गांधींचे]] सत्तेत पुनरागमन झाल्यानंतर त्यांनी विरोधी पक्षांची राज्य सरकारे बरखास्त केली. त्यात पवारांचे सरकारही बरखास्त झाले. जून इ.स. १९८० मध्ये विधानसभा निवडणुका झाल्या. काँग्रेस(इंदिरा) पक्षाने २८८ पैकी १८६ जागा जिंकल्या आणि बॅरिस्टर [[अब्दुल रहमान अंतुले]] राज्याचे नवे मुख्यमंत्री झाले. शरद पवार विधानसभेतील प्रमुख विरोधी नेते होते. == लोकसभा == इ.स. १९८४ सालची लोकसभा निवडणूक पवारांनी लढवली आणि ते लोकसभेवर निवडून गेले. इंदिरा गांधींच्या हत्येनंतर निर्माण झालेल्या सहानुभूतीच्या लाटेत विरोधी पक्ष राज्यातील ४८ पैकी केवळ ५ जागा जिंकू शकले. त्यात पवारांच्या बारामती या जागेचा समावेश होता. मात्र त्यांनी राष्ट्रीय राजकारणात न पडता काही काळ राज्याच्या राजकारणातच राहायचे ठरवले. मार्च इ.स. १९८५ची राज्य विधानसभा निवडणूक त्यांनी बारामतीतून जिंकली आणि लोकसभा सदस्यत्वाचा त्यांनी राजीनामा दिला. त्या विधानसभा निवडणुकीत पवारांच्या काँग्रेस(स) पक्षाने २८८ पैकी ५४ जागा जिंकल्या आणि पवार राज्यविधानसभेतील विरोधी पक्षनेते झाले. == परत विधानसभा == इ.स. १९८७ साली ९ वर्षांच्या खंडानंतर शरद पवारांनी राजीव गांधींच्या उपस्थितीत औरंगाबाद येथे काँग्रेस (इंदिरा) पक्षात परत प्रवेश केला. जून १९८८ मध्ये पंतप्रधान आणि काँग्रेस अध्यक्ष राजीव गांधींनी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री शंकरराव चव्हाण यांचा केंद्रीय मंत्रिमंडळात अर्थमंत्री म्हणून समावेश केला. त्यांच्या जागी राज्याचे मुख्यमंत्री म्हणून राजीव गांधींनी शरद पवारांची निवड केली. २६ जून इ.स. १९८८ रोजी त्यांनी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून दुसऱ्यांदा शपथ घेतली. त्यापूर्वीच्या काळात राज्यात काँग्रेस पक्षाला फारसे आव्हान नव्हते. पण बाळासाहेब ठाकरे यांचा शिवसेना हा पक्ष भारतीय जनता पक्षाशी युती करून काँग्रेस पक्षाच्या अनेक वर्षे अबाधित असलेल्या वर्चस्वाला आव्हान देऊ लागला होता. त्या आव्हानाला तोंड देऊन राज्यात काँग्रेस पक्षाचे वर्चस्व कायम राखण्याची जबाबदारी पवारांवर आली. नोव्हेंबर इ.स. १९८९ मध्ये झालेल्या लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेस पक्षाने राज्यातील ४८ पैकी २८ जागा जिंकल्या. पक्षाची राजस्थान,मध्य प्रदेश आणि उत्तर प्रदेश यासारख्या राज्यांत झाली तशी वाताहत महाराष्ट्रात झाली नाही. पण इ.स. १९८४ च्या तुलनेत पक्षाने १५ जागा कमी जिंकल्या. शिवसेनेने ४ जागा जिंकून प्रथमच लोकसभेत प्रवेश केला. भारतीय जनता पक्षाने १० जागा जिंकून जोरदार मुसंडी मारली. लोकसभा निवडणुकीतील चांगल्या कामगिरीमुळे शिवसेना आणि भारतीय जनता पक्ष या दोन्ही पक्षांच्या कार्यकर्त्यांचा आत्मविश्वास वाढला. राज्य विधानसभेसाठी फेब्रुवारी इ.स. १९९० मध्ये निवडणुका होणार होत्या. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी राज्याच्या कानाकोपऱ्यात प्रचारसभा घेऊन काँग्रेस पक्षापुढे मोठे आव्हान उभे केले. राज्य विधानसभा निवडणुकीत काँग्रेस पक्षाने २८८ पैकी १४१ तर शिवसेना-भाजप युतीने ९४ जागा जिंकल्या. राज्याची स्थापना झाल्यानंतर प्रथमच काँग्रेस पक्षाने विधानसभेतील बहुमत गमावले. तरीही १२ अपक्ष आमदारांच्या पाठिंब्यावर शरद पवार यांनी ४ मार्च इ.स. १९९० रोजी मुख्यमंत्री म्हणून तिसऱ्यांदा शपथ घेतली. जानेवारी इ.स. १९९१ मध्ये विलासराव देशमुख, सुरूपसिंग नाईक आणि इतर काही मंत्र्यांनी शरद पवारांना मुख्यमंत्रिपदावरून हटवण्याची मागणी पक्षाध्यक्ष राजीव गांधी यांच्याकडे केली. पण त्याला राजीव गांधींनी नकार दिला. इ.स. १९९१ च्या लोकसभा निवडणुकीत पवारांनी काँग्रेस पक्षाचा राज्यात एकहाती प्रचार केला. पक्षाने राज्यात ४८ पैकी ३८ जागा जिंकल्या आणि इ.स. १९८९ च्या निवडणुकीत झालेल्या पिछेहाटीची काही अंशी भरपाई केली. निवडणुक प्रचारादरम्यान राजीव गांधींची हत्या झाली. श्री. पी.व्ही. नरसिंह राव आणि अर्जुनसिंग यांच्याबरोबर पवारांचे नावही पंतप्रधानपदाच्या शर्यतीत आहे अशा बातम्या वर्तमानपत्रांत आल्या. मात्र काँग्रेस संसदीय पक्षाने श्री. पी.व्ही. नरसिंह राव यांना नेतेपदी निवडले आणि त्यांचा २१ जून इ.स. १९९१ रोजी भारताचे पंतप्रधान म्हणून शपथविधी झाला. == पुनः दिल्ली == नरसिंह रावांनी पवारांना केंद्रीय मंत्रिमंडळात संरक्षणमंत्री म्हणून नेमले. २६ जून इ.स. १९९१ रोजी त्यांचा केंद्रीय मंत्री म्हणून प्रथमच शपथविधी झाला. महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून त्यांच्या जागी सुधाकरराव नाईक यांची निवड करण्यात आली. राज्य काँग्रेसमधील अंतर्गत मतभेदांमुळे सुधाकरराव नाईक यांना राजीनामा द्यावा लागला. त्यानंतर नरसिंह रावांनी शरद पवारांना पुन्हा एकदा राज्याचे मुख्यमंत्री म्हणून नेमले. त्यांनी ६ मार्च इ.स. १९९३ रोजी राज्याचे मुख्यमंत्री म्हणून चौथ्यांदा सूत्रे हाती घेतली. == विधानसभा, चौथी खेळी == पवारांची मुख्यमंत्रिपदाची चौथी कारकीर्द अत्यंत वादग्रस्त ठरली. ते परत मुख्यमंत्री बनून एक आठवडा व्हायच्या आत, १२ मार्च इ.स. १९९३ रोजी मुंबईत भीषण बाँबस्फोट झाले. त्यांत २५७ लोक ठार तर ६००हून अधिक लोक जखमी झाले. ३० सप्टेंबर इ.स. १९९३ रोजी लातूर आणि उस्मानाबाद जिल्ह्यांमध्ये भूकंप होऊन दहा हजारांपेक्षा जास्त लोक ठार झाले. या संकंटांबरोबरच राज्यात कमालीच्या वाढलेल्या भ्रष्टाचाराबद्दल मुंबई महानगरपालिकेचे उपायुक्त [[गो.रा. खैरनार]] यांनी पवारांना दोषी धरून त्यांच्यावर अनेक आरोप केले. प्रख्यात समाजसेवक अण्णा हजारे यांनी वनखात्यातील वाढत्या भ्रष्टाचाराविरोधात उपोषण केले. तेव्हा पवारांचे सरकार भ्रष्टाचारी अधिकाऱ्यांना पाठीशी घालत आहे असा आरोप झाला. जळगाव येथील सेक्स स्कँडलमध्ये अनेक तरुणींवर लैंगिक अत्याचार झाले, त्यात काँग्रेस पक्षाचे स्थानिक नगरसेवक सामील आहेत असा आरोप झाला. २३ नोव्हेंबर इ.स. १९९४ रोजी नागपूर येथे [[गोवारी आदिवासी|गोवारी]] समाजातील लोकांचा शिक्षण आणि सरकारी नोकऱ्यांमध्ये आरक्षणाची मागणी करण्यासाठी मोर्चा निघाला, तेव्हा मुख्यमंत्री या नात्याने मोर्चेकऱ्यांची भेट न घेता त्यांच्यावर लाठीमार करण्यात आला. त्यात चेंगराचेंगरी होऊन ११४ लोक मृत्युमुखी पडले. त्यामुळे आदिवासी कल्याण मंत्री मधुकरराव पिचड यांना तेव्हा या घटनेची जबाबदारी स्वीकारून राजीनामा द्यावा लागला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा= https://m.maharashtratimes.com/maharashtra/nagpur-vidarbha-news/nagpur/high-cout-decision-on-gowari-community-as-tribal-community/articleshow/65398151.cms | title= गोवारी समाज आदिवासी; नागपूर खंडपीठाचा निर्णय }}{{मृत दुवा|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> राज्य विधानसभेसाठी फेब्रुवारी-मार्च इ.स. १९९५ मध्ये निवडणुका होणार होत्या. त्या निवडणुकींच्या तिकिटवाटपात काँग्रेस पक्षात मोठया प्रमाणावर बंडखोरी झाली. अनेक ठिकाणी काँग्रेस नेत्यांनी पक्षाच्या अधिकृत उमेदवारांविरुद्ध अपक्ष म्हणून निवडणुला लढवल्या. जनतेत सरकारविरुद्ध वाढलेली नाराजी आणि मोठया प्रमाणावर झालेली बंडखोरी यांचे प्रतिबिंब मतपेटीत उमटले. काँग्रेस पक्षाचा राज्यात प्रथमच पराभव झाला. शिवसेना-भाजप युतीस २८८ पैकी १३८ जागा मिळाल्या तर काँग्रेस पक्षास ८० जागांवर समाधान मानावे लागले. राज्याचे नवे मुख्यमंत्री म्हणून मनोहर जोशी यांचा १४ मार्च इ.स. १९९५ रोजी शपथविधी झाला. == दिल्लीची तिसरी फेरी == इ.स. १९९६ च्या लोकसभा निवडणुकीपर्यंत पवार राज्य विधानपरिषदेतील विरोधी पक्षनेते होते. इ.स. १९९६ च्या लोकसभा निवडणुकीत त्यांनी बारामतीतून विजय मिळवला आणि त्यानंतर ते राष्टीय राजकारणात उतरले. जून इ.स. १९९७ मध्ये त्यांनी काँग्रेस अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत [[सीताराम केसरी]] यांच्याविरुद्ध निवडणूक लढवली पण तीत त्यांचा पराभव झाला. इ.स. १९९८ च्या लोकसभा निवडणुकीत त्यांनी राज्यात रिपब्लिकन पक्ष आणि समाजवादी पक्षांबरोबर निवडणुकपूर्व आघाडी करायचा निर्णय घेतला. त्यामुळे शिवसेना-भाजप विरोधी मतांचे विभाजन टळले आणि काँग्रेस-रिपब्लिकन पक्ष आणि समाजवादी पक्ष यांच्या युतीने ४८ पैकी ३७ जागा जिंकून जोरदार यश प्राप्त केले. शिवसेना-भाजप युतीला १० जागांवर समाधान मानावे लागले. त्यानंतर शरद पवार १२ व्या लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते झाले. १२वी लोकसभा बरखास्त झाल्यानंतर मे इ.स. १९९९ मध्ये पी.ए. संगमा आणि तारिक अन्वर यांच्या साथीने शरद पवारांनी अशी मागणी केली की, '१३ व्या लोकसभा निवडणुकीसाठी काँग्रेस पक्षाने इटलीत जन्मलेल्या सोनिया गांधींऐवजी भारतात जन्मलेल्या कोणाही नेत्याला पंतप्रधानपदाचे उमेदवार म्हणून घोषित करावे. काँग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधींना लिहिलेल्या पत्रात त्या तिघांनी म्हणले, 'उच्च शिक्षण, कर्तबगारी आणि पात्रता असलेल्या अनेक व्यक्ती असलेल्या या ९८ कोटी लोकांच्या भारत देशात भारताबाहेर जन्म झालेली कोणत्याही व्यक्तीने सरकारचे नेतृत्व करणे योग्य होणार नाही, कारण हा प्रश्न देशाची सुरक्षा, आर्थिक हितसंबंध आणि जागतिक राजकारणातील भारताच्या प्रतिमेबरोबरच प्रत्येक भारतीयाच्या अस्मितेशी निगडित आहे' या कारणावरून काँग्रेस पक्षाने शरद पवार, पी.ए. संगमा आणि तारिक अन्वर यांना ६ वर्षांसाठी पक्षातून काढून टाकले. == राष्ट्रवादीची (NCP) स्थापना == त्यानंतर १० जून इ.स. १९९९ रोजी शरद पवारांनी त्यांच्या ''[[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाची]]'' स्थापना केली. इ.स. १९९९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकींनंतर कोणत्याही पक्ष अथवा आघाडीस बहुमत मिळाले नाही. त्यानंतर काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस यांची आघाडी होऊन विलासराव देशमुख राज्याचे नवे मुख्यमंत्री झाले. इ.स. २००४ मधील लोकसभा निवडणुकीनंतर पवारांचा राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष केंद्रात मनमोहन सिंग यांच्या नेतृत्वाखालील आघाडी सरकारमध्ये सामील झाला. २२ मे इ.स. २००४ मध्ये शरद पवारांनी देशाचे कृषिमंत्री म्हणून सूत्रे हाती घेतली. २९ मे इ.स. २००९ रोजी केंद्रीय मंत्रिमंडळात त्यांना कृषी, ग्राहकांशी संबंधित बाबी, अन्न आणि सार्वजनिक वितरण ह्या खात्यांची धुरा देण्यात आली. जुलै इ.स. २०१० मध्ये आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे अध्यक्षपद स्वीकारल्यानंतर पक्षकार्याला अधिक वेळ देण्याची इच्छा असल्याचे सांगून पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग यांच्याकडे त्यांनी आपल्यावरील कार्यभार कमी करण्याची विनंती केली. इ.स. २०१९ मध्ये झालेल्या विधानसभा निवडणूकीत राष्ट्रवादी पक्षाला ५४ जागा मिळाल्या. शिवसेना, राष्ट्रवादी आणि काँग्रेस या तीन पक्षांचे मिळून महाआघाडीचे सरकार महाराष्ट्रामध्ये निर्माण करण्यात शरद पवार यांचा मोलाचा सहभाग होता. २०२३ अजित पवारांचे बंड : जुलै २०२३ मध्ये, [[अजित पवार]] यांनी शरद पवारांच्या विरोधात बंड केले आणि सत्ताधारी भाजप-शिवसेना सरकारमध्ये सामील झाले आणि महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pune.news/politics/maharashtra-government-now-powered-by-three-engines-as-ajit-pawar-takes-oath-as-deputy-chief-minister-45111/|title=Maharashtra Government Now Powered by Three Engines as Ajit Pawar Takes Oath as Deputy Chief Minister|last=Raj|first=Neha|date=2023-07-02|website=PUNE NEWS|language=en-US|access-date=2023-07-10}}</ref> म्हणून शपथ घेतली, राष्ट्रवादीच्या बहुसंख्य विद्यमान आमदारांनी पवार यांच्या समर्थनार्थ पक्ष सोडला. त्यांनी निवडणूक आयोगाकडे दावा केला की ते राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pune.news/politics/maharashtra-political-crisis-ajit-pawar-claims-leadership-of-ncp-removes-sharad-pawar-as-chief-45872/|title=Maharashtra Political Crisis: Ajit Pawar Claims Leadership of NCP, Removes Sharad Pawar as Chief|last=Raj|first=Neha|date=2023-07-05|website=PUNE NEWS|language=en-US|access-date=2023-07-10}}</ref> == [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] == राजकारणाबरोबरच क्रिकेट हे देखील पवारांच्या आवडीचे क्षेत्र आहे. २९ नोव्हेंबर इ.स. २००५ रोजी ते भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाच्या अध्यक्षपदी निवडून आले. १ जुलै इ.स. २०१० रोजी त्यांनी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या अध्यक्षपदाची सूत्रे स्वीकारली. [[जगमोहन दालमिया]] यांच्यानंतर हे पद भूषविणारे ते २रे भारतीय आहेत. == शिक्षणसंस्थांमधील सहभाग == पवारांचा शिक्षणक्षेत्राशीही सक्रिय संबंध आहे. त्यांनी ज्या शिक्षणसंस्थांच्या कामात सहभाग घेतला आहे, त्यातील महत्त्वाच्या शिक्षणसंस्था खालीलप्रमाणे - * {{संकेतस्थळ|http://www.http://www.vidyapratishthan.org/|विद्या प्रतिष्ठान, बारामती|इंग्लिश}} * {{संकेतस्थळ|http://agridevelopmenttrustbaramati.org|कृषी विकास प्रतिष्ठान, बारामती|इंग्लिश}} * {{संकेतस्थळ|http://www.rayatshikshan.edu/|रयत शिक्षण संस्था, सातारा|इंग्लिश}} * {{संकेतस्थळ|http://www.vsisugar.com/|वसंतदादा शुगर इन्स्टिट्यूट, मांजरी, पुणे|इंग्लिश}} * {{संकेतस्थळ|http://www.svpm.edu.in/|शिवनगर विद्या प्रसारक मंडळ, माळेगाव, बारामती|इंग्लिश}} == चरित्रे आणि आत्मचरित्र == # साहेब (शरद पवार चरित्रग्रंथ), लेखक व संपादक - सोपान गाडे # लोकनेते शरदराव पवार (लेखक - राम कांडगे) # Sharad Pawar - A Mass Leader (लेखक - दीपक बोरगावे) # शरद पवार यांचे [[लोक माझे सांगाती]] नावाचे मराठी आत्मचरित्र आहे. == पुरस्कार == * [[पद्मविभूषण]] (२०१७) == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://164.100.47.134/newls/Biography.aspx?mpsno=327 लोकसभेच्या अधिकृत संकेतस्थळावरील व्यक्तिचित्र] * {{संकेतस्थळ|http://www.ncp.org.in/party/president.php|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरील पक्षाध्यक्षांची माहिती|इंग्लिश}} * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7940665.stm Profile] at ''[[BBC News]]'' * [http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=327 Profile at Govt. of India website] {{क्रम-सुरू}} {{क्रम-मागील|मागील=[[वसंतदादा पाटील]]}} {{क्रम-शीर्षक|title=[[:वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री|महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]]|वर्ष=[[जुलै १८]], [[इ.स. १९७८]] - [[फेब्रुवारी १७]], [[इ.स. १९८०]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील=[[अब्दुल रहमान अंतुले|ए.आर. अंतुले]]}} {{क्रम-मागील|मागील=[[शंकरराव चव्हाण]]}} {{क्रम-शीर्षक|title=[[:वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री|महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]]|वर्ष=[[जून २६]], [[इ.स. १९८८]] - [[जून २५]], [[इ.स. १९९१]] }} {{क्रम-पुढील|पुढील=[[सुधाकरराव नाईक]]}} {{क्रम-मागील|मागील=[[सुधाकरराव नाईक]]}} {{क्रम-शीर्षक|title=[[:वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री|महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]]|वर्ष=[[मार्च ६]], [[इ.स. १९९३]] - [[मार्च १४]], [[इ.स. १९९५]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील=[[मनोहर जोशी]]}} {{क्रम-शेवट}} {{महाराष्ट्र मुख्यमंत्री}} {{DEFAULTSORT:पवार,शरद गोविंदराव}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:लोकसभेतील विरोधीपक्षनेते]] [[वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:बारामतीचे खासदार]] [[वर्ग:माढ्याचे खासदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय कृषीमंत्री]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख]] [[वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:पवार परिवार]] [[वर्ग:बारामतीचे आमदार]] r0u0d2ap9ilctcl3laj90afrmnxr8gn 0 5010 2680491 2504672 2026-04-23T09:33:59Z ~2026-24679-89 182431 2680491 wikitext text/x-wiki '''सासवड''' हे पुण्याजवळचे एक नगरपरिषद असलेले एक शहर आहे. * हे शहर [[पुरंदर]] तालुक्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. ==कऱ्हे पठार== महाराष्ट्राच्या शौर्यधैर्यादी वीर वृत्तीचे उगमस्थान त्यांचा आवडता सह्याद्री होय. सह्याद्रीची उत्तुंग शिखरे, बिकट कडे, खोल दऱ्या आणि त्याच्या आश्रयातील घनदाट अरण्ये ही आम्हां मराठ्यांच्या महाराष्ट्र वृत्तीची जननी आहे. बापदेव घाटाजवळ एक दक्षिणोत्तर जाणारी डोंगररांग दिसते. पूर्वेच्या उजव्या बाजूस पुण्यापासून १० मैलांवर दिवे घाटाची दरड उभी आहे. दिवे घाट चढून गेले की, कऱ्हे पठाराची सीमा लागते. पूर्व-पश्चिम जाणारी ही डोंगररांग कर्णाकृती होऊन १०-२० मैल जाऊन विराम पावते. या पठाराच्या पूर्वेस आनंद भैरव नांदतो. साबगर खिंड, पानवडीची खिंड, पांगर खिंड आणि [[पुरंदर]] गड, [[वज्रगड]], जेजुरीगड प्रसिद्ध स्थळांत मोडतात. [[सिंहगड]] रांग व पुरंदर रांग या दोन्ही एका ३-४ मैलांच्या रांगेने एकमेकांस संलग्न होतात. आणि ह्या तिन्हीही रांगामुळे एक मोठे विस्तृत पठार तयार झाले आहे, या पठाराला कऱ्हे पठार म्हणतात. या पठाराची व्याप्ती सुमारे १०० चौरस मैलाची आहे. या पठाराच्या एका टोकास [[भुलेश्वर]] व दुसऱ्या टोकास मल्हारी मार्तंड उभे आहेत. आणि या पठाराच्या गर्भातून कऱ्हामाईचा झुळझुळ प्रवाह वाहत आहे. या प्रदेशावर पुराणप्रसिद्ध व इतिहासप्रसिद्ध अनेक स्थळांची गर्दी झालेली दिसून येईल. भागवतधर्माचे सासवडचे [[संत सोपान देव]], गणेशभक्तांचे आधिदैवत श्री मोरेश्वर आणि कऱ्हेच्या पावन तीरावरील स्वयंभू शिवालये ही या विस्तीर्ण पठाराची भूषणे आहेत. श्रीशिवरायांनी स्वराज्याचा पाया इथेच घातला. मोगलांशी लढता लढता स्वराज्याचा पहिला सरसेनापती वीर बाजी पासलकर याने येथेच देह ठेवला. छत्रपती संभाजी महाराजांचे जन्मस्थान असलेला [[पुरंदर किल्ला]] येथून जवळच आहे.. व पेशव्यांनी स्वराज्याचे साम्राज्यात रूपांतर करण्याचा उपक्रम इथेच केला. शिवकालीन स्वराज्याचे निष्ठावंत शूर सेवक जाधववाडीचे पिलाजीराव जाधवराव, पानिपतच्या संग्रारमातून पार्वतीबाईंना सुखरूप आणणारा भिवडीचा जानू भिंताडा, नारायणराव पेशवे यांच्या वधप्रसंगी स्वामिनिष्ठेने धन्यास वाचविण्याच्या प्रयत्नांत अंगाच्या खांडोळ्या झालेला एखतपूरचा स्वामिभक्त चाफाजी टिळेकर, अठराशे सत्तावनच्या क्रांतीनंतर इंग्रजांना सतावून सोडणारा भिवडीचा शूर [[उमाजी नाईक]], प्रसिद्ध समाजसुधारक सत्यशोधक महात्मा फुले, लावणीकार पठ्ठे बापूराव व सगन भाऊ, होनाजी बाळा, आचार्य प्र,के. अत्रे, जेजुरीच साहित्यमार्तंंड यशवंतराव सावंत, माळशिरस भुलेश्वरचे प्रसिद्ध साहित्यिक दशरथ यादव आदींच्या कर्तबगारीने, धैर्यशौर्याने उजळून निघालेले हेच ते कऱ्हेपठार. श्री यादव यांनी क-हाकाठावर अखिल भारतीय मराठी साहित्य परिषदेच्या माध्यमातून महात्मा फुले प्रबोधन मराठी साहित्य संमेलन खानवडी येथे सुरू केले. छत्रपती संभाजी महाराज साहित्य संमेलनही गेली अकरा वर्षे ते भरवीत आहेत. मराठी साहित्यक्षेत्रात त्यांनी भरीव काम करून पुरंदरच्या वैभवात भरच टाकली आहे. यादवकालीन भुलेश्वर, वारीच्या वाटेवर या महाकादंबरीचे ते लेखक आहेत. सासवड येथे २०१४ रोजी झालेल्या ८७ व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे ते राज्य प्रसिद्धी समितीचे अध्यक्ष होते. कऱ्हे पठारालाच काहीजण कडे पठार म्हणतात. == कऱ्हामाई == पांडेश्वर येथे द्रौपदी व कुंतीमातेसह पांडव वास्तव्य करून रहात असत, सदर भागात पाण्याचे दुर्भिक्ष होते. भगवान श्रीकृष्णाने पांडवांना या भागातील पाण्याची टंचाई दूर करण्यासंबंधी विनविले. त्याच वेळी भगवान श्रीकृष्णाने असेही सुचविले की, गराडे येथे ब्रह्मदेव जलपूर्ण कमंडलू घेऊन बसले आहेत. तो कमंडलू कलंडून दिल्यास त्यातून निर्माण होणाऱ्या धारेतून सरिता वाहील. भीम ब्रम्हदेवापाशी गेला, त्याने समाधीमग्न असलेल्या चतुराननास जागृत करण्याचा खूप प्रयत्न केला. ब्रम्हदेव समाधीतून जागे होईनात. नाईलाजाने शेवटी ब्रम्हदेवास सावध करण्यासाठी भीमाने ब्रह्राच्या मस्तकावर शीतल पाण्याचा कमंडलू ओतला. ब्रह्माचा कोप होऊ नये या भीतीने म्हणून तो पूर्वेस पळत सुटला. त्याच्या बरोबरच त्या करातील पाण्याचा प्रवाहही वाहू लागला, थंडपाण्याच्या स्पर्शाने ब्रह्म जागृत झाला व भीमाच्या मागे लागला. श्रीकृष्णाने पूर्वीच सुचविल्याप्रमाणे भीमाने त्या जलप्रवाहाकाठी शिवभक्त ब्रम्हाकरिता पार्थिव शिवलिंगे तयार केली होती. ब्रह्मदेव हा शिवभक्त असल्याने पार्थिव शिवलिंगाची पूजा केल्याखेरीज त्यास मार्ग आक्रमिता येईना. त्यामुळे ब्रह्मदेव शिवलिंगस्थळी थांबत व त्या अवधीत भीम पुढे जाई. भीम व जलप्रवाह पुढे पुढे आणि ब्रह्मदेव मागे मागे अशी ही शर्यत पांडेश्वरी समाप्त झाली, पांडेश्वरी श्री कृष्णासह वर्तमान पांडव यज्ञकर्म आचरीत होते. त्यामध्ये ब्रह्मदेवही सामील झाले, त्यांच्या कमंडलूचे नाव होते कर. करामधून जन्मलेली ती कर-जा म्हणजे कऱ्हा. भीमाने ज्या ज्या ठिकाणी पार्थिव शिवलिंगे तयार केली त्या त्या ठिकाणी आजही भव्य शिवालये उभी आहेत. कोटेश्वर, सिद्धेश्वर, वटेश्वर, संगमेश्वर, कमलेश्वर, लवथळेश्वर, पांडेश्वर ही कऱ्हाकाठची शिवालये याच कथेची साक्ष देत आहेत. पांडवांचा यज्ञ संपला परंतु ब्रह्मदेवाच्या कमंडलूमधून सुरू झालेली कऱ्हा शतके लोटली, युगे लोटली तरी अजूनही वाहतेच आहे. आणि तीरावरील जीवनमळे फुलवीत आहे. == कसबे सासवड == कऱ्हेपठारावर १८.२१° उत्तर अक्षांश व ७४.१° पूर्व रेखांशावर सासवड वसलेले आहे. फार प्राचीन काळी ब्रह्मदेवाने या पुण्यभूमीत गहन तप केले. ही भूमी ब्रह्मदेवाच्या पदस्पर्शाने पुनीत झाली म्हणून तीस त्या काळी '''ब्रह्मपुरी''' म्हणत. ब्रह्मपुरीप्रमाणेच सासवडला ज्ञानेश्वरांच्या काळी '''संवत्सर''' असेही नामाभिधान होते. श्रीसंत सोपानमहाराजांच्या समाधीच्या प्रसंगी अनेक अभंगांतून याचे पुरावे आपणांस मिळतात. नामदेवास भगवंत म्हणतात '''संवत्सरा जाऊनीया त्वरित | समाधी देऊ सोपाना ||''' तसेच सोपानमहाराजांनी समाधी घेतल्यानंतर भक्त पुंडलीक आणि उद्धव म्हणतात. <br /> म्हणती पहा हो भाग्याचे केव्हढे | जे कैवल्य ब्रह्म उघडे ||<br /> ऐसे संवत्सर ग्रामे वाडे कोडे | देखीले सकळी की || समाधि सोहळ्याचे वर्णन अभंगात नामदेवराय म्हणतात<br /> भक्त समागमे हरी | सत्त्वर आले संवत्सरी || फार पूर्वी येथे सहा वाड्या वस्त्या (होत्या). # वटेश्वरापाशी '''‘वरखेडवाडी’''' # सिद्धेश्वरपाशी '''‘सरडी’''' # '''सदतेहे बोरीचे पटांगण''' # '''‘संवत्सर गांव’''' सोपानदेवापाशी # '''‘दाणे पिंपळगाव’''' टाकमाई मंदिरापाशी # जुन्या भैरवनाथाजवळ '''‘सनवडी’''' कालमानाने या वाड्यांचे स्वरूप व विस्तार बदलून त्याचे सासवडनामे गावात रूपांतर झाले. या सहा वाड्यांचे सासवड असे नाव पडले असावे असाही एक तर्क आहे. फार प्राचीन काळी या ठिकाणी सात विशाल वड होते, या सात वडांवरून हे गाव '''सातवड''' असे ओळखले जाई. कालांतराने सातवडचा उच्चार सासवड बनला असावा, असाही एक समज आहे. == ऐतिहासिक सासवड == पौराणिक कालापासून देवांची व संतांची पुण्यशील तपोभूमी म्हणून प्रसिद्ध असलेली ही सासवड नगरी कऱ्हामाई व [[भोगावती]] (चांबळी) यांच्या पवित्र संगमाच्या [[उत्तर]] तीरावर वसलेली आहे. शिवछत्रपतींच्या तीर्थरूपांचे हे जहागिरीतील गाव. साबगरखिंड, पांगारखिंड, पानवडीची खिंड, बोपदेव घाट, पुरंदर घाट, भुलेश्वरघाट, [[दिवे घाट]], शिंदवणेघाट इत्यादी ठिकाणाहून विविध मार्ग सासवडी एकत्र येतात. त्यामुळे प्राचीन काळापासून एक महत्त्वाचे लष्करी ठिकाण म्हणून सासवड प्रसिद्ध आहे. पुण्यावर हल्ला करण्यास किंवा पुण्याचे रक्षणास या ठिकाणचा सर्वचजण उपयोग करीत. त्यामुळे सासवडला पुण्याचा छावा असे जे संबोधण्यास येते रास्त होय. निसर्गदृष्ट्या सासवड जितके नयनमनोहर, तितकेच हे ऐतिहासिक दृष्ट्या रोमहर्षक, स्फूर्तिदायी आणि वैभवशाली आहे. सासवडच्या अणुरेणूतही तेजस्वी इतिहासाची साक्ष आपणांस आजही इथे उभ्या असलेल्या प्राचीन भव्य वास्तू व ठिकठिकाणी विखुरलेल्या अवशेषांमधून मिळते. यामध्ये '''भैरोबा मंदिर, [[सोपानदेव|सोपानदेवांची]] समाधी, [[संगमेश्वर]] मंदिर, चांगावटेश्वर मंदिर, कऱ्हाबाई मंदिर''' आदी ठिकाणे येतात. युगपुरुष शिवछत्रपतींच्या हिंदवी स्वराज्याच्या अनंत इच्छांच्या नौबतीवर इथे पहिले टिपरू पडले. आणि शिवशाहीच्या इतिहासाचा उषःकाल येथेच झाला. फत्तेखानास पराभूत करून लढाईत धारातीर्थी पडलेला वीर पासलकर ऊर्फ यशवंतराव याची समाधी इथे आजही साक्ष देईल. '''भैरोबा मंदिर :''' हे गावातील एक पुरातन मंदिर आहे. याला सुंदर तटबंदी आहे.  मंदिर कऱ्हा नदीजवळ असून मंदिरात जाण्यासाठी १०-१२ पायऱ्या चढाव्या लागतात. मंदिराच्या दाराजवळ जय-विजय यांच्या मुर्त्या आहेत. दारातून आत जाताच उजव्या हाताला नगारखाना आहे. सणासुदीला हा वाजवला जातो.  भैरोबाखेरीज येथे [[विष्णू]]च्या दशावतारांचे देखील दर्शन घडते. मंदिराच्या आतील भिंतींवर [[रामायण]], [[महाभारत]], [[शिवचरित्र]] आदींमधील चित्रे रेखाटली आहेत. '''सोपानदेवांची समाधी :''' [[संत ज्ञानेश्वर|संत ज्ञानेश्वरांचे]] धाकटे बंधू 'संत सोपानदेव' यांची समाधी सासवड येथे आहे. मंदिरात जाण्यासाठी सासवड गावातून रस्ता आहे.  हेही मंदिर कऱ्हा नदीतीरी असून मंदिरात जाण्यासाठी १०-१५ पायऱ्या चढाव्या लागतात. हे मंदिर पूर्वाभिमुख आहे. मंदिरात प्रवेश करताच समोर सिद्धेश्वराचे ([[शिवमंदिर]]) मंदिर आहे. या मंदिराच्या गाभाऱ्यात बारा ज्योतिर्लिंगांची सुंदर चित्रे होती. या मंदिराच्या बरोबर मागे सोपानदेव महाराजांचे समाधी स्थळ आहे. मंदिराच्या सभागृहात ६-६.५ फूट उंच अशी मारुतीरायाची मूर्ती आहे. या मूर्तीसमोर अखंड वीणावादन सुरू असते.  समाधीस्थळी चौथरा असून त्यावर पितळेचा सुंदर मुखवटा आहे. गाभाऱ्यात [[विठ्ठल]]-[[रुक्मिणी]] आणि [[राम]]-[[लक्ष्मण]]-[[सीता]] आणि [[मारुती]] यांच्यादेखील सुंदर मूर्ती आहे. समाधीचे दर्शन घेऊन प्रदक्षिणेसाठी बाहेर आल्यावर दत्त मंदिर लागते. त्या छोटेखानी मंदिरातील दत्त मूर्तीही देहभान विसरावे अशी सुंदर आहे. तेथून पुढे आल्यावर एका विशाल चिंचेच्या वृक्षाचे दर्शन घडते. या वृक्षाखालूनच समाधीस्थळी सोपानदेव महाराजांनी प्रस्थान केले होते. मंदिराबाहेर आल्यावर उजव्या हाताला नदीपात्रात एक सुंदर कुंड आहे. ते कधीही आटत नाही असे म्हणतात. या कुंडात असलेली गणेशमूर्ती आवर्जून पहावी. पुरंदर तालुक्याचे ठिकाण असलेले हे गाव व परिसर वैभवी असाच आहे. मराठयाचा इतिहासाच्या कालखंड मधील पुरंदरचा किल्ला हा महत्त्वाचा किल्ला म्हून ओळखला जातो शिवाजी महाराजाचा पुरंदरचा तहयच्च झाला होता छत्रपती संभाजी महाराजायांचा जन्म याच पुरंदर किल्लावर झाला होता. == बाह्य दुवे == * [http://www.marathimati.net/shiva-temples-of-saswad/ सासवडची शिवालये] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140710163439/http://www.marathimati.net/shiva-temples-of-saswad/ |date=2014-07-10 }} - [[मराठीमाती]] * [http://www.saswad.in सासवड.इन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410104319/http://saswad.in/ |date=2016-04-10 }} == संदर्भ == {{विस्तार}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा]] [[वर्ग:पुरंदर तालुक्यातील शहरे]] [[वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील शहरे]] bo2uakc4aip9aw4p6f0vsu9nbapk2nh 0 9329 2680378 2472317 2026-04-22T20:25:10Z ~2026-24679-89 182431 2680378 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट मुख्यमंत्री | नाव = मनोहर जोशी | चित्र = Manohar Joshi1.jpg | चित्र आकारमान = 220px | चित्र_शीर्षक = | क्रम = | पद1 = [[:वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री|महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = १४ मार्च इ.स. १९९५ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = ३१ जानेवारी इ.स. १९९९ | राज्यपाल1 = | मागील1 = [[शरद पवार]] | पुढील1 =[[नारायण राणे]] | पद2 = [[:वर्ग: लोकसभेचे अध्यक्ष|लोकसभेचे अध्यक्ष]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = १० मे इ.स. २००२ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = ४ जून इ.स. २००४ | मागील2 = [[जी.एम‌.सी.बालयोगी]] | पुढील2 =[[सोमनाथ चॅटर्जी]] | जन्मदिनांक =२ डिसेंबर, १९३७ | जन्मस्थान = | मृत्युदिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|2024|2|23|1937|12|2}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.aajtak.in/india/maharashtra/story/senior-leader-of-shiv-sena-and-ex-cm-of-maharashtra-manohar-joshi-passed-away-ntc-1885255-2024-02-23 |title=महाराष्ट्र के पूर्व सीएम मनोहर जोशी का निधन, हार्ट अटैक से हुई मौत |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= | संकेतस्थळ= आजतक |अ‍ॅक्सेसदिनांक= २३ फेब्रुवारी २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक= }}</ref> | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | पक्ष = [[शिवसेना]] | शिक्षण = | इतरपक्ष = | आई = | वडील = | पती = | पत्नी = | नाते = | अपत्ये = | निवास = | शाळा_महाविद्यालय = | व्यवसाय = | धंदा = राजकारण | कार्यरत = | धर्म = हिंदू | पुरस्कार = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''मनोहर गजानन जोशी''' ([[डिसेंबर २]], [[इ.स. १९३७|१९३७]] - [[२३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०२४|२०२४]]) हे [[मराठी]], भारतीय राजकारणी होते. १४ मार्च, इ.स. १९९५ ते ३१ जानेवारी, इ.स. १९९९ या काळात [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राचे]] मुख्यमंत्री होते. इ.स. १९९९ ते इ.स. २००२ या काळात भारतीय केंद्रीय मंत्रिमंडळात ते मंत्री होते, तर इ.स. २००२ ते इ.स. २००४ या काळात [[लोकसभा|लोकसभेचे]] अध्यक्षही होते. ते [[शिवसेना]] या राजकीय पक्षाचे सदस्य होते. ==पूर्वेतिहास== मनोहर जोशी यांचे बालपण अतिशय गरिबीत गेले.त्यांना दोन वेळच्या जेवणाचीही भ्रांत होती.[[पनवेल]]मध्ये महाजन नावाच्या शिक्षिकेने त्यांना सात घरांत नेऊन आठवड्यातील सात दिवसांच्या सात जेवणांची सोय केली. पाचवीच्या वर्गात असताना ते स्वतःच्या पायांवर उभे राहिले. नंतर [[मुंबई]]त आल्यावर महापालिकेत त्यांनी ॲक्टिंग असिस्स्टंट टेंपररी क्लार्कच्या पदावर नोकरीला लागले. परंतु नोकरी करायची नाही, काहीतरी उद्योग करायचा या विचाराने त्यांनी लहानमोठे व्यवसाय केले.मुंबईत [[https://en.wikipedia.org/wiki/Kohinoor-IMI%20School%20of%20Hospitality%20Management कोहिनुर टेक्निकल इन्स्टिट्यूट]] या नावाचे शिकवणीचे वर्ग सुरू केले. पुढे [[बाळ ठाकरे]] यांची भेट झाल्यावर दिवस पालटले आणि मनोहर जोशी यांची राजकारणात भरभराट झाली. ==मनोहर जोशी यांनी काढलेल्या शैक्षणिक संस्था== * कोहिनूर क्लासेस (दादर-मुंबई,) * मनोहर जोशी कॉलेज ऑफ आर्ट्‌स, सायन्स अँड कॉमर्स (धारावी-मुंबई) * कोहिनूर टेक्निकल इन्स्टिट्यूट (मुंबईत अंधेरी, कल्याण, घाटकोपर, दादर, आणि मुंबईबाहेर अकोला, अमरावती, नागपूर, पुणे, रत्‍नागिरी, सांगली वगैरे एकूण ४० ठिकाणी) * कोहिनूर हॉटेल मॅनेजमेन्ट अँड टूरिझम कॉलेज (दादर-मुंबई), वगैरे वगैरे. ==मनोहर जोशी यांनी लिहिलेली पुस्तके== * आयुष्य कसे जगावे? (प्रकाशन - २-१२-२०१६) == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{संकेतस्थळ|http://www.manoharjoshi.in/index.html|अधिकृत संकेतस्थळ|इंग्लिश}} * {{संकेतस्थळ|http://speakerloksabha.nic.in/former/manohar.asp|लोकसभा सभापती कार्यालयाचे अधिकृत संकेतस्थळ - {{लेखनाव}} यांचा परिचय|इंग्लिश}} {{क्रम-सुरू}} {{क्रम-मागील|मागील=[[जी.एम‌.सी.बालयोगी]]}} {{क्रम-शीर्षक|शीर्षक=[[:वर्ग:लोकसभेचे अध्यक्ष|लोकसभेचे अध्यक्ष]]|वर्ष=[[मे १०]], [[इ.स. २००२]] - [[जून ४]],[[इ.स. २००४]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील=[[सोमनाथ चॅटर्जी]]}} {{क्रम-मागील|मागील=[[शरद पवार]]}} {{क्रम-शीर्षक|शीर्षक=[[:वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री|महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]]|वर्ष=[[मार्च १४]], [[इ.स. १९९५]] - [[जानेवारी ३१]], [[इ.स. १९९९]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील=[[नारायण राणे]]}} {{क्रम-शेवट}} {{महाराष्ट्र मुख्यमंत्री}} {{DEFAULTSORT:जोशी,मनोहर}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:लोकसभेचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:भारतीय अवजड उद्योगमंत्री]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:मुंबईचे महापौर]] [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:उत्तर मध्य मुंबईचे खासदार]] [[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म]] [[वर्ग: पुरुष चरित्रलेख]] 950ccgy4enikbs5lcjcevvbm7n7hna4 2680379 2680378 2026-04-22T20:26:32Z ~2026-24679-89 182431 /* पूर्वेतिहास */ 2680379 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट मुख्यमंत्री | नाव = मनोहर जोशी | चित्र = Manohar Joshi1.jpg | चित्र आकारमान = 220px | चित्र_शीर्षक = | क्रम = | पद1 = [[:वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री|महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = १४ मार्च इ.स. १९९५ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = ३१ जानेवारी इ.स. १९९९ | राज्यपाल1 = | मागील1 = [[शरद पवार]] | पुढील1 =[[नारायण राणे]] | पद2 = [[:वर्ग: लोकसभेचे अध्यक्ष|लोकसभेचे अध्यक्ष]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = १० मे इ.स. २००२ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = ४ जून इ.स. २००४ | मागील2 = [[जी.एम‌.सी.बालयोगी]] | पुढील2 =[[सोमनाथ चॅटर्जी]] | जन्मदिनांक =२ डिसेंबर, १९३७ | जन्मस्थान = | मृत्युदिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|2024|2|23|1937|12|2}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.aajtak.in/india/maharashtra/story/senior-leader-of-shiv-sena-and-ex-cm-of-maharashtra-manohar-joshi-passed-away-ntc-1885255-2024-02-23 |title=महाराष्ट्र के पूर्व सीएम मनोहर जोशी का निधन, हार्ट अटैक से हुई मौत |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= | संकेतस्थळ= आजतक |अ‍ॅक्सेसदिनांक= २३ फेब्रुवारी २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक= }}</ref> | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | पक्ष = [[शिवसेना]] | शिक्षण = | इतरपक्ष = | आई = | वडील = | पती = | पत्नी = | नाते = | अपत्ये = | निवास = | शाळा_महाविद्यालय = | व्यवसाय = | धंदा = राजकारण | कार्यरत = | धर्म = हिंदू | पुरस्कार = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''मनोहर गजानन जोशी''' ([[डिसेंबर २]], [[इ.स. १९३७|१९३७]] - [[२३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०२४|२०२४]]) हे [[मराठी]], भारतीय राजकारणी होते. १४ मार्च, इ.स. १९९५ ते ३१ जानेवारी, इ.स. १९९९ या काळात [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राचे]] मुख्यमंत्री होते. इ.स. १९९९ ते इ.स. २००२ या काळात भारतीय केंद्रीय मंत्रिमंडळात ते मंत्री होते, तर इ.स. २००२ ते इ.स. २००४ या काळात [[लोकसभा|लोकसभेचे]] अध्यक्षही होते. ते [[शिवसेना]] या राजकीय पक्षाचे सदस्य होते. ==पूर्वेतिहास== मनोहर जोशी यांचे बालपण अतिशय गरिबीत गेले. त्यांना दोन वेळच्या जेवणाचीही भ्रांत होती.[[पनवेल]]मध्ये महाजन नावाच्या शिक्षिकेने त्यांना सात घरांत नेऊन आठवड्यातील सात दिवसांच्या सात जेवणांची सोय केली. पाचवीच्या वर्गात असताना ते स्वतःच्या पायांवर उभे राहिले. नंतर [[मुंबई]]त आल्यावर महापालिकेत त्यांनी असिस्स्टंट टेंपररी क्लार्कच्या पदावर नोकरीला लागले. परंतु नोकरी करायची नाही, काहीतरी उद्योग करायचा या विचाराने त्यांनी लहानमोठे व्यवसाय केले. मुंबईत [[https://en.wikipedia.org/wiki/Kohinoor-IMI%20School%20of%20Hospitality%20Management कोहिनुर टेक्निकल इन्स्टिट्यूट]] या नावाचे शिकवणीचे वर्ग सुरू केले. पुढे [[बाळ ठाकरे]] यांची भेट झाल्यावर दिवस पालटले आणि मनोहर जोशी यांची राजकारणात भरभराट झाली. ==मनोहर जोशी यांनी काढलेल्या शैक्षणिक संस्था== * कोहिनूर क्लासेस (दादर-मुंबई,) * मनोहर जोशी कॉलेज ऑफ आर्ट्‌स, सायन्स अँड कॉमर्स (धारावी-मुंबई) * कोहिनूर टेक्निकल इन्स्टिट्यूट (मुंबईत अंधेरी, कल्याण, घाटकोपर, दादर, आणि मुंबईबाहेर अकोला, अमरावती, नागपूर, पुणे, रत्‍नागिरी, सांगली वगैरे एकूण ४० ठिकाणी) * कोहिनूर हॉटेल मॅनेजमेन्ट अँड टूरिझम कॉलेज (दादर-मुंबई), वगैरे वगैरे. ==मनोहर जोशी यांनी लिहिलेली पुस्तके== * आयुष्य कसे जगावे? (प्रकाशन - २-१२-२०१६) == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{संकेतस्थळ|http://www.manoharjoshi.in/index.html|अधिकृत संकेतस्थळ|इंग्लिश}} * {{संकेतस्थळ|http://speakerloksabha.nic.in/former/manohar.asp|लोकसभा सभापती कार्यालयाचे अधिकृत संकेतस्थळ - {{लेखनाव}} यांचा परिचय|इंग्लिश}} {{क्रम-सुरू}} {{क्रम-मागील|मागील=[[जी.एम‌.सी.बालयोगी]]}} {{क्रम-शीर्षक|शीर्षक=[[:वर्ग:लोकसभेचे अध्यक्ष|लोकसभेचे अध्यक्ष]]|वर्ष=[[मे १०]], [[इ.स. २००२]] - [[जून ४]],[[इ.स. २००४]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील=[[सोमनाथ चॅटर्जी]]}} {{क्रम-मागील|मागील=[[शरद पवार]]}} {{क्रम-शीर्षक|शीर्षक=[[:वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री|महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]]|वर्ष=[[मार्च १४]], [[इ.स. १९९५]] - [[जानेवारी ३१]], [[इ.स. १९९९]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील=[[नारायण राणे]]}} {{क्रम-शेवट}} {{महाराष्ट्र मुख्यमंत्री}} {{DEFAULTSORT:जोशी,मनोहर}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:लोकसभेचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:भारतीय अवजड उद्योगमंत्री]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:मुंबईचे महापौर]] [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:उत्तर मध्य मुंबईचे खासदार]] [[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म]] [[वर्ग: पुरुष चरित्रलेख]] p6badeuu5ai6omun2pze6jkf6fie54f 2680380 2680379 2026-04-22T20:26:57Z ~2026-24679-89 182431 /* पूर्वेतिहास */ 2680380 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट मुख्यमंत्री | नाव = मनोहर जोशी | चित्र = Manohar Joshi1.jpg | चित्र आकारमान = 220px | चित्र_शीर्षक = | क्रम = | पद1 = [[:वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री|महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = १४ मार्च इ.स. १९९५ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = ३१ जानेवारी इ.स. १९९९ | राज्यपाल1 = | मागील1 = [[शरद पवार]] | पुढील1 =[[नारायण राणे]] | पद2 = [[:वर्ग: लोकसभेचे अध्यक्ष|लोकसभेचे अध्यक्ष]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = १० मे इ.स. २००२ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = ४ जून इ.स. २००४ | मागील2 = [[जी.एम‌.सी.बालयोगी]] | पुढील2 =[[सोमनाथ चॅटर्जी]] | जन्मदिनांक =२ डिसेंबर, १९३७ | जन्मस्थान = | मृत्युदिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|2024|2|23|1937|12|2}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.aajtak.in/india/maharashtra/story/senior-leader-of-shiv-sena-and-ex-cm-of-maharashtra-manohar-joshi-passed-away-ntc-1885255-2024-02-23 |title=महाराष्ट्र के पूर्व सीएम मनोहर जोशी का निधन, हार्ट अटैक से हुई मौत |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= | संकेतस्थळ= आजतक |अ‍ॅक्सेसदिनांक= २३ फेब्रुवारी २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक= }}</ref> | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | पक्ष = [[शिवसेना]] | शिक्षण = | इतरपक्ष = | आई = | वडील = | पती = | पत्नी = | नाते = | अपत्ये = | निवास = | शाळा_महाविद्यालय = | व्यवसाय = | धंदा = राजकारण | कार्यरत = | धर्म = हिंदू | पुरस्कार = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''मनोहर गजानन जोशी''' ([[डिसेंबर २]], [[इ.स. १९३७|१९३७]] - [[२३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०२४|२०२४]]) हे [[मराठी]], भारतीय राजकारणी होते. १४ मार्च, इ.स. १९९५ ते ३१ जानेवारी, इ.स. १९९९ या काळात [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राचे]] मुख्यमंत्री होते. इ.स. १९९९ ते इ.स. २००२ या काळात भारतीय केंद्रीय मंत्रिमंडळात ते मंत्री होते, तर इ.स. २००२ ते इ.स. २००४ या काळात [[लोकसभा|लोकसभेचे]] अध्यक्षही होते. ते [[शिवसेना]] या राजकीय पक्षाचे सदस्य होते. ==पूर्वेतिहास== मनोहर जोशी यांचे बालपण अतिशय गरिबीत गेले. त्यांना दोन वेळच्या जेवणाचीही भ्रांत होती.[[पनवेल]]मध्ये महाजन नावाच्या शिक्षिकेने त्यांना सात घरांत नेऊन आठवड्यातील सात दिवसांच्या सात जेवणांची सोय केली. पाचवीच्या वर्गात असताना ते स्वतःच्या पायांवर उभे राहिले. नंतर [[मुंबई]]त आल्यावर महापालिकेत त्यांनी असिस्स्टंट टेंपररी क्लार्कच्या पदावर नोकरीला लागले. परंतु नोकरी करायची नाही, काहीतरी उद्योग करायचा या विचाराने त्यांनी लहानमोठे व्यवसाय केले. मुंबईत [https://en.wikipedia.org/wiki/Kohinoor-IMI%20School%20of%20Hospitality%20Management कोहिनुर टेक्निकल इन्स्टिट्यूट] या नावाचे शिकवणीचे वर्ग सुरू केले. पुढे [[बाळ ठाकरे]] यांची भेट झाल्यावर दिवस पालटले आणि मनोहर जोशी यांची राजकारणात भरभराट झाली. ==मनोहर जोशी यांनी काढलेल्या शैक्षणिक संस्था== * कोहिनूर क्लासेस (दादर-मुंबई,) * मनोहर जोशी कॉलेज ऑफ आर्ट्‌स, सायन्स अँड कॉमर्स (धारावी-मुंबई) * कोहिनूर टेक्निकल इन्स्टिट्यूट (मुंबईत अंधेरी, कल्याण, घाटकोपर, दादर, आणि मुंबईबाहेर अकोला, अमरावती, नागपूर, पुणे, रत्‍नागिरी, सांगली वगैरे एकूण ४० ठिकाणी) * कोहिनूर हॉटेल मॅनेजमेन्ट अँड टूरिझम कॉलेज (दादर-मुंबई), वगैरे वगैरे. ==मनोहर जोशी यांनी लिहिलेली पुस्तके== * आयुष्य कसे जगावे? (प्रकाशन - २-१२-२०१६) == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{संकेतस्थळ|http://www.manoharjoshi.in/index.html|अधिकृत संकेतस्थळ|इंग्लिश}} * {{संकेतस्थळ|http://speakerloksabha.nic.in/former/manohar.asp|लोकसभा सभापती कार्यालयाचे अधिकृत संकेतस्थळ - {{लेखनाव}} यांचा परिचय|इंग्लिश}} {{क्रम-सुरू}} {{क्रम-मागील|मागील=[[जी.एम‌.सी.बालयोगी]]}} {{क्रम-शीर्षक|शीर्षक=[[:वर्ग:लोकसभेचे अध्यक्ष|लोकसभेचे अध्यक्ष]]|वर्ष=[[मे १०]], [[इ.स. २००२]] - [[जून ४]],[[इ.स. २००४]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील=[[सोमनाथ चॅटर्जी]]}} {{क्रम-मागील|मागील=[[शरद पवार]]}} {{क्रम-शीर्षक|शीर्षक=[[:वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री|महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]]|वर्ष=[[मार्च १४]], [[इ.स. १९९५]] - [[जानेवारी ३१]], [[इ.स. १९९९]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील=[[नारायण राणे]]}} {{क्रम-शेवट}} {{महाराष्ट्र मुख्यमंत्री}} {{DEFAULTSORT:जोशी,मनोहर}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:लोकसभेचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:भारतीय अवजड उद्योगमंत्री]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:मुंबईचे महापौर]] [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:उत्तर मध्य मुंबईचे खासदार]] [[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म]] [[वर्ग: पुरुष चरित्रलेख]] k7uniyjijrazrv4jxnxbtxr08aypb9r 0 10039 2680290 2653286 2026-04-22T13:27:45Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2680290 wikitext text/x-wiki [[चित्र:AI hierarchy.svg|इवलेसे|कृत्रिम बुद्धिमत्ता, यंत्र शिक्षण तसेच सखोल शिक्षण याचा आलेख]] कृत्रिम वस्तूने दर्शविलेल्या बुद्धिमान वर्तनास '''कृत्रिम बुद्धिमत्ता''' (artificial intelligence, AI) असे म्हणतात. ही कृत्रिम वस्तू साधरणत: संगणकच असते. कृत्रिम बुद्धिमत्ता हा विषय विज्ञानकथांमध्ये जास्त आढळत असला तरी, ही [[संगणकशास्त्र|संगणक शास्त्रातील]] एक महत्त्वाची शाखा आहे. या शाखेमध्ये [[यंत्र शिक्षण]] (machine learning), त्यांचे बुद्धिमान वर्तन व परिस्थितीला जुळवून घेण्याची क्षमता आदींचा अभ्यास केला जातो. या शाखेतील संशोधन मुख्यत: स्वयंचलित कार्य करण्यासाठी आवश्यक असलेली बुद्धिमान वर्तणूक करू शकतील अशा यंत्रांशी निगडित आहे; उदाहरणादाखल नियोजन (planning), संयोजन (joining), निदान-विषयक प्रश्नांची उत्तरे शोधण्याची क्षमता, हस्ताक्षर, आवाज आणि चेहरा ओळखण्याची क्षमता इत्यादी. अशा प्रकारे कृत्रिम बुद्धिमत्ता दैनंदिन जीवनातील समस्या सोडविणारी विज्ञानातील एक शाखा आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता असणा‍ऱ्या प्रणाली, या [[अर्थशास्त्र]], आरोग्य [[विज्ञान]], [[अभियांत्रिकी]], [[संरक्षण]], कॉंप्युटर गेम्स (बुद्धिबळ इत्यादी) आणि संगणक प्रणाली यांमध्ये वापरल्या जातात. == कृत्रिम बुद्धिमत्तेमधील प्रवाह == कृत्रिम बुद्धिमत्तेमध्ये दोन मुख्य प्रवाह आहेत. रूढ (Conventional A.I.) आणि संगणकीय (Computational Intelligence) कृत्रिम बुद्धिमत्ता. रुढ कृत्रिम बुद्धिमत्ता ही यंत्रांचे शिक्षण व सांख्यिकी यांमध्ये विभागली जाते. यालाच चिन्हांवर आधारित, तर्काधारित, सुयोजित (neat A.I.) आणि परंपरागत कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Good Old Fashioned A.I.) असेही म्हणतात. यामध्ये खालील पद्धती येतात: # निष्णात प्रणाली (Expert system) - ही प्रणाली कार्यकारणभाव वापरून निष्कर्ष काढते. ही प्रणाली प्रचंड प्रमाणातील माहितीचे विश्लेषण करून निष्कर्षाप्रत पोहोचते. # उदाहरणावरून तर्क करणे(Case based reasoning). # बेसियन नेटवर्क. # वर्तनाधारित बुद्धिमत्ता (Behaviour based intelligence) - मानवनिर्मित कृत्रिम बुद्धिमत्ता तयार करण्याची विभागीय पद्धत. संगणकीय [[बुद्धिमत्ता]] पद्धतीमध्ये, वारंवार होणारी क्रमश: निर्मिती किंवा शिक्षण यांचा समावेश होतो. शिक्षण हे गृहीत माहितीवर आधारित असून ते चिन्हविरहित, स्क्रुफी (scruffy A.I.) आणि सॉफ्ट कम्प्युटिंगशी निगडित आहे. यामध्ये खालील पद्धती येतात - # ज्ञानतंतू जाल (Neural Network) - या प्रणाल्यांची पॅटर्न रेकग्निशनची क्षमता अत्यंत चांगली असते. # फझी सिस्टिम्स (Fuzzy systems) - या प्रणाल्या अनिश्चित किंवा संदिग्ध माहितीवरून कार्यकारणभाव शोधतात. यांचा उपयोग अनेक औद्योगिक व ग्राहकोपयोगी वस्तूंच्या निर्मितीमध्ये नियंत्रण करण्यासाठी करतात. # उत्क्रांतिशील संगणन प्रणाली (Evolutionary Computation) - या प्रणाल्या गणसंख्या, जनुकीय बदल आणि "सक्षम तेच टिकेल" या जीवशास्त्रीय संकल्पनांचा उपयोग करून दरवेळी आणखी अचूक उत्तर शोधतात. या दोन मुख्य गटांना एकत्र करून संकरित बुद्धिमत्ता बनविण्याचा प्रयत्नही सतत चालू आहे. अत्यंत निष्णात असे सिद्धतेचे नियम हे ज्ञानतंतू जाल वापरून तयार करता येऊ शकतात किंवा निर्मितीचे नियम हे सांख्यिकी वापरून शिक्षित केलेल्या प्रणाल्या उपयोगात आणून तयार करता येऊ शकतात. कृत्रिम बुद्धिमत्ता वर्धन (Intelligence Amplification) हा मार्ग तंत्रज्ञानाने मानवी बुद्धिमत्ता वाढविताना होणाऱ्या परिणामांपासून कृत्रिम बुद्धिमत्ता कशी निर्माण करता येईल ते सुचवितो. == कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे औद्योगिक उपयोग == बँकेमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा उपयोग व्यवहार सांभाळण्यासाठी, शेअर्समध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी तसेच मालमत्ता सांभाळण्यासाठी केला जातो. ऑगस्ट [[इ.स. २००१|२००१]] मध्ये यंत्रमानवाने मनुष्याला एका खरेदी-विक्री विषयक कृत्रिम स्पर्धेमध्ये हरवले होते. रुग्णालयांमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता असलेल्या प्रणाली या बिछान्यांचे वेळापत्रक तयार करणे, कर्मचाऱ्यांच्या कामाच्या वेळा बदलत्या ठेवणे, वैद्यकीय माहिती देणे यासारख्या कामांकरिता वापरात आहेत. == भारतात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे नियमन == भारतात कृत्रिम बुद्धिमत्ता नियमन हे भगवद्गीतेतील श्लोकाचा आधार घेऊन केले जाते, म्हणून ते कार्य गैर संविधानिक आहे. भगवान श्री कृष्णा च्या कुळात जन्म घेतलेला राजाला कृत्रिम बुद्धिमत्ता नियमनाचा अधिकार आहे. भारतात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे नियमन सार्वजनिक केले आहे. == कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा प्रथम वापर करणाऱ्या संस्था == * भारतात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा प्रथम वापर करणाऱ्या काही संस्था- * १. 'निरामयी' ही बेंगलुरू येथील संस्था २०१६ पासून वेदना विरहित स्तनाच्या कर्करोगासंबंधीच्या चाचण्या करीत आहे. * २. 'Murgency' ही संस्था आपत्कालीन प्रसंगात त्वरित वैद्यकीय मदत मिळवून देण्यासाठी कार्यरत आहे. * ३. 'Advancells' ही नॉयडा येथील संस्था मूळपेशी आधारित इलाज करण्यासाठी विशेषतः अवयव रोपणाविषयक बाबींसाठी हे तंत्र वापरत आहेत. * ४. 'Portea' ही बेंगलुरू येथील संस्था जे रुग्ण स्वतःहून रुग्णलयात जाण्यसाठी असमर्थ आहेत अशांना मदत मिळ्वून देण्यासाठी या तंत्राचा वापर करीत आहेत * ५. 'Address Health' ही बेंगलुरू येथील संस्था शालेय विद्यार्थ्यांच्या विविध चाचण्यांसठी या देण्यासाठी या तंत्राचा वापर करीत आहेत * ६. 'Live Health' ही पुणे येथील संस्था ही रुग्णाची माहिती गोळा करणे, त्यांच्या विविध चाचण्यांसाठी नमुने गोळा करणे, त्यांची चिकित्सा करून रोगनिदान करणे, आणि अहवाल तयार करणे हे काम करीत आहेत. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:संगणकशास्त्र]] [[वर्ग:कृत्रिम बुद्धिमत्ता]] o0hsqi1y5vxzuvdvcf8w7jzkovs7c24 0 12526 2680441 2588422 2026-04-23T04:07:37Z ~2026-24640-70 182437 कारण तिथे आम्हाला नव्हते व तिथे त्या नामाला होते 2680441 wikitext text/x-wiki {{nobots}} {{बदल}} मराठी भाषेतील [[व्याकरण|व्याकरणात]] एखाद्या प्राण्याच्या,वस्तूच्या किंवा काल्पनिक गोष्टीच्या नावाला '''नाम''' असे म्हणतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.studytroopers.com/noun-in-marathi/|title=Noun In Marathi {{!}} Noun Definition, Types, Examples - Study Troopers|date=2022-06-15|language=en-US|access-date=2022-06-15}}</ref> हा एक शब्द आहे जो विशिष्ट वस्तू किंवा वस्तूंच्या संचाचे नाव म्हणून कार्य करतो, जसे की सजीव प्राणी, ठिकाणे, क्रिया, गुण, अस्तित्वाची स्थिती किंवा कल्पना. नाम असे शब्द आहेत जे लेख आणि गुणविशेषण विशेषणांसह उद्भवू शकतात आणि संज्ञा वाक्यांशाचे प्रमुख म्हणून कार्य करू शकतात. == नामाचे प्रकार == # सामान्य नाम # विशेष नाम # भाववाचक नाम # समुहवाचक‌ नाम === सामान्य नाम === एकाच जातीच्या पदार्थातील समान गुणधर्मामुळे त्या वस्तूला मिळालेले नाव म्हणजे सामान्य नाम होय. उदा० मुले, मुली, शाळा, इत्यादी. === विशेष नाम === जे नाम एकाच जातीच्या विशिष्ट व्यक्तीचा, प्राण्याचा किंवा वस्तूचा बोध करते त्या नावाला विशेष नाम असे म्हणतात. उदा० रामदास, गंगा, यमुना, हिमाचल, इत्यादी. ===‌‌ भाववाचक नाम === ज्या नामामुळे एखाद्या प्राण्यामधील किंवा पदार्थामधील गुणांचा, भावनांचा अथवा धर्माचा बोध होते त्या नामाला भाववाचक नाम असे म्हणतात. उदा० आनंद, दुःख, इत्यादी. === समुहवाचक नाम === ज्या नामामुळे एखाद्या समूहाचा किंवा एकापेक्षा जास्त वस्तूचा बोध होतो त्या नामाला समूहवाचक नाम असे म्हणतात. उदा घोळका, घोस, थवा, इत्यादी. ==हे सुद्धा पहा== * [[शब्दांच्या जाती]] * [[मराठी व्याकरण विषयक लेख]] [[वर्ग:शब्दांच्या जाती]] d2g514yb18dsggrdo6br184mdzdl83m 4 17302 2680306 2680254 2026-04-22T14:59:57Z अभय नातू 206 /* मार्गदर्शन हवे */ Reply 2680306 wikitext text/x-wiki <!--येथील साचे सूचना काढू/वगळू नका--> [[वर्ग:विकिपीडिया:मदतकेंद्र]] {{मदतकेंद्र}} {{सुचालन चावडी}} [[File:Marathi Wikipedia ULS.webm|thumb|उजवे|300px| ह्या व्हिडिओत दाखवल्या प्रमाणे मराठी आणि नंतर अक्षरांतरण पर्याय निवडा अथवा इनस्क्रिप्ट साठी 'मराठी लिपी' पर्याय, Click on the '''cc'' to change the subtitle languages to Marathi, English, Sanskrit, Kokani,Ahirani.]] * हे मदत केंद्र केवळ मराठी विकिपीडियावर काम करताना लागणाऱ्या साहाय्यापुरते मर्यादित आहे, धन्यवाद. * मराठी विकिपीडियातील पुरेसे लेखन झालेल्या लेखांचा मार्ग [[विकिपीडिया:सफर|हा वाटाड्या]] प्रशस्त करू शकेल. हवे असलेल्या लेखांची आणि लेखनाची नोंद [[विकिपीडिया:प्रकल्प/हवे असलेले लेख|हवे असलेले लेख]] अधिक श्रेयस्कर असेल. * आपण मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय संकेतस्थळाच्या मदत केंद्रात पोहोचला आहत. हे केवळ मराठी विकिपीडियासंबधापुरते मर्यादित मदतकेंद्र आहे. [[विकिपीडिया:महाराष्ट्र प्रकल्प#महाराष्ट्रातील संस्था|महाराष्ट्रातील संस्थेचे]] प्रतिनिधित्व करत नाही आणि कोणत्याही संस्थेचे तक्रार निवारण केंद्र नाही. धन्यवाद! * [[:वर्ग:करण्याजोग्या गोष्टी|करण्याजोग्या गोष्टी]] * [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र जुनी माहिती‎]] * [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र/जुनी माहिती २]] * [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र/जुनी माहिती ३]] * [[विकिपीडिया साहाय्य:नेहमीचे प्रश्न|नेहमीचे प्रश्न FAQ]] * निबंधांकरता माहिती [[:वर्ग:पेशानुसार व्यक्ती]] [[:वर्ग:पर्यावरण]],[[:वर्ग:वंशावळ]],[[वर्ग:समाज]] [https://mr.wikipedia.org/w/index.php?search=%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0&title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7%3A%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BE&fulltext=1 विवीध मानवी अधिकार शोध] == लेख इतर भाषेत लिहायचा असेल तर काय करावे == {{उत्तर दिले|1= <!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --> <!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --> :धन्यवाद! :माझे सदस्य नाव/टोपण नाव: :{{{1|[[सदस्य:Paresh Kadam 1|Paresh Kadam 1]] ([[सदस्य चर्चा:Paresh Kadam 1|चर्चा]]) ०२:२९, २८ एप्रिल २०१८ (IST)}}} :{{साद|Paresh Kadam 1}}, :मराठी भाषा विकिपीडियावर आपले स्वागत आहे. :मराठी विकिपीडियावर फक्त मराठीत लिहू शकता इतर भाषांसाठी इतर विकिपीडिया उपलब्ध आहेत. अधिक माहिती साठी [[:en:List of Wikipedias|List of Wikipedias]] पहा --[[सदस्य:Tiven2240|'''<span style="background color: black; color: orange">टाय</span><span style="color: blue">वीन</span>'''<span style="color: green">२२४०</span>]] '''[[विकिपीडिया:प्रचालक|(A)]]''' ^{[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|<span style="color: maroon">माझ्याशी बोला</span>]]} ०६:२४, २८ एप्रिल २०१८ (IST) }} == फोटो == {{उत्तर दिले|1= <!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --> <!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --> :धन्यवाद! :माझे सदस्य नाव/टोपण नाव: :{{{1|Dr. Mahadev Raut ०९:०८, २३ मे २०१८ (IST)}}} महादेव राऊत फोटो कसा टाकायचा. :{{साद|Mahadev Raut}}, :[[:c:|विकिमीडिया कॉमन्स]]वर उपलब्ध असलेली चित्र जोडण्यास <big><nowiki>[[चित्र:xyz.jpg|thumb]]</nowiki></big> असे करून जोडा ज्यात xyz चित्राचे नाव आहे. --[[सदस्य:Tiven2240|'''<span style="background color: black; color: orange">टाय</span><span style="color: blue">वीन</span>'''<span style="color: green">२२४०</span>]] '''[[विकिपीडिया:प्रचालक|(A)]]''' ^{[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|<span style="color: maroon">माझ्याशी बोला</span>]]} १३:५४, २३ मे २०१८ (IST) }} == broken redirect == {{उत्तर दिले|1= I found these pages are redirected on broken page: * [[OLE Automation]] * [[Object Linking and Embedding]] * [[Oracle WebLogic Server]] * [[Tip]] * [[अंबादेवी, अमरावती]] * [[अनिता पाटील यांची साहित्य समीक्षा]] * [[अनिता पाटील यांचे इतिहास लेखन]] * [[अनिता पाटील यांचे धर्मविषयक लेखन]] * [[अपूर संसार, चित्रपट]] * [[आईबीएन-लोकमत]] * [[आय बी एन लोकमत]] * [[आयबीएन लोकमत]] * [[इटली, ऑर्किड आणि मी]] * [[ई-गव्हर्नंस]] * [[ए एंड डब्ल्यू डाइनिंग]] * [[एंटी संभाजी ब्रिगेड]] * [[एव्हा एर कार्गो]] * [[कदाचित, चित्रपट]] * [[कृषीकन्या]] * [[क्यीवचा दुसरा म्सितस्लाव्ह]] * [[गजाननमहाराजांचे चमत्कार]] * [[गुप्तचर यंत्रणा]] * [[गुप्तहेर]] * [[गोलपीठा]] * [[चित्रपटसृष्टीतील घराणी]] * [[जनसेवा समिती विलेपारले]] * [[जासूस]] * [[जिजाबाई भोसले यांच्या नावावर असलेल्या संस्था]] * [[जेष्ठ (पद)]] * [[ज्येष्ठ (पद)]] * [[ढकल, चित्रपट]] * [[तेहु]] * [[धूळपाटी/महेश् मोरे]] * [[पाणी वाटपासंबंधीचा ऐतिहासिक निवाडा]] * [[पाणी वाटपासंबंधीचा ऐतेहासिक निवाडा]] * [[पोर्तो व्हालार्ता]] * [[प्रकाशदादा सुंदरराव सोळंके]] * [[फॉरवर्ड, हॉकी]] * [[बाणगंगा पाणी वाटप]] * [[बाणगंगा पाणी वाटपासंबंधीचा ऐतेहासिक निवाडा]] * [[बाबुजी देशमुख वयाखयानमाला हा लेख लिहा]] * [[बोचऱ्या टिका करणारी लेखन संस्कृती]] * [[ब्लोंफोंटेन सेल्टीक एफ.सी.]] * [[भारतीय समाज सुधारक]] * [[महाराष्ट्रातील रायगड जिल्ह्यातील दुर्ग वैभव]] * [[महाराष्ट्रातील सेना हा शब्द असणार्‍या राजकीय संघटनांची यादी]] * [[महाराष्ट्रातील सेना हा शब्द असणाऱ्या राजकीय संघटनांची यादी]] * [[मानवतेचे शहाण्णव गुण]] * [[मालाडगाव रेल्वे स्थानक]] * [[मिडफील्डर, हॉकी]] * [[यान व्हान रीबेक]] * [[रणांगण]] * [[राजकीय सेना]] * [[रिचर्ड कार्ल फ्रीहेर फॉन वायझॅकर]] * [[लोणी (गाव)]] * [[विखुरलेल्या चकती]] * [[विध्यर्थ]] * [[वॉवेल हिंड्स]] * [[व्वैजनाथ सोपानराव अनमुलवाड]] * [[शागुफ्ता परवीन]] * [[शूज]] * [[संकेत दशपुते]] * [[संभ्रम, पुस्तक]] * [[सचर समिती]] * [[सदन]] * [[स्टँडअप कॉमेडी]] * [[स्टीवन जोन्स]] * [[स्टॅण्ड अप कॉमेडी]] * [[स्त्रीवादि पद्ध्तीशास्त्र्]] * [[स्व-संरक्षण]] * [[स्वरुपानंद स्वामी]] * [[स्वरूपानंद स्वामी]] * [[स्वातंत्र्य दिवस]] * [[स्वामी स्वरुपानंद]] * [[हेर]] * [[हॉकी जुनियर विश्वचषक]] * [[हॉकी ज्युनिअर विश्वचषक]] * [[होट्टल येथील चालुक्यकालीन मंदिरे]] * [[२००० उन्हाळी ऑलिंपिकमधील वेटलिफ्टिंग]] * [[२००८-०९ केएफसी २०-२० बीग बॅश]] * [[२००८ उन्हाळी ऑलिंपिकमधील ऍथलेटिक्स - पुरुष 4x100 मीटर रिले]] * [[२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी - कॉन्ककॅफ चौथी फेरी]] * [[५ अॉगस्ट]] * [[९६ कुळी मराठी]] * [[चर्चा:बेर्जाया एर]] * [[चर्चा:भारतीय समाज सुधारक]] * [[चर्चा:विंडोज स्थापनापूर्व एन्व्हायर्नमेंट]] * [[चर्चा:हांसुंग एरलाइन्स]] * [[सदस्य:ABCEditer]] * [[सदस्य:Bankster1]] * [[सदस्य:Beep21]] * [[सदस्य:Ben-Yeudith]] * [[सदस्य:Binoyjsdk]] * [[सदस्य:Brianhe]] * [[सदस्य:Bukti.khan]] * [[सदस्य:Ralgis]] * [[सदस्य:محمد الجداوي]] * [[सदस्य चर्चा:Ralgis]] * [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना/Participants]] * [[विकिपीडिया चर्चा:वृत्तपत्रिय मासिक आवाहन]] Can you please fix them?<font color="green">&#9734;&#9733;</font>[[User:संजीव कुमार|<u><font color="Magenta">संजीव कुमार</font></u>]] ([[User talk:संजीव कुमार|<font color="blue">बातें</font>]]) ०१:४१, २९ सप्टेंबर २०१८ (IST) :{{झाले}} deleted --[[सदस्य:Tiven2240|'''<span style="background color: black; color: orange">टाय</span><span style="color: blue">वीन</span>'''<span style="color: green">२२४०</span>]] '''[[विकिपीडिया:प्रचालक|(A)]]''' ^{[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|<span style="color: maroon">माझ्याशी बोला</span>]]} ०७:२४, २९ सप्टेंबर २०१८ (IST)}} == मार्गदर्शन == नमस्कार मंडळी, कृपया स्त्रोत आणि संदर्भ कसा जोडायचा ते सांगावं. ::[[विकिपीडिया:संदर्भ_द्या]] ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:३२, ११ नोव्हेंबर २०१८ (IST) == मराठी भाषेत संपादन करण्यासंबंधी == 'गूगल इनपुट प्रणाली' मध्ये देवनागरी लिपीत लेखन केल्यास चालू शकेल काय? == Not able to use visual edit == {{उत्तर दिले|1= I am not able to use visual edit. It is a nice way to give references. I am not aware how it can be fixed. May I request experienced editors or admins or technical people to kindly help me in this? Thank you. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] ११:२४, १७ डिसेंबर २०१८ (IST) :Hi {{ping|Abhijeet Safai}}, What actually issues are you facing. --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १३:२९, १७ डिसेंबर २०१८ (IST) :: Thanks for responding. I was not able to convert the reference in visual edit which is the primary purpose of visual edit as I guess. But the issue now is I am not able to find the article on which I found this problem. Hence will mention about that particular article here again as I will find it. Thank you. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] १३:३६, १७ डिसेंबर २०१८ (IST) :::{{Ping|Abhijeet Safai}} Feel free to report bugs/errors. We will be happy in assisting you. Happy editing. Thanking you --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १४:५५, १७ डिसेंबर २०१८ (IST) :::: Thanks a lot. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] १४:५८, १७ डिसेंबर २०१८ (IST) ::::: [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]], I was not able to do visual editing on Marathi Wikipedia. I am able to do it on English Wikipedia like [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Baba_Amte&type=revision&diff=875388527&oldid=875388418 this]. I do not how to share the problem further. When I try to save the changes in visual edit on here, I am not able to do that. Hence one needs to give manual references here with is a difficult task. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] १०:५७, २६ डिसेंबर २०१८ (IST) *{{Ping|Abhijeet Safai}} I think you are unable to use [[citoid]]. Can you verify that it is this feature that u can't use? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १३:०३, २६ डिसेंबर २०१८ (IST) : No. I am not able to save the page when I am using visual edit. I use visual edit to generate auto reference. Currently I using a workaround for that. I am generating it on English Wikipedia at the sandbox and using it here. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] १३:१७, २६ डिसेंबर २०१८ (IST) ::{{Ping|Abhijeet Safai}} I advise you to please purge your browser cache. In order to purge cache follow instructions at [[:en:Wikipedia:Bypass your cache]] --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १८:४५, २६ डिसेंबर २०१८ (IST) ::: It is working now. Thank you. -- [[सदस्य:Abhijeet Safai| डॉ. अभिजीत सफई]] ०६:३७, २९ डिसेंबर २०१८ (IST) ----- }} == पारोळा == पारोळा हे झाशीच्या राणीचे माहेर घर म्हणून इतिहासात प्रसिद्ध आहे.राणी लक्ष्मीबाई यांच्या तांबे घराण्याचे वंशज आजही पारोळा येथे स्थायिक आहेत.पारोळा ह्याचे पूर्वीचे नाव पारोळे असून या गावात पारांच्या ओळी (पार म्हणजे हनुमानाचे मंदिर व वडवृक्षाचे झाड ओळीत होते व आजही आहेत आणि म्हणून पारोळी व त्यांचे अपभ्रन्श होऊन पारोळे व आता पारोळा झाले आहे. == मराठी भाषांतर करण्याविषयी.. == {{उत्तर दिले|1= मी english wikipedia चे लेख मराठी विकीपीडियासाठी मराठी भाषेत भाषांतर कर शकतो. <!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --> Can someone please take a look at this page and see if its notable [[:उन्मेष_बागवे]] <!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --> :धन्यवाद! :माझे सदस्य नाव/टोपण नाव: :{{{1|[[सदस्य:Gbawden|Gbawden]] ([[सदस्य चर्चा:Gbawden|चर्चा]]) १३:४७, २१ ऑगस्ट २०१९ (IST)}}} ::{{Ping|Gbawden}} To prove the person notable we need to have some reliable sources cited to the article. If better than support your article with a source at every important point that is made. Thank you --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०८:०२, २२ ऑगस्ट २०१९ (IST) ------- }} == Please review my page == {{उत्तर दिले|1= Hi, I have created a Marathi Wikipedia page which is in my sandbox. However, I am unable to publish it and make the final Wikipedia page live. What can be the possible reason? Can someone check if I am a confirmed user? Because publish button isn't appearing in my sandbox version. All I am able to do is publish the changes on sandbox. There's no option to even send my draft for review. How do I go about it? Here's the link https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:Lorde1801/sandbox [[सदस्य:Lorde1801|Lorde1801]] ([[सदस्य चर्चा:Lorde1801|चर्चा]]) १२:४७, १२ सप्टेंबर २०१९ (IST) :{{Ping|Lorde1801}} Are you paid by any way by the company/organization for the article creation or is this done volunteerarily by you? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १५:२१, १६ सप्टेंबर २०१९ (IST) Hey, I am new Wikipedia editor. In order to add to the credibility of my profile, I am voluntarily creating this page. It would be great if you could help me out. [[सदस्य:Lorde1801|Lorde1801]] ([[सदस्य चर्चा:Lorde1801|चर्चा]]) १५:५८, १६ सप्टेंबर २०१९ (IST) {{Done}} Answered on [[सदस्य चर्चा:Lorde1801|Usertalkpage]] --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १६:१६, १६ सप्टेंबर २०१९ (IST) ----- }} ----- == नोंद काढून कशी टाकावी == वर्ग:ग्रंथ येथे चुकून झालेली नोंद कशी काढावी? :{{साद|Kanchankarai}} कुठल्या लेखात चुकून नोंद झाली आहे? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ११:५९, १४ मार्च २०२० (IST) == नवीन धुळपाटी कशी करायची ? == <!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --> <!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --> :धन्यवाद! :माझे सदस्य नाव/टोपण नाव: :{{{1|[[सदस्य:घांग्रेकर मेघा|घांग्रेकर मेघा]] ([[सदस्य चर्चा:घांग्रेकर मेघा|चर्चा]]) १७:२४, १३ मार्च २०२० (IST)}}} :{{साद|घांग्रेकर मेघा}} [[सदस्य:घांग्रेकर मेघा/धुळपाटी]] वापरा धन्यवाद--[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ११:५८, १४ मार्च २०२० (IST) == 'प्रा. प्रभाकर बी. भागवत' लेख == <!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --> 'प्रा. प्रभाकर बी. भागवत' लेख मराठित संपादित केला असुन 'सबमिट' केला पण आता मला ते सापडत नाही .मला त्याची सद्यस्थिती माहित नाही? कोणी मदत करू शकेल? ही माझी पहिली चाचणी आहे.[[सदस्य:Prachi.chopade|Prachi.chopade]] ([[सदस्य चर्चा:Prachi.chopade|चर्चा]]) ०७:३१, २० जून २०२० (IST) <!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --> :धन्यवाद! :माझे सदस्य नाव/टोपण नाव: :{{{1|[[सदस्य:Prachi.chopade|Prachi.chopade]] ([[सदस्य चर्चा:Prachi.chopade|चर्चा]]) ०७:३१, २० जून २०२० (IST)}}} == ही लिंक आणि नाव गुगल शेअर मध्ये दाखविले जात नाही, कृपया मदत करावी == <!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --> <!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --> :धन्यवाद! :माझे सदस्य नाव/टोपण नाव: :{{{1|~~लोककवी हरेन्द्र हिरामण जाधव ~~}}} == तयार केलेल्या लेख पडताळणी साठी कसे पाठवावे == <!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. -->तयार केलेल्या लेख पडताळणी साठी कसे पाठवावे <!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --> :धन्यवाद! :माझे सदस्य नाव/टोपण नाव: :{{{1|[[सदस्य:Wikivibessocial|Wikivibessocial]] ([[सदस्य चर्चा:Wikivibessocial|चर्चा]]) २०:५८, ६ मे २०२१ (IST)}}} <!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --> <!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --> :धन्यवाद! :माझे सदस्य नाव/टोपण नाव: :{{{1|[[सदस्य:Pralhad Suryawanshi|Pralhad Suryawanshi]] ([[सदस्य चर्चा:Pralhad Suryawanshi|चर्चा]]) १९:५४, १ जुलै २०२१ (IST)}}} नमस्कार, मला लेखाच्या शेवटी, वर्ग दर्शवन्याकरीता जी चोउकट वपरली जाते किंवा एकदा साचा वपरला जातो. तो वर्गाचा साचा कसा तयार केला जातो याविषयी मार्गदर्शन करावे. उदा. मला एका गावाच्या लेखाच्या शेवटी वर्ग : अबक तालुक्यातिल गावे किंवा अबक जिल्ल्ह्यातिल गावे अशी माहिती द्यावयाची आहे. आपला ==Species box== या [https://mr.wikipedia.org/wiki/साचा:प्रजाती_चौकट प्रजाती चौकट] टेम्पलेटचे निराकरण करण्यात काही जण मदत करू शकतात हे टेम्पलेट विकृत आहे आणि मशीनमधून भाषांतरित झाल्यासारखे दिसते.[[सदस्य:Ratnahastin|Ratnahastin]] ([[सदस्य चर्चा:Ratnahastin|चर्चा]]) ११:२७, १८ जुलै २०२१ (IST) {{साद|Ratnahastin}} त्याऐवजी कृपया [[साचा:जीवचौकट|जीवचौकट]] हा साचा वापरावा.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:१२, ५ एप्रिल २०२२ (IST) ==कबड्डी प्लेऑफ फेरी साचा== {{उत्तर दिले|1= [[प्रो कबड्डी लीग, २०२१-२२]] ह्या पानावर प्लेऑफ फेरीसाठी साचा बनविण्यास मदत हवी आहे.<br> इंग्रजी विकिपीडियावरील 2021–22 Pro Kabaddi League season ह्या पानावरील साच्याचा संदर्भ घ्यावा<br> [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २०:१५, २८ जानेवारी २०२२ (IST) :{{साद|Nitin.kunjir}}{{झाले}} --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०७:४८, २९ जानेवारी २०२२ (IST) :{{साद|Tiven2240}} धन्यवाद, टायवीन -- [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २३:२१, १ फेब्रुवारी २०२२ (IST) ----- }} ----- ==२०२२ भारतीय प्रीमियर लीग== [[२०२२ भारतीय प्रीमियर लीग]] या पानावरील मैदाने विभागात इंग्रजीतील 2022 Indian Premier League ह्या प्रमाणे नकाशा टाकण्यास मदत हवी आहे<br> [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) १७:४२, १ मार्च २०२२ (IST) <br> ==साचा:माहितीचौकट युनेस्को जागतिक वारसा साइट== :{{साद|Tiven2240}} सदर साच्यामधील त्रुटी दूर करण्यासाठी मदत हवी आहे..<br> जसे ''संदर्भासाठी [[हंपी]] हा लेख पहावा '' *सूचीकरण किंवा Inscription ह्या मथळ्याखाली इंग्रजीऐवजी मराठीमध्ये वर्ष येणे अपेक्षित आहे. तसेच '''१०वा''' ऐवजी '''१०वे''' असे येणे अपेक्षित आहे. *नकाशाखाली ''Show map of कर्नाटक'' ह्याऐवजी ''कर्नाटकचा नकाशा दाखवा'' असे येणे अपेक्षित. [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २०:४७, १८ मार्च २०२२ (IST) :@[[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]]{{झाले}} कृपया तपासा --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:१०, १८ मार्च २०२२ (IST) ::धन्यवाद @[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]]. You are genius ::परंतु मी आपल्या निदर्शनास आणून देऊ इच्छितो की, ::क्र. १ चे समाधान झाले नाही. ::क्र. २ चे समाधान अंशतः झाले आहे. परंतू नकाशाच्या शेवटचा पर्याय अजूनही ''show all'' असे दाखवत आहे, त्याऐवजी '''सर्व दाखवा''' असे हवे आहे ::<nowiki>~~~~ </nowiki> [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २२:३३, १८ मार्च २०२२ (IST) == माहितीचौकट चित्रपट महोत्सव == चित्रपट महोत्सव चा पान तयार करण्यासाठी माहिती चौकट मी खूप शोधलं आहे पण मला मिळालेल्या नाही. त्याच्यासाठी इंग्रजी विकिपीडिया Infobox वापर केलं तर चालेल का? :{{साद|Zoe3572}} नाही, इंग्रजी साचा येथे काम करणार नाही. आणि सध्यातरी मराठीत माहितीचौकट उपलब्ध नाहीये.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:१८, २ एप्रिल २०२२ (IST) :हे कोणी बनवू नाही शकत का? [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) १६:५१, ३ एप्रिल २०२२ (IST) ::बिलकुल, तुम्ही पण करू शकतात.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:१४, ३ एप्रिल २०२२ (IST) :::प्रक्रिया कशी करायची त्याची लिंक मिळू शकेल का [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) १८:१६, ३ एप्रिल २०२२ (IST) ::::{{साद|Zoe3572}} ::::# त्यासाठी संगणक आज्ञावली (प्रोग्रामिंग) ची माहिती असणे थोडे जास्त योग्य राहील. किंवा विविध साच्यांचा तुलनात्मक अभ्यास तरी असावा. ::::# कृपया [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] किंवा [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] यांच्याशी संपर्क साधावा, तुम्हाला हे अधिक मदत करतील. ::::# विशेष म्हणजे तुम्ही निर्माण केलेला साचा किती पानांना कामी येईल याचा सुद्धा विचार करावा. कारण एक-दोन पानांकरिता साचा निर्माण करणे फारसे फायद्याचे ठरणार नाही असे माझे वैयक्तिक मत आहे.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०९:४३, ४ एप्रिल २०२२ (IST) :::::साचा हा राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय फिल्म महोत्सव साठी वापरता येऊ शकतो. आपल्या देशांमध्येच राष्ट्रीय फिल्म महोत्सव हे पंधरा ते वीस असतील. त्यामुळे त्याचा वापर जास्त होऊ शकतो. [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) १९:२१, ४ एप्रिल २०२२ (IST) *{{ping|Zoe3572}} चित्रपट महोत्सव barech jari astil, tari keval ullekhniy चित्रपट महोत्सव varach lekh lihinyat yaave. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] ०३:२५, ५ एप्रिल २०२२ (IST) *:क्षमस्व, मी तुम्हाला प्रश्न विचारल्याबद्दल. या विषयावर पुढे चर्चा करू नका तुम्हाला तयार करायचा असेल करा अन्यथा हा विषय चर्चा करू नका. 😁 [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) ०६:१६, ५ एप्रिल २०२२ (IST) :::नमस्कार, [[साचा:माहितीचौकट चित्रपट व नाटक महोत्सव|माहितीचौकट चित्रपट व नाटक महोत्सव]] तयार करण्यात आलाय. कृपया सवड मिळेल तसे याचे मराठी रूपांतरण आणि वापर करावे.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:०६, ५ एप्रिल २०२२ (IST) ::::ते नाव बदलून असे करा 👉 [[माहितीचौकट चित्रपट व कला महोत्सव]] त्याठिकाणी भाषांतर करून मी जोडलेला आहे तुम्हाला काही बदल करायचा असेल तर तुम्ही ते करून येथे टिप्पणी करा. [[सदस्य:Zoe3572|Zoe3572]] ([[सदस्य चर्चा:Zoe3572|चर्चा]]) १५:२७, ५ एप्रिल २०२२ (IST) :::#अजून तुम्ही भाषांतर केले नाही. साच्यात उदाहरण दिले आहे, '''पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव''' चे, तिथे मराठी शब्द दिसून येतात. :::# कला शब्द कशासाठी घेतलात ते समजले नाही. कारण चित्रपट महोत्सव हे अधिकृत नाव आहे. त्यासाठी कृपया '''वर्ग:चित्रपट महोत्सव''' हा वर्ग आणि त्यातील प्रत्येक उपवर्ग पाहणे. तसेच माहितीचौकट तयार झाल्यावर यात नवनवीन लेखांची भर घालावी ही विनंती. :::# मराठी विकिपीडियावर शेकडो साचे आहेत, त्यात 'image' साठी 'चित्र' हा परवलीचा शब्द वापरला जातो, तुम्ही 'प्रतिमा' असा केलाय. तसेच logo साठी 'प्रतीक' किंवा 'प्रतीक चिन्ह' हा शब्द योग्य राहील. कृपया इतर वेगवेगळ्या साच्यात काय परवलीचे शब्द वापरले जातात ते पाहावे. :::# माहितीचौकट तयार झाली आहे, कृपया या माहितीचौकटीचा वापर करून [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Category:Film_festivals_by_country Film festivals by country] येथून जमतील तेव्हा आणि जमतील तितके लेख भाषांतरित करणे. पुढील लेखनास शुभेच्छा.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १६:१८, ५ एप्रिल २०२२ (IST) == हंपी == {{साद|Tiven2240}} {{साद|संतोष गोरे}} {{साद|अभय नातू}} {{साद|Aditya tamhankar}} {{साद|Usernamekiran}} {{साद|Abhijitsathe}} आणि इतर सदस्यांना आवाहन<br> '''[[हंपी]]''' हा लेख लिहून/भाषांतरित करून पूर्ण झाला आहे. कृपया वाचून आपले अभिप्राय द्यावेत. तसेच शुद्धलेखनाच्या किंवा इतर काही चुका असतील तर त्या दुरुस्त करून लेख अधिक चांगला करण्यासाठी सहाय्य करावे ही विनंती<br> [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) २१:०५, ११ एप्रिल २०२२ (IST) :{{साद|Nitin.kunjir}}, नमस्कार, आपण दिलेल्या साद ची अधिसूचना मिळाली नाही. काल सहज फेरफटका मारताना संदेश दिसला म्हणून प्रतिसाद देत आहे. बहुतेक [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] [[सदस्य:Usernamekiran|Usernamekiran]] [[सदस्य:Abhijitsathe|Abhijitsathe]] यांना पण अधिसूचना मिळाली नसेल असे वाटते. असो लेख भरपूर मोठा आणि मुद्देसूद दिसतोय, खूप छान. लवकरच तपासणी करूत.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १०:५१, १३ एप्रिल २०२२ (IST) ::छान लेख तयार झाला आहे [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०५:५२, १४ ऑगस्ट २०२२ (IST) :{{ping|Nitin.kunjir }} उत्तम लेख आहे. छायाचित्रे, आवश्यक संदर्भ यांनी लेख अजून सुंदर दिसतो. तुमच्या मेहनतीला दाद दिली पाहिजे. तुम्ही एकट्यानेच तब्बल ८८ संपादने केलीत आणि [[xtools:articleinfo/mr.wikipedia.org/हंपी|जवळपास महिनाभर]] तुमचं काम सुरू होतं. खूप शुभेच्छा. :ता.क. अजून काही भर मीदेखील या लेखात घालतो. [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) ०८:०९, १४ ऑगस्ट २०२२ (IST) ::आपण दिलेल्या प्रोत्साहनाबद्दल धन्यवाद ::<nowiki>~~~~ </nowiki> [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) १३:५२, १७ ऑगस्ट २०२२ (IST) == ए.ए.(अलकोहोलिक्स अनॉनिमस) सातारा जिल्हा नोंद == [[ए.ए.(अलकोहोलिक्स अनॉनिमस) सातारा जिल्हा]] ही नवी नोंद आज केली तिथे '''मराठी विकिपीडियासाठी ह्या लेख पान/विभागाची [[विकिपीडिया:उल्लेखनीयता|विश्वकोशीय उल्लेखनीयता/दखलपात्रते]] बद्दल साशंकता आहे. पान/विभाग न वगळण्याबद्दल [[विकिपीडिया चर्चा:उल्लेखनीयता]] येथे इतर विकिपीडिया सदस्यांची सहमती न मिळाल्यास ते लवकरच काढून टाकले जाईल असा इशारा दिसू लागला व त्यावर उपाय योजना काय याचा उलगडा होत झाला नाही . मुख्य म्हणजे हे उत्तर (इशारा ) नॉन ह्युमन इंटरफेस ने केला असावा अशी शंका येते . [[विकिपीडिया:कारण|कारण:]] सराव पान हे समजले नाही पण कृपया या बाबतचे आपले मत [[चर्चा:ए.ए.(अलकोहोलिक्स अनॉनिमस) सातारा जिल्हा|चर्चापानावर]] नोंदवा. प्रचालक हे पान कोणत्याही क्षणी काढतील हे वाचून चर्चा पानावर असे नोंदवले आहे :''' कॉटन ग्रीन रेल्वे स्थानक ही मी पूर्वी केलेली नोंद विना अडथळा प्रकाशित झाली पण आज एक नवी नोंद करताना धक्का दिला आहे '''१ हे पान का काढावे वाटते ते कळले नाही ? अलकोहोलिक्स अनॉनिमस या फेलोशिपची इंग्रजीत नोंद आहे पहा https://en.wikipedia.org/wiki/Alcoholics_Anonymous [[सदस्य:Suneelji|Suneelji]] ([[सदस्य चर्चा:Suneelji|चर्चा]]) २२:४९, १० ऑक्टोबर २०२२ (IST) २ तसेच कॉटन ग्रीन रेल्वे स्थानक ही मी केलेली नोंद बघावी [[कॉटन ग्रीन रेल्वे स्थानक|https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%95%E0%A5%89%E0%A4%9F%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%A8_%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%95]] ३ अलकोहोलिक्स अनॉनिमस या फेलोशिपची इंग्रजी नोंद जिथे आहे त्याचा HTMLवर पोस्त केला आहे . त्यामुळे या जगभर १८२ देशात पसरलेल्या फेलोशिप्चाय मराठी नोंदी अतिशय आवश्यक आहेत व त्यात काय संशयास्पद आहे ते कळले नाहे''' आता याचे उत्तर मिळेल का कसलीही संधी न देता ही नोंद उडवली जाईल [[सदस्य:Suneelji|Suneelji]] ([[सदस्य चर्चा:Suneelji|चर्चा]]) २३:२१, १० ऑक्टोबर २०२२ (IST) {{साद|Suneelji}} नमस्कार, आपण एकाच विषयावर, दोन ठिकाणी प्रश्न मांडले आहेत. कृपया आपण चर्चा समंधित लेखपानावर करावी.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:३३, ११ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :उत्तर व मार्गदर्शन न करता लेखपानच काढले तर? असो पण कोठेतरी उत्तर व नेमके मार्गदर्शन (तोडगा ) मिळतो का ? व त्याला किती दिवस थांबता येते. सर्वसाधारणपानेपणे किती दिवस/आठवडे लागतात. [[सदस्य:Suneelji|Suneelji]] ([[सदस्य चर्चा:Suneelji|चर्चा]]) ०६:४३, ११ ऑक्टोबर २०२२ (IST) ::{{साद|Suneelji}} ::प्रचालक संतोष गोरे यांनी व मी इतरत्र उत्तर दिलेले आहेच. ::कृपया यापुढे सुद्धा सामंजस्याने संवाद साधावा. ''आज एक नवी नोंद करताना धक्का दिला आहे'' अशी वाक्ये वापरल्याने विनाकारण गैरसमज होतात. थोडासा धीर धरुन उत्तराची वाट पहावी. घाई असेल तर संतोष गोरे, Tiven2240, Usernamekiran किंवा अभय नातू या चार सक्रिय प्रचालकांपैकी कोणालाही थेट साद घालावी. ::तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४८, ११ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :::१ धन्यवाद, नोंद घेतली व शब्द वापरताना काळजी घेईन २ उत्तराची वाट पाहत आहे [[सदस्य:Suneelji|Suneelji]] ([[सदस्य चर्चा:Suneelji|चर्चा]]) १२:५०, ११ ऑक्टोबर २०२२ (IST) == Copy करण्याचा प्रयत्न केला आहे == {{साद|Tiven2240}} {{साद|संतोष गोरे}} {{साद|अभय नातू}} {{साद|Aditya tamhankar}} {{साद|Usernamekiran}} {{साद|Abhijitsathe}} आणि इतर सदस्यांना आवाहन<br>[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ११:४३, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) मी हिंदी विकिपीडियावरील पोस्टर मराठीत त्याच पानावर कॉपी करण्याचा प्रयत्न केला आहे - [[कांतारा (२०२२ चित्रपट)]] पाहा, पण पोस्टर प्रदर्शित होत नाही. - [[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ११:१३, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :मी [[भूत कोला]] बद्दलचे हिंदी पृष्ठ भाषांतरित केले आहे आणि ते प्रतिमा योग्यरित्या प्रदर्शित करत आहे-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ११:२१, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) ::[[कांतारा (२०२२ चित्रपट)]] पृष्ठ delete करून, हिंदी मधून परत आणि अनुवाद करू का?-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ११:४९, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :::{{साद|Gabbar13}} [[भूत कोला]] लेखावर असलेलं चित्र विकिमीडिया वर अपलोड केलेले असल्यामुळे दिसत आहे. परंतु [[कांतारा (२०२२ चित्रपट)]] चे पोस्टर फक्त हिंदी विकिपीडियावर अपलोड केलेले असल्यामुळे ते इतर विकिपीडियावर दिसणार नाही. त्यासाठी विकिमीडिया वर अपलोड केलेले चित्रपटासंबंधी पोस्टर वापरावे, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:०१, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) ::::{{साद|Sandesh9822}} {{साद|Khirid Harshad}} {{साद|Tiven2240}} {{साद|संतोष गोरे}} {{साद|अभय नातू}} {{साद|Aditya tamhankar}} {{साद|Usernamekiran}} {{साद|Abhijitsathe}} आणि इतर सदस्यांना आवाहन<br>https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_(%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AE).png# चित्र विकिमीडिया वर अपलोड केलेले आहे. -[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) १६:१९, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) ::: File:कांतारा (फिल्म).png हे चित्र विकिमीडियावर नसून इंग्लिश विकिपीडियावर आपण अपलोड केले आहे. त्यामुळे वरीलप्रमाणेच हे पोस्टर फक्त इंग्लिश विकिपीडियावर दिसेल. इतर कोणत्याही विकिपीडियावर नाही. त्याकरिता एकतर तुम्ही ते पोस्टर मराठी विकिपीडियावर अपलोड करा अथवा विकिमीडियावर करा, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १६:३५, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :::: धन्यवाद.-१७:१४, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :{{साद|Gabbar13}} विकिमीडिया कॉमन्सवर अपलोड केलेले [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_(%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AE).png हे कांतारा चित्रपटाचे पोस्टर] मराठी विकिपीडियावरील [[कांतारा]] चित्रपटाच्या लेखात जोडले आहे. तुम्ही स्वतःला पोस्टरचा "निर्माणक" (own work) म्हटले आहे, त्यामुळे हे पोस्टर हटवले जाऊ शकते. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १८:४८, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) ::@[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] please request to delete the image on commons because the image is copyrighted and cannot be uploaded on commons. Please put '''<nowiki>{{SD|G7}}</nowiki>''' on the page. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:२०, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :::कृपया विकिमीडिया कॉमन्सवर फक्त कॉपीराइट मुक्त प्रतिमा अपलोड करा. चित्रपटाचे पोस्टर आणि कव्हर्स यांसारख्या प्रतिमा अपलोड केल्यास ते हटविले जाईल आणि अनेक उल्लंघने तुम्हाला अवरोधित देखील करू शकतात. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:२५, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) ::::{{साद|Tiven2240}} If I put up the template you are asking me to, it will be deleted. I clicked the snap myself.-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) २२:२९, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :::::Are you the owner of the poster? Was it created by you or was the image clicked by you. ? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:३१, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) ::::::I clicked it myself. The Hindi, English, Kannada, Telugu and Bengali Wikipedia articles all use similar images.-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) २२:३३, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :::::::I see that you clicked it yourself but you are not the original owner of the work in the poster. It belongs to the copyright holder that is the producer of the film. Kindly request deletion by yourself rather then others nominating for deletion on Wikimedia Commons. --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:५२, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) ::::::::{{done}}Done-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) २३:०३, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :::::::::{{साद|Sandesh9822}} {{साद|Khirid Harshad}} {{साद|Tiven2240}} {{साद|संतोष गोरे}} {{साद|अभय नातू}} {{साद|Aditya tamhankar}} {{साद|Usernamekiran}} {{साद|Abhijitsathe}} आणि इतर सदस्यांना आवाहन<br>कृपा करून, [[कांतारा]] चित्रपटाच्या लेखात, हिंदी किंवा इंग्रजी विकिपीडिया मधलं पोस्टर जोडा.-[[सदस्य:Gabbar13|Gabbar13]] ([[सदस्य चर्चा:Gabbar13|चर्चा]]) ०१:१५, ४ नोव्हेंबर २०२२ (IST) ::::::::::{{re|Gabbar13}} थोडक्यात सांगायचे तर कॉपीराइट नियमांमुळे कोणत्याच चित्रपटाचे पोस्टर मराठी विकिपीडियावर टाकता येत नाही. कॉपीराईटचे नियम वैश्विक आहेत, विकिपीडियाचे नाही. इतर विकिपीडियांना कमी resolution चे कॉपीराइटेड फोटो वापरण्याची मुभा आहे, पण मराठी विकिपीडिया व commons ला ती मुभा नाही. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] ०१:२७, ४ नोव्हेंबर २०२२ (IST) == माहितीचौकटीत बदल कसा करावा? == नमस्कार, माहितीचौकटीत काही fields ची नव्याने भर घालायची आहे. ती कोठे व कशी घालावी? उदा. माहितीचौकट पुस्तक यामध्ये मला 'संपादक', 'मलपृष्ठ' या fields ची भर घालायची आहे, ते कसे करता येईल? कृपया मार्गदर्शन करावे. धन्यवाद!! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:०८, २९ एप्रिल २०२३ (IST) :@[[सदस्य:Ketaki Modak|केतकी मोडक]] नमस्कार, थोडी तांत्रिक बाब आहे. संपादकाची भर मी घालतो. 'चित्र' रकान्यात मलपृष्ठाची फाईल जोडून 'चित्र शीर्षक' मध्ये अमुक पुस्तकाचे मलपृष्ठ असे नोंदवावे.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १५:१६, ४ मे २०२३ (IST) ::धन्यवाद. ::मलपृष्ठ - असे नुसते लिहिले तरी चालू शकेल असे वाटते. मलपृष्ठावर कधी पुस्तकाचा सारांश असतो, कधी लेखक परिचय असतो, कधी पुस्तकाविषयी कोणी मान्यवरांनी काढलेले गौरवोद्गार / प्रशस्ती असते. ही विविधता मलपृष्ठ या रकान्यासमोर योग्य प्रकारे नोंदविता आली असती असे वाटते. मलपृष्ठाच्या चित्राची तशी फारशी आवश्यकता नसते. पण गरजेनुसार योग्य तेथे आपण म्हणता तसेही करता येईल. कृपया विचार व्हावा, ही विनंती. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २०:५३, ४ मे २०२३ (IST) :::०१) '''मूळ भाषा''' - हा रकानासुद्धा जोडणे आवश्यक आहे. (पुस्तक अनुवादित असल्यास) :::०२) '''प्रस्तावना''' - हा रकानासुद्धा जोडणे आवश्यक आहे. (बरेचदा मान्यवर व्यक्तीने प्रस्तावना लिहिलेली असते, त्या व्यक्तीचे नाव येथे येणे उपयुक्त ठरते.) :::०3) '''मान्यता''' - हा रकानासुद्धा जोडणे आवश्यक आहे. (पुस्तकास एखाद्या विद्यापीठातर्फे संदर्भ ग्रंथ म्हणून मान्यता असू शकते. / धर्मग्रंथ म्हणून मान्यता असू शकते इ.) :::०४) आपण माहितीचौकटीमध्ये भर घातल्यावर कृपया तसे कळवाल का? :::वरील मुद्द्यांचा कृपया विचार व्हावा, ही विनंती. धन्यवाद !! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २१:०५, ४ मे २०२३ (IST) ::::माहिती चौकट ही सहसा एखाद्या विषयावरील विविध लेखात वारंवार लागणारी माहिती ठळकपणे नमूद करण्यासाठी वापरली जाते. तुम्ही वरील सांगितलेले मुद्दे हे लेखात येतील अशी अपेक्षा आहे. मला वाटते यावर @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] यांचा सल्ला घेणे अधिक योग्य ठरेल.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:१७, ५ मे २०२३ (IST) :::::हो, उपरोक्त मुद्दे बऱ्याच पुस्तकांना लागू पडतील असेच आहेत. तेव्हा त्यांचा समावेश केल्यास उपयुक्त ठरेल, असे वाटते. :::::धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १६:५८, ५ मे २०२३ (IST) :पहिले दोन रकाने वारंंवार आढळण्याची शक्यता असल्यामुळे ते घालावेत. :मान्यता या रकान्याबद्दल शंका आहे. मराठी विकिपीडियावर असलेल्या अशा किती पुस्तकांना उल्लेखनीय मान्यता आहे याची माहिती काढल्यास हा रकाना घालण्याचा निर्णय घेता येईल. पुढे जाता नवीन लेखांमध्ये मजकूरात ही माहिती घालावी. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १५:४३, ६ मे २०२३ (IST) ::ठीक आहे. धन्यवाद. ::अजून एक सुचवावेसे वाटते. 'अन्य' - असा एक open ended पर्याय ठेवल्यास त्यात मान्यता किंवा तत्सम इतर काही मुद्दे असतील तर त्याचा समावेश करता येऊ शकेल असे वाटते. कृपया विचार व्हावा. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १९:२८, ६ मे २०२३ (IST) {{od}} इथे सहज लक्ष गेल म्हणून सर्वांचे लक्ष [[साचा:विकिडेटा माहितीचौकट]] कडे आणतो. हा साचा वापरून जर [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page Wikidata] वर त्या विषयाची नोंद असेल तर तेथील सर्व माहीती ह्या माहितीचौकटीत येते. उदाहरणासाठी हा साचा ह्या लेखांमध्ये वापरला आहे: [https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%A5%E0%A5%87_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AF_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%A1%E0%A4%B2%E0%A5%87_%E0%A4%86%E0%A4%B9%E0%A5%87?target=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE%3A%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%BE+%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%95%E0%A4%9F&namespace=&hidelinks=1&hideredirs=1 लेख]. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) २३:१९, ६ मे २०२३ (IST) :[[साचा:विकिडेटा माहितीचौकट]] हा अधिक प्रगत पातळीवरील साचा दिसतो. याचा वापर कसा करावा यासंबंधी माहिती कोठे उपलब्ध होऊ शकेल? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:११, ७ मे २०२३ (IST) :विकिडेटासंबंधी शंका येथे विचारणे योग्य होईल का माहीत नाही. विकिडेटावर जाऊन ट्युटोरियल्स पाहिली. त्यातील statements हा भाग मराठीमध्ये देता येईल का? की फक्त labels and description हाच भाग विविध भाषांमध्ये देता येतो.? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:५१, ९ मे २०२३ (IST) ::{{साद|Tiven2240}} यांचा सल्ला घेणे.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १६:५७, ९ मे २०२३ (IST) :::@[[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] प्रत्येक लेख विकिडेटाशी जोडलेला आहे. हा साचा आपण कोणत्याही लेखाच्या पानावर वापरू शकतो आणि तयार माहितीचौकट मिळवू शकतो. जर तुम्हाला माहितीचौकटमधील कोणतीही माहिती बदलायची असेल तर तुम्ही ती विकिडेटा वर संपादित करू शकता. माहिती इंग्रजीमध्ये प्रदर्शित केली असल्यास तुम्ही मराठीत भाषांतर देखील करू शकता. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०८:५४, १० मे २०२३ (IST) ::::माहितीसाठी धन्यवाद. अजून explore करून बघते. म्हणजे आपण म्हणत आहात ते कसे करायचे ते लक्षात येईल. पुनश्च धन्यवाद !! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:४६, १० मे २०२३ (IST) == लोगो == <!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --> <!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --> :धन्यवाद! :माझे सदस्य नाव/टोपण नाव: :{{{1|[[सदस्य:Brighthulc|Brighthulc]] ([[सदस्य चर्चा:Brighthulc|चर्चा]]) १५:४६, ५ मार्च २०२४ (IST)}}} ::@[[सदस्य:Brighthulc|Brighthulc]], {{झाले}} - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:५०, ५ मार्च २०२४ (IST) मला NordVPN पृष्ठावर लोगो जोडण्यात समस्या आहे. लोगो विकिमीडियावर उपलब्ध आहे, परंतु या पानावर लोड होत नाही. फाइल:NordVPNhorizontal.svg पृष्ठ:https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A8%E0%A5%89%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%8F%E0%A4%A8 == साचा expanded स्थितीत दिसण्यासाठी काय करावे? == नमस्कार, साच्याच्या खाली <code>अशी सूचना दिसते.</code> * हा साचा पूर्ण उघडलेल्या स्थितीत (expanded) दाखवण्यासाठी हे वापरा: <code><nowiki>{{पूर्णयोग|state=expanded}}</nowiki></code> * * <code>पण ती कोठे व कशी वापरायची? कृपया मार्गदर्शन करावे.</code> * कारण मोबाईलवर तो साचा बंद स्थितीत दिसतो व उघडता येत नाही. PC वर व्यवस्थित दिसतो. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १६:१२, ६ मार्च २०२४ (IST) :मोबाईल वर हा साचा दिसत नाही. यासाठी {{t|नवनाथ}} पहावे. जर तुम्हाला योग्य वाटत असेल तर navbox ऐवजी wikitable मध्ये साचा बनवावा.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:३३, ६ मार्च २०२४ (IST) ::उत्तरासाठी धन्यवाद. ::नवनाथ हा साचा wikitable द्वारे बनविण्यात आला आहे का? ::नसेल तर त्याचे एखादे उदाहरण देता येईल का? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २१:१८, ६ मार्च २०२४ (IST) :::तो साचा तपासून पाहावा.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:०२, ७ मार्च २०२४ (IST) ::::{{t|पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} अशा प्रकारे विविध जिल्ह्यातील तालुके, नद्या इत्यादीचे साचे आपण अभ्यासू शकता.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:१३, ७ मार्च २०२४ (IST) :::::धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १८:४५, ७ मार्च २०२४ (IST) <!--या खिडकीच्या वर दिलेले सहाय्य वाचा, आपल्या शंका/प्रश्न खालील ओळीपासून पुढे लिहा. --> == अॅडव्हान्स्ड साइट नोटिसेसमध्ये बाह्य ब्रॅंड दुवे नाकारणे? == काहींचे मते, चिनी विकिवार्ता आणि चिनी विकिपीडिया अॅडव्हान्स्ड साइट नोटीसेसमध्ये टेलिग्राम, इन्स्टाग्राम, Google Form यासारख्या ब्रॅंड नावांचा संपूर्ण उल्लेख आणि या बाह्य दुव्यांचा वापर करू नये, ते तात्काळ [[phab:T375253|फाइबिकॅटर T375253 मध्ये दुरूस्त होणे आवश्यक आहे]]. मी हे अत्यंत अनुचित मानतो, आणि खेद व्यक्त करतो आणि अन्य मतांचा आग्रह धरतो. त्याने म्हटले: "मला खात्री आहे की तुम्हाला साइट नोटिसमधून टेलिग्राम किंवा इन्स्टाग्राम किंवा गूगल या ब्रॅंड नावांचा उल्लेख करण्यास किंवा त्यांना दुवा देण्यास परवानगी नाही. केंद्रीय सूचनेमध्येही हे करता येणार नाही, मला समजत नाही की येथे वेगळी धोरणे लागू होण्याचे कारण काय आहे. तुम्ही विकीवरील पानावरून त्या पृष्ठांना दुवा देऊ शकता आणि साइट नोटीसमधून त्या विकीच्या पानावर दुवा देऊ शकता. परंतु साइट नोटीसमधून थेट बाह्य साइटवर दुवा देता येणार नाही. हे आवश्यक आहे, ते लगेचच दुरूस्त केले पाहिजे. (जोपर्यंत तुम्ही आम्हाला कोणी ह्या बाबतीत परवानगी दिल्याची जागा दाखवू शकत नाही)." [[साचा:AdvancedSiteNotices|AdvancedSiteNotices]] Prohibits External Brand Links? Some people believe that the Chinese Wikipedia and Chinese Wikinews AdvancedSiteNotices are not allowed to fully mention brand names such as Telegram, Instagram, Google Form, or use these external links. This needs to be [[:phab:T375253|fixed on Phabricator T375253]] immediately. The person said: "I'm pretty sure you're not allowed to link to or even mention the brand names Telegram or Instagram or Google from a sitenotice. You can't from a CentralNotice, I don't see why a different policy should apply here. You can link to those pages from a page on your wiki and link from the sitenotice to that page on your wiki, but not directly from sitenotice to the external site. This is urgent, must be fixed immediately. (Unless you can show us where someone said this is okay?)" The individual finds this to be very unreasonable and is saddened by it, and hopes to solicit more opinions from others on this matter. <!--खालील महिरपी कंसातील तंरंग चिन्हे(~~~~) वगळू नयेत त्या तरंगचिन्हाने आपोआप आपले सदस्य नाव उमटते आणि सहाय्य उपलब्ध करणे सोपे जाते. या खिडकीच्या खाली जतन करणे लिहिले आहे तेथे आवर्जून टिचकी मारून आपले हे लेखन येथे सेव्ह करावे. शंका मांडल्या बद्दल धन्यवाद --> :धन्यवाद! :माझे सदस्य नाव/टोपण नाव: :{{{1|[[सदस्य:Kitabc12345|Kitabc12345]] ([[सदस्य चर्चा:Kitabc12345|चर्चा]]) ००:५१, २१ सप्टेंबर २०२४ (IST)}}} == संपादन प्रकाशित करण्याबाबत == मी केलेले बदल आता याकाळापुरते परिपूर्ण असून ते आता सार्वजनिक करण्यासाठी प्रकाशित करावे ही नम्र विनंती आहे [[सदस्य:Ink N Pen Publication|Ink N Pen Publication]] ([[सदस्य चर्चा:Ink N Pen Publication|चर्चा]]) १४:४६, ६ फेब्रुवारी २०२६ (IST) :अजून अनेक बदल पाहिजेत. उदाहरणादाखल [[बाळकृष्ण भगवंत बोरकर]] किंवा [[वि.स. खांडेकर]] हे लेख पहा -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १४:५०, ६ फेब्रुवारी २०२६ (IST) ::आपण पाठवलेल्या लिंकप्रमाणेच सगळे बदल केलेले आहेत. आवश्यक त्या ठिकाणी लिंक देखील टाकलेल्या आहेत. आणखी नेमके काय बदल हवेत हे कळायला मार्ग नाही. कारण संपादित लेख या लेखांप्रमाणेच आहे. कृपया नेमके बदल कळवावे किंवा नम्र विनंती आहे की पुनर्तपासणी करून संपादन प्रकाशित करावे. [[सदस्य:Ink N Pen Publication|Ink N Pen Publication]] ([[सदस्य चर्चा:Ink N Pen Publication|चर्चा]]) १३:१९, ९ फेब्रुवारी २०२६ (IST) :::@[[सदस्य:Ink N Pen Publication|Ink N Pen Publication]] नमस्कार, [[मसुदा:रश्मी पदवाड मदनकर]] यात आपण अजूनही योग्य ते बदल केलेले नाहीत. आपले लिखाण विश्वकोशास अनुसरून नाहीये. तसेच योग्य संदर्भ देखील जोडलेले नाहीत. [[बाळकृष्ण भगवंत बोरकर]], [[वि.स. खांडेकर]] तसेच [[सुधा मूर्ती]] हे लेख वाचून काढावेत आणि त्याप्रमाणे आपला लेख दुरुस्त करावा. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १५:०६, २२ एप्रिल २०२६ (IST) == मार्गदर्शन हवे == मी प्रयत्न करते आहे. नेमके कुठे आणि काय चुकले आहे ते सांगून मार्गदर्शन केले तर मदत होईल. सगळ्या माहितीच्या लिंक उपलब्ध असतीलच असे नाही अशावेळी काय करावे तेही सांगा आणि सोशल मीडियाच्या लिंक चालतील का तेही कृपया सांगा ही नम्र विनंती [[विशेष:योगदान/&#126;2026-24633-73|&#126;2026-24633-73]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-24633-73|talk]]) १५:११, २२ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :तुम्ही सदस्य-प्रवेश करुन लिहिलेत तर संवाद साधण्यास सोपे होईल. वर उजवीकडे पाहिल्यास कसे करावे हे लक्षात येईल. :कोणत्या लेखाबद्दल बोलत आहात हे लिहावे. सोशल मीडियाच्या लिंक विकिपीडियावर चालत नाहीत. :तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:२९, २२ एप्रिल २०२६ (IST) 9nwgp2lyqg4tiweglsagezup9er7mwo 0 17451 2680492 2583000 2026-04-23T09:35:06Z ~2026-24679-89 182431 2680492 wikitext text/x-wiki {{हा लेख|जेजुरी, धार्मिक क्षेत्र|जेजुरी (नि:संदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = गाव |स्थानिक_नाव = जेजुरी |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |आकाशदेखावा = |आकाशदेखावा_शीर्षक = |जिल्हा = पुणे |तालुका_नावे = पुरंदर |अक्षांश = 18.2766259 | रेखांश = 74.1621634 |क्षेत्रफळ_एकूण = |उंची = |लोकसंख्या_एकूण = ४०,००० |लोकसंख्या_वर्ष = २०१0 |पिन_कोड = ४१२३०३ |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = |संकेतस्थळ = www.jejuricity.com |संकेतस्थळ_नाव = www.jejuricity.com |जवळचे_शहर=सासवड|लोकसंख्या_क्रमांक=|अधिकृत_भाषा=|एसटीडी_कोड=|आरटीओ_कोड=MH 12 , MH 42}} [[चित्र:Jejuri gadkot.jpg|इवलेसे|उजवे|जेजुरी येथील [[खंडोबा]]चे [[मंदिर]]]] [[चित्र:Khandoba temple Pune.jpg|इवलेसे|हळदीची होळी ,खंडोबा मंदिर ,जेजुरी ]] पुणे जिल्ह्यातील [[पुणे|पुण्याजवळच्या]] '''जेजुरी''' ह्या सुमारे तीस मैलावरील गावी खंडोबाचे देवस्थान आहे. खंडोबा हे महाराष्ट्राचे कुलदैवत असून संपूर्ण देशभरातील लाखो भाविकांचे देखील कुलदैवत आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=e-7DEAAAQBAJ&pg=PA151&dq=%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjBk77cypaEAxVlha8BHc-mB1wQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80&f=false|title=Bharat varsh ke 32 Tirth Sthal|last=Pattanaik|first=Devdutt|date=2021-05-11|publisher=Manjul Publishing|isbn=978-93-91242-67-1|language=hi}}</ref> या खंडोबाचे भक्त फक्त देशातच नाही तर परदेशातही मोठ्या प्रमाणात आहेत. तो '''जेजुरीचा [[खंडोबा]]''' या नावाने सर्वपरिचित आहे. ==देवस्थानचे स्वरूप== पायऱ्या चढून वर गेल्यावरच मल्हारी मार्तंडाचे म्हणजेच खंडोबाचे दर्शन होते. ''नवलाख पायरीचा (नऊ लाख पायऱ्या) डोंगर '' असेही या देवस्थानच्या डोंगरास म्हणले जाते. देऊळ अतिशय सुंदर आहे. सभामंडप आणि गाभारा असलेल्या या देवळात खंडोबाची मूर्ती आहे. म्हाळसा, मणिमाला आणि खंडोबा अशा तीन सुबक मूर्ती देवळात आहेत. देवळात तलवार, डमरू आणि परळ या पुरातन वस्तू जतन केलेल्या आहेत. अतिशय जड अशी पुरातन तलवार उचलण्याचा एक अवघड खेळ इथे दरवर्षी खेळला जातो. उंच धरून तलवार जास्तीत जास्त वेळ उचललेली ठेवणाऱ्याा व्यक्तीला बक्षिस देण्याची पद्धत आहे. दसऱ्याच्या दिवशी मोठी यात्रा इथे भरते. तसेच सोमवती अमावास्येलाही भाविक येथे दर्शनासाठी गर्दी करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/pune/jejuri-gad-sadanandacha-yelkot-gajar-somvati-amvasya-yatra-of-khandoba-scj-81-4044959/|title=जेजुरीच्या सोमवती यात्रेत घुमला 'सदानंदाचा येळकोट' गजर! भंडाऱ्याची उधळण करत खंडोबा आणि म्हाळसा मूर्तींना स्नान{{!}} Jejuri Gad Sadanandacha Yelkot Gajar Somvati Amvasya Yatra of Khandoba|date=2023-11-13|website=Loksatta|language=mr|access-date=2024-02-05}}</ref> ==ऐतिहासिक महत्व== उंच डोंगरावर असलेल्या कडेपठार या ठिकाणी जुने खंडोबाचे स्थान होते. परंतु जेजुरीला नव्याने देऊळ बांधले. तरी तेही आता तीन शतकांपूर्वीचे (इ.स.१७१२ सालचे) देऊळ आहे. मोगलांच्या सैन्याने मंदिर उद्ध्वस्त केल्याचे इतिहास सांगतो. परंतु, औरंगजेबाने १,२५,००० चांदीच्या मोहरा देऊन, या देवळातील उठलेल्या पोळ्यातील माशा शांत होण्यासाठी खंडोबालाच साकडे घातले, असाही उल्लेख सापडतो. देवळासमोर दगडी दीपमाळा आहेत. '''जेजुरीचे मंदिर''' हा महाराष्ट्राच्या मंदिरवास्तुकला परंपरेच्या प्रगतीचा महत्त्वाचा टप्पा आहे. खंडोबाचे हे जागृत समजले जाणारे देवस्थान आहे. मराठा, कुणबी, धनगर, आगरी, कोळी व इतर अनेक लोकांचे हे आराध्यदैवत असून इ.स. १६०८ मध्ये या देवळाचे बांधकाम झाले. सभामंडप व इतर काम इ.स. १६३७ साली राघो मंबाजी या [[मराठा]] सरदाराने केले, तर सभोवारच्या ओवऱ्या व इतर वास्तू होळकरांनी बांधल्या. इ.स. १७४२ मध्ये होळकरांनी दगडी खांब बांधले. सभोवारच्या तटबंदीचे व तलावाचे काम इ.स. १७७० मध्ये पूर्ण झाले. तुकोजी होळकरांच्या काळात जेजुरीपासून १७ कि.मी. अंतरावर असलेल्या श्री भुलेश्वर मंदिराच्या जीर्णोद्धाराचे काम झाले. काही जुन्या पत्रात जेजुरीच्या ओवऱ्याच्या कामासाठी तयार केलेला चुनखडीचा चुना भुलेश्वरला नेला होता. भुलेश्वर मंदिर अकराव्या शतकात देवगिरीच्या यादवांनी बांधले.काही काम नंतरच्या काळातही झाले. ब्रम्हेंद्रस्वामी यांनी, भुलेश्वरचा मंडप, माळशिरस गावातील बारव, यासाठी खर्च केला हाेता. साहित्यिक व इतिहासाचे अभ्यासक दशरथ यादव यांच्या यादवकालीन भुलेश्वर या ऐतिहासिक संशोधनपर पुस्तकात कऱ्हा पठाराचाही (कडेपठाराचाही) इतिहास उलगडला आहे. खंडोबा हे भुलेश्वराचे भक्त होते. बळीराज्याच्या काळात खंडोबा हे एका खंडाचे मुख्य होते. लोकदेव खंडोबा व लोकदेव विठोबा हे महाराष्ट्राच्या घराघरात रुजलेली दैवत आहेत. निसर्गाच्या सान्निध्यात नैसर्गिक वाटणाऱ्या वास्तुकलेचे जेजुरीचच्या [[खंडोबा]]चे देवालय हे उत्तम उदाहरण आहे. खंडोबा हे शिव, भैरव व सूर्य या तीन देवतांचे एकत्रित स्वरूप आहे व म्हणूनच खंडोबाचा उपास रविवार या सूर्याचे वारी करण्याचा प्रघात असावा. कडेपठारावर सुमारे तीनशे मीटर उंच डोंगरावर व पाच किलोमीटर अंतरावर मुख्य देऊळ आहे. किल्लाकोटा हे महत्त्वाचे स्थान खाली आहे. गेल्या अनेक शतकात धनगर व इतर जमातींच्या भक्तांनी दगडी पायऱ्या, दीपमाळा, व कमानी उभारल्या आहेत. या सर्व बांधकामात मराठी वास्तुकला व निसर्गाशी समरसता दिसून येते. दीपमाळांचे अनेक प्रकार, कमानीवरील उत्तम भित्तिचित्रे व नक्षी हे पाहिल्यावर जेजुरीच्या गतवैभवाची थोडी कल्पना येते. == देऊळ व परिसर == [[File:Sprinkling Turmeric for Lord Khandoba.webm|thumb|भंडारा उधळणे]] जेजुरीचे शिखर व समोरच्या मोठ्या दगडी कमानी यांचे प्रमाण व तोल मराठी वास्तुकारांनी उत्तम साधला होता. दुर्दैवाने [[शिखर-शिंगणापूर]] तीर्थक्षेत्राप्रमाणेच येथेही दाक्षिणात्य शैलीचे या वास्तूशी पूर्ण विशोभित शिखर नव्याने बांधण्यात आले आहे. देवळाच्या ओवऱ्या व समोरचा ओटा यांवर टोकदार दगडी कमानी आहेत. गडावर जाताना वाटेत नगरपरिषदने सुंदर उद्यान तयार केले आहे. देवळात प्रवेश करताना उत्तरेच्या दरवाजावरच देवाचा नगारखाना आहे. पूर्वाभिमुख देवळासमोर सात मीटर व्यासाचे आणि पितळी पत्र्याने मढवलेले मोठे कासव आहे. यावर भंडारा व खोबरे उधळण्याचा नवस फार लोक करतात. चांगभले खंडोबांचा येळकोट असा जयघोष करीत या भंडाऱ्यांची उधळण होते. तळी भरणे हा एक विधी असतो. ताटात खोबरे व भंडारा घ्यावयाचा, पूजा करून तळी त्रिवार डोक्यावर घ्यावयाची व मग खोबऱ्याची उधळण करावयाची. खंडोबा ही सकाम देवता आहे. [[नाना फडणवीस]] यांनी नवसाप्रीत्यर्थ एक लाख रुपये देवाला वाहिले होते. पंचवीस हजाराच्या मूर्ती केल्या, दगडी मंडपी रुप्याने मढवली व उरलेल्या रकमेतून सोन्याचे मुखवटे वगैरे सामग्री वाहिली. मंदिरात चांदी-पितळेचे तीन मूर्ति-जोड होते. एक सोन्याचा जोड इ.स. १९४२ च्या सुमारास चोरीला गेला; बाकी शिल्लक आहेत. == खंडोबाची यात्रा व जत्रा == [[खंडोबा]]च्या यात्रा व [[जत्रा]] चैत्र, पौष व माघ या तीन महिन्यात शुद्ध द्वादशी ते वद्य प्रतिपदा हे पाच दिवस, मार्गशीर्ष शुद्ध प्रतिपदा ते षष्टी असे सहा, वर्षातील सर्व सोमवती अमावस्या व आश्विनी शुद्ध प्रतिपदा ते दशमी अशा दहा दिवस असतात. देवास वाहिलेल्या मुला-मुलींचे वाघ्या-मुरळींत रूपांतर होते. कावडी घालणे किंवा नियत संख्येच्या पाण्याच्या कावडी वाहणे, वाघ्या-मुरळींकडून जागरण किंवा तळी भरणे-उचलणे, बगाड किंवा गळ टोचून टांगून घेऊन देवास प्रदक्षिणा घालणे, लंगर साखळी तोडणे, वारी किंवा भीक मागणे व हाळावरून (विस्तवारून) चालणे अशा अनेक प्रकारे नवसपूर्ती करण्यात येते. पौषी व माघी पौर्णिमांच्या यात्रांसाठी वऱ्हाड, [[खानदेश]], [[कोकण]] इत्यादी भागांतून उपासक येतात. खैरे, होलम व होळकर यांच्या काठ्या म्हणजे लाल पागोट्याचे फडके गुंडाळलेले उंच कळक मिरवणुकीने वद्य द्वितीयेस कोटात येतात व शिखरास स्पर्श करून आपापल्या गावी परत जातात. नवरात्रातही देवाचा मोठा उत्सव असतो. जेजुरीस अनेक भक्तगण महाराष्ट्रातून नियमाने येतात व खंडोबाच्या कृपेने यात्रेत संतुष्ट होऊन परत फिरतात. ==गाढवांचा बाजार== पौष पौर्णिमेनिमित्त जेजुरीत वर्षानुवर्षे गाढवांचा बाजार भरत आला आहे. विशेष म्हणजे यंत्रांच्या युगात जनावरांचा वापर कमी झाला असला तरी जेजुरीतल्या या गाढवांच्या बाजारात दरवर्षी लाखो रुपयांची उलाढाल होत असते. == खंडोबाची स्थाने == * अणदूर ([[नळदुर्ग]]( धाराशिव ) * जेजुरी (पुणे) * देवरगुड्डा (राणीबेन्नूर) जि धारवड, कर्नाटक * निमगाव धावडी (पुणे) * पाली (सातारा) * मंगसुळी (बेळगाव) कर्नाटक * माळेगाव (नांदेड) * आदि मैलार (बिदर) * मैलारपूर (यादगीर) (गुलबर्गा) - कर्नाटक * मैलार लिंगप्पा (खानापूर) (बेल्लारी) * शेगुड ( ता कर्जत जि आहिल्यानगर ) * सातारे (छत्रपती संभाजीनगर) * शेलवली-खंडोबाची (शहापूर ठाणे) * काकनबर्डी (ओझर ता. पाचोरा जि. जळगाव) * देवदैठण (ता.जामखेड, जि.आहिल्यानगर) * वाकडी (ता.राहता जि.आहिल्यानगर ) * चंदनपुरी(ता संगमनेर जि.अ.नगर) * बाळे (सोलापूर जवळ) * ममुराबाद (तालुका,जिल्हा जळगाव) == बाह्य दुवे == * [http://www.jejuri.in श्रीक्षेत्र जेजुरीची धार्मिक, ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि सामजिक अशी सर्वांगीण माहिती देणारे संकेतस्थळ ]{{मृत दुवा|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.khandobaa.com महाराष्ट्राचे कुलदैवत असलेल्या श्रीखंडेरायाची अवतारकथा, कुलाचार, स्थान महाात्म्य आदी संपूर्ण माहिती देणारे संकेतस्थळ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220704191128/http://www.khandobaa.com/ |date=2022-07-04 }} * [http://jejuri.net जेजुरी व जेजुरी परिसराविषयी फोटो व्हिडिओसह मराठी भाषेत अभ्यासपूर्ण माहिती ] * [https://ahilyabaiholkar.in/ahilyabai-holkar-jejuri-work/ अहिल्यादेवी होळकर यांचे जेजुरीमधील कार्य] * [https://ahilyabaiholkar.in/ahilyadevi-holkar-and-jejuri-gad/ अहिल्यादेवी होळकर आणि जेजुरी गड] {{विस्तार}} == संदर्भ == [[वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे]] [[वर्ग:खंडोबा]] [[वर्ग:जेजुरी|*]] fge1r5a2ynwiqfycb2fecyzdwjelprh 2680493 2680492 2026-04-23T09:36:30Z ~2026-24679-89 182431 2680493 wikitext text/x-wiki {{हा लेख|जेजुरी, धार्मिक क्षेत्र|जेजुरी (नि:संदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = गाव |स्थानिक_नाव = जेजुरी |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |आकाशदेखावा = |आकाशदेखावा_शीर्षक = |जिल्हा = पुणे |तालुका_नावे = पुरंदर |अक्षांश = 18.2766259 | रेखांश = 74.1621634 |क्षेत्रफळ_एकूण = |उंची = |लोकसंख्या_एकूण = ४०,००० |लोकसंख्या_वर्ष = २०१0 |पिन_कोड = ४१२३०३ |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = |संकेतस्थळ = www.jejuricity.com |संकेतस्थळ_नाव = www.jejuricity.com |जवळचे_शहर=सासवड|लोकसंख्या_क्रमांक=|अधिकृत_भाषा=|एसटीडी_कोड=|आरटीओ_कोड= MH-12, MH-42}} [[चित्र:Jejuri gadkot.jpg|इवलेसे|उजवे|जेजुरी येथील [[खंडोबा]]चे [[मंदिर]]]] [[चित्र:Khandoba temple Pune.jpg|इवलेसे|हळदीची होळी, (खंडोबा मंदिर) जेजुरी ]] पुणे जिल्ह्यातील [[पुणे|पुण्याजवळच्या]] '''जेजुरी''' ह्या सुमारे तीस मैलावरील गावी खंडोबाचे देवस्थान आहे. खंडोबा हे महाराष्ट्राचे कुलदैवत असून संपूर्ण देशभरातील लाखो भाविकांचे देखील कुलदैवत आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=e-7DEAAAQBAJ&pg=PA151&dq=%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjBk77cypaEAxVlha8BHc-mB1wQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80&f=false|title=Bharat varsh ke 32 Tirth Sthal|last=Pattanaik|first=Devdutt|date=2021-05-11|publisher=Manjul Publishing|isbn=978-93-91242-67-1|language=hi}}</ref> या खंडोबाचे भक्त फक्त देशातच नाही तर परदेशातही मोठ्या प्रमाणात आहेत. तो '''जेजुरीचा [[खंडोबा]]''' या नावाने सर्वपरिचित आहे. ==देवस्थानचे स्वरूप== पायऱ्या चढून वर गेल्यावरच मल्हारी मार्तंडाचे म्हणजेच खंडोबाचे दर्शन होते. ''नवलाख पायरीचा (नऊ लाख पायऱ्या) डोंगर '' असेही या देवस्थानच्या डोंगरास म्हणले जाते. देऊळ अतिशय सुंदर आहे. सभामंडप आणि गाभारा असलेल्या या देवळात खंडोबाची मूर्ती आहे. म्हाळसा, मणिमाला आणि खंडोबा अशा तीन सुबक मूर्ती देवळात आहेत. देवळात तलवार, डमरू आणि परळ या पुरातन वस्तू जतन केलेल्या आहेत. अतिशय जड अशी पुरातन तलवार उचलण्याचा एक अवघड खेळ इथे दरवर्षी खेळला जातो. उंच धरून तलवार जास्तीत जास्त वेळ उचललेली ठेवणाऱ्याा व्यक्तीला बक्षिस देण्याची पद्धत आहे. दसऱ्याच्या दिवशी मोठी यात्रा इथे भरते. तसेच सोमवती अमावास्येलाही भाविक येथे दर्शनासाठी गर्दी करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/pune/jejuri-gad-sadanandacha-yelkot-gajar-somvati-amvasya-yatra-of-khandoba-scj-81-4044959/|title=जेजुरीच्या सोमवती यात्रेत घुमला 'सदानंदाचा येळकोट' गजर! भंडाऱ्याची उधळण करत खंडोबा आणि म्हाळसा मूर्तींना स्नान{{!}} Jejuri Gad Sadanandacha Yelkot Gajar Somvati Amvasya Yatra of Khandoba|date=2023-11-13|website=Loksatta|language=mr|access-date=2024-02-05}}</ref> ==ऐतिहासिक महत्व== उंच डोंगरावर असलेल्या कडेपठार या ठिकाणी जुने खंडोबाचे स्थान होते. परंतु जेजुरीला नव्याने देऊळ बांधले. तरी तेही आता तीन शतकांपूर्वीचे (इ.स.१७१२ सालचे) देऊळ आहे. मोगलांच्या सैन्याने मंदिर उद्ध्वस्त केल्याचे इतिहास सांगतो. परंतु, औरंगजेबाने १,२५,००० चांदीच्या मोहरा देऊन, या देवळातील उठलेल्या पोळ्यातील माशा शांत होण्यासाठी खंडोबालाच साकडे घातले, असाही उल्लेख सापडतो. देवळासमोर दगडी दीपमाळा आहेत. '''जेजुरीचे मंदिर''' हा महाराष्ट्राच्या मंदिरवास्तुकला परंपरेच्या प्रगतीचा महत्त्वाचा टप्पा आहे. खंडोबाचे हे जागृत समजले जाणारे देवस्थान आहे. मराठा, कुणबी, धनगर, आगरी, कोळी व इतर अनेक लोकांचे हे आराध्यदैवत असून इ.स. १६०८ मध्ये या देवळाचे बांधकाम झाले. सभामंडप व इतर काम इ.स. १६३७ साली राघो मंबाजी या [[मराठा]] सरदाराने केले, तर सभोवारच्या ओवऱ्या व इतर वास्तू होळकरांनी बांधल्या. इ.स. १७४२ मध्ये होळकरांनी दगडी खांब बांधले. सभोवारच्या तटबंदीचे व तलावाचे काम इ.स. १७७० मध्ये पूर्ण झाले. तुकोजी होळकरांच्या काळात जेजुरीपासून १७ कि.मी. अंतरावर असलेल्या श्री भुलेश्वर मंदिराच्या जीर्णोद्धाराचे काम झाले. काही जुन्या पत्रात जेजुरीच्या ओवऱ्याच्या कामासाठी तयार केलेला चुनखडीचा चुना भुलेश्वरला नेला होता. भुलेश्वर मंदिर अकराव्या शतकात देवगिरीच्या यादवांनी बांधले.काही काम नंतरच्या काळातही झाले. ब्रम्हेंद्रस्वामी यांनी, भुलेश्वरचा मंडप, माळशिरस गावातील बारव, यासाठी खर्च केला हाेता. साहित्यिक व इतिहासाचे अभ्यासक दशरथ यादव यांच्या यादवकालीन भुलेश्वर या ऐतिहासिक संशोधनपर पुस्तकात कऱ्हा पठाराचाही (कडेपठाराचाही) इतिहास उलगडला आहे. खंडोबा हे भुलेश्वराचे भक्त होते. बळीराज्याच्या काळात खंडोबा हे एका खंडाचे मुख्य होते. लोकदेव खंडोबा व लोकदेव विठोबा हे महाराष्ट्राच्या घराघरात रुजलेली दैवत आहेत. निसर्गाच्या सान्निध्यात नैसर्गिक वाटणाऱ्या वास्तुकलेचे जेजुरीचच्या [[खंडोबा]]चे देवालय हे उत्तम उदाहरण आहे. खंडोबा हे शिव, भैरव व सूर्य या तीन देवतांचे एकत्रित स्वरूप आहे व म्हणूनच खंडोबाचा उपास रविवार या सूर्याचे वारी करण्याचा प्रघात असावा. कडेपठारावर सुमारे तीनशे मीटर उंच डोंगरावर व पाच किलोमीटर अंतरावर मुख्य देऊळ आहे. किल्लाकोटा हे महत्त्वाचे स्थान खाली आहे. गेल्या अनेक शतकात धनगर व इतर जमातींच्या भक्तांनी दगडी पायऱ्या, दीपमाळा, व कमानी उभारल्या आहेत. या सर्व बांधकामात मराठी वास्तुकला व निसर्गाशी समरसता दिसून येते. दीपमाळांचे अनेक प्रकार, कमानीवरील उत्तम भित्तिचित्रे व नक्षी हे पाहिल्यावर जेजुरीच्या गतवैभवाची थोडी कल्पना येते. == देऊळ व परिसर == [[File:Sprinkling Turmeric for Lord Khandoba.webm|thumb|भंडारा उधळणे]] जेजुरीचे शिखर व समोरच्या मोठ्या दगडी कमानी यांचे प्रमाण व तोल मराठी वास्तुकारांनी उत्तम साधला होता. दुर्दैवाने [[शिखर-शिंगणापूर]] तीर्थक्षेत्राप्रमाणेच येथेही दाक्षिणात्य शैलीचे या वास्तूशी पूर्ण विशोभित शिखर नव्याने बांधण्यात आले आहे. देवळाच्या ओवऱ्या व समोरचा ओटा यांवर टोकदार दगडी कमानी आहेत. गडावर जाताना वाटेत नगरपरिषदने सुंदर उद्यान तयार केले आहे. देवळात प्रवेश करताना उत्तरेच्या दरवाजावरच देवाचा नगारखाना आहे. पूर्वाभिमुख देवळासमोर सात मीटर व्यासाचे आणि पितळी पत्र्याने मढवलेले मोठे कासव आहे. यावर भंडारा व खोबरे उधळण्याचा नवस फार लोक करतात. चांगभले खंडोबांचा येळकोट असा जयघोष करीत या भंडाऱ्यांची उधळण होते. तळी भरणे हा एक विधी असतो. ताटात खोबरे व भंडारा घ्यावयाचा, पूजा करून तळी त्रिवार डोक्यावर घ्यावयाची व मग खोबऱ्याची उधळण करावयाची. खंडोबा ही सकाम देवता आहे. [[नाना फडणवीस]] यांनी नवसाप्रीत्यर्थ एक लाख रुपये देवाला वाहिले होते. पंचवीस हजाराच्या मूर्ती केल्या, दगडी मंडपी रुप्याने मढवली व उरलेल्या रकमेतून सोन्याचे मुखवटे वगैरे सामग्री वाहिली. मंदिरात चांदी-पितळेचे तीन मूर्ति-जोड होते. एक सोन्याचा जोड इ.स. १९४२ च्या सुमारास चोरीला गेला; बाकी शिल्लक आहेत. == खंडोबाची यात्रा व जत्रा == [[खंडोबा]]च्या यात्रा व [[जत्रा]] चैत्र, पौष व माघ या तीन महिन्यात शुद्ध द्वादशी ते वद्य प्रतिपदा हे पाच दिवस, मार्गशीर्ष शुद्ध प्रतिपदा ते षष्टी असे सहा, वर्षातील सर्व सोमवती अमावस्या व आश्विनी शुद्ध प्रतिपदा ते दशमी अशा दहा दिवस असतात. देवास वाहिलेल्या मुला-मुलींचे वाघ्या-मुरळींत रूपांतर होते. कावडी घालणे किंवा नियत संख्येच्या पाण्याच्या कावडी वाहणे, वाघ्या-मुरळींकडून जागरण किंवा तळी भरणे-उचलणे, बगाड किंवा गळ टोचून टांगून घेऊन देवास प्रदक्षिणा घालणे, लंगर साखळी तोडणे, वारी किंवा भीक मागणे व हाळावरून (विस्तवारून) चालणे अशा अनेक प्रकारे नवसपूर्ती करण्यात येते. पौषी व माघी पौर्णिमांच्या यात्रांसाठी वऱ्हाड, [[खानदेश]], [[कोकण]] इत्यादी भागांतून उपासक येतात. खैरे, होलम व होळकर यांच्या काठ्या म्हणजे लाल पागोट्याचे फडके गुंडाळलेले उंच कळक मिरवणुकीने वद्य द्वितीयेस कोटात येतात व शिखरास स्पर्श करून आपापल्या गावी परत जातात. नवरात्रातही देवाचा मोठा उत्सव असतो. जेजुरीस अनेक भक्तगण महाराष्ट्रातून नियमाने येतात व खंडोबाच्या कृपेने यात्रेत संतुष्ट होऊन परत फिरतात. ==गाढवांचा बाजार== पौष पौर्णिमेनिमित्त जेजुरीत वर्षानुवर्षे गाढवांचा बाजार भरत आला आहे. विशेष म्हणजे यंत्रांच्या युगात जनावरांचा वापर कमी झाला असला तरी जेजुरीतल्या या गाढवांच्या बाजारात दरवर्षी लाखो रुपयांची उलाढाल होत असते. == खंडोबाची स्थाने == * अणदूर ([[नळदुर्ग]]( धाराशिव ) * जेजुरी (पुणे) * देवरगुड्डा (राणीबेन्नूर) जि धारवड, कर्नाटक * निमगाव धावडी (पुणे) * पाली (सातारा) * मंगसुळी (बेळगाव) कर्नाटक * माळेगाव (नांदेड) * आदि मैलार (बिदर) * मैलारपूर (यादगीर) (गुलबर्गा) - कर्नाटक * मैलार लिंगप्पा (खानापूर) (बेल्लारी) * शेगुड ( ता कर्जत जि आहिल्यानगर ) * सातारे (छत्रपती संभाजीनगर) * शेलवली-खंडोबाची (शहापूर ठाणे) * काकनबर्डी (ओझर ता. पाचोरा जि. जळगाव) * देवदैठण (ता.जामखेड, जि.आहिल्यानगर) * वाकडी (ता.राहता जि.आहिल्यानगर ) * चंदनपुरी(ता संगमनेर जि.अ.नगर) * बाळे (सोलापूर जवळ) * ममुराबाद (तालुका,जिल्हा जळगाव) == बाह्य दुवे == * [http://www.jejuri.in श्रीक्षेत्र जेजुरीची धार्मिक, ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि सामजिक अशी सर्वांगीण माहिती देणारे संकेतस्थळ ]{{मृत दुवा|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.khandobaa.com महाराष्ट्राचे कुलदैवत असलेल्या श्रीखंडेरायाची अवतारकथा, कुलाचार, स्थान महाात्म्य आदी संपूर्ण माहिती देणारे संकेतस्थळ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220704191128/http://www.khandobaa.com/ |date=2022-07-04 }} * [http://jejuri.net जेजुरी व जेजुरी परिसराविषयी फोटो व्हिडिओसह मराठी भाषेत अभ्यासपूर्ण माहिती ] * [https://ahilyabaiholkar.in/ahilyabai-holkar-jejuri-work/ अहिल्यादेवी होळकर यांचे जेजुरीमधील कार्य] * [https://ahilyabaiholkar.in/ahilyadevi-holkar-and-jejuri-gad/ अहिल्यादेवी होळकर आणि जेजुरी गड] {{विस्तार}} == संदर्भ == [[वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे]] [[वर्ग:खंडोबा]] [[वर्ग:जेजुरी|*]] 46k2cpo06nyoagtwuyxd334sxmhkjdv 2680494 2680493 2026-04-23T09:37:42Z ~2026-24679-89 182431 2680494 wikitext text/x-wiki {{हा लेख|जेजुरी, धार्मिक क्षेत्र|जेजुरी (नि:संदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = गाव |स्थानिक_नाव = जेजुरी |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |आकाशदेखावा = |आकाशदेखावा_शीर्षक = |जिल्हा = पुणे |तालुका_नावे = पुरंदर |अक्षांश = 18.2766259 | रेखांश = 74.1621634 |क्षेत्रफळ_एकूण = |उंची = |लोकसंख्या_एकूण = ४०,००० |लोकसंख्या_वर्ष = २०१० |पिन_कोड = ४१२३०३ |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = |संकेतस्थळ = www.jejuricity.com |संकेतस्थळ_नाव = www.jejuricity.com |जवळचे_शहर=सासवड|लोकसंख्या_क्रमांक=|अधिकृत_भाषा=|एसटीडी_कोड=|आरटीओ_कोड= MH-12, MH-42}} [[चित्र:Jejuri gadkot.jpg|इवलेसे|उजवे|जेजुरी येथील [[खंडोबा]]चे [[मंदिर]]]] [[चित्र:Khandoba temple Pune.jpg|इवलेसे|हळदीची होळी, (खंडोबा मंदिर) जेजुरी ]] पुणे जिल्ह्यातील [[पुणे|पुण्याजवळच्या]] '''जेजुरी''' ह्या सुमारे तीस मैलावरील गावी खंडोबाचे देवस्थान आहे. खंडोबा हे महाराष्ट्राचे कुलदैवत असून संपूर्ण देशभरातील लाखो भाविकांचे देखील कुलदैवत आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=e-7DEAAAQBAJ&pg=PA151&dq=%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjBk77cypaEAxVlha8BHc-mB1wQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80&f=false|title=Bharat varsh ke 32 Tirth Sthal|last=Pattanaik|first=Devdutt|date=2021-05-11|publisher=Manjul Publishing|isbn=978-93-91242-67-1|language=hi}}</ref> या खंडोबाचे भक्त फक्त देशातच नाही तर परदेशातही मोठ्या प्रमाणात आहेत. तो '''जेजुरीचा [[खंडोबा]]''' या नावाने सर्वपरिचित आहे. ==देवस्थानचे स्वरूप== पायऱ्या चढून वर गेल्यावरच मल्हारी मार्तंडाचे म्हणजेच खंडोबाचे दर्शन होते. ''नवलाख पायरीचा (नऊ लाख पायऱ्या) डोंगर '' असेही या देवस्थानच्या डोंगरास म्हणले जाते. देऊळ अतिशय सुंदर आहे. सभामंडप आणि गाभारा असलेल्या या देवळात खंडोबाची मूर्ती आहे. म्हाळसा, मणिमाला आणि खंडोबा अशा तीन सुबक मूर्ती देवळात आहेत. देवळात तलवार, डमरू आणि परळ या पुरातन वस्तू जतन केलेल्या आहेत. अतिशय जड अशी पुरातन तलवार उचलण्याचा एक अवघड खेळ इथे दरवर्षी खेळला जातो. उंच धरून तलवार जास्तीत जास्त वेळ उचललेली ठेवणाऱ्याा व्यक्तीला बक्षिस देण्याची पद्धत आहे. दसऱ्याच्या दिवशी मोठी यात्रा इथे भरते. तसेच सोमवती अमावास्येलाही भाविक येथे दर्शनासाठी गर्दी करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/pune/jejuri-gad-sadanandacha-yelkot-gajar-somvati-amvasya-yatra-of-khandoba-scj-81-4044959/|title=जेजुरीच्या सोमवती यात्रेत घुमला 'सदानंदाचा येळकोट' गजर! भंडाऱ्याची उधळण करत खंडोबा आणि म्हाळसा मूर्तींना स्नान{{!}} Jejuri Gad Sadanandacha Yelkot Gajar Somvati Amvasya Yatra of Khandoba|date=2023-11-13|website=Loksatta|language=mr|access-date=2024-02-05}}</ref> ==ऐतिहासिक महत्व== उंच डोंगरावर असलेल्या कडेपठार या ठिकाणी जुने खंडोबाचे स्थान होते. परंतु जेजुरीला नव्याने देऊळ बांधले. तरी तेही आता तीन शतकांपूर्वीचे (इ.स.१७१२ सालचे) देऊळ आहे. मोगलांच्या सैन्याने मंदिर उद्ध्वस्त केल्याचे इतिहास सांगतो. परंतु, औरंगजेबाने १,२५,००० चांदीच्या मोहरा देऊन, या देवळातील उठलेल्या पोळ्यातील माशा शांत होण्यासाठी खंडोबालाच साकडे घातले, असाही उल्लेख सापडतो. देवळासमोर दगडी दीपमाळा आहेत. '''जेजुरीचे मंदिर''' हा महाराष्ट्राच्या मंदिरवास्तुकला परंपरेच्या प्रगतीचा महत्त्वाचा टप्पा आहे. खंडोबाचे हे जागृत समजले जाणारे देवस्थान आहे. मराठा, कुणबी, धनगर, आगरी, कोळी व इतर अनेक लोकांचे हे आराध्यदैवत असून इ.स. १६०८ मध्ये या देवळाचे बांधकाम झाले. सभामंडप व इतर काम इ.स. १६३७ साली राघो मंबाजी या [[मराठा]] सरदाराने केले, तर सभोवारच्या ओवऱ्या व इतर वास्तू होळकरांनी बांधल्या. इ.स. १७४२ मध्ये होळकरांनी दगडी खांब बांधले. सभोवारच्या तटबंदीचे व तलावाचे काम इ.स. १७७० मध्ये पूर्ण झाले. तुकोजी होळकरांच्या काळात जेजुरीपासून १७ कि.मी. अंतरावर असलेल्या श्री भुलेश्वर मंदिराच्या जीर्णोद्धाराचे काम झाले. काही जुन्या पत्रात जेजुरीच्या ओवऱ्याच्या कामासाठी तयार केलेला चुनखडीचा चुना भुलेश्वरला नेला होता. भुलेश्वर मंदिर अकराव्या शतकात देवगिरीच्या यादवांनी बांधले.काही काम नंतरच्या काळातही झाले. ब्रम्हेंद्रस्वामी यांनी, भुलेश्वरचा मंडप, माळशिरस गावातील बारव, यासाठी खर्च केला हाेता. साहित्यिक व इतिहासाचे अभ्यासक दशरथ यादव यांच्या यादवकालीन भुलेश्वर या ऐतिहासिक संशोधनपर पुस्तकात कऱ्हा पठाराचाही (कडेपठाराचाही) इतिहास उलगडला आहे. खंडोबा हे भुलेश्वराचे भक्त होते. बळीराज्याच्या काळात खंडोबा हे एका खंडाचे मुख्य होते. लोकदेव खंडोबा व लोकदेव विठोबा हे महाराष्ट्राच्या घराघरात रुजलेली दैवत आहेत. निसर्गाच्या सान्निध्यात नैसर्गिक वाटणाऱ्या वास्तुकलेचे जेजुरीचच्या [[खंडोबा]]चे देवालय हे उत्तम उदाहरण आहे. खंडोबा हे शिव, भैरव व सूर्य या तीन देवतांचे एकत्रित स्वरूप आहे व म्हणूनच खंडोबाचा उपास रविवार या सूर्याचे वारी करण्याचा प्रघात असावा. कडेपठारावर सुमारे तीनशे मीटर उंच डोंगरावर व पाच किलोमीटर अंतरावर मुख्य देऊळ आहे. किल्लाकोटा हे महत्त्वाचे स्थान खाली आहे. गेल्या अनेक शतकात धनगर व इतर जमातींच्या भक्तांनी दगडी पायऱ्या, दीपमाळा, व कमानी उभारल्या आहेत. या सर्व बांधकामात मराठी वास्तुकला व निसर्गाशी समरसता दिसून येते. दीपमाळांचे अनेक प्रकार, कमानीवरील उत्तम भित्तिचित्रे व नक्षी हे पाहिल्यावर जेजुरीच्या गतवैभवाची थोडी कल्पना येते. == देऊळ व परिसर == [[File:Sprinkling Turmeric for Lord Khandoba.webm|thumb|भंडारा उधळणे]] जेजुरीचे शिखर व समोरच्या मोठ्या दगडी कमानी यांचे प्रमाण व तोल मराठी वास्तुकारांनी उत्तम साधला होता. दुर्दैवाने [[शिखर-शिंगणापूर]] तीर्थक्षेत्राप्रमाणेच येथेही दाक्षिणात्य शैलीचे या वास्तूशी पूर्ण विशोभित शिखर नव्याने बांधण्यात आले आहे. देवळाच्या ओवऱ्या व समोरचा ओटा यांवर टोकदार दगडी कमानी आहेत. गडावर जाताना वाटेत नगरपरिषदने सुंदर उद्यान तयार केले आहे. देवळात प्रवेश करताना उत्तरेच्या दरवाजावरच देवाचा नगारखाना आहे. पूर्वाभिमुख देवळासमोर सात मीटर व्यासाचे आणि पितळी पत्र्याने मढवलेले मोठे कासव आहे. यावर भंडारा व खोबरे उधळण्याचा नवस फार लोक करतात. चांगभले खंडोबांचा येळकोट असा जयघोष करीत या भंडाऱ्यांची उधळण होते. तळी भरणे हा एक विधी असतो. ताटात खोबरे व भंडारा घ्यावयाचा, पूजा करून तळी त्रिवार डोक्यावर घ्यावयाची व मग खोबऱ्याची उधळण करावयाची. खंडोबा ही सकाम देवता आहे. [[नाना फडणवीस]] यांनी नवसाप्रीत्यर्थ एक लाख रुपये देवाला वाहिले होते. पंचवीस हजाराच्या मूर्ती केल्या, दगडी मंडपी रुप्याने मढवली व उरलेल्या रकमेतून सोन्याचे मुखवटे वगैरे सामग्री वाहिली. मंदिरात चांदी-पितळेचे तीन मूर्ति-जोड होते. एक सोन्याचा जोड इ.स. १९४२ च्या सुमारास चोरीला गेला; बाकी शिल्लक आहेत. == खंडोबाची यात्रा व जत्रा == [[खंडोबा]]च्या यात्रा व [[जत्रा]] चैत्र, पौष व माघ या तीन महिन्यात शुद्ध द्वादशी ते वद्य प्रतिपदा हे पाच दिवस, मार्गशीर्ष शुद्ध प्रतिपदा ते षष्टी असे सहा, वर्षातील सर्व सोमवती अमावस्या व आश्विनी शुद्ध प्रतिपदा ते दशमी अशा दहा दिवस असतात. देवास वाहिलेल्या मुला-मुलींचे वाघ्या-मुरळींत रूपांतर होते. कावडी घालणे किंवा नियत संख्येच्या पाण्याच्या कावडी वाहणे, वाघ्या-मुरळींकडून जागरण किंवा तळी भरणे-उचलणे, बगाड किंवा गळ टोचून टांगून घेऊन देवास प्रदक्षिणा घालणे, लंगर साखळी तोडणे, वारी किंवा भीक मागणे व हाळावरून (विस्तवारून) चालणे अशा अनेक प्रकारे नवसपूर्ती करण्यात येते. पौषी व माघी पौर्णिमांच्या यात्रांसाठी वऱ्हाड, [[खानदेश]], [[कोकण]] इत्यादी भागांतून उपासक येतात. खैरे, होलम व होळकर यांच्या काठ्या म्हणजे लाल पागोट्याचे फडके गुंडाळलेले उंच कळक मिरवणुकीने वद्य द्वितीयेस कोटात येतात व शिखरास स्पर्श करून आपापल्या गावी परत जातात. नवरात्रातही देवाचा मोठा उत्सव असतो. जेजुरीस अनेक भक्तगण महाराष्ट्रातून नियमाने येतात व खंडोबाच्या कृपेने यात्रेत संतुष्ट होऊन परत फिरतात. ==गाढवांचा बाजार== पौष पौर्णिमेनिमित्त जेजुरीत वर्षानुवर्षे गाढवांचा बाजार भरत आला आहे. विशेष म्हणजे यंत्रांच्या युगात जनावरांचा वापर कमी झाला असला तरी जेजुरीतल्या या गाढवांच्या बाजारात दरवर्षी लाखो रुपयांची उलाढाल होत असते. == खंडोबाची स्थाने == * अणदूर ([[नळदुर्ग]]( धाराशिव ) * जेजुरी (पुणे) * देवरगुड्डा (राणीबेन्नूर) जि धारवड, कर्नाटक * निमगाव धावडी (पुणे) * पाली (सातारा) * मंगसुळी (बेळगाव) कर्नाटक * माळेगाव (नांदेड) * आदि मैलार (बिदर) * मैलारपूर (यादगीर) (गुलबर्गा) - कर्नाटक * मैलार लिंगप्पा (खानापूर) (बेल्लारी) * शेगुड ( ता कर्जत जि आहिल्यानगर ) * सातारे (छत्रपती संभाजीनगर) * शेलवली-खंडोबाची (शहापूर ठाणे) * काकनबर्डी (ओझर ता. पाचोरा जि. जळगाव) * देवदैठण (ता.जामखेड, जि.आहिल्यानगर) * वाकडी (ता.राहता जि.आहिल्यानगर ) * चंदनपुरी(ता संगमनेर जि.अ.नगर) * बाळे (सोलापूर जवळ) * ममुराबाद (तालुका,जिल्हा जळगाव) == बाह्य दुवे == * [http://www.jejuri.in श्रीक्षेत्र जेजुरीची धार्मिक, ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि सामजिक अशी सर्वांगीण माहिती देणारे संकेतस्थळ ]{{मृत दुवा|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.khandobaa.com महाराष्ट्राचे कुलदैवत असलेल्या श्रीखंडेरायाची अवतारकथा, कुलाचार, स्थान महाात्म्य आदी संपूर्ण माहिती देणारे संकेतस्थळ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220704191128/http://www.khandobaa.com/ |date=2022-07-04 }} * [http://jejuri.net जेजुरी व जेजुरी परिसराविषयी फोटो व्हिडिओसह मराठी भाषेत अभ्यासपूर्ण माहिती ] * [https://ahilyabaiholkar.in/ahilyabai-holkar-jejuri-work/ अहिल्यादेवी होळकर यांचे जेजुरीमधील कार्य] * [https://ahilyabaiholkar.in/ahilyadevi-holkar-and-jejuri-gad/ अहिल्यादेवी होळकर आणि जेजुरी गड] {{विस्तार}} == संदर्भ == [[वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे]] [[वर्ग:खंडोबा]] [[वर्ग:जेजुरी|*]] eo0druwdv43k97pl5tjm6ffyioxabby 0 20584 2680439 2676962 2026-04-23T03:55:49Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680439 wikitext text/x-wiki {{मुखपृष्ठ सदर टीप |तारीख = १८ मार्च |वर्ष = २०२६ }} {{Infobox cricket tournament main | name = आय.सी.सी. पुरुष टी२० विश्वचषक | image = ICC Men's T20 World Cup Trophy.webp | imagesize = | caption = '''टी२० विश्वचषक''' | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[२०-२० सामने|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने]] | tournament format = [[साखळी सामने]] व [[बाद फेरी]] | first = [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] | last = [[२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] | participants = २०<ref>{{cite web |title=आयसीसीकडून जागतिक कार्यक्रमांच्या विस्ताराची घोषणा|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2164062 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|आयसीसी]]|access-date=१९ एप्रिल २०२२|language=en}}</ref> | champions = {{cr|IND}} (३रे विजेतेपद) | most successful = {{cr|IND}} (३ विजेतीपदे) | most runs = {{flagicon|IND}} [[विराट कोहली]] (१,२९२)<ref name="stats3000.cricinfo.com">[http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy विक्रम – आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० – सर्वाधिक धावा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101123945/http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy |date=११ जुलै २०२४} क्रिकइन्फो</ref> | most wickets = {{flagicon|BAN}} [[शाकिब अल हसन]] (५०)<ref name="stats5000000.cricinfo.com"> [http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy विक्रम – आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० – कारकिर्दीतील सर्वाधिक बळी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101123959/http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy |date=११ जुलै २०२४}} क्रिकइन्फो</ref> }} {{Season sidebar | image = [[File:ICC_Men's_T20_World_Cup_Trophy_at_COA_-_BugWarp_(20)_(cropped).jpg|250px]] | caption = प्रतिष्ठित आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक ट्रॉफी | title = स्पर्धा | list = * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] * [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] * [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] * [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] * [[२०२६ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] * [[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] * [[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] }} '''[[आयसीसी]] पुरुष टी२० विश्वचषक''' (पूर्वी '''आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२०''' म्हणून ओळखली जात असे)<ref>{{cite web |title=विश्व टी२०चे टी२० विश्वचषक असे नामकरण |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |आयसीसी]] | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२ |date=२३ नोव्हेंबर २०१८|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123200931/https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529 |archive-date=२३ नोव्हेंबर २०१८ |url-status=live}}</ref> ही [[आंतरराष्ट्रीय टी२० | ट्वेंटी२० क्रिकेट]]ची आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा आहे. क्रिकेटची प्रशासकीय संस्था, [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] (आयसीसी) द्वारे आयोजित करण्यात आलेल्या या स्पर्धेत सध्या १६ संघांचा समावेश आहे, ज्यामध्ये दिलेल्या अंतिम मुदतीनुसार क्रमवारीतील अव्वल १० संघ आणि [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|टी२० विश्वचषक पात्रता]] स्पर्धेद्वारे निवडलेल्या सहा संघांचा समावेश आहे. सदर स्पर्धा साधारणतः दर दोन वर्षांनी आयोजित केली जाते. तथापि, स्पर्धेची २०२० आवृत्ती [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक | २०२० मध्ये ऑस्ट्रेलियामध्ये होणार होती, परंतु कोविड-१९ मुळे, स्पर्धा २०२१ पर्यंत पुढे ढकलण्यात आली]] आणि यजमानपद भारताकडे सोपविण्यात आले. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] नंतर तब्बल पाच वर्षांनी २०२१ मध्ये स्पर्धा आयोजित करण्यात आली. तथापि, [[कोव्हिड-१९ महामारीचा क्रिकेटवर झालेला परिणाम|भारतातील कोविड-१९ महामारी]]मुळे, सामने [[संयुक्त अरब अमिराती]] (युएई) आणि [[ओमान]] येथे हलविण्यात आले.<ref>{{Cite web|date=17 August 2021|title=टी२० विश्वचषक: २४ ऑक्टोबर रोजी दुबईमध्ये भारत विरुद्ध पाकिस्तान सामनारंगणार |url=https://www.thelivemirror.com/t20-world-cup-india-vs-pakistan-october-24/ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२|website=द लाईव्ह मिरर| | language=en-US}}</ref> मे २०१६ मध्ये, आयसीसीने २०१८ मध्ये एक स्पर्धा आयोजित करण्याची कल्पना पुढे आणली, ज्यामध्ये दक्षिण आफ्रिका संभाव्य यजमान असणार होता.<ref name="2018SA">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/1019437.html |title=२०१८ मध्ये टी-२० वर्ल्डकप पुनरागमन होण्याची आयसीसीला आशा | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२|work=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> परंतु [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]]च्या समारोपाच्या वेळी, आयसीसीने २०१८ आवृत्तीची कल्पना वगळली.<ref>{{cite web|title=चॅम्पियन्स ट्रॉफी २०२१ मध्ये होणार, २०१८ मध्ये टी२० विश्वचषक स्पर्धा नाही|work=हिंदुस्थान टाइम्स|author1=मुकेश भट्ट|url=http://www.hindustantimes.com/cricket/no-icc-world-t20-in-2018-india-to-host-next-champions-trophy-in-2021/story-myhab0aP2U4ZM4n0pyVuZM.html|date=१८ जून २०१७| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> २०२६ पर्यंत, दहा स्पर्धा खेळल्या गेल्या आहेत, त्यात एकूण २४ संघांनी भाग घेतला आहे आणि आतापर्यंत सहा राष्ट्रीय संघांनी टी२० विश्वचषक जिंकला आहे. [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारताने]] सर्वाधिक तीन विजय मिळवले आहेत ([[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]). [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडिज]] ([[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]], [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]) आणि [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] ([[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]], [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]) यांनी दोनदा जिंकले आहेत आणि [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] ([[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]), [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] ([[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]) आणि [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] ([[२०२१ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) यांनी प्रत्येकी एक विजेतेपद पटकावले आहे. एकूण १५ देशांनी या स्पर्धेचे आयोजन केले आहे (वेस्ट इंडिजच्या ६ बेट राष्ट्रांसह). पटकावले होते. ==इतिहास== ===पार्श्वभूमी=== २००२ मध्ये जेव्हा [[बेन्सन आणि हेजेस चषक]] संपला तेव्हा [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड|ईसीबी]]ला तिची जागा भरण्यासाठी आणखी एक एकदिवसीय स्पर्धा आवश्यक होती. कमी होत चाललेली गर्दी आणि कमी होणारे प्रायोजकत्व याला प्रतिसाद म्हणून क्रिकेट अधिकारी युवा पिढीमध्ये खेळाची लोकप्रियता वाढवण्याचा विचार करत होते. खेळाच्या दीर्घ आवृत्त्यांमुळे बंद झालेल्या हजारो चाहत्यांना वेगवान, रोमांचक क्रिकेट पोहोचवण्याचा हेतू होता. ईसीबीचे मार्केटिंग मॅनेजर स्टुअर्ट रॉबर्टसन यांनी २००१ मध्ये काउंटी अध्यक्षांना प्रति डाव २० षटकांचा प्रस्ताव दिला आणि त्यांनी नवीन स्वरूप स्वीकारण्याच्या बाजूने ११-७ मते दिली.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/6985087.stm |title=ट्वेंटी२०ची मुळे | work=बीबीसी स्पोर्ट| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> ;देशांतर्गत स्पर्धा [[Image:2007t20.jpg|thumb|280px|बांगलादेश वि दक्षिण आफ्रिका २००७ सत्रामध्ये]] १३ जून २००३ रोजी प्रथम अधिकृत ट्वेंटी२० सामने इंग्लिश काउंटींदरम्यान [[ट्वेंटी२० ब्लास्ट]] स्पर्धेमध्ये खेळले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/somerset-lose-to-warwickshire-but-twenty20-cup-is-a-great-success-at-taunton-129596 |title= सॉमरसेट वॉरविकशायरकडून हरले पण ट्वेन्टी२० चषक टॉंटन येथे मोठे यश आहे | work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> इंग्लंडमधील ट्वेंटी-२०चा पहिला हंगाम बऱ्यापैकी यशस्वी ठरला, ज्यामध्ये [[सरे काउंटी क्रिकेट क्लब|सरे लायन्स]]ने [[वॉरविकशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|वॉर्विकशायर बेअर्स]]चा ९ गडी राखून पराभव करून विजेतेपदावर नाव कोरले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/twenty20-cup-2003-124121/surrey-vs-warwickshire-final-304785/full-scorecard |title= सरे वि वॉरविकशायर अंतिम सामना धावफलक | work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> मिडलसेक्स आणि सरे यांच्यात १५ जुलै २००४ रोजी लॉर्ड्स मैदानावरील पहिल्या ट्वेंटी२० सामन्यात २७,५०९ लोकांची गर्दी झाली होती, ही १९५३ नंतरच्या वन-डे फायनल व्यतिरिक्त कोणत्याही काऊंटी क्रिकेट सामन्यासाठी सर्वात मोठी उपस्थिती होती.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/may/25/usman-afzaal-surrey-middlesex-twenty20 |title=उस्मान अफझलने सरेला विजयी सुरुवात करून दिली परंतु अनुपस्थित चाहत्यांची चिंता वाढली|first=पॉल |last=विवर |newspaper=द गार्डियन |date=२५ मे २००९| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> लवकरच इतर क्रिकेट मंडळांनी ट्वेंटी२० सामने स्वीकारल्यानंतर, अनपेक्षित गर्दीची उपस्थिती, पाकिस्तानची [[फैसल बँक टी२० चषक]] आणि कॅरेबियनमधील [[स्टॅनफोर्ड २०/२०]] स्पर्धा यांसारख्या नवीन देशांतर्गत स्पर्धा आणि फॉरमॅटमधील आर्थिक प्रोत्साहन यामुळे फॉरमॅटची लोकप्रियता वाढली.{{citation needed|date=November 2021}} वेस्ट इंडीजच्या प्रादेशिक संघांनी [[स्टॅनफोर्ड २०/२०]] स्पर्धेत भाग घेतला. या कार्यक्रमाला दोषी फसवणूक करणारा [[ॲलन स्टॅनफोर्ड]]ने आर्थिक पाठबळ दिले होते, ज्याने त्याच्या मोठ्या पॉन्झी योजनेचे फळ म्हणून किमान US$२८,०००,००० निधी दिला होता.{{citation needed|date=November 2021}} ही स्पर्धा वार्षिक स्वरूपाची असेल असा मानस होता.{{citation needed|date=November 2021}} उद्घाटनाच्या सामन्यात [[गयाना क्रिकेट|गयाना]]ने [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]]चा ५ गडी राखून पराभव करून US$१,०००,०० रक्कम बक्षीस म्हणून मिळविली.<ref>{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/stanford/content/story/256391.html|title=स्टॅनफोर्ड २०/२० स्पर्धेचे विजेतेपद गयानाकडे|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो|date=१४ ऑगस्ट २००६}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jamaicaobserver.com/sports/html/20060208T230000-0500_98302_OBS_DATES_FOR_STANFORD_TWENTY___ANNOUNCED.asp|title=स्टॅनफोर्ड ट्वेन्टी२० स्पर्धेच्या तारखा जाहीर|work=द जमैका ऑबझर्व्हर|date=९ फेब्रुवारी २००६|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205185816/http://www.jamaicaobserver.com/sports/html/20060208T230000-0500_98302_OBS_DATES_FOR_STANFORD_TWENTY___ANNOUNCED.asp|archive-date=५ डिसेंबर २००८}}</ref> एक स्पिन-ऑफ स्पर्धा, [[स्टॅनफोर्ड सुपर सिरीज]], ऑक्टोबर २००८ मध्ये [[मिडलसेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|मिडलसेक्स]] आणि [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]], इंग्लिश आणि कॅरिबियन ट्वेंटी-२० स्पर्धांचे संबंधित विजेते आणि वेस्ट इंडीजच्या देशांतर्गत खेळाडूंमधून स्टॅनफोर्ड सुपरस्टार्स संघ तयार करण्यात आलेला संघ; यांच्या दरम्यान खेळविण्यात आली त्रिनिदाद आणि टोबॅगोने स्पर्धा जिंकून US$२८०,०० बक्षीस रक्कम मिळवली.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/372261.html|title=स्टॅनफोर्डसाठी मिडलसेक्सचे नेतृत्व उदलकडे |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=३ ऑक्टोबर २००८ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/375624.html |title=रामदिनच्या नेतृत्वाखाली त्रिनिदाद आणि टोबॅगोने मोठ्या पैशाच्या वैभवाकडे|first=अँड्रू|last=मॅकग्लॅशन |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=२७ ऑक्टोबर २००८| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> १ नोव्हेंबर रोजी, स्टॅनफोर्ड सुपरस्टार्सने इंग्लंडशी सामना खेळला ज्यामध्ये अनेक वर्षांनंतर पाच सामन्यांपैकी पाहिला सामना असण्याची अपेक्षा होती आणि विजेत्याला प्रत्येक सामन्यात US$२०,०००,००० चे बक्षीस मिळाले.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/376602.html |title=गेल लीड्स सुपरस्टार्स टू मिलियन्स |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |first=अँड्रू|last=मॅकग्लॅशन |date=१ नोव्हेंबर २००८| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/7895505.stm |title=यूएस टायकूनवर $८ अब्जपेक्षा जास्त फसवणुकीचा आरोप|work=बीबीसी न्यूझ |date=१७ फेब्रुवारी २००९ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> ;आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० {{Main|आंतरराष्ट्रीय टी२०}} १७ फेब्रुवारी २००५ रोजी [[ऑकलंड]]मधील [[ईडन पार्क]] येथे खेळल्या गेलेल्या पुरुषांच्या संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यात [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ |ऑस्ट्रेलिया]]ने [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]]चा पराभव केला. हा खेळ हलक्या-फुलक्या पद्धतीने खेळला गेला – दोन्ही बाजू १९८० च्या दशकात परिधान केलेल्या किटमध्ये दिसल्या, न्यू झीलंड संघाने परिधान केलेल्या किट ह्या [[बेज ब्रिगेड]]ची थेट प्रत होती. बेज ब्रिगेडच्या विनंतीनुसार, काही खेळाडूंनी १९८० च्या दशकात लोकप्रिय असलेल्या मिशा/दाढी आणि केसांच्या शैली देखील ठेवल्या होत्या. ऑस्ट्रेलियाने सर्वसमावेशकपणे खेळ जिंकला, आणि जसजसा परिणाम न्यू झीलंडच्या डावाच्या अखेरीस स्पष्ट झाला, खेळाडू आणि पंचांनी गोष्टी कमी गांभीर्याने घेतल्या - ग्लेन मॅकग्राने १९८१च्या दोन्ही बाजूंमधील एकदिवसीय सामन्यातील [[ट्रेव्हर चॅपल]]च्या अंडरआर्म घटनेची गंमतीने पुनरावृत्ती केली आणि पंच [[बिली बाउडेन]] यांनी त्याला प्रत्युत्तरात गंमतीने लाल कार्ड दाखवले (क्रिकेटमध्ये लाल कार्डे सामान्यतः वापरली जात नाहीत). ===उद्घाटन स्पर्धा=== [[File:T20 final 2009.jpg|thumb|[[लॉर्ड्स]]वर २००९च्या अंतिम सामन्यामध्ये [[शाहिद आफ्रिदी]]ला गोलंदाजी करताना [[लसिथ मलिंगा]].]] दर दोन वर्षांनी आयसीसी विश्वचषक ट्वेंटी-२० स्पर्धा आयोजित करण्‍याचे प्रथम ठरवण्‍यात आले होते, जर त्या वर्षी [[क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धा नियोजित असेल तर ट्वेंटी-२० विश्वचषक स्पर्धा एक वर्ष आधी आयोजित केली जाईल. पहिली स्पर्धा [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेत]] झाली जिथे [[भारत क्रिकेट संघ|भारताने]] [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ|पाकिस्तानचा]] अंतिम फेरीत पराभव केला.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8604/report/287879/india-vs-pakistan-final-icc-world-twenty20-2007-08|title=इंडिया होल्ड देअर नर्व्ह टू विन थ्रिलर|first=दिलीप|last=प्रेमचंद्रन|date=२४ सप्टेंबर २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो|}}</ref> [[केन्या क्रिकेट संघ| केन्या]] आणि [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]] यांना [[२००७ विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा विभाग १]] द्वारे पात्रता मिळवावी लागली जी [[नैरोबी]] येथे ५० षटकांची स्पर्धा होती.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/worldcricketleague/content/story/278951.html|title=केन्या क्रश कॅनडा टू बूक फायनल प्लेस|location=नैरोबी|date=५ फेब्रुवारी २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> डिसेंबर २००७ मध्ये संघांची चांगली तयारी करण्यासाठी २० षटकांच्या फॉरमॅटसह पात्रता स्पर्धा आयोजित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. ज्यामध्ये सहा संघ सहभागी झाले, त्यातील दोन [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ विश्व ट्वेंटी२०]] साठी पात्र ठरले आणि प्रत्येकाला $२५०,००० बक्षीस रक्कम मिळाली.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/325356.html |title=आयसीसी वर्ल्ड ट्वेन्टी-२० पात्रता स्पर्धा आयर्लंडमध्ये होणार|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=१३ डिसेंबर २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|दुसरी स्पर्धा]] [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ |पाकिस्तानने]] २१ जून २००९ रोजी [[इंग्लंड]]मध्ये [[श्रीलंका क्रिकेट संघ |श्रीलंकेचा]] ८ गडी राखून पराभव केला होता. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] स्पर्धा मे २०१०मध्ये [[वेस्ट इंडीज]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती, जिथे [[इंग्लंड क्रिकेट संघ |इंग्लंडने]] [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ |ऑस्ट्रेलियाचा]] ७ गडी राखून पराभव केला होता. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ |वेस्ट इंडीजने]] [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंकेचा]] पराभव करून विजेतेपद मिळवले. आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२० च्या अंतिम फेरीत प्रथमच यजमान राष्ट्र सहभागी झाले होते. [[आयर्लंड क्रिकेट संघ| आयर्लंड]] आणि [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तानसह]] [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२]] स्पर्धेमध्ये १२ स्पर्धक सहभागी होते. ही स्पर्धा आशियाई देशातील पहिला टी२० विश्वचषक स्पर्धा होती. ===१६ संघाच्या स्पर्धेमध्ये विस्तार=== [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]च्या आवृत्तीचा विस्तार १६ संघ स्वरूपात केला जाणार होता परंतु तो पुन्हा १२ वर करण्यात आला.<ref>{{cite web|title=आयसीसीची कसोटी चॅम्पियनशिपसाठी सहमती|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/current/story/481373.html|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[बांगलादेश]]मध्ये आयोजित [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]च्या स्पर्धेत दहा [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#पूर्ण सदस्य|पूर्ण सदस्य]] आणि [[२०१३ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता|२०१३]]च्या आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता फेरीत पात्र ठरलेल्या सर्व सहा [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#सहयोगी सदस्य|सहयोगी सदस्यांसह]] १६ संघांना प्रथमच सहभागी करून घेण्यात आले होते. तथापि ८ ऑक्टोबर २०१२ रोजी [[आयसीसी पुरुष आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ क्रमवारी]]तील अव्वल आठ पूर्ण सदस्य संघांना [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४#सुपर १० फेरी | सुपर १०]] टप्प्यात स्थान देण्यात आले. उर्वरित आठ संघ [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४#गट फेरी | गट फेरीमध्ये]] सहभागी झाले होते, ज्यामधून दोन संघ सुपर १० टप्प्यात गेले.<ref name=ICC>{{cite web|url=http://www.icc-cricket.com/news/2013/media-releases/75604/west-indies-to-start-world-t20-title-defence-against-india|title=वेस्ट इंडीज टू स्टार्ट वर्ल्ड टी२० टायटल डिफेन्स अगेन्स्ट इंडिया|date=२७ ऑक्टोबर २०१३|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|आयसीसी]] | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029185415/http://www.icc-cricket.com/news/2013/media-releases/75604/west-indies-to-start-world-t20-title-defence-against-india|archive-date=२९ ऑक्टोबर २०१३}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/beta2/news/bcb-promises-stellar-t20-wc/|title=बीसीबी प्रॉमिसेस स्टेलार टी२० वर्ल्ड कप |date=७ एप्रिल २०१३|newspaper=द डेली स्टार, बांगलादेश | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> या स्पर्धेत तीन नवीन संघांनी (नेपाळ, हाँगकाँग आणि यूएई) पदार्पण केले. ;कोविड-१९ जुलै २०२० मध्ये, ICC ने जाहीर केले की २०२० आणि २०२१ या दोन्ही आवृत्त्या महामारीमुळे प्रत्येकी एक वर्षाने पुढे ढकलण्यात आल्या आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733391 |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२० पुढे ढकलली|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> त्यामुळे, २०२० स्पर्धा (मूळत: ऑस्ट्रेलियाद्वारे आयोजित केली जाणार होती) [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|नोव्हेंबर २०२१]] मध्ये हलविण्यात आली आणि २०२१ स्पर्धा (मूळतः भारतात आयोजित केली जाणारी) [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|ऑक्टोबर २०२२]] मध्ये हलवली गेली.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733341 |title=पुरुष टी२० विश्वचषक पुढे ढकलण्याबाबत वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> २०२१ मध्ये भारत आणि २०२२ मध्ये ऑस्ट्रेलियाने यजमानपद भूषवले होते, उलट क्रमाने असले तरी ऑस्ट्रेलिया आणि भारताने स्पर्धेचे यजमानपद राखले.<ref>{{Cite web|date=10 August 2020|title=पुरुष टी२० विश्वचषक २०२१ भारतात, २०२२ ऑस्ट्रेलियात; महिला क्रिकेट विश्वचषक पुढे ढकलला | url=https://www.icc-cricket.com/news/1749997}}</ref> <ref name=sixsports.in /> २०२१ची स्पर्धा १७ ऑक्टोबर ते १४ नोव्हेंबर २०२१ या कालावधीत ओमान आणि संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये खेळल्या गेलेल्या सामन्यांसह पार पडली.<ref>{{Cite web|title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२१ चे सामने जाहीर|url=https://www.icc-cricket.com/news/2210270 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> ===२० संघाच्या स्पर्धेमध्ये विस्तार=== जून २०२१ मध्ये, आयसीसीने घोषित केले की २०२४, २०२६, २०२८ आणि २०३० मधील टी२० विश्वचषक स्पर्धा २० संघांचा समावेश करण्यासाठी विस्तारित केल्या जातील.<ref name=sixsports.in>{{Cite web|title=आयसीसीतर्फे वर्ल्डकप स्पर्धा जाहीर; २०२७ आणि २०३१ मध्ये १४ संघ|url=https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=सिक्स स्पोर्ट्स|archive-date=2022-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401040539/https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|url-status=dead}}</ref> संघांची ४ गटात (प्रति गट ५ संघ) विभागणी केली जाईल, प्रत्येक गटातील दोन अव्वल संघ सुपर आठमध्ये जातील.<ref>{{Cite web|title=आयसीसीतर्फे पुरुषांच्या जागतिक स्पर्धांचा विस्तार: एकदिवसीय विश्वचषक स्पर्धेत १४ संघ, टी२० विश्वचषक स्पर्धेत २० संघ | url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=इएसपीएन क्रिकइन्फो| language=en}}</ref> त्यांची प्रत्येकी चारच्या दोन गटात विभागणी केली जाईल, प्रत्येक गटातील दोन अव्वल संघ उपांत्य फेरीत प्रवेश करतील. २०२४ टी२० विश्वचषक वेस्ट इंडीज आणि युनायटेड स्टेट्समध्ये आयोजित केला जाईल. यूएसने पहिल्यांदाच विश्वचषक स्पर्धेचे आयोजन केले आहे, ज्यामध्ये देशभरातील अनेक स्टेडियम एकतर नव्याने बांधले जातील किंवा क्रिकेटसाठी पुन्हा तयार केले जातील. २०२४ ची स्पर्धा भारत आणि श्रीलंका यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित केली जाईल, २०२८ मध्ये ऑस्ट्रेलिया आणि न्यू झीलंडमध्ये तसेच २०३० ची स्पर्धा इंग्लंड, वेल्स, स्कॉटलंड आणि आयर्लंडमध्ये होईल.<ref>{{Cite web|title=यूएसए मध्ये टी२० विश्वचषक: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धांचे यजमान जाहीर|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=www.icc-cricket.com| | language=en}}</ref> ==स्वरूप== ===यजमान=== आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटनेची कार्यकारी समिती ही स्पर्धा आयोजित करण्यात स्वारस्य दर्शविलेल्या राष्ट्रांकडून बोली तपासल्यानंतर स्पर्धेच्या यजमानांसाठी मतदान करते. २००७ मध्ये [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिके]]नंतर, [[इंग्लंड]], [[वेस्ट इंडीज]] आणि [[श्रीलंका]] यांनी अनुक्रमे २००९, २०१० आणि २०१२ मध्ये स्पर्धेचे आयोजन केले होते. २०१४ मध्ये बांगलादेशने स्पर्धेचे आयोजन केले होते.<ref>{{cite web |url=http://www.cricinfo.com/ci-icc/content/current/story/465631.html| title =२०१४ च्या ट्वेन्टी२० विश्वचषक स्पर्धेचे यजमानपद बांगलादेशकडे|work=क्रिकइन्फो|access-date=२२ एप्रिल २०२२|}}</ref> २०१६ मध्ये भारताने स्पर्धेचे यजमानपद भूषवले. पाच वर्षांच्या कालावधीनंतर, भारताने २०२१ आवृत्तीचे यजमानपदही जिंकले, परंतु कोविड-१९ महामारीमुळे हे सामने ओमान आणि युएई मध्ये खेळवले गेले. २०२२ च्या आवृत्तीचे आयोजन ऑस्ट्रेलियाकडून केले जाईल, ज्यांनी मागील वर्षी ही स्पर्धा जिंकली होती. डिसेंबर २०१५ मध्ये, आयसीसीचे जागतिक विकास प्रमुख, टिम अँडरसन यांनी भविष्यातील स्पर्धा युनायटेड स्टेट्सद्वारे आयोजित करण्याची सूचना केली. त्यांचा असा विश्वास होता की या कार्यक्रमाचे आयोजन केल्याने देशातील खेळाच्या वाढीला चालना मिळू शकते, जिथे हा खेळ तुलनेने अस्पष्ट आहे आणि [[बेसबॉल]] सारख्या इतर खेळांच्या स्पर्धेला सामोरे जावे लागते.<ref name="ndtv-t20usa2">{{cite web|title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समितीकडून युनायटेड स्टेट्सच्या भूमीवर टी-२० विश्व क्रिकेटचे लक्ष्य: अहवाल | url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/252894-international-cricket-council-targets-world-twenty20-on-united-states-soil-report|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107125712/http://sports.ndtv.com/cricket/news/252894-international-cricket-council-targets-world-twenty20-on-united-states-soil-report|archive-date=७ जानेवारी २०१६ | language=en|access-date=१४ जानेवारी २०१६|website=एनडीटीव्ही स्पोर्ट्स}}</ref> २०२० मध्ये, [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|यूएसए]] आणि वेस्ट इंडीजने २०२३ नंतर टी२० विश्वचषक सह-यजमानपदासाठी स्वारस्य व्यक्त केले,<ref>{{Cite news|title=यूएसए लूक्स टू १९९४ फॉर टी२० वर्ल्ड कप बीड | language=en-GB|work=बीबीसी स्पोर्ट्स |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/52885902 | access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[मलेशिया]] आणखी एक संभाव्य दावेदार होता.<ref>{{Cite web|last=लव्हलेट|first=ट्रिस्टन|title=मलेशिया २०२३-३१ सायकलमध्ये टी२० क्रिकेट विश्वचषकाचे आयोजन करत आहे | url=https://www.forbes.com/sites/tristanlavalette/2020/06/26/malaysia-eyes-hosting-a-t20-cricket-world-cup-in-the-2023-31-cycle/ | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=फोर्ब्स}}</ref> नोव्हेंबर २०२१मध्ये, आयसीसीने २०२४ ते २०३० या कालावधीत पुढील चार पुरुष टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी यजमानांची पुष्टी केली.<ref>{{cite web|title=यूएसए टी२० विश्वचषक आयोजित करणार: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धेच्या यजमानांची पुष्टी|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|यूएसए]] आणि [[वेस्ट इंडीज]]कडे २०२४ आवृत्तीचे सह-यजमानपद, २०२६ आवृत्तीचे सह-यजमानपद [[भारत]] आणि [[श्रीलंका]], २०२८ आवृत्तीचे सह-यजमानपद [[ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[न्यू झीलंड]] आणि २०३० आवृत्तीचे सह-यजमान [[इंग्लंड]], [[वेल्स]], [[स्कॉटलंड]] आणि [[आयर्लंड]] करणार आहेत. {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ आयसीसी क्षेत्रानुसार यजमानांचा सारांश (२००७–२०३०) ! scope="col" | क्षेत्र ! scope="col" | वर्ष ! scope="col" | नियामक मंडळ ! scope="col" | यजमान |- ! scope="row" | आफ्रिका | [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]] || [[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] || दक्षिण आफ्रिका |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | अमेरिका | [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]] || [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] || वेस्ट इंडीज |- | [[२०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] || [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] [[यूएसए क्रिकेट]] || वेस्ट इंडीज अमेरिका |- ! scope="rowgroup" rowspan="5" | आशिया | [[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]] || [[श्रीलंका क्रिकेट]] || श्रीलंका |- | [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]] || [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]] || बांगलादेश |- | [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]] || rowspan="2" | [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] || भारत |- | [[२०२१ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२१]] || संयुक्त अरब अमिराती ओमान |- | [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] || [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] [[श्रीलंका क्रिकेट]] || भारत श्रीलंका |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | पूर्व आशिया-पॅसिफिक | [[२०२२ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] || [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] || ऑस्ट्रेलिया |- | [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] || [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] [[न्यूझीलंड क्रिकेट]] || ऑस्ट्रेलिया न्यूझीलंड |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | युरोप | [[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]] || [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] || इंग्लंड |- | [[२०३० पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] || [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] [[क्रिकेट आयर्लंड]] [[क्रिकेट स्कॉटलंड]] || इंग्लंड वेल्स आयर्लंड स्कॉटलंड |} ===पात्रता=== {{See also|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता}} [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|टी२० विश्वचषक पात्रता]] म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या पात्रता स्पर्धेद्वारे इतर आयसीसी सदस्यांनी भरलेल्या उर्वरित जागांसह, सर्व आयसीसी संपूर्ण सदस्य स्पर्धेसाठी आपोआप पात्र ठरतात. आयसीसी सहयोगी आणि संलग्न सदस्यांसाठी ५० षटकांची लीग - पहिल्या [[विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा|विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धेच्या]] निकालातून [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७च्या पहिल्या वर्ल्ड ट्वेंटी२०]] साठी पात्रता ठरवली गेली. [[२००७ विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा विभाग १]] स्पर्धेचे दोन अंतिम स्पर्धक, [[केन्या क्रिकेट संघ | केन्या]] आणि [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]], वर्षाच्या उत्तरार्धात विश्व ट्वेंटी२० साठी पात्र ठरले. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ विश्व ट्वेंटी२०]] साठी एक वेगळी पात्रता स्पर्धा लागू करण्यात आली होती आणि तेव्हापासून ती कायम ठेवण्यात आली आहे. तथापि, विश्व ट्वेंटी२० पात्रता फेरीतून पात्र ठरलेल्या संघांची संख्या दोन ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] आणि [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] मध्ये) ते सहा ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] आणि [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] मध्ये) पर्यंत बदलली आहे. ===अंतिम स्पर्धा=== प्रत्येक गट टप्प्यात (प्राथमिक फेरी आणि सुपर १२ फेरी दोन्ही), संघांना खालील निकषांच्या आधारे एकमेकांविरुद्ध क्रमवारी दिली जाते:<ref>[http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf अंतिम विश्व ट्वेंटी20 खेळण्याच्या अटी] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080911035806/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf |date=११ सप्टेंबर २००८}}, आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२०</ref> # सर्वाधिक गुणसंख्या # समान असल्यास, सर्वाधिक विजय # तरीही समान असल्यास, उत्कृष्ट [[निव्वळ धावगती]] # तरीही समान असल्यास, कमीत कमी [[स्ट्राईक रेट#गोलंदाजी स्ट्राईक रेट|गोलंदाजी स्ट्राईक रेट]] # तरीही समान असल्यास, एकमेकांविरुद्धच्या सामन्याचा निकाल. बरोबरी झाल्यास (म्हणजेच, दोन्ही संघांनी आपापल्या डावाच्या शेवटी समान धावा केल्यास), [[सुपर ओव्हर]] विजेता ठरवते. सुपर ओव्हरमध्ये पुन्हा टाय झाल्यास, त्यानंतर जोपर्यंत विजेता संघ ठरत नाही तोपर्यंत सुपर ओव्हर खेळवली जाते. तत्पूर्वी, ज्या संघाने त्यांच्या डावात सर्वाधिक चौकार मारले होते तोच विजेता ठरवला जातो.<ref>{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27844486/no-more-boundary-countback-icc-changes-super-regulations |title=Archived copy |work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> २००७च्या स्पर्धेदरम्यान, [[बोल-आउट]]चा वापर बरोबरी झालेल्या सामन्यातील पराभवाचा निर्णय घेण्यासाठी केला गेला.<ref>[http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html प्लेइंग कंडिशन्स] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720113337/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html |date=२० जुलै २०१८}}, आयसीसी वर्ल्ड ट्वेन्टी२०</ref> ==स्पर्धेचे निकाल== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5%|वर्ष !rowspan=2 width=15%|यजमान देश !rowspan=2 width=15%|अंतिम सामन्याचे मैदान !colspan=3|अंतिम सामना !rowspan=2 width=6%|संघ |- !width=18%|विजेता !width=18%|निकाल !width=18%|उपविजेता |- |२००७<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|तपशील]]'' |{{flagicon|RSA}}<br>दक्षिण आफ्रिका |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]]<br>दक्षिण आफ्रिका |{{cr|India}}<br /><small>१५७/५ (२० षटके)</small> |'''भारत ५ धावांनी विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/twenty20wc/engine/match/287879.html धावफलक] |{{cr|Pakistan}}<br /><small>१५२ सर्वबाद (१९.३ षटके)</small> |१२ |- |२००९<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|तपशील]]'' |{{flagicon|ENG}}<br>इंग्लंड |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]<br>इंग्लंड |{{cr|Pakistan}}<br /><small>१३९/२ (१८.४ षटके)</small> |'''पाकिस्तान ८ गडी राखुन विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/wt202009/engine/current/match/356017.html धावफलक] |{{cr|Sri Lanka}}<br /><small>१३८/६ (२० षटके)</small> |१२ |- |२०१०<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|तपशील]]'' |{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|Guyana}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}<br>बार्बाडोस, गयाना, सेंट लुसिया, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो |[[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]]<br>बार्बाडोस |{{cr|England}}<br /><small>१४८/३ (१७ षटके)</small> |'''इंग्लंड ७ गडी राखुन विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/world-twenty20-2010/engine/current/match/412703.html धावफलक] |{{cr|Australia}}<br /><small>१४७/६ (२० षटके)</small> |१२ |- |२०१२<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|तपशील]]'' |{{flagicon|SRI}}<br>श्रीलंका |[[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]]<br>श्रीलंका |{{cr|WIN}}<br /><small>१३७/६ (२० षटके)</small> |'''वेस्ट इंडीज ३६ धावांनी विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2012/engine/current/match/533298.html धावफलक] |{{cr|SRI}}<br /><small>१०१ सर्वबाद (१८.४ षटके)</small> |१२ |- |२०१४<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|तपशील]]'' |{{flagicon|BAN}}<br>बांगलादेश |[[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]]<br>बांगलादेश |{{cr|SRI}}<br /><small>१३४/४ (१७.५ षटके)</small> |'''श्रीलंका ६ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2014/engine/match/682965.html धावफलक] |{{cr|IND}}<br /><small>१३०/४ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०१६<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|तपशील]]'' |{{flagicon|IND}}<br>भारत |[[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]]<br>भारत |{{cr|WIN}}<br /><small>१६१/६ (१९.४ षटके)</small> |'''वेस्ट इंडीज ४ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951373.html धावफलक] |{{cr|ENG}}<br /><small>१५५/९ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२१<br>''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|UAE}}{{flagicon|OMA}}<br />[[संयुक्त अरब अमिराती]], [[ओमान]] |[[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]]<br />संयुक्त अरब अमिराती |{{cr|AUS}}<br /><small>१७३/२ (१८.५ षटके)</small> |'''ऑस्ट्रेलिया ८ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273756.html धावफलक] |{{cr|NZ}}<br /><small>१७२/४ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२२<br>''[[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|AUS}}<br>ऑस्ट्रेलिया |[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]]<br>ऑस्ट्रेलिया |{{cr|ENG}}<br /><small>१३८/५ (१९ षटके)</small> |'''इंग्लंड ५ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298179.html धावफलक] |{{cr|PAK}}<br /><small>१३७/८ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२४<br>''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}{{flagicon|USA}}<br />बार्बाडोस, सेंट लुसिया, सेंट व्हिन्सेंट आणि द ग्रेनेडाईन्स, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने |[[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]]<br>बार्बाडोस |{{cr|India}}<br /><small>१७६/७ (२० षटके)</small> |'''भारत ७ धावांनी विजयी'''<br>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html धावफलक] |{{cr|SA}}<br /><small>१६९/८ (२० षटके)</small> |२० |- |२०२६<br>''[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|IND}}{{flagicon|SL}}<br>भारत, श्रीलंका |[[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]]<br>भारत |{{cr|India}}<br /><small>२५५/५ (२० षटके)</small> |'''भारत ९६ धावांनी विजयी'''<br>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html धावफलक] |{{cr|NZ}}<br /><small>१५९ (१९ षटके)</small> |२० |- |२०२८<br>''[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZL}}<br>ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलंड |[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]]<br>ऑस्ट्रेलिया |TBD |TBD |TBD |२० |- |२०३०<br>''[[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}}{{flagicon|IRE|cricket}}{{flagicon|SCO}}<br>इंग्लंड, वेल्स, आयर्लंड, स्कॉटलंड |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]<br>इंग्लंड |TBD |TBD |TBD |२० |} ==संघाची कामगिरी== [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेपर्यंत. ''संघांची क्रमवारी सर्वोत्कृष्ट निकालानुसार, नंतर विजयाची टक्केवारी, नंतर एकूण विजय, नंतर एकूण सामने, नंतर वर्णक्रमानुसार'': {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: center;" |- !rowspan="2" style="width:150px;"|संघ !colspan=3|सहभाग !rowspan="2" style="width:300px;"|सर्वोत्कृष्ट निकाल !colspan="6"|आकडेवारी<ref name="resultsummary">{{cite web| url=http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy | title=नोंदी / आयसीसी विश्व टी२० / परिणाम सारांश| publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो | access-date= २२ एप्रिल २०२२}}</ref> |- !width=75|एकूण !width=75|पहिला !width=75|शेवटचा !width=30|सामने !width=30|विजय !width=30|पराभव !width=30|बरोबरी !width=30|अनिर्णित !width=30|विजय% |- |style="text-align:left;"|{{Cr|India}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || ६१ || ४३ || २४ || १(१) || १ ||७३.३३ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|England}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]], [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]) || ६० || ३४ || २४ || ० || २ || ५८.६२ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|West Indies}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.1|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]], [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]) || ५३ || २९ || २२ || १(१) || १ || ५७.६९ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Australia}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) ||५१||३२||१९|| ० || ० || ६२.७४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Pakistan}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]) || ५८|| ३४|| २१|| २(०) || १ || ५९.६४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Sri Lanka}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]) || ६१|| ३५|| २५|| १(१) || ० || ५९.०१ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|South Africa}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="silver" | {{sort|2.1|'''उपविजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||५७||३८||१७|| ० || १ || ६९.६४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|New Zealand}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="silver" | {{sort|2.1|'''उपविजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) ||५५||३०|| २२|| २(०) || १ || ५५.५५ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Afghanistan|२०१३}} | ८ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]]|| [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| style="background:#cc9966;" |{{sort|3.2|'''उपांत्यफेरी'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||३४|| १४ ||१९ || १(०) || ० ||४१.१७ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Bangladesh}} | ९ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]|| [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]|| {{sort|4.1|सुपर ८}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||४५|| १२ ||३२|| ० || १ || २७.२७ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Ireland}} | ९ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.2|सुपर ८}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]) || ३१ || ८ || २० || ० || ३ || २८.५७ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|USA}} ||२ ||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] ||[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]||{{sort|4.2|सुपर ८}} ([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])||१०||३||६||१(१)||०||४०.०० |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Netherlands}} | ७ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]|| [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.2|सुपर १०}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]) || ३१|| ११ || १९ || ० || १ || ३६.६६ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Zimbabwe}} | ६ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|सुपर ८}} ([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || २६|| ११ || १४ || ० || १ || ४४.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Scotland}} | ५ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.2|सुपर १२}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) || २६ || ८ || १६ || ० || २ || ३३.३३ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Namibia|2021}} | ४ || [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.4|सुपर १२}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) ||१९ || ४ ||१४|| १(१) || ० || २६.३१ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Oman}} | ४ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १४ ||२ || १० || १(०) || १ || १५.३८ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Nepal}} | ३ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १० || ३ || ७ || ० || ० || ३०.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Hong Kong}} | २ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] || {{sort|5.3|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]) || ६ || १ || ५ || ० || ० || १६.६६ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|United Arab Emirates}} | २ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १० || २ || ८ || ० || ० || २०.०० |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Papua New Guinea}} | २ || [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]|| [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) || ७ || ० || ७ || ० || ० || ०.०० |- |style="text-align:left;" |{{Cr|CAN}} |२||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]||[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]||{{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])|| ७ || १ || ६ || ० || ० || १४.२८ |- |style="text-align:left;" |{{Cr|UGA}} |१||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] || [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] || {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२०२४]])|| ४ || १ || ३ || ० || ० || २५.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Kenya}} | १ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]) || २ || ० || २ || ० || ० || ०.०० |- |{{Cr|Italy}} |१ |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |{{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) |४ |१ |३ |० |० |२५.०० |- ! colspan="11" |{{smalldiv|1={{Updated|८ मार्च २०२६}}<br/> स्रोत:[http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy ईएसपीएन क्रिकइन्फो]}} |} ''नोंदी:'' * कंसातील संख्या बरोबरी झालेल्या सामन्यांमध्ये [[सुपर ओव्हर]] आणि [[बोल-आउट]]च्या विजयांची संख्या दर्शवते, तथापि निकालाची पर्वा न करता हा अर्धा विजय मानला जातो. विजयाच्या टक्केवारीत कोणतेही परिणाम वगळले जातात आणि बरोबरी (टायब्रेकरची पर्वा न करता) अर्धा विजय म्हणून गणली जाते. ==स्पर्धेनुसार संघ निकाल== ;सूची * {{bg|gold| '''वि''' }} — विजेते * {{bg|silver| '''उवि''' }} — उपविजेते * {{bg|#cc9966| '''उफे'''}} — उपांत्यफेरी * {{bg|#BBF3BB|फे२}} — २री फेरी (सुपर ८, सुपर १० आणि सुपर १२) * फे१ — १ली फेरी (गट फेरी) * पा — पात्र * × — पात्र परंतु माघार घेतली * ×× — पात्रतेसाठी अपात्र (निलंबित) {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:90%" |- !संघ !{{flagicon|RSA}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|ENG}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|WIN}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|SRI}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|BAN}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|IND}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|UAE}}<br/>{{flagicon|OMA}}<br/>[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|AUS}}<br/>[[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|WIN}}<br/>{{flagicon|USA}}<br/>[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|IND}}<br/>{{flagicon|SRI}}<br/>[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|AUS}}<br/>{{flagicon|NZ}}<br/>[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|ENG}}<br/>{{flagicon|Ireland|cricket}}<br/>{{flagicon|SCO}}<br/>{{flagicon|Wales}}<br/>[[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]]<br/> <small>(२०)</small> !सहभाग |- | id=AFG"" align=left| {{cr|AFG|२०१३}} |—||—|| फे१ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#cc9966" | '''उफे'''|| फे१ || || ! ८ |- | id=AUS"" align=left| {{cr|AUS}} |bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || फे१ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor=gold|'''वि'''|| style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red"| पा || ! १० |- | align=left| {{cr|Italy}} | — || —|| — || — || —|| — || — || — || — || फे१ || || ! १ |- | align=left| {{cr|BAN}} | फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || × || || ! ९ |- | align=left| {{cr|CAN}} | — || —|| — || — || —|| — || — || — || फे१ || फे१ || || ! २ |- | align=left| {{cr|ENG}} | style="background:#BBF3BB" | फे२ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=gold|'''वि''' || style="background:#cc9966" | '''उफे'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || || style="border: 3px solid red"| पा ! १० |- | align=left| {{cr|HK}} |—||—||—||—|| फे१ || फे१ ||—|| — || — || — || || ! २ |- | align=left| {{cr|IND}} |bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||style="border: 3px solid red; background:#cc9966"| '''उफे''' || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:gold" | '''वि'''|| style="border: 3px solid red; background:gold" | '''वि''' || || ! १० |- | align=left| {{cr|IRE}} |—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || || style="border: 3px solid red"| पा ! ९ |- | align=left| {{cr|KEN}} | फे१ ||—||—||—||—||—||—||—|| — || — || || ! १ |- | align=left| {{cr|NAM}} |—||—||—||—||—||—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || || ! ४ |- | align=left| {{cr|NEP}} |—||—||—||—|| फे१ ||—||—||—|| फे१ || फे१ || || ! ३ |- | align=left| {{cr|NED}} |—|| फे१ ||—||—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || || ! ७ |- | align=left| {{cr|NZ}} |bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=silver|'''उवि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || फे१ || bgcolor=silver|'''उवि'''|| style="border: 3px solid red" | पा || ! १० |- | align=left| {{cr|OMA}} |—||—||—||—||—|| फे१ || फे१ ||—|| फे१ || फे१ || || ! ४ |- | align=left| {{cr|PAK}} |bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor=gold|'''वि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=silver|'''उवि''' || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|PNG}} |—||—||—||—||—||—|| फे१ || — || फे१ || — || || ! २ |- | align=left| {{cr|SCO}} | फे१ || फे१ ||—||—||—|| फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || || style="border: 3px solid red"|पा ! ७ |- | align=left| {{cr|SA}} | style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB" |फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:silver" | '''उवि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || || ! १० |- | align=left| {{cr|SL}} | bgcolor="#cc9966"| फे२ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor=silver style|'''उवि'''||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|UAE}} |—||—||—||—|| फे१ ||—||—|| फे१ || — || फे१ || || ! ३ |- | align=left| {{cr|UGA}} |—||—||—||—|| — ||—||—|| — || फे१ || — || || ! १ |- | align=left| {{cr|USA}} |—||—||—||—||—||—|| — || — || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || || ! २ |- | align=left| {{cr|WIN}} | फे१ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=gold|'''वि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|ZIM}} | फे१ || × || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || ×× || style="background:#BBF3BB"| फे२ || — || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! ७ |} ==संघांचे पदार्पण== पदार्पण करणारा संघ, प्रतिवर्ष वर्णक्रमानुसार. {| class="wikitable" width=55% sortable" style="text-align:" |- ! वर्ष ! पदार्पण करणारा संघ ! एकूण |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] | {{cr|AUS}}, {{cr|BAN}}, {{cr|ENG}}, {{cr|IND}}, {{cr|KEN}}, {{cr|NZ}}, {{cr|PAK}}, {{cr|SCO}}, {{cr|SA}}, {{cr|SL}}, {{cr|WIN}} आणि {{cr|ZIM}} | style="text-align:center;" |१२ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] | {{cr|IRE}} आणि {{cr|NED}} | style="text-align:center;" |२ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] | {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:center;" |१ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] | कोणताही नाही | style="text-align:center;" |० |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] | {{cr|HK}}, {{cr|NEP}} आणि {{cr|UAE}} | style="text-align:center;" |३ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] | {{cr|OMA}} | style="text-align:center;" |१ |- | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] | {{cr|NAM}} आणि {{cr|PNG}} | style="text-align:center;" |२ |- | [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] | कोणताही | style="text-align:center;" |० |- | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] | {{cr|CAN}}, {{cr|USA}} आणि {{cr|UGA}} | style="text-align:center;" |३ |- | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] | {{cr|ITA}} | style="text-align:center;" | १ |- | [[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] | TBD | style="text-align:center;" |TBD |- | [[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] | TBD | style="text-align:center;" |TBD |- ! एकूण ! ! २५ |} ==स्पर्धा विक्रम== {{Main|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक विक्रमांची यादी}}{{updated|९ मार्च २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | टी२० विश्वचषक विक्रम |- ! colspan="4" | फलंदाजी |- |सर्वाधिक धावा | rowspan="2" |{{cricon|IND}} [[विराट कोहली]] |१,२९२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक धावा|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029165134/https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy|archive-date=२९ ऑक्टोबर २०२१|access-date=२९ ऑक्टोबर २०२१}}</ref> |- |[[फलंदाजी सरासरी (क्रिकेट)|सर्वाधिक सरासरी]] <small>(किमान २० डाव)</small> |५८.७२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/highest_career_batting_average.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक सरासरी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सामन्यात सर्वाधिक धावा | {{cricon|New Zealand}} [[ब्रॅन्डन मॅककुलम]] v {{cr|BAN}} |१२३ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_innings.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सामन्यात सर्वाधिक धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट स्ट्राईक रेट <small>(किमान ५०० चेंडू)</small> |{{Cricon|ENG|name=इंग्लंड}} [[जोस बटलर]] |१४४.१६ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref name="espncricinfo_highest_career_batting_strike-rate_892">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-highest-career-strike-rate/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट स्ट्राईक रेट|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- |सर्वाधिक ५०+ धावा |{{cricon|India|name=भारत}} [[विराट कोहली]] |१५ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref name="espncricinfo_most-fifties-career_89">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-fifties-career/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक ५०+|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- | rowspan="2" |सर्वाधिक शतके |{{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] |२ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/list_hundreds.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक शतके|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- | rowspan="2" |{{cricon|West Indies}} [[ख्रिस गेल]] |२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]])</small> |- |सर्वाधिक षटकार |६३ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]])</small> |<ref name="espncricinfo_most-sixes-career_89">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-sixes-career/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक षटकार|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[भागीदारी (क्रिकेट)|भागीदारी]] | {{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] आणि [[फखर झमान]]<br> वि {{cr|SRI}} |१७६ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fow/highest_partnerships_for_any_wicket.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट भागीदारी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |स्पर्धेत सर्वाधिक धावा |{{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] |३८३ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_series.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - स्पर्धेत सर्वाधिक धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | गोलंदाजी |- |सर्वाधिक बळी |{{cricon|BAN}} [[शाकिब अल हसन]] |५० <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक बळी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[गोलंदाजी सरासरी]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|दक्षिण आफ्रिका}} [[ॲनरिक नॉर्त्ये]] |१२.६० <small>([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_bowling_average.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट गोलंदाजी सरासरी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[स्ट्राइक रेट]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|SRI}} [[वनिंदु हसरंगा]] |११.७२ <small>([[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]–[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_strike_rate.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम – सर्वोत्कृष्ट स्ट्राइक रेट|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[इकॉनॉमी रेट]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|भारत}} [[जसप्रीत बुमराह]] |५.६६ <small>([[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_economy_rate.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट इकॉनॉमी रेट|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्तम गोलंदाजी |{{cricon|SRI}} [[अजंता मेंडिस]] वि {{cr|ZIM}} |६/८ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_figures_innings.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्तम गोलंदाजी | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |स्पर्धेत सर्वाधिक बळी |{{cricon|अफगाणिस्तान|variant=२०१३}} [[फझलहक फारूखी]] आणि {{cricon|भारत}} [[अर्शदीप सिंग]] |१७ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_series.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - स्पर्धेत सर्वाधिक बळी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | क्षेत्ररक्षण |- |सर्वाधिक गडी बाद <small>([[यष्टीरक्षक]])</small> |{{cricon|SA}} [[क्विंटन डी कॉक]] |३९ <small>([[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/keeping/most_dismissals_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक गडी बाद|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वाधिक झेल <small>([[क्षेत्ररक्षण]])</small> |{{cricon|Australia}} [[डेव्हिड वॉर्नर]] |२५ <small>([[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]–[[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fielding/most_catches_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक झेल | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | संघ |- |सर्वाधिक सांघिक धावसंख्या |{{cr|SRI}} (वि {{cr|KEN}}) |२६०/६ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_innings_totals.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक धावसंख्या |publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- | rowspan="2" |सर्वात कमी धावसंख्या |{{cr|NED}} (वि {{cr|SRI}}) |३९ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]])</small> | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_innings_totals.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वात कमी धावसंख्या | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |{{cr|UGA}} (वि {{cr|WIN }}) |३९ <small>([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |- |सर्वाधिक विजय % <small>(किमान १० सामने)</small> |{{cr|IND }} |७३.३३% <small>(सामने ६१, विजय ४३)</small> <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक विजय टक्केवारी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वात मोठा विजय <small>(धावांनुसार)</small> |{{cr|SRI}} (वि {{cr|KEN}}) |१७२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/largest_margins.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वात मोठा विजय|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |एका सामन्यात सर्वाधिक एकूण धावा |{{cr|IND}} v {{cr|ENG}} |४९९/१४ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_match_aggregates.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - एका सामन्यात सर्वाधिक एकूण धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |एका सामन्यात सर्वात कमी एकूण धावा |{{cr|NED}} v {{cr|SRI}} |७९-११ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_match_aggregates.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - एका सामन्यात सर्वात कमी एकूण धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वाधिक सलग विजय |{{cr|IND }} आणि {{Cr|SA}} |८ - दोन्ही [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] मध्ये | |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== *[http://cricket.yahoo.com/ आयसीसी संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} *[http://www.cricinfo.com/wt202010/content/series/412671.html ICC World Twenty20 2010] from [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] *[http://www.cricket-wc.com ICC World Twenty20] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} *[http://t20worldcupcricket.com T20 World Cup Website] {{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{fb start}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन स्पर्धा}} {{fb end}} [[वर्ग:२०-२० क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन]] qi4ydug6mrdela8ljr6l3va8ysi5py2 0 23497 2680303 2164817 2026-04-22T14:11:43Z BipP92 143288 /* अशोक पत्की यांनी लिहिलेल्या व गीतबद्ध झालेल्या कविता */ 2680303 wikitext text/x-wiki '''अशोक पत्की''' (जन्म : ऑगस्ट २५, इ.स. १९४१) हे गीतकार आणि संगीत दिग्दर्शक आहेत. त्यांनी अनेक मराठी-हिंदी चित्रपटांना, जाहिरातींना व दूरदर्शन मालिकांना संगीत दिले आहे. आठ हजारांहून जास्त जिंगल्स, चारशे नाटकांचे संगीत, सव्वाशे चित्रपटांना संगीत, ५०० मालिकांची शीर्षकगीते त्यांच्या नावावर आहेत. ‘मम्मो’, ‘सरदारी बेगम’ या हिंदी चित्रपटांची गाणी त्यांनी केली. पण, ती त्यांच्या नावावर नाहीत. ‘नाविका रे वारा वाहे रे’ हे [[सुमन कल्याणपूर]] यांनी गायलेले गाणे हे अशोक पत्की यांनी अगदी पहिल्यांदा संगीतबद्ध केलेले गाणे होय. अशोक पत्की मुंबईतल्या कांदेवाडीत रहात, सध्या त्यांचे निवासस्थान माहीम येथे आहे. त्यांच्या धाकट्या भगिनी मीना पत्की याही गायिका आहेत. 'यमुनाजळी' या गाण्याला दुसरी लोकप्रिय होऊ शकेल अशी चाल लावण्याचे धारि़ष्ट्य फक्त अशोक पत्कींचेच. मूळ चाल दादा चांदेकरांची. ==अशोक पत्की यांनी लिहिलेल्या व गीतबद्ध झालेल्या कविता== * तू सप्‍तसूर माझे : तू सप्‍तसूर माझे तू श्वास अंतरीचा । गाण्यास लाभला हा तव स्पर्श अमृताचा * राधा ही बावरी हरीची : रंगात रंग तो श्यामरंग पाहण्या नजर भिरभिरते... राधा ही बावरी हरीची ==शीर्षकगीते== दूरचित्रवाणीवर एखादा कार्यक्रम सुरू होण्यापूर्वी एखादा संगीताचा तुकडा किंवा गीत वाजवले जाते. चित्रवाणी मालिकांसाठी रचलेल्या अशा अनेक गीतांना अशोक पत्कींनी संगीत दिले आहे. अशा काही मालिकांची नावे आणि त्यातल्या शीर्षकगीताची पहिली ओळ : - * अधांतर : नियती ऐसा खेळ रंगवी, सुन्‍न घराच्या उंबऱ्यावरी.....मार्ग शोधता प्रत्येकाचे पाऊल पडते, अधांतर * अनुपमा : दिवस कसे हे उगवून येती, आयुष्याला कवेत घेती * अभिलाषा : आयुष्याचे हे चक्र चालते साद घालते आशा । स्वप्‍नांमागून सत्य धावते ही दैवाची रेषा * अस्मिता : सावलीही अशात हसते, ठावठिकाणा माझा पुसते । मीच मला मग शोधत बसत... अस्मिता * [[अवघाचि संसार]] : मन माझे मोरपिशी स्वप्‍न जणू । ... अवघाचि हा संसार * [[आभाळमाया]] : जडतो तो जीव, लागते ती आस । ... आभाळमाया * [[गोट्या (दूरचित्रवाणी मालिका)|गोट्या]] : बीज अंकुरे, अंकुरे, ओल्या मातीच्या कुशीत । कसे रुजावे बियाणे माळरानी खडकात? * [[जिवलगा (मालिका)|जिवलगा]] : खुणावते आडुनिया एक मोरपिशी स्वप्‍न-सय... कधी येशील येशील जिवलगा जिवलगा * तुझ्याविना हे चांदणे हर्ष घेऊन आले । कवडसे हवेसे उधळीत आले * बंधन : नात्यांना ठाउक असते हे चालत जाणे रस्ते । वळणावर येता थांबून मग हळूच वळणे नुसते * मानसी : कशी वेल्हाळ वेल्हाळ त्यांना हवीशी हवीशी । साऱ्यासख्या सजणींचे मन मानसी... मानसी * मोगरा फुलला : दवबिंदूचा आभाळाशी जणू दुवा जुळला । आज अशी मी मला गवसले - मोगरा फुलला * या सुखांनो या : तांबडं फुटलं आभाळ भरलं । मायेचं सुखही त्यातच दडलं । ... या सुखांनो या * सोनियाचा उंबरा : सोनियाच्या उंबऱ्यात प्रकाशाची उधळण | तुम्हांसाठी घेऊन आलो काळजाचं निरूपण । * [[वादळवाट]] : थोडी सागर निळाई थोडे शंख नि शंपले । ... कधी धूसर धूसर एक वादळाची वाट * [[आम्ही सारे खवय्ये]] : आम्ही म्हणजे, तुम्ही म्हणजे, तुम्ही-आम्ही सारे । ... आम्ही सारे खवय्ये * [[तुला पाहते रे]] : हाक देता तुला, साद जाते मला । ... तूच माझा आरसा, तुला पाहते रे * [[अग्गंबाई सासूबाई]] : चांदण्या रातीला प्रीतीचा सागर फेसाळ उधाळला । ... करवली सूनबाई, अग्गंबाई सासूबाई * [[माझा होशील ना]] : नको चंद्र तारे, फुलांचे पसारे । ... मला साथ देशील ना, माझा होशील ना * [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] : लगबग लगबग सासूबाई बघ बघ । ... ठेऊ कशी तशी मी रांधायला, येऊ कशी तशी मी नांदायला * [[अग्गंबाई सूनबाई]] : उंबरठा हा सासरचा ओलांडून आलीस तू । ... मीच तुझी आई, अग्गंबाई सूनबाई == अशोक पत्की यांनी संगीत दिलेले चित्रपट == {| class="wikitable" |'''चित्रपट''' |'''वर्ष''' |- |पैजेचा विडा | align="right" |१९७९ |- |नणंद भावजय | align="right" |१९८१ |- |राणीने डाव जिंकला | align="right" |१९८३ |- |गोष्ट धमाल नाम्याची | align="right" |१९८४ |- |हेच माझं माहेर | align="right" |१९८४ |- |अर्धांगी | align="right" |१९८५ |- |प्रेम करूया खुल्लम खुल्ला | align="right" |१९८७ |- |आई पाहिजे | align="right" |१९८८ |- |एक गाडी बाकी अनाडी | align="right" |१९८८ |- |मामला पोरींचा | align="right" |१९८८ |- |रंगत संगत | align="right" |१९८८ |- |मधुचंद्राची रात्र | align="right" |१९८९ |- |राजाने वाजवला बाजा | align="right" |१९८९ |- |धमाल बाबल्या गणप्याची | align="right" |१९९० |- |गोडी गुलाबी | align="right" |१९९० |- |हल्लागुल्ला | align="right" |१९९० |- |शुभमंगल सावधान | align="right" |१९९२ |- |आपली माणसं | align="right" |१९९३ |- |गरम मसाला | align="right" |१९९३ |- |जमलं हो जमलं | align="right" |१९९५ |- |कथा दोन गणपतरावांची | align="right" |१९९६ |- |सत्वपरीक्षा | align="right" |१९९८ |- |नवसाचं पोर | align="right" |१९९८ |- |बिनधास्त | align="right" |१९९९ |- |गोष्ट तिघांची | align="right" |२००१ |- |भेट | align="right" |२००२ |- |मानिनी | align="right" |२००४ |- |आम्ही असू लाडके | align="right" |२००५ |- |खबरदार | align="right" |२००५ |- |आईशप्पथ | align="right" |२००६ |- |आनंदाचं झाड | align="right" |२००६ |- |ही पोरगी कुणाची | align="right" |२००६ |- |विश्वास | align="right" |२००६ |- |सावली | align="right" |२००७ |- |एक डाव संसाराचा | align="right" |२००७ |- |सखी | align="right" |२००७ |- |श्री सिद्धिविनायक महिमा | align="right" |२००७ |- |फॉरेनची पाटलीन | align="right" |२००८ |- |फूल थ्री धमाल | align="right" |२००८ |- |सावरीया डॉट कॉम | align="right" |२००८ |- |तिन्हीसांजा | align="right" |२००९ |- |सुखांत | align="right" |२००९ |- |मी सिंधुताई सपकाळ | align="right" |२०१० |- |आव्हान | align="right" |२०१० |- |मला आई व्हायचंय | align="right" |२०११ |- |वन रूम किचन | align="right" |२०११ |- |कुणासाठी कुणीतरी | align="right" |२०११ |- |पारंबी | align="right" |२०११ |- |चिनू | align="right" |२०१२ |- |तुकाराम | align="right" |२०१२ |- |मला एक चानस हवा | align="right" |२०१२ |- |आजचा दिवस माझा | align="right" |२०१३ |- |अ रेनी डे | align="right" |२०१४ |- |दुसरी गोष्ट | align="right" |२०१४ |- |अ डॉट कॉम मॉम | align="right" |२०१६ |- |घर होतं मेणाचं | align="right" |२०१९ |- |काही क्षण प्रेमाचे | align="right" |२०१९ |} ==अशोक पत्की यांचे अन्य लेखन== * ’सप्तसूर माझे‘ (आत्मचरित्र) प्रकाशक: मनोविकास प्रकाशन ==अशोक पत्की यांना मिळालेले पुरस्कार== * वि.वि.द. (विष्णु दिगंबर पलुसकर, विनायकराव पटवर्धन आणि द.वि. पलुसकर) संगीत समारोहात पं विनायकराव पटवर्धन संगीत जीवनगौरव पुरस्कार (१९-१२-२०१७) * ब्राह्मण जागॄती सेवा संघातर्फे समाजभूषण पुरस्कार (ऑक्टोबर २०१७) * नाशिकच्या त्रिवेणी महोत्सवात संस्कृती वैभव पुरस्कार (डिसेंबर २०१८) {{विस्तार}} [[वर्ग:मराठी संगीतकार|पत्की, अशोक]] == बाह्य दुवे == 0i4scke0vz50neuq4kcscdyo36yldub 0 26028 2680484 2504766 2026-04-23T09:24:27Z ~2026-24679-89 182431 /* इतिहास */ 2680484 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय तालुका |तालुक्याचे_नाव = जुन्नर तालुका |स्थानिक_नाव = |चित्र_नकाशा = जुन्नर पुणे.png |अक्षांश-रेखांश = १९.२ उ.अ. ७३.८८ पु.रे. |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |जिल्ह्याचे_नाव = [[पुणे जिल्हा|पुणे]] |जिल्हा_उपविभागाचे_नाव = खेड |मुख्यालयाचे_नाव = जुन्नर |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = |लोकसंख्या_एकूण = |जनगणना_वर्ष = |लोकसंख्या_घनता = |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = |लिंग_गुणोत्तर = |प्रमुख_शहरे_खेडी = , ओतूर, नारायणगाव, बेल्हे, जुन्नर, आळेफाटा |तहसीलदाराचे_नाव = हनुमंत कोळकर |लोकसभा_मतदारसंघाचे_नाव = [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ]] |विधानसभा_मतदारसंघाचे_नाव = [[जुन्नर विधानसभा मतदारसंघ]] |आमदाराचे_नाव = [[शरद भिमाजी सोनवणे]] |खासदाराचे_नाव = अमोल कोल्हे |पर्जन्यमान_मिमी = |संकेतस्थळ ।पोलीस_ठाणे= जुन्नर, नारायणगाव, ओतूर, आळेफाटा }} '''जुन्नर तालुका''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्याचा]] एक तालुका आहे. जुन्‍नर शहर हे तालुक्याचे मुख्यालय आहे. महाराष्ट्रातील पहिला पर्यटन तालुका म्हणून हा तालुका प्रसिद्ध आहे. ==तालुक्यातील गावे== #[[आगर]] #[[अहिनावेवाडी]] #[[अंजनवळे]] #[[आळमे]] #[[अलदरे]] #[[आळे]] #[[आळेफाटा]] #[[आळु]] #[[आंबे (जुन्नर)]] #[[आंबेगव्हाण]] #[[आंबोळी (जुन्नर)]] #[[अमरापूर (जुन्नर)]] #[[आनंदवाडी (जुन्नर)]] #[[अणे (जुन्नर)]] #[[आपटळे]] #[[आर्वी (जुन्नर)]] #[[औरंगपूर (जुन्नर)]] [[बादशहातलाव]] [[बागडवाडी (जुन्नर)]] [[बागलोहारे]] [[बल्लाळवाडी]] [[बांगरवाडी (जुन्नर)]] [[बारव]] [[बस्ती (जुन्नर)]] [[बेल्हे]] [[बेळसर]] [[भटकळवाडी]] [[भिवडेबुद्रुक]] [[भिवडेखुर्द]] [[भोईरवाडी (जुन्नर)]] [[भोरवाडी (जुन्नर)]] [[बोरी बुद्रुक (जुन्नर)]] [[बोरीखुर्द (जुन्नर)]] [[बोतारडे]] [[बुचकेवाडी]] [[चालकवाडी]] [[चावंड (जुन्नर)]] [[चिल्हेवाडी]] [[चिंचोळी (जुन्नर)]] [[दातखिळवाडी]] [[देवळे (जुन्नर)]] [[ढालेवाडी तर्फे हवेली]] [[ढालेवाडी तर्फे मिन्हेर]] [[धामणखेळ]] [[धनगरवाडी (जुन्नर)]] [[ढोलवड]] [[डिंगोरे]] [[डुंबारवाडी]] [[गायमुखवाडी (जुन्नर)]] [[घंघाळदरे]] [[घाटघर]] [[गोदरे]] [[गोळेगाव (जुन्नर)]] [[गुळुंचवाडी]] [[गुंजाळवाडी]] [[हडसर (जुन्नर)]] [[हापूसबाग]] [[हातबाण]] [[हातविज]] [[हिरडी (जुन्नर)]] [[हिवरे बुद्रुक]] [[हिवरे खुर्द]] [[हिवरे तर्फे मिन्हेर]] [[हिवरे तर्फे नारायणगाव]] [[इंगलूण]] [[जाधववाडी (जुन्नर)]] [[जाळवंदी]] [[जांभुळपाड]] [[जांभुळशी]] [[काळे]] [[कालवडी]] [[कांदळी (जुन्नर)]] [[करंजाळे]] [[कातेडे]] [[केळी (जुन्नर)]] [[केवडी]] [[खडकुंबे]] [[खैरे (जुन्नर)]] [[खामगाव (जुन्नर)]] [[खामुंडी]] [[खानापूर (जुन्नर)]] [[खाटकळे]] [[खिलारवाडी (जुन्नर)]] [[खिरेश्वर]] [[खोदाड (जुन्नर)]] [[खुबी (जुन्नर)]] [[कोल्हेवाडी (जुन्नर)]] [[कोळवाडी]] [[कोंबडवाडी (जुन्नर)]] [[कोपरे]] [[कुमशेत (जुन्नर)]] [[कुरण (जुन्नर)]] [[कुसुर (जुन्नर)]] [[मढ (जुन्नर)]] [[माळवडी (जुन्नर)]] [[मांदर्णे]] [[मांडवे]] [[मंगरूळ (जुन्नर)]] [[माणिकडोह (जुन्नर)]] [[मांजरवाडी (जुन्नर)]] [[माणकेश्वर (जुन्नर)]] [[मुथाळणे]] [[नागडवाडी]] [[नाळवणे]] [[नारायणगाव (जुन्नर)]] [[नवलेवाडी (जुन्नर)]] [[नेतवाड]] [[निमदरी]] [[निमगावसावा]] [[निमगाव तर्फे महाळुंगे]] [[निमगिरी]] [[निरगुडे (जुन्नर)]] [[ओतुर]] [[ओझर (जुन्नर)]] [[पाचघरवाडी]] [[पडाळी (जुन्नर)]] [[पादिरवाडी]] [[पांगारी तर्फे मढ]] [[पांगारी तर्फे ओतुर]] [[पारगाव तर्फे आळे]] [[पारगाव तर्फे मढ]] [[पारूंदे]] [[पेमदरा]] [[फागुलगव्हाण]] [[पिंपळगावजोगा]] [[पिंपळगावसिद्धनाथ]] [[पिंपळगाव तर्फे नारायणगाव]] [[पिंपळवंडी (जुन्नर)]] [[पिंपरवाडी (जुन्नर)]] [[पिंपरीकावळा]] [[पिंपरीपेंढार]] [[पुर (जुन्नर)]] [[राजुर (जुन्नर)]] [[राजुरी (जुन्नर)]] [[राळेगण]] [[रानमळावाडी]] [[रोहकडी]] [[साकोरी तर्फे बेल्हे]] [[संगनोरे]] [[संतवाडी]] [[सावरगाव (जुन्नर)]] [[शिंदे (जुन्नर)]] [[शिंदेवाडी (जुन्नर)]] [[शिरोळी बुद्रुक]] [[शिरोळी खुर्द]] [[शिरोळी तर्फे आळे]] [[शिरोळी तर्फे कुकडनेहर]] [[शिवळी]] [[सीतेवाडी]] [[सोमटवाडी]] [[सोनावळे (जुन्नर)]] [[सुकळवेढे]] [[सुलतानपूर (जुन्नर)]] [[सुराळे]] [[तळेरान]] [[तांबे (जुन्नर)]] [[तांबेवाडी (जुन्नर)]] [[तेजेवाडी]] [[तेजुर]] [[टिकेकरवाडी]] [[उच्छीळ]] [[उदापूर (जुन्नर)]] [[उंब्रज (जुन्नर)]] [[उंचखडकवाडी]] [[उंडेखडक]] [[उसरण]] [[वडज]] [[वडगाव कांदळी]] [[वडगाव साहणी]] [[वैशाखखेडे]] [[विघ्नहत]] [[वडगाव आनंद]] [[वाणेवाडी (जुन्नर)]] [[वारूळवाडी]] [[वाटखळे]] [[यादववाडी]] [[येडगाव (जुन्नर)]] [[येणेरे]] [[झाप (जुन्नर)]] ==इतिहास== {{इतिहासलेखन}} {{पुनर्लेखन}} दंडकारण्य असलेला भूभाग जेव्हा नागरी वस्तीखाली येऊ लागला, तेव्हा महाराष्ट्र नावाचा प्रदेश भौगोलिक दृष्ट्या अस्तित्वात आला. सातवाहन राजे हे महाराष्ट्राचे पहिले राजे. साधारण इसवी सनापूर्वी ५०० सालातल्या कालखंडात महाराष्ट्र समृद्धीच्या शिखरावर होता. [[प्रतिष्ठान]] (आताचे पैठण) ही सातवाहन राजांची राजधानी आणि [[जीर्णनगर]] (आताचे [[जुन्नर]]) ही उपराजधानी होती. त्या काळी जगभरातील व्यापारी कल्याण बंदरावर आपला माल घेऊन उतरत असत. मग नाणे घाट मार्गे ते घाटमाथ्यावर येऊन जुन्नर मार्गे पैठणला व्यापार करत करत जात असत. तेव्हाचे कर आकारणीचे दगडी रांजण आजही नाणे घाटात आहेत. कल्याण-नाणे घाट-जुन्नर-नगर-पैठण हा महाराष्ट्रातील प्राचीन व्यापारी मार्ग होता. त्यामुळे या मार्गावरील जुन्नरची बाजारपेठ तेव्हापासूनच प्रसिद्ध होती. <br /> हा व्यापार उदीम वाढत जावा, आपल्या प्रदेशाची अशीच भरभराट होत राहावी आणि नाणे घाट मार्गे जुन्नरच्या डोंगराळ भागातून येणाऱ्या या व्यापारीमार्गाचे संरक्षण व्हावे आणि लूटमारीपासून बचाव व्हावा म्हणून त्या त्या वेळच्या राजवटींमध्ये भैरवगड, जीवधन, चावंड, हडसर, निमगिरी, ढाकोबा, शिवनेरी, नारायणगड, शिंदोला, रांजण गड, कोंबडकिल्ला यासारख्या किल्ल्यांची निर्मिती झाली.<br /> टिकाऊ खडकाचा प्रदेश म्हणून भारतातील सर्वात जास्त गिरिदुर्ग जुन्नरमध्ये निर्माण झाले. देशविदेशातून येणारे व्यापारी त्यांची संस्कृती पण सोबत घेऊन यायचे. जुन्नरमध्ये डेक्कन कॉलेजचे विद्यार्थी उत्खनन करत असताना त्यांना ग्रीक लोकांची देवता "युरोस"ची मूर्ती सापडली. चिनी भांडी, जुनी नाणी, सोन्याच्या मोहरा, शिलालेख असे खूप काही या भागात सापडते. येणारे व्यापारी मुक्त हस्ताने दान करत असत.त्यामुळे जुन्नर परिसरात प्रत्येक धर्माची, धर्मपीठाची भरभराट झाली. भौगोलिक अनुकूलतेबरोबर राजाश्रय व लोकाश्रयही जुन्नर परिसराला मिळत गेला. आणि म्हणूनच लेण्याद्रीला बौद्ध लेणीसमूह निर्माण झाला, मानमोडी डोंगरात जैन देवी देवता अंबा अंबिकांच्या गुहा कोरल्या गेल्या. जुन्नर शहरात प्राचीन जैन मंदिर उभारले गेले. मध्ययुगीन काळात लेण्याद्रीच्या बौद्ध लेण्यांमध्ये गिरिजात्मक गणपतीची स्थापना झाली, पेशवे काळात जुन्‍नरजवळच्या ओझरच्या विघ्नहराचा जीर्णोद्धार झाला. जवळच्याच ओतूर येथे गुरू चैतन्य महाराजांनी वैष्णव पंथाचा ’रामकृष्ण हर” हा मंत्र संत तुकारामांना दिला. संत ज्ञानेश्वरांनी आपल्या रेड्याला जुन्नर तालुक्यातल्या आळे गावी समाधी दिली, पिंपळगाव धरणाजवळ खुबी गावात खिरेश्वर या पांडव कालीन मंदिराची निर्मिती झाली, खिरेश्वराच्या उत्तरेला हरिश्चंद्रगडाची अभेद्य वास्तू उभी राहिली. फेब्रुवारी १६३०मध्ये जुन्‍नरच्या शिवनेरी किल्ल्यावर शिवाजीमहाराजांचा जन्म झाला. पेशवे कालीन महालक्ष्मी मंदिर उंब्रज येथे आहे.कोल्हापूर महालक्ष्मीचे ते उपपीठ मानले जाते <br /> ==जुन्‍नरचा भूगोल व आधुनिक इतिहास == जुन्नरला आधी जीर्णनगर मग जुन्नेर आणि नंतर जुन्नर असे नाव बदलत गेले. जुन्नर शहरापर्यंतचा प्रदेश हा पश्चिमेकडून डोंगराळ आहे आणि पूर्वेकडील प्रदेश हा मैदानी भूभाग आहे. त्यामुळे येथील डोंगर कड्यात माळशेज घाट, नाणे घाट व दाऱ्या घाट आहेत. अणे घाटातील नैसर्गिक पूल, बोरी गावात कुकडी नदीच्या पात्रात आढळणारी १४ लाख वर्ष जुनी गुंफा ही सारे जुन्नरचे भौगोलिक महत्त्वाची ठिकाणे.आहेत. जुन्नरमध्ये माणिक डोह धरणाच्या पायथ्याला बिबट निवारा केंद्र उभारण्यात आले असून आजमितीला जवळपास ३० बिबटे वाघ त्या ठिकाणी उपचार घेत आहेत. <br /> समुद्र सपाटीपासून २२६० फूट उंचीवर असणाऱ्या या जुन्नरच्या पठाराला वनरक्षक डॉ. अलेक्झांडर गिब्सन यांनी भारताचे आरोग्य केंद्र म्हणले आहे. येथील स्वच्छ आणि मोकळ्या हवेत श्वसनाचे आजार बरे होतात हे त्यांचे निरीक्षण होते. म्हणूनच ब्रिटिश काळात ते ब्रिटिशांना जुन्नरला जाऊन आराम करायचा सल्ला देत असत. त्यांनी जुन्नरमध्ये हिवरे बुद्रुक या ठिकणी १८३९ साली वनस्पती उद्यान उभारले होते.<br /> १९९५साली जगातील सर्वात मोठी रेडिओ इलेक्ट्रॉनिक दुर्बीण जुन्नर तालुक्यात खोडद या गावी उभारण्यात आली. जवळच आर्वीचे उपग्रह भूकेंद्रही आहे. ==जुन्‍नर तालुक्यातील शेती== आंबा, केळी या फळांचे मूळ ठिकाण परदेशात इंडो-बर्मा भागात आहे, त्याचे मूळ बीज तिथे सापडते. अगदी तेच मूळ बीज माळशेज घाटातसुद्धा सापडते भाजीपाला, फळफळावळ, दुध दुभते, तांदूळ, ज्वारी, द्राक्षे, डाळिंबे, ऊस आणि निमदरी गावातील फुले अशी विविध प्र कारची शेती जुन्नरमध्ये केली जाते. मांडवी,पुष्पावती,काळू, कुकडी,आणि मिना या नद्यांचा याच तालुक्यात उगम होतो. जुन्‍नर हा महाराष्ट्रातील सर्वात जास्त धरणे असलेला तालुका आहे. पिंपळगाव जोगा, माणिक डोह, येडगाव, चिल्हेवाडी-पाचघर, आणिडज ही ५ धरणे जुन्नरमध्ये आहेत, संततधार पडणाऱ्या पावसापासून ते अवर्षणग्रस्त भागापर्यतचे भूभाग जुन्नर तालुक्यामध्ये आजआहेत. जुन्नरमध्ये असणारी खोडदची दुर्बीण, बिबट्या चे क्षेत्र व डोंगराळ भाग यामुळे जुन्नरला आरक्षित हरीत पट्टा म्हणून घोषित केले आहे. याचा फायदा असा झाला की जुन्नर मधली मोकळी हवा अशीच शुद्ध राहिली आहे. आणि राहण्यासाठी, फिरण्यासाठी, आरामासाठी आणि पर्यटनसाठी जुन्नर हे अतिशय उपयुक्त ठिकाण बनले आहे. तसेच जुन्नरमध्ये मिळणारी मटण भाकरी आणि मसाला वडी [मासवडी] प्रसिद्ध आहेत.<br /> महात्मा ज्योतिबा फुल्यांच्या “शेतकऱ्याचा आसूडमध्ये जुन्नर कोर्टाच्या निकालाचा उल्लेख आहे. जुन्नर तालुक्याला चित्र शिल्प कलाकार यांची परंपरा आहे. टाइम्स ऑफ इंडियामधील शंतनु माळी, आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचनेदरलँड निवासी, े भास्कर एकनाथ हांडे, चित्रकार पितापुत्र श्री दत्तात्रेय पाडेकर व देवदत्त पाडेकर. चित्रकार सुभाष अवचटइत्यादी. , मुक्तांगण, कवी, लेखक, विचारवंत, अनिल अवचट, मराठी बाणा’वाले अशोक हांडे, नाटक-सिनेमात छत्रपती शिवाजी महाराजांची भूमिका करणारे डॉ. अमोल कोल्हे, तमाशाची लोककला महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यात पोहोचविणा्ऱ्या विठाबाई नारायणगावकर ही मंडळी मूळ जुन्‍नरचीच होत. लोकशाहीर मोमीन कवठेकर<ref>[https://www.lokmat.com/pune/senior-literary-b-k-momin-passed-away-fifty-years-contribution-literary-world-a607/ ज्येष्ठ साहित्यिक बी. के. मोमीन कवठेकर काळाच्या पडद्याआड; साहित्य विश्वाला पन्नास वर्षांचे योगदान ] "Lokmat, a leading Marathi news portal”, Pune, 12-Nov-2021</ref> यांची गीते सादर करणारे संगीतरत्न दत्ता महाडिक पुणेकर, “टिंग्या” चित्रपटातून कीर्ती मिळवणारे मंगेश हाडवळे, मराठी मालिका क्षेत्रात स्वतचे स्थान निर्माण करणारी नम्रता आवटे ही जुन्‍नरची आणखी प्रसिद्ध माणसे. शेखर शेटे यांचाही जन्म याच जुन्नरला झाला. वर्तमानपत्राचे संस्थापक मुरलीधर शिंगोटे , पुण्यनगरी, मुंबई चौफेर, यशोभूमी, आपला वार्ताहर वर्तमानपत्र सह बहुभाषिक वर्तमानपत्राचे संस्थापक संपादक स्व. मुरलीधर बाबा शिंगोटे यांचा जन्म उंब्रज गावी जुन्नर तालुक्यात झाला होता. मार्मिक मासिकाचे व सामना दैनिकाचे वितरक श्री सावळाराम दांगट हे उंब्रज गावाचे नागरिक मुंबईत फोर्ट विभागात मुंबई महानगर पालिकेत नगरसेवक निवडून आले होते. ==पर्यटन== क] निसर्गाने नटलेले आठ किल्ले : # किल्ले चावंड (चावंड गाव) # किल्ले जीवधन (घाटघर) # किल्ले नारायणगड (नारायणगाव, खोडद) # किल्ले निमगिरीव हनुमंतगड (निमगिरी गाव) # किल्ले शिवनेरी (जुन्नर) # किल्ले सिंदोळा (मढ, पारगाव) # किल्ले हडसर (हडसर गाव) # किल्ले ढाकोबा (आंबोली/ ढाकोबा) #किल्ले हरिचंद्रगड (खिरेश्वर) #दारयाघाट जुन्नर #नाणेघाट जुन्नर #माळशेज घाट जुन्नर ख] लेणी समूह :<br/> भारतात जुन्नर तालुका हा भारतातील एकमेव असा तालुका आहे की जेथे सर्वाधिक ३६० लेणी आहेत. त्यांमधे बौद्ध लेण्यांचा समावेश आहे. लेण्यांची यादी : # मानमुकड बुद्ध लेणी समुह (खोरे वस्ती-जुन्नर) # खिरेश्वर लेणी समूह (खिरेश्वर) # चावंड लेणी (चावंड गाव) # जीवधन लेणी समूह (घाटघर) # तुळजा भवानी लेणी (पाडळी) # नाणेघाट लेणी (घाटघर) # निमगिरी लेणी (निमगिरी गाव) # भूत (बुद्ध) लेणी (जुन्नर) # कपिचित बुद्ध लेणी (लेण्याद्री) # शिवाई लेणी (शिवनेरी किल्ला-जुन्नर) # सुलेमान लेणी (लेण्याद्री) # हडसर लेणी (हडसर गाव) ग] प्रसिद्ध मंदिरे : # गिरिजात्मक (लेण्याद्री) # विघ्नेश्वर (ओझर) ग़-२ ] हेमाडपंथी बांधणीतील प्राचीन मंदिरे : # कुकडेश्वर मंदिर (कुकडेश्वर) # नागेश्वर मंदिर (खिरेश्वर) # अर्धपीठ काशी ब्रम्हनाथ मंदिर(पारुंडे) # हरिश्चंद्रेश्वर मंदिर (हरिश्चंद्रगड) ग-३] अन्य प्राचीन मंदिरे : # उत्तरेश्वर मंदिर (जुन्नर) # कपर्दिकेश्वर मंदिर (ओतूर) # खंडोबा मंदिर (धामनखेल) # खंडोबा मंदिर (नळावणे) # खंडोबा मंदिर (वडज) # गुप्त विठोबा-प्रतिपंढरपूर मंदिर (बांगरवाडी) # जगदंबा माता मंदिर (खोडद) # दुर्गादेवी मंदिर (दुर्गावाडी) # पंचलिंगेश्वर मंदिर(जुन्नर) # पातालेश्वर मंदिर (जुन्नर) # महालक्ष्मी मंदिर (उंब्रज) # रेणुका माता मंदिर (निमदरी) # वरसूबाई माता मंदिर (सुकाळवेढे) # शनी मंदिर-प्रतिशिंगणापूर (हिवरे-बुद्रुक) # हाटकेश्वर मंदिर (हाटकेश्वर डोंगर) # खंडोबा मंदिर (निमगाव सावा) # यादवकालीन शिवमंदिर (निमगाव सावा) ग-४] संत समाधिमंदिरे : # संत जगदगुरू तुकाराम महाराजांचे गुरू - केशव तथा बाबाजी चैतन्य महाराज यांची समाधी (ओतूर) # संत मनाजीबाबा पवार संजीवन समाधी(निमगावसावा) # संत रंगदासस्वामी समाधी (अणे) # संत ज्ञानेश्वर वेद प्रणीत रेड्याची समाधी (आळे) घ] निसर्गरम्य घाट : # अणे घाट # इंगळून घाट # कोपरे-मांडवे घाट # दार्या घाट # नाणेघाट-पुरातन व्यापारी मार्ग # माळशेज घाट # म्हसवंडी घाट # लागाचा घाट # हिवरे-मिन्हेरे घाट च] प्रसिद्घ धबधबे :<br/> 1)आंबोली<br/> 2)नाणेघाट<br/> 3)माळशेज घाट<br/> 4)इंगळूज<br/> 5)हातवीत<br/> 6)दुर्गादेवी<br/> 7)मुंजाबा डोंगर(धुरनळी) छ] नद्या व उगम :<br/> 1)मांडवी नदी-उगम-फोपसंडी(अहमदगर)<br/> 2)पुष्पावती नदी-उगम-हरिचंद्रगड<br/> 3)काळू नदी-उगम-हरिचंद्रगड<br/> 4)कुकडी नदी-उगम-कुकडेश्वर<br/> 5)मीना नदी-उगम-आंबोली<br/> ज] धरणे :<br/> 1)चिल्हेवाडी धरण-मांडवी नदी<br/> 2)पिंपळगाव जोगा धरण-पुष्पावती नदी<br/> 3)माणिकडोह धरण- कुकडी नदी<br/> 4)येडगाव धरण-कुकडी नदी<br/> 5)वडज धरण-मीना नदी<br/> झ] खिंडी : <br/> 1)गणेश खिंड<br/> 2)मढ खिंड<br/> 3)आळे खिंड <br/> 4)टोलार खिंड<br/> ट] उंच शिखरे :<br/> 1) हरिचंद्रगड(१४२४ मीटर) : पुणे जिल्ह्यातील सर्वात उंच डोगर शिखर<br/> 2) जीवधन ठ] पठारे : <br/> 1)अंबे-हातवीत पठार<br/> 2)नळावणे पठार<br/> 3)कोपरे-मांडवे पठार<br/> 4)अणे पठार ड] गिर्यारोहकांना आव्हान देणारे उंच कडे :<br/> 1) नाणे घाट<br/> 2) माळशेज घाट<br/> 3) दार्या घाट<br/> 4) ढाकोबा<br/> 5) दुर्गादेवी<br/> 6) हरिचंद्रगड<br/> ढ] नैसर्गिक पूल :<br/> 1) अणे घाटातील नैसर्गिक पूल<br/> 2) हटकेश्वर डोंगरावरील नैसर्गिक पूल ण] प्रसिद्ध विहिरी :<br/> 1) बारव बावडी-जुन्नर<br/> 2) पुंदल बावडी-जुन्नर<br/> 3) आमडेकर विहीर-पाडळी<br/> त] ऐतिहासिक वास्तु :<br/> 1) सैदागर हाबणी घुमट-हापूसबाग<br/> 2) ३०० वर्षे जुनी मलिकंबर बाराबावडी पाणीपुरवठा योजना-जुन्नर शहर<br/> 3) नवाब गढी-बेल्हे<br/> 4)गिब्सन निवास व समाधी थ] जुन्नर तालुक्यातील दगड घंटेसारखे वाजतात.<br/> 1)आंबे गावच्या पश्चिमेस २०० मीटरवर<br/> 2)दुर्गादेवी किल्ल्याच्या टॉपवर द] रांजणखळगे :<br/> 1) माणिकडोह गाव-कुकडी नदी<br/> 2) निघोज-कुकडी नदी ध] दहा लाख वर्षांपूर्वीची ज्वालामुखीची राख :<br/> डेक्कन कॉलेजच्या पुरातत्त्व संशोधन विभागाने केलेल्या उत्खननात बोरी बुद्रुक व खुर्द या गावांत कुकडी नदीच्या किनाऱ्यावर इंडोनेशियामध्ये दहा लाख वर्षांपूर्वी झालेल्या ज्वालामुखीच्या राखेचे साठे आढळून आले आहेत. याच ठिकाणी झालेल्या अन्य उत्खननांमध्ये अश्मयुगीन हत्यारे, हस्तिदंत आदी मोलाचे पुरातत्त्वावशेष सापडले आहेत. डेक्कन कॉलेज व बोरी ग्रामपंचायत या सर्व पुरातत्त्वीय ठेव्याचे संरक्षण व संग्रहालय करण्यासाठी प्रयत्नशील आहेत. न] जागतिक केंद्रे :<br/> 1)जागतिक महादुर्बीण-खोडद<br/> 2)विक्रम दळणवळण उपग्रह केंद्र-आर्वी<br/> प] कारखाने :<br/> 1)कागद कारखाने-जुन्नर<br/> 2)विघ्नहर साखर कारखाना-ओझर<br/> 3)नवर्निमित कारखाने-जुन्नर तालुका फ] आशियातील पहिली वायनरी-चाटो इंडेज-चौदानंबर (पुणे-नाशिक हायवेवर)<br/> ब] बिबट्या निवारण केंद्र :<br/> 1) माणिकडोह भ] ३५० वर्षांची परंपरा / इतिहास असलेले आठवडे बाजार :<br/> 1) सोमवार-बेल्हा<br/> 2) गुरुवार-ओतूर<br/> 3) शनिवार-मढ<br/> 4) शनिवार-नारयणगाव<br/> 5) रविवार-जुन्नर म] खाद्य संस्कृती :<br/> 1) अण्याची आमटी-भाकरी<br/> 2) राजूरचा पेढा<br/> 3) नारायणगावचा कढीवडा, मिसळ<br/> 4) जुन्नरची मासवडी, मटकी भेळ य] तमाशा पंढरी:नारायणगाव(जुन्नर तालुका) :<br/> तमाशा केंद्र म्हणून नारायणगाव मान मिळाला. प्रसिद्ध तमासगीर :<br/> 1) भाऊ बापू मांग नारायणगावकर<br/> 2) सौ.विठाबाई नारायणगावकर (राष्ट्रपती पारीतोषिकप्राप्त)<br/> 3) दत्ता महाडीक पुणेकर - मंगरुळ पारगाव / बेल्हा<br/> 4) मंगला बनसोडे - नारायणगाव<br/> 5) मालती इनामदार - नारायणगाव<br/> 6) पाडुरंग मुळे मांजरवाडीकर- मांजरवाडी/नारायणगाव<br/> 7) दत्तोबा तांबे शिरोलीकर - बोरी शिरोली<br/> 8) दगडू पारगावकर - पारगाव तर्फे आळे र] पुणे जिल्हातील प्पहिले सिनेमागृह :<br/> 1)शिवाजी थिएटर-जुन्नर<br/> 2)आर्यन थिएटर-पुणे 3) शेवंता थिएटर जुन्नर ४) लक्ष्मी थिएटर नारायणगाव<br /> ल] कलाकार / लेखक:<br/> १) अशोक हांडे - उंब्रज<br/> 2) डॉ. अमोल कोल्हे- नारायणगाव<br/> 3) नम्रता आवटे/संभेराव<br/> 4) शरद जोयेकर-राजुरी<br/> 5) मंगेश हाडवळे-राजुरी<br/> 6) सुभाष अवचट-ओतूर<br/> 7) अनिल अवचट-ओतूर<br/> 8) राजन खान-ओतूर<br/> 9) दत्ता पाडेकर-आळे<br/> 10) शुभांगी लाटकर-राजुरी<br/> 11) अंकुश चौधरी-खोडद. १२) राहुल लामखडे - मंगरूळ १३) संजय ढेरंगे - पारगाव तर्फे आळे<br /> १४) मनोज हाडवळे - राजुरी<br /> १५) लहु गायकवाड - नारायणगाव १६) गोविंद गारे- निमगिरी<br /> १७) उत्तम सदाकाळ - मढ १८) सुरेश काळे - मगर {{Small|स्रोत: निसर्गरम्य जुन्नर}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.nisargramyajunnar.in/treasure-of-junnar/|title=जुन्नर तालुक्यातील निसर्ग खजिना… {{!}} निसर्गरम्य जुन्नर…|website=www.nisargramyajunnar.in|access-date=2022-10-01|archive-date=2022-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001100648/http://www.nisargramyajunnar.in/treasure-of-junnar/|url-status=dead}}</ref> जुन्नरचे ऐतिहासिक, भौगोलिक, नैसर्गिक, धार्मिक, जीवन शैली, खानपान लोकांना कळावे म्हणून येथील “जुन्नर पर्यटन विकास संस्था” कार्यरत आहे. जुन्नरमधील संस्कृती जतनाचे, किल्ले संवर्धनाचे काम “शिवाजी ट्रेल”च्या माध्यमातून सुरू आहे. हचिको टूरिझम ही संस्था तेच काम करत आहे. पराशर कृषी पर्यटन हा त्याचाच एक भाग आहे. "जुन्नर निसर्ग पर्यटन" या फेसबुक पेजच्या माध्यमातून जुन्नर तालुक्याचा इतिहास व निसर्ग सौंदर्याचे आपण दर्शन घेऊ शकता. जुन्नर तालुक्यातील विविध पर्यटन ठिकाणे कोठे व कोणती आहे याबाबत सविस्तर माहिती पेजवर मांडण्यात आली आहे. तत्कालीन आमदार शरद सोनवणे यांच्या प्रयत्नातून २१ मार्च २०१८ रोजी महाराष्ट्र शासनाने जुन्नर तालुक्याला महाराष्ट्रातील पहिला "पर्यटन तालुका" म्हणून घोषित केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/wp-content/uploads/2021/09/cropped-ls-feviicon-1.png?w=180|title=जुन्नर तालुका पर्यटन स्थळ|url-status=live}}</ref> {{विस्तार}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} {{भौगोलिक स्थान |मध्य = जुन्नर तालुका |उत्तर = [[संगमनेर तालुका]] |ईशान्य = [[संगमनेर तालुका]] |पूर्व = [[पारनेर तालुका]] |आग्नेय = [[शिरूर तालुका]] |दक्षिण = [[आंबेगाव तालुका]] |नैर्ऋत्य = |पश्चिम = [[मुरबाड तालुका]] |वायव्य = [[अकोले तालुका]] }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} पुणे जिल्ह्यातील उत्तरेचा शेती प्रधान तालुका [[वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] darjwdg1afnxaht8twqku32uf9mb5o6 2680485 2680484 2026-04-23T09:25:37Z ~2026-24679-89 182431 /* जुन्‍नरचा भूगोल व आधुनिक इतिहास */ 2680485 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय तालुका |तालुक्याचे_नाव = जुन्नर तालुका |स्थानिक_नाव = |चित्र_नकाशा = जुन्नर पुणे.png |अक्षांश-रेखांश = १९.२ उ.अ. ७३.८८ पु.रे. |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |जिल्ह्याचे_नाव = [[पुणे जिल्हा|पुणे]] |जिल्हा_उपविभागाचे_नाव = खेड |मुख्यालयाचे_नाव = जुन्नर |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = |लोकसंख्या_एकूण = |जनगणना_वर्ष = |लोकसंख्या_घनता = |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = |लिंग_गुणोत्तर = |प्रमुख_शहरे_खेडी = , ओतूर, नारायणगाव, बेल्हे, जुन्नर, आळेफाटा |तहसीलदाराचे_नाव = हनुमंत कोळकर |लोकसभा_मतदारसंघाचे_नाव = [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ]] |विधानसभा_मतदारसंघाचे_नाव = [[जुन्नर विधानसभा मतदारसंघ]] |आमदाराचे_नाव = [[शरद भिमाजी सोनवणे]] |खासदाराचे_नाव = अमोल कोल्हे |पर्जन्यमान_मिमी = |संकेतस्थळ ।पोलीस_ठाणे= जुन्नर, नारायणगाव, ओतूर, आळेफाटा }} '''जुन्नर तालुका''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्याचा]] एक तालुका आहे. जुन्‍नर शहर हे तालुक्याचे मुख्यालय आहे. महाराष्ट्रातील पहिला पर्यटन तालुका म्हणून हा तालुका प्रसिद्ध आहे. ==तालुक्यातील गावे== #[[आगर]] #[[अहिनावेवाडी]] #[[अंजनवळे]] #[[आळमे]] #[[अलदरे]] #[[आळे]] #[[आळेफाटा]] #[[आळु]] #[[आंबे (जुन्नर)]] #[[आंबेगव्हाण]] #[[आंबोळी (जुन्नर)]] #[[अमरापूर (जुन्नर)]] #[[आनंदवाडी (जुन्नर)]] #[[अणे (जुन्नर)]] #[[आपटळे]] #[[आर्वी (जुन्नर)]] #[[औरंगपूर (जुन्नर)]] [[बादशहातलाव]] [[बागडवाडी (जुन्नर)]] [[बागलोहारे]] [[बल्लाळवाडी]] [[बांगरवाडी (जुन्नर)]] [[बारव]] [[बस्ती (जुन्नर)]] [[बेल्हे]] [[बेळसर]] [[भटकळवाडी]] [[भिवडेबुद्रुक]] [[भिवडेखुर्द]] [[भोईरवाडी (जुन्नर)]] [[भोरवाडी (जुन्नर)]] [[बोरी बुद्रुक (जुन्नर)]] [[बोरीखुर्द (जुन्नर)]] [[बोतारडे]] [[बुचकेवाडी]] [[चालकवाडी]] [[चावंड (जुन्नर)]] [[चिल्हेवाडी]] [[चिंचोळी (जुन्नर)]] [[दातखिळवाडी]] [[देवळे (जुन्नर)]] [[ढालेवाडी तर्फे हवेली]] [[ढालेवाडी तर्फे मिन्हेर]] [[धामणखेळ]] [[धनगरवाडी (जुन्नर)]] [[ढोलवड]] [[डिंगोरे]] [[डुंबारवाडी]] [[गायमुखवाडी (जुन्नर)]] [[घंघाळदरे]] [[घाटघर]] [[गोदरे]] [[गोळेगाव (जुन्नर)]] [[गुळुंचवाडी]] [[गुंजाळवाडी]] [[हडसर (जुन्नर)]] [[हापूसबाग]] [[हातबाण]] [[हातविज]] [[हिरडी (जुन्नर)]] [[हिवरे बुद्रुक]] [[हिवरे खुर्द]] [[हिवरे तर्फे मिन्हेर]] [[हिवरे तर्फे नारायणगाव]] [[इंगलूण]] [[जाधववाडी (जुन्नर)]] [[जाळवंदी]] [[जांभुळपाड]] [[जांभुळशी]] [[काळे]] [[कालवडी]] [[कांदळी (जुन्नर)]] [[करंजाळे]] [[कातेडे]] [[केळी (जुन्नर)]] [[केवडी]] [[खडकुंबे]] [[खैरे (जुन्नर)]] [[खामगाव (जुन्नर)]] [[खामुंडी]] [[खानापूर (जुन्नर)]] [[खाटकळे]] [[खिलारवाडी (जुन्नर)]] [[खिरेश्वर]] [[खोदाड (जुन्नर)]] [[खुबी (जुन्नर)]] [[कोल्हेवाडी (जुन्नर)]] [[कोळवाडी]] [[कोंबडवाडी (जुन्नर)]] [[कोपरे]] [[कुमशेत (जुन्नर)]] [[कुरण (जुन्नर)]] [[कुसुर (जुन्नर)]] [[मढ (जुन्नर)]] [[माळवडी (जुन्नर)]] [[मांदर्णे]] [[मांडवे]] [[मंगरूळ (जुन्नर)]] [[माणिकडोह (जुन्नर)]] [[मांजरवाडी (जुन्नर)]] [[माणकेश्वर (जुन्नर)]] [[मुथाळणे]] [[नागडवाडी]] [[नाळवणे]] [[नारायणगाव (जुन्नर)]] [[नवलेवाडी (जुन्नर)]] [[नेतवाड]] [[निमदरी]] [[निमगावसावा]] [[निमगाव तर्फे महाळुंगे]] [[निमगिरी]] [[निरगुडे (जुन्नर)]] [[ओतुर]] [[ओझर (जुन्नर)]] [[पाचघरवाडी]] [[पडाळी (जुन्नर)]] [[पादिरवाडी]] [[पांगारी तर्फे मढ]] [[पांगारी तर्फे ओतुर]] [[पारगाव तर्फे आळे]] [[पारगाव तर्फे मढ]] [[पारूंदे]] [[पेमदरा]] [[फागुलगव्हाण]] [[पिंपळगावजोगा]] [[पिंपळगावसिद्धनाथ]] [[पिंपळगाव तर्फे नारायणगाव]] [[पिंपळवंडी (जुन्नर)]] [[पिंपरवाडी (जुन्नर)]] [[पिंपरीकावळा]] [[पिंपरीपेंढार]] [[पुर (जुन्नर)]] [[राजुर (जुन्नर)]] [[राजुरी (जुन्नर)]] [[राळेगण]] [[रानमळावाडी]] [[रोहकडी]] [[साकोरी तर्फे बेल्हे]] [[संगनोरे]] [[संतवाडी]] [[सावरगाव (जुन्नर)]] [[शिंदे (जुन्नर)]] [[शिंदेवाडी (जुन्नर)]] [[शिरोळी बुद्रुक]] [[शिरोळी खुर्द]] [[शिरोळी तर्फे आळे]] [[शिरोळी तर्फे कुकडनेहर]] [[शिवळी]] [[सीतेवाडी]] [[सोमटवाडी]] [[सोनावळे (जुन्नर)]] [[सुकळवेढे]] [[सुलतानपूर (जुन्नर)]] [[सुराळे]] [[तळेरान]] [[तांबे (जुन्नर)]] [[तांबेवाडी (जुन्नर)]] [[तेजेवाडी]] [[तेजुर]] [[टिकेकरवाडी]] [[उच्छीळ]] [[उदापूर (जुन्नर)]] [[उंब्रज (जुन्नर)]] [[उंचखडकवाडी]] [[उंडेखडक]] [[उसरण]] [[वडज]] [[वडगाव कांदळी]] [[वडगाव साहणी]] [[वैशाखखेडे]] [[विघ्नहत]] [[वडगाव आनंद]] [[वाणेवाडी (जुन्नर)]] [[वारूळवाडी]] [[वाटखळे]] [[यादववाडी]] [[येडगाव (जुन्नर)]] [[येणेरे]] [[झाप (जुन्नर)]] ==इतिहास== {{इतिहासलेखन}} {{पुनर्लेखन}} दंडकारण्य असलेला भूभाग जेव्हा नागरी वस्तीखाली येऊ लागला, तेव्हा महाराष्ट्र नावाचा प्रदेश भौगोलिक दृष्ट्या अस्तित्वात आला. सातवाहन राजे हे महाराष्ट्राचे पहिले राजे. साधारण इसवी सनापूर्वी ५०० सालातल्या कालखंडात महाराष्ट्र समृद्धीच्या शिखरावर होता. [[प्रतिष्ठान]] (आताचे पैठण) ही सातवाहन राजांची राजधानी आणि [[जीर्णनगर]] (आताचे [[जुन्नर]]) ही उपराजधानी होती. त्या काळी जगभरातील व्यापारी कल्याण बंदरावर आपला माल घेऊन उतरत असत. मग नाणे घाट मार्गे ते घाटमाथ्यावर येऊन जुन्नर मार्गे पैठणला व्यापार करत करत जात असत. तेव्हाचे कर आकारणीचे दगडी रांजण आजही नाणे घाटात आहेत. कल्याण-नाणे घाट-जुन्नर-नगर-पैठण हा महाराष्ट्रातील प्राचीन व्यापारी मार्ग होता. त्यामुळे या मार्गावरील जुन्नरची बाजारपेठ तेव्हापासूनच प्रसिद्ध होती. <br /> हा व्यापार उदीम वाढत जावा, आपल्या प्रदेशाची अशीच भरभराट होत राहावी आणि नाणे घाट मार्गे जुन्नरच्या डोंगराळ भागातून येणाऱ्या या व्यापारीमार्गाचे संरक्षण व्हावे आणि लूटमारीपासून बचाव व्हावा म्हणून त्या त्या वेळच्या राजवटींमध्ये भैरवगड, जीवधन, चावंड, हडसर, निमगिरी, ढाकोबा, शिवनेरी, नारायणगड, शिंदोला, रांजण गड, कोंबडकिल्ला यासारख्या किल्ल्यांची निर्मिती झाली.<br /> टिकाऊ खडकाचा प्रदेश म्हणून भारतातील सर्वात जास्त गिरिदुर्ग जुन्नरमध्ये निर्माण झाले. देशविदेशातून येणारे व्यापारी त्यांची संस्कृती पण सोबत घेऊन यायचे. जुन्नरमध्ये डेक्कन कॉलेजचे विद्यार्थी उत्खनन करत असताना त्यांना ग्रीक लोकांची देवता "युरोस"ची मूर्ती सापडली. चिनी भांडी, जुनी नाणी, सोन्याच्या मोहरा, शिलालेख असे खूप काही या भागात सापडते. येणारे व्यापारी मुक्त हस्ताने दान करत असत.त्यामुळे जुन्नर परिसरात प्रत्येक धर्माची, धर्मपीठाची भरभराट झाली. भौगोलिक अनुकूलतेबरोबर राजाश्रय व लोकाश्रयही जुन्नर परिसराला मिळत गेला. आणि म्हणूनच लेण्याद्रीला बौद्ध लेणीसमूह निर्माण झाला, मानमोडी डोंगरात जैन देवी देवता अंबा अंबिकांच्या गुहा कोरल्या गेल्या. जुन्नर शहरात प्राचीन जैन मंदिर उभारले गेले. मध्ययुगीन काळात लेण्याद्रीच्या बौद्ध लेण्यांमध्ये गिरिजात्मक गणपतीची स्थापना झाली, पेशवे काळात जुन्‍नरजवळच्या ओझरच्या विघ्नहराचा जीर्णोद्धार झाला. जवळच्याच ओतूर येथे गुरू चैतन्य महाराजांनी वैष्णव पंथाचा ’रामकृष्ण हर” हा मंत्र संत तुकारामांना दिला. संत ज्ञानेश्वरांनी आपल्या रेड्याला जुन्नर तालुक्यातल्या आळे गावी समाधी दिली, पिंपळगाव धरणाजवळ खुबी गावात खिरेश्वर या पांडव कालीन मंदिराची निर्मिती झाली, खिरेश्वराच्या उत्तरेला हरिश्चंद्रगडाची अभेद्य वास्तू उभी राहिली. फेब्रुवारी १६३०मध्ये जुन्‍नरच्या शिवनेरी किल्ल्यावर शिवाजीमहाराजांचा जन्म झाला. पेशवे कालीन महालक्ष्मी मंदिर उंब्रज येथे आहे.कोल्हापूर महालक्ष्मीचे ते उपपीठ मानले जाते <br /> ==जुन्‍नरचा भूगोल व आधुनिक इतिहास == जुन्नरला आधी जीर्णनगर मग जुन्नेर आणि नंतर जुन्नर असे नाव बदलत गेले. * जुन्नर शहरापर्यंतचा प्रदेश हा पश्चिमेकडून डोंगराळ आहे आणि पूर्वेकडील प्रदेश हा मैदानी भूभाग आहे. त्यामुळे येथील डोंगर कड्यात माळशेज घाट, नाणेघाट व दाऱ्या घाट आहेत. अणे घाटातील नैसर्गिक पूल, बोरी गावात कुकडी नदीच्या पात्रात आढळणारी १४ लाख वर्ष जुनी गुंफा ही सारे जुन्नरचे भौगोलिक महत्त्वाची ठिकाणे आहेत. जुन्नरमध्ये माणिक डोह धरणाच्या पायथ्याला बिबट निवारा केंद्र उभारण्यात आले असून आजमितीला जवळपास ३० बिबटे वाघ त्या ठिकाणी उपचार घेत आहेत. <br /> समुद्र सपाटीपासून २२६० फूट उंचीवर असणाऱ्या या जुन्नरच्या पठाराला वनरक्षक डॉ. अलेक्झांडर गिब्सन यांनी भारताचे आरोग्य केंद्र म्हणले आहे. येथील स्वच्छ आणि मोकळ्या हवेत श्वसनाचे आजार बरे होतात हे त्यांचे निरीक्षण होते. म्हणूनच ब्रिटिश काळात ते ब्रिटिशांना जुन्नरला जाऊन आराम करायचा सल्ला देत असत. त्यांनी जुन्नरमध्ये हिवरे बुद्रुक या ठिकाणी १८३९ साली वनस्पती उद्यान उभारले होते.<br /> १९९५साली जगातील सर्वात मोठी रेडिओ इलेक्ट्रॉनिक दुर्बीण जुन्नर तालुक्यात [[खोडद]] या गावी उभारण्यात आली. जवळच आर्वीचे उपग्रह भूकेंद्रही आहे. ==जुन्‍नर तालुक्यातील शेती== आंबा, केळी या फळांचे मूळ ठिकाण परदेशात इंडो-बर्मा भागात आहे, त्याचे मूळ बीज तिथे सापडते. अगदी तेच मूळ बीज माळशेज घाटातसुद्धा सापडते भाजीपाला, फळफळावळ, दुध दुभते, तांदूळ, ज्वारी, द्राक्षे, डाळिंबे, ऊस आणि निमदरी गावातील फुले अशी विविध प्र कारची शेती जुन्नरमध्ये केली जाते. मांडवी,पुष्पावती,काळू, कुकडी,आणि मिना या नद्यांचा याच तालुक्यात उगम होतो. जुन्‍नर हा महाराष्ट्रातील सर्वात जास्त धरणे असलेला तालुका आहे. पिंपळगाव जोगा, माणिक डोह, येडगाव, चिल्हेवाडी-पाचघर, आणिडज ही ५ धरणे जुन्नरमध्ये आहेत, संततधार पडणाऱ्या पावसापासून ते अवर्षणग्रस्त भागापर्यतचे भूभाग जुन्नर तालुक्यामध्ये आजआहेत. जुन्नरमध्ये असणारी खोडदची दुर्बीण, बिबट्या चे क्षेत्र व डोंगराळ भाग यामुळे जुन्नरला आरक्षित हरीत पट्टा म्हणून घोषित केले आहे. याचा फायदा असा झाला की जुन्नर मधली मोकळी हवा अशीच शुद्ध राहिली आहे. आणि राहण्यासाठी, फिरण्यासाठी, आरामासाठी आणि पर्यटनसाठी जुन्नर हे अतिशय उपयुक्त ठिकाण बनले आहे. तसेच जुन्नरमध्ये मिळणारी मटण भाकरी आणि मसाला वडी [मासवडी] प्रसिद्ध आहेत.<br /> महात्मा ज्योतिबा फुल्यांच्या “शेतकऱ्याचा आसूडमध्ये जुन्नर कोर्टाच्या निकालाचा उल्लेख आहे. जुन्नर तालुक्याला चित्र शिल्प कलाकार यांची परंपरा आहे. टाइम्स ऑफ इंडियामधील शंतनु माळी, आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचनेदरलँड निवासी, े भास्कर एकनाथ हांडे, चित्रकार पितापुत्र श्री दत्तात्रेय पाडेकर व देवदत्त पाडेकर. चित्रकार सुभाष अवचटइत्यादी. , मुक्तांगण, कवी, लेखक, विचारवंत, अनिल अवचट, मराठी बाणा’वाले अशोक हांडे, नाटक-सिनेमात छत्रपती शिवाजी महाराजांची भूमिका करणारे डॉ. अमोल कोल्हे, तमाशाची लोककला महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यात पोहोचविणा्ऱ्या विठाबाई नारायणगावकर ही मंडळी मूळ जुन्‍नरचीच होत. लोकशाहीर मोमीन कवठेकर<ref>[https://www.lokmat.com/pune/senior-literary-b-k-momin-passed-away-fifty-years-contribution-literary-world-a607/ ज्येष्ठ साहित्यिक बी. के. मोमीन कवठेकर काळाच्या पडद्याआड; साहित्य विश्वाला पन्नास वर्षांचे योगदान ] "Lokmat, a leading Marathi news portal”, Pune, 12-Nov-2021</ref> यांची गीते सादर करणारे संगीतरत्न दत्ता महाडिक पुणेकर, “टिंग्या” चित्रपटातून कीर्ती मिळवणारे मंगेश हाडवळे, मराठी मालिका क्षेत्रात स्वतचे स्थान निर्माण करणारी नम्रता आवटे ही जुन्‍नरची आणखी प्रसिद्ध माणसे. शेखर शेटे यांचाही जन्म याच जुन्नरला झाला. वर्तमानपत्राचे संस्थापक मुरलीधर शिंगोटे , पुण्यनगरी, मुंबई चौफेर, यशोभूमी, आपला वार्ताहर वर्तमानपत्र सह बहुभाषिक वर्तमानपत्राचे संस्थापक संपादक स्व. मुरलीधर बाबा शिंगोटे यांचा जन्म उंब्रज गावी जुन्नर तालुक्यात झाला होता. मार्मिक मासिकाचे व सामना दैनिकाचे वितरक श्री सावळाराम दांगट हे उंब्रज गावाचे नागरिक मुंबईत फोर्ट विभागात मुंबई महानगर पालिकेत नगरसेवक निवडून आले होते. ==पर्यटन== क] निसर्गाने नटलेले आठ किल्ले : # किल्ले चावंड (चावंड गाव) # किल्ले जीवधन (घाटघर) # किल्ले नारायणगड (नारायणगाव, खोडद) # किल्ले निमगिरीव हनुमंतगड (निमगिरी गाव) # किल्ले शिवनेरी (जुन्नर) # किल्ले सिंदोळा (मढ, पारगाव) # किल्ले हडसर (हडसर गाव) # किल्ले ढाकोबा (आंबोली/ ढाकोबा) #किल्ले हरिचंद्रगड (खिरेश्वर) #दारयाघाट जुन्नर #नाणेघाट जुन्नर #माळशेज घाट जुन्नर ख] लेणी समूह :<br/> भारतात जुन्नर तालुका हा भारतातील एकमेव असा तालुका आहे की जेथे सर्वाधिक ३६० लेणी आहेत. त्यांमधे बौद्ध लेण्यांचा समावेश आहे. लेण्यांची यादी : # मानमुकड बुद्ध लेणी समुह (खोरे वस्ती-जुन्नर) # खिरेश्वर लेणी समूह (खिरेश्वर) # चावंड लेणी (चावंड गाव) # जीवधन लेणी समूह (घाटघर) # तुळजा भवानी लेणी (पाडळी) # नाणेघाट लेणी (घाटघर) # निमगिरी लेणी (निमगिरी गाव) # भूत (बुद्ध) लेणी (जुन्नर) # कपिचित बुद्ध लेणी (लेण्याद्री) # शिवाई लेणी (शिवनेरी किल्ला-जुन्नर) # सुलेमान लेणी (लेण्याद्री) # हडसर लेणी (हडसर गाव) ग] प्रसिद्ध मंदिरे : # गिरिजात्मक (लेण्याद्री) # विघ्नेश्वर (ओझर) ग़-२ ] हेमाडपंथी बांधणीतील प्राचीन मंदिरे : # कुकडेश्वर मंदिर (कुकडेश्वर) # नागेश्वर मंदिर (खिरेश्वर) # अर्धपीठ काशी ब्रम्हनाथ मंदिर(पारुंडे) # हरिश्चंद्रेश्वर मंदिर (हरिश्चंद्रगड) ग-३] अन्य प्राचीन मंदिरे : # उत्तरेश्वर मंदिर (जुन्नर) # कपर्दिकेश्वर मंदिर (ओतूर) # खंडोबा मंदिर (धामनखेल) # खंडोबा मंदिर (नळावणे) # खंडोबा मंदिर (वडज) # गुप्त विठोबा-प्रतिपंढरपूर मंदिर (बांगरवाडी) # जगदंबा माता मंदिर (खोडद) # दुर्गादेवी मंदिर (दुर्गावाडी) # पंचलिंगेश्वर मंदिर(जुन्नर) # पातालेश्वर मंदिर (जुन्नर) # महालक्ष्मी मंदिर (उंब्रज) # रेणुका माता मंदिर (निमदरी) # वरसूबाई माता मंदिर (सुकाळवेढे) # शनी मंदिर-प्रतिशिंगणापूर (हिवरे-बुद्रुक) # हाटकेश्वर मंदिर (हाटकेश्वर डोंगर) # खंडोबा मंदिर (निमगाव सावा) # यादवकालीन शिवमंदिर (निमगाव सावा) ग-४] संत समाधिमंदिरे : # संत जगदगुरू तुकाराम महाराजांचे गुरू - केशव तथा बाबाजी चैतन्य महाराज यांची समाधी (ओतूर) # संत मनाजीबाबा पवार संजीवन समाधी(निमगावसावा) # संत रंगदासस्वामी समाधी (अणे) # संत ज्ञानेश्वर वेद प्रणीत रेड्याची समाधी (आळे) घ] निसर्गरम्य घाट : # अणे घाट # इंगळून घाट # कोपरे-मांडवे घाट # दार्या घाट # नाणेघाट-पुरातन व्यापारी मार्ग # माळशेज घाट # म्हसवंडी घाट # लागाचा घाट # हिवरे-मिन्हेरे घाट च] प्रसिद्घ धबधबे :<br/> 1)आंबोली<br/> 2)नाणेघाट<br/> 3)माळशेज घाट<br/> 4)इंगळूज<br/> 5)हातवीत<br/> 6)दुर्गादेवी<br/> 7)मुंजाबा डोंगर(धुरनळी) छ] नद्या व उगम :<br/> 1)मांडवी नदी-उगम-फोपसंडी(अहमदगर)<br/> 2)पुष्पावती नदी-उगम-हरिचंद्रगड<br/> 3)काळू नदी-उगम-हरिचंद्रगड<br/> 4)कुकडी नदी-उगम-कुकडेश्वर<br/> 5)मीना नदी-उगम-आंबोली<br/> ज] धरणे :<br/> 1)चिल्हेवाडी धरण-मांडवी नदी<br/> 2)पिंपळगाव जोगा धरण-पुष्पावती नदी<br/> 3)माणिकडोह धरण- कुकडी नदी<br/> 4)येडगाव धरण-कुकडी नदी<br/> 5)वडज धरण-मीना नदी<br/> झ] खिंडी : <br/> 1)गणेश खिंड<br/> 2)मढ खिंड<br/> 3)आळे खिंड <br/> 4)टोलार खिंड<br/> ट] उंच शिखरे :<br/> 1) हरिचंद्रगड(१४२४ मीटर) : पुणे जिल्ह्यातील सर्वात उंच डोगर शिखर<br/> 2) जीवधन ठ] पठारे : <br/> 1)अंबे-हातवीत पठार<br/> 2)नळावणे पठार<br/> 3)कोपरे-मांडवे पठार<br/> 4)अणे पठार ड] गिर्यारोहकांना आव्हान देणारे उंच कडे :<br/> 1) नाणे घाट<br/> 2) माळशेज घाट<br/> 3) दार्या घाट<br/> 4) ढाकोबा<br/> 5) दुर्गादेवी<br/> 6) हरिचंद्रगड<br/> ढ] नैसर्गिक पूल :<br/> 1) अणे घाटातील नैसर्गिक पूल<br/> 2) हटकेश्वर डोंगरावरील नैसर्गिक पूल ण] प्रसिद्ध विहिरी :<br/> 1) बारव बावडी-जुन्नर<br/> 2) पुंदल बावडी-जुन्नर<br/> 3) आमडेकर विहीर-पाडळी<br/> त] ऐतिहासिक वास्तु :<br/> 1) सैदागर हाबणी घुमट-हापूसबाग<br/> 2) ३०० वर्षे जुनी मलिकंबर बाराबावडी पाणीपुरवठा योजना-जुन्नर शहर<br/> 3) नवाब गढी-बेल्हे<br/> 4)गिब्सन निवास व समाधी थ] जुन्नर तालुक्यातील दगड घंटेसारखे वाजतात.<br/> 1)आंबे गावच्या पश्चिमेस २०० मीटरवर<br/> 2)दुर्गादेवी किल्ल्याच्या टॉपवर द] रांजणखळगे :<br/> 1) माणिकडोह गाव-कुकडी नदी<br/> 2) निघोज-कुकडी नदी ध] दहा लाख वर्षांपूर्वीची ज्वालामुखीची राख :<br/> डेक्कन कॉलेजच्या पुरातत्त्व संशोधन विभागाने केलेल्या उत्खननात बोरी बुद्रुक व खुर्द या गावांत कुकडी नदीच्या किनाऱ्यावर इंडोनेशियामध्ये दहा लाख वर्षांपूर्वी झालेल्या ज्वालामुखीच्या राखेचे साठे आढळून आले आहेत. याच ठिकाणी झालेल्या अन्य उत्खननांमध्ये अश्मयुगीन हत्यारे, हस्तिदंत आदी मोलाचे पुरातत्त्वावशेष सापडले आहेत. डेक्कन कॉलेज व बोरी ग्रामपंचायत या सर्व पुरातत्त्वीय ठेव्याचे संरक्षण व संग्रहालय करण्यासाठी प्रयत्नशील आहेत. न] जागतिक केंद्रे :<br/> 1)जागतिक महादुर्बीण-खोडद<br/> 2)विक्रम दळणवळण उपग्रह केंद्र-आर्वी<br/> प] कारखाने :<br/> 1)कागद कारखाने-जुन्नर<br/> 2)विघ्नहर साखर कारखाना-ओझर<br/> 3)नवर्निमित कारखाने-जुन्नर तालुका फ] आशियातील पहिली वायनरी-चाटो इंडेज-चौदानंबर (पुणे-नाशिक हायवेवर)<br/> ब] बिबट्या निवारण केंद्र :<br/> 1) माणिकडोह भ] ३५० वर्षांची परंपरा / इतिहास असलेले आठवडे बाजार :<br/> 1) सोमवार-बेल्हा<br/> 2) गुरुवार-ओतूर<br/> 3) शनिवार-मढ<br/> 4) शनिवार-नारयणगाव<br/> 5) रविवार-जुन्नर म] खाद्य संस्कृती :<br/> 1) अण्याची आमटी-भाकरी<br/> 2) राजूरचा पेढा<br/> 3) नारायणगावचा कढीवडा, मिसळ<br/> 4) जुन्नरची मासवडी, मटकी भेळ य] तमाशा पंढरी:नारायणगाव(जुन्नर तालुका) :<br/> तमाशा केंद्र म्हणून नारायणगाव मान मिळाला. प्रसिद्ध तमासगीर :<br/> 1) भाऊ बापू मांग नारायणगावकर<br/> 2) सौ.विठाबाई नारायणगावकर (राष्ट्रपती पारीतोषिकप्राप्त)<br/> 3) दत्ता महाडीक पुणेकर - मंगरुळ पारगाव / बेल्हा<br/> 4) मंगला बनसोडे - नारायणगाव<br/> 5) मालती इनामदार - नारायणगाव<br/> 6) पाडुरंग मुळे मांजरवाडीकर- मांजरवाडी/नारायणगाव<br/> 7) दत्तोबा तांबे शिरोलीकर - बोरी शिरोली<br/> 8) दगडू पारगावकर - पारगाव तर्फे आळे र] पुणे जिल्हातील प्पहिले सिनेमागृह :<br/> 1)शिवाजी थिएटर-जुन्नर<br/> 2)आर्यन थिएटर-पुणे 3) शेवंता थिएटर जुन्नर ४) लक्ष्मी थिएटर नारायणगाव<br /> ल] कलाकार / लेखक:<br/> १) अशोक हांडे - उंब्रज<br/> 2) डॉ. अमोल कोल्हे- नारायणगाव<br/> 3) नम्रता आवटे/संभेराव<br/> 4) शरद जोयेकर-राजुरी<br/> 5) मंगेश हाडवळे-राजुरी<br/> 6) सुभाष अवचट-ओतूर<br/> 7) अनिल अवचट-ओतूर<br/> 8) राजन खान-ओतूर<br/> 9) दत्ता पाडेकर-आळे<br/> 10) शुभांगी लाटकर-राजुरी<br/> 11) अंकुश चौधरी-खोडद. १२) राहुल लामखडे - मंगरूळ १३) संजय ढेरंगे - पारगाव तर्फे आळे<br /> १४) मनोज हाडवळे - राजुरी<br /> १५) लहु गायकवाड - नारायणगाव १६) गोविंद गारे- निमगिरी<br /> १७) उत्तम सदाकाळ - मढ १८) सुरेश काळे - मगर {{Small|स्रोत: निसर्गरम्य जुन्नर}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.nisargramyajunnar.in/treasure-of-junnar/|title=जुन्नर तालुक्यातील निसर्ग खजिना… {{!}} निसर्गरम्य जुन्नर…|website=www.nisargramyajunnar.in|access-date=2022-10-01|archive-date=2022-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001100648/http://www.nisargramyajunnar.in/treasure-of-junnar/|url-status=dead}}</ref> जुन्नरचे ऐतिहासिक, भौगोलिक, नैसर्गिक, धार्मिक, जीवन शैली, खानपान लोकांना कळावे म्हणून येथील “जुन्नर पर्यटन विकास संस्था” कार्यरत आहे. जुन्नरमधील संस्कृती जतनाचे, किल्ले संवर्धनाचे काम “शिवाजी ट्रेल”च्या माध्यमातून सुरू आहे. हचिको टूरिझम ही संस्था तेच काम करत आहे. पराशर कृषी पर्यटन हा त्याचाच एक भाग आहे. "जुन्नर निसर्ग पर्यटन" या फेसबुक पेजच्या माध्यमातून जुन्नर तालुक्याचा इतिहास व निसर्ग सौंदर्याचे आपण दर्शन घेऊ शकता. जुन्नर तालुक्यातील विविध पर्यटन ठिकाणे कोठे व कोणती आहे याबाबत सविस्तर माहिती पेजवर मांडण्यात आली आहे. तत्कालीन आमदार शरद सोनवणे यांच्या प्रयत्नातून २१ मार्च २०१८ रोजी महाराष्ट्र शासनाने जुन्नर तालुक्याला महाराष्ट्रातील पहिला "पर्यटन तालुका" म्हणून घोषित केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/wp-content/uploads/2021/09/cropped-ls-feviicon-1.png?w=180|title=जुन्नर तालुका पर्यटन स्थळ|url-status=live}}</ref> {{विस्तार}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} {{भौगोलिक स्थान |मध्य = जुन्नर तालुका |उत्तर = [[संगमनेर तालुका]] |ईशान्य = [[संगमनेर तालुका]] |पूर्व = [[पारनेर तालुका]] |आग्नेय = [[शिरूर तालुका]] |दक्षिण = [[आंबेगाव तालुका]] |नैर्ऋत्य = |पश्चिम = [[मुरबाड तालुका]] |वायव्य = [[अकोले तालुका]] }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} पुणे जिल्ह्यातील उत्तरेचा शेती प्रधान तालुका [[वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] 03sw265tmx4mlkw32nyvg31mbxljwt3 2680486 2680485 2026-04-23T09:26:34Z ~2026-24679-89 182431 /* इतिहास */ 2680486 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय तालुका |तालुक्याचे_नाव = जुन्नर तालुका |स्थानिक_नाव = |चित्र_नकाशा = जुन्नर पुणे.png |अक्षांश-रेखांश = १९.२ उ.अ. ७३.८८ पु.रे. |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |जिल्ह्याचे_नाव = [[पुणे जिल्हा|पुणे]] |जिल्हा_उपविभागाचे_नाव = खेड |मुख्यालयाचे_नाव = जुन्नर |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = |लोकसंख्या_एकूण = |जनगणना_वर्ष = |लोकसंख्या_घनता = |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = |लिंग_गुणोत्तर = |प्रमुख_शहरे_खेडी = , ओतूर, नारायणगाव, बेल्हे, जुन्नर, आळेफाटा |तहसीलदाराचे_नाव = हनुमंत कोळकर |लोकसभा_मतदारसंघाचे_नाव = [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ]] |विधानसभा_मतदारसंघाचे_नाव = [[जुन्नर विधानसभा मतदारसंघ]] |आमदाराचे_नाव = [[शरद भिमाजी सोनवणे]] |खासदाराचे_नाव = अमोल कोल्हे |पर्जन्यमान_मिमी = |संकेतस्थळ ।पोलीस_ठाणे= जुन्नर, नारायणगाव, ओतूर, आळेफाटा }} '''जुन्नर तालुका''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्याचा]] एक तालुका आहे. जुन्‍नर शहर हे तालुक्याचे मुख्यालय आहे. महाराष्ट्रातील पहिला पर्यटन तालुका म्हणून हा तालुका प्रसिद्ध आहे. ==तालुक्यातील गावे== #[[आगर]] #[[अहिनावेवाडी]] #[[अंजनवळे]] #[[आळमे]] #[[अलदरे]] #[[आळे]] #[[आळेफाटा]] #[[आळु]] #[[आंबे (जुन्नर)]] #[[आंबेगव्हाण]] #[[आंबोळी (जुन्नर)]] #[[अमरापूर (जुन्नर)]] #[[आनंदवाडी (जुन्नर)]] #[[अणे (जुन्नर)]] #[[आपटळे]] #[[आर्वी (जुन्नर)]] #[[औरंगपूर (जुन्नर)]] [[बादशहातलाव]] [[बागडवाडी (जुन्नर)]] [[बागलोहारे]] [[बल्लाळवाडी]] [[बांगरवाडी (जुन्नर)]] [[बारव]] [[बस्ती (जुन्नर)]] [[बेल्हे]] [[बेळसर]] [[भटकळवाडी]] [[भिवडेबुद्रुक]] [[भिवडेखुर्द]] [[भोईरवाडी (जुन्नर)]] [[भोरवाडी (जुन्नर)]] [[बोरी बुद्रुक (जुन्नर)]] [[बोरीखुर्द (जुन्नर)]] [[बोतारडे]] [[बुचकेवाडी]] [[चालकवाडी]] [[चावंड (जुन्नर)]] [[चिल्हेवाडी]] [[चिंचोळी (जुन्नर)]] [[दातखिळवाडी]] [[देवळे (जुन्नर)]] [[ढालेवाडी तर्फे हवेली]] [[ढालेवाडी तर्फे मिन्हेर]] [[धामणखेळ]] [[धनगरवाडी (जुन्नर)]] [[ढोलवड]] [[डिंगोरे]] [[डुंबारवाडी]] [[गायमुखवाडी (जुन्नर)]] [[घंघाळदरे]] [[घाटघर]] [[गोदरे]] [[गोळेगाव (जुन्नर)]] [[गुळुंचवाडी]] [[गुंजाळवाडी]] [[हडसर (जुन्नर)]] [[हापूसबाग]] [[हातबाण]] [[हातविज]] [[हिरडी (जुन्नर)]] [[हिवरे बुद्रुक]] [[हिवरे खुर्द]] [[हिवरे तर्फे मिन्हेर]] [[हिवरे तर्फे नारायणगाव]] [[इंगलूण]] [[जाधववाडी (जुन्नर)]] [[जाळवंदी]] [[जांभुळपाड]] [[जांभुळशी]] [[काळे]] [[कालवडी]] [[कांदळी (जुन्नर)]] [[करंजाळे]] [[कातेडे]] [[केळी (जुन्नर)]] [[केवडी]] [[खडकुंबे]] [[खैरे (जुन्नर)]] [[खामगाव (जुन्नर)]] [[खामुंडी]] [[खानापूर (जुन्नर)]] [[खाटकळे]] [[खिलारवाडी (जुन्नर)]] [[खिरेश्वर]] [[खोदाड (जुन्नर)]] [[खुबी (जुन्नर)]] [[कोल्हेवाडी (जुन्नर)]] [[कोळवाडी]] [[कोंबडवाडी (जुन्नर)]] [[कोपरे]] [[कुमशेत (जुन्नर)]] [[कुरण (जुन्नर)]] [[कुसुर (जुन्नर)]] [[मढ (जुन्नर)]] [[माळवडी (जुन्नर)]] [[मांदर्णे]] [[मांडवे]] [[मंगरूळ (जुन्नर)]] [[माणिकडोह (जुन्नर)]] [[मांजरवाडी (जुन्नर)]] [[माणकेश्वर (जुन्नर)]] [[मुथाळणे]] [[नागडवाडी]] [[नाळवणे]] [[नारायणगाव (जुन्नर)]] [[नवलेवाडी (जुन्नर)]] [[नेतवाड]] [[निमदरी]] [[निमगावसावा]] [[निमगाव तर्फे महाळुंगे]] [[निमगिरी]] [[निरगुडे (जुन्नर)]] [[ओतुर]] [[ओझर (जुन्नर)]] [[पाचघरवाडी]] [[पडाळी (जुन्नर)]] [[पादिरवाडी]] [[पांगारी तर्फे मढ]] [[पांगारी तर्फे ओतुर]] [[पारगाव तर्फे आळे]] [[पारगाव तर्फे मढ]] [[पारूंदे]] [[पेमदरा]] [[फागुलगव्हाण]] [[पिंपळगावजोगा]] [[पिंपळगावसिद्धनाथ]] [[पिंपळगाव तर्फे नारायणगाव]] [[पिंपळवंडी (जुन्नर)]] [[पिंपरवाडी (जुन्नर)]] [[पिंपरीकावळा]] [[पिंपरीपेंढार]] [[पुर (जुन्नर)]] [[राजुर (जुन्नर)]] [[राजुरी (जुन्नर)]] [[राळेगण]] [[रानमळावाडी]] [[रोहकडी]] [[साकोरी तर्फे बेल्हे]] [[संगनोरे]] [[संतवाडी]] [[सावरगाव (जुन्नर)]] [[शिंदे (जुन्नर)]] [[शिंदेवाडी (जुन्नर)]] [[शिरोळी बुद्रुक]] [[शिरोळी खुर्द]] [[शिरोळी तर्फे आळे]] [[शिरोळी तर्फे कुकडनेहर]] [[शिवळी]] [[सीतेवाडी]] [[सोमटवाडी]] [[सोनावळे (जुन्नर)]] [[सुकळवेढे]] [[सुलतानपूर (जुन्नर)]] [[सुराळे]] [[तळेरान]] [[तांबे (जुन्नर)]] [[तांबेवाडी (जुन्नर)]] [[तेजेवाडी]] [[तेजुर]] [[टिकेकरवाडी]] [[उच्छीळ]] [[उदापूर (जुन्नर)]] [[उंब्रज (जुन्नर)]] [[उंचखडकवाडी]] [[उंडेखडक]] [[उसरण]] [[वडज]] [[वडगाव कांदळी]] [[वडगाव साहणी]] [[वैशाखखेडे]] [[विघ्नहत]] [[वडगाव आनंद]] [[वाणेवाडी (जुन्नर)]] [[वारूळवाडी]] [[वाटखळे]] [[यादववाडी]] [[येडगाव (जुन्नर)]] [[येणेरे]] [[झाप (जुन्नर)]] ==इतिहास== {{इतिहासलेखन}} {{पुनर्लेखन}} दंडकारण्य असलेला भूभाग जेव्हा नागरी वस्तीखाली येऊ लागला, तेव्हा महाराष्ट्र नावाचा प्रदेश भौगोलिक दृष्ट्या अस्तित्वात आला. सातवाहन राजे हे महाराष्ट्राचे पहिले राजे. साधारण इसवी सनापूर्वी ५०० सालातल्या कालखंडात महाराष्ट्र समृद्धीच्या शिखरावर होता. [[प्रतिष्ठान]] (आताचे पैठण) ही सातवाहन राजांची राजधानी आणि [[जीर्णनगर]] (आताचे [[जुन्नर]]) ही उपराजधानी होती. त्या काळी जगभरातील व्यापारी कल्याण बंदरावर आपला माल घेऊन उतरत असत. मग नाणे घाट मार्गे ते घाटमाथ्यावर येऊन जुन्नर मार्गे पैठणला व्यापार करत करत जात असत. तेव्हाचे कर आकारणीचे दगडी रांजण आजही नाणे घाटात आहेत. कल्याण-नाणे घाट-जुन्नर-नगर-पैठण हा महाराष्ट्रातील प्राचीन व्यापारी मार्ग होता. त्यामुळे या मार्गावरील जुन्नरची बाजारपेठ तेव्हापासूनच प्रसिद्ध होती. <br /> हा व्यापार उदीम वाढत जावा, आपल्या प्रदेशाची अशीच भरभराट होत राहावी आणि नाणे घाट मार्गे जुन्नरच्या डोंगराळ भागातून येणाऱ्या या व्यापारीमार्गाचे संरक्षण व्हावे आणि लूटमारीपासून बचाव व्हावा म्हणून त्या त्या वेळच्या राजवटींमध्ये भैरवगड, जीवधन, चावंड, हडसर, निमगिरी, ढाकोबा, शिवनेरी, नारायणगड, शिंदोला, रांजण गड, कोंबडकिल्ला यासारख्या किल्ल्यांची निर्मिती झाली.<br /> टिकाऊ खडकाचा प्रदेश म्हणून भारतातील सर्वात जास्त गिरिदुर्ग जुन्नरमध्ये निर्माण झाले. देशविदेशातून येणारे व्यापारी त्यांची संस्कृती पण सोबत घेऊन यायचे. जुन्नरमध्ये डेक्कन कॉलेजचे विद्यार्थी उत्खनन करत असताना त्यांना ग्रीक लोकांची देवता "युरोस"ची मूर्ती सापडली. चिनी भांडी, जुनी नाणी, सोन्याच्या मोहरा, शिलालेख असे खूप काही या भागात सापडते. येणारे व्यापारी मुक्त हस्ताने दान करत असत.त्यामुळे जुन्नर परिसरात प्रत्येक धर्माची, धर्मपीठाची भरभराट झाली. भौगोलिक अनुकूलतेबरोबर राजाश्रय व लोकाश्रयही जुन्नर परिसराला मिळत गेला. आणि म्हणूनच लेण्याद्रीला बौद्ध लेणीसमूह निर्माण झाला, मानमोडी डोंगरात जैन देवी देवता अंबा अंबिकांच्या गुहा कोरल्या गेल्या. जुन्नर शहरात प्राचीन जैन मंदिर उभारले गेले. मध्ययुगीन काळात लेण्याद्रीच्या बौद्ध लेण्यांमध्ये गिरिजात्मक गणपतीची स्थापना झाली, पेशवे काळात जुन्‍नरजवळच्या ओझरच्या विघ्नहराचा जीर्णोद्धार झाला. जवळच्याच ओतूर येथे गुरू चैतन्य महाराजांनी वैष्णव पंथाचा ’रामकृष्ण हर” हा मंत्र संत तुकारामांना दिला. संत ज्ञानेश्वरांनी आपल्या रेड्याला जुन्नर तालुक्यातल्या आळे गावी समाधी दिली, पिंपळगाव धरणाजवळ खुबी गावात खिरेश्वर या पांडव कालीन मंदिराची निर्मिती झाली, खिरेश्वराच्या उत्तरेला हरिश्चंद्रगडाची अभेद्य वास्तू उभी राहिली. * फेब्रुवारी १६३०मध्ये जुन्‍नरच्या [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर शिवाजीमहाराजांचा जन्म झाला. पेशवे कालीन महालक्ष्मी मंदिर उंब्रज येथे आहे. कोल्हापूर महालक्ष्मीचे ते उपपीठ मानले जाते. <br /> ==जुन्‍नरचा भूगोल व आधुनिक इतिहास == जुन्नरला आधी जीर्णनगर मग जुन्नेर आणि नंतर जुन्नर असे नाव बदलत गेले. * जुन्नर शहरापर्यंतचा प्रदेश हा पश्चिमेकडून डोंगराळ आहे आणि पूर्वेकडील प्रदेश हा मैदानी भूभाग आहे. त्यामुळे येथील डोंगर कड्यात माळशेज घाट, नाणेघाट व दाऱ्या घाट आहेत. अणे घाटातील नैसर्गिक पूल, बोरी गावात कुकडी नदीच्या पात्रात आढळणारी १४ लाख वर्ष जुनी गुंफा ही सारे जुन्नरचे भौगोलिक महत्त्वाची ठिकाणे आहेत. जुन्नरमध्ये माणिक डोह धरणाच्या पायथ्याला बिबट निवारा केंद्र उभारण्यात आले असून आजमितीला जवळपास ३० बिबटे वाघ त्या ठिकाणी उपचार घेत आहेत. <br /> समुद्र सपाटीपासून २२६० फूट उंचीवर असणाऱ्या या जुन्नरच्या पठाराला वनरक्षक डॉ. अलेक्झांडर गिब्सन यांनी भारताचे आरोग्य केंद्र म्हणले आहे. येथील स्वच्छ आणि मोकळ्या हवेत श्वसनाचे आजार बरे होतात हे त्यांचे निरीक्षण होते. म्हणूनच ब्रिटिश काळात ते ब्रिटिशांना जुन्नरला जाऊन आराम करायचा सल्ला देत असत. त्यांनी जुन्नरमध्ये हिवरे बुद्रुक या ठिकाणी १८३९ साली वनस्पती उद्यान उभारले होते.<br /> १९९५साली जगातील सर्वात मोठी रेडिओ इलेक्ट्रॉनिक दुर्बीण जुन्नर तालुक्यात [[खोडद]] या गावी उभारण्यात आली. जवळच आर्वीचे उपग्रह भूकेंद्रही आहे. ==जुन्‍नर तालुक्यातील शेती== आंबा, केळी या फळांचे मूळ ठिकाण परदेशात इंडो-बर्मा भागात आहे, त्याचे मूळ बीज तिथे सापडते. अगदी तेच मूळ बीज माळशेज घाटातसुद्धा सापडते भाजीपाला, फळफळावळ, दुध दुभते, तांदूळ, ज्वारी, द्राक्षे, डाळिंबे, ऊस आणि निमदरी गावातील फुले अशी विविध प्र कारची शेती जुन्नरमध्ये केली जाते. मांडवी,पुष्पावती,काळू, कुकडी,आणि मिना या नद्यांचा याच तालुक्यात उगम होतो. जुन्‍नर हा महाराष्ट्रातील सर्वात जास्त धरणे असलेला तालुका आहे. पिंपळगाव जोगा, माणिक डोह, येडगाव, चिल्हेवाडी-पाचघर, आणिडज ही ५ धरणे जुन्नरमध्ये आहेत, संततधार पडणाऱ्या पावसापासून ते अवर्षणग्रस्त भागापर्यतचे भूभाग जुन्नर तालुक्यामध्ये आजआहेत. जुन्नरमध्ये असणारी खोडदची दुर्बीण, बिबट्या चे क्षेत्र व डोंगराळ भाग यामुळे जुन्नरला आरक्षित हरीत पट्टा म्हणून घोषित केले आहे. याचा फायदा असा झाला की जुन्नर मधली मोकळी हवा अशीच शुद्ध राहिली आहे. आणि राहण्यासाठी, फिरण्यासाठी, आरामासाठी आणि पर्यटनसाठी जुन्नर हे अतिशय उपयुक्त ठिकाण बनले आहे. तसेच जुन्नरमध्ये मिळणारी मटण भाकरी आणि मसाला वडी [मासवडी] प्रसिद्ध आहेत.<br /> महात्मा ज्योतिबा फुल्यांच्या “शेतकऱ्याचा आसूडमध्ये जुन्नर कोर्टाच्या निकालाचा उल्लेख आहे. जुन्नर तालुक्याला चित्र शिल्प कलाकार यांची परंपरा आहे. टाइम्स ऑफ इंडियामधील शंतनु माळी, आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचनेदरलँड निवासी, े भास्कर एकनाथ हांडे, चित्रकार पितापुत्र श्री दत्तात्रेय पाडेकर व देवदत्त पाडेकर. चित्रकार सुभाष अवचटइत्यादी. , मुक्तांगण, कवी, लेखक, विचारवंत, अनिल अवचट, मराठी बाणा’वाले अशोक हांडे, नाटक-सिनेमात छत्रपती शिवाजी महाराजांची भूमिका करणारे डॉ. अमोल कोल्हे, तमाशाची लोककला महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यात पोहोचविणा्ऱ्या विठाबाई नारायणगावकर ही मंडळी मूळ जुन्‍नरचीच होत. लोकशाहीर मोमीन कवठेकर<ref>[https://www.lokmat.com/pune/senior-literary-b-k-momin-passed-away-fifty-years-contribution-literary-world-a607/ ज्येष्ठ साहित्यिक बी. के. मोमीन कवठेकर काळाच्या पडद्याआड; साहित्य विश्वाला पन्नास वर्षांचे योगदान ] "Lokmat, a leading Marathi news portal”, Pune, 12-Nov-2021</ref> यांची गीते सादर करणारे संगीतरत्न दत्ता महाडिक पुणेकर, “टिंग्या” चित्रपटातून कीर्ती मिळवणारे मंगेश हाडवळे, मराठी मालिका क्षेत्रात स्वतचे स्थान निर्माण करणारी नम्रता आवटे ही जुन्‍नरची आणखी प्रसिद्ध माणसे. शेखर शेटे यांचाही जन्म याच जुन्नरला झाला. वर्तमानपत्राचे संस्थापक मुरलीधर शिंगोटे , पुण्यनगरी, मुंबई चौफेर, यशोभूमी, आपला वार्ताहर वर्तमानपत्र सह बहुभाषिक वर्तमानपत्राचे संस्थापक संपादक स्व. मुरलीधर बाबा शिंगोटे यांचा जन्म उंब्रज गावी जुन्नर तालुक्यात झाला होता. मार्मिक मासिकाचे व सामना दैनिकाचे वितरक श्री सावळाराम दांगट हे उंब्रज गावाचे नागरिक मुंबईत फोर्ट विभागात मुंबई महानगर पालिकेत नगरसेवक निवडून आले होते. ==पर्यटन== क] निसर्गाने नटलेले आठ किल्ले : # किल्ले चावंड (चावंड गाव) # किल्ले जीवधन (घाटघर) # किल्ले नारायणगड (नारायणगाव, खोडद) # किल्ले निमगिरीव हनुमंतगड (निमगिरी गाव) # किल्ले शिवनेरी (जुन्नर) # किल्ले सिंदोळा (मढ, पारगाव) # किल्ले हडसर (हडसर गाव) # किल्ले ढाकोबा (आंबोली/ ढाकोबा) #किल्ले हरिचंद्रगड (खिरेश्वर) #दारयाघाट जुन्नर #नाणेघाट जुन्नर #माळशेज घाट जुन्नर ख] लेणी समूह :<br/> भारतात जुन्नर तालुका हा भारतातील एकमेव असा तालुका आहे की जेथे सर्वाधिक ३६० लेणी आहेत. त्यांमधे बौद्ध लेण्यांचा समावेश आहे. लेण्यांची यादी : # मानमुकड बुद्ध लेणी समुह (खोरे वस्ती-जुन्नर) # खिरेश्वर लेणी समूह (खिरेश्वर) # चावंड लेणी (चावंड गाव) # जीवधन लेणी समूह (घाटघर) # तुळजा भवानी लेणी (पाडळी) # नाणेघाट लेणी (घाटघर) # निमगिरी लेणी (निमगिरी गाव) # भूत (बुद्ध) लेणी (जुन्नर) # कपिचित बुद्ध लेणी (लेण्याद्री) # शिवाई लेणी (शिवनेरी किल्ला-जुन्नर) # सुलेमान लेणी (लेण्याद्री) # हडसर लेणी (हडसर गाव) ग] प्रसिद्ध मंदिरे : # गिरिजात्मक (लेण्याद्री) # विघ्नेश्वर (ओझर) ग़-२ ] हेमाडपंथी बांधणीतील प्राचीन मंदिरे : # कुकडेश्वर मंदिर (कुकडेश्वर) # नागेश्वर मंदिर (खिरेश्वर) # अर्धपीठ काशी ब्रम्हनाथ मंदिर(पारुंडे) # हरिश्चंद्रेश्वर मंदिर (हरिश्चंद्रगड) ग-३] अन्य प्राचीन मंदिरे : # उत्तरेश्वर मंदिर (जुन्नर) # कपर्दिकेश्वर मंदिर (ओतूर) # खंडोबा मंदिर (धामनखेल) # खंडोबा मंदिर (नळावणे) # खंडोबा मंदिर (वडज) # गुप्त विठोबा-प्रतिपंढरपूर मंदिर (बांगरवाडी) # जगदंबा माता मंदिर (खोडद) # दुर्गादेवी मंदिर (दुर्गावाडी) # पंचलिंगेश्वर मंदिर(जुन्नर) # पातालेश्वर मंदिर (जुन्नर) # महालक्ष्मी मंदिर (उंब्रज) # रेणुका माता मंदिर (निमदरी) # वरसूबाई माता मंदिर (सुकाळवेढे) # शनी मंदिर-प्रतिशिंगणापूर (हिवरे-बुद्रुक) # हाटकेश्वर मंदिर (हाटकेश्वर डोंगर) # खंडोबा मंदिर (निमगाव सावा) # यादवकालीन शिवमंदिर (निमगाव सावा) ग-४] संत समाधिमंदिरे : # संत जगदगुरू तुकाराम महाराजांचे गुरू - केशव तथा बाबाजी चैतन्य महाराज यांची समाधी (ओतूर) # संत मनाजीबाबा पवार संजीवन समाधी(निमगावसावा) # संत रंगदासस्वामी समाधी (अणे) # संत ज्ञानेश्वर वेद प्रणीत रेड्याची समाधी (आळे) घ] निसर्गरम्य घाट : # अणे घाट # इंगळून घाट # कोपरे-मांडवे घाट # दार्या घाट # नाणेघाट-पुरातन व्यापारी मार्ग # माळशेज घाट # म्हसवंडी घाट # लागाचा घाट # हिवरे-मिन्हेरे घाट च] प्रसिद्घ धबधबे :<br/> 1)आंबोली<br/> 2)नाणेघाट<br/> 3)माळशेज घाट<br/> 4)इंगळूज<br/> 5)हातवीत<br/> 6)दुर्गादेवी<br/> 7)मुंजाबा डोंगर(धुरनळी) छ] नद्या व उगम :<br/> 1)मांडवी नदी-उगम-फोपसंडी(अहमदगर)<br/> 2)पुष्पावती नदी-उगम-हरिचंद्रगड<br/> 3)काळू नदी-उगम-हरिचंद्रगड<br/> 4)कुकडी नदी-उगम-कुकडेश्वर<br/> 5)मीना नदी-उगम-आंबोली<br/> ज] धरणे :<br/> 1)चिल्हेवाडी धरण-मांडवी नदी<br/> 2)पिंपळगाव जोगा धरण-पुष्पावती नदी<br/> 3)माणिकडोह धरण- कुकडी नदी<br/> 4)येडगाव धरण-कुकडी नदी<br/> 5)वडज धरण-मीना नदी<br/> झ] खिंडी : <br/> 1)गणेश खिंड<br/> 2)मढ खिंड<br/> 3)आळे खिंड <br/> 4)टोलार खिंड<br/> ट] उंच शिखरे :<br/> 1) हरिचंद्रगड(१४२४ मीटर) : पुणे जिल्ह्यातील सर्वात उंच डोगर शिखर<br/> 2) जीवधन ठ] पठारे : <br/> 1)अंबे-हातवीत पठार<br/> 2)नळावणे पठार<br/> 3)कोपरे-मांडवे पठार<br/> 4)अणे पठार ड] गिर्यारोहकांना आव्हान देणारे उंच कडे :<br/> 1) नाणे घाट<br/> 2) माळशेज घाट<br/> 3) दार्या घाट<br/> 4) ढाकोबा<br/> 5) दुर्गादेवी<br/> 6) हरिचंद्रगड<br/> ढ] नैसर्गिक पूल :<br/> 1) अणे घाटातील नैसर्गिक पूल<br/> 2) हटकेश्वर डोंगरावरील नैसर्गिक पूल ण] प्रसिद्ध विहिरी :<br/> 1) बारव बावडी-जुन्नर<br/> 2) पुंदल बावडी-जुन्नर<br/> 3) आमडेकर विहीर-पाडळी<br/> त] ऐतिहासिक वास्तु :<br/> 1) सैदागर हाबणी घुमट-हापूसबाग<br/> 2) ३०० वर्षे जुनी मलिकंबर बाराबावडी पाणीपुरवठा योजना-जुन्नर शहर<br/> 3) नवाब गढी-बेल्हे<br/> 4)गिब्सन निवास व समाधी थ] जुन्नर तालुक्यातील दगड घंटेसारखे वाजतात.<br/> 1)आंबे गावच्या पश्चिमेस २०० मीटरवर<br/> 2)दुर्गादेवी किल्ल्याच्या टॉपवर द] रांजणखळगे :<br/> 1) माणिकडोह गाव-कुकडी नदी<br/> 2) निघोज-कुकडी नदी ध] दहा लाख वर्षांपूर्वीची ज्वालामुखीची राख :<br/> डेक्कन कॉलेजच्या पुरातत्त्व संशोधन विभागाने केलेल्या उत्खननात बोरी बुद्रुक व खुर्द या गावांत कुकडी नदीच्या किनाऱ्यावर इंडोनेशियामध्ये दहा लाख वर्षांपूर्वी झालेल्या ज्वालामुखीच्या राखेचे साठे आढळून आले आहेत. याच ठिकाणी झालेल्या अन्य उत्खननांमध्ये अश्मयुगीन हत्यारे, हस्तिदंत आदी मोलाचे पुरातत्त्वावशेष सापडले आहेत. डेक्कन कॉलेज व बोरी ग्रामपंचायत या सर्व पुरातत्त्वीय ठेव्याचे संरक्षण व संग्रहालय करण्यासाठी प्रयत्नशील आहेत. न] जागतिक केंद्रे :<br/> 1)जागतिक महादुर्बीण-खोडद<br/> 2)विक्रम दळणवळण उपग्रह केंद्र-आर्वी<br/> प] कारखाने :<br/> 1)कागद कारखाने-जुन्नर<br/> 2)विघ्नहर साखर कारखाना-ओझर<br/> 3)नवर्निमित कारखाने-जुन्नर तालुका फ] आशियातील पहिली वायनरी-चाटो इंडेज-चौदानंबर (पुणे-नाशिक हायवेवर)<br/> ब] बिबट्या निवारण केंद्र :<br/> 1) माणिकडोह भ] ३५० वर्षांची परंपरा / इतिहास असलेले आठवडे बाजार :<br/> 1) सोमवार-बेल्हा<br/> 2) गुरुवार-ओतूर<br/> 3) शनिवार-मढ<br/> 4) शनिवार-नारयणगाव<br/> 5) रविवार-जुन्नर म] खाद्य संस्कृती :<br/> 1) अण्याची आमटी-भाकरी<br/> 2) राजूरचा पेढा<br/> 3) नारायणगावचा कढीवडा, मिसळ<br/> 4) जुन्नरची मासवडी, मटकी भेळ य] तमाशा पंढरी:नारायणगाव(जुन्नर तालुका) :<br/> तमाशा केंद्र म्हणून नारायणगाव मान मिळाला. प्रसिद्ध तमासगीर :<br/> 1) भाऊ बापू मांग नारायणगावकर<br/> 2) सौ.विठाबाई नारायणगावकर (राष्ट्रपती पारीतोषिकप्राप्त)<br/> 3) दत्ता महाडीक पुणेकर - मंगरुळ पारगाव / बेल्हा<br/> 4) मंगला बनसोडे - नारायणगाव<br/> 5) मालती इनामदार - नारायणगाव<br/> 6) पाडुरंग मुळे मांजरवाडीकर- मांजरवाडी/नारायणगाव<br/> 7) दत्तोबा तांबे शिरोलीकर - बोरी शिरोली<br/> 8) दगडू पारगावकर - पारगाव तर्फे आळे र] पुणे जिल्हातील प्पहिले सिनेमागृह :<br/> 1)शिवाजी थिएटर-जुन्नर<br/> 2)आर्यन थिएटर-पुणे 3) शेवंता थिएटर जुन्नर ४) लक्ष्मी थिएटर नारायणगाव<br /> ल] कलाकार / लेखक:<br/> १) अशोक हांडे - उंब्रज<br/> 2) डॉ. अमोल कोल्हे- नारायणगाव<br/> 3) नम्रता आवटे/संभेराव<br/> 4) शरद जोयेकर-राजुरी<br/> 5) मंगेश हाडवळे-राजुरी<br/> 6) सुभाष अवचट-ओतूर<br/> 7) अनिल अवचट-ओतूर<br/> 8) राजन खान-ओतूर<br/> 9) दत्ता पाडेकर-आळे<br/> 10) शुभांगी लाटकर-राजुरी<br/> 11) अंकुश चौधरी-खोडद. १२) राहुल लामखडे - मंगरूळ १३) संजय ढेरंगे - पारगाव तर्फे आळे<br /> १४) मनोज हाडवळे - राजुरी<br /> १५) लहु गायकवाड - नारायणगाव १६) गोविंद गारे- निमगिरी<br /> १७) उत्तम सदाकाळ - मढ १८) सुरेश काळे - मगर {{Small|स्रोत: निसर्गरम्य जुन्नर}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.nisargramyajunnar.in/treasure-of-junnar/|title=जुन्नर तालुक्यातील निसर्ग खजिना… {{!}} निसर्गरम्य जुन्नर…|website=www.nisargramyajunnar.in|access-date=2022-10-01|archive-date=2022-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001100648/http://www.nisargramyajunnar.in/treasure-of-junnar/|url-status=dead}}</ref> जुन्नरचे ऐतिहासिक, भौगोलिक, नैसर्गिक, धार्मिक, जीवन शैली, खानपान लोकांना कळावे म्हणून येथील “जुन्नर पर्यटन विकास संस्था” कार्यरत आहे. जुन्नरमधील संस्कृती जतनाचे, किल्ले संवर्धनाचे काम “शिवाजी ट्रेल”च्या माध्यमातून सुरू आहे. हचिको टूरिझम ही संस्था तेच काम करत आहे. पराशर कृषी पर्यटन हा त्याचाच एक भाग आहे. "जुन्नर निसर्ग पर्यटन" या फेसबुक पेजच्या माध्यमातून जुन्नर तालुक्याचा इतिहास व निसर्ग सौंदर्याचे आपण दर्शन घेऊ शकता. जुन्नर तालुक्यातील विविध पर्यटन ठिकाणे कोठे व कोणती आहे याबाबत सविस्तर माहिती पेजवर मांडण्यात आली आहे. तत्कालीन आमदार शरद सोनवणे यांच्या प्रयत्नातून २१ मार्च २०१८ रोजी महाराष्ट्र शासनाने जुन्नर तालुक्याला महाराष्ट्रातील पहिला "पर्यटन तालुका" म्हणून घोषित केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/wp-content/uploads/2021/09/cropped-ls-feviicon-1.png?w=180|title=जुन्नर तालुका पर्यटन स्थळ|url-status=live}}</ref> {{विस्तार}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} {{भौगोलिक स्थान |मध्य = जुन्नर तालुका |उत्तर = [[संगमनेर तालुका]] |ईशान्य = [[संगमनेर तालुका]] |पूर्व = [[पारनेर तालुका]] |आग्नेय = [[शिरूर तालुका]] |दक्षिण = [[आंबेगाव तालुका]] |नैर्ऋत्य = |पश्चिम = [[मुरबाड तालुका]] |वायव्य = [[अकोले तालुका]] }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} पुणे जिल्ह्यातील उत्तरेचा शेती प्रधान तालुका [[वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] 8gb2w5icwz4w7uh079vvbmsyimmb8bo 0 40181 2680442 2567719 2026-04-23T04:07:59Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680442 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट फुटबॉल क्लब | नाव = आर.सी. लेंस | चित्र = | पूर्ण नाव = Racing Club de Lens | टोपणनाव = | स्थापना = [[इ.स. १९१३]] | मैदान = स्ताद फेलिक्स-बोलार्त, [[लेंस]] | आसनक्षमता = ४१,२९९ | अध्यक्ष = | व्यवस्थापक = | लीग = [[लीग १]] | pattern_la1=_adidas10onblack | pattern_b1=_lens1314h | pattern_ra1=_adidas10onblack |pattern_sh1=_lens1314h |pattern_so1=_lens1314h | leftarm1=CD1105 | body1=CD1105 | rightarm1=CD1105 | shorts1=000000 | socks1=CD1105 | pattern_la2=_derbyc0910h | pattern_b2=_lens1314a | pattern_ra2=_derbyc0910h | pattern_sh2=_adidasonwhite | pattern_so2=_lens1314a | leftarm2=FFFFFF | body2=FFFFFF | rightarm2=FFFFFF | shorts2=000000 | socks2=FFFFFF }} '''रेसिंग क्लब दे लेंस''' ({{lang-fr|Racing Club de Lens}}) हा [[फ्रान्स]]च्या [[पा-द-कॅले]] भागातील [[लेंस]] शहरात स्थित असलेला एक [[फुटबॉल]] संघ आहे. २०१४-१५ हंगामामध्ये हा संघ [[लीग १]]मध्ये खेळेल. ==बाह्य दुवे== *[http://www.rclens.fr/site/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110225151703/http://www.rclens.fr/site/ |date=2011-02-25 }} {{fr icon}} {{लीग १}} [[वर्ग:फ्रेंच फुटबॉल क्लब]] [[वर्ग:लेंस (पा-द-कॅले)]] pfvnox8wqyzqjyvqlkbxc74v1s1hh4y 0 49901 2680413 2120739 2026-04-22T21:44:35Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2680413 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = सबीना | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = SN | ICAO = SAB | callsign = SABENA | स्थापना = २३ मे १९२३ | सुरुवात = ७ नोव्हेंबर २००१ | बंद = | विमानतळ = [[ब्रसेल्स विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''क्वालिफ्लायर'' | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८७ (दिवाळखोरीच्या वेळी) | गंतव्यस्थाने = ९९ (दिवाळखोरीच्या वेळी) | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy Our Company'' | मुख्यालय = [[ब्रसेल्स]], [[बेल्जियम]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Airbus A330-322, Sabena AN0175819.jpg|250 px|[[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क]]च्या [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील सबीनाचे [[एअरबस ए३३०]] विमान|इवलेसे]] '''सोसायते ॲनॉनिम बेल्ज देक्सप्लॉइटेशन देला नॅव्हिगेशन एरियेन''' ({{lang-fr|Societé Anonyme Belge d'Exploitation de la Navigation Aérienne}}; संक्षिप्त नाव: '''सबीना''') ही १९२३ ते २००१ दरम्यान [[बेल्जियम]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] होती. १९२३ साली स्थापन झालेली व [[ब्रसेल्स]]जवळील [[ब्रसेल्स विमानतळ]]ावर मुख्यालय व प्रमुख तळ असलेली सबीना २००१ साली दिवाळखोरीत निघाल्यामुळे बंद करण्यात आली. २००२ साली तिची पुनर्रचना करून ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' नावाची कंपनी निर्माण करण्यात आली. २००६ साली ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' व ''व्हर्जिन एक्सप्रेस'' ह्या दोन कंपन्यांचे एकत्रीकरण करून आजची [[ब्रसेल्स एरलाइन्स]] कंपनी बनवली गेली. ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|SABENA|{{लेखनाव}}}} *{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://web.archive.org/web/*/http://www.sabena.com}} [[वर्ग:बेल्जियममधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९२३ मधील निर्मिती]] 8a3g0ir497405p46x8iu2v0i2wkjc33 2680414 2680413 2026-04-22T21:45:08Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2680414 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = सबीना | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = SN | ICAO = SAB | callsign = SABENA | स्थापना = २३ मे १९२३ | सुरुवात = ७ नोव्हेंबर २००१ | बंद = | विमानतळ = [[ब्रसेल्स विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''क्वालिफ्लायर'' | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८७ (दिवाळखोरीच्या वेळी) | गंतव्यस्थाने = ९९ (दिवाळखोरीच्या वेळी) | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy Our Company'' | मुख्यालय = [[ब्रसेल्स]], [[बेल्जियम]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Airbus A330-322, Sabena AN0175819.jpg|250 px|[[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क]]च्या [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील सबीनाचे [[एअरबस ए३३०]] विमान|इवलेसे]] '''सोसायते ॲनॉनिम बेल्ज देक्सप्लॉइटेशन देला नॅव्हिगेशन एरियेन''' ({{lang-fr|Societé Anonyme Belge d'Exploitation de la Navigation Aérienne}}; संक्षिप्त नाव: '''सबीना''') ही १९२३ ते २००१ दरम्यान [[बेल्जियम]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] होती. १९२३ साली स्थापन झालेली व [[ब्रसेल्स]]जवळील [[ब्रसेल्स विमानतळ]]ावर मुख्यालय व प्रमुख तळ असलेली सबीना २००१ साली दिवाळखोरीत निघाल्यामुळे बंद करण्यात आली. २००२ साली तिची पुनर्रचना करून ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' नावाची कंपनी निर्माण करण्यात आली. २००६ साली ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' व ''व्हर्जिन एक्सप्रेस'' ह्या दोन कंपन्यांचे एकत्रीकरण करून आजची [[ब्रसेल्स एरलाइन्स]] कंपनी बनवली गेली. ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|SABENA|{{लेखनाव}}}} *{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://web.archive.org/web/*/http://www.sabena.com}} [[वर्ग:बेल्जियममधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९२३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २००१ मधील समाप्ती]] kq213t4bqu6t27j7520igzdl47sookb 2680416 2680414 2026-04-22T22:15:34Z अभय नातू 206 /* बाह्य दुवे */ 2680416 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = सबीना | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = SN | ICAO = SAB | callsign = SABENA | स्थापना = २३ मे १९२३ | सुरुवात = ७ नोव्हेंबर २००१ | बंद = | विमानतळ = [[ब्रसेल्स विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''क्वालिफ्लायर'' | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८७ (दिवाळखोरीच्या वेळी) | गंतव्यस्थाने = ९९ (दिवाळखोरीच्या वेळी) | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy Our Company'' | मुख्यालय = [[ब्रसेल्स]], [[बेल्जियम]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Airbus A330-322, Sabena AN0175819.jpg|250 px|[[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क]]च्या [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील सबीनाचे [[एअरबस ए३३०]] विमान|इवलेसे]] '''सोसायते ॲनॉनिम बेल्ज देक्सप्लॉइटेशन देला नॅव्हिगेशन एरियेन''' ({{lang-fr|Societé Anonyme Belge d'Exploitation de la Navigation Aérienne}}; संक्षिप्त नाव: '''सबीना''') ही १९२३ ते २००१ दरम्यान [[बेल्जियम]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] होती. १९२३ साली स्थापन झालेली व [[ब्रसेल्स]]जवळील [[ब्रसेल्स विमानतळ]]ावर मुख्यालय व प्रमुख तळ असलेली सबीना २००१ साली दिवाळखोरीत निघाल्यामुळे बंद करण्यात आली. २००२ साली तिची पुनर्रचना करून ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' नावाची कंपनी निर्माण करण्यात आली. २००६ साली ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' व ''व्हर्जिन एक्सप्रेस'' ह्या दोन कंपन्यांचे एकत्रीकरण करून आजची [[ब्रसेल्स एरलाइन्स]] कंपनी बनवली गेली. == विमानताफा == नोव्हेंबर २००१ मध्ये दिवाळखोरी जाहीर झाली तेव्हा सबीनाचा ताफा खालीलप्रमाणे होता:{{Citation needed|date=December 2024}} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ साबेनाचा ताफा !rowspan=2|विमान !rowspan=2|सेवेत !rowspan=2| खरेदीवर !colspan=3|प्रवासी !rowspan=2|नोंदी |- !<abbr title="Business Class">C</abbr> !<abbr title="Economy Class">Y</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए३१९-१००]] |१५ |१० |&mdash; |१३१ |१३१ | खरेदी ठरली होती पण विमाने मिळाली नाहीत. |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |६ |&mdash; |&mdash; |१५६ |१५६ | |- |[[एरबस ए३२१-२००]] |३ |&mdash; |&mdash; |१८८ |१८८ | |- |[[एरबस ए३३०-२००]] |६ |&mdash; |५४ |१८७ |२४१ | |- |[[एरबस ए३३०-३००]] |४ |&mdash; |५० |२२२ |२७२ | |- |[[एरबस ए३४०-२००]] |२ |&mdash; |५४ |१९८ |२५२ | |- |[[एरबस ए३४०-३००]] |३ |३ |५२ |२४२ |२९४ | खरेदी ठरली होती पण विमाने मिळाली नाहीत. |- |[[बोईंग ७३७-३००]] |६ |&mdash; |&mdash; |१२६ |१२६ | |- |[[बोईंग ७३७-५००]] |६ |&mdash; |&mdash; |१११ |१११ | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११]] |२ |&mdash; |४८ |२४९ |२९७ |[[सिटीजेट|सिटीबर्ड]] कडून भाड्याने. <br /> शेवटची प्रवासी आवृत्ती १९९८ मध्ये दिली गेली. |- !एकूण !५३ !१३ !colspan=4| |} == निवृत्त विमाने<ref>{{cite book |title=Airplanes in the history of Sabena |year=1975 |publisher=Luftfahrt-Verlag Walter Zuerl |series=Aircraft in the history of the big air carriers |location=Steinebach-Wörthsee (Germany)}}{{cite web|url=http://aerobernie.bplaced.net/Sabena.html|title=Sabena fleet|website=aerobernie.bplaced.net|access-date=February 20, 2021}}</ref> == [[File:Douglas DC-7C OO-SFC Sabena RWY 18.08.62 edited-3.jpg|thumb|right|एक [[डग्लस डीसी-७सी]]]] [[File:Douglas DC-6 OO-SDC of Sabena - Heathrow 1960.jpg|thumb|right|१९६० मध्ये [[लंडन हिथ्रो विमानतळ]]ावर एक [[डग्लस डीसी-६]]]] [[File:Sabena helikopter.jpg|thumb|right|[[सिकोर्स्की एस-५८]] हेलिकॉप्टर]] [[File:SABENA Fokker 27 Manteufel.jpg|thumb|right|[[फोक्कर एफ-२७]]]] [[File:Sabena MD11 OO-CTS (6781693843).jpg|thumb|right|[[एमडी-११]]]] [[File:OO-SYE B737-529 Sabena MAN 15APR00 (6319743996).jpg|thumb|right|[[बोईंग ७३७-५००]]]] [[File:OO-SDO B737-229 Sabena MAN 12FEB00 (6159017000).jpg|thumb|right|[[बोईंग ७३७-२००]]]] [[File:Sabena Airbus A319-112 OO-SSJ (24992056486).jpg|thumb|right|[[एरबस ए३१९]]]] [[File:OO-SYB B737-329 Sabena MAN 13NOV99 (6284143897).jpg|thumb|right|[[बोईंग ७३७-३००]]]] {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:left" |+ सबीनाची निवृत्त विमाने |- !विमान !एकूण !समाविष्ट !निवृत्त !नोंदी |- |[[एरोस्पेशियल अलोएट III]]<ref>Joop Wenstedt, "SABENA and the helicopter", ''Aviation News'', 7-20 February 1986, U.K.</ref> |१ |१९५७ |१९६८ | |- |[[एरबस ए३१०-२००]] |३ |१९८४ |१९९७ | |- |[[एरबस ए३१०-३००]] |३ |१९८७ |१९९७ | |- |[[अनसाल्डो ए.३००]] |१ |१९२३ |१९२५ | |- |[[एरको डीएच.४]] |२ |१९२३ |१९२६ | |- |[[अँटोनोव्ह एन-१२व्ही]] |१ |{{unknown}} |{{unknown}} |[[बाल्कन बल्गेरियन एरलाइन्स]]कडून भाड्याने. |- |[[एटीआर ७२-२००]] |२ |१९९९ |२००१ |[[श्रेइनर एरवेज]]कडून भाड्याने. |- |[[ऑस्टर ऑटोक्रॅट]] |१ |१९४६ |१९७० | |- |[[एव्हरो अनसन]] |१ |१९५० |१९५३ | |- |[[एव्हरो आरजे८५]] |१४ |१९९५ |२००१ |rowspan=2|[[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- |[[एव्हरो आरजे१००]] |१२ |१९९७ |२००१ |- |[[बीएसी वन-इलेव्हन|बीएसी वन-इलेव्हन ५०० सिरीज]] |६ |१९९५ |१९९६ |[[युरोपियन एव्हिएशन एर चार्टर]] आणि [[ब्रिटिश वर्ल्ड एरवेज]]कडून भाड्याने. |- |[[बेल ४७|बेल ४७डी-१]] |३ |१९५० |१९५४ | |- |[[बेल ४७|बेल ४७एच]] |१ |१९५७ |१९६३ | |- |[[ब्रेगुएट १९]] |१ |१९२३ |{{unknown}} | |- |[[बीएई १४६|ब्रिटिश एरोस्पेस बीएई-१४६-२००]] |८ |१९९० |२००१ |[[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- |[[ब्रिटिश एरोस्पेस जेटस्ट्रीम ३१]] |१ |१९९६ |१९९६ | |- |[[बीचक्राफ्ट ६५]] |१ |१९६८ |१९७० |[[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- |[[बीचक्राफ्ट ९९]] |२ |१९७६ |१९८६ |Publi-Air द्वारे चालवले गेले. |- |[[ब्लेरियट-स्पॅड एस.३३]] |४ |१९२३ |१९२६ | |- |[[बोईंग ७०७-३२०]] |७ |१९५९ |१९७८ | |- |[[बोईंग ७०७-३२०सी]] |१० |१९६५ |१९९६ | |- |[[बोईंग ७०७-४२०]] |१ |१९७८ |१९७८ |Geminair कडून भाड्याने. |- |[[बोईंग ७२७-१००]] |६ |१९६७ |१९७८ | |- |[[बोईंग ७२७-२००]] |१ |१९९७ |१९९७ | |- |[[बोईंग ७३७-२००]] |१६ |१९७४ |२००१ | |- |[[बोईंग ७३७-४००]] |३ |१९९१ |२००१ | |- |rowspan=2|[[बोईंग ७४७-१००]] |१ |१९७८ |१९७८ |rowspan=2|[[एर फ्रान्स]]कडून भाड्याने. |- |१ |१९९२ |१९९२ |- |[[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००एससीडी]] |२ |१९७० |१९९० | |- |[[बोईंग ७४७-२००एम]] |२ |१९९३ |१९९६ |[[एर फ्रान्स]]कडून भाड्याने. |- |[[बोईंग ७४७-३००]] |३ |१९८६ |१९९९ | |- |[[ब्रिस्टल फ्रेटर]] |३ |१९५७ |१९६६ |[[एर चार्टर लिमिटेड]]कडून भाड्याने. |- |[[ब्रिटेन-नॉर्मन बीएन-२ आयलँडर]] |२ |१९७१ |१९७५ |Publi-Air द्वारे चालवले गेले. |- |[[सेसना १७२एम]] |१ |१९९० |२००१ | |- |[[सेसना ३१०]] |११ |१९५७ |१९८२ | |- |[[कन्व्हेर सीव्ही-२४०]] |७ |१९४९ |१९५७ | |- |[[कन्व्हेर सीव्ही-४४०]] |१२ |१९५६ |१९६८ | |- |[[डी हॅविलँड डीएच.९]] |४ |१९२३ |१९३१ | |- |[[डी हॅविलँड डीएच.५०]] |२ |१९२३ |१९२७ | |- |[[डी हॅविलँड डीएच.८२ टायगर मॉथ]] |२ |१९५४ |१९७१ | |- |[[डी हॅविलँड डीएच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] |१ |१९४९ |१९५० | |- |[[डी हॅविलँड डीएच.१०४ डव्ह]] |७ |१९४७ |१९५७ | |- |[[डी हॅविलँड डीएच.११४ हेरॉन]] |१ |१९६७ |१९६८ |[[बेल्जियन इंटरनॅशनल एर सर्व्हिसेस]]द्वारे चालवले गेले. |- |[[डी हॅविलँड कॅनडा डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] |१ |१९७३ |१९८१ |Publi-Air द्वारे चालवले गेले. |- |[[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ८-१००]] |१ |२००० |२००१ |[[श्रेइनर एरवेज]]कडून भाड्याने. |- |[[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ८-३००]] |१२ |१९९० |२००१ |[[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- |[[डग्लस सी-४७ स्कायट्रेन]] |३५ |१९४६ |१९६९ | |- |[[डग्लस सी-५४ स्कायमास्टर]] |३ |१९४७ |१९६१ | |- |[[डग्लस डीसी-३]] |१२ |१९४६ |१९६९ | |- |[[डग्लस डीसी-४]] |१३ |१९४७ |१९६४ | |- |[[डग्लस डीसी-६]] |२० |१९४७ |१९७१ | |- |[[डग्लस डीसी-७सी]] |९ |१९५६ |१९६४ | |- |[[एम्ब्रेअर ईएमबी १२० ब्राझिलिया]] |२ |१९९४ |{{unknown}} |[[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- |[[एम्ब्रेअर ईएमबी १२१ झिंगू]] |५ |१९९१ |२००१ |बेल्जियन फ्लाइंग स्कूलद्वारे चालवले गेले. |- |[[फारमन एफ.६० गोलियाथ]] |४ |१९२३ |१९२९ | |- |[[फेअरचाइल्ड एफएच-२२७बी]] |३ |{{unknown}} |{{unknown}} |[[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- |rowspan=2|[[फेअरचाइल्ड स्वेअरिंगन मेट्रोलिनर]] |३ |१९७६ |१९८९ |[[युरोपियन एर ट्रान्सपोर्ट (बेल्जियम)|युरोपियन एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- |१ |१९८७ |१९८७ |Publi-Air द्वारे चालवले गेले. |- |[[फोक्कर एफ.II]] |२ |१९२७ |१९३७ | |- |[[फोक्कर एफ.VII]] |२८ |१९२९ |१९४६ | |- |[[फोक्कर एफ-२७ फ्रेंडशिप]] |३ |१९६९ |१९९० | |- |[[फोक्कर एफ-२८ फेलोशिप]] |११ |१९९३ |१९९६ |[[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- |[[फोक्कर ५०]] |१ |१९९० |१९९१ |[[माएर्स्क एर]]कडून भाड्याने. |- |[[गोपिंगेन गो ४]] |१ |१९५६ |१९५७ | |- |[[हँडली पेज डब्ल्यू.८एफ]] |१५ |१९२४ |१९३५ | |- |[[जंकर्स एफ १३]] |३ |१९२३ |१९२९ | |- |[[जंकर्स जू ५२]] |९ |१९३६ |१९४६ | |- |[[लॉकहीड मॉडेल १४ सुपर इलेक्ट्रा]] |२ |१९४२ |१९४७ | |- |[[लॉकहीड मॉडेल १८ लोडस्टार]] |७ |१९४१ |१९४९ | |- |[[लॉकहीड एल-१०४९ सुपर कॉन्स्टेलेशन]] |३ |१९५८ |१९५८ |[[सीबोर्ड वर्ल्ड एरलाइन्स]]कडून भाड्याने. |- |[[एमबीबी/कावासाकी बीके ११७]] |१ |१९८९ |१९८९ | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-३०]] |६ |१९७९ |१९९७ |<ref>''SABENA first DC-10'',DC-10 Newsletter, vol. 2, number 9, September 1973, Douglas Aircraft Co., Long Beach (CA.)</ref> | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-३०सीएफ]] |६ |१९७४ |१९९४ | |- |[[पायपर एल-४ ग्रासहॉपर]] |२ |१९५४ |१९६३ | |- |[[पायपर पीए-३२ चेरोकी सिक्स]] |१ |{{unknown}} |{{unknown}} | |- |[[पायपर पीए-३४ सेनेका]] |१ |{{unknown}} |{{unknown}} | |- |[[रम्पलर सी.IV]] |४ |१९२३ |१९२९ | |- |[[साब ९१ सफिर]] |२ |१९५३ |१९५७ | |- |[[साबका एस.२]] |१ |१९२६ |१९३३ | |- |[[सावोइया-मार्शेट्टी एसएम.७३]] |१२ |१९३५ |१९४० | |- |[[सावोइया-मार्शेट्टी एसएम.८३]] |४ |१९३८ |१९४० | |- |[[शाईबे स्पॅट्झ]] |१ |१९५४ |१९६५ | |- |[[श्लाईचर का २]] |१ |१९५६ |१९५७ | |- |[[एसआयएआय-मार्शेट्टी एसएफ.२६०]] |४ |१९७० |१९९१ | |- |[[सिकोर्स्की एस-५५]]<ref>Joop Wenstedt, "SABENA and the helicopter", ''Aviation News'', 7-20 February 1986, U.K.</ref> |६ |१९५३ |१९५७ | |- |[[सिकोर्स्की एस-५८]]<ref>Joop Wenstedt, "SABENA and the helicopter", ''Aviation News'', 7-20 February 1986, U.K.</ref> |१० |१९५६ |१९६७ | |- |[[सिकोर्स्की एस-६२]] |१ |१९६० |१९६१ | |- |[[सुड एव्हिएशन कॅराव्हेल]] |१२ |१९६१ |१९७७ | |- |[[व्हर्टोल ४४]]<ref>Joop Wenstedt, "SABENA and the helicopter", ''Aviation News'', 7-20 February 1986, U.K.</ref> |२ |१९५८ |१९५८ |[[व्हर्टोल एरक्राफ्ट कॉर्पोरेशन]]कडून भाड्याने. |- |[[वेस्टलँड IV]] |४ |१९३० |१९३५ | |- |} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|SABENA|{{लेखनाव}}}} *{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://web.archive.org/web/*/http://www.sabena.com}} [[वर्ग:बेल्जियममधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९२३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २००१ मधील समाप्ती]] a893z12fgmvmmtn7sddxl6chx1ook4k 2680417 2680416 2026-04-22T22:19:58Z अभय नातू 206 /* निवृत्त विमाने{{cite book |title=Airplanes in the history of Sabena |year=1975 |publisher=Luftfahrt-Verlag Walter Zuerl |series=Aircraft in the history of the big air carriers |location=Steinebach-Wörthsee (Germany)}}{{cite web|url=http://aerobernie.bplaced.net/Sabena.html|title=Sabena fleet|website=aerobernie.bplaced.net|access-date=February 20, 2021}} */ 2680417 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = सबीना | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = SN | ICAO = SAB | callsign = SABENA | स्थापना = २३ मे १९२३ | सुरुवात = ७ नोव्हेंबर २००१ | बंद = | विमानतळ = [[ब्रसेल्स विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''क्वालिफ्लायर'' | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८७ (दिवाळखोरीच्या वेळी) | गंतव्यस्थाने = ९९ (दिवाळखोरीच्या वेळी) | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy Our Company'' | मुख्यालय = [[ब्रसेल्स]], [[बेल्जियम]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Airbus A330-322, Sabena AN0175819.jpg|250 px|[[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क]]च्या [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील सबीनाचे [[एअरबस ए३३०]] विमान|इवलेसे]] '''सोसायते ॲनॉनिम बेल्ज देक्सप्लॉइटेशन देला नॅव्हिगेशन एरियेन''' ({{lang-fr|Societé Anonyme Belge d'Exploitation de la Navigation Aérienne}}; संक्षिप्त नाव: '''सबीना''') ही १९२३ ते २००१ दरम्यान [[बेल्जियम]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] होती. १९२३ साली स्थापन झालेली व [[ब्रसेल्स]]जवळील [[ब्रसेल्स विमानतळ]]ावर मुख्यालय व प्रमुख तळ असलेली सबीना २००१ साली दिवाळखोरीत निघाल्यामुळे बंद करण्यात आली. २००२ साली तिची पुनर्रचना करून ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' नावाची कंपनी निर्माण करण्यात आली. २००६ साली ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' व ''व्हर्जिन एक्सप्रेस'' ह्या दोन कंपन्यांचे एकत्रीकरण करून आजची [[ब्रसेल्स एरलाइन्स]] कंपनी बनवली गेली. == विमानताफा == नोव्हेंबर २००१ मध्ये दिवाळखोरी जाहीर झाली तेव्हा सबीनाचा ताफा खालीलप्रमाणे होता:{{Citation needed|date=December 2024}} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ साबेनाचा ताफा !rowspan=2|विमान !rowspan=2|सेवेत !rowspan=2| खरेदीवर !colspan=3|प्रवासी !rowspan=2|नोंदी |- !<abbr title="Business Class">C</abbr> !<abbr title="Economy Class">Y</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए३१९-१००]] |१५ |१० |&mdash; |१३१ |१३१ | खरेदी ठरली होती पण विमाने मिळाली नाहीत. |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |६ |&mdash; |&mdash; |१५६ |१५६ | |- |[[एरबस ए३२१-२००]] |३ |&mdash; |&mdash; |१८८ |१८८ | |- |[[एरबस ए३३०-२००]] |६ |&mdash; |५४ |१८७ |२४१ | |- |[[एरबस ए३३०-३००]] |४ |&mdash; |५० |२२२ |२७२ | |- |[[एरबस ए३४०-२००]] |२ |&mdash; |५४ |१९८ |२५२ | |- |[[एरबस ए३४०-३००]] |३ |३ |५२ |२४२ |२९४ | खरेदी ठरली होती पण विमाने मिळाली नाहीत. |- |[[बोईंग ७३७-३००]] |६ |&mdash; |&mdash; |१२६ |१२६ | |- |[[बोईंग ७३७-५००]] |६ |&mdash; |&mdash; |१११ |१११ | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११]] |२ |&mdash; |४८ |२४९ |२९७ |[[सिटीजेट|सिटीबर्ड]] कडून भाड्याने. <br /> शेवटची प्रवासी आवृत्ती १९९८ मध्ये दिली गेली. |- !एकूण !५३ !१३ !colspan=4| |} == निवृत्त विमाने<ref>{{cite book |title=Airplanes in the history of Sabena |year=1975 |publisher=Luftfahrt-Verlag Walter Zuerl |series=Aircraft in the history of the big air carriers |location=Steinebach-Wörthsee (Germany)}}{{cite web|url=http://aerobernie.bplaced.net/Sabena.html|title=Sabena fleet|website=aerobernie.bplaced.net|access-date=February 20, 2021}}</ref> == [[File:Douglas DC-7C OO-SFC Sabena RWY 18.08.62 edited-3.jpg|thumb|right|एक [[डग्लस डीसी-७सी]]]] [[File:Douglas DC-6 OO-SDC of Sabena - Heathrow 1960.jpg|thumb|right|१९६० मध्ये [[लंडन हिथ्रो विमानतळ]]ावर एक [[डग्लस डीसी-६]]]] [[File:Sabena helikopter.jpg|thumb|right|[[सिकोर्स्की एस-५८]] हेलिकॉप्टर]] [[File:SABENA Fokker 27 Manteufel.jpg|thumb|right|[[फोक्कर एफ-२७]]]] [[File:Sabena MD11 OO-CTS (6781693843).jpg|thumb|right|[[एमडी-११]]]] [[File:OO-SYE B737-529 Sabena MAN 15APR00 (6319743996).jpg|thumb|right|[[बोईंग ७३७-५००]]]] [[File:OO-SDO B737-229 Sabena MAN 12FEB00 (6159017000).jpg|thumb|right|[[बोईंग ७३७-२००]]]] [[File:Sabena Airbus A319-112 OO-SSJ (24992056486).jpg|thumb|right|[[एरबस ए३१९]]]] [[File:OO-SYB B737-329 Sabena MAN 13NOV99 (6284143897).jpg|thumb|right|[[बोईंग ७३७-३००]]]] {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:left" |+ सबीनाची निवृत्त विमाने |- ! विमान !! एकूण !! समाविष्ट !! निवृत्त !! नोंदी |- style="background:#f0f8ff" | [[एरोस्पेशियल अलोएट III]]<ref>Joop Wenstedt, "SABENA and the helicopter", ''Aviation News'', 7-20 February 1986, U.K.</ref> || १ || १९५७ || १९६८ || |- style="background:#e0ffff" | [[एरबस ए३१०-२००]] || ३ || १९८४ || १९९७ || |- style="background:#e0ffff" | [[एरबस ए३१०-३००]] || ३ || १९८७ || १९९७ || |- style="background:#f5fffa" | [[अनसाल्डो ए.३००]] || १ || १९२३ || १९२५ || |- style="background:#e6e6fa" | [[एरको डीएच.४]] || २ || १९२३ || १९२६ || |- style="background:#f0ffff" | [[अँटोनोव्ह एन-१२व्ही]] || १ || {{unknown}} || {{unknown}} || [[बाल्कन बल्गेरियन एरलाइन्स]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f0f8ff" | [[एटीआर ७२-२००]] || २ || १९९९ || २००१ || [[श्रेइनर एरवेज]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f5f5dc" | [[ऑस्टर ऑटोक्रॅट]] || १ || १९४६ || १९७० || |- style="background:#e0ffff" | [[एव्हरो अनसन]] || १ || १९५० || १९५३ || |- style="background:#e0ffff" | [[एव्हरो आरजे८५]] || १४ || १९९५ || २००१ || rowspan=2| [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#e0ffff" | [[एव्हरो आरजे१००]] || १२ || १९९७ || २००१ |- style="background:#f5fffa" | [[बीएसी वन-इलेव्हन|बीएसी वन-इलेव्हन ५०० सिरीज]] || ६ || १९९५ || १९९६ || [[युरोपियन एव्हिएशन एर चार्टर]] आणि [[ब्रिटिश वर्ल्ड एरवेज]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f0f8ff" | [[बेल ४७|बेल ४७डी-१]] || ३ || १९५० || १९५४ || |- style="background:#f0f8ff" | [[बेल ४७|बेल ४७एच]] || १ || १९५७ || १९६३ || |- style="background:#e6e6fa" | [[ब्रेगुएट १९]] || १ || १९२३ || {{unknown}} || |- style="background:#f0f8ff" | [[बीएई १४६|ब्रिटिश एरोस्पेस बीएई-१४६-२००]] || ८ || १९९० || २००१ || [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f0f8ff" | [[ब्रिटिश एरोस्पेस जेटस्ट्रीम ३१]] || १ || १९९६ || १९९६ || |- style="background:#e0ffff" | [[बीचक्राफ्ट ६५]] || १ || १९६८ || १९७० || [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#e0ffff" | [[बीचक्राफ्ट ९९]] || २ || १९७६ || १९८६ || Publi-Air द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f5fffa" | [[ब्लेरियट-स्पॅड एस.३३]] || ४ || १९२३ || १९२६ || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७०७-३२०]] || ७ || १९५९ || १९७८ || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७०७-३२०सी]] || १० || १९६५ || १९९६ || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७०७-४२०]] || १ || १९७८ || १९७८ || Geminair कडून भाड्याने. |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७२७-१००]] || ६ || १९६७ || १९७८ || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७२७-२००]] || १ || १९९७ || १९९७ || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७३७-२००]] || १६ || १९७४ || २००१ || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७३७-४००]] || ३ || १९९१ || २००१ || |- style="background:#f0ffff" | rowspan="2" | [[बोईंग ७४७-१००]] || १ || १९७८ || १९७८ || rowspan=2| [[एर फ्रान्स]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f0ffff" | १ || १९९२ || १९९२ |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००एससीडी]] || २ || १९७० || १९९० || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७४७-२००एम]] || २ || १९९३ || १९९६ || [[एर फ्रान्स]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७४७-३००]] || ३ || १९८६ || १९९९ || |- style="background:#f5fffa" | [[ब्रिस्टल फ्रेटर]] || ३ || १९५७ || १९६६ || [[एर चार्टर लिमिटेड]]कडून भाड्याने. |- style="background:#e0ffff" | [[ब्रिटेन-नॉर्मन बीएन-२ आयलँडर]] || २ || १९७१ || १९७५ || Publi-Air द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f0f8ff" | [[सेसना १७२एम]] || १ || १९९० || २००१ || |- style="background:#f0f8ff" | [[सेसना ३१०]] || ११ || १९५७ || १९८२ || |- style="background:#e6e6fa" | [[कन्व्हेर सीव्ही-२४०]] || ७ || १९४९ || १९५७ || |- style="background:#e6e6fa" | [[कन्व्हेर सीव्ही-४४०]] || १२ || १९५६ || १९६८ || |- style="background:#f0ffff" | [[डी हॅविलँड डीएच.९]] || ४ || १९२३ || १९३१ || |- style="background:#f0ffff" | [[डी हॅविलँड डीएच.५०]] || २ || १९२३ || १९२७ || |- style="background:#f0ffff" | [[डी हॅविलँड डीएच.८२ टायगर मॉथ]] || २ || १९५४ || १९७१ || |- style="background:#f0ffff" | [[डी हॅविलँड डीएच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] || १ || १९४९ || १९५० || |- style="background:#f0ffff" | [[डी हॅविलँड डीएच.१०४ डव्ह]] || ७ || १९४७ || १९५७ || |- style="background:#f0ffff" | [[डी हॅविलँड डीएच.११४ हेरॉन]] || १ || १९६७ || १९६८ || [[बेल्जियन इंटरनॅशनल एर सर्व्हिसेस]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f5fffa" | [[डी हॅविलँड कॅनडा डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] || १ || १९७३ || १९८१ || Publi-Air द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f5fffa" | [[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ८-१००]] || १ || २००० || २००१ || [[श्रेइनर एरवेज]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f5fffa" | [[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ८-३००]] || १२ || १९९० || २००१ || [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#e0ffff" | [[डग्लस सी-४७ स्कायट्रेन]] || ३५ || १९४६ || १९६९ || |- style="background:#e0ffff" | [[डग्लस सी-५४ स्कायमास्टर]] || ३ || १९४७ || १९६१ || |- style="background:#e0ffff" | [[डग्लस डीसी-३]] || १२ || १९४६ || १९६९ || |- style="background:#e0ffff" | [[डग्लस डीसी-४]] || १३ || १९४७ || १९६४ || |- style="background:#e0ffff" | [[डग्लस डीसी-६]] || २० || १९४७ || १९७१ || |- style="background:#e0ffff" | [[डग्लस डीसी-७सी]] || ९ || १९५६ || १९६४ || |- style="background:#f0f8ff" | [[एम्ब्रेअर ईएमबी १२० ब्राझिलिया]] || २ || १९९४ || {{unknown}} || [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f0f8ff" | [[एम्ब्रेअर ईएमबी १२१ झिंगू]] || ५ || १९९१ || २००१ || बेल्जियन फ्लाइंग स्कूलद्वारे चालवले गेले. |- style="background:#e6e6fa" | [[फारमन एफ.६० गोलियाथ]] || ४ || १९२३ || १९२९ || |- style="background:#f5fffa" | [[फेअरचाइल्ड एफएच-२२७बी]] || ३ || {{unknown}} || {{unknown}} || [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f5fffa" | rowspan="2" | [[फेअरचाइल्ड स्वेअरिंगन मेट्रोलिनर]] || ३ || १९७६ || १९८९ || [[युरोपियन एर ट्रान्सपोर्ट (बेल्जियम)|युरोपियन एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f5fffa" | १ || १९८७ || १९८७ || Publi-Air द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f0ffff" | [[फोक्कर एफ.II]] || २ || १९२७ || १९३७ || |- style="background:#f0ffff" | [[फोक्कर एफ.VII]] || २८ || १९२९ || १९४६ || |- style="background:#f0ffff" | [[फोक्कर एफ-२७ फ्रेंडशिप]] || ३ || १९६९ || १९९० || |- style="background:#f0ffff" | [[फोक्कर एफ-२८ फेलोशिप]] || ११ || १९९३ || १९९६ || [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f0ffff" | [[फोक्कर ५०]] || १ || १९९० || १९९१ || [[माएर्स्क एर]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f5fffa" | [[गोपिंगेन गो ४]] || १ || १९५६ || १९५७ || |- style="background:#e6e6fa" | [[हँडली पेज डब्ल्यू.८एफ]] || १५ || १९२४ || १९३५ || |- style="background:#f0f8ff" | [[जंकर्स एफ १३]] || ३ || १९२३ || १९२९ || |- style="background:#f0f8ff" | [[जंकर्स जू ५२]] || ९ || १९३६ || १९४६ || |- style="background:#e0ffff" | [[लॉकहीड मॉडेल १४ सुपर इलेक्ट्रा]] || २ || १९४२ || १९४७ || |- style="background:#e0ffff" | [[लॉकहीड मॉडेल १८ लोडस्टार]] || ७ || १९४१ || १९४९ || |- style="background:#e0ffff" | [[लॉकहीड एल-१०४९ सुपर कॉन्स्टेलेशन]] || ३ || १९५८ || १९५८ || [[सीबोर्ड वर्ल्ड एरलाइन्स]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f5fffa" | [[एमबीबी/कावासाकी बीके ११७]] || १ || १९८९ || १९८९ || |- style="background:#f0f8ff" | [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-३०]] || ६ || १९७९ || १९९७ || <ref>''SABENA first DC-10'',DC-10 Newsletter, vol. 2, number 9, September 1973, Douglas Aircraft Co., Long Beach (CA.)</ref> |- style="background:#f0f8ff" | [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-३०सीएफ]] || ६ || १९७४ || १९९४ || |- style="background:#e6e6fa" | [[पायपर एल-४ ग्रासहॉपर]] || २ || १९५४ || १९६३ || |- style="background:#e6e6fa" | [[पायपर पीए-३२ चेरोकी सिक्स]] || १ || {{unknown}} || {{unknown}} || |- style="background:#e6e6fa" | [[पायपर पीए-३४ सेनेका]] || १ || {{unknown}} || {{unknown}} || |- style="background:#f5fffa" | [[रम्पलर सी.IV]] || ४ || १९२३ || १९२९ || |- style="background:#f0f8ff" | [[साब ९१ सफिर]] || २ || १९५३ || १९५७ || |- style="background:#e6e6fa" | [[साबका एस.२]] || १ || १९२६ || १९३३ || |- style="background:#f5fffa" | [[सावोइया-मार्शेट्टी एसएम.७३]] || १२ || १९३५ || १९४० || |- style="background:#f5fffa" | [[सावोइया-मार्शेट्टी एसएम.८३]] || ४ || १९३८ || १९४० || |- style="background:#f0ffff" | [[शाईबे स्पॅट्झ]] || १ || १९५४ || १९६५ || |- style="background:#f0ffff" | [[श्लाईचर का २]] || १ || १९५६ || १९५७ || |- style="background:#f5fffa" | [[एसआयएआय-मार्शेट्टी एसएफ.२६०]] || ४ || १९७० || १९९१ || |- style="background:#e0ffff" | [[सिकोर्स्की एस-५५]]<ref>Joop Wenstedt, "SABENA and the helicopter", ''Aviation News'', 7-20 February 1986, U.K.</ref> || ६ || १९५३ || १९५७ || |- style="background:#e0ffff" | [[सिकोर्स्की एस-५८]]<ref>Joop Wenstedt, "SABENA and the helicopter", ''Aviation News'', 7-20 February 1986, U.K.</ref> || १० || १९५६ || १९६७ || |- style="background:#e0ffff" | [[सिकोर्स्की एस-६२]] || १ || १९६० || १९६१ || |- style="background:#f0f8ff" | [[सुड एव्हिएशन कॅराव्हेल]] || १२ || १९६१ || १९७७ || |- style="background:#f5fffa" | [[व्हर्टोल ४४]]<ref>Joop Wenstedt, "SABENA and the helicopter", ''Aviation News'', 7-20 February 1986, U.K.</ref> || २ || १९५८ || १९५८ || [[व्हर्टोल एरक्राफ्ट कॉर्पोरेशन]]कडून भाड्याने. |- style="background:#e6e6fa" | [[वेस्टलँड IV]] || ४ || १९३० || १९३५ || |} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|SABENA|{{लेखनाव}}}} *{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://web.archive.org/web/*/http://www.sabena.com}} [[वर्ग:बेल्जियममधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९२३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २००१ मधील समाप्ती]] hcn3hitmab44gapkx6f0jo4wj1dhjxe 2680418 2680417 2026-04-22T22:21:03Z अभय नातू 206 /* निवृत्त विमाने{{cite book |title=Airplanes in the history of Sabena |year=1975 |publisher=Luftfahrt-Verlag Walter Zuerl |series=Aircraft in the history of the big air carriers |location=Steinebach-Wörthsee (Germany)}}{{cite web|url=http://aerobernie.bplaced.net/Sabena.html|title=Sabena fleet|website=aerobernie.bplaced.net|access-date=February 20, 2021}} */ 2680418 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = सबीना | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = SN | ICAO = SAB | callsign = SABENA | स्थापना = २३ मे १९२३ | सुरुवात = ७ नोव्हेंबर २००१ | बंद = | विमानतळ = [[ब्रसेल्स विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''क्वालिफ्लायर'' | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८७ (दिवाळखोरीच्या वेळी) | गंतव्यस्थाने = ९९ (दिवाळखोरीच्या वेळी) | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Enjoy Our Company'' | मुख्यालय = [[ब्रसेल्स]], [[बेल्जियम]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Airbus A330-322, Sabena AN0175819.jpg|250 px|[[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क]]च्या [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील सबीनाचे [[एअरबस ए३३०]] विमान|इवलेसे]] '''सोसायते ॲनॉनिम बेल्ज देक्सप्लॉइटेशन देला नॅव्हिगेशन एरियेन''' ({{lang-fr|Societé Anonyme Belge d'Exploitation de la Navigation Aérienne}}; संक्षिप्त नाव: '''सबीना''') ही १९२३ ते २००१ दरम्यान [[बेल्जियम]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] होती. १९२३ साली स्थापन झालेली व [[ब्रसेल्स]]जवळील [[ब्रसेल्स विमानतळ]]ावर मुख्यालय व प्रमुख तळ असलेली सबीना २००१ साली दिवाळखोरीत निघाल्यामुळे बंद करण्यात आली. २००२ साली तिची पुनर्रचना करून ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' नावाची कंपनी निर्माण करण्यात आली. २००६ साली ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' व ''व्हर्जिन एक्सप्रेस'' ह्या दोन कंपन्यांचे एकत्रीकरण करून आजची [[ब्रसेल्स एरलाइन्स]] कंपनी बनवली गेली. == विमानताफा == नोव्हेंबर २००१ मध्ये दिवाळखोरी जाहीर झाली तेव्हा सबीनाचा ताफा खालीलप्रमाणे होता:{{Citation needed|date=December 2024}} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ साबेनाचा ताफा !rowspan=2|विमान !rowspan=2|सेवेत !rowspan=2| खरेदीवर !colspan=3|प्रवासी !rowspan=2|नोंदी |- !<abbr title="Business Class">C</abbr> !<abbr title="Economy Class">Y</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए३१९-१००]] |१५ |१० |&mdash; |१३१ |१३१ | खरेदी ठरली होती पण विमाने मिळाली नाहीत. |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |६ |&mdash; |&mdash; |१५६ |१५६ | |- |[[एरबस ए३२१-२००]] |३ |&mdash; |&mdash; |१८८ |१८८ | |- |[[एरबस ए३३०-२००]] |६ |&mdash; |५४ |१८७ |२४१ | |- |[[एरबस ए३३०-३००]] |४ |&mdash; |५० |२२२ |२७२ | |- |[[एरबस ए३४०-२००]] |२ |&mdash; |५४ |१९८ |२५२ | |- |[[एरबस ए३४०-३००]] |३ |३ |५२ |२४२ |२९४ | खरेदी ठरली होती पण विमाने मिळाली नाहीत. |- |[[बोईंग ७३७-३००]] |६ |&mdash; |&mdash; |१२६ |१२६ | |- |[[बोईंग ७३७-५००]] |६ |&mdash; |&mdash; |१११ |१११ | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११]] |२ |&mdash; |४८ |२४९ |२९७ |[[सिटीजेट|सिटीबर्ड]] कडून भाड्याने. <br /> शेवटची प्रवासी आवृत्ती १९९८ मध्ये दिली गेली. |- !एकूण !५३ !१३ !colspan=4| |} == निवृत्त विमाने<ref>{{cite book |title=Airplanes in the history of Sabena |year=1975 |publisher=Luftfahrt-Verlag Walter Zuerl |series=Aircraft in the history of the big air carriers |location=Steinebach-Wörthsee (Germany)}}{{cite web|url=http://aerobernie.bplaced.net/Sabena.html|title=Sabena fleet|website=aerobernie.bplaced.net|access-date=February 20, 2021}}</ref> == [[File:Douglas DC-7C OO-SFC Sabena RWY 18.08.62 edited-3.jpg|thumb|right|एक [[डग्लस डीसी-७सी]]]] [[File:Douglas DC-6 OO-SDC of Sabena - Heathrow 1960.jpg|thumb|right|१९६० मध्ये [[लंडन हिथ्रो विमानतळ]]ावर एक [[डग्लस डीसी-६]]]] [[File:Sabena helikopter.jpg|thumb|right|[[सिकोर्स्की एस-५८]] हेलिकॉप्टर]] [[File:SABENA Fokker 27 Manteufel.jpg|thumb|right|[[फोक्कर एफ-२७]]]] [[File:Sabena MD11 OO-CTS (6781693843).jpg|thumb|right|[[एमडी-११]]]] [[File:OO-SYE B737-529 Sabena MAN 15APR00 (6319743996).jpg|thumb|right|[[बोईंग ७३७-५००]]]] [[File:OO-SDO B737-229 Sabena MAN 12FEB00 (6159017000).jpg|thumb|right|[[बोईंग ७३७-२००]]]] [[File:Sabena Airbus A319-112 OO-SSJ (24992056486).jpg|thumb|right|[[एरबस ए३१९]]]] [[File:OO-SYB B737-329 Sabena MAN 13NOV99 (6284143897).jpg|thumb|right|[[बोईंग ७३७-३००]]]] {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:left" |+ सबीनाची निवृत्त विमाने |- ! विमान !! एकूण !! समाविष्ट !! निवृत्त !! नोंदी |- style="background:#f0f8ff" | [[एरोस्पेशियल अलोएट III]]<ref>Joop Wenstedt, "SABENA and the helicopter", ''Aviation News'', 7-20 February 1986, U.K.</ref> || १ || १९५७ || १९६८ || |- style="background:#e0ffff" | [[एरबस ए३१०-२००]] || ३ || १९८४ || १९९७ || |- style="background:#e0ffff" | [[एरबस ए३१०-३००]] || ३ || १९८७ || १९९७ || |- style="background:#f5fffa" | [[अनसाल्डो ए.३००]] || १ || १९२३ || १९२५ || |- style="background:#e6e6fa" | [[एरको डीएच.४]] || २ || १९२३ || १९२६ || |- style="background:#f0ffff" | [[अँटोनोव्ह एन-१२व्ही]] || १ || {{unknown}} || {{unknown}} || [[बाल्कन बल्गेरियन एरलाइन्स]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f0f8ff" | [[एटीआर ७२-२००]] || २ || १९९९ || २००१ || [[श्रेइनर एरवेज]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f5f5dc" | [[ऑस्टर ऑटोक्रॅट]] || १ || १९४६ || १९७० || |- style="background:#e0ffff" | [[एव्हरो अनसन]] || १ || १९५० || १९५३ || |- style="background:#e0ffff" | [[एव्हरो आरजे८५]] || १४ || १९९५ || २००१ || rowspan=2| [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#e0ffff" | [[एव्हरो आरजे१००]] || १२ || १९९७ || २००१ |- style="background:#f5fffa" | [[बीएसी वन-इलेव्हन|बीएसी वन-इलेव्हन ५०० सिरीज]] || ६ || १९९५ || १९९६ || [[युरोपियन एव्हिएशन एर चार्टर]] आणि [[ब्रिटिश वर्ल्ड एरवेज]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f0f8ff" | [[बेल ४७|बेल ४७डी-१]] || ३ || १९५० || १९५४ || |- style="background:#f0f8ff" | [[बेल ४७|बेल ४७एच]] || १ || १९५७ || १९६३ || |- style="background:#e6e6fa" | [[ब्रेगुएट १९]] || १ || १९२३ || {{unknown}} || |- style="background:#f0f8ff" | [[बीएई १४६|ब्रिटिश एरोस्पेस बीएई-१४६-२००]] || ८ || १९९० || २००१ || [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f0f8ff" | [[ब्रिटिश एरोस्पेस जेटस्ट्रीम ३१]] || १ || १९९६ || १९९६ || |- style="background:#e0ffff" | [[बीचक्राफ्ट ६५]] || १ || १९६८ || १९७० || [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#e0ffff" | [[बीचक्राफ्ट ९९]] || २ || १९७६ || १९८६ || Publi-Air द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f5fffa" | [[ब्लेरियट-स्पॅड एस.३३]] || ४ || १९२३ || १९२६ || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७०७-३२०]] || ७ || १९५९ || १९७८ || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७०७-३२०सी]] || १० || १९६५ || १९९६ || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७०७-४२०]] || १ || १९७८ || १९७८ || Geminair कडून भाड्याने. |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७२७-१००]] || ६ || १९६७ || १९७८ || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७२७-२००]] || १ || १९९७ || १९९७ || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७३७-२००]] || १६ || १९७४ || २००१ || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७३७-४००]] || ३ || १९९१ || २००१ || |- style="background:#f0ffff" | rowspan="2" | [[बोईंग ७४७-१००]] || १ || १९७८ || १९७८ || rowspan=2| [[एर फ्रान्स]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f0ffff" | १ || १९९२ || १९९२ |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००एससीडी]] || २ || १९७० || १९९० || |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७४७-२००एम]] || २ || १९९३ || १९९६ || [[एर फ्रान्स]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f0ffff" | [[बोईंग ७४७-३००]] || ३ || १९८६ || १९९९ || |- style="background:#f5fffa" | [[ब्रिस्टल फ्रेटर]] || ३ || १९५७ || १९६६ || [[एर चार्टर लिमिटेड]]कडून भाड्याने. |- style="background:#e0ffff" | [[ब्रिटेन-नॉर्मन बीएन-२ आयलँडर]] || २ || १९७१ || १९७५ || Publi-Air द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f0f8ff" | [[सेसना १७२एम]] || १ || १९९० || २००१ || |- style="background:#f0f8ff" | [[सेसना ३१०]] || ११ || १९५७ || १९८२ || |- style="background:#e6e6fa" | [[कन्व्हेर सीव्ही-२४०]] || ७ || १९४९ || १९५७ || |- style="background:#e6e6fa" | [[कन्व्हेर सीव्ही-४४०]] || १२ || १९५६ || १९६८ || |- style="background:#f0ffff" | [[डी हॅविलँड डीएच.९]] || ४ || १९२३ || १९३१ || |- style="background:#f0ffff" | [[डी हॅविलँड डीएच.५०]] || २ || १९२३ || १९२७ || |- style="background:#f0ffff" | [[डी हॅविलँड डीएच.८२ टायगर मॉथ]] || २ || १९५४ || १९७१ || |- style="background:#f0ffff" | [[डी हॅविलँड डीएच.८९ ड्रॅगन रॅपिड]] || १ || १९४९ || १९५० || |- style="background:#f0ffff" | [[डी हॅविलँड डीएच.१०४ डव्ह]] || ७ || १९४७ || १९५७ || |- style="background:#f0ffff" | [[डी हॅविलँड डीएच.११४ हेरॉन]] || १ || १९६७ || १९६८ || [[बेल्जियन इंटरनॅशनल एर सर्व्हिसेस]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f5fffa" | [[डी हॅविलँड कॅनडा डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] || १ || १९७३ || १९८१ || Publi-Air द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f5fffa" | [[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ८-१००]] || १ || २००० || २००१ || [[श्रेइनर एरवेज]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f5fffa" | [[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ८-३००]] || १२ || १९९० || २००१ || [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#e0ffff" | [[डग्लस सी-४७ स्कायट्रेन]] || ३५ || १९४६ || १९६९ || |- style="background:#e0ffff" | [[डग्लस सी-५४ स्कायमास्टर]] || ३ || १९४७ || १९६१ || |- style="background:#e0ffff" | [[डग्लस डीसी-३]] || १२ || १९४६ || १९६९ || |- style="background:#e0ffff" | [[डग्लस डीसी-४]] || १३ || १९४७ || १९६४ || |- style="background:#e0ffff" | [[डग्लस डीसी-६]] || २० || १९४७ || १९७१ || |- style="background:#e0ffff" | [[डग्लस डीसी-७सी]] || ९ || १९५६ || १९६४ || |- style="background:#f0f8ff" | [[एम्ब्राएर ईएमबी १२० ब्राझिलिया]] || २ || १९९४ || {{unknown}} || [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f0f8ff" | [[एम्ब्राएर ईएमबी १२१ झिंगू]] || ५ || १९९१ || २००१ || बेल्जियन फ्लाइंग स्कूलद्वारे चालवले गेले. |- style="background:#e6e6fa" | [[फारमन एफ.६० गोलियाथ]] || ४ || १९२३ || १९२९ || |- style="background:#f5fffa" | [[फेअरचाइल्ड एफएच-२२७बी]] || ३ || {{unknown}} || {{unknown}} || [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f5fffa" | rowspan="2" | [[फेअरचाइल्ड स्वेअरिंगन मेट्रोलिनर]] || ३ || १९७६ || १९८९ || [[युरोपियन एर ट्रान्सपोर्ट (बेल्जियम)|युरोपियन एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f5fffa" | १ || १९८७ || १९८७ || Publi-Air द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f0ffff" | [[फोक्कर एफ.II]] || २ || १९२७ || १९३७ || |- style="background:#f0ffff" | [[फोक्कर एफ.VII]] || २८ || १९२९ || १९४६ || |- style="background:#f0ffff" | [[फोक्कर एफ-२७ फ्रेंडशिप]] || ३ || १९६९ || १९९० || |- style="background:#f0ffff" | [[फोक्कर एफ-२८ फेलोशिप]] || ११ || १९९३ || १९९६ || [[डेल्टा एर ट्रान्सपोर्ट]]द्वारे चालवले गेले. |- style="background:#f0ffff" | [[फोक्कर ५०]] || १ || १९९० || १९९१ || [[माएर्स्क एर]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f5fffa" | [[गोपिंगेन गो ४]] || १ || १९५६ || १९५७ || |- style="background:#e6e6fa" | [[हँडली पेज डब्ल्यू.८एफ]] || १५ || १९२४ || १९३५ || |- style="background:#f0f8ff" | [[जंकर्स एफ १३]] || ३ || १९२३ || १९२९ || |- style="background:#f0f8ff" | [[जंकर्स जू ५२]] || ९ || १९३६ || १९४६ || |- style="background:#e0ffff" | [[लॉकहीड मॉडेल १४ सुपर इलेक्ट्रा]] || २ || १९४२ || १९४७ || |- style="background:#e0ffff" | [[लॉकहीड मॉडेल १८ लोडस्टार]] || ७ || १९४१ || १९४९ || |- style="background:#e0ffff" | [[लॉकहीड एल-१०४९ सुपर कॉन्स्टेलेशन]] || ३ || १९५८ || १९५८ || [[सीबोर्ड वर्ल्ड एरलाइन्स]]कडून भाड्याने. |- style="background:#f5fffa" | [[एमबीबी/कावासाकी बीके ११७]] || १ || १९८९ || १९८९ || |- style="background:#f0f8ff" | [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-३०]] || ६ || १९७९ || १९९७ || <ref>''SABENA first DC-10'',DC-10 Newsletter, vol. 2, number 9, September 1973, Douglas Aircraft Co., Long Beach (CA.)</ref> |- style="background:#f0f8ff" | [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-३०सीएफ]] || ६ || १९७४ || १९९४ || |- style="background:#e6e6fa" | [[पायपर एल-४ ग्रासहॉपर]] || २ || १९५४ || १९६३ || |- style="background:#e6e6fa" | [[पायपर पीए-३२ चेरोकी सिक्स]] || १ || {{unknown}} || {{unknown}} || |- style="background:#e6e6fa" | [[पायपर पीए-३४ सेनेका]] || १ || {{unknown}} || {{unknown}} || |- style="background:#f5fffa" | [[रम्पलर सी.IV]] || ४ || १९२३ || १९२९ || |- style="background:#f0f8ff" | [[साब ९१ सफिर]] || २ || १९५३ || १९५७ || |- style="background:#e6e6fa" | [[साबका एस.२]] || १ || १९२६ || १९३३ || |- style="background:#f5fffa" | [[सावोइया-मार्शेट्टी एसएम.७३]] || १२ || १९३५ || १९४० || |- style="background:#f5fffa" | [[सावोइया-मार्शेट्टी एसएम.८३]] || ४ || १९३८ || १९४० || |- style="background:#f0ffff" | [[शाईबे स्पॅट्झ]] || १ || १९५४ || १९६५ || |- style="background:#f0ffff" | [[श्लाईचर का २]] || १ || १९५६ || १९५७ || |- style="background:#f5fffa" | [[एसआयएआय-मार्शेट्टी एसएफ.२६०]] || ४ || १९७० || १९९१ || |- style="background:#e0ffff" | [[सिकोर्स्की एस-५५]]<ref>Joop Wenstedt, "SABENA and the helicopter", ''Aviation News'', 7-20 February 1986, U.K.</ref> || ६ || १९५३ || १९५७ || |- style="background:#e0ffff" | [[सिकोर्स्की एस-५८]]<ref>Joop Wenstedt, "SABENA and the helicopter", ''Aviation News'', 7-20 February 1986, U.K.</ref> || १० || १९५६ || १९६७ || |- style="background:#e0ffff" | [[सिकोर्स्की एस-६२]] || १ || १९६० || १९६१ || |- style="background:#f0f8ff" | [[सुड एव्हिएशन कॅराव्हेल]] || १२ || १९६१ || १९७७ || |- style="background:#f5fffa" | [[व्हर्टोल ४४]]<ref>Joop Wenstedt, "SABENA and the helicopter", ''Aviation News'', 7-20 February 1986, U.K.</ref> || २ || १९५८ || १९५८ || [[व्हर्टोल एरक्राफ्ट कॉर्पोरेशन]]कडून भाड्याने. |- style="background:#e6e6fa" | [[वेस्टलँड IV]] || ४ || १९३० || १९३५ || |} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|SABENA|{{लेखनाव}}}} *{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://web.archive.org/web/*/http://www.sabena.com}} [[वर्ग:बेल्जियममधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९२३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २००१ मधील समाप्ती]] hsju0nff8a5iybr29vd4hg40wuqzh07 0 55058 2680476 2680143 2026-04-23T06:38:07Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680476 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = LO | ICAO = LOT | callsign = POLOT | स्थापना = १ जानेवारी इ.स. १९२९ | बंद = | विमानतळ = [[वर्झावा चोपिन विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड मोअर'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ३६ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = | मुख्यालय = [[वर्झावा]], [[पोलंड]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.lot.com/ }} [[चित्र:LOT Polish Airlines Boeing 787-8 (SP-LRB) at Hannover Airport (2).jpg|250 px|एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्सचे [[बोईंग ७८७]] विमान|इवलेसे]] '''एल.ओ.टी. पोलिश एरलाइन्स''' ([[पोलिश भाषा|पोलिश]]: Polskie Linie Lotnicze LOT) ही [[पोलंड]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९२९ साली स्थापन झालेली लोत ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे. == गंतव्यस्थाने == {| class="sortable wikitable" |- ! देश ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी ! संदर्भ |- |rowspan="1"|[[अल्बानिया]] |[[तिराना]] |[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[आर्मेनिया]] |[[येरेवान]] |[[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[ऑस्ट्रिया]] |[[व्हिएन्ना]] |[[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[अझरबैजान]] |[[बाकू]] |[[हेदार अलीयेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web | url =https://300gospodarka.pl/news/nowy-azjatycki-kierunek-pll-lot-w-maju-polecimy-do-baku|title=Nowy, azjatycki kierunek PLL LOT. W maju polecimy do Baku|publisher=300gospodarka.pl| language=Polish|date=21 March 2022| accessdate =16 April 2022}}</ref> |- |rowspan="2"|[[इजिप्त]] |[[कैरो]] |[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[हुर्गादा]] |[[हुर्गादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[आइसलंड]] |[[रेक्याविक]] |[[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-lons25kef|title=LOT Polish Airlines adds Iceland service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=27 December 2024}}</ref> |- |rowspan="1"|[[आयर्लंड]] |[[डब्लिन]] |[[डब्लिन विमानतळ]] |align=center| |align=center| |- |rowspan="1"|[[इस्रायल]] |[[तेल अवीव]] |[[बेन गुरियन विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=המגמה החיובית נמשכת: LOT הפולנית חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=29 July 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 July 2025 |language=he}}</ref><ref name="LO_TLV_Aug_25">{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=הבוקר: LOT הפולנית חזרה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/198392 |access-date=1 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=1 August 2025 |language=he}}</ref> |- |rowspan="1"|[[कॅनडा]] |[[टोरोंटो]] |[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[कॅनडा]] |[[टोरोंटो]] |[[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="6"|[[क्रोएशिया]] |[[डुब्रोवनिक]] |[[डुब्रोवनिक विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[पुला]] |[[पुला विमानतळ]] |हंगामी |align=center|<ref name="LOT Destinations"/><ref name="pasazer lot"/> |- |[[रियेका]] |[[रियेका विमानतळ]] |हंगामी |align=center|<ref>{{cite web|url=https://avioradar.hr/index.php/en/domestic-news-from-croatia/1684-lot-schedules-new-route-to-rijeka|title = LOT schedules new route to Rijeka}}</ref> |- |[[स्प्लिट]] |[[स्प्लिट विमानतळ]] |हंगामी |align=center|<ref name="airlineroute.net"/> |- |[[झादार]] |[[झादार विमानतळ]] |हंगामी |align=center|<ref name="airlineroute.net"/> |- |[[झाग्रेब]] |[[झाग्रेब विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="2"|[[चेक प्रजासत्ताक]] |[[ओस्ट्रावा]] |[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}</ref> |- |[[प्राग]] |[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="2"|[[झेक प्रजासत्ताक]] |[[ओस्ट्रावा]] |[[लिओश यानाचेेक विमानतळ ओस्ट्रावा]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite news |last1=Schlappig |first1=Ben (Lucky) |title=Ostrava will get a direct flight service to Warsaw |url=https://zdopravy.cz/...}}</ref> |- |[[प्राग]] |[[वॅक्लाव हावेल विमानतळ प्राग]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="2"|[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]] |[[पुएर्तो प्लाता]] |[[ग्रेगोरिओ लुपेरॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी चार्टर |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[पुंटा काना]] |[[पुंटा काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी चार्टर |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[फिनलंड]] |[[रोव्हानिएमी]] |[[रोव्हानिएमी विमानतळ]] |हंगामी |align=center|<ref name="LOT Destinations"/><ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}</ref> |- |rowspan="4"|[[फ्रान्स]] |[[लिऑन]] |[[लिऑन–साँ-एक्झुपेरी विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}</ref> |- |[[नीस]] |[[नीस कोत दाझूर विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[पॅरिस]] |[[शार्ल द गॉल विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[पॅरिस]] |[[ऑर्ली विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/><ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}</ref> |- |rowspan="7"|[[जर्मनी]] |[[बर्लिन]] |[[बर्लिन ब्रँडेनबुर्ग विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.lot.com/...}}</ref> |- |[[ड्युसेलडॉर्फ]] |[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/><ref name="LOT resumptions"/> |- |[[फ्रँकफुर्ट]] |[[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[हॅम्बुर्ग]] |[[हॅम्बुर्ग विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[म्युनिक]] |[[म्युनिक विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[न्युर्नबर्ग]] |[[न्युर्नबर्ग विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}</ref> |- |[[स्टुटगार्ट]] |[[स्टुटगार्ट विमानतळ]] |align=center| |align=center| |- |rowspan="6"|[[ग्रीस]] |[[अथेन्स]] |[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite news|title=LOT Polish Airlines Will Return to Athens ...}}</ref> |- |[[कॉर्फू]] |[[कॉर्फू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}</ref> |- |[[कोस]] |[[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी |align=center| |- |[[मायटिलिनी]] |[[मायटिलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी चार्टर |align=center| |- |[[ऱ्होड्स]] |[[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी |align=center| |- |[[थेस्सालोनिकी]] |[[थेस्सालोनिकी विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}</ref> |- |rowspan="1"|[[हंगेरी]] |[[बुडापेस्ट]] |[[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="3"|[[भारत]] |[[दिल्ली]] |[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite news|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/...}}</ref> |- |[[गोवा]] |[[डाबोलीम विमानतळ]] |हंगामी चार्टर |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}</ref> |- |[[मुंबई]] |[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center| |- |rowspan="1"|[[इंडोनेशिया]] |[[डेन्पासार]] |[[नगुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी चार्टर |align=center| |- |rowspan="5"|[[इटली]] |[[बोलोन्या]] |[[बोलोन्या गुलिएल्मो मार्कोनी विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/...}}</ref> |- |[[मिलान]] |[[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[रिमिनी]] |[[फेडेरिको फेलिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी |align=center| |- |[[रोम]] |[[लिओनार्दो दा विंची–फ्युमिचिनो विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT resumptions"/> |- |[[व्हेनिस]] |[[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT resumptions"/> |- |rowspan="1"|[[जपान]] |[[टोकियो]] |[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web|url=http://airlineroute.net/...}}</ref> |- |rowspan="2"|[[कझाकस्तान]] |[[अल्माटी]] |[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |लवकरच (३१ मार्च २०२६ पासून) |align=center|<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/...}}</ref> |- |[[अस्ताना]] |[[नूरसुल्तान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite news|url=http://www.routesonline.com/...}}</ref> |- |rowspan="1"|[[केन्या]] |[[मोम्बासा]] |[[मोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी चार्टर |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[लात्व्हिया]] |[[रिगा]] |[[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[लेबनॉन]] |[[बैरुत]] |[[बैरुत–रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}</ref> |- |rowspan="3"|[[लिथुआनिया]] |[[काउनस]] |[[काउनस विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[पालांगा]] |[[पालांगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी |align=center|<ref name="LOTtoEE"/> |- |[[व्हिल्नियस]] |[[व्हिल्नियस चिउर्लिओनिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[लक्झेंबर्ग]] |[[लक्झेंबर्ग शहर]] |[[लक्झेंबर्ग विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[माल्टा]] |[[व्हॅलेट्टा]] |[[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}</ref> |- |rowspan="1"|[[मॉरिशस]] |[[पोर्ट लुई]] |[[सर सिवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी चार्टर |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[मेक्सिको]] |[[कॅन्कून]] |[[कॅन्कून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी चार्टर |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[मोल्डोव्हा]] |[[किशिनौ]] |[[किशिनौ यूजेन डोगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center| |- |rowspan="2"|[[मॉन्टेनेग्रो]] |[[पोडगोरित्सा]] |[[पोडगोरित्सा विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/><ref name="pasazer lot"/> |- |[[टिवात]] |[[टिवात विमानतळ]] |हंगामी |align=center| |- |rowspan="1"|[[मोरोक्को]] |[[माराकेश]] |[[माराकेश मेनारा विमानतळ]] |हंगामी |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}</ref> |- |rowspan="1"|[[नेदरलँड्स]] |[[ॲम्स्टरडॅम]] |[[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="2"|[[उत्तर मॅसिडोनिया]] |[[ओह्रिड]] |[[ओह्रिड सेंट पॉल द अपॉसल विमानतळ]] |हंगामी |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[स्कोप्ये]] |[[स्कोप्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/><ref>{{cite news|url=http://www.pasazer.com/...}}</ref> |- |rowspan="2"|[[नॉर्वे]] |[[ओस्लो]] |[[ओस्लो गार्डर्मोएन विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275174/lot-resumes-oslo-service-in-march-2018/ |title=LOT resumes Oslo service in March 2018}}</ref> |- |[[स्टाव्हेंगर]] |[[स्टाव्हेंगर विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web |date=4 September 2025 |title=LOT Polish Airlines Schedules Stavanger late-Nov 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250904-lonw25svg}}</ref> |- |rowspan="12"|[[पोलंड]] |[[बिडगॉश्च]] |[[बिडगॉश्च इग्नासी जान पादेरेव्स्की विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[ग्दान्स्क]] |[[ग्दान्स्क लेक वावेंसा विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[कातोविचे]] |[[कातोविचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[क्राकोव्ह]] |[[क्राकोव्ह जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |केंद्रित सेवा |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[लुब्लिन]] |[[लुब्लिन विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite news |title=LOT Polish Airlines NW25 Lublin Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-lonw25luz}}</ref> |- |[[ओल्श्टिन]] |[[ओल्श्टिन–माझुरी विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOTtoEE"/> |- |[[पॉझ्नान]] |[[पॉझ्नान–वाविका विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[झेशूव्ह]] |[[झेशूव्ह–जासिओंका विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[श्चेचिन]] |[[सॉलिडॅरिटी श्चेचिन–गोलिनिओव्ह विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[वर्षावा]] |[[वर्षावा चोपाँ विमानतळ]] |मुख्य केंद्र |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[व्रॉत्सव]] |[[व्रॉत्सव विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[झिएलोना गोरा]] |[[झिएलोना गोरा विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[पोर्तुगाल]] |[[लिस्बन]] |[[लिस्बन विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web|title=LOT POLISH AIRLINES ADDS LISBON SERVICE FROM FEB 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-lofeb25lis}}</ref> |- |rowspan="3"|[[रोमानिया]] |[[बुखारेस्ट]] |[[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[क्लुज-नापोका]] |[[क्लुज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[ओराडेआ]] |[[ओराडेआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[सौदी अरेबिया]] |[[रियाध]] |[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/...}}</ref> |- |rowspan="1"|[[सर्बिया]] |[[बेलग्रेड]] |[[बेलग्रेड निकोला टेस्ला विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="1"|[[स्लोव्हाकिया]] |[[कोसिसे]] |[[कोसिसे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOTtoEE"/> |- |rowspan="1"|[[स्लोव्हेनिया]] |[[ल्युब्लियाना]] |[[ल्युब्लियाना योझे पुच्निक विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.lot.com/pl/en/routemap}}</ref> |- |rowspan="1"|[[दक्षिण कोरिया]] |[[सोल]] |[[इंचेऑन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.breaknews.com/...}}</ref> |- |rowspan="6"|[[स्पेन]] |[[बार्सिलोना]] |[[होसेप तार्रादेल्लास बार्सिलोना–एल प्रत विमानतळ]] |align=center| |align=center| |- |[[गिरोना]] |[[गिरोना–कोस्ता ब्रावा विमानतळ]] |हंगामी चार्टर |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[माद्रिद]] |[[माद्रिद–बाऱ्हास विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[मालागा]] |[[मालागा विमानतळ]] |हंगामी |align=center|<ref>{{cite web|url=https://businessinsider.com.pl/...}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[पाल्मा दे मायोर्का]] |[[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ]] |align=center| |align=center| |- |[[तेनेरिफे]] |[[तेनेरिफे दक्षिण विमानतळ]] |हंगामी |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/...}}</ref> |- |rowspan="2"|[[स्वीडन]] |[[गोटेबॉर्ग]] |[[गोटेबॉर्ग लँडव्हेटर विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[स्टॉकहोम]] |[[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="2"|[[स्वित्झर्लंड]] |[[जिनिव्हा]] |[[जिनिव्हा विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[झुरिक]] |[[झुरिक विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/><ref name="LOT resumptions"/> |- |rowspan="2"|[[थायलंड]] |[[बँकॉक]] |[[सुवर्णभूमी विमानतळ]] |हंगामी चार्टर |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[फुकेट]] |[[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी चार्टर |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="2"|[[तुर्की]] |[[अंताल्या]] |[[अंताल्या विमानतळ]] |हंगामी चार्टर |align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.pasazer.com/...}}</ref><ref name="itaka.pl"/> |- |[[इस्तंबूल]] |[[इस्तंबूल विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="2"|[[युनायटेड किंग्डम]] |[[लंडन]] |[[लंडन सिटी विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/><ref>{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}</ref> |- |[[लंडन]] |[[हीथ्रो विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |rowspan="6"|[[युनायटेड स्टेट्स]] |[[शिकागो]] |[[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[लॉस एंजेलस]] |[[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite web|url=http://atwonline.com/...}}</ref> |- |[[मायामी]] |[[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite news|url=https://www.routesonline.com/...}}</ref> |- |[[नेवार्क]] |[[नेवार्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[न्यू यॉर्क शहर]] |[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |- |[[सॅन फ्रान्सिस्को]] |[[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी<br />६ मे २०२६ पासून |align=center|<ref>{{cite web|url=https://onemileatatime.com/...}}</ref> |- |rowspan="1"|[[उझबेकिस्तान]] |[[ताश्कंद]] |[[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |align=center| |align=center|<ref>{{cite news|title=LOT Polish Airlines Resumes Tashkent Flights From Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}</ref><ref>{{cite news|title=LOT Polish Airlines 2Q24 Tashkent Service Increase |url=https://aeroroutes.com/...}}</ref><ref>{{cite news|title=LOT Polish Airlines Moves Tashkent Service to mid-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/...}}</ref> |- |rowspan="1"|[[व्हिएतनाम]] |[[फू कॉक]] |[[फू कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हंगामी चार्टर |align=center|<ref name="LOT Destinations"/> |} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|LOT|{{लेखनाव}}}} *{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.lot.com/}} [[वर्ग:पोलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] a10xcdl6uhwpheu53u8mn7krmhyfcev 0 55258 2680423 2674972 2026-04-23T00:17:31Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680423 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = अझरबैजान एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = 250 px | IATA = J2 | ICAO = AHY | callsign = AZAL | स्थापना = ७ एप्रिल १९९२ | बंद = | विमानतळ = [[हैदर अलियेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ३१ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = | मुख्यालय = [[बाकू]], [[अझरबैजान]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.azal.az }} [[चित्र:4K-AZ05 LLBG.jpg|250 px|इवलेसे|[[तेल अवीव]]मधील बेन गुरियन विमानतळाकडे चाललेले [[एरबस ए-३२०|एअरबस ए-३१९]] विमान]] '''अझरबैजान एरलाइन्स''' ([[अझरबैजानी भाषा|अझरबैजानी]]: Azərbaycan Hava Yolları) ही [[मध्य आशिया]]मधील [[अझरबैजान]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. अझरबैजान एरलाइन्सचे मुख्यालय [[बाकू]] येथे असून [[हैदर अलियेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] हा तिचा प्रमुख वाहतूकतळ आहे. अझरबैजान एरलाइन्सची स्थापना ७ एप्रिल १९९२ रोजी झाली. देशाच्या स्वातंत्र्यानंतर स्थापन झालेली ही पहिली राष्ट्रीय विमानकंपनी होती.<ref>{{Cite web |url=https://www.azal.az/az/article/52 |title=Azal History |publisher=Azerbaijan Airlines |language=en |access-date=२४ मार्च २०२६}}</ref> २००० च्या दशकात या सरकारी मालकीच्या कंपनीचे खाजगीकरण करण्यात आले. या व्यवहारात अझरबैजानी राजकीय पुढाऱ्यांच्या कुटुंबातील सदस्यांच्या कंपनीची मालमत्ता गिळंकृत केली. यांत राष्ट्राध्यक्ष [[इलहाम अलियेव]] यांची मुलगी [[अर्झू अलियेवा]] ही सुद्धा होती.<ref>{{Cite web |url=https://www.rferl.org/a/azerbaijan-airline-privatization-aliyev-family/2012437.html |title=Azerbaijani President's Family Controls State Airline |work=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=१२ मार्च २०१० |language=en |access-date=२४ मार्च २०२६ }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == भागीदारी आणि करार== === कोडशेर करार === अझरबैजान एरलाइन्सचे खालील एरलाइन्सशी [[कोडशेर करार]] आहेत:<ref name="CAPA AZAL profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/azerbaijan-airlines-azal-j2 |title=Profile on Azerbaijan Airlines AZAL |website=CAPA|publisher=Centre for Aviation|access-date=2016-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20161029201725/http://centreforaviation.com/profiles/airlines/azerbaijan-airlines-azal-j2 |archive-date=2016-10-29|url-status=live}}</ref><ref name="Partners">{{Cite web |title=Our partners |url=https://www.azal.az/en/airline/partners/ |access-date=2025-02-11 |website=Azerbaijan Airlines}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * [[एर अस्ताना]] * [[एरबाल्टिक]] * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]]<ref>{{cite news|title=Austrian Codeshare Partners|url=https://www.austrian.com/Info/Partners/CodesharePartners.aspx?sc_lang=tr&cc=TR|access-date=1 June 2020|work=Austrian|date=1 June 2020|archive-date=4 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191004132903/https://www.austrian.com/Info/Partners/CodesharePartners.aspx?sc_lang=tr&cc=TR|url-status=live}}</ref> * [[बेलाव्हिया]]<ref>{{cite web |title=AZAL and Belavia signed a codeshare agreement on Baku-Minsk route |url=https://www.azal.az/fr/article/445 |website=Azerbaijan Airlines |access-date=22 October 2018 |language=fr-FR |archive-date=22 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181022232511/https://www.azal.az/fr/article/445 |url-status=live }}</ref> * [[बल्गेरिया एर]] * [[एल अल]]<ref>{{cite news |last1=Ismayilov |first1=Emil |title=AZAL enters codeshare agreement with Israel's El Al |url=https://en.apa.az/infrastructure/azal-enters-codeshare-agreement-with-israels-el-al-460253 |access-date=11 February 2025 |work=Apa.az |agency=Azeri-Press Agency (APA) LLC |language=en}}</ref> * [[एतिहाद एरवेझ]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Azerbaijan Airlines expands Etihad codeshare partnership in S19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284064/azerbaijan-airlines-expands-etihad-codeshare-partnership-in-s19/ |access-date=26 April 2019 |work=Routesonline |date=26 April 2019 |archive-date=30 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230041626/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284064/azerbaijan-airlines-expands-etihad-codeshare-partnership-in-s19/ |url-status=live }}</ref> * [[गल्फ एर]]<ref>{{cite web |title=AZAL və "Gulf Air" arasında kod-şerinq razीlaşması imzalanıb |url=https://oxu.az/turizm/azal-ve-gulf-air-arasinda-kod-serinq-razilasmasi-imzalanib |website=Oxu.az |access-date=13 August 2025 |language=az}}</ref> * [[लुफ्तान्सा]] * [[पाकिस्तान इंटरनॅशनल एरलाइन्स]] * [[कतार एरवेझ]] * [[एस७ एरलाइन्स]]<ref>{{cite news |title=S7 Airlines Expands Azerbaijan Airlines Codeshare Service From late-Jan 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240131-s7j2codeshare |access-date=31 January 2024 |work=AeroRoutes |date=31 January 2024 |language=en-CA}}</ref><ref>{{cite news |title=S7 Airlines Expands Azerbaijan Airlines Codeshare Service From mid-May 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240520-s7j2codeshare |access-date=21 May 2024 |work=AeroRoutes |date=20 May 2024 |language=en-CA}}</ref> * [[स्कॅट एरलाइन्स]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=SCAT / Azerbaijan Airlines plans codeshare service from late-Oct 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286372/scat-azerbaijan-airlines-plans-codeshare-service-from-late-oct-2019/ |access-date=17 September 2019 |publisher=Routseonline |date=16 September 2019 |archive-date=18 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190918024830/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286372/scat-azerbaijan-airlines-plans-codeshare-service-from-late-oct-2019/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=SCAT Airlines / Azerbaijan Airlines Begins Codeshare Partnership From May 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250519-dvj2codeshare |access-date=19 May 2025 |work=AeroRoutes |date=19 May 2025 |language=en-CA}}</ref> * [[टर्किश एरलाइन्स]] * [[उझबेकिस्तान एरवेझ]]<ref>{{cite web |title=AZAL and Uzbekistan Airways signed code-share agreement |url=https://en.apa.az/social/azal-and-uzbekistan-airways-signed-code-share-agreement-470419 |website=Apa.az |access-date=16 June 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Azerbaijan Airlines / Uzbekistan Airways Begins Codeshare Partnership From June 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250626-j2hycodeshare |access-date=26 June 2025 |work=AeroRoutes |date=26 June 2025 |language=en-CA}}</ref> {{Div col end}} === इंटरलाइन करार === अझरबैजान एरलाइन्सचे खालील एरलाइन्सशी [[इंटरलाइनिंग|इंटरलाइन करार]] आहेत:<ref name="Partners"/> {{div col|colwidth=20em}} * [[एर चायना]] * [[एर फ्रान्स]] * [[एर इंडिया]] * [[एर सर्बिया]] * [[डेल्टा एर लाइन्स]] * [[एल अल]] * [[एमिरेट्स (एरलाइन)|एमिरेट्स]] * [[इथियोपियन एरलाइन्स]]<ref>{{Cite web |title=AZAL and Ethiopian Airlines Announce Partnership Agreement |url=https://www.azal.az/en/airline/news/details/?id=08102024 |access-date=2025-02-03 |website=www.azal.az}}</ref> * [[गल्फ एर]] * [[हाइनान एरलाइन्स]]<ref>{{Cite web |title=AZAL and Hainan Airlines Form Official Partnership |url=https://www.azal.az/en/airline/news/details/?id=13122023 |access-date=2025-02-03 |website=www.azal.az}}</ref> * [[केएलएम]] * [[सौदिया]] * [[स्कॅट एरलाइन्स]] * [[उझबेकिस्तान एरवेझ]] {{Div col end}} == विमानताफा == ऑक्टोबर २०२५ च्या सुमारास अझरबैजान एरलाइन्सच्या ताफ्यात खालील विमाने होती:<ref>{{Cite web |date= |title=Orders and Deliveries {{!}} Airbus |url=https://www.airbus.com/en/products-services/commercial-aircraft/orders-and-deliveries |access-date=२०२६-०१-१६ |website=www.airbus.com |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+अझरबैजान एरलाइन्सचा ताफा |- ! rowspan="2" |विमान ! rowspan="2" |सेवेत ! rowspan="2" |मागण्या ! colspan="5" |प्रवासी ! rowspan="2" |नोंदी |- !<abbr title="Business Class">J</abbr> !<abbr title="Premium Economy Class">W</abbr> !<abbr title="Economy Class">Y</abbr> !एकूण !संदर्भ |- |[[एरबस ए३१९-१००]] |३ |— |१६ |— |१०६ |१२२ |<ref>{{cite web|title=Airbus A319|url=https://www.azal.az/en/airline/our-fleet/airbus-a319-100/|website=Azerbaijan Airlines|access-date=13 November 2025|language=az-AZ}}</ref> |१ सरकारी उपयोगासाठी वापरले जाते |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१० |— |२० |— |१२६ |१४६ |<ref>{{cite web|title=Airbus A320|url=https://www.azal.az/en/airline/our-fleet/a320-200/|website=Azerbaijan Airlines|access-date=13 November 2025|language=az-AZ}}</ref> | |- |[[एरबस ए३२०नियो परिवार|एरबस ए३२०नियो]] |५ |६ |— |— |१८६ |१८६ |<ref>{{cite web|title=AZAL to Replenish its Fleet with Modern Airbus A320neo Aircraft|url=https://www.azal.az/en/article/1356|website=Azerbaijan Airlines|access-date=27 January 2023}}</ref><ref>{{cite press release|url=https://www.azal.az/en/article/1380|title=Azerbaijan Airlines orders 12 A320neo Family aircraft|website=Azerbaijan Airlines|access-date=6 April 2023}}</ref> |rowspan="2"|२०२६ पासून वितरण होणार.<br />[[बोइंग ७५७|बोइंग ७५७-२००]] ची जागा घेणार. |- |[[एरबस ए३२०नियो परिवार|एरबस ए३२१नियो]] |— |६ | colspan="4" |<abbr title="To Be Announced">TBA</abbr> |<ref>{{cite press release|url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2023-04-azerbaijan-airlines-orders-12-a320neo-family-aircraft|title=Azerbaijan Airlines orders 12 A320neo Family aircraft|website=Airbus|access-date=6 April 2023}}</ref> |- |[[एरबस ए३४०-५००]] |२ |— |३६ |— |२०१ |२३७ |<ref>{{cite web|title=Airbus A340-500|url=https://www.azal.az/az/about/airbus-a340-500|website=Azerbaijan Airlines|access-date=24 June 2017|language=az-AZ|archive-date=25 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825070302/https://www.azal.az/az/about/airbus-a340-500|url-status=live}}</ref> |या प्रकाराचा शेवटचा ऑपरेटर.<br />दोन्ही विमाने व्हीआयपी इंटिरिअरसह असून २०२३ पासून साठवून (stored) ठेवली आहेत.{{cn|date=November 2025}}<br />यांची जागा [[बोइंग ७८७ ड्रिमलाइनर|बोइंग ७८७-८]] घेणार. |- |[[बोइंग ७५७-२००]] |४ |— |२२ |— |१५८ |१८० |<ref>{{cite web|title=Boeing 757-200|url=https://www.azal.az/az/about/boeing-757-200|website=Azerbaijan Airlines|access-date=24 June 2017|language=az-AZ|archive-date=25 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825065341/https://www.azal.az/az/about/boeing-757-200|url-status=live}}</ref> |सर्व विमाने २०२४ पासून साठवून (stored) ठेवली आहेत.{{cn|date=November 2025}}<br />यांची जागा [[एरबस ए३२०नियो परिवार|एरबस ए३२०नियो परिवारातील विमाने]] घेतील. |- |{{nowrap|[[बोइंग ७६७-३००ईआर]]}} |३ |— |२२ |— |१७६ |१९८ |<ref>{{cite web|title=Boeing 767-300ER|url=https://www.azal.az/en/airline/our-fleet/767-300ER/|website=Azerbaijan Airlines|access-date=13 November 2025|language=az-AZ}}</ref> |१ सरकारी उपयोगासाठी वापरले जाते | |- |[[बोइंग ७८७-८]] |२ |८ |१८ |३५ |१५७ |२१० |<ref>{{cite web|title=Boeing 787-8 Dreamliner|url=https://www.azal.az/az/about/boeing-787-8-dreamliner|website=Azerbaijan Airlines|access-date=24 June 2017|language=az-AZ|archive-date=14 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170614061810/https://www.azal.az/az/about/boeing-787-8-dreamliner|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-emirates-airshow-azerbaijan/azerbaijan-airlines-orders-five-boeing-787-dreamliners-idUSKBN1DC0E0|title=Azerbaijan Airlines orders five Boeing 787 Dreamliners|publisher=Reuters|date=12 November 2017|access-date=8 December 2020|archive-date=21 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171121183002/https://www.reuters.com/article/us-emirates-airshow-azerbaijan/azerbaijan-airlines-orders-five-boeing-787-dreamliners-idUSKBN1DC0E0|url-status=live}}</ref><ref>{{cite press release|url=https://www.azal.az/en/article/705|title=AZAL to Replenish its Fleet with New Boeing 787 Dreamliners|publisher=Azerbaijan Airlines|date=20 July 2022}}</ref><ref>{{cite press release|url=https://boeing.mediaroom.com/2023-04-28-Azerbaijan-Airlines-Expands-Long-Haul-Fleet,-Finalizing-Order-for-More-Boeing-787-Dreamliners|title=Azerbaijan Airlines Expands Long-Haul Fleet, Finalizing Order for More Boeing 787 Dreamliners|publisher=Boeing|date=28 April 2023}}</ref> | २०३० पर्यंत वितरण होणार.<br />[[ए३४०-५००|एरबस ए३४०-५००]] ची जागा घेणार.<ref>{{Cite web |title=Latest news {{!}} Azerbaijan Airlines |url=https://www.azal.az/en/airline/news/details/?id=azal-to-expand-its-fleet-with-state-of-the-art-boeing |access-date=२०२६-०१-०५ |website=www.azal.az}}</ref> |- |[[एम्ब्रेअर १९०|एम्ब्रेअर ई१९०]] |७ |— |— |— |१०६ |१०६ |<ref>{{cite web|title=Embraer E-190|url=https://www.azal.az/en/airline/our-fleet/embraer-e-190/|website=Azerbaijan Airlines|access-date=13 November 2025|language=az-AZ}}</ref> | |- ! colspan="9" |व्हीआयपी (VIP) ताफा |- |[[एरबस कॉर्पोरेट जेट्स|एरबस एसीजे३१९]] |१ |— | colspan="4" style="text-align:center;" |<abbr title="VIP Configuration">व्हीआयपी</abbr> |{{cn|date=November 2025}} | |- |[[एरबस कॉर्पोरेट जेट्स|एरबस एसीजे३२०]] |१ |— | colspan="4" style="text-align:center;" |<abbr title="VIP Configuration">व्हीआयपी</abbr> |{{cn|date=November 2025}} | |- |[[एरबस कॉर्पोरेट जेट्स|एरबस ए३४०-६००]] |१ |— | colspan="4" style="text-align:center;" |<abbr title="VIP Configuration">व्हीआयपी</abbr> |{{cn|date=November 2025}} | |- |[[बोइंग ७७७-२००एलआर]] |१ |— | colspan="4" style="text-align:center;" |<abbr title="VIP Configuration">व्हीआयपी</abbr> |<ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/83784-azerbaijans-azal-to-add-first-vip-configured-b777-200lr|title=Azerbaijan's AZAL to add first VIP-configured B777-200(LR)|website=Ch-Aviation|date=27 November 2019|access-date=12 April 2020|archive-date=30 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130175533/https://www.ch-aviation.com/portal/news/83784-azerbaijans-azal-to-add-first-vip-configured-b777-200lr|url-status=live}}</ref> |१ व्हीआयपी इंटिरिअरसह | |- !एकूण !४९ !२० ! colspan="6" | |} === चित्रदालन === <gallery mode="packed" caption="अझरबैजान एरलाइन्सचा सध्याचा ताफा"> File:4K-AZ05 LLBG.jpg|[[एरबस ए३१९-१००]] File:4K-AZ77@LHR 16SEP13 (9775670052).jpg|[[एरबस ए३२०-२००]] File:4K-AZ141 @ LGW, 2024-05-20.jpg|[[एरबस ए३२०नियो]] File:Azerbaijan Airlines, 4K-AZ85, Airbus A340-542 (37008680383).jpg|[[एरबस ए३४०|एरबस ए३४०-५००]] File:AZAL Azerbaijan Airlines, 4K-AZ11, Boeing 757-22L (17277478199) (3).jpg|[[बोइंग ७५७-२००]] File:4K-AZ81 Boeing 763 Azerbaijan (13891748553).jpg|[[बोइंग ७६७-३००ईआर]] File:VP-BBS B788 AZAL VKO UUWW (35856660652).jpg|[[बोइंग ७८७ ड्रिमलाइनर]] File:4K-8888 Airbus A319-115 CJ A319 c n 2487 - AHY (47113078234).jpg|[[एरबस ए३१९#A319CJ|एरबस एसीजे३१९]] File:Azerbaijan Government, 4K-AZ08, Airbus A340-642 (39427619284).jpg|[[एरबस ए३४०-६००]] File:4K-AI001 @ MUC, 2024-02-16.jpg|[[बोइंग ७७७-२००एलआर]] File:Ilyushin Il-76TD - Azerbaijan Airlines - AZAL - AHY Cargo (Azal Aviacargo) 2002.09.30.jpg|[[इल्युशिन आयएल-७६टीडी]] </gallery> === निवृत्त विमानताफा === अझरबैजान एरलाइन्सने यापूर्वी अनेक प्रकारची विमाने वापरली आहेत, त्यापैकी २०१३ मध्ये निवृत्त करेपर्यंत [[तुपोलेव्ह टीयू-१५४]] हे विमान कंपनीकडे सर्वाधिक संख्येत होते. {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+ अझरबैजान एरलाइन्सचा ऐतिहासिक ताफा |- !विमान !ताफा !सुरू केले !निवृत्त केले !नोंदी !संदर्भ |- |[[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] |२ |२००७ |२०१३ | |{{cn|date=November 2025}} |- |[[एटीआर ७२|एटीआर ७२-२००]] |४ |२००७ |२०१३ | |{{cn|date=November 2025}} |- |[[बोइंग ७०७|बोइंग ७०७-३००]] |६ |१९९४ |१९९८ | |{{cn|date=November 2025}} |- |[[बोइंग ७२७|बोइंग ७२७-२००]] |६ |१९९३ |२००४ | |{{cn|date=November 2025}} |- |[[कॅनॅडेर सीएल-४४]] |२ |१९९७ |१९९८ | |{{cn|date=November 2025}} |- |[[एम्ब्राएर १७०|एम्ब्राएर ई१७०]] |१ |२०१३ |२०१७ |rowspan="2"|[[ब्युटा एरवेझ]] कडे वर्ग करण्यात आले. |{{cn|date=November 2025}} |- | rowspan="2" |[[एम्ब्राएर १९०|एम्ब्राएर ई१९०]] |८ | rowspan="2" |२०१३ |२०१७ |{{cn|date=November 2025}} |- |१ |२०२४ |[[अझरबैजान एरलाइन्स फ्लाइट ८२४३|फ्लाइट ८२४३]] म्हणून अपघातीग्रस्त. |<ref name="Aktau crash">{{Cite news |date=2024-12-25 |title=Azerbaijan Airlines crashes near Kazakhstan's Aktau airport |url=https://news.sky.com/story/azerbaijan-airlines-crashes-near-kazakhstans-aktau-airport-13279720 |access-date=2024-12-25 |work=Sky News}}</ref> |- |[[इल्युशिन इल-७६]] |७ |१९९३ |२००४ | |{{cn|date=November 2025}} |- |rowspan="3"|[[टुपोलेव्ह तू-१३४]] |२१ |rowspan="3"|१९९३ |rowspan="2"|२००३ | rowspan="2" | |rowspan="3"|{{cn|date=November 2025}} |- |१ |- |१ |१९९५ |[[अझरबैजान एरलाइन्स फ्लाइट ५६|फ्लाइट ५६]] म्हणून अपघातीग्रस्त. |- |[[तुपोलेव्ह टीयू-१५४|तुपोलेव्ह टीयू-१५४एम]] |३२ |१९९१ |२०१३ | |{{cn|date=November 2025}} |} === दालन === <gallery mode="packed" caption="अझरबैजान एरलाइन्सची सेवानिवृत्त विमाने"> File:Azerbaijan Airlines Boeing 707-341C Hoppe.jpg|[[बोइंग ७०७|बोइंग ७०७-३००]] File:Azerbaijan Airlines Boeing 727-235; 4K-AZ2@FRA, July 1996 (5695398251).jpg|१९९६ मधील [[बोइंग ७२७-२००]] File:81bf - Azerbaijan Airlines Tupolev 154M; 4K-AZ10@ZRH; 27.01.2000 (8046903401).jpg|२००० मधील [[टुपोलेव्ह १५४|टुपोलेव्ह तू-१५४एम]] File:Boeing 757-22L, Azerbaijan Airlines - AZAL - AHY AN0738616.jpg|[[बोइंग ७५७]] File:Boeing 757-22L, AZAL Azerbaijan Airlines JP6147598.jpg|[[बोइंग ७५७]] File:Airbus A319-111, AZAL Azerbaijan Airlines JP6766043.jpg| [[एरबस ए३१९]] </gallery> ==बाह्य दुवे== * [http://www.azal.az/en अधिकृत संकेतस्थळ] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अझरबैजानमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:राष्ट्रीयीकृत विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील निर्मिती]] hdvzgxf37wo307i0j2e5crs05n1l2jc 0 55261 2680425 2637826 2026-04-23T01:47:43Z अभय नातू 206 प्रस्तावना 2680425 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = बी अँड एच एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = 250 px | IATA = JA | ICAO = BON | callsign = AIR BOSNA | स्थापना = १९९४ (''एर बोस्ना'' नावाने) | सुरुवात = [[इ.स. १९९४|१९९४]] | बंद = [[इ.स. २०१५|२०१५]] | विमानतळ = [[सारायेव्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[बंजा लुका]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = २ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = | मुख्यालय = [[सारायेव्हो]], [[बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.bhairlines.ba/ }} [[चित्र:Boeing 734 BH airlines.jpg|250 px|इवलेसे|बी अँड एच एरलाइन्सचे भूतपूर्व [[बोईंग ७३७]] विमान]] '''बी अँड एच एरलाइन्स''' ([[बॉस्नियन भाषा|बॉस्नियन]]: B&H Airlines) ही [[बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] होती. १९९४ साली '''एर बोस्ना''' नावाने स्थापन झालेली ही कंपनी २००३ साली दिवाळखोरीमध्ये निघाली. २००५ साली बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना सरकारने २००५ साली कंपनीची पुनर्रचना करून बी अँड एच एरलाइन्स ही नवी कंपनी निर्माण केली. ही कंपनी २०१५मध्ये बंद पडली. बी अँड एच एरलाइन्सचे मुख्यालय [[सारायेव्हो]] येथे असून सारायेव्होच्या [[सारायेव्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर तिचा प्रमुख वाहतूकतळ आहे. सध्या ह्या कंपनीकडे केवळ २ [[ए.टी.आर. ७२]] बनावटीची विमाने आहेत व ती सारायेव्हो, [[बंजा लुका]], [[कोपनहेगन विमानतळ|कोपनहेगन]] व [[झूरिच विमानतळ|झूरिच]] ह्या चार शहरांना विमानसेवा पुरवते. ==बाह्य दुवे== {{Commons category|B&H Airlines|बी अँड एच एरलाइन्स}} * [http://www.bhairlines.ba/site_v3/en/ बी अँड एच एरलाइन्स] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150417065947/http://www.bhairlines.ba/site_v3/en/ |date=2015-04-17 }} [[वर्ग:बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिनामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:राष्ट्रीयीकृत विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २०१५ मधील समाप्ती]] pvz4zsh996934alr1bewibwkd2f8zro 2680426 2680425 2026-04-23T01:47:50Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2680426 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = बी अँड एच एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = 250 px | IATA = JA | ICAO = BON | callsign = AIR BOSNA | स्थापना = १९९४ (''एर बोस्ना'' नावाने) | सुरुवात = [[इ.स. १९९४|१९९४]] | बंद = [[इ.स. २०१५|२०१५]] | विमानतळ = [[सारायेव्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[बंजा लुका]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = २ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = | मुख्यालय = [[सारायेव्हो]], [[बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.bhairlines.ba/ }} [[चित्र:Boeing 734 BH airlines.jpg|250 px|इवलेसे|बी अँड एच एरलाइन्सचे भूतपूर्व [[बोईंग ७३७]] विमान]] '''बी अँड एच एरलाइन्स''' ([[बॉस्नियन भाषा|बॉस्नियन]]: B&H Airlines) ही [[बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] होती. १९९४ साली '''एर बोस्ना''' नावाने स्थापन झालेली ही कंपनी २००३ साली दिवाळखोरीमध्ये निघाली. २००५ साली बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना सरकारने २००५ साली कंपनीची पुनर्रचना करून बी अँड एच एरलाइन्स ही नवी कंपनी निर्माण केली. ही कंपनी २०१५मध्ये बंद पडली. बी अँड एच एरलाइन्सचे मुख्यालय [[सारायेव्हो]] येथे असून सारायेव्होच्या [[सारायेव्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर तिचा प्रमुख वाहतूकतळ आहे. सध्या ह्या कंपनीकडे केवळ २ [[ए.टी.आर. ७२]] बनावटीची विमाने आहेत व ती सारायेव्हो, [[बंजा लुका]], [[कोपनहेगन विमानतळ|कोपनहेगन]] व [[झूरिच विमानतळ|झूरिच]] ह्या चार शहरांना विमानसेवा पुरवते. ==बाह्य दुवे== {{Commons category|B&H Airlines|बी अँड एच एरलाइन्स}} * [http://www.bhairlines.ba/site_v3/en/ बी अँड एच एरलाइन्स] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150417065947/http://www.bhairlines.ba/site_v3/en/ |date=2015-04-17 }} [[वर्ग:बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिनामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:राष्ट्रीयीकृत विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २०१५ मधील समाप्ती]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] 43ewjynye6wxxc9l0oofmokj166mw8r 0 55300 2680445 2517594 2026-04-23T04:18:22Z अभय नातू 206 /* विमानांचा ताफा */ 2680445 wikitext text/x-wiki [[चित्र:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे प्रवासी [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] [[चित्र:PR-TTP Boeing B.727 Total Cargo (7321538230).jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे मालवाहू [[बोईंग ७२७]] विमान]] '''तोतल लिहान्स एरियास''' ({{lang-pt|Total Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशाच्या [[बेलो होरिझोन्ते]] ह्या शहरामध्ये स्थित असलेली एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी फक्त खाजगी वापरासाठी व मालवाहतूकीसाठी विमानसेवा पुरवते. ==विमानांचा ताफा== ==गंतव्य स्थाने== नोव्हेंबर २०२४ पर्यंतच्या माहितीनुसार, टोटल लिन्हास एअरियास ब्राझीलमधील खालील गंतव्य स्थानांवर नियमित सेवा चालवत होती:<ref name="Destinos">{{Cite web |date=2024-11-28|title=TOTAL Linhas Aéreas|url=https://voetotal.com.br/|access-date=2024-11-30|website=TOTAL Linhas Aéreas|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite web | url=http://www.total.com.br/index.php | title=Mapa de rotas | website=Total Linhas Aéreas | language=Portuguese | accessdate=30 November 2024}}</ref> {|class="wikitable" |- |style="background-color:#fff5e6"| |मुख्य केंद्र (Base) |- |style="background-color:#ffffcc"| |नियोजित (Future) |- |style="background-color:#fff0ff"| |महत्वाचे शहर (Focus city) |- |style="background-color:#f2f2f2"| |बंद केलेली सेवा (Terminated) |} {|Class="wikitable" |+टोटल लिन्हास एअरियासची गंतव्य स्थाने |- ! राज्य ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी |- |rowspan=6|<div style="text-align:center;">[[ॲमेझोनास (ब्राझील)|ॲमेझोनास]]</div> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कारौआरी]] |[[कारौआरी विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |-style="background-color:#fff5e6" |[[मानाउस]] |[[एडुआर्डो गोम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub) |-style="background-color:#ffffcc" |[[पॅरिटीन्स]] |[[ज्युलिओ बेलेम विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कोआरी|पोर्तो उरुकु (कोआरी)]] |[[पोर्तो उरुकु विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[एस्पिरितो सांतो]]</div> |- |[[विटोरिया, एस्पिरितो सांतो|विटोरिया]] |[[युरिको डी अग्यार सालेस विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[पाराना (राज्य)|पाराना]]</div> |-style="background-color:#fff5e6" |[[कुरितिबा]] |[[अफोन्सो पेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub)<br />[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोन्डोनिया]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[पोर्तो वेल्हो]] |[[गव्हर्नर जॉर्ज टेक्सीरा डी ऑलिव्हिएरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोराईमा]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[बोआ विस्टा, रोराईमा|बोआ विस्टा]] |[[बोआ विस्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ दि जानेरो (राज्य)|रिओ दि जानेरो]]</div> |- |[[रिओ दि जानेरो]] |[[रिओ दि जानेरो/गॅलेओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गॅलेओ अँटोनियो कार्लोस जोबिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ ग्रांदे दो सुल]]</div> |- |[[पोर्तो अलेग्रे]] |[[साल्गाडो फिल्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[सांता कातारिना (राज्य)|सांता कातारिना]]</div> |- |[[फ्लोरिनोपोलिस]] |[[हर्सिलियो लुझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो]]</div> |-style="background-color:#fff0ff" |[[साओ पाउलो]] |[[ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] e6zdngynzgjo8m797citt58dtmuvwsj 2680448 2680445 2026-04-23T04:26:27Z अभय नातू 206 /* गंतव्य स्थाने */ 2680448 wikitext text/x-wiki [[चित्र:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे प्रवासी [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] [[चित्र:PR-TTP Boeing B.727 Total Cargo (7321538230).jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे मालवाहू [[बोईंग ७२७]] विमान]] '''तोतल लिहान्स एरियास''' ({{lang-pt|Total Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशाच्या [[बेलो होरिझोन्ते]] ह्या शहरामध्ये स्थित असलेली एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी फक्त खाजगी वापरासाठी व मालवाहतूकीसाठी विमानसेवा पुरवते. ==विमानांचा ताफा== ==गंतव्य स्थाने== नोव्हेंबर २०२४च्या सुमारासची गंतव्यस्थाने:<ref name="Destinos">{{Cite web |date=2024-11-28|title=TOTAL Linhas Aéreas|url=https://voetotal.com.br/|access-date=2024-11-30|website=TOTAL Linhas Aéreas|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite web | url=http://www.total.com.br/index.php | title=Mapa de rotas | website=Total Linhas Aéreas | language=Portuguese | accessdate=30 November 2024}}</ref> {|Class="wikitable" |+टोटल लिन्हास एअरियासची गंतव्य स्थाने |- ! राज्य ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी |- |rowspan=6|<div style="text-align:center;">[[ॲमेझोनास (ब्राझील)|ॲमेझोनास]]</div> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कारौआरी]] |[[कारौआरी विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |-style="background-color:#fff5e6" |[[मानाउस]] |[[एडुआर्डो गोम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub) |-style="background-color:#ffffcc" |[[पॅरिटीन्स]] |[[ज्युलिओ बेलेम विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कोआरी|पोर्तो उरुकु (कोआरी)]] |[[पोर्तो उरुकु विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[एस्पिरितो सांतो]]</div> |- |[[विटोरिया, एस्पिरितो सांतो|विटोरिया]] |[[युरिको डी अग्यार सालेस विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[पाराना (राज्य)|पाराना]]</div> |-style="background-color:#fff5e6" |[[कुरितिबा]] |[[अफोन्सो पेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub)<br />[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोन्डोनिया]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[पोर्तो वेल्हो]] |[[गव्हर्नर जॉर्ज टेक्सीरा डी ऑलिव्हिएरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोराईमा]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[बोआ विस्टा, रोराईमा|बोआ विस्टा]] |[[बोआ विस्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ दि जानेरो (राज्य)|रिओ दि जानेरो]]</div> |- |[[रिओ दि जानेरो]] |[[रिओ दि जानेरो/गॅलेओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गॅलेओ अँटोनियो कार्लोस जोबिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ ग्रांदे दो सुल]]</div> |- |[[पोर्तो अलेग्रे]] |[[साल्गाडो फिल्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[सांता कातारिना (राज्य)|सांता कातारिना]]</div> |- |[[फ्लोरिनोपोलिस]] |[[हर्सिलियो लुझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो]]</div> |-style="background-color:#fff0ff" |[[साओ पाउलो]] |[[ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] k20svkq8y7j1zz8i6esewwc0jdhpaay 2680449 2680448 2026-04-23T04:26:28Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2680449 wikitext text/x-wiki [[चित्र:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे प्रवासी [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] [[चित्र:PR-TTP Boeing B.727 Total Cargo (7321538230).jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे मालवाहू [[बोईंग ७२७]] विमान]] '''तोतल लिहान्स एरियास''' ({{lang-pt|Total Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशाच्या [[बेलो होरिझोन्ते]] ह्या शहरामध्ये स्थित असलेली एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी फक्त खाजगी वापरासाठी व मालवाहतूकीसाठी विमानसेवा पुरवते. ==विमानांचा ताफा== ==गंतव्य स्थाने== नोव्हेंबर २०२४ च्या सुमारासची गंतव्यस्थाने:<ref name="Destinos">{{Cite web |date=2024-11-28|title=TOTAL Linhas Aéreas|url=https://voetotal.com.br/|access-date=2024-11-30|website=TOTAL Linhas Aéreas|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite web | url=http://www.total.com.br/index.php | title=Mapa de rotas | website=Total Linhas Aéreas | language=Portuguese | accessdate=30 November 2024}}</ref> {|Class="wikitable" |+टोटल लिन्हास एअरियासची गंतव्य स्थाने |- ! राज्य ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी |- |rowspan=6|<div style="text-align:center;">[[ॲमेझोनास (ब्राझील)|ॲमेझोनास]]</div> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कारौआरी]] |[[कारौआरी विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |-style="background-color:#fff5e6" |[[मानाउस]] |[[एडुआर्डो गोम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub) |-style="background-color:#ffffcc" |[[पॅरिटीन्स]] |[[ज्युलिओ बेलेम विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कोआरी|पोर्तो उरुकु (कोआरी)]] |[[पोर्तो उरुकु विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[एस्पिरितो सांतो]]</div> |- |[[विटोरिया, एस्पिरितो सांतो|विटोरिया]] |[[युरिको डी अग्यार सालेस विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[पाराना (राज्य)|पाराना]]</div> |-style="background-color:#fff5e6" |[[कुरितिबा]] |[[अफोन्सो पेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub)<br />[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोन्डोनिया]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[पोर्तो वेल्हो]] |[[गव्हर्नर जॉर्ज टेक्सीरा डी ऑलिव्हिएरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोराईमा]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[बोआ विस्टा, रोराईमा|बोआ विस्टा]] |[[बोआ विस्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ दि जानेरो (राज्य)|रिओ दि जानेरो]]</div> |- |[[रिओ दि जानेरो]] |[[रिओ दि जानेरो/गॅलेओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गॅलेओ अँटोनियो कार्लोस जोबिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ ग्रांदे दो सुल]]</div> |- |[[पोर्तो अलेग्रे]] |[[साल्गाडो फिल्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[सांता कातारिना (राज्य)|सांता कातारिना]]</div> |- |[[फ्लोरिनोपोलिस]] |[[हर्सिलियो लुझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो]]</div> |-style="background-color:#fff0ff" |[[साओ पाउलो]] |[[ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] scm3r4bpb6m3l8ladpvyr0ouxcenqm1 2680450 2680449 2026-04-23T04:30:19Z अभय नातू 206 माहिती 2680450 wikitext text/x-wiki [[चित्र:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे प्रवासी [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] [[चित्र:PR-TTP Boeing B.727 Total Cargo (7321538230).jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे मालवाहू [[बोईंग ७२७]] विमान]] '''तोतल लिहान्स एरियास''' ({{lang-pt|Total Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशाच्या [[बेलो होरिझोन्ते]] ह्या शहरामध्ये स्थित असलेली एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी फक्त खाजगी वापरासाठी व मालवाहतूकीसाठी विमानसेवा पुरवते. ==गंतव्य स्थाने== नोव्हेंबर २०२४ च्या सुमारासची गंतव्यस्थाने:<ref name="Destinos">{{Cite web |date=2024-11-28|title=TOTAL Linhas Aéreas|url=https://voetotal.com.br/|access-date=2024-11-30|website=TOTAL Linhas Aéreas|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite web | url=http://www.total.com.br/index.php | title=Mapa de rotas | website=Total Linhas Aéreas | language=Portuguese | accessdate=30 November 2024}}</ref> {|Class="wikitable" |+टोटल लिन्हास एअरियासची गंतव्य स्थाने |- ! राज्य ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी |- |rowspan=6|<div style="text-align:center;">[[ॲमेझोनास (ब्राझील)|ॲमेझोनास]]</div> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कारौआरी]] |[[कारौआरी विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |-style="background-color:#fff5e6" |[[मानाउस]] |[[एडुआर्डो गोम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub) |-style="background-color:#ffffcc" |[[पॅरिटीन्स]] |[[ज्युलिओ बेलेम विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कोआरी|पोर्तो उरुकु (कोआरी)]] |[[पोर्तो उरुकु विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[एस्पिरितो सांतो]]</div> |- |[[विटोरिया, एस्पिरितो सांतो|विटोरिया]] |[[युरिको डी अग्यार सालेस विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[पाराना (राज्य)|पाराना]]</div> |-style="background-color:#fff5e6" |[[कुरितिबा]] |[[अफोन्सो पेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub)<br />[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोन्डोनिया]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[पोर्तो वेल्हो]] |[[गव्हर्नर जॉर्ज टेक्सीरा डी ऑलिव्हिएरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोराईमा]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[बोआ विस्टा, रोराईमा|बोआ विस्टा]] |[[बोआ विस्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ दि जानेरो (राज्य)|रिओ दि जानेरो]]</div> |- |[[रिओ दि जानेरो]] |[[रिओ दि जानेरो/गॅलेओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गॅलेओ अँटोनियो कार्लोस जोबिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ ग्रांदे दो सुल]]</div> |- |[[पोर्तो अलेग्रे]] |[[साल्गाडो फिल्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[सांता कातारिना (राज्य)|सांता कातारिना]]</div> |- |[[फ्लोरिनोपोलिस]] |[[हर्सिलियो लुझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो]]</div> |-style="background-color:#fff0ff" |[[साओ पाउलो]] |[[ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |} ==ताफा== ===सध्याचा ताफा=== ऑगस्ट २०२५च्या सुमारासची टोटल लिन्हास एरियासची विमाने:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Total Linhas Aéreas |journal=Airliner World |date=September 2025 |page=53}}</ref> {| class="wikitable" style="margin: 1em auto;" |+टोटल लिन्हास एअरियासचा ताफा ! विमान ! सेवेत ! खरेदीवर ! प्रवासी ! नोंदी |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[एटीआर ७२|एटीआर ७२-५००]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">३<ref name="total la">{{Cite web |last=Basseto|first=Murilo|date=2024-09-12|title=TOTAL Linhas Aéreas negocia três aviões ATR 72 para avançar com o plano de transporte de passageiros|url=https://aeroin.net/total-linhas-aereas-negocia-tres-avioes-atr-72-para-avancar-com-o-plano-de-transporte-de-passageiros/|access-date=2024-11-09|website=AeroIN|language=pt-BR}}</ref></div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">७०</div> |<div style="text-align:center;">वितरण व्हायचे आहे</div> |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-४००एसएफ]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">५</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">मालवाहू</div> |<div style="text-align:center;">[[कोरेओस]]साठी कार्यरत</div> |- !एकूण !५ !४ ! colspan="3" | |} <gallery mode="packed" caption="टोटल लिन्हास एअरियासचा सध्याचा ताफा"> File:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:ATR ATR-42-320, Total Linhas Aereas AN0192252.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:Total Cargo.jpg|[[बोईंग ७३७-४००एसएफ]] </gallery> [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] muomfi32mkagcbpbh170vqeqg72170z 2680451 2680450 2026-04-23T04:30:20Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2680451 wikitext text/x-wiki [[चित्र:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे प्रवासी [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] [[चित्र:PR-TTP Boeing B.727 Total Cargo (7321538230).jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे मालवाहू [[बोईंग ७२७]] विमान]] '''तोतल लिहान्स एरियास''' ({{lang-pt|Total Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशाच्या [[बेलो होरिझोन्ते]] ह्या शहरामध्ये स्थित असलेली एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी फक्त खाजगी वापरासाठी व मालवाहतूकीसाठी विमानसेवा पुरवते. ==गंतव्य स्थाने== नोव्हेंबर २०२४ च्या सुमारासची गंतव्यस्थाने:<ref name="Destinos">{{Cite web |date=2024-11-28|title=TOTAL Linhas Aéreas|url=https://voetotal.com.br/|access-date=2024-11-30|website=TOTAL Linhas Aéreas|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite web | url=http://www.total.com.br/index.php | title=Mapa de rotas | website=Total Linhas Aéreas | language=Portuguese | accessdate=30 November 2024}}</ref> {|Class="wikitable" |+टोटल लिन्हास एअरियासची गंतव्य स्थाने |- ! राज्य ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी |- |rowspan=6|<div style="text-align:center;">[[ॲमेझोनास (ब्राझील)|ॲमेझोनास]]</div> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कारौआरी]] |[[कारौआरी विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |-style="background-color:#fff5e6" |[[मानाउस]] |[[एडुआर्डो गोम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub) |-style="background-color:#ffffcc" |[[पॅरिटीन्स]] |[[ज्युलिओ बेलेम विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कोआरी|पोर्तो उरुकु (कोआरी)]] |[[पोर्तो उरुकु विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[एस्पिरितो सांतो]]</div> |- |[[विटोरिया, एस्पिरितो सांतो|विटोरिया]] |[[युरिको डी अग्यार सालेस विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[पाराना (राज्य)|पाराना]]</div> |-style="background-color:#fff5e6" |[[कुरितिबा]] |[[अफोन्सो पेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub)<br />[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोन्डोनिया]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[पोर्तो वेल्हो]] |[[गव्हर्नर जॉर्ज टेक्सीरा डी ऑलिव्हिएरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोराईमा]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[बोआ विस्टा, रोराईमा|बोआ विस्टा]] |[[बोआ विस्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ दि जानेरो (राज्य)|रिओ दि जानेरो]]</div> |- |[[रिओ दि जानेरो]] |[[रिओ दि जानेरो/गॅलेओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गॅलेओ अँटोनियो कार्लोस जोबिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ ग्रांदे दो सुल]]</div> |- |[[पोर्तो अलेग्रे]] |[[साल्गाडो फिल्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[सांता कातारिना (राज्य)|सांता कातारिना]]</div> |- |[[फ्लोरिनोपोलिस]] |[[हर्सिलियो लुझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो]]</div> |-style="background-color:#fff0ff" |[[साओ पाउलो]] |[[ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |} ==ताफा== ===सध्याचा ताफा=== ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारासची टोटल लिन्हास एरियासची विमाने:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Total Linhas Aéreas |journal=Airliner World |date=September 2025 |page=53}}</ref> {| class="wikitable" style="margin: 1em auto;" |+टोटल लिन्हास एअरियासचा ताफा ! विमान ! सेवेत ! खरेदीवर ! प्रवासी ! नोंदी |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[एटीआर ७२|एटीआर ७२-५००]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">३<ref name="total la">{{Cite web |last=Basseto|first=Murilo|date=2024-09-12|title=TOTAL Linhas Aéreas negocia três aviões ATR 72 para avançar com o plano de transporte de passageiros|url=https://aeroin.net/total-linhas-aereas-negocia-tres-avioes-atr-72-para-avancar-com-o-plano-de-transporte-de-passageiros/|access-date=2024-11-09|website=AeroIN|language=pt-BR}}</ref></div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">७०</div> |<div style="text-align:center;">वितरण व्हायचे आहे</div> |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-४००एसएफ]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">५</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">मालवाहू</div> |<div style="text-align:center;">[[कोरेओस]]साठी कार्यरत</div> |- !एकूण !५ !४ ! colspan="3" | |} <gallery mode="packed" caption="टोटल लिन्हास एअरियासचा सध्याचा ताफा"> File:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:ATR ATR-42-320, Total Linhas Aereas AN0192252.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:Total Cargo.jpg|[[बोईंग ७३७-४००एसएफ]] </gallery> [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] elrw3e7fg1kw2dhuv50i0u6sq3kq0mo 2680453 2680451 2026-04-23T04:39:11Z अभय नातू 206 /* सध्याचा ताफा */ 2680453 wikitext text/x-wiki [[चित्र:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे प्रवासी [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] [[चित्र:PR-TTP Boeing B.727 Total Cargo (7321538230).jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे मालवाहू [[बोईंग ७२७]] विमान]] '''तोतल लिहान्स एरियास''' ({{lang-pt|Total Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशाच्या [[बेलो होरिझोन्ते]] ह्या शहरामध्ये स्थित असलेली एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी फक्त खाजगी वापरासाठी व मालवाहतूकीसाठी विमानसेवा पुरवते. ==गंतव्य स्थाने== नोव्हेंबर २०२४ च्या सुमारासची गंतव्यस्थाने:<ref name="Destinos">{{Cite web |date=2024-11-28|title=TOTAL Linhas Aéreas|url=https://voetotal.com.br/|access-date=2024-11-30|website=TOTAL Linhas Aéreas|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite web | url=http://www.total.com.br/index.php | title=Mapa de rotas | website=Total Linhas Aéreas | language=Portuguese | accessdate=30 November 2024}}</ref> {|Class="wikitable" |+टोटल लिन्हास एअरियासची गंतव्य स्थाने |- ! राज्य ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी |- |rowspan=6|<div style="text-align:center;">[[ॲमेझोनास (ब्राझील)|ॲमेझोनास]]</div> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कारौआरी]] |[[कारौआरी विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |-style="background-color:#fff5e6" |[[मानाउस]] |[[एडुआर्डो गोम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub) |-style="background-color:#ffffcc" |[[पॅरिटीन्स]] |[[ज्युलिओ बेलेम विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कोआरी|पोर्तो उरुकु (कोआरी)]] |[[पोर्तो उरुकु विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[एस्पिरितो सांतो]]</div> |- |[[विटोरिया, एस्पिरितो सांतो|विटोरिया]] |[[युरिको डी अग्यार सालेस विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[पाराना (राज्य)|पाराना]]</div> |-style="background-color:#fff5e6" |[[कुरितिबा]] |[[अफोन्सो पेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub)<br />[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोन्डोनिया]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[पोर्तो वेल्हो]] |[[गव्हर्नर जॉर्ज टेक्सीरा डी ऑलिव्हिएरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोराईमा]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[बोआ विस्टा, रोराईमा|बोआ विस्टा]] |[[बोआ विस्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ दि जानेरो (राज्य)|रिओ दि जानेरो]]</div> |- |[[रिओ दि जानेरो]] |[[रिओ दि जानेरो/गॅलेओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गॅलेओ अँटोनियो कार्लोस जोबिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ ग्रांदे दो सुल]]</div> |- |[[पोर्तो अलेग्रे]] |[[साल्गाडो फिल्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[सांता कातारिना (राज्य)|सांता कातारिना]]</div> |- |[[फ्लोरिनोपोलिस]] |[[हर्सिलियो लुझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो]]</div> |-style="background-color:#fff0ff" |[[साओ पाउलो]] |[[ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |} ==ताफा== ===सध्याचा ताफा=== ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारासची टोटल लिन्हास एरियासची विमाने:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Total Linhas Aéreas |journal=Airliner World |date=September 2025 |page=53}}</ref> {| class="wikitable" style="margin: 1em auto;" |+टोटल लिन्हास एअरियासचा ताफा ! विमान ! सेवेत ! खरेदीवर ! प्रवासी ! नोंदी |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[एटीआर ७२|एटीआर ७२-५००]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">३<ref name="total la">{{Cite web |last=Basseto|first=Murilo|date=2024-09-12|title=TOTAL Linhas Aéreas negocia três aviões ATR 72 para avançar com o plano de transporte de passageiros|url=https://aeroin.net/total-linhas-aereas-negocia-tres-avioes-atr-72-para-avancar-com-o-plano-de-transporte-de-passageiros/|access-date=2024-11-09|website=AeroIN|language=pt-BR}}</ref></div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">७०</div> |<div style="text-align:center;">वितरण व्हायचे आहे</div> |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-४००एसएफ]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">५</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">मालवाहू</div> |<div style="text-align:center;">[[कोरेओस]]साठी कार्यरत</div> |- !एकूण !५ !४ ! colspan="3" | |} <gallery mode="packed" caption="टोटल लिन्हास एअरियासचा सध्याचा ताफा"> File:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:ATR ATR-42-320, Total Linhas Aereas AN0192252.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:Total Cargo.jpg|[[बोईंग ७३७-४००एसएफ]] </gallery> === निवृत्त विमाने === {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin: 1em auto;" |+टोटल लिन्हास एअरियासचा निवृत्त ताफा<ref>{{Cite web |title=TOTAL LINHAS AÉREAS |url=https://www.aeromuseu.com.br/ACB_TOTA.htm |access-date=2024-02-14 |website=www.aeromuseu.com.br}}</ref> |- ! विमान ! एकूण ! कार्यकाळ ! नोंदी |- |[[एटीआर ४२| एटीआर ४२-३००]] |१२ |१९९६-२०१५ |नोंदणी क्रमांक PT-MTS [[टोटल लिन्हास एअरियास फ्लाइट ५५६१]] अपघातात ग्रस्त |- |- |[[एटीआर ४२| एटीआर ४२-५००]] |२ | | |- |[[एटीआर ७२| एटीआर ७२-२००]] |२ |२००५-२००८ |&mdash; |- |[[बीचक्राफ्ट मॉडेल ९९]] |१ |१९९४–१९९५ |&mdash; |- |[[एम्ब्रेअर ईएमबी ११० बांदेरांते|एम्ब्रेअर ११० बांदेरांते]] |६ |१९८८-२००२ |&mdash; |- |[[एम्ब्रेअर ईएमबी १२० ब्राझिलिया|एम्ब्रेअर १२० ब्राझिलिया]] |३ |१९९३-२००२ |&mdash; |- |[[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००एफ]] |६ |२००१-२०२४ |ब्राझीलमधील बोईंग ७२७ चालवणारी शेवटची कंपनी |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] hpuraamk1sjoaagf1al9cr9dd872g7d 2680454 2680453 2026-04-23T04:43:08Z अभय नातू 206 /* निवृत्त विमाने */ 2680454 wikitext text/x-wiki [[चित्र:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे प्रवासी [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] [[चित्र:PR-TTP Boeing B.727 Total Cargo (7321538230).jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे मालवाहू [[बोईंग ७२७]] विमान]] '''तोतल लिहान्स एरियास''' ({{lang-pt|Total Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशाच्या [[बेलो होरिझोन्ते]] ह्या शहरामध्ये स्थित असलेली एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी फक्त खाजगी वापरासाठी व मालवाहतूकीसाठी विमानसेवा पुरवते. ==गंतव्य स्थाने== नोव्हेंबर २०२४ च्या सुमारासची गंतव्यस्थाने:<ref name="Destinos">{{Cite web |date=2024-11-28|title=TOTAL Linhas Aéreas|url=https://voetotal.com.br/|access-date=2024-11-30|website=TOTAL Linhas Aéreas|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite web | url=http://www.total.com.br/index.php | title=Mapa de rotas | website=Total Linhas Aéreas | language=Portuguese | accessdate=30 November 2024}}</ref> {|Class="wikitable" |+टोटल लिन्हास एअरियासची गंतव्य स्थाने |- ! राज्य ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी |- |rowspan=6|<div style="text-align:center;">[[ॲमेझोनास (ब्राझील)|ॲमेझोनास]]</div> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कारौआरी]] |[[कारौआरी विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |-style="background-color:#fff5e6" |[[मानाउस]] |[[एडुआर्डो गोम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub) |-style="background-color:#ffffcc" |[[पॅरिटीन्स]] |[[ज्युलिओ बेलेम विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कोआरी|पोर्तो उरुकु (कोआरी)]] |[[पोर्तो उरुकु विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[एस्पिरितो सांतो]]</div> |- |[[विटोरिया, एस्पिरितो सांतो|विटोरिया]] |[[युरिको डी अग्यार सालेस विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[पाराना (राज्य)|पाराना]]</div> |-style="background-color:#fff5e6" |[[कुरितिबा]] |[[अफोन्सो पेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub)<br />[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोन्डोनिया]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[पोर्तो वेल्हो]] |[[गव्हर्नर जॉर्ज टेक्सीरा डी ऑलिव्हिएरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोराईमा]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[बोआ विस्टा, रोराईमा|बोआ विस्टा]] |[[बोआ विस्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ दि जानेरो (राज्य)|रिओ दि जानेरो]]</div> |- |[[रिओ दि जानेरो]] |[[रिओ दि जानेरो/गॅलेओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गॅलेओ अँटोनियो कार्लोस जोबिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ ग्रांदे दो सुल]]</div> |- |[[पोर्तो अलेग्रे]] |[[साल्गाडो फिल्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[सांता कातारिना (राज्य)|सांता कातारिना]]</div> |- |[[फ्लोरिनोपोलिस]] |[[हर्सिलियो लुझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो]]</div> |-style="background-color:#fff0ff" |[[साओ पाउलो]] |[[ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |} ==ताफा== ===सध्याचा ताफा=== ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारासची टोटल लिन्हास एरियासची विमाने:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Total Linhas Aéreas |journal=Airliner World |date=September 2025 |page=53}}</ref> {| class="wikitable" style="margin: 1em auto;" |+टोटल लिन्हास एअरियासचा ताफा ! विमान ! सेवेत ! खरेदीवर ! प्रवासी ! नोंदी |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[एटीआर ७२|एटीआर ७२-५००]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">३<ref name="total la">{{Cite web |last=Basseto|first=Murilo|date=2024-09-12|title=TOTAL Linhas Aéreas negocia três aviões ATR 72 para avançar com o plano de transporte de passageiros|url=https://aeroin.net/total-linhas-aereas-negocia-tres-avioes-atr-72-para-avancar-com-o-plano-de-transporte-de-passageiros/|access-date=2024-11-09|website=AeroIN|language=pt-BR}}</ref></div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">७०</div> |<div style="text-align:center;">वितरण व्हायचे आहे</div> |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-४००एसएफ]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">५</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">मालवाहू</div> |<div style="text-align:center;">[[कोरेओस]]साठी कार्यरत</div> |- !एकूण !५ !४ ! colspan="3" | |} <gallery mode="packed" caption="टोटल लिन्हास एअरियासचा सध्याचा ताफा"> File:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:ATR ATR-42-320, Total Linhas Aereas AN0192252.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:Total Cargo.jpg|[[बोईंग ७३७-४००एसएफ]] </gallery> === निवृत्त विमाने === {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin: 1em auto;" |+टोटल लिन्हास एअरियासचा निवृत्त ताफा<ref>{{Cite web |title=TOTAL LINHAS AÉREAS |url=https://www.aeromuseu.com.br/ACB_TOTA.htm |access-date=2024-02-14 |website=www.aeromuseu.com.br}}</ref> |- ! विमान ! एकूण ! कार्यकाळ ! नोंदी |- |[[एटीआर ४२| एटीआर ४२-३००]] |१२ |१९९६-२०१५ |नोंदणी क्रमांक PT-MTS [[टोटल लिन्हास एअरियास फ्लाइट ५५६१]] अपघातात ग्रस्त |- |- |[[एटीआर ४२| एटीआर ४२-५००]] |२ | | |- |[[एटीआर ७२| एटीआर ७२-२००]] |२ |२००५-२००८ |&mdash; |- |[[बीचक्राफ्ट मॉडेल ९९]] |१ |१९९४–१९९५ |&mdash; |- |[[एम्ब्राएर ईएमबी ११० बांदेरांते]] |६ |१९८८-२००२ |&mdash; |- |[[एम्ब्राएर ईएमबी १२० ब्राझिलिया]] |३ |१९९३-२००२ |&mdash; |- |[[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००एफ]] |६ |२००१-२०२४ |ब्राझीलमधील बोईंग ७२७ चालवणारी शेवटची कंपनी |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] io2pq8yslzynaroa7e9dftpiqhkg5gg 2680455 2680454 2026-04-23T04:48:38Z अभय नातू 206 /* निवृत्त विमाने */ 2680455 wikitext text/x-wiki [[चित्र:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे प्रवासी [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] [[चित्र:PR-TTP Boeing B.727 Total Cargo (7321538230).jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे मालवाहू [[बोईंग ७२७]] विमान]] '''तोतल लिहान्स एरियास''' ({{lang-pt|Total Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशाच्या [[बेलो होरिझोन्ते]] ह्या शहरामध्ये स्थित असलेली एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी फक्त खाजगी वापरासाठी व मालवाहतूकीसाठी विमानसेवा पुरवते. ==गंतव्य स्थाने== नोव्हेंबर २०२४ च्या सुमारासची गंतव्यस्थाने:<ref name="Destinos">{{Cite web |date=2024-11-28|title=TOTAL Linhas Aéreas|url=https://voetotal.com.br/|access-date=2024-11-30|website=TOTAL Linhas Aéreas|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite web | url=http://www.total.com.br/index.php | title=Mapa de rotas | website=Total Linhas Aéreas | language=Portuguese | accessdate=30 November 2024}}</ref> {|Class="wikitable" |+टोटल लिन्हास एअरियासची गंतव्य स्थाने |- ! राज्य ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी |- |rowspan=6|<div style="text-align:center;">[[ॲमेझोनास (ब्राझील)|ॲमेझोनास]]</div> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कारौआरी]] |[[कारौआरी विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |-style="background-color:#fff5e6" |[[मानाउस]] |[[एडुआर्डो गोम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub) |-style="background-color:#ffffcc" |[[पॅरिटीन्स]] |[[ज्युलिओ बेलेम विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कोआरी|पोर्तो उरुकु (कोआरी)]] |[[पोर्तो उरुकु विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[एस्पिरितो सांतो]]</div> |- |[[विटोरिया, एस्पिरितो सांतो|विटोरिया]] |[[युरिको डी अग्यार सालेस विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[पाराना (राज्य)|पाराना]]</div> |-style="background-color:#fff5e6" |[[कुरितिबा]] |[[अफोन्सो पेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub)<br />[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोन्डोनिया]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[पोर्तो वेल्हो]] |[[गव्हर्नर जॉर्ज टेक्सीरा डी ऑलिव्हिएरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोराईमा]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[बोआ विस्टा, रोराईमा|बोआ विस्टा]] |[[बोआ विस्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ दि जानेरो (राज्य)|रिओ दि जानेरो]]</div> |- |[[रिओ दि जानेरो]] |[[रिओ दि जानेरो/गॅलेओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गॅलेओ अँटोनियो कार्लोस जोबिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ ग्रांदे दो सुल]]</div> |- |[[पोर्तो अलेग्रे]] |[[साल्गाडो फिल्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[सांता कातारिना (राज्य)|सांता कातारिना]]</div> |- |[[फ्लोरिनोपोलिस]] |[[हर्सिलियो लुझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो]]</div> |-style="background-color:#fff0ff" |[[साओ पाउलो]] |[[ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |} ==ताफा== ===सध्याचा ताफा=== ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारासची टोटल लिन्हास एरियासची विमाने:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Total Linhas Aéreas |journal=Airliner World |date=September 2025 |page=53}}</ref> {| class="wikitable" style="margin: 1em auto;" |+टोटल लिन्हास एअरियासचा ताफा ! विमान ! सेवेत ! खरेदीवर ! प्रवासी ! नोंदी |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[एटीआर ७२|एटीआर ७२-५००]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">३<ref name="total la">{{Cite web |last=Basseto|first=Murilo|date=2024-09-12|title=TOTAL Linhas Aéreas negocia três aviões ATR 72 para avançar com o plano de transporte de passageiros|url=https://aeroin.net/total-linhas-aereas-negocia-tres-avioes-atr-72-para-avancar-com-o-plano-de-transporte-de-passageiros/|access-date=2024-11-09|website=AeroIN|language=pt-BR}}</ref></div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">७०</div> |<div style="text-align:center;">वितरण व्हायचे आहे</div> |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-४००एसएफ]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">५</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">मालवाहू</div> |<div style="text-align:center;">[[कोरेओस]]साठी कार्यरत</div> |- !एकूण !५ !४ ! colspan="3" | |} <gallery mode="packed" caption="टोटल लिन्हास एअरियासचा सध्याचा ताफा"> File:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:ATR ATR-42-320, Total Linhas Aereas AN0192252.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:Total Cargo.jpg|[[बोईंग ७३७-४००एसएफ]] </gallery> === निवृत्त विमाने === {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin: 1em auto;" |+टोटल लिन्हास एरियासचा निवृत्त ताफा<ref>{{Cite web |title=TOTAL LINHAS AÉREAS |url=https://www.aeromuseu.com.br/ACB_TOTA.htm |access-date=2024-02-14 |website=www.aeromuseu.com.br}}</ref> |- ! विमान ! एकूण ! कार्यकाळ ! नोंदी |- |[[एटीआर ४२| एटीआर ४२-३००]] |१२ |१९९६-२०१५ |नोंदणी क्रमांक PT-MTS [[टोटल लिन्हास एरियास फ्लाइट ५५६१]] अपघातात ग्रस्त |- |- |[[एटीआर ४२| एटीआर ४२-५००]] |२ | | |- |[[एटीआर ७२| एटीआर ७२-२००]] |२ |२००५-२००८ |&mdash; |- |[[बीचक्राफ्ट मॉडेल ९९]] |१ |१९९४–१९९५ |&mdash; |- |[[एम्ब्राएर ईएमबी ११० बांदेरांते]] |६ |१९८८-२००२ |&mdash; |- |[[एम्ब्राएर ईएमबी १२० ब्राझिलिया]] |३ |१९९३-२००२ |&mdash; |- |[[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००एफ]] |६ |२००१-२०२४ |ब्राझीलमधील बोईंग ७२७ चालवणारी शेवटची कंपनी |} ==अपघात आणि दुर्घटना== * १४ सप्टेंबर २००२: [[साओ पाउलो-ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साओ पाउलो-ग्वारुल्होस]] ते [[लोंद्रिना विमानतळ|लोंद्रिना]] दरम्यान जाणारे [[टोटल लिन्हास एरियास फ्लाइट ५५६१]] हे [[पारानापानेमा]] जवळ कोसळले. यामध्ये चालक दलातील २ सदस्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web | url=https://asn.flightsafety.org/asndb/322982 | title=Accident description PT-MTS | publisher=Aviation Safety Network | access-date=July 23, 2011}}</ref> * ३० मे २०१४: एका [[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] विमानाने [[पोर्तो उरुकु विमानतळ]]ाहून [[मानाउस]]साठी उड्डाण केले. उड्डाणाच्या प्रक्रियेदरम्यान (rotation) वैमानिकाच्या लक्षात आले की विमानाची धडक एका [[तापिर]] (tapir) प्राण्याशी झाली आहे. त्यानंतर उजव्या बाजूची मुख्य लँडिंग गिअर यंत्रणा नीट बंद झाली नाही. या धडकेमुळे हायड्रॉलिक प्रणालीवर परिणाम झाला होता, त्यामुळे चालक दलाने लँडिंग गिअर खाली ठेवूनच मानाउसला जाण्याचा निर्णय घेतला. विमानतळावर उतरताना विमान उजव्या बाजूला झुकले, मात्र वैमानिकांनी विमान धावपट्टीच्या मर्यादेत ठेवण्यात यश मिळवले. विमानातील ५९ प्रवाशांपैकी कोणालाही दुखापत झाली नाही.<ref>{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident ATR 42-500 PR-TKB Coari-Urucu Airport, AM |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/320520 |access-date=2022-03-25 |website=aviation-safety.net}}</ref> * ५ मे २०२४: [[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००]] (नोंदणी क्रमांक PR-TTP) हे विमान [[२०२४ रिओ ग्रांदे दो सुल पूर]]ामुळे [[साल्गाडो फिल्हो पोर्तो अलेग्रे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर अडकून पडले. पुराचे पाणी धावपट्टी आणि एप्रनवर आल्यामुळे विमानाचे नुकसान झाले.<ref>{{cite web|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/387742|title=Incident description PR-TTP|website=Aviation Safety Network|access-date=23 June 2024}}</ref> या घटनेनंतर हे विमान सेवेतून निवृत्त करण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.aeroflap.com.br/fim-de-uma-era-total-aposenta-o-boeing-727-e-marca-o-fim-das-operacoes-com-o-trijato-no-brasil/|title=Fim de uma era: Total aposenta o Boeing 727 e marca o fim das operations com o trijato no Brasil|website=Aeroflap|date=23 September 2024|access-date=12 October 2024|language=pt}}</ref> * ९ नोव्हेंबर २०२४: [[व्हित्तोरिया (एस्पिरितो सांतो)|व्हित्तोरिया]] येथील विमानतळावरून निघालेल्या [[बोईंग ७३७-४००एसएफ]] (नोंदणी क्रमांक PS-TLB) विमानाने कार्गो होल्डमध्ये आग लागल्यामुळे साओ पाउलो येथील [[ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर आपत्कालीन लँडिंग केले. विमान उतरल्यानंतर आग वेगाने पसरली. वैमानिकांनी वेळेत बाहेर पडल्यामुळे कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, मात्र भीषण आगीमुळे विमानाचे पूर्णपणे नुकसान झाले.<ref>{{Cite web|title=Accident Boeing 737-4Q8 (SF) PS-TLB, Saturday 9 November 2024|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/459686|date=9 November 2024|access-date=2024-11-09|website=[[Aviation Safety Network]]}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] 3iyjkehnknkepx7rb3agy1dggt1u54w 2680456 2680455 2026-04-23T04:51:38Z अभय नातू 206 /* अपघात आणि दुर्घटना */ 2680456 wikitext text/x-wiki [[चित्र:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे प्रवासी [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] [[चित्र:PR-TTP Boeing B.727 Total Cargo (7321538230).jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे मालवाहू [[बोईंग ७२७]] विमान]] '''तोतल लिहान्स एरियास''' ({{lang-pt|Total Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशाच्या [[बेलो होरिझोन्ते]] ह्या शहरामध्ये स्थित असलेली एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी फक्त खाजगी वापरासाठी व मालवाहतूकीसाठी विमानसेवा पुरवते. ==गंतव्य स्थाने== नोव्हेंबर २०२४ च्या सुमारासची गंतव्यस्थाने:<ref name="Destinos">{{Cite web |date=2024-11-28|title=TOTAL Linhas Aéreas|url=https://voetotal.com.br/|access-date=2024-11-30|website=TOTAL Linhas Aéreas|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite web | url=http://www.total.com.br/index.php | title=Mapa de rotas | website=Total Linhas Aéreas | language=Portuguese | accessdate=30 November 2024}}</ref> {|Class="wikitable" |+टोटल लिन्हास एअरियासची गंतव्य स्थाने |- ! राज्य ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी |- |rowspan=6|<div style="text-align:center;">[[ॲमेझोनास (ब्राझील)|ॲमेझोनास]]</div> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कारौआरी]] |[[कारौआरी विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |-style="background-color:#fff5e6" |[[मानाउस]] |[[एडुआर्डो गोम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub) |-style="background-color:#ffffcc" |[[पॅरिटीन्स]] |[[ज्युलिओ बेलेम विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कोआरी|पोर्तो उरुकु (कोआरी)]] |[[पोर्तो उरुकु विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[एस्पिरितो सांतो]]</div> |- |[[विटोरिया, एस्पिरितो सांतो|विटोरिया]] |[[युरिको डी अग्यार सालेस विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[पाराना (राज्य)|पाराना]]</div> |-style="background-color:#fff5e6" |[[कुरितिबा]] |[[अफोन्सो पेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub)<br />[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोन्डोनिया]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[पोर्तो वेल्हो]] |[[गव्हर्नर जॉर्ज टेक्सीरा डी ऑलिव्हिएरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोराईमा]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[बोआ विस्टा, रोराईमा|बोआ विस्टा]] |[[बोआ विस्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ दि जानेरो (राज्य)|रिओ दि जानेरो]]</div> |- |[[रिओ दि जानेरो]] |[[रिओ दि जानेरो/गॅलेओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गॅलेओ अँटोनियो कार्लोस जोबिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ ग्रांदे दो सुल]]</div> |- |[[पोर्तो अलेग्रे]] |[[साल्गाडो फिल्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[सांता कातारिना (राज्य)|सांता कातारिना]]</div> |- |[[फ्लोरिनोपोलिस]] |[[हर्सिलियो लुझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो]]</div> |-style="background-color:#fff0ff" |[[साओ पाउलो]] |[[ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |} ==ताफा== ===सध्याचा ताफा=== ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारासची टोटल लिन्हास एरियासची विमाने:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Total Linhas Aéreas |journal=Airliner World |date=September 2025 |page=53}}</ref> {| class="wikitable" style="margin: 1em auto;" |+टोटल लिन्हास एअरियासचा ताफा ! विमान ! सेवेत ! खरेदीवर ! प्रवासी ! नोंदी |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[एटीआर ७२|एटीआर ७२-५००]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">३<ref name="total la">{{Cite web |last=Basseto|first=Murilo|date=2024-09-12|title=TOTAL Linhas Aéreas negocia três aviões ATR 72 para avançar com o plano de transporte de passageiros|url=https://aeroin.net/total-linhas-aereas-negocia-tres-avioes-atr-72-para-avancar-com-o-plano-de-transporte-de-passageiros/|access-date=2024-11-09|website=AeroIN|language=pt-BR}}</ref></div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">७०</div> |<div style="text-align:center;">वितरण व्हायचे आहे</div> |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-४००एसएफ]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">५</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">मालवाहू</div> |<div style="text-align:center;">[[कोरेओस]]साठी कार्यरत</div> |- !एकूण !५ !४ ! colspan="3" | |} <gallery mode="packed" caption="टोटल लिन्हास एअरियासचा सध्याचा ताफा"> File:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:ATR ATR-42-320, Total Linhas Aereas AN0192252.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:Total Cargo.jpg|[[बोईंग ७३७-४००एसएफ]] </gallery> === निवृत्त विमाने === {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin: 1em auto;" |+टोटल लिन्हास एरियासचा निवृत्त ताफा<ref>{{Cite web |title=TOTAL LINHAS AÉREAS |url=https://www.aeromuseu.com.br/ACB_TOTA.htm |access-date=2024-02-14 |website=www.aeromuseu.com.br}}</ref> |- ! विमान ! एकूण ! कार्यकाळ ! नोंदी |- |[[एटीआर ४२| एटीआर ४२-३००]] |१२ |१९९६-२०१५ |नोंदणी क्रमांक PT-MTS [[टोटल लिन्हास एरियास फ्लाइट ५५६१]] अपघातात ग्रस्त |- |- |[[एटीआर ४२| एटीआर ४२-५००]] |२ | | |- |[[एटीआर ७२| एटीआर ७२-२००]] |२ |२००५-२००८ |&mdash; |- |[[बीचक्राफ्ट मॉडेल ९९]] |१ |१९९४–१९९५ |&mdash; |- |[[एम्ब्राएर ईएमबी ११० बांदेरांते]] |६ |१९८८-२००२ |&mdash; |- |[[एम्ब्राएर ईएमबी १२० ब्राझिलिया]] |३ |१९९३-२००२ |&mdash; |- |[[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००एफ]] |६ |२००१-२०२४ |ब्राझीलमधील बोईंग ७२७ चालवणारी शेवटची कंपनी |} ==अपघात आणि दुर्घटना== * १४ सप्टेंबर २००२: [[साओ पाउलो-ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साओ पाउलो-ग्वारुल्होस]] ते [[लोंद्रिना विमानतळ|लोंद्रिना]] दरम्यान जाणारे [[टोटल लिन्हास एरियास फ्लाइट ५५६१]] हे [[पारानापानेमा]] जवळ कोसळले. यामध्ये चालक दलातील २ सदस्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web | url=https://asn.flightsafety.org/asndb/322982 | title=Accident description PT-MTS | publisher=Aviation Safety Network | access-date=July 23, 2011}}</ref> * ३० मे २०१४: एका [[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] विमानाने [[पोर्तो उरुकु विमानतळ]]ाहून [[मानाउस]]साठी उड्डाण केले. धावपट्टीवरुन उचलले जात असताना विमान एका [[तापिर]] प्राण्याला धडकले आणि उजव्या बाजूची मुख्य चाकयंत्रणा नीट बंद झाली नाही. या धडकेमुळे हायड्रॉलिक प्रणालीवर परिणाम झाला होता, त्यामुळे वैमानिकांनी ही प्रणाली खाली ठेवूनच [[मानाउस]]ला जाण्याचा निर्णय घेतला. विमानतळावर उतरताना विमान उजव्या बाजूला झुकले, मात्र वैमानिकांनी विमान धावपट्टीवर ठेवण्यात यश मिळवले. विमानातील ५९ प्रवाशांपैकी कोणालाही दुखापत झाली नाही.<ref>{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident ATR 42-500 PR-TKB Coari-Urucu Airport, AM |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/320520 |access-date=2022-03-25 |website=aviation-safety.net}}</ref> * ५ मे २०२४: [[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००]] (नोंदणी क्रमांक PR-TTP) हे विमान [[२०२४ रिओ ग्रांदे दो सुल पूर]]ामुळे [[साल्गाडो फिल्हो पोर्तो अलेग्रे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर अडकून पडले. पुराचे पाणी धावपट्टी आणि एप्रनवर आल्यामुळे विमानाचे नुकसान झाले.<ref>{{cite web|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/387742|title=Incident description PR-TTP|website=Aviation Safety Network|access-date=23 June 2024}}</ref> या घटनेनंतर हे विमान सेवेतून निवृत्त करण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.aeroflap.com.br/fim-de-uma-era-total-aposenta-o-boeing-727-e-marca-o-fim-das-operacoes-com-o-trijato-no-brasil/|title=Fim de uma era: Total aposenta o Boeing 727 e marca o fim das operations com o trijato no Brasil|website=Aeroflap|date=23 September 2024|access-date=12 October 2024|language=pt}}</ref> * ९ नोव्हेंबर २०२४: [[व्हित्तोरिया (एस्पिरितो सांतो)|व्हित्तोरिया]] येथील विमानतळावरून निघालेल्या [[बोईंग ७३७-४००एसएफ]] (नोंदणी क्रमांक PS-TLB) विमानाने कार्गो होल्डमध्ये आग लागल्यामुळे साओ पाउलो येथील [[ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर आपत्कालीन लँडिंग केले. विमान उतरल्यानंतर आग वेगाने पसरली. वैमानिकांनी वेळेत बाहेर पडल्यामुळे कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, मात्र भीषण आगीमुळे विमानाचे पूर्णपणे नुकसान झाले.<ref>{{Cite web|title=Accident Boeing 737-4Q8 (SF) PS-TLB, Saturday 9 November 2024|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/459686|date=9 November 2024|access-date=2024-11-09|website=[[Aviation Safety Network]]}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] edfcbgie2a7f08ssm7nw3zm0gorwbir 2680457 2680456 2026-04-23T04:51:39Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]]) 2680457 wikitext text/x-wiki [[चित्र:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे प्रवासी [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] [[चित्र:PR-TTP Boeing B.727 Total Cargo (7321538230).jpg|250 px|इवलेसे|टोटलचे मालवाहू [[बोईंग ७२७]] विमान]] '''तोतल लिहान्स एरियास''' ({{lang-pt|Total Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशाच्या [[बेलो होरिझोन्ते]] ह्या शहरामध्ये स्थित असलेली एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी फक्त खाजगी वापरासाठी व मालवाहतूकीसाठी विमानसेवा पुरवते. ==गंतव्य स्थाने== नोव्हेंबर २०२४ च्या सुमारासची गंतव्यस्थाने:<ref name="Destinos">{{Cite web |date=2024-11-28|title=TOTAL Linhas Aéreas|url=https://voetotal.com.br/|access-date=2024-11-30|website=TOTAL Linhas Aéreas|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite web | url=http://www.total.com.br/index.php | title=Mapa de rotas | website=Total Linhas Aéreas | language=Portuguese | accessdate=30 November 2024}}</ref> {|Class="wikitable" |+टोटल लिन्हास एअरियासची गंतव्य स्थाने |- ! राज्य ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी |- |rowspan=6|<div style="text-align:center;">[[ॲमेझोनास (ब्राझील)|ॲमेझोनास]]</div> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कारौआरी]] |[[कारौआरी विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |-style="background-color:#fff5e6" |[[मानाउस]] |[[एडुआर्डो गोम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub) |-style="background-color:#ffffcc" |[[पॅरिटीन्स]] |[[ज्युलिओ बेलेम विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |-style="background-color:#f2f2f2" |[[कोआरी|पोर्तो उरुकु (कोआरी)]] |[[पोर्तो उरुकु विमानतळ]] |[[पेट्रोब्रास]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[एस्पिरितो सांतो]]</div> |- |[[विटोरिया, एस्पिरितो सांतो|विटोरिया]] |[[युरिको डी अग्यार सालेस विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[पाराना (राज्य)|पाराना]]</div> |-style="background-color:#fff5e6" |[[कुरितिबा]] |[[अफोन्सो पेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |हब (Hub)<br />[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोन्डोनिया]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[पोर्तो वेल्हो]] |[[गव्हर्नर जॉर्ज टेक्सीरा डी ऑलिव्हिएरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रोराईमा]]</div> |-style="background-color:#ffffcc" |[[बोआ विस्टा, रोराईमा|बोआ विस्टा]] |[[बोआ विस्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |घोषित व्हायचे आहे<ref name="Destinos"/> |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ दि जानेरो (राज्य)|रिओ दि जानेरो]]</div> |- |[[रिओ दि जानेरो]] |[[रिओ दि जानेरो/गॅलेओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गॅलेओ अँटोनियो कार्लोस जोबिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[रिओ ग्रांदे दो सुल]]</div> |- |[[पोर्तो अलेग्रे]] |[[साल्गाडो फिल्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[सांता कातारिना (राज्य)|सांता कातारिना]]</div> |- |[[फ्लोरिनोपोलिस]] |[[हर्सिलियो लुझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |rowspan=2|<div style="text-align:center;">[[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो]]</div> |-style="background-color:#fff0ff" |[[साओ पाउलो]] |[[ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |[[कोरेओस]]साठी कार्यरत |- |} ==ताफा== ===सध्याचा ताफा=== ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारासची टोटल लिन्हास एरियासची विमाने:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Total Linhas Aéreas |journal=Airliner World |date=September 2025 |page=53}}</ref> {| class="wikitable" style="margin: 1em auto;" |+टोटल लिन्हास एअरियासचा ताफा ! विमान ! सेवेत ! खरेदीवर ! प्रवासी ! नोंदी |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[एटीआर ७२|एटीआर ७२-५००]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">३<ref name="total la">{{Cite web |last=Basseto|first=Murilo|date=2024-09-12|title=TOTAL Linhas Aéreas negocia três aviões ATR 72 para avançar com o plano de transporte de passageiros|url=https://aeroin.net/total-linhas-aereas-negocia-tres-avioes-atr-72-para-avancar-com-o-plano-de-transporte-de-passageiros/|access-date=2024-11-09|website=AeroIN|language=pt-BR}}</ref></div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">७०</div> |<div style="text-align:center;">वितरण व्हायचे आहे</div> |- | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">[[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-४००एसएफ]]</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">५</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">&mdash;</div> | rowspan="1" |<div style="text-align:center;">मालवाहू</div> |<div style="text-align:center;">[[कोरेओस]]साठी कार्यरत</div> |- !एकूण !५ !४ ! colspan="3" | |} <gallery mode="packed" caption="टोटल लिन्हास एअरियासचा सध्याचा ताफा"> File:ATR ATR-42-300, Total Linhas Aereas AN0559614.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:ATR ATR-42-320, Total Linhas Aereas AN0192252.jpg|[[एटीआर ४२-५००]] File:Total Cargo.jpg|[[बोईंग ७३७-४००एसएफ]] </gallery> === निवृत्त विमाने === {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin: 1em auto;" |+टोटल लिन्हास एरियासचा निवृत्त ताफा<ref>{{Cite web |title=TOTAL LINHAS AÉREAS |url=https://www.aeromuseu.com.br/ACB_TOTA.htm |access-date=2024-02-14 |website=www.aeromuseu.com.br}}</ref> |- ! विमान ! एकूण ! कार्यकाळ ! नोंदी |- |[[एटीआर ४२| एटीआर ४२-३००]] |१२ |१९९६-२०१५ |नोंदणी क्रमांक PT-MTS [[टोटल लिन्हास एरियास फ्लाइट ५५६१]] अपघातात ग्रस्त |- |- |[[एटीआर ४२| एटीआर ४२-५००]] |२ | | |- |[[एटीआर ७२| एटीआर ७२-२००]] |२ |२००५-२००८ |&mdash; |- |[[बीचक्राफ्ट मॉडेल ९९]] |१ |१९९४–१९९५ |&mdash; |- |[[एम्ब्राएर ईएमबी ११० बांदेरांते]] |६ |१९८८-२००२ |&mdash; |- |[[एम्ब्राएर ईएमबी १२० ब्राझिलिया]] |३ |१९९३-२००२ |&mdash; |- |[[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००एफ]] |६ |२००१-२०२४ |ब्राझीलमधील बोईंग ७२७ चालवणारी शेवटची कंपनी |} ==अपघात आणि दुर्घटना== * १४ सप्टेंबर २००२: [[साओ पाउलो-ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साओ पाउलो-ग्वारुल्होस]] ते [[लोंद्रिना विमानतळ|लोंद्रिना]] दरम्यान जाणारे [[टोटल लिन्हास एरियास फ्लाइट ५५६१]] हे [[पारानापानेमा]] जवळ कोसळले. यामध्ये चालक दलातील २ सदस्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web | url=https://asn.flightsafety.org/asndb/322982 | title=Accident description PT-MTS | publisher=Aviation Safety Network | access-date=July 23, 2011}}</ref> * ३० मे २०१४: एका [[एटीआर ४२|एटीआर ४२-५००]] विमानाने [[पोर्तो उरुकु विमानतळ]]ाहून [[मानाउस]]साठी उड्डाण केले. धावपट्टीवरून उचलले जात असताना विमान एका [[तापिर]] प्राण्याला धडकले आणि उजव्या बाजूची मुख्य चाकयंत्रणा नीट बंद झाली नाही. या धडकेमुळे हायड्रॉलिक प्रणालीवर परिणाम झाला होता, त्यामुळे वैमानिकांनी ही प्रणाली खाली ठेवूनच [[मानाउस]]ला जाण्याचा निर्णय घेतला. विमानतळावर उतरताना विमान उजव्या बाजूला झुकले, मात्र वैमानिकांनी विमान धावपट्टीवर ठेवण्यात यश मिळवले. विमानातील ५९ प्रवाशांपैकी कोणालाही दुखापत झाली नाही.<ref>{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=ASN Aircraft accident ATR 42-500 PR-TKB Coari-Urucu Airport, AM |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/320520 |access-date=2022-03-25 |website=aviation-safety.net}}</ref> * ५ मे २०२४: [[बोईंग ७२७|बोईंग ७२७-२००]] (नोंदणी क्रमांक PR-TTP) हे विमान [[२०२४ रिओ ग्रांदे दो सुल पूर]]ामुळे [[साल्गाडो फिल्हो पोर्तो अलेग्रे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर अडकून पडले. पुराचे पाणी धावपट्टी आणि एप्रनवर आल्यामुळे विमानाचे नुकसान झाले.<ref>{{cite web|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/387742|title=Incident description PR-TTP|website=Aviation Safety Network|access-date=23 June 2024}}</ref> या घटनेनंतर हे विमान सेवेतून निवृत्त करण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.aeroflap.com.br/fim-de-uma-era-total-aposenta-o-boeing-727-e-marca-o-fim-das-operacoes-com-o-trijato-no-brasil/|title=Fim de uma era: Total aposenta o Boeing 727 e marca o fim das operations com o trijato no Brasil|website=Aeroflap|date=23 September 2024|access-date=12 October 2024|language=pt}}</ref> * ९ नोव्हेंबर २०२४: [[व्हित्तोरिया (एस्पिरितो सांतो)|व्हित्तोरिया]] येथील विमानतळावरून निघालेल्या [[बोईंग ७३७-४००एसएफ]] (नोंदणी क्रमांक PS-TLB) विमानाने कार्गो होल्डमध्ये आग लागल्यामुळे साओ पाउलो येथील [[ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर आपत्कालीन लँडिंग केले. विमान उतरल्यानंतर आग वेगाने पसरली. वैमानिकांनी वेळेत बाहेर पडल्यामुळे कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, मात्र भीषण आगीमुळे विमानाचे पूर्णपणे नुकसान झाले.<ref>{{Cite web|title=Accident Boeing 737-4Q8 (SF) PS-TLB, Saturday 9 November 2024|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/459686|date=9 November 2024|access-date=2024-11-09|website=[[Aviation Safety Network]]}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] nys2ir1cfs2vp93jndhvtjb4ii4rrzc 0 55305 2680480 2678748 2026-04-23T08:31:12Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680480 wikitext text/x-wiki '''टी.ए.सी.व्ही. काबो व्हर्दे एरलाइन्स''' ({{lang-pt|Transportes Aéreos de Cabo Verde}}) ही [[पश्चिम आफ्रिका|पश्चिम आफ्रिकेमधील]] [[केप व्हर्दे]] ह्या देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. [[प्राइया]] येथे मुख्यालय असलेल्या टी.ए.सी.व्ही.चा प्रमुख वाहतूकतळ [[साल, केप व्हर्दे|साल]] ह्या बेटावरील आमिल्कार काब्राल आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर आहे. [[युरोपियन संघ]]ाने आफ्रिका खंडामधील बव्हंशी विमान कंपन्यांवर बंदी घातली असल्यामुळे आफ्रिकेतून [[युरोप]]ाला सेवा पुरवणारी टी.ए.सी.व्ही. ही मोजक्या आफ्रिकन कंपन्यांपैकी एक आहे. [[चित्र:D4-CBG B757 TACV (5286438888) (3).jpg|250 px|इवलेसे|[[लिस्बन पोर्तेला विमानतळ]]ावर थांबलेले टी.ए.सी.व्ही.चे [[बोइंग ७५७]] विमान]] == गंतव्यस्थाने == फेब्रुवारी २०२५ च्या सुमारास काबो व्हेर्दे एरलाइन्स खालील शहरांना विमानसेवा पुरवते:<ref>{{Cite web|url=https://www.caboverdeairlines.com/|title=विमान वेळापत्रक|website=caboverdeairlines.com}}</ref><ref name=officialdestinations>[https://www.caboverdeairlines.com/plan-my-trip/destinations.html caboverdeairlines.com - गंतव्यस्थाने] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250113144340/https://www.caboverdeairlines.com/plan-my-trip/destinations.html |date=2025-01-13 }} १८ फेब्रुवारी २०२५ रोजी मिळवले.</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! देश ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी |- | [[ब्राझील]] | [[रेसिफे]] | [[रेसिफे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | ६ मे २०२६ पासून सुरू होईल<ref>{{cite web|url=https://www.gov.br/portos-e-aeroportos/pt-br/assuntos/noticias/2026/02/ministro-silvio-costa-filho-anuncia-novos-voos-entre-brasil-e-cabo-verde/|title=मंत्री सिल्व्हिओ कोस्टा फिलो यांनी ब्राझील आणि काबो व्हेर्दे दरम्यान नवीन उड्डाणे जाहीर केली|website=gov.br|date=५ फेब्रुवारी २०२६|language=pt}}</ref> |- | [[काबो व्हेर्दे]] | [[बोआ व्हिस्टा, काबो व्हेर्दे|बोआ व्हिस्टा]] | [[राबिल विमानतळ]] | <ref name=officialdestinations/> |- | [[काबो व्हेर्दे]] | [[मायो, काबो व्हेर्दे|मायो]] | [[मायो विमानतळ]] | <ref name=officialdestinations/> |- | [[काबो व्हेर्दे]] | [[प्राया]] | [[नेल्सन मंडेला आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | <ref name=officialdestinations/> |- | [[काबो व्हेर्दे]] | [[साल, काबो व्हेर्दे|साल]] | [[अमिलकार कॅब्राल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य केंद्र (Hub)<ref name=officialdestinations/> |- | [[काबो व्हेर्दे]] | [[साओ निकोलाऊ, काबो व्हेर्दे|साओ निकोलाऊ]] | [[प्रेगुइसा विमानतळ]] | <ref name=officialdestinations/> |- | [[काबो व्हेर्दे]] | [[साओ व्हिसेंट, काबो व्हेर्दे|साओ व्हिसेंट]] | [[साओ पेदेरो विमानतळ]] | <ref name="aeroroutes_230724-vrjul237m8"/> |- | [[फ्रान्स]] | [[पॅरिस]] | [[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] | <ref name="aeroroutes_230724-vrjul237m8"/><ref>{{cite web | url= https://kiosquedaaviacao.pt/cabo-verde-airlines-vai-retomar-voos-para-paris/ | title= काबो व्हेर्दे एरलाइन्स पुन्हा पॅरिससाठी उड्डाणे सुरू करणार | date= २९ एप्रिल २०२३ }}</ref> |- | [[इटली]] | [[बर्गामो]] | [[ओरियो अल सेरियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | <ref>{{cite web |title=काबो व्हेर्दे एरलाइन्स नोव्हेंबर २०२३ पासून इटली सेवा पुन्हा सुरू करणार |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231009-vrnw23it |website=Aeroroutes |access-date=९ ऑक्टोबर २०२३}}</ref> |- | [[पोर्तुगाल]] | [[लिस्बन]] | [[लिस्बन विमानतळ]] | <ref name="aeroroutes_230724-vrjul237m8">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230724-vrjul237m8|title=काबो व्हेर्दे एरलाइन्स ७३७ मॅक्स ८ सेवेचा आराखडा|website=Aeroroutes.com|date=२४ जुलै २०२३|accessdate=३ फेब्रुवारी २०२५|language=en-ca}}</ref> |- | [[पोर्तुगाल]] | [[पोर्तो]] | [[पोर्तो विमानतळ]] | <ref name=aeroroutes>{{cite web |title=काबो व्हेर्दे एरलाइन्स पोर्तो सेवा भर |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250218-vrns25opo |website=Aeroroutes |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२५}}</ref> |} ==== कोडशेर करार ==== * [[आफ्रिका वर्ल्ड एरलाइन्स]]<ref>https://www.flyafricaworld.com/2020/01/cabo-verde-airlines-and-africa-world-airlines-improve-air-connections-in-west-africa/</ref> * [[अझोरेस एरलाइन्स]]<ref>https://www.azoresairlines.pt/en/sata/news/sata-azores-airlines-operating-partner-of-cabo-verde-connect-services</ref> * [[टीएएजी अंगोला एरलाइन्स]]<ref>https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/cabo-verde-airlines-enter-partnership-taag-angola-airlines</ref> ==== इंटरलाइन करार ==== * [[आफ्रिका वर्ल्ड एरलाइन्स]] * [[एपीजी एरलाइन्स]]<ref>{{cite web | url=https://www.apgiet.com/all-partner-airlines.html | title=सर्व भागीदार विमान कंपन्या }}</ref> == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारास काबो व्हेर्दे एरलाइन्सकडील विमाने :<ref>{{cite journal |title=ग्लोबल एरलाइन गाईड २०२५ - काबो व्हेर्दे एरलाइन्स |journal=एरलाइनर वर्ल्ड |date=सप्टेंबर २०२५ |page=५३}}</ref> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |+ काबो व्हेर्दे एरलाइन्स ताफा |- ! rowspan="2" | विमान !! rowspan="2" | सेवेत !! rowspan="2" | मागण्या !! colspan="3" | प्रवासी क्षमता !! rowspan="2" | नोंदी |- ! <abbr title="व्यावसायिक श्रेणी">व्या</abbr> !! <abbr title="किफायतशीर श्रेणी">कि</abbr> !! एकूण |- | [[एटीआर ७२|एटीआर ७२-६००]] || — || २ || — || ७० || ७० || |- | [[बोईंग ७३७-७००]] || १ || — || १२ || १०८ || १२० || |- | [[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]] || १ || — || — || १७९ || १७९ || |- ! एकूण ! २ ! २ ! colspan="5" | |} === निवृत्त विमाने === ''टीएसीव्ही'' नाव असताना या विमान कंपनीने वापरलेली विमाने: {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |+ काबो व्हेर्दे एरलाइन्सचा निवृत्त ताफा |- ! विमान ! एकूण ! ताफ्यात आले ! निवृत्त झाले ! नोंदी |- | [[एटीआर ४२-३००]] | ४ | १९९४ | २०१० | |- | [[एटीआर ४२-५००]] | १ | rowspan=2 | २००७ | rowspan=2 | २०१७ | |- | [[एटीआर ७२-५००]] | ३ | |- | [[ऑस्टर डी.५]] | ३ | १९६२ | {{अज्ञात}} | |- | [[बोईंग ७३७-३००]] | १ | २००२ | २००४ | |- | [[बोईंग ७३७-४००]] | १ | २०१५ | २०१५ | [[गो२स्काय]] कडून भाड्याने घेतले होते. |- | [[बोईंग ७३७-८००]] | २ | २०१२ | २०१६ | |- | [[बोईंग ७५७-२००]] | ६ | १९९६ | २०२२ | |- | [[ब्रिटन-नॉर्मन आयलँडर]] | ३ | १९७१ | १९८४ | |- | [[कासा सी-२१२ एव्हिओकार]] | २ | १९९२ | १९९३ | |- | [[डी हॅविलँड ड्रॅगन रॅपिड]] | १ | १९५९ | {{अज्ञात}} | |- | [[डी हॅविलँड डव्ह]] | ३ | १९६२ | {{अज्ञात}} | |- | [[डी हॅविलँड कॅनडा डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] | २ | १९७७ | २००४ | |- | [[डोर्नियर २२८]] | १ | १९९९ | १९९९ | [[टीएसीव्ही फ्लाईट ५००२|फ्लाईट ५००२]] अपघातात नष्ट. |- | [[एम्ब्राएर ईएमबी १२० ब्राझिलिया]] | १ | १९८९ | १९९४ | |- | [[हॉकर सिडली एचएस ७४८]] | २ | १९७३ | १९९८ | |- |} == अपघात आणि दुर्घटना == * [[टीएसीव्ही फ्लाइट ५००२]] ने ७ ऑगस्ट १९९९ रोजी सकाळी ११:४२ वाजता [[साओ पेद्रो]] येथून [[आगुस्तिनो नेतो]]साठी उड्डाण केले. उड्डाणानंतर तेरा मिनिटांनी [[सांतो अंताओ]] बेटावर पाऊस आणि धुक्यामुळे दृश्यमानता कमी झाली, ज्यामुळे विमानतळावर [[दृश्य उड्डाण नियम|व्हीएफआर]] नियमांनुसार विमान उतरवणे अशक्य झाले. वैमानिकांनी ११:५६ वाजता साओ व्हिसेंटला परत जाण्याचा निर्णय घेतला. दुपारी १२:०२ वाजता विमान सांतो अंताओ बेटावरून उडत असताना १,३७० मीटर (४,४९० फूट) उंचीवर जंगलाने वेढलेल्या डोंगरावर आदळले. या अपघातात विमानाने पेट घेतला आणि विमानातील सर्व १८ प्रवासी व कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.<ref>[https://asn.flightsafety.org/asndb/323702 asn.flightsafety.org] १८ फेब्रुवारी २०२५ रोजी मिळवले.</ref> ==बाह्य दुवे== *[http://www.flytacv.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612170828/http://www.flytacv.com/ |date=2008-06-12 }} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:केप व्हर्देमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:विमानवाहतूक कंपन्या]] 2cyyod20ndqi4bhw49dvazd9mmzu9l9 0 55308 2680459 2517595 2026-04-23T05:17:37Z अभय नातू 206 माहिती 2680459 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ट्रिप लिन्हास एरियास''' ({{lang-pt|TRIP Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशामधील एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] होती. १९९८ साली स्थापन झालेली ही कंपनी २०१४ साली [[अझुल ब्राझीलियन एरलाइन्स]] ह्या कंपनीमध्ये विलिन करण्यात आली. हिचे मुख्यालय [[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो राज्याच्या]] [[कांपिनास]] शहरामध्ये तर प्रमुख वाहतूकतळ [[बेलो हॉरिझोन्ते]] विमानतळावर होता. == विमानताफा == [[चित्र:Logo-trip.gif|200 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा लोगो]] [[चित्र:TRIP - Transporte Regional do Inter ATR 42-320 Volpati-1.jpg|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चे [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] डिसेंबर २०१२च्या सुमारासची ट्रिप लिन्हास एरियासची विमाने:<ref>{{cite web | url=http://www.aeromuseu.com.br/frota.htm | title=Frota atual das empresas brasileiras | date=December 31, 2011 | accessdate=January 2, 2012 | publisher=Aeromuseu | language=Portuguese | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226140040/http://www.aeromuseu.com.br/frota.htm | archivedate=February 26, 2012 }}</ref> {| class="wikitable" |+ ट्रिप लिन्हास एरियासचा ताफा |- !विमान !एकूण ! खरेदीवर ! क्षमता !नोंदी |- |[[एटीआर ४२-५००]] |१९ | – |४७ | |- |[[एटीआर ७२-५००]] |१४ | – |६६ | |- |[[एटीआर ७२|एटीआर ७२-६००]] |२ |१ |६८ | |- |[[एम्ब्राएर १७५]] |९ | – |८६ | |- |[[एम्ब्राएर १९०]] |१० | – |११० | |- |} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९८ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २०१४ मधील समाप्ती]] qw0ptdhy8g6erdsfa8qnbc7tk56r66u 2680460 2680459 2026-04-23T05:17:39Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2680460 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ट्रिप लिन्हास एरियास''' ({{lang-pt|TRIP Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशामधील एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] होती. १९९८ साली स्थापन झालेली ही कंपनी २०१४ साली [[अझुल ब्राझीलियन एरलाइन्स]] ह्या कंपनीमध्ये विलिन करण्यात आली. हिचे मुख्यालय [[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो राज्याच्या]] [[कांपिनास]] शहरामध्ये तर प्रमुख वाहतूकतळ [[बेलो हॉरिझोन्ते]] विमानतळावर होता. == विमानताफा == [[चित्र:Logo-trip.gif|200 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा लोगो]] [[चित्र:TRIP - Transporte Regional do Inter ATR 42-320 Volpati-1.jpg|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चे [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] डिसेंबर २०१२ च्या सुमारासची ट्रिप लिन्हास एरियासची विमाने:<ref>{{cite web | url=http://www.aeromuseu.com.br/frota.htm | title=Frota atual das empresas brasileiras | date=December 31, 2011 | accessdate=January 2, 2012 | publisher=Aeromuseu | language=Portuguese | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226140040/http://www.aeromuseu.com.br/frota.htm | archivedate=February 26, 2012 }}</ref> {| class="wikitable" |+ ट्रिप लिन्हास एरियासचा ताफा |- !विमान !एकूण ! खरेदीवर ! क्षमता !नोंदी |- |[[एटीआर ४२-५००]] |१९ | – |४७ | |- |[[एटीआर ७२-५००]] |१४ | – |६६ | |- |[[एटीआर ७२|एटीआर ७२-६००]] |२ |१ |६८ | |- |[[एम्ब्राएर १७५]] |९ | – |८६ | |- |[[एम्ब्राएर १९०]] |१० | – |११० | |- |} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९८ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २०१४ मधील समाप्ती]] ntw4eyhbx6ooi1dad4zbrj6rhcj055q 2680464 2680460 2026-04-23T05:35:17Z अभय नातू 206 /* विमानताफा */ 2680464 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ट्रिप लिन्हास एरियास''' ({{lang-pt|TRIP Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशामधील एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] होती. १९९८ साली स्थापन झालेली ही कंपनी २०१४ साली [[अझुल ब्राझीलियन एरलाइन्स]] ह्या कंपनीमध्ये विलिन करण्यात आली. हिचे मुख्यालय [[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो राज्याच्या]] [[कांपिनास]] शहरामध्ये तर प्रमुख वाहतूकतळ [[बेलो हॉरिझोन्ते]] विमानतळावर होता. == प्रमुख गंतव्यस्थाने == विलीनीकरणाच्या वेळी ट्रिप लिन्हास एरियास ब्राझिलमधील ८० पेक्षा जास्त शहरांना विमान सेवा पुरवत असे. === मुख्य तळ === * [[बेलो होरिझोन्ते]] (तांक्राडो नेव्हस आणि पाम्पुलहा विमानतळ) * [[कुरितिबा]] (अफोन्सो पेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ) * [[क्युबा]] (मारेचल रोन्डोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ) * [[कॅम्पिनास]] (विराकोपो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ) ===राज्यानुसार प्रमुख गंतव्य स्थाने=== {| class="wikitable" ! राज्य !! प्रमुख शहरे |- | [[मिनास जेराईस]] || [[बेलो होरिझोन्ते]], [[जुईझ डी फोरा]], [[उबेरलँडिया]], [[इपाटिंगा]], [[मॉन्टेस क्लारोस]] |- | [[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो]] || [[साओ पाउलो]], [[कॅम्पिनास]], [[रिबेइराव प्रेटो]], [[साओ जोस दो रिओ प्रेटो]] |- | [[पाराना (राज्य)|पाराना]] || [[कुरितिबा]], [[लोंद्रिना]], [[मारिंगा]], [[फोझ दो इग्वाझू]] |- | [[मॅटो ग्रोसो]] || [[क्युबा]], [[सिनोप]], [[रोन्डोनोपोलिस]], [[अल्टा फ्लोरेस्टा]] |- | [[ॲमेझोनास (ब्राझील)|ॲमेझोनास]] || [[मानाउस]], [[कोआरी]], [[तेफे]], [[ताबाटिंगा]] |- | [[रिओ दि जानेरो (राज्य)|रिओ दि जानेरो]] || [[रिओ दि जानेरो]], [[मॅकाए]] |} == विमानताफा == [[चित्र:Logo-trip.gif|200 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा लोगो]] [[चित्र:TRIP - Transporte Regional do Inter ATR 42-320 Volpati-1.jpg|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चे [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] डिसेंबर २०१२ च्या सुमारासची ट्रिप लिन्हास एरियासची विमाने:<ref>{{cite web | url=http://www.aeromuseu.com.br/frota.htm | title=Frota atual das empresas brasileiras | date=December 31, 2011 | accessdate=January 2, 2012 | publisher=Aeromuseu | language=Portuguese | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226140040/http://www.aeromuseu.com.br/frota.htm | archivedate=February 26, 2012 }}</ref> {| class="wikitable" |+ ट्रिप लिन्हास एरियासचा ताफा |- !विमान !एकूण ! खरेदीवर ! क्षमता !नोंदी |- |[[एटीआर ४२-५००]] |१९ | – |४७ | |- |[[एटीआर ७२-५००]] |१४ | – |६६ | |- |[[एटीआर ७२|एटीआर ७२-६००]] |२ |१ |६८ | |- |[[एम्ब्राएर १७५]] |९ | – |८६ | |- |[[एम्ब्राएर १९०]] |१० | – |११० | |- |} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९८ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २०१४ मधील समाप्ती]] pzmwnchs5j618gf7kfuntlptpw70u02 2680470 2680464 2026-04-23T05:50:52Z अभय नातू 206 /* विमानताफा */ 2680470 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ट्रिप लिन्हास एरियास''' ({{lang-pt|TRIP Linhas Aéreas}}) ही [[ब्राझिल]] देशामधील एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] होती. १९९८ साली स्थापन झालेली ही कंपनी २०१४ साली [[अझुल ब्राझीलियन एरलाइन्स]] ह्या कंपनीमध्ये विलिन करण्यात आली. हिचे मुख्यालय [[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो राज्याच्या]] [[कांपिनास]] शहरामध्ये तर प्रमुख वाहतूकतळ [[बेलो हॉरिझोन्ते]] विमानतळावर होता. == प्रमुख गंतव्यस्थाने == विलीनीकरणाच्या वेळी ट्रिप लिन्हास एरियास ब्राझिलमधील ८० पेक्षा जास्त शहरांना विमान सेवा पुरवत असे. === मुख्य तळ === * [[बेलो होरिझोन्ते]] (तांक्राडो नेव्हस आणि पाम्पुलहा विमानतळ) * [[कुरितिबा]] (अफोन्सो पेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ) * [[क्युबा]] (मारेचल रोन्डोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ) * [[कॅम्पिनास]] (विराकोपो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ) ===राज्यानुसार प्रमुख गंतव्य स्थाने=== {| class="wikitable" ! राज्य !! प्रमुख शहरे |- | [[मिनास जेराईस]] || [[बेलो होरिझोन्ते]], [[जुईझ डी फोरा]], [[उबेरलँडिया]], [[इपाटिंगा]], [[मॉन्टेस क्लारोस]] |- | [[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो]] || [[साओ पाउलो]], [[कॅम्पिनास]], [[रिबेइराव प्रेटो]], [[साओ जोस दो रिओ प्रेटो]] |- | [[पाराना (राज्य)|पाराना]] || [[कुरितिबा]], [[लोंद्रिना]], [[मारिंगा]], [[फोझ दो इग्वाझू]] |- | [[मॅटो ग्रोसो]] || [[क्युबा]], [[सिनोप]], [[रोन्डोनोपोलिस]], [[अल्टा फ्लोरेस्टा]] |- | [[ॲमेझोनास (ब्राझील)|ॲमेझोनास]] || [[मानाउस]], [[कोआरी]], [[तेफे]], [[ताबाटिंगा]] |- | [[रिओ दि जानेरो (राज्य)|रिओ दि जानेरो]] || [[रिओ दि जानेरो]], [[मॅकाए]] |} == विमानताफा == [[चित्र:Logo-trip.gif|200 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा लोगो]] [[चित्र:TRIP - Transporte Regional do Inter ATR 42-320 Volpati-1.jpg|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चे [[ए.टी.आर. ४२]] विमान]] डिसेंबर २०१२ च्या सुमारासची ट्रिप लिन्हास एरियासची विमाने:<ref>{{cite web | url=http://www.aeromuseu.com.br/frota.htm | title=Frota atual das empresas brasileiras | date=December 31, 2011 | accessdate=January 2, 2012 | publisher=Aeromuseu | language=Portuguese | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226140040/http://www.aeromuseu.com.br/frota.htm | archivedate=February 26, 2012 }}</ref> {| class="wikitable" |+ ट्रिप लिन्हास एरियासचा ताफा |- !विमान !एकूण ! खरेदीवर ! क्षमता !नोंदी |- |[[एटीआर ४२-५००]] |१९ | – |४७ | |- |[[एटीआर ७२-५००]] |१४ | – |६६ | |- |[[एटीआर ७२|एटीआर ७२-६००]] |२ |१ |६८ | |- |[[एम्ब्राएर १७५]] |९ | – |८६ | |- |[[एम्ब्राएर १९०]] |१० | – |११० | |- |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९८ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २०१४ मधील समाप्ती]] 0w9k1eeme462qzb4ogjlberjmvdyeys 0 55668 2680333 2648563 2026-04-22T18:22:14Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680333 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|सोनी (आडनाव)}} '''सोनी कार्पोरेशन''' ([[जपानी भाषा|जपानी]]:ソニー株式会社) ही एक जपानी बहुराष्ट्रीय कंपनी आहे. या कंपनीने सत्तरच्या दशकात अतिशय छोट्या आकारातील कॅसेट प्लेयर्स अमेरिकेत विकून नाव कमावले होते. आज या कंपनीने [[पीएस २]] सारखी खेळांची उपकरणे बाजारात आणून आपले अस्तित्त्व राखले आहे. == स्थापना == मसारू इबुका व अकिओ मोरिता यांनी स्थापना केली.कंपनीचे हेडक्वार्टर्ड हे मीनतॉ, टोक्यो, जपान मधे आहे.सोनी ही "एलेक्ट्रॉनिक्स, वीडियो, कम्यूनिकेशन्स, वीडियो गमे कनसोल्स, अँड इन्फर्मेशन टेक्नालजी"चे ग्राहक आणि व्यसाई यांच्या साठी उत्पादन कारणारी एक मुख्य उत्पादक कंपनी आहे. सोनी हे नाव सोनूस, या लॅटिन अक्षरापासून आलेले ज्याचा अर्थ होतो "ध्ननि". == इतिहास == ==नावाचे मूळ== == मुख्य उत्पादने == व्हिडियो कॅसेट रेकॉर्डर्स वॉकमन डिस्कमन प्ले स्टेशन २ [[पीएस २]] प्ले स्टेशन ३ [[पीएस ३]] डिजिटल कॅमेरे == व्यवस्थापन == ==संदर्भ== * ''[[Made in Japan (biography)|Made in Japan]]'' by [[Akio Morita]] and Sony, [[Harper Collins]] (1994) * ''Sony: The Private Life'' by [[John Nathan]], [[Houghton Mifflin]] (1999) * ''Sony Radio, Sony Transistor Radio 35th Anniversary 1955-1990'' — information booklet (1990) * ''The Portable Radio in American Life'' by University of Arizona Professor Michael Brian Schiffer, Ph.D. (The University of Arizona Press, 1991). * ''The Japan Project: Made in Japan.'' — a documentary about Sony's early history in the U.S. by [[Terry Sanders]]. == बाह्य दुवे == * [http://www.sony.net Sony Corporation: Global Headquarters] * [http://esupport.sony.com/ Sony Product Technical Support] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081020135541/http://esupport.sony.com/ |date=2008-10-20 }} * {{ja icon}} [http://www.sony.co.jp/ Sony Japan] * [http://www.sony.com/ Sony America] * [http://www.sonystyle.ca/ Sony of Canada Ltd.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090129233547/http://sonystyle.ca/ |date=2009-01-29 }} * [http://www.sony.co.in/ Sony India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001223847/https://www.sony.co.in/ |date=2020-10-01 }} * [http://www.sony.com.sg/ Sony Singapore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004170207/http://www1.sony.com.sg/ |date=2008-10-04 }} * [http://www.sony.co.kr/ Sony South Korea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204094208/http://www.sony.co.kr/ |date=2008-12-04 }} * [http://www.us.playstation.com Sony Computer Entertainment (USA)] * [http://www.scee.com/ Sony Computer Entertainment (Europe)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080724093005/http://scee.com/ |date=2008-07-24 }} * [http://www.sonybmg.com/ Sony BMG] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090715073922/http://www.sonybmg.com// |date=2009-07-15 }} * [http://www.sonyericsson.com Sony Ericsson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010525040028/http://sonyericsson.com/ |date=2001-05-25 }} * [http://www.sonyvaiocenter.com Sony Notebook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140103024306/http://sonyvaiocenter.com/ |date=2014-01-03 }} * [http://www.csl.sony.co.jp/ Sony Computer Science Laboratories, Inc.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927215514/http://www.csl.sony.co.jp/ |date=2007-09-27 }} ** [http://www.csl.sony.fr/ Sony CSL Paris] * [http://www.sonyinsider.com Sony Insider] == हे सुद्धा पहा == ==बाह्य दुवे== [[वर्ग:बहुराष्ट्रीय व्यापारी संस्था]] [[वर्ग:बहुराष्ट्रीय कंपन्या]] bybcyq700nl4k7ynohzxd7j12f7ohsw 0 59818 2680395 1782099 2026-04-22T20:50:06Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680395 wikitext text/x-wiki '''हिंदू स्वयंसेवक संघ''' ही भारताबाहेरील [[हिंदू धर्म|हिंदू धर्मीयांच्या]] संघटनासाठी काम करणारी संघटना आहे. या संघाची उद्दिष्टे भारताबाहेरील विखुरलेल्या हिंदू समाजातील लोकांना एकत्र आणणे आणि हिंदू धर्माच्या तत्त्वांचा व मूल्यांचा प्रसार करणे ही आहेत. हिंदू स्वयंसेवक संघाच्या [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेत]] साधारण १०० तर [[ब्रिटन]] मध्ये ७५ शाखा आहेत. ह्यातील बऱ्याचशा शाखा दर आठवड्यात एकदा भरवल्या जातात{{संदर्भ हवा}}. या संघटनेवर [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ|राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचा]] काही अंशी प्रभाव असला, तरीही ''हिंस्वसं''चा कोणताही राजकीय कार्यक्रम नसल्यामुळे ''रास्वसं''प्रमाणे राष्ट्रवादाच्या अंगाने हिंदुत्ववादाचे प्रतिपादन तो करत नाही. == बाह्य दुवे == * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.hssus.org/ | title = {{लेखनाव}} - अमेरिका | भाषा = इंग्लिश }} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.hssuk.org/ | title = {{लेखनाव}} - युनायटेड किंग्डम | भाषा = इंग्लिश }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{विस्तार}} [[वर्ग:हिंदू चळवळी आणि संघटना]] [[वर्ग:हिंदू संस्था]] 5fvhn03nsn1uspsm4xj7637xh3n4uft 0 61636 2680355 2645531 2026-04-22T19:47:00Z ~2026-24679-89 182431 2680355 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य | नाव = छगनराव भुजबळ | पद = [[महाराष्ट्र शासन|मंत्री, अन्न व नागरी पुरवठा]] | चित्र नाव = Chhagan Bhujbal.jpg | चित्र आकारमान = 200px | कार्यकाळ_आरंभ = [[इ.स. २०२५]] | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील = | पुढील = | जन्मदिनांक = १५ ऑक्टोबर [[इ.स. १९४७]] | जन्मस्थान = [[नाशिक]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | पत्नी = मीना | अपत्ये = [[पंकज भुजबळ]] ([[आमदार]]) | निवास = मिलिशिया अपार्टमेंट, म्हातारपाखाडी रोड, माझगाव, मुंबई-४०००१०. | मतदारसंघ = [[येवला (विधानसभा मतदारसंघ)|येवला]] | पद2 = | कार्यकाळ_आरंभ2 = | कार्यकाळ_समाप्ती2 = | मागील2 = | पुढील2 = | कार्यकाळ_आरंभ3 = | कार्यकाळ_समाप्ती3 = | कार्यकाळ_आरंभ4 = | कार्यकाळ_समाप्ती4 = | व्यवसाय = | धर्म = [[हिंदू]] | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = संस्थापक, महात्मा फुले समता परिषद | तारीख = | वर्ष = | स्रोत = }} '''श्रीयुत छगन चंद्रकांत भुजबळ ''' ( १५ ऑक्टोबर १९४७) हे [[भारत|भारतातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे]] नेते आहेत. भुजबळांनी आपल्या राजकीय जीवनाची सुरुवात [[शिवसेना]] या राजकीय पक्षातून केली. १९९१ साली त्यांनी शिवसेना सोडून [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस पक्षात]] प्रवेश केला. १९९९ मध्ये [[शरद पवार|शरद पवारांनी]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाची]] स्थापना केल्यानंतर भुजबळ त्या पक्षात आले आणि त्या पक्षातील एकनिष्ठ नेते बनले. ==जीवन परिचय== * जन्म - १५ ऑक्टोबर, १९४७, नाशिक. मुंबईतील व्हिक्टोरिया ज्य़ुबिली टेक्निकल इन्स्टिट्यूटमधून त्यांनी मेकॅनिकल इंजिनियरिंगमधील पदविका घेतली. तरुणपणी ते शेती व शेतीवर आधारित व्यवसाय करत होते. मात्र अगदी सुरुवातीपासून त्यांना महाराष्ट्र राज्याच्या सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात रस होता. * १९७३ मुंबई महापालिकेवर नगरसेवक म्हणून निवडून गेले. १९७३ ते ८४ ते महापालिकेत विरोधी पक्षनेता बनले, तर १९८५ मध्ये महापौर झाले. १९९१ मध्ये ते दुसऱ्यांदा महापालेकेत मुंबईचे महापौर झाले. * मुंबईतील नायर हॉस्पिटल, प्रिन्स आगाखान हॉस्पिटल, व्ही. जे. टी. आय. संस्थांवर ट्रस्टी म्हणून काम. * वांद्रे (मुंबई) येथे मुंबई एज्युकेशनल ट्रस्ट (एम. ई. टी.) या शैक्षणिक संस्थेची स्थापना. * १९९१ मध्ये त्यांचे शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचेशी टोकाचे मतभेद झाले आणि कालांतराने त्यांनी याचवर्षी सेनेला जय महाराष्ट्र केला. त्यांनी सुरुवातीला कॉग्रेसमध्ये प्रवेश केला नंतर १९९९ मध्ये शरद पवारांनी कॉग्रेसमधून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर भुजबळ त्यांच्यासह राष्ट्रवादीत दाखल झाले. ते राष्ट्रवादीच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक आहेत. याच वर्षी राष्ट्रवादीची प्रदेशाची जबाबदारी त्यांच्यावर सोपवण्यात आली. * १९८५ व १९९० अशा दोन वेळा मुंबईतील माझगावमधून विधानसभेवर निवड. नोव्हेंबर १९९१ मध्ये महसूलमंत्री. गृहनिर्माण आणि झोपडपट्टी सुधारणा या खात्याचे १९९५पर्यंत मंत्री. एप्रिल १९९६ मध्ये विधान परिषदेत विरोधी पक्षनेते. * १८ ऑक्टोबर १९९९ रोजी उपमुख्यमंत्रीपदाची शपथ. शिवाय गृह आणि पर्यटन ही दोन खाती सांभाळली. एप्रिल-२००२ मध्ये विधान परिषदेवर बिनविरोध निवड. एप्रिल २००२ ते २३ डिसेंबर २००३ या कालावधीत उपमुख्यमंत्री आणि गृहमंत्री. २००४ मध्ये येवला मतदारसंघातून विधानसभेवर निवड. नोव्हेंबर २००४ ते ३ डिसेंबर २००८ या कालावधीत सार्वजनिक बांधकाममंत्री. आठ डिसेंबर २००८ रोजी महाराष्ट्राचे दुसऱ्यांदा उपमुख्यमंत्री. * भुजबळ यांनी [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद]]ेची मुंबईत १ नोव्हेंबर १९९२ रोजी स्थापना केली. * भुजबळ हे शिवसेना काँग्रेस व राष्ट्रवादी काँग्रेस प्रणित उद्धव ठाकरे सरकार मधे कॅबिनेट मंत्री होते. * राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक. या पक्षाचे महाराष्ट्राचे पहिले प्रदेशाध्यक्ष. ==योगदान== त्यांनी दैवत (१९८५) आणि नवरा बायको (१९९०) या दोन मराठी चित्रपटांची निमिर्तीही केली. ==दिल्लीचे महाराष्ट्र सदन प्रकरण== महाराष्ट्र सदन घोटाळा व मनी लॉंडरिंग प्रकरणी छगन भुजबळ यांना १४ मार्च २०१६ रोजी अटक करण्यात आली आहे. मुंबईतील एन्फोर्समेंट डिरेक्टरेटच्या कार्यालयात झालेल्या ११ तासांच्या मॅरेथॉन चौकशीनंतर त्यांना ही अटक झाली.आता सध्या ते जामिनावर सुटलेले आहेत ==बाह्य दुवे== [http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/msid-4668465,prtpage-1.cms महाराष्ट्र टाईम्स या वर्तमानपत्रातील छगन भुजबळ यांच्यावरील लेख]{{मृत दुवा|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:मुंबईचे महापौर]] [[वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ८ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ७ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:आंबेडकरवादी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:येवलाचे आमदार]] 00gfjhxl0n9l8l49jn1k5j29ofmlz2i 2680356 2680355 2026-04-22T19:48:02Z ~2026-24679-89 182431 2680356 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य | नाव = छगनराव भुजबळ | पद = [[महाराष्ट्र शासन|मंत्री, अन्न व नागरी पुरवठा]] | चित्र नाव = Chhagan Bhujbal.jpg | चित्र आकारमान = 200px | कार्यकाळ_आरंभ = [[इ.स. २०२५]] | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील = | पुढील = | जन्मदिनांक = १५ ऑक्टोबर [[इ.स. १९४७]] | जन्मस्थान = [[नाशिक]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | पत्नी = मीना | अपत्ये = [[पंकज भुजबळ]] ([[आमदार]]) | निवास = मिलिशिया अपार्टमेंट, म्हातारपाखाडी रोड, माझगाव, मुंबई-४०००१०. | मतदारसंघ = [[येवला (विधानसभा मतदारसंघ)|येवला]] | पद2 = | कार्यकाळ_आरंभ2 = | कार्यकाळ_समाप्ती2 = | मागील2 = | पुढील2 = | कार्यकाळ_आरंभ3 = | कार्यकाळ_समाप्ती3 = | कार्यकाळ_आरंभ4 = | कार्यकाळ_समाप्ती4 = | व्यवसाय = | धर्म = [[हिंदू]] | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद|संस्थापक, महात्मा फुले समता परिषद]] | तारीख = | वर्ष = | स्रोत = }} '''श्रीयुत छगन चंद्रकांत भुजबळ ''' ( १५ ऑक्टोबर १९४७) हे [[भारत|भारतातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे]] नेते आहेत. भुजबळांनी आपल्या राजकीय जीवनाची सुरुवात [[शिवसेना]] या राजकीय पक्षातून केली. १९९१ साली त्यांनी शिवसेना सोडून [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस पक्षात]] प्रवेश केला. १९९९ मध्ये [[शरद पवार|शरद पवारांनी]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाची]] स्थापना केल्यानंतर भुजबळ त्या पक्षात आले आणि त्या पक्षातील एकनिष्ठ नेते बनले. ==जीवन परिचय== * जन्म - १५ ऑक्टोबर, १९४७, नाशिक. मुंबईतील व्हिक्टोरिया ज्य़ुबिली टेक्निकल इन्स्टिट्यूटमधून त्यांनी मेकॅनिकल इंजिनियरिंगमधील पदविका घेतली. तरुणपणी ते शेती व शेतीवर आधारित व्यवसाय करत होते. मात्र अगदी सुरुवातीपासून त्यांना महाराष्ट्र राज्याच्या सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात रस होता. * १९७३ मुंबई महापालिकेवर नगरसेवक म्हणून निवडून गेले. १९७३ ते ८४ ते महापालिकेत विरोधी पक्षनेता बनले, तर १९८५ मध्ये महापौर झाले. १९९१ मध्ये ते दुसऱ्यांदा महापालेकेत मुंबईचे महापौर झाले. * मुंबईतील नायर हॉस्पिटल, प्रिन्स आगाखान हॉस्पिटल, व्ही. जे. टी. आय. संस्थांवर ट्रस्टी म्हणून काम. * वांद्रे (मुंबई) येथे मुंबई एज्युकेशनल ट्रस्ट (एम. ई. टी.) या शैक्षणिक संस्थेची स्थापना. * १९९१ मध्ये त्यांचे शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचेशी टोकाचे मतभेद झाले आणि कालांतराने त्यांनी याचवर्षी सेनेला जय महाराष्ट्र केला. त्यांनी सुरुवातीला कॉग्रेसमध्ये प्रवेश केला नंतर १९९९ मध्ये शरद पवारांनी कॉग्रेसमधून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर भुजबळ त्यांच्यासह राष्ट्रवादीत दाखल झाले. ते राष्ट्रवादीच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक आहेत. याच वर्षी राष्ट्रवादीची प्रदेशाची जबाबदारी त्यांच्यावर सोपवण्यात आली. * १९८५ व १९९० अशा दोन वेळा मुंबईतील माझगावमधून विधानसभेवर निवड. नोव्हेंबर १९९१ मध्ये महसूलमंत्री. गृहनिर्माण आणि झोपडपट्टी सुधारणा या खात्याचे १९९५पर्यंत मंत्री. एप्रिल १९९६ मध्ये विधान परिषदेत विरोधी पक्षनेते. * १८ ऑक्टोबर १९९९ रोजी उपमुख्यमंत्रीपदाची शपथ. शिवाय गृह आणि पर्यटन ही दोन खाती सांभाळली. एप्रिल-२००२ मध्ये विधान परिषदेवर बिनविरोध निवड. एप्रिल २००२ ते २३ डिसेंबर २००३ या कालावधीत उपमुख्यमंत्री आणि गृहमंत्री. २००४ मध्ये येवला मतदारसंघातून विधानसभेवर निवड. नोव्हेंबर २००४ ते ३ डिसेंबर २००८ या कालावधीत सार्वजनिक बांधकाममंत्री. आठ डिसेंबर २००८ रोजी महाराष्ट्राचे दुसऱ्यांदा उपमुख्यमंत्री. * भुजबळ यांनी [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद]]ेची मुंबईत १ नोव्हेंबर १९९२ रोजी स्थापना केली. * भुजबळ हे शिवसेना काँग्रेस व राष्ट्रवादी काँग्रेस प्रणित उद्धव ठाकरे सरकार मधे कॅबिनेट मंत्री होते. * राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक. या पक्षाचे महाराष्ट्राचे पहिले प्रदेशाध्यक्ष. ==योगदान== त्यांनी दैवत (१९८५) आणि नवरा बायको (१९९०) या दोन मराठी चित्रपटांची निमिर्तीही केली. ==दिल्लीचे महाराष्ट्र सदन प्रकरण== महाराष्ट्र सदन घोटाळा व मनी लॉंडरिंग प्रकरणी छगन भुजबळ यांना १४ मार्च २०१६ रोजी अटक करण्यात आली आहे. मुंबईतील एन्फोर्समेंट डिरेक्टरेटच्या कार्यालयात झालेल्या ११ तासांच्या मॅरेथॉन चौकशीनंतर त्यांना ही अटक झाली.आता सध्या ते जामिनावर सुटलेले आहेत ==बाह्य दुवे== [http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/msid-4668465,prtpage-1.cms महाराष्ट्र टाईम्स या वर्तमानपत्रातील छगन भुजबळ यांच्यावरील लेख]{{मृत दुवा|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:मुंबईचे महापौर]] [[वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ८ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ७ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:आंबेडकरवादी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:येवलाचे आमदार]] biz9eghln99ahwkpoabf4cubflm86ov 2680358 2680356 2026-04-22T19:48:54Z ~2026-24679-89 182431 /* जीवन परिचय */ 2680358 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य | नाव = छगनराव भुजबळ | पद = [[महाराष्ट्र शासन|मंत्री, अन्न व नागरी पुरवठा]] | चित्र नाव = Chhagan Bhujbal.jpg | चित्र आकारमान = 200px | कार्यकाळ_आरंभ = [[इ.स. २०२५]] | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील = | पुढील = | जन्मदिनांक = १५ ऑक्टोबर [[इ.स. १९४७]] | जन्मस्थान = [[नाशिक]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | पत्नी = मीना | अपत्ये = [[पंकज भुजबळ]] ([[आमदार]]) | निवास = मिलिशिया अपार्टमेंट, म्हातारपाखाडी रोड, माझगाव, मुंबई-४०००१०. | मतदारसंघ = [[येवला (विधानसभा मतदारसंघ)|येवला]] | पद2 = | कार्यकाळ_आरंभ2 = | कार्यकाळ_समाप्ती2 = | मागील2 = | पुढील2 = | कार्यकाळ_आरंभ3 = | कार्यकाळ_समाप्ती3 = | कार्यकाळ_आरंभ4 = | कार्यकाळ_समाप्ती4 = | व्यवसाय = | धर्म = [[हिंदू]] | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद|संस्थापक, महात्मा फुले समता परिषद]] | तारीख = | वर्ष = | स्रोत = }} '''श्रीयुत छगन चंद्रकांत भुजबळ ''' ( १५ ऑक्टोबर १९४७) हे [[भारत|भारतातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे]] नेते आहेत. भुजबळांनी आपल्या राजकीय जीवनाची सुरुवात [[शिवसेना]] या राजकीय पक्षातून केली. १९९१ साली त्यांनी शिवसेना सोडून [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस पक्षात]] प्रवेश केला. १९९९ मध्ये [[शरद पवार|शरद पवारांनी]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाची]] स्थापना केल्यानंतर भुजबळ त्या पक्षात आले आणि त्या पक्षातील एकनिष्ठ नेते बनले. ==जीवन परिचय== * जन्म -१५ ऑक्टोबर, १९४७, नाशिक. मुंबईतील व्हिक्टोरिया ज्य़ुबिली टेक्निकल इन्स्टिट्यूटमधून त्यांनी मेकॅनिकल इंजिनियरिंगमधील पदविका घेतली. तरुणपणी ते शेती व शेतीवर आधारित व्यवसाय करत होते. मात्र अगदी सुरुवातीपासून त्यांना महाराष्ट्र राज्याच्या सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात रस होता. * १९७३ मुंबई महापालिकेवर नगरसेवक म्हणून निवडून गेले. १९७३ ते ८४ ते महापालिकेत विरोधी पक्षनेता बनले, तर १९८५ मध्ये महापौर झाले. १९९१ मध्ये ते दुसऱ्यांदा महापालेकेत मुंबईचे महापौर झाले. * मुंबईतील नायर हॉस्पिटल, प्रिन्स आगाखान हॉस्पिटल, व्ही. जे. टी. आय. संस्थांवर ट्रस्टी म्हणून काम. * वांद्रे (मुंबई) येथे मुंबई एज्युकेशनल ट्रस्ट (एम. ई. टी.) या शैक्षणिक संस्थेची स्थापना. * १९९१ मध्ये त्यांचे शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचेशी टोकाचे मतभेद झाले आणि कालांतराने त्यांनी याचवर्षी सेनेला जय महाराष्ट्र केला. त्यांनी सुरुवातीला कॉग्रेसमध्ये प्रवेश केला नंतर १९९९ मध्ये शरद पवारांनी कॉग्रेसमधून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर भुजबळ त्यांच्यासह राष्ट्रवादीत दाखल झाले. ते राष्ट्रवादीच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक आहेत. याच वर्षी राष्ट्रवादीची प्रदेशाची जबाबदारी त्यांच्यावर सोपवण्यात आली. * १९८५ व १९९० अशा दोन वेळा मुंबईतील माझगावमधून विधानसभेवर निवड. नोव्हेंबर १९९१ मध्ये महसूलमंत्री. गृहनिर्माण आणि झोपडपट्टी सुधारणा या खात्याचे १९९५पर्यंत मंत्री. एप्रिल १९९६ मध्ये विधान परिषदेत विरोधी पक्षनेते. * १८ ऑक्टोबर १९९९ रोजी उपमुख्यमंत्रीपदाची शपथ. शिवाय गृह आणि पर्यटन ही दोन खाती सांभाळली. एप्रिल-२००२ मध्ये विधान परिषदेवर बिनविरोध निवड. एप्रिल २००२ ते २३ डिसेंबर २००३ या कालावधीत उपमुख्यमंत्री आणि गृहमंत्री. २००४ मध्ये येवला मतदारसंघातून विधानसभेवर निवड. नोव्हेंबर २००४ ते ३ डिसेंबर २००८ या कालावधीत सार्वजनिक बांधकाममंत्री. आठ डिसेंबर २००८ रोजी महाराष्ट्राचे दुसऱ्यांदा उपमुख्यमंत्री. * भुजबळ यांनी [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद]]ेची मुंबईत १ नोव्हेंबर १९९२ रोजी स्थापना केली. * भुजबळ हे शिवसेना काँग्रेस व राष्ट्रवादी काँग्रेस प्रणित उद्धव ठाकरे सरकार मधे कॅबिनेट मंत्री होते. * राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक. या पक्षाचे महाराष्ट्राचे पहिले प्रदेशाध्यक्ष. ==योगदान== त्यांनी दैवत (१९८५) आणि नवरा बायको (१९९०) या दोन मराठी चित्रपटांची निमिर्तीही केली. ==दिल्लीचे महाराष्ट्र सदन प्रकरण== महाराष्ट्र सदन घोटाळा व मनी लॉंडरिंग प्रकरणी छगन भुजबळ यांना १४ मार्च २०१६ रोजी अटक करण्यात आली आहे. मुंबईतील एन्फोर्समेंट डिरेक्टरेटच्या कार्यालयात झालेल्या ११ तासांच्या मॅरेथॉन चौकशीनंतर त्यांना ही अटक झाली.आता सध्या ते जामिनावर सुटलेले आहेत ==बाह्य दुवे== [http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/msid-4668465,prtpage-1.cms महाराष्ट्र टाईम्स या वर्तमानपत्रातील छगन भुजबळ यांच्यावरील लेख]{{मृत दुवा|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:मुंबईचे महापौर]] [[वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ८ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ७ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:आंबेडकरवादी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:येवलाचे आमदार]] sl6u9eqnxdw3obiyh7s6tjsfje71iwg 2680359 2680358 2026-04-22T19:49:47Z ~2026-24679-89 182431 /* जीवन परिचय */ 2680359 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य | नाव = छगनराव भुजबळ | पद = [[महाराष्ट्र शासन|मंत्री, अन्न व नागरी पुरवठा]] | चित्र नाव = Chhagan Bhujbal.jpg | चित्र आकारमान = 200px | कार्यकाळ_आरंभ = [[इ.स. २०२५]] | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील = | पुढील = | जन्मदिनांक = १५ ऑक्टोबर [[इ.स. १९४७]] | जन्मस्थान = [[नाशिक]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | पत्नी = मीना | अपत्ये = [[पंकज भुजबळ]] ([[आमदार]]) | निवास = मिलिशिया अपार्टमेंट, म्हातारपाखाडी रोड, माझगाव, मुंबई-४०००१०. | मतदारसंघ = [[येवला (विधानसभा मतदारसंघ)|येवला]] | पद2 = | कार्यकाळ_आरंभ2 = | कार्यकाळ_समाप्ती2 = | मागील2 = | पुढील2 = | कार्यकाळ_आरंभ3 = | कार्यकाळ_समाप्ती3 = | कार्यकाळ_आरंभ4 = | कार्यकाळ_समाप्ती4 = | व्यवसाय = | धर्म = [[हिंदू]] | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद|संस्थापक, महात्मा फुले समता परिषद]] | तारीख = | वर्ष = | स्रोत = }} '''श्रीयुत छगन चंद्रकांत भुजबळ ''' ( १५ ऑक्टोबर १९४७) हे [[भारत|भारतातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे]] नेते आहेत. भुजबळांनी आपल्या राजकीय जीवनाची सुरुवात [[शिवसेना]] या राजकीय पक्षातून केली. १९९१ साली त्यांनी शिवसेना सोडून [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस पक्षात]] प्रवेश केला. १९९९ मध्ये [[शरद पवार|शरद पवारांनी]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाची]] स्थापना केल्यानंतर भुजबळ त्या पक्षात आले आणि त्या पक्षातील एकनिष्ठ नेते बनले. ==जीवन परिचय== * जन्म -१५ ऑक्टोबर, १९४७, नाशिक. मुंबईतील VJTI-व्हिक्टोरिया ज्य़ुबिली टेक्निकल इन्स्टिट्यूटमधून त्यांनी मेकॅनिकल इंजिनियरिंगमधील पदविका घेतली. तरुणपणी ते शेती व शेतीवर आधारित व्यवसाय करत होते. मात्र अगदी सुरुवातीपासून त्यांना महाराष्ट्र राज्याच्या सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात रस होता. * १९७३ मुंबई महापालिकेवर नगरसेवक म्हणून निवडून गेले. १९७३ ते ८४ ते महापालिकेत विरोधी पक्षनेता बनले, तर १९८५ मध्ये महापौर झाले. १९९१ मध्ये ते दुसऱ्यांदा महापालेकेत मुंबईचे महापौर झाले. * मुंबईतील नायर हॉस्पिटल, प्रिन्स आगाखान हॉस्पिटल, व्ही. जे. टी. आय. संस्थांवर ट्रस्टी म्हणून काम. * वांद्रे (मुंबई) येथे मुंबई एज्युकेशनल ट्रस्ट (एम. ई. टी.) या शैक्षणिक संस्थेची स्थापना. * १९९१ मध्ये त्यांचे शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचेशी टोकाचे मतभेद झाले आणि कालांतराने त्यांनी याचवर्षी सेनेला जय महाराष्ट्र केला. त्यांनी सुरुवातीला कॉग्रेसमध्ये प्रवेश केला नंतर १९९९ मध्ये शरद पवारांनी कॉग्रेसमधून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर भुजबळ त्यांच्यासह राष्ट्रवादीत दाखल झाले. ते राष्ट्रवादीच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक आहेत. याच वर्षी राष्ट्रवादीची प्रदेशाची जबाबदारी त्यांच्यावर सोपवण्यात आली. * १९८५ व १९९० अशा दोन वेळा मुंबईतील माझगावमधून विधानसभेवर निवड. नोव्हेंबर १९९१ मध्ये महसूलमंत्री. गृहनिर्माण आणि झोपडपट्टी सुधारणा या खात्याचे १९९५पर्यंत मंत्री. एप्रिल १९९६ मध्ये विधान परिषदेत विरोधी पक्षनेते. * १८ ऑक्टोबर १९९९ रोजी उपमुख्यमंत्रीपदाची शपथ. शिवाय गृह आणि पर्यटन ही दोन खाती सांभाळली. एप्रिल-२००२ मध्ये विधान परिषदेवर बिनविरोध निवड. एप्रिल २००२ ते २३ डिसेंबर २००३ या कालावधीत उपमुख्यमंत्री आणि गृहमंत्री. २००४ मध्ये येवला मतदारसंघातून विधानसभेवर निवड. नोव्हेंबर २००४ ते ३ डिसेंबर २००८ या कालावधीत सार्वजनिक बांधकाममंत्री. आठ डिसेंबर २००८ रोजी महाराष्ट्राचे दुसऱ्यांदा उपमुख्यमंत्री. * भुजबळ यांनी [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद]]ेची मुंबईत १ नोव्हेंबर १९९२ रोजी स्थापना केली. * भुजबळ हे शिवसेना काँग्रेस व राष्ट्रवादी काँग्रेस प्रणित उद्धव ठाकरे सरकार मधे कॅबिनेट मंत्री होते. * राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक. या पक्षाचे महाराष्ट्राचे पहिले प्रदेशाध्यक्ष. ==योगदान== त्यांनी दैवत (१९८५) आणि नवरा बायको (१९९०) या दोन मराठी चित्रपटांची निमिर्तीही केली. ==दिल्लीचे महाराष्ट्र सदन प्रकरण== महाराष्ट्र सदन घोटाळा व मनी लॉंडरिंग प्रकरणी छगन भुजबळ यांना १४ मार्च २०१६ रोजी अटक करण्यात आली आहे. मुंबईतील एन्फोर्समेंट डिरेक्टरेटच्या कार्यालयात झालेल्या ११ तासांच्या मॅरेथॉन चौकशीनंतर त्यांना ही अटक झाली.आता सध्या ते जामिनावर सुटलेले आहेत ==बाह्य दुवे== [http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/msid-4668465,prtpage-1.cms महाराष्ट्र टाईम्स या वर्तमानपत्रातील छगन भुजबळ यांच्यावरील लेख]{{मृत दुवा|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:मुंबईचे महापौर]] [[वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ८ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ७ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:आंबेडकरवादी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:येवलाचे आमदार]] rz9x38jrf6wapdvgljpr8u4dz38m0rp 2680360 2680359 2026-04-22T19:51:51Z ~2026-24679-89 182431 /* जीवन परिचय */ 2680360 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य | नाव = छगनराव भुजबळ | पद = [[महाराष्ट्र शासन|मंत्री, अन्न व नागरी पुरवठा]] | चित्र नाव = Chhagan Bhujbal.jpg | चित्र आकारमान = 200px | कार्यकाळ_आरंभ = [[इ.स. २०२५]] | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील = | पुढील = | जन्मदिनांक = १५ ऑक्टोबर [[इ.स. १९४७]] | जन्मस्थान = [[नाशिक]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | पत्नी = मीना | अपत्ये = [[पंकज भुजबळ]] ([[आमदार]]) | निवास = मिलिशिया अपार्टमेंट, म्हातारपाखाडी रोड, माझगाव, मुंबई-४०००१०. | मतदारसंघ = [[येवला (विधानसभा मतदारसंघ)|येवला]] | पद2 = | कार्यकाळ_आरंभ2 = | कार्यकाळ_समाप्ती2 = | मागील2 = | पुढील2 = | कार्यकाळ_आरंभ3 = | कार्यकाळ_समाप्ती3 = | कार्यकाळ_आरंभ4 = | कार्यकाळ_समाप्ती4 = | व्यवसाय = | धर्म = [[हिंदू]] | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद|संस्थापक, महात्मा फुले समता परिषद]] | तारीख = | वर्ष = | स्रोत = }} '''श्रीयुत छगन चंद्रकांत भुजबळ ''' ( १५ ऑक्टोबर १९४७) हे [[भारत|भारतातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे]] नेते आहेत. भुजबळांनी आपल्या राजकीय जीवनाची सुरुवात [[शिवसेना]] या राजकीय पक्षातून केली. १९९१ साली त्यांनी शिवसेना सोडून [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस पक्षात]] प्रवेश केला. १९९९ मध्ये [[शरद पवार|शरद पवारांनी]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाची]] स्थापना केल्यानंतर भुजबळ त्या पक्षात आले आणि त्या पक्षातील एकनिष्ठ नेते बनले. ==जीवन परिचय== * जन्म -१५ ऑक्टोबर, १९४७, नाशिक. मुंबईतील VJTI-व्हिक्टोरिया ज्य़ुबिली टेक्निकल इन्स्टिट्यूटमधून त्यांनी मेकॅनिकल इंजिनियरिंगमधील पदविका घेतली. तरुणपणी ते शेती व शेतीवर आधारित व्यवसाय करत होते. मात्र अगदी सुरुवातीपासून त्यांना महाराष्ट्र राज्याच्या सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात रस होता. * १९७३ मुंबई महापालिकेवर नगरसेवक म्हणून निवडून गेले. १९७३ ते ८४ ते महापालिकेत विरोधी पक्षनेता बनले, तर १९८५ मध्ये महापौर झाले. १९९१ मध्ये ते दुसऱ्यांदा महापालेकेत मुंबईचे महापौर झाले. * मुंबईतील नायर हॉस्पिटल, प्रिन्स आगाखान हॉस्पिटल, व्ही. जे. टी. आय. संस्थांवर ट्रस्टी म्हणून काम. * वांद्रे (मुंबई) येथे मुंबई एज्युकेशनल ट्रस्ट (एम. ई. टी.) या शैक्षणिक संस्थेची स्थापना. * १९९१ मध्ये त्यांचे शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचेशी टोकाचे मतभेद झाले आणि कालांतराने त्यांनी याचवर्षी सेनेला जय महाराष्ट्र केला. त्यांनी सुरुवातीला कॉग्रेसमध्ये प्रवेश केला, नंतर १९९९ मध्ये शरद पवारांनी कॉग्रेसमधून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर भुजबळ त्यांच्यासह राष्ट्रवादीत दाखल झाले. ते राष्ट्रवादीच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक आहेत. याच वर्षी राष्ट्रवादीची प्रदेशाची जबाबदारी त्यांच्यावर सोपवण्यात आली. * १९८५ व १९९० अशा दोन वेळा मुंबईतील माझगावमधून विधानसभेवर निवड. नोव्हेंबर १९९१ मध्ये महसूलमंत्री. गृहनिर्माण आणि झोपडपट्टी सुधारणा या खात्याचे १९९५पर्यंत मंत्री. * एप्रिल १९९६ मध्ये विधान परिषदेत विरोधी पक्षनेते. * १८ ऑक्टोबर १९९९ रोजी उपमुख्यमंत्रीपदाची शपथ. शिवाय गृह आणि पर्यटन ही दोन खाती सांभाळली. एप्रिल-२००२ मध्ये विधान परिषदेवर बिनविरोध निवड. एप्रिल २००२ ते २३ डिसेंबर २००३ या कालावधीत उपमुख्यमंत्री आणि गृहमंत्री. * २००४ मध्ये येवला मतदारसंघातून विधानसभेवर निवड. नोव्हेंबर २००४ ते ३ डिसेंबर २००८ या कालावधीत सार्वजनिक बांधकाममंत्री. * आठ डिसेंबर २००८ रोजी महाराष्ट्राचे दुसऱ्यांदा उपमुख्यमंत्री. * भुजबळ यांनी [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद]]ेची मुंबईत १ नोव्हेंबर १९९२ रोजी स्थापना केली. * भुजबळ हे शिवसेना काँग्रेस व राष्ट्रवादी काँग्रेस प्रणित उद्धव ठाकरे सरकार मधे कॅबिनेट मंत्री होते. * राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक. या पक्षाचे महाराष्ट्राचे पहिले प्रदेशाध्यक्ष. ==योगदान== त्यांनी दैवत (१९८५) आणि नवरा बायको (१९९०) या दोन मराठी चित्रपटांची निमिर्तीही केली. ==दिल्लीचे महाराष्ट्र सदन प्रकरण== महाराष्ट्र सदन घोटाळा व मनी लॉंडरिंग प्रकरणी छगन भुजबळ यांना १४ मार्च २०१६ रोजी अटक करण्यात आली आहे. मुंबईतील एन्फोर्समेंट डिरेक्टरेटच्या कार्यालयात झालेल्या ११ तासांच्या मॅरेथॉन चौकशीनंतर त्यांना ही अटक झाली.आता सध्या ते जामिनावर सुटलेले आहेत ==बाह्य दुवे== [http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/msid-4668465,prtpage-1.cms महाराष्ट्र टाईम्स या वर्तमानपत्रातील छगन भुजबळ यांच्यावरील लेख]{{मृत दुवा|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:मुंबईचे महापौर]] [[वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ८ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ७ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:आंबेडकरवादी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:येवलाचे आमदार]] 2quxvr6uorcrdjebk0lyo9di9nontv9 2680361 2680360 2026-04-22T19:54:22Z ~2026-24679-89 182431 2680361 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य | नाव = छगनराव भुजबळ | पद = [[महाराष्ट्र शासन|मंत्री, अन्न व नागरी पुरवठा]] | चित्र नाव = Chhagan Bhujbal.jpg | चित्र आकारमान = 200px | कार्यकाळ_आरंभ = [[इ.स. २०२५]] | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील = | पुढील = | जन्मदिनांक = १५ ऑक्टोबर [[इ.स. १९४७]] | जन्मस्थान = [[नाशिक]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | पत्नी = मीना | अपत्ये = [[पंकज भुजबळ]] ([[आमदार]]) | निवास = मिलिशिया अपार्टमेंट, म्हातारपाखाडी रोड, माझगाव, मुंबई-४०००१०. | मतदारसंघ = [[येवला (विधानसभा मतदारसंघ)|येवला]] | पद2 = | कार्यकाळ_आरंभ2 = | कार्यकाळ_समाप्ती2 = | मागील2 = | पुढील2 = | कार्यकाळ_आरंभ3 = | कार्यकाळ_समाप्ती3 = | कार्यकाळ_आरंभ4 = | कार्यकाळ_समाप्ती4 = | व्यवसाय = | धर्म = [[हिंदू]] | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद|संस्थापक, महात्मा फुले समता परिषद]] | तारीख = | वर्ष = | स्रोत = }} '''श्रीयुत छगन चंद्रकांत भुजबळ ''' ( १५ ऑक्टोबर १९४७) हे [[भारत|भारतातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे]] नेते आहेत. भुजबळांनी आपल्या राजकीय जीवनाची सुरुवात [[शिवसेना]] या राजकीय पक्षातून केली. १९९१ साली त्यांनी शिवसेना सोडून [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस पक्षात]] प्रवेश केला. १९९९ मध्ये [[शरद पवार|शरद पवारांनी]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाची]] स्थापना केल्यानंतर भुजबळ त्या पक्षात आले आणि त्या पक्षातील एकनिष्ठ नेते बनले. ==जीवन परिचय== * जन्म -१५ ऑक्टोबर, १९४७, नाशिक. मुंबईतील VJTI-व्हिक्टोरिया ज्य़ुबिली टेक्निकल इन्स्टिट्यूटमधून त्यांनी मेकॅनिकल इंजिनियरिंगमधील पदविका घेतली. तरुणपणी ते शेती व शेतीवर आधारित व्यवसाय करत होते. मात्र अगदी सुरुवातीपासून त्यांना महाराष्ट्र राज्याच्या सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात रस होता. * १९७३ मुंबई महापालिकेवर नगरसेवक म्हणून निवडून गेले. १९७३ ते ८४ ते महापालिकेत विरोधी पक्षनेता बनले, तर १९८५ मध्ये महापौर झाले. १९९१ मध्ये ते दुसऱ्यांदा महापालेकेत मुंबईचे महापौर झाले. * मुंबईतील नायर हॉस्पिटल, प्रिन्स आगाखान हॉस्पिटल, व्ही. जे. टी. आय. संस्थांवर ट्रस्टी म्हणून काम. * वांद्रे (मुंबई) येथे मुंबई एज्युकेशनल ट्रस्ट (एम. ई. टी.) या शैक्षणिक संस्थेची स्थापना. * १९९१ मध्ये त्यांचे शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचेशी टोकाचे मतभेद झाले आणि कालांतराने त्यांनी याचवर्षी सेनेला जय महाराष्ट्र केला. त्यांनी सुरुवातीला कॉग्रेसमध्ये प्रवेश केला, नंतर १९९९ मध्ये शरद पवारांनी कॉग्रेसमधून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर भुजबळ त्यांच्यासह राष्ट्रवादीत दाखल झाले. ते राष्ट्रवादीच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक आहेत. याच वर्षी राष्ट्रवादीची प्रदेशाची जबाबदारी त्यांच्यावर सोपवण्यात आली. * १९८५ व १९९० अशा दोन वेळा मुंबईतील माझगावमधून विधानसभेवर निवड. ** नोव्हेंबर १९९१ मध्ये महसूलमंत्री. गृहनिर्माण आणि झोपडपट्टी सुधारणा या खात्याचे १९९५पर्यंत मंत्री. * एप्रिल १९९६ मध्ये विधान परिषदेत विरोधी पक्षनेते. * १८ ऑक्टोबर १९९९ रोजी उपमुख्यमंत्रीपदाची शपथ. शिवाय गृह आणि पर्यटन ही दोन खाती सांभाळली. एप्रिल-२००२ मध्ये विधान परिषदेवर बिनविरोध निवड. ** एप्रिल २००२ ते २३ डिसेंबर २००३ या कालावधीत गृहमंत्री. * २००४ मध्ये येवला मतदारसंघातून विधानसभेवर निवड. नोव्हेंबर २००४ ते ३ डिसेंबर २००८ या कालावधीत सार्वजनिक बांधकाममंत्री. * आठ डिसेंबर २००८ रोजी महाराष्ट्राचे दुसऱ्यांदा उपमुख्यमंत्री. * भुजबळ यांनी [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद]]ेची मुंबईत १ नोव्हेंबर १९९२ रोजी स्थापना केली. * भुजबळ हे शिवसेना काँग्रेस व राष्ट्रवादी काँग्रेस प्रणित उद्धव ठाकरे सरकार मधे कॅबिनेट मंत्री होते. * राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक. या पक्षाचे महाराष्ट्राचे प्रथम प्रदेशाध्यक्ष. ==योगदान== त्यांनी दैवत (१९८५) आणि नवरा बायको (१९९०) या दोन मराठी चित्रपटांची निमिर्तीही केली. ==दिल्लीचे महाराष्ट्र सदन प्रकरण== महाराष्ट्र सदन घोटाळा व मनी लॉंडरिंग प्रकरणी छगन भुजबळ यांना १४ मार्च २०१६ रोजी अटक करण्यात आली आहे. मुंबईतील एन्फोर्समेंट डिरेक्टरेटच्या कार्यालयात झालेल्या ११ तासांच्या मॅरेथॉन चौकशीनंतर त्यांना ही अटक झाली.आता सध्या ते जामिनावर सुटलेले आहेत ==बाह्य दुवे== [http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/msid-4668465,prtpage-1.cms महाराष्ट्र टाईम्स या वर्तमानपत्रातील छगन भुजबळ यांच्यावरील लेख]{{मृत दुवा|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:मुंबईचे महापौर]] [[वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ८ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ७ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:आंबेडकरवादी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:येवलाचे आमदार]] 1tmdgbnb0cxvgygga5dy79yztz76mcm 2680362 2680361 2026-04-22T19:56:01Z ~2026-24679-89 182431 /* चित्रपट योगदान */ 2680362 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य | नाव = छगनराव भुजबळ | पद = [[महाराष्ट्र शासन|मंत्री, अन्न व नागरी पुरवठा]] | चित्र नाव = Chhagan Bhujbal.jpg | चित्र आकारमान = 200px | कार्यकाळ_आरंभ = [[इ.स. २०२५]] | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील = | पुढील = | जन्मदिनांक = १५ ऑक्टोबर [[इ.स. १९४७]] | जन्मस्थान = [[नाशिक]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | पत्नी = मीना | अपत्ये = [[पंकज भुजबळ]] ([[आमदार]]) | निवास = मिलिशिया अपार्टमेंट, म्हातारपाखाडी रोड, माझगाव, मुंबई-४०००१०. | मतदारसंघ = [[येवला (विधानसभा मतदारसंघ)|येवला]] | पद2 = | कार्यकाळ_आरंभ2 = | कार्यकाळ_समाप्ती2 = | मागील2 = | पुढील2 = | कार्यकाळ_आरंभ3 = | कार्यकाळ_समाप्ती3 = | कार्यकाळ_आरंभ4 = | कार्यकाळ_समाप्ती4 = | व्यवसाय = | धर्म = [[हिंदू]] | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद|संस्थापक, महात्मा फुले समता परिषद]] | तारीख = | वर्ष = | स्रोत = }} '''श्रीयुत छगन चंद्रकांत भुजबळ ''' ( १५ ऑक्टोबर १९४७) हे [[भारत|भारतातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे]] नेते आहेत. भुजबळांनी आपल्या राजकीय जीवनाची सुरुवात [[शिवसेना]] या राजकीय पक्षातून केली. १९९१ साली त्यांनी शिवसेना सोडून [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस पक्षात]] प्रवेश केला. १९९९ मध्ये [[शरद पवार|शरद पवारांनी]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाची]] स्थापना केल्यानंतर भुजबळ त्या पक्षात आले आणि त्या पक्षातील एकनिष्ठ नेते बनले. ==जीवन परिचय== * जन्म -१५ ऑक्टोबर, १९४७, नाशिक. मुंबईतील VJTI-व्हिक्टोरिया ज्य़ुबिली टेक्निकल इन्स्टिट्यूटमधून त्यांनी मेकॅनिकल इंजिनियरिंगमधील पदविका घेतली. तरुणपणी ते शेती व शेतीवर आधारित व्यवसाय करत होते. मात्र अगदी सुरुवातीपासून त्यांना महाराष्ट्र राज्याच्या सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात रस होता. * १९७३ मुंबई महापालिकेवर नगरसेवक म्हणून निवडून गेले. १९७३ ते ८४ ते महापालिकेत विरोधी पक्षनेता बनले, तर १९८५ मध्ये महापौर झाले. १९९१ मध्ये ते दुसऱ्यांदा महापालेकेत मुंबईचे महापौर झाले. * मुंबईतील नायर हॉस्पिटल, प्रिन्स आगाखान हॉस्पिटल, व्ही. जे. टी. आय. संस्थांवर ट्रस्टी म्हणून काम. * वांद्रे (मुंबई) येथे मुंबई एज्युकेशनल ट्रस्ट (एम. ई. टी.) या शैक्षणिक संस्थेची स्थापना. * १९९१ मध्ये त्यांचे शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचेशी टोकाचे मतभेद झाले आणि कालांतराने त्यांनी याचवर्षी सेनेला जय महाराष्ट्र केला. त्यांनी सुरुवातीला कॉग्रेसमध्ये प्रवेश केला, नंतर १९९९ मध्ये शरद पवारांनी कॉग्रेसमधून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर भुजबळ त्यांच्यासह राष्ट्रवादीत दाखल झाले. ते राष्ट्रवादीच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक आहेत. याच वर्षी राष्ट्रवादीची प्रदेशाची जबाबदारी त्यांच्यावर सोपवण्यात आली. * १९८५ व १९९० अशा दोन वेळा मुंबईतील माझगावमधून विधानसभेवर निवड. ** नोव्हेंबर १९९१ मध्ये महसूलमंत्री. गृहनिर्माण आणि झोपडपट्टी सुधारणा या खात्याचे १९९५पर्यंत मंत्री. * एप्रिल १९९६ मध्ये विधान परिषदेत विरोधी पक्षनेते. * १८ ऑक्टोबर १९९९ रोजी उपमुख्यमंत्रीपदाची शपथ. शिवाय गृह आणि पर्यटन ही दोन खाती सांभाळली. एप्रिल-२००२ मध्ये विधान परिषदेवर बिनविरोध निवड. ** एप्रिल २००२ ते २३ डिसेंबर २००३ या कालावधीत गृहमंत्री. * २००४ मध्ये येवला मतदारसंघातून विधानसभेवर निवड. नोव्हेंबर २००४ ते ३ डिसेंबर २००८ या कालावधीत सार्वजनिक बांधकाममंत्री. * आठ डिसेंबर २००८ रोजी महाराष्ट्राचे दुसऱ्यांदा उपमुख्यमंत्री. * भुजबळ यांनी [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद]]ेची मुंबईत १ नोव्हेंबर १९९२ रोजी स्थापना केली. * भुजबळ हे शिवसेना काँग्रेस व राष्ट्रवादी काँग्रेस प्रणित उद्धव ठाकरे सरकार मधे कॅबिनेट मंत्री होते. * राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक. या पक्षाचे महाराष्ट्राचे प्रथम प्रदेशाध्यक्ष. == चित्रपट योगदान == त्यांनी दैवत (१९८५) आणि नवरा बायको (१९९०) या दोन मराठी चित्रपटांची निमिर्तीही केली. ==दिल्लीचे महाराष्ट्र सदन प्रकरण== महाराष्ट्र सदन घोटाळा व मनी लॉंडरिंग प्रकरणी छगन भुजबळ यांना १४ मार्च २०१६ रोजी अटक करण्यात आली आहे. मुंबईतील एन्फोर्समेंट डिरेक्टरेटच्या कार्यालयात झालेल्या ११ तासांच्या मॅरेथॉन चौकशीनंतर त्यांना ही अटक झाली.आता सध्या ते जामिनावर सुटलेले आहेत ==बाह्य दुवे== [http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/msid-4668465,prtpage-1.cms महाराष्ट्र टाईम्स या वर्तमानपत्रातील छगन भुजबळ यांच्यावरील लेख]{{मृत दुवा|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:मुंबईचे महापौर]] [[वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ८ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ७ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:आंबेडकरवादी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:येवलाचे आमदार]] nwn86bk82mcq3ovne0q8rzz7mdqfntj 2680363 2680362 2026-04-22T19:56:44Z ~2026-24679-89 182431 2680363 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य | नाव = छगनराव भुजबळ | पद = [[महाराष्ट्र शासन|मंत्री, अन्न व नागरी पुरवठा]] | चित्र नाव = Chhagan Bhujbal.jpg | चित्र आकारमान = 200px | कार्यकाळ_आरंभ = [[इ.स. २०२५]] | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील = | पुढील = | जन्मदिनांक = १५ ऑक्टोबर, [[इ.स. १९४७]] | जन्मस्थान = [[नाशिक]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | पत्नी = मीना | अपत्ये = [[पंकज भुजबळ]] ([[आमदार]]) | निवास = मिलिशिया अपार्टमेंट, म्हातारपाखाडी रोड, माझगाव, मुंबई-४०००१०. | मतदारसंघ = [[येवला (विधानसभा मतदारसंघ)|येवला]] | पद2 = | कार्यकाळ_आरंभ2 = | कार्यकाळ_समाप्ती2 = | मागील2 = | पुढील2 = | कार्यकाळ_आरंभ3 = | कार्यकाळ_समाप्ती3 = | कार्यकाळ_आरंभ4 = | कार्यकाळ_समाप्ती4 = | व्यवसाय = | धर्म = [[हिंदू]] | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद|संस्थापक, महात्मा फुले समता परिषद]] | तारीख = | वर्ष = | स्रोत = }} '''श्रीयुत छगन चंद्रकांत भुजबळ ''' ( १५ ऑक्टोबर १९४७) हे [[भारत|भारतातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे]] नेते आहेत. भुजबळांनी आपल्या राजकीय जीवनाची सुरुवात [[शिवसेना]] या राजकीय पक्षातून केली. १९९१ साली त्यांनी शिवसेना सोडून [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस पक्षात]] प्रवेश केला. १९९९ मध्ये [[शरद पवार|शरद पवारांनी]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाची]] स्थापना केल्यानंतर भुजबळ त्या पक्षात आले आणि त्या पक्षातील एकनिष्ठ नेते बनले. ==जीवन परिचय== * जन्म -१५ ऑक्टोबर, १९४७, नाशिक. मुंबईतील VJTI-व्हिक्टोरिया ज्य़ुबिली टेक्निकल इन्स्टिट्यूटमधून त्यांनी मेकॅनिकल इंजिनियरिंगमधील पदविका घेतली. तरुणपणी ते शेती व शेतीवर आधारित व्यवसाय करत होते. मात्र अगदी सुरुवातीपासून त्यांना महाराष्ट्र राज्याच्या सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात रस होता. * १९७३ मुंबई महापालिकेवर नगरसेवक म्हणून निवडून गेले. १९७३ ते ८४ ते महापालिकेत विरोधी पक्षनेता बनले, तर १९८५ मध्ये महापौर झाले. १९९१ मध्ये ते दुसऱ्यांदा महापालेकेत मुंबईचे महापौर झाले. * मुंबईतील नायर हॉस्पिटल, प्रिन्स आगाखान हॉस्पिटल, व्ही. जे. टी. आय. संस्थांवर ट्रस्टी म्हणून काम. * वांद्रे (मुंबई) येथे मुंबई एज्युकेशनल ट्रस्ट (एम. ई. टी.) या शैक्षणिक संस्थेची स्थापना. * १९९१ मध्ये त्यांचे शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचेशी टोकाचे मतभेद झाले आणि कालांतराने त्यांनी याचवर्षी सेनेला जय महाराष्ट्र केला. त्यांनी सुरुवातीला कॉग्रेसमध्ये प्रवेश केला, नंतर १९९९ मध्ये शरद पवारांनी कॉग्रेसमधून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर भुजबळ त्यांच्यासह राष्ट्रवादीत दाखल झाले. ते राष्ट्रवादीच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक आहेत. याच वर्षी राष्ट्रवादीची प्रदेशाची जबाबदारी त्यांच्यावर सोपवण्यात आली. * १९८५ व १९९० अशा दोन वेळा मुंबईतील माझगावमधून विधानसभेवर निवड. ** नोव्हेंबर १९९१ मध्ये महसूलमंत्री. गृहनिर्माण आणि झोपडपट्टी सुधारणा या खात्याचे १९९५पर्यंत मंत्री. * एप्रिल १९९६ मध्ये विधान परिषदेत विरोधी पक्षनेते. * १८ ऑक्टोबर १९९९ रोजी उपमुख्यमंत्रीपदाची शपथ. शिवाय गृह आणि पर्यटन ही दोन खाती सांभाळली. एप्रिल-२००२ मध्ये विधान परिषदेवर बिनविरोध निवड. ** एप्रिल २००२ ते २३ डिसेंबर २००३ या कालावधीत गृहमंत्री. * २००४ मध्ये येवला मतदारसंघातून विधानसभेवर निवड. नोव्हेंबर २००४ ते ३ डिसेंबर २००८ या कालावधीत सार्वजनिक बांधकाममंत्री. * आठ डिसेंबर २००८ रोजी महाराष्ट्राचे दुसऱ्यांदा उपमुख्यमंत्री. * भुजबळ यांनी [[अखिल भारतीय महात्मा फुले समता परिषद]]ेची मुंबईत १ नोव्हेंबर १९९२ रोजी स्थापना केली. * भुजबळ हे शिवसेना काँग्रेस व राष्ट्रवादी काँग्रेस प्रणित उद्धव ठाकरे सरकार मधे कॅबिनेट मंत्री होते. * राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक. या पक्षाचे महाराष्ट्राचे प्रथम प्रदेशाध्यक्ष. == चित्रपट योगदान == त्यांनी दैवत (१९८५) आणि नवरा बायको (१९९०) या दोन मराठी चित्रपटांची निमिर्तीही केली. ==दिल्लीचे महाराष्ट्र सदन प्रकरण== महाराष्ट्र सदन घोटाळा व मनी लॉंडरिंग प्रकरणी छगन भुजबळ यांना १४ मार्च २०१६ रोजी अटक करण्यात आली आहे. मुंबईतील एन्फोर्समेंट डिरेक्टरेटच्या कार्यालयात झालेल्या ११ तासांच्या मॅरेथॉन चौकशीनंतर त्यांना ही अटक झाली.आता सध्या ते जामिनावर सुटलेले आहेत ==बाह्य दुवे== [http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/msid-4668465,prtpage-1.cms महाराष्ट्र टाईम्स या वर्तमानपत्रातील छगन भुजबळ यांच्यावरील लेख]{{मृत दुवा|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य|भुजबळ, छगन]] [[वर्ग:मुंबईचे महापौर]] [[वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ८ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ७ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:आंबेडकरवादी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:येवलाचे आमदार]] d0p1l57otbonttnfvp5gqpxdd8o1ex2 0 73132 2680391 2680028 2026-04-22T20:44:26Z ~2026-24679-89 182431 /* ग.प्र. प्रधान यांनी लिहिलेली पुस्तके */ 2680391 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = ग.प्र. प्रधान | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | शिक्षण = | कार्यक्षेत्र = | राष्ट्रीयत्व = | धर्म = | भाषा = | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = | विषय = | चळवळ = | संघटना = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = प्रभाकर | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = विरोधी पक्षनेते, [[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी|विधानपरिषद]] }} '''प्रा. गणेश प्र. प्रधान''' (जन्म : गणेश चतुर्थी, [[ऑगस्ट २६|२६ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९२२|१९२२]]; - [[मे २९|२९ मे]] [[इ.स. २०१०|२०१०]]) हे समाजवादी विचारवंत, राजकारणी व [[मराठी भाषा|मराठी भाषेमधील]] लेखक होते. * ते १८ वर्षे पदवीधर आमदार होते; यांतील २ वर्षे ते विरोधी पक्षनेते होते. [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] ते हंगामी सभापती होते. प्रधानांनी मराठी व इंग्रजीत विपुल प्रमाणात प्रासंगिक लेखन केले आहे. ते साधना साप्ताहिकाचे मानद संपादक होते. साने गुरुजींचे ते वारसदार समजले जातात. विविध सामाजिक चळवळीत त्यांचा सक्रिय सहभाग असे. == जीवन == ग.प्र. प्रधानांना एकूण ९ भावंडे होती, त्यापैकी गणेश सर्वांत लहान होते. वडील ज्योतिषशास्त्राचे अभ्यासक होते. पुण्यात विद्यार्थिदशेतच ते [[ना. ग. गोरे]] व [[श्रीधर माधव जोशी|एस.एम. जोश्यांच्या]] कार्याने प्रभावित झाले होते. त्यांनी [[इ.स. १९४२]]च्या [[भारत छोडो आंदोलन|भारत छोडो आंदोलनातही]] सक्रिय भाग घेतला होता. त्यांना त्यासाठी १३ महिने [[येरवडा तुरुंग|येरवड्याच्या तुरुंगात]] जावे लागले. त्यांनी समाजवादी कॉग्रेस पक्ष व राष्ट्र सेवादलासाठी काम केले. पुढे १९७५ मध्ये आणीबाणीच्या काळात ते पुन्हा वर्षभर येरवड्याच्या तुरुंगात होते.<ref>http://mahanews.gov.in/content/articleshow.aspx?id=lk9vwpaaeMNbuN9ET0uzxuRa4E7PtNEdgqqa1BiGd7kG2o4NkzprJg== {{मृत दुवा}}</ref> <br />ग.प्र. प्रधान १९४५ पासून पुढे २० वर्षे पुण्याच्या [[फर्ग्युसन महाविद्यालय|फर्ग्युसन महाविद्यालयांत]] इंग्रजीचे विद्यार्थिप्रिय व व्यासंगी प्राध्यापक होते. प्रा. प्रधान यांनी "टॉलस्टॉयशी पत्रसंवाद' साधला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kartavyasadhana.in/view-article/samajshikshak-vinod-shirsath-on-g-p-pradhan|title=समाजशिक्षक|last=|first=|date=|website=kartavyasadhana.in|language=mr|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-10}}</ref> == राजकारण == ते प्रजासमाजवादी पक्षातर्फे १९६६ साली पदवीधर मतदार संघातून निवडून आले. पुढे (?? ते ??) त्यांनी महाराष्ट्र [[विधान परिषद|विधान परिषदेचे]] सभापतिपद भूषविले. ==अखेर== अखेरच्या काळात प्रधानांचा सदाशिव पेठेतील वडिलोपार्जित वाडा त्यांनी एका सामाजिक संस्थेला दान केला, आणि स्वतः सोबत फक्त काही पुस्तके, ग्रंथ, वापरायचे चार कपडे घेऊन पुण्याच्या हडपसर येथील सानेगुरुजी रुग्णालयातल्या एका भाड्याच्या खोलीत राहायला गेले. शनिवार २९ मे २०१० रोजी वयाच्या ८८व्या वर्षी त्यांची त्याच हाॅस्पिटलमध्ये प्राणज्योत मालवली. त्यांनी मरणोत्तर नेत्रदान आणि देहदान केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/-/articleshow/5987635.cms|title=प्रा. ग. प्र. प्रधान यांचं निधन|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2020-12-10}}</ref> == ग.प्र. प्रधान यांनी लिहिलेली पुस्तके == (एकूण १४ पुस्तके) * आगरकर लेखसंग्रह * इंडियाज फ़्रीडम स्ट्रगल : ॲन एपिक ऑफ सॅक्रिफाईस अँड सफरिंग (इंग्रजी) * परस्यूट ऑफ आयडियल्स (इंग्रजी) * डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत * महाराष्ट्राचे शिल्पकार - ना. ग. गोरे * माझी वाटचाल * लेटर टु टॉलस्टॉय (इंग्रजी) * लोकमान्य टिळक – अ बायोग्राफी (इंग्रजी) * लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक * सत्याग्रही गांधीजी * साता उत्तरांची कहाणी<ref>{{स्रोत बातमी | url=http://www.loksatta.com/navneet-news/curiosity-body-structure-of-chickens-181836/ | title=नवनीत: आजचे महाराष्ट्रसारस्वत | work=लोकसत्ता | date=२६ ऑगस्ट २०१३ | accessdate=१९ सप्टेंबर २०१३ | author=संजय वझरेकर | location=मुंबई}}</ref> "डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर त्यांच्याच शब्दांत' हे ग. प्र. प्रधान यांचे पुस्तक त्याच्या कल्पनेपासूनच वेगळे झाले आहे. डॉ. आंबेडकर हयात असून त्यांची एक तरुण पत्रकार मुलाखत घेत आहे, अशी कल्पना करून प्रा. प्रधान यांनी हे पुस्तक लिहिले आहे. प्रधान यांच्या व्यक्तिमत्त्वाप्रमाणेच हे पुस्तक वरकरणी साधे, सोपे, सरळ वाटते; पण जरा खोलात उतरल्यावर ते अवघड असल्याचे जाणवते. == पुरस्कार == * राज्य शासनाचा वाङ्मय पुरस्कार (२००९) 'लोकमान्यांची राजकीय दूरदृष्टी आणि ज्ञानाचे उपासक' साठी == संकीर्ण == * समीर शिपूरकर (अवकाश निर्मिती) यांनी प्रधानांच्या जीवनकार्याचा आणि समाजसेवेचा परिचय देणाऱ्या लघुपटाची निर्मिती केली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/documentary-film-on-the-life-of-socialist-le/457908|title=Documentary film on the life of socialist leader G P Pradhan screened - Indian Express|website=archive.indianexpress.com}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html सेंटर ऑफ साउथ एशियन स्टडीजः प्रधानांची ध्वनिमुद्रीत मुलाखत, दि. १३ ऑगस्ट, १९७०] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141014010405/http://www.s-asian.cam.ac.uk/archive/audio/pradhan.html |date=2014-10-14 }} * [http://72.78.249.107/esakal/20100529/4951099347502785763.htm इ-सकाळ - ग. प्र. प्रधान यांचे अल्पचरित्र]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.youtube.com/user/avakashnirmiteepune/videos अवकाश निर्मिती,पुणे या संस्थेने ग. प्र. प्रधान यांच्याच निवेदनाचा वापर करून तयार केलेले ११ भागातील माहितीपट] {{मराठी साहित्यिक}} {{DEFAULTSORT:प्रधान,गणेश प्रभाकर}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:समाजवाद]] [[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] [[वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू]] el5vdwxt8uwp4m3hvxu1yajbtf2fv7e 0 85263 2680399 2361071 2026-04-22T20:53:08Z ~2026-24679-89 182431 2680399 wikitext text/x-wiki '''माणिक गोविंदराव ठाकरे''' (जन्म २२ ऑगस्ट १९५४)<ref>Manikrao Thakre. (2010, October 15). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 07:59, October 15, 2010, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Manikrao_Thakre&oldid=390831145</ref> [[महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समिती]]चे माजी प्रदेशाध्यक्ष (२१ ऑगस्ट २००८ ते वर्तमान), महाराष्ट्रातील राजकारणी महाराष्ट्र राज्य विधान परिषदेचे वर्तमान सदस्य<ref>Google's cache of http://63.254.226.34/A55ADC/aikya/aikyasite.nsf/16a1cd28b1b42ed665256f8d003985fc/2c323e3728c602eb652a706a004f7891!OpenDocument{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 19 Sep 2010 09:18:24 GMT.</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.hindu.com/2008/08/18/stories/2008081855411200.htm|title=Manikrao Thakare is Maharashtra PCC chief|प्रकाशक=The Hindu|दिनांक=August 18, 2008|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26|archive-date=2008-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20080831091423/http://www.hindu.com/2008/08/18/stories/2008081855411200.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.maharashtrapcc.org/MPCC%20President.aspx|title=Manikrao Thakare|प्रकाशक=Maharashtra Pradesh Congress Committee|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2010, 19 January|archive-date=2010-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100808010753/http://www.maharashtrapcc.org/MPCC%20President.aspx|url-status=dead}}</ref>, माजी गृह राज्य मंत्री (१९९२-१९९५ आणि १९९९-२००३) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991101/ipo01003.html|title=State Ministers get portfolios, six axed|प्रकाशक=Indian Express|दिनांक=October 31, 1999|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26|विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20101105032118/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991101/ipo01003.html|विदा दिनांक=2010-11-05|url-status=bot: unknown}}</ref>, माजी उर्जाराज्यमंत्री (२००३-२००४)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://in.rediff.com/news/2004/jul/06maha.htm|title=शिंदे drops 22 ministers in Maharashtra|प्रकाशक=[[rediff.com]]|दिनांक=July 6, 2004|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26}}</ref> विधान सभेचे माजी सदस्य. ==जनजागरण विकास यात्रा== १९ नोव्हेंबर २००८ -१५ जानेवारी २००९ (चाळीस दिवस) शिर्डी येथून महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समितीच्या वतीने जनजागरण विकास यात्रा गावागावांत मंत्री नेण्याचा उपक्रम आरंभली.<ref>Google's cache of http://www.deshdoot.com/news.php?news=1650&cid=&region= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305043734/http://www.deshdoot.com/news.php?news=1650&cid=&region= |date=2016-03-05 }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 22 Sep 2010 02:48:21 GMT.</ref><ref>Google's cache of http://www.ibnlokmat.tv/showstory.php?id=18731{{मृत दुवा|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 2 Oct 2010 04:56:18 GMT.</ref><ref>http://archive.is/20121205221512/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:KI1QWHwa2HoJ:www.esakal.com/esakal/20100807/5115120270631234036.htm+%22%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%A3+%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8+%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%22&cd=10&hl=en&ct=clnk&gl=in&client=firefox</ref> ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] 22ax1fhhzmhxznzfr5aix4zu1i0qu1d 2680400 2680399 2026-04-22T20:54:33Z ~2026-24679-89 182431 2680400 wikitext text/x-wiki '''माणिक गोविंदराव ठाकरे''' (जन्म: २२ ऑगस्ट, १९५४)<ref>Manikrao Thakre. (2010, October 15). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 07:59, October 15, 2010, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Manikrao_Thakre&oldid=390831145</ref> [[महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समिती]]चे माजी प्रदेशाध्यक्ष (२१ ऑगस्ट २००८ ते वर्तमान), महाराष्ट्रातील राजकारणी महाराष्ट्र राज्य विधान परिषदेचे वर्तमान सदस्य.<ref>Google's cache of http://63.254.226.34/A55ADC/aikya/aikyasite.nsf/16a1cd28b1b42ed665256f8d003985fc/2c323e3728c602eb652a706a004f7891!OpenDocument{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 19 Sep 2010 09:18:24 GMT.</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.hindu.com/2008/08/18/stories/2008081855411200.htm|title=Manikrao Thakare is Maharashtra PCC chief|प्रकाशक=The Hindu|दिनांक=August 18, 2008|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26|archive-date=2008-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20080831091423/http://www.hindu.com/2008/08/18/stories/2008081855411200.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.maharashtrapcc.org/MPCC%20President.aspx|title=Manikrao Thakare|प्रकाशक=Maharashtra Pradesh Congress Committee|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2010, 19 January|archive-date=2010-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100808010753/http://www.maharashtrapcc.org/MPCC%20President.aspx|url-status=dead}}</ref>, माजी गृहराज्यमंत्री (१९९२-१९९५ आणि १९९९-२००३) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991101/ipo01003.html|title=State Ministers get portfolios, six axed|प्रकाशक=Indian Express|दिनांक=October 31, 1999|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26|विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20101105032118/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991101/ipo01003.html|विदा दिनांक=2010-11-05|url-status=bot: unknown}}</ref>, माजी उर्जाराज्यमंत्री (२००३-२००४).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://in.rediff.com/news/2004/jul/06maha.htm|title=शिंदे drops 22 ministers in Maharashtra|प्रकाशक=[[rediff.com]]|दिनांक=July 6, 2004|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26}}</ref> * विधानसभेचे माजी सदस्य. ==जनजागरण विकास यात्रा== १९ नोव्हेंबर २००८ -१५ जानेवारी २००९ (चाळीस दिवस) शिर्डी येथून महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समितीच्या वतीने जनजागरण विकास यात्रा गावागावांत मंत्री नेण्याचा उपक्रम आरंभली.<ref>Google's cache of http://www.deshdoot.com/news.php?news=1650&cid=&region= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305043734/http://www.deshdoot.com/news.php?news=1650&cid=&region= |date=2016-03-05 }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 22 Sep 2010 02:48:21 GMT.</ref><ref>Google's cache of http://www.ibnlokmat.tv/showstory.php?id=18731{{मृत दुवा|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 2 Oct 2010 04:56:18 GMT.</ref><ref>http://archive.is/20121205221512/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:KI1QWHwa2HoJ:www.esakal.com/esakal/20100807/5115120270631234036.htm+%22%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%A3+%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8+%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%22&cd=10&hl=en&ct=clnk&gl=in&client=firefox</ref> ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] igh0aq0wrrfv3dqt8ypswvoe6d36vvo 2680401 2680400 2026-04-22T20:55:29Z ~2026-24679-89 182431 2680401 wikitext text/x-wiki '''माणिक गोविंदराव ठाकरे''' (जन्म: २२ ऑगस्ट, १९५४)<ref>Manikrao Thakre. (2010, October 15). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 07:59, October 15, 2010, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Manikrao_Thakre&oldid=390831145</ref> [[महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समिती]]चे माजी प्रदेशाध्यक्ष (२१ ऑगस्ट २००८ ते वर्तमान), महाराष्ट्रातील राजकारणी आहेत. महाराष्ट्र राज्य विधानपरिषदेचे सदस्य.<ref>Google's cache of http://63.254.226.34/A55ADC/aikya/aikyasite.nsf/16a1cd28b1b42ed665256f8d003985fc/2c323e3728c602eb652a706a004f7891!OpenDocument{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 19 Sep 2010 09:18:24 GMT.</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.hindu.com/2008/08/18/stories/2008081855411200.htm|title=Manikrao Thakare is Maharashtra PCC chief|प्रकाशक=The Hindu|दिनांक=August 18, 2008|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26|archive-date=2008-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20080831091423/http://www.hindu.com/2008/08/18/stories/2008081855411200.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.maharashtrapcc.org/MPCC%20President.aspx|title=Manikrao Thakare|प्रकाशक=Maharashtra Pradesh Congress Committee|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2010, 19 January|archive-date=2010-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100808010753/http://www.maharashtrapcc.org/MPCC%20President.aspx|url-status=dead}}</ref>, माजी गृहराज्यमंत्री (१९९२-१९९५ आणि १९९९-२००३).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991101/ipo01003.html|title=State Ministers get portfolios, six axed|प्रकाशक=Indian Express|दिनांक=October 31, 1999|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26|विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20101105032118/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991101/ipo01003.html|विदा दिनांक=2010-11-05|url-status=bot: unknown}}</ref>, माजी उर्जाराज्यमंत्री (२००३-२००४).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://in.rediff.com/news/2004/jul/06maha.htm|title=शिंदे drops 22 ministers in Maharashtra|प्रकाशक=[[rediff.com]]|दिनांक=July 6, 2004|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26}}</ref> * विधानसभेचे माजी सदस्य. ==जनजागरण विकास यात्रा== १९ नोव्हेंबर २००८ -१५ जानेवारी २००९ (चाळीस दिवस) शिर्डी येथून महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समितीच्या वतीने जनजागरण विकास यात्रा गावागावांत मंत्री नेण्याचा उपक्रम आरंभली.<ref>Google's cache of http://www.deshdoot.com/news.php?news=1650&cid=&region= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305043734/http://www.deshdoot.com/news.php?news=1650&cid=&region= |date=2016-03-05 }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 22 Sep 2010 02:48:21 GMT.</ref><ref>Google's cache of http://www.ibnlokmat.tv/showstory.php?id=18731{{मृत दुवा|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 2 Oct 2010 04:56:18 GMT.</ref><ref>http://archive.is/20121205221512/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:KI1QWHwa2HoJ:www.esakal.com/esakal/20100807/5115120270631234036.htm+%22%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%A3+%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8+%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%22&cd=10&hl=en&ct=clnk&gl=in&client=firefox</ref> ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] 9itme0yionro6xd54s1adpqq6tm7hmp 2680402 2680401 2026-04-22T20:56:08Z ~2026-24679-89 182431 2680402 wikitext text/x-wiki '''माणिक गोविंदराव ठाकरे''' (जन्म: २२ ऑगस्ट, १९५४)<ref>Manikrao Thakre. (2010, October 15). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 07:59, October 15, 2010, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Manikrao_Thakre&oldid=390831145</ref> [[महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समिती]]चे माजी प्रदेशाध्यक्ष (२१ ऑगस्ट २००८ ते वर्तमान), महाराष्ट्रातील राजकारणी आहेत. महाराष्ट्र राज्य विधानपरिषदेचे सदस्य.<ref>Google's cache of http://63.254.226.34/A55ADC/aikya/aikyasite.nsf/16a1cd28b1b42ed665256f8d003985fc/2c323e3728c602eb652a706a004f7891!OpenDocument{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 19 Sep 2010 09:18:24 GMT.</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.hindu.com/2008/08/18/stories/2008081855411200.htm|title=Manikrao Thakare is Maharashtra PCC chief|प्रकाशक=The Hindu|दिनांक=August 18, 2008|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26|archive-date=2008-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20080831091423/http://www.hindu.com/2008/08/18/stories/2008081855411200.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.maharashtrapcc.org/MPCC%20President.aspx|title=Manikrao Thakare|प्रकाशक=Maharashtra Pradesh Congress Committee|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2010, 19 January|archive-date=2010-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100808010753/http://www.maharashtrapcc.org/MPCC%20President.aspx|url-status=dead}}</ref> माजी गृहराज्यमंत्री (१९९२-१९९५ आणि १९९९-२००३).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991101/ipo01003.html|title=State Ministers get portfolios, six axed|प्रकाशक=Indian Express|दिनांक=October 31, 1999|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26|विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20101105032118/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991101/ipo01003.html|विदा दिनांक=2010-11-05|url-status=bot: unknown}}</ref> माजी उर्जाराज्यमंत्री (२००३-२००४).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://in.rediff.com/news/2004/jul/06maha.htm|title=शिंदे drops 22 ministers in Maharashtra|प्रकाशक=[[rediff.com]]|दिनांक=July 6, 2004|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26}}</ref> * विधानसभेचे माजी सदस्य. ==जनजागरण विकास यात्रा== १९ नोव्हेंबर २००८ -१५ जानेवारी २००९ (चाळीस दिवस) शिर्डी येथून महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समितीच्या वतीने जनजागरण विकास यात्रा गावागावांत मंत्री नेण्याचा उपक्रम आरंभली.<ref>Google's cache of http://www.deshdoot.com/news.php?news=1650&cid=&region= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305043734/http://www.deshdoot.com/news.php?news=1650&cid=&region= |date=2016-03-05 }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 22 Sep 2010 02:48:21 GMT.</ref><ref>Google's cache of http://www.ibnlokmat.tv/showstory.php?id=18731{{मृत दुवा|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 2 Oct 2010 04:56:18 GMT.</ref><ref>http://archive.is/20121205221512/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:KI1QWHwa2HoJ:www.esakal.com/esakal/20100807/5115120270631234036.htm+%22%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%A3+%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8+%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%22&cd=10&hl=en&ct=clnk&gl=in&client=firefox</ref> ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] q2n9yiuzy8byhlzy7nz0wsmqv7wsoyz 2680403 2680402 2026-04-22T20:56:42Z ~2026-24679-89 182431 2680403 wikitext text/x-wiki '''माणिक गोविंदराव ठाकरे''' (जन्म: २२ ऑगस्ट, १९५४)<ref>Manikrao Thakre. (2010, October 15). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 07:59, October 15, 2010, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Manikrao_Thakre&oldid=390831145</ref> [[महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समिती]]चे माजी प्रदेशाध्यक्ष (२१ ऑगस्ट २००८ ते वर्तमान), महाराष्ट्रातील राजकारणी आहेत. * महाराष्ट्र राज्य विधानपरिषदेचे सदस्य.<ref>Google's cache of http://63.254.226.34/A55ADC/aikya/aikyasite.nsf/16a1cd28b1b42ed665256f8d003985fc/2c323e3728c602eb652a706a004f7891!OpenDocument{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 19 Sep 2010 09:18:24 GMT.</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.hindu.com/2008/08/18/stories/2008081855411200.htm|title=Manikrao Thakare is Maharashtra PCC chief|प्रकाशक=The Hindu|दिनांक=August 18, 2008|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26|archive-date=2008-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20080831091423/http://www.hindu.com/2008/08/18/stories/2008081855411200.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.maharashtrapcc.org/MPCC%20President.aspx|title=Manikrao Thakare|प्रकाशक=Maharashtra Pradesh Congress Committee|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2010, 19 January|archive-date=2010-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100808010753/http://www.maharashtrapcc.org/MPCC%20President.aspx|url-status=dead}}</ref> * माजी गृहराज्यमंत्री (१९९२-१९९५ आणि १९९९-२००३).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991101/ipo01003.html|title=State Ministers get portfolios, six axed|प्रकाशक=Indian Express|दिनांक=October 31, 1999|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26|विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20101105032118/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991101/ipo01003.html|विदा दिनांक=2010-11-05|url-status=bot: unknown}}</ref> माजी उर्जाराज्यमंत्री (२००३-२००४).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://in.rediff.com/news/2004/jul/06maha.htm|title=शिंदे drops 22 ministers in Maharashtra|प्रकाशक=[[rediff.com]]|दिनांक=July 6, 2004|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26}}</ref> * विधानसभेचे माजी सदस्य. ==जनजागरण विकास यात्रा== १९ नोव्हेंबर २००८ -१५ जानेवारी २००९ (चाळीस दिवस) शिर्डी येथून महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समितीच्या वतीने जनजागरण विकास यात्रा गावागावांत मंत्री नेण्याचा उपक्रम आरंभली.<ref>Google's cache of http://www.deshdoot.com/news.php?news=1650&cid=&region= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305043734/http://www.deshdoot.com/news.php?news=1650&cid=&region= |date=2016-03-05 }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 22 Sep 2010 02:48:21 GMT.</ref><ref>Google's cache of http://www.ibnlokmat.tv/showstory.php?id=18731{{मृत दुवा|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 2 Oct 2010 04:56:18 GMT.</ref><ref>http://archive.is/20121205221512/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:KI1QWHwa2HoJ:www.esakal.com/esakal/20100807/5115120270631234036.htm+%22%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%A3+%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8+%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%22&cd=10&hl=en&ct=clnk&gl=in&client=firefox</ref> ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] n5smbgxgbcfnmusmwvd00rr4t10lhbc 2680404 2680403 2026-04-22T20:58:02Z ~2026-24679-89 182431 2680404 wikitext text/x-wiki '''माणिक गोविंदराव ठाकरे''' (जन्म: २२ ऑगस्ट, १९५४)<ref>Manikrao Thakre. (2010, October 15). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 07:59, October 15, 2010, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Manikrao_Thakre&oldid=390831145</ref> [[महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समिती]]चे माजी प्रदेशाध्यक्ष (२१ ऑगस्ट २००८ ते २०१४) व महाराष्ट्रातील राजकारणी आहेत. * विधानसभेचे माजी सदस्य. * महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य.<ref>Google's cache of http://63.254.226.34/A55ADC/aikya/aikyasite.nsf/16a1cd28b1b42ed665256f8d003985fc/2c323e3728c602eb652a706a004f7891!OpenDocument{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 19 Sep 2010 09:18:24 GMT.</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.hindu.com/2008/08/18/stories/2008081855411200.htm|title=Manikrao Thakare is Maharashtra PCC chief|प्रकाशक=The Hindu|दिनांक=August 18, 2008|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26|archive-date=2008-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20080831091423/http://www.hindu.com/2008/08/18/stories/2008081855411200.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.maharashtrapcc.org/MPCC%20President.aspx|title=Manikrao Thakare|प्रकाशक=Maharashtra Pradesh Congress Committee|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2010, 19 January|archive-date=2010-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100808010753/http://www.maharashtrapcc.org/MPCC%20President.aspx|url-status=dead}}</ref> * माजी गृहराज्यमंत्री (१९९२-१९९५ आणि १९९९-२००३).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991101/ipo01003.html|title=State Ministers get portfolios, six axed|प्रकाशक=Indian Express|दिनांक=October 31, 1999|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26|विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20101105032118/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991101/ipo01003.html|विदा दिनांक=2010-11-05|url-status=bot: unknown}}</ref> माजी उर्जाराज्यमंत्री (२००३-२००४).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://in.rediff.com/news/2004/jul/06maha.htm|title=शिंदे drops 22 ministers in Maharashtra|प्रकाशक=[[rediff.com]]|दिनांक=July 6, 2004|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-09-26}}</ref> ==जनजागरण विकास यात्रा== १९ नोव्हेंबर २००८ -१५ जानेवारी २००९ (चाळीस दिवस) शिर्डी येथून महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समितीच्या वतीने जनजागरण विकास यात्रा गावागावांत मंत्री नेण्याचा उपक्रम आरंभली.<ref>Google's cache of http://www.deshdoot.com/news.php?news=1650&cid=&region= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305043734/http://www.deshdoot.com/news.php?news=1650&cid=&region= |date=2016-03-05 }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 22 Sep 2010 02:48:21 GMT.</ref><ref>Google's cache of http://www.ibnlokmat.tv/showstory.php?id=18731{{मृत दुवा|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. It is a snapshot of the page as it appeared on 2 Oct 2010 04:56:18 GMT.</ref><ref>http://archive.is/20121205221512/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:KI1QWHwa2HoJ:www.esakal.com/esakal/20100807/5115120270631234036.htm+%22%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%A3+%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8+%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%22&cd=10&hl=en&ct=clnk&gl=in&client=firefox</ref> ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] oybl78ol1mztgmzlfu660lt9o0f3vuk 0 99719 2680352 2202062 2026-04-22T19:39:35Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680352 wikitext text/x-wiki '''हंग्रियलिझम''' ([[रोमन लिपी]]: ''Hungryalism'') ही [[बंगाली भाषा|बांग्ला भाषेतील]] एक साहित्यिक चळवळ आहे. [[मलय रायचौधुरी]] याने इ.स. १९६१ च्या सुमारास ही चळवळ आरंभली. == हंग्रियलिझम चळवळीतील प्रमुख साहित्यिक == * [[मलय रायचौधुरी]] * शक्ति चट्टोपाध्याय * [[समीर रायचौधुरी]] * [[देबी राय]] * [[सुबिमल बसाक]] * उतपलकुमार बसु * विनय मजुमदार * त्रिदिब मित्रा * अनिल करनजई * बासुदेब दाशगुप्त * [[फाल्गुनी राय|फालगुनि राय]] * प्रदीप चौधुरी * सन्दीपन चट्टोपाध्याय * सुभाष घोष * शैलेश्वर घोष * रबीन्द्र गुहा == अधिक वाचन == * {{स्रोत पुस्तक | title = हंग्रि, श्रुति एवम शास्त्रविरोधी आन्दोलन | वर्ष = इ.स. १९८६ | लेखक = उत्तम दाश | प्रकाशक = कोलकाता विश्वविद्यालय, कोलकाता | भाषा = हिंदी }} * {{स्रोत पुस्तक | title = हंग्रियलिस्ट मैनिफेस्टो | वर्ष = इ.स. २००७ | संपादक = एबादुल हक | प्रकाशक = आबार एसेचि फिरे पब्लिकेशन, मुर्शिदाबाद, पश्चिम बंगाल | भाषा = बांग्ला }} * {{स्रोत पुस्तक | title = हंग्रि आन्दोलन एवम मलय रायचौधुरीचे कविता | वर्ष = इ.स. २००७ | लेखक = विष्णूचरण दे | प्रकाशक = आसाम विश्वविद्यालय, शिलचर | भाषा = बांग्ला }} * {{स्रोत पुस्तक | title = हंग्रि आन्दोलन एवम क्षमताविरोधीता | वर्ष = इ.स. २००७ | लेखक = स्वाती बनर्जि | प्रकाशक = रबीन्द्रभारती विश्वविद्यालय, कोलकाता | भाषा = बांग्ला }} == बाह्य दुवे == * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,830799,00.html | title = टाईम मॅगझिन संवाद | भाषा = इंग्लिश | access-date = 2011-09-22 | archive-date = 2012-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120202021701/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,830799,00.html | url-status = dead }} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.kaurab.com/english/bengali_poetry/Hungry-Generation | title = हंग्रियलिस्ट कवींची प्रकाशचित्रे | भाषा = इंग्लिश | access-date = 2011-09-22 | archive-date = 2011-07-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110727021816/http://www.kaurab.com/english/bengali_poetry/Hungry-Generation/ | url-status = dead }} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.outsiderwriters.org/archives/5344 | title = मलय रायचौधुरीचा साक्षात्कार | भाषा = इंग्लिश }} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://thewastepaper.blogspot.com | title = अ‍ॅलन गिन्सबर्ग आणि हंग्रियलिझम | भाषा = इंग्लिश }} {{विस्तार}} [[वर्ग:बंगाली साहित्य]] mi2o9ao5vec5nlpld3ukosxcuj98vpp 0 149359 2680406 2652424 2026-04-22T21:01:05Z ~2026-24679-89 182431 /* प्रदेश अध्यक्षांची यादी */ 2680406 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समिती ''' (इंग्लिश: Maharashtra Pradesh Congress Committee) ही [[भारत]] देशातील [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] ह्या [[राजकीय पक्ष]]ाची [[महाराष्ट्र]] राज्यामधील शाखा आहे. [[मुंबई]] येथे मुख्यालय असलेल्या ह्या समितीचे विद्यमान अध्यक्ष [[हर्षवर्धन सपकाळ]] आहेत. सध्या महाराष्ट्र विधानसभेमध्ये काँग्रेसचे १६ आमदार आहेत. या आधी २००९ च्या [[महाराष्ट्र विधानसभा|विधानसभेमध्ये]] काँग्रेसचे ८२ आमदार असून [[महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री|मुख्यमंत्री]] [[पृथ्वीराज चव्हाण]] हे काँग्रेस सदस्य आहेत. == प्रदेश अध्यक्षांची यादी == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! Style="background-color:#00BFFF; color:white" | अ. क्र. ! Style="background-color:#00BFFF; color:white" | अध्यक्ष ! Style="background-color:#00BFFF; color:white" | चित्र ! Style="background-color:#00BFFF; color:white" colspan=2 | कालावधी |- !१ |[[आबासाहेब खेडकर]] | |१९६० |१९६३ |- !२ | [[विनायकराव पाटील]] | |१९६३ |१९६७ |- !३ |[[वसंतदादा पाटील]] |[[File:Vasantdada Patil (1977).jpg|100px]] |१९६७ |१९७२ |- !४ |[[पी.के. सावंत]] | |१९७२ |१९७८ |- !५ | [[नरेंद्र तिडाके]] | |१९७८ |१९७८ |- !६ |[[नाशिकराव तिरपुडे]] | |१९७८ |१९७९ |- !७ |[[रामराव आदिक]] | |१९७९ |१९८० |- !८ |[[प्रेमिलाताई चव्हाण]] | |१९८० |१९८१ |- !९ | [[गुलाबराव पाटील]] |[[File:Gulabrao_Patil_original.jpg|100px]] |१९८१ |१९८२ |- !१० |एस.एम.आय. अमीर | |१९८३ |१९८३ |- !११ | [[एन.एम. कांबळे]] | |१९८३ |१९८५ |- !१२ | [[प्रभा राव]] |[[File:Prabha Rau.jpg|100px]] |१९८५ |१९८८ |- !१३ | [[प्रतिभा पाटील]] |[[File:The President of India, Smt. Pratibha Patil.jpg|100px]] |१९८८ |१९८९ |- !(११) | [[एन.एम. कांबळे]] | |१९८९ |१९९० |- !१४ | [[सुशीलकुमार शिंदे]] |[[File:Sushilkumar Shinde.JPG|100px]] |१९९० |१९९१ |- !१५ | [[शिवाजीराव पाटील निलंगेकर]] | |१९९१ |१९९२ |- !१६ | [[शिवाजीराव देशमुख]] |[[File:SHRI SHIVAJIRAO BAPUSAHEB DESHMUKH.jpg|100px]] |१९९२ |१९९३ |- !(१४) | [[सुशीलकुमार शिंदे]] |[[File:Sushilkumar Shinde.JPG|100px]] |१९९३ |१९९७ |- !१७ | [[रणजीत देशमुख]] |[[File:Ranjeet Deshmukh.jpeg|100px]] |१९९७ |१९९८ |- !१८ | [[प्रतापराव बाबुराव भोसले]] | |१९९८ |२००० |- !१९ |[[गोविंदराव आदिक]] | |२००० |२००३ |- !(१७) | [[रणजीत देशमुख]] |[[File:Ranjeet Deshmukh.jpeg|100px]] |२००३ |२००४ |- !(१२) | [[प्रभा राव]] |[[File:Prabha Rau.jpg|100px]] |२००४ |२००८ |- !२० | [[पतंगराव कदम]] | |२००८ |२००८ |- !२१ | [[माणिकराव ठाकरे]] | |२००८ |२०१५ |- !२२ | [[अशोक चव्हाण]] |[[File:Ashok Chavan With Coat.jpeg|100px]] |२०१५ |२०१९ |- !२३ | [[बाळासाहेब थोरात]] | |२०१९ |२०२१ |- !२४ | [[नाना पटोले]] | |२०२१ |२०२५ |- !२५ |[[हर्षवर्धन सपकाळ]] | |२०२५ |''' पदस्थ ''' |- |} ==बाह्य दुवे== *[http://maharashtracongress.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140207215111/http://maharashtracongress.com/ |date=2014-02-07 }} [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील राजकारण]] 5irlvemfzav3gllaawsm7pixf2x0dfj 0 164089 2680366 2555358 2026-04-22T20:00:18Z ~2026-24679-89 182431 2680366 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य | सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय = | नाव =एकनाथ खडसे<ref name="bbc.com">https://www.bbc.com/marathi/india-49891845</ref> | सन्मानवाचक प्रत्यय= | चित्र =Eknath Khadse.jpg | चित्र आकारमान = | चित्र शीर्षक = | पद= {{AutoLink|महसूल मंत्री, कृषी मंत्री महाराष्ट्र राज्य}}<ref>https://www.esakal.com/uttar-maharashtra/marathi-news-bjp-rajya-sabha-candidate-name-declare-today-eknath-khadse-statement</ref><ref>https://www.loksatta.com/maharashtra-vidhansabha-election2019-news/bjp-internal-politics-end-eknath-khadse-career-zws-70-1989363/</ref> | कार्यकाळ_आरंभ =३१ ऑक्टोबर २०१४ | कार्यकाळ_समाप्ती = ३ ऑक्टोंबर २०१६ | मागील =[[राष्ट्रपती राजवट]]<ref name="m.timesofindia.com">https://m.timesofindia.com/india/Presidents-rule-imposed-in-Maharashtra/articleshow/43713750.cms</ref> | पुढील = | मतदारसंघ_विस1 =[[मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघ]]<ref name="bbc.com"/> | कार्यकाळ_आरंभ1 = १९९० | कार्यकाळ_समाप्ती1 = २०१९<ref name="bbc.com"/><ref name="books.google.co.in">https://books.google.co.in/books?id=XVuNAAAAMAAJ&q=%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5+%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A4%B8%E0%A5%87&dq=%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5+%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A4%B8%E0%A5%87&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwj2yoOjjLTpAhWH8HMBHVJlD3kQ6AEIXzAJ</ref><ref name="books.google.co.in"/> | मागील1 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पुढील1 = [[चंद्रकांत निंबा पाटील|चंद्रकांत पाटील]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.cnbctv18.com/maharashtra-assembly-election-result-2019/muktainagar-election-result-2019-s13a020/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2021-02-23 |archive-date=2022-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221201032622/https://www.cnbctv18.com/maharashtra-assembly-election-result-2019/muktainagar-election-result-2019-s13a020/ |url-status=dead }}</ref><!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | मतदारसंघ_विस2 = | पद2 = विरोधी पक्षनेता, महाराष्ट्र विधानसभा <ref name="bbc.com"/><ref name="loksatta.com">https://www.loksatta.com/maharashtra-vidhansabha-election2019-news/bjp-internal-politics-end-eknath-khadse-career-zws-70-1989363/lite/</ref> | कार्यकाळ_आरंभ2 =२००९ | कार्यकाळ_समाप्ती2=२०१४<ref name="loksatta.com"/> | मागील2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पुढील2 = [[एकनाथ शिंदे]] <ref>https://www.business-standard.com/article-amp/news-ians/maharashtra-finally-gets-full-time-opposition-leaders-114122300496_1.html</ref> <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पद3 = पाटबंधारे मंत्री , अर्थमंत्री महाराष्ट्र राज्य <ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/ministers-revenu-khadse-mahajan/amp_articleshow/45393421.cms</ref><ref name="sarkarnama.in">https://www.sarkarnama.in/maharashtra-bjp-eknath-khadse-bday-15126</ref><ref>https://m.lokmat.com/maharashtra/decision-resign-eknath-khadsec-devendra-fadnavis/</ref> | कार्यकाळ_आरंभ3 = १९९५ | कार्यकाळ_समाप्ती3= १९९९<ref name="sarkarnama.in"/> | जन्मदिनांक = | जन्मस्थान =[[कोथळी]], मुक्ताईनगर, जिल्हा जळगाव , महाराष्ट्र | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व =भारतीय | पक्ष =[[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]( ऑक्टोंबर २०२० - )<ref>https://www.abplive.com/news/maharashtra/leader-eknath-khadse-joins-ncp-veteran-maharashtra-leader-eknath-kadse-resigned-from-bjp-join-ncp-today-820619/amp</ref> | इतरपक्ष =* [[भारतीय जनता पक्ष]] (१९८९ - २०२०)<ref>https://www.maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/eknath-khadse-resign-from-all-post-in-bjp-will-join-ncp-tomorrow/amp_articleshow/78784921.cms</ref><ref>https://www.lokmat.com/politics/eknath-khadse-was-our-leader-i-wish-him-all-best-future-bjp-a629/amp/</ref> | पती = | पत्नी = मंदा खडसे | नाते = * मंदा खडसे (पत्नी) * [[रक्षा खडसे]] (सून) * [[रोहिणी खडसे - खेवलकर]](मुलगी) | अपत्ये =* [[रोहिणी खडसे - खेवलकर]](मुलगी) * शारदा चौधरी. (मुलगी) | निवास = १. मुक्ताई (फार्म हाऊस), [[मुक्ताईनगर तालुका|तालुका - मुक्ताईनगर]],जी. जळगाव २.कोथळी, [[मुक्ताईनगर तालुका|तालुका - मुक्ताईनगर]], [[जळगाव जिल्हा|जि. जळगाव]]<ref name="thodkyaat.com">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.thodkyaat.com/eknath-khadse-gave-clarification-on-poster-fadnavis-hatao-poster-marathi-news/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2020-05-22 |archive-date=2020-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601194637/https://www.thodkyaat.com/eknath-khadse-gave-clarification-on-poster-fadnavis-hatao-poster-marathi-news/ |url-status=dead }}</ref>. | शाळा_महाविद्यालय = | व्यवसाय = नेता,पुढारी,राजनितिज्ञ.| धंदा = शेती , साखर कारखाना. | धर्म =लेवा, हिंदू. | सही =Polish 20201023 134035907.jpg | संकेतस्थळ =http://www.nathabhau.com/about-natha-bhau | तळटीपा = |लघुचित्र=|राज्यपाल=[[सी. विद्यासागर राव]]<ref name="m.timesofindia.com"/>|नेता=[[देवेंद्र फडणवीस]] (महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री २०१४ - २०१९)|वडील=गणपत खडसे|आई=गोदावरीबाई खडसे|राज्यपाल2=[[के. शंकरनारायणन]]<ref>https://www.thehindu.com/news/national/other-states/Bal-Thackeray-hits-out-at-Maharashtra-Governor/article16514648.ece/amp/</ref>|सभापती=|बहुमत_नेता1=|leader3=[[मनोहर जोशी]] (मुख्यमंत्री महाराष्ट्र - १९९५ -१९९९).<ref>https://www.thehindu.com/other/article30256539.ece/amp/</ref>|governor-general3=पी.सी. अलेक्झांडर.<ref>https://rajbhavan-maharashtra.gov.in/en/previous-governors/dr-p-c-alexander/</ref> }} '''एकनाथ गणपतराव खडसे''' हे महाराष्ट्रातील राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे राजकारणी आहेत<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/ </ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://m.lokmat.com/ahmadnagar/i-will-reveal-names-those-who-harass-me-eknath-khadse-shirdi-sightseeing/|title=मला त्रास देणाऱ्यांची नाव उघड करणार : एकनाथ खडसे नी खडसावले|last=लोकमत|first=ऑनलाईन|date=०६ नोव्हेंबर २०१९|work=लोकमत|access-date=१० नोव्हेंबर २०१९|archive-url=https://m.lokmat.com/ahmadnagar/i-will-reveal-names-those-who-harass-me-eknath-khadse-shirdi-sightseeing/|archive-date=०६ नोव्हेंबर २०१९|dead-url=}}</ref>. ते [[मुक्ताईनगर]]<nowiki/>तूून आमदार व महाराष्ट्राचे महासुल-मंत्री होते<ref>{{स्रोत बातमी|last=वृत्तसेवा|first=सकाळ|url=https://www.esakal.com/uttar-maharashtra/marathi-news-bjp-rajya-sabha-candidate-name-declare-today-eknath-khadse-statement|title=उमेदवारीचा अपेक्षा नव्हतीच आणि तसेच झाले : एकनाथ खडसे.|publisher=सकाळ वृत्तपत्र|year=२०२०|isbn=|location=उत्तर महाराष्ट्र|pages=१}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=दरादे|first=अभिजित|url=https://maharashtradesha.com/eknath-khadse-express-his-anger-and-sorrow-message-for-anjali-damaniya-and-devendra-fadnavis/|title=अशा मंत्रिपदावर मी लाथ मारतो ; एकनाथ खडसे.|publisher=महाराष्ट्रदेशा.|year=२०१६|isbn=|location=पुणे|pages=१|accessdate=2020-05-06|archive-date=2020-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026125723/https://maharashtradesha.com/eknath-khadse-express-his-anger-and-sorrow-message-for-anjali-damaniya-and-devendra-fadnavis/|url-status=dead}}</ref> २००९ पासून ते २०१४ पर्यंत ते महाराष्ट्र विधानसभेत भारतीय जनता पक्षातर्फे विरोधीपक्ष नेता होते<ref>{{स्रोत बातमी|last=आकुडे|first=हर्षल|url=https://www.bbc.com/marathi/india-49891845|title=विधानसभा निवडणूक : [[देवेंद्र फडणवीस]] आणि एकनाथ खडसे यांच्या मधील दुरावा नेमका कशा मुळे.|publisher=बीबीसी न्यूझ मराठी.|year=२०१९|isbn=|location=[[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]],[[भारत]] .|pages=१}}</ref>. १९९५-१९९९ या काळात खडसे पाटबंधारे खात्याचे मंत्री होते. २०१४ मध्ये महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत [[भारतीय जनता पक्ष]] विजयी झाल्यानंतर खडसे [[महसूल]]मंत्री व [[कृषी]]मंत्री बनले. आणि पशुसंवर्धन ,[[दुग्ध]]विकास, [[मत्स्य]]पालन, राज्य उत्पादनशुल्क मंत्री,अल्पसंख्याक मंत्री बनलेे<ref>htto://www.sarkarnama.in/maharashtra-bjp-eknath-khadse-bday-15126%3famp</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=लोकसत्ता टीम|first=जितेंद्र पाटील|url=https://www.loksatta.com/maharashtra-vidhansabha-election2019-news/bjp-internal-politics-end-eknath-khadse-career-zws-70-1989363/|title=भाजप अंतर्गत राजकारणात खडसे पर्व अस्ताकडे.|publisher=लोकसत्ता|year=२०१९|isbn=|location=जळगाव|pages=}}</ref> २१ ऑक्टोंबर २०२० रोजी एकनाथ खडसे यांनी भारतीय जनता पार्टी सोडली<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/politics/eknath-khadse-leaves-bjp-after-40-years-know-about-entire-political-journey-a629/amp/|title=Eknath Khadse: ४० वर्षांनंतर 'नाथाभाऊं'ची भाजपाला सोडचिठ्ठी; जाणून घ्या त्यांचा संपूर्ण राजकीय प्रवास|last=प्रवीण|first=मरगळे|date=२१ ऑक्टोंबर २०२०|website=लोकमत|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Kadam|first=Ganesh|url=https://www.maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/eknath-khadse-resign-from-all-post-in-bjp-will-join-ncp-tomorrow/amp_articleshow/78784921.cms|title=खडसेंचा भाजपला रामराम; उद्या राष्ट्रवादीत प्रवेश|publisher=महाराष्ट्र टाइम्स|year=२०२०|isbn=|location=[[जळगाव जिल्हा ]]|pages=१}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=वार्ताहर|first=झी २४ तास|url=|title=जळगाव {{!}} भाजप सोडल्यानंतर एकनाथ खडसेंची पहिली पत्रकार परिषद Wed, 21 Oct 2020-3:05 pm,|publisher=[[झी २४ तास]]|year=२०२०|isbn=|location=[[मुक्ताईनगर]] , [[मुक्ताईनगर तालुका]] , जी. जळगाव , महाराष्ट्र.|pages=१}}</ref> २३ ऑक्टोंबर २०२० रोजी त्यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीत प्रवेश केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abplive.com/news/maharashtra/leader-eknath-khadse-joins-ncp-veteran-maharashtra-leader-eknath-kadse-resigned-from-bjp-join-ncp-today-820619/amp|title=एकनाथ ख डसे यांचा राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश!|last=वेब टीम|first=ABP माझा|date=२३ ऑक्टोंबर २०२०|website=[[ABP माझा]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२३ ऑक्टोंबर २०२०}}</ref> ==जीवनचरित्र== एकनाथ खडसे हे महाराष्ट्र राज्याचे माजी महसूल मंत्री होते.<ref>{{स्रोत बातमी|last=गोरे|first=रवी|url=https://www.tv9marathi.com/headlines/eknath-khadse-on-bjp-after-mlc-poll-maharashtra-legislative-assembly-candidature-denied-217026.html|title=MLC Polls : ‘मोदी गो बॅक’ म्हणणाऱ्यांना उमेदवारी, एकनाथ खडसे खवळले|publisher=टीव्ही ९ मराठी चॅनल.|year=२०२०|isbn=|location=[[जळगाव]],महाराष्ट्र,भारत.|pages=१}}</ref>. ते मुक्ताईनगरला राहातात.<ref name="thodkyaat.com">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.thodkyaat.com/eknath-khadse-gave-clarification-on-poster-fadnavis-hatao-poster-marathi-news/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2020-05-22 |archive-date=2020-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601194637/https://www.thodkyaat.com/eknath-khadse-gave-clarification-on-poster-fadnavis-hatao-poster-marathi-news/ |url-status=dead }}</ref> त्यांच्या वडिलांचे नाव गणपत खडसे व आईचे नाव गोदावरीबाई गणपत खडसे आहे. त्यांना दोन मुली आहेत शारदा आणि [[रोहिणी खडसे-खेवलकर|रोहिणी खडसे]]. त्यांची सून [[रक्षा खडसे|रक्षा निखिल खडसे]] [[रावेर लोकसभा मतदारसंघ|रावेर लोकसभा मतदारसंघातून]] लोकसभेत खासदार आहेत.खडसे मुक्ताईनगरच्या आदीशक्ति मुक्ताईचे उपासक आहेत. खडसेंच एक घर [[चर्चगेट]],[[मुंबई]] येथे आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=विचारे|first=पुजा|url=https://www.esakal.com/mumbai/eknath-khadse-likely-meet-sharad-pawar-mumbai-today-355699|title=काल मुंबईत दाखल झालेले एकनाथ खडसे शरद पवारांना भेटणार|publisher=Esakal.com|year=२०२०|isbn=|location=मुंबई , महाराष्ट्र|pages=१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/mumbai/eknath-khadse-in-mumbai-likely-to-meet-ncp-chief-sharad-pawar-814394|title=एकनाथ खडसे आणि शरद पवार यांची मुंबईत भेट होण्याची शक्यता|last=वेब टीम|first=एबीपी माझा|date=७ ऑक्टोबर २०२०|website=एबीपी माझा|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> एकनाथ खडसे यांचा मुलगा निखिल खडसे याने १ मे २०१३ रोजी आत्महत्या केली.<ref>http://www.loksatta.com/maharashtra-news/bjp-leader-eknath-khadses-son-attempts-suicide-in-jalgaon-107033/</ref> ==राजकीय कारकीर्द== एकनाथ खडसे यांच्या राजनैतिक जीवनाची सुरुवात कोथळी गावमध्ये सरपंच बनण्यापासून झाली. जेव्हा पहिल्यांदा ते कोथळी ग्रामपंचायतीमध्ये सभासद पदासाठी उभे राहिले तेव्हा त्यांचा पराभव झाला होता. नंतर दुसऱ्या वेळी १९८७ला ते निवडून आले.<ref name="sarkarnama.in">https://www.sarkarnama.in/maharashtra-bjp-eknath-khadse-bday-15126</ref> १९८९ मध्ये ते मुक्ताईनगर तालुक्यातून विधानसभेसाठी निवडणुकीसाठी उभे राहिले व ते निवडून आले<ref name="books.google.co.in">https://books.google.co.in/books?id=XVuNAAAAMAAJ&q=%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5+%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A4%B8%E0%A5%87&dq=%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5+%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A4%B8%E0%A5%87&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwj2yoOjjLTpAhWH8HMBHVJlD3kQ6AEIXzAJ</ref> १९८९-१९९० विधानसभा निवडणुकीत एदलाबाद  विधानसभा मतदारसंघातून एकनाथ खडसे २,६७२ मतांनी निवडून आले होते<ref name="books.google.co.in"/> तेव्हापासून ते मुक्ताईनगर तालुक्यातून विधानसभेसाठी अपराजित राहिले आहेत.१९९५ ते १९९९ च्या काळात भाजपा-शिवसेना सरकार मध्ये खडसे पाटबंधारे व अर्थमंत्री राहिले.<ref name="loksatta.com">https://www.loksatta.com/maharashtra-vidhansabha-election2019-news/bjp-internal-politics-end-eknath-khadse-career-zws-70-1989363/lite/</ref> २००९ मध्ये एकनाथ खडसेंची महाराष्ट्र विधानसभेत विरोधी पक्षनेतेपदी निवड झाली. २०१४ मध्ये [[नरेंद्र मोदी|नरेंद्र मोदींच्या]] लाटेवर भा.ज.प. निवडून आली तेव्हा खडसे मुख्यमंत्री पदाचे उमेदवार होते परंतु देवेंद्र फडणवीस यांची मुख्यमंत्रिपदी निवड झाली. खडसे हे महाराष्ट्राचे महसूल मंत्री, कृषी मंत्री, राज्य उत्पादनशुल्क मंत्री बनले.२०१४ ते २०१६ या काळात एकनाथ खडसे १२ खात्यांचे मंत्री होते.<ref>{{स्रोत बातमी|last=कुळकर्णी|first=मिलींद|url=https://m.lokmat.com/editorial/battle-khadses-decision/|title=एकनाथ खडसे 'वेगळा निर्णय' घेतील ?...भाजप सोडून कोणत्या पक्षात जातील.|publisher=लोकमत बातमीपत्र|year=२०२०|isbn=|location=[[महाराष्ट्र]] , [[भारत]]|pages=१}}</ref> २०१६ मद्धे खडसेंवर भ्रष्टाचाराचे आरोप झाल्यामुळे त्यांना राजीनामा द्यावा लागला.<ref>{{स्रोत बातमी|last=अग्रलेख|first=प्रहार संपादकीय|url=http://prahaar.in/%e0%a4%b8%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0-%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%a3-%e0%a4%9a%e0%a4%be%e0%a4%b2%e0%a4%b5%e0%a4%a4%e0%a4%82/|title=सरकार कोण चालवत?|publisher=प्रहार वृत्तपत्र|year=२०१६|isbn=|location=|pages=१|accessdate=2020-05-06|archive-date=2022-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206234321/http://prahaar.in/%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%A3-%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%82/|url-status=dead}}</ref> २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीसाठी भारतीय जनता पक्षाकडून त्यांना उमेदवारी नाकारण्यात आली. २०१९ मध्ये आमदारकीसाठी त्यांची कन्या रोहिणी खडसे-खेवलकर हिला भाजपने तिकीट दिले. शिवसेनेचे जिल्हा अध्यक्ष [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांनी भाजप, रोहिणी खडसे विरुद्ध अपक्ष फॉर्म भरला. त्यांना राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी ने पाठिंबा दिला व ''''चंद्रकांत पाटील'''<nowiki/>' यांनी रोहिणी एकनाथ खडसे (बिजेपी) यांचा १९८९ मतांनी पराभव केला आणि ते प्रथम वेळेस आमदार बनून निवळून आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.epaperlokamat.in|title=पाटील जिंकले... खडसे हरल्या...|last=पेपर|पहिले नाव=लोकमत|दिनांक=२५ ऑ्टोबर २०१९|संकेतस्थळ=लोकमत|pages=१३|type=पेपर|archive-url=http://epaperlokmat.in/main-editions/Jalgaon%20Main/-1/1#Article/LOK_JLLK_20191025_13_7/95.39999999999999px|archive-date=२५ ऑक्टोबर २०१९|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२५ ऑक्टोबरबर २०१९}}</ref> एकनाथ खडसे यांनी महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि जामनेरचे आमदार व माजी मंत्री [[गिरीश महाजन]] यांच्या वर आरोप केले. गिरीश महाजन व [[देवेंद्र फडणवीस]] यांच्या मुळेच आपले तिकीट कापले गेल्याचा खळबळ जनक आरोप त्यांनी एका वृत्त-वाहिनिशी बोलतांना केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://zeenews.india.com/marathi/maharashtra/fadanvis-and-mahajan-cuts-my-party-ticket-eknath-khadse/503168|title=माझं तिकीट कपण्यामागे 'फडणवीस आणि महाजन' - एकनाथ खडसे.|last=न्यूझ चॅनल|पहिले नाव=Zee २४ तास|दिनांक=०२ जानेवारी २०२० ,१३:२७ .|संकेतस्थळ=Zee २४ तास|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=०३ जानेवारी २०२०.}}</ref>. आपली राजकीय कारकीर्द संपवण्याचा कट रचला गेला असाही आरोप त्यांनी केला. जनाधार असलेल्या नेत्यांना तिकीट नाकारले व दुसऱ्या पक्षातून आलेल्यांना तिकीट दिले गेले त्यामुळेच २०१९ विधानसभेत अपयश आले असे ते म्हणाले. खडसे यांनी आरोप केला की कोर कमिटीच्या बैठकीत देवेंद्र फडणवीस आणि गिरीश महाजन यांना आपल्या बद्दल नाराजी व्यक्त केली. त्यामुळे आपल्याला (खडसेंना) उम्मिद्वारी दिली गेली नाही.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/eknath-khadse-become-a-kingmakar-in-jalgaon-jilha-parishad-president-election-728543|title=देवेंद्र फडणवीस आणि गिरीश महाजन मुळे आपले तिकीट कापले गेले असा आरोप एकनाथ खडसे ने केला.|last=Web team.|पहिले नाव=ABP माझा|दिनांक=०३ - जानेवारी - २०२०|संकेतस्थळ=ABP माझा|trans-title=Eknath Khadse : Due to Fmr Chief Minister Devendra Fadnavis and Girish Mahajan I didn't got ticket for Maharashtra assembly election 2019.|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=०३ - जानेवारी - २०२०}}</ref> ८ मे २०२० एकनाथ खडसे विधानपरिषदेच्या उम्मेदवारीसाठी उत्सुक होते, त्यांना उमेदवारी देण्यात यावी म्हणून त्यांनी भाजपा कडे उम्मेडवरीची मागणी केली होती परंतु त्यांना उमेदवारी दिली गेली नाही. महणून त्यांनी वृत्तपत्र वाहिन्यांवर नाराजी व्यक्त केली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=नेवे|first=चंद्रशेखर|url=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/congress-offered-for-vidhan-parishad-sixth-seat-says-eknath-khadse-in-jalgaon-769755/amp|title=भाजपने तिकीट नाकारल्यानंतर सहाव्या जागेसाठी काँग्रेसची ऑफर होती, एकनाथ खडसेंचा गौप्यस्फोट|publisher=[[एबीपी माझा]]|year=२०२०|isbn=|location=[[मुक्ताईनगर]] - [[मुंबई]] , महाराष्ट्र , भारत.|pages=१}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=गोरे|first=रवी|url=https://www.tv9marathi.com/politics/eknath-khadse-on-bjp-after-mlc-poll-maharashtra-legislative-assembly-candidature-denied-217026.html|title=MLC Polls : ‘मोदी गो बॅक’ म्हणणाऱ्यांना उमेदवारी, एकनाथ खडसे खवळले|publisher=[[टीव्ही ९ मराठी ]]|year=२०२०|isbn=|location=जळगाव-मुंबई,महाराष्ट्र,भारत.|pages=१}}</ref> २१ ऑक्टोंबर २०२० रोजी एकनाथ खडसेंनी भाजप सोडला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://m.lokmat.com/politics/eknath-khadse-slams-bjp-leader-devendra-fadnavis-makes-serious-allegations-a584/|title=त्या क्षणापासून माझा भारतीय जनता पार्टीत छड सुरू झाला , खडसेंच्या डोळ्यात अश्रू|last=गवांकर|first=कुनाल|date=२१ ऑक्टोंबर २०२०|website=Lokmat news website|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२०२० ऑक्टोंबर २०२०}}</ref> भारतीय जनता पक्ष सोडल्या नंतर माध्यमांशी बोलताना खडसे म्हणाले ' देवेंद्र फडणवीसांमुळे आपण पक्ष सोडत आहोत '.<ref>{{स्रोत बातमी|last=गलांडे|first=महेश|url=https://m.lokmat.com/jalgaon/khadses-assassination-crime-molestation-against-me-instructions-devendra-fadnavis-a601/|title=मध्यमाशी बोलताना एकनाथ खडसे म्हनाले पक्ष श्रेष्ठींशी आपली नाराजी नाही , फक्त देवेंद्र फडणविसमुळे आपण पक्ष सोडत आहोत.|publisher=Lokmat news website|year=२०२०|isbn=|location=[[मुक्ताईनगर | मुक्ताईनगर तालुका]] , जी. जळगाव , महाराष्ट्र|pages=१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://m.lokmat.com/politics/entry-eknath-khadse-bjp-one-two-ministers-ncp-will-have-resign-a629/|title=कारस्थान कुठवर सहन करणार? फडणवीसांनी मला पक्ष सोडण्यास भाग पाडलं.माझा रोष देवेंद्र फडणवीस यांच्यावर आहे. त्यांनी पक्ष सोडण्यास भाग पाडले|last=मरगळे|first=प्रविण|date=२२ ऑक्टोंबर २०२०|website=लोकमत|publisher=[[लोकमत]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२३ ऑक्टोंबर २०२०}}</ref> २३ ऑक्टोंबर २०२० रोजी त्यांनी [[शरद पवार|शरद पवारांच्या]] उपस्थितीत मुंबई येथे राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीत प्रवेश केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abplive.com/news/maharashtra/leader-eknath-khadse-joins-ncp-veteran-maharashtra-leader-eknath-kadse-resigned-from-bjp-join-ncp-today-820619/amp|title=एकनाथ खडसे यांचा राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश!|last=Web Team|first=एबीपी माझा|date=२३ ऑक्टोंबर २०२०|website=[[ABP माझा]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२३ ऑक्टोंबर २०२०}}</ref> * '''इसवी सन २००० पूर्वीचा काळ''' - भारतीय जनता पक्ष - शिवसेना (१९९७-१९९९) सरकारमध्ये खडसे पाटबंधारे खात्याचे मंत्री राहिले होते. खडसे मनोहर जोशी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री असताना त्यांच्या मंत्री मंडळात मंत्री होतें.मनोहर जोशींनी १९९९ला मुख्यमंत्री पदाचा त्याग केला परीनामी एकनाथ खडसेंची टर्म सुद्धा संपुष्टात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://frontline.thehindu.com/other/article30256539.ece |title=संग्रहित प्रत |access-date=2021-02-16 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307131345/https://frontline.thehindu.com/other/article30256539.ece |url-status=dead }}</ref> ==राजकीय जीवनातील महत्त्वाचे टप्पे== * १९८८ - कोथळी गावचे सरपंच झाले. * १९८९ - मुक्ताईनगरचे आमदार बनले<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=XVuNAAAAMAAJ&q=%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5+%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A4%B8%E0%A5%87&dq=%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5+%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A4%B8%E0%A5%87&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwj2yoOjjLTpAhWH8HMBHVJlD3kQ6AEIXzAJ|title=महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका|last=शिंदे|first=या. ग.|publisher=कँडणा प्रकाशन|year=१९९४|isbn=|location=मुंबई|pages=५१}}</ref>. * १९९७ - भारतीय जनता पक्ष-शिवसेना सरकारमध्ये पाटबंधारे मंत्री बनले. * २००९ - विरोधी पक्षनेतेपदी निवड झाली. * २०१४ - भा.ज.प. सरकारमध्ये महासूल मंत्री, कृषी मंत्री, अल्पसंख्याक मंत्री, उत्पादन शुल्क मंत्री बनले. * २०१६ - महसूल मंत्रिपदावरून राजीनामा दिला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://m.lokmat.com/politics/eknath-khadse-slams-bjp-leader-devendra-fadnavis-makes-serious-allegations-a584/|title=त्या क्षणापासून माझा भारतीय जनता पार्टीत छड सुरू झाला , एकनाथ खडसेंच्या डोळ्यात दाटुन आले अश्रु.|last=गवानकर|first=कुनाल|date=२१ ऑक्टोंबर २०२०|website=Lokmat|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२१ ऑक्टोंबर २०२०}}</ref> * २०२० - भारतीय जनता पार्टी सोडली<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://m.lokmat.com/politics/eknath-khadse-slams-bjp-leader-devendra-fadnavis-makes-serious-allegations-a584/|title=एकनाथ खडसे : त्यावेळ पासून माझा छळ सुरू झाला , खडसेनच्या डोळ्यात अश्रू|last=गवंकर|first=कूनाल|date=२१ ऑक्टोंबर २०२०|website=Lokmat|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२१ ऑक्टोंबर २०२०}}</ref> *२०२० - राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीत प्रवेश घेतला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/|title=शरद पवारांच्या उपस्थितीत एकनाथ खडसेंचा राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश|last=Online|first=लोकसत्ता|date=२३ ऑक्टोंबर २०२०|website=[[लोकसत्ता]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२३ ऑक्टोंबर २०२०}}</ref>2022 - विधान परिषद सदस्य ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== १. [https://www.abpmajha.abplive.in/maharashtra/why-bjp-denied-my-candidature-i-will-search-reasons-says-eknath-khadse-707545 पक्षाने माझ तिकीट का कापलं? याची कारणं अजूनही शोधतोयः एकनाथ खडसे] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191028192046/https://abpmajha.abplive.in/maharashtra/why-bjp-denied-my-candidature-i-will-search-reasons-says-eknath-khadse-707545 |date=2019-10-28 }} २. [https://www.zeenews.india.com/marathi/news/mumbai/eknath-khadse-comment-on-the-state-government/358478/amp झी २४ तास - (बुधवार,२९ मार्च २०१७) एकनाथ खडसे विरोधकांच्या भूमिकेत, प्रश्नांच्या सरबत्तीने सरकार घायाळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191022144136/https://zeenews.india.com/marathi/news/mumbai/eknath-khadse-comment-on-the-state-government/358478/amp |date=2019-10-22 }} ३. [https://zeenews.india.com/marathi/news/maharashtra-assembly-elections-2014/distribution-of-minisrty-announced-in-devedra-fadnaviss] ४. [https://www.zeenews.india.com/marathi/news/mumbai/eknath-khadse-comment-on-the-state-government/358478/amp '''<span lang="mr" dir="ltr">झी २४ तास - (बुधवार २९ मार्च २०१७) एकनाथ खडसे विरोधकांच्या भूमिकेत प्रश्नांच्या सरबत्ती ने सरकार घायाळ.</span>'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191022144136/https://zeenews.india.com/marathi/news/mumbai/eknath-khadse-comment-on-the-state-government/358478/amp |date=2019-10-22 }} ५. [https://m.lokmat.com/ahmadnagar/i-will-reveal-names-those-who-harass-me-eknath-khadse-shirdi-sightseeing/] {{DEFAULTSORT:खडसे, एकनाथ}} [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे विद्यमान आमदार]] [[वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्ष]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:मुक्ताईनगरचे आमदार]] 9sye3f4zg7omjn8elpavlkzev8a3p87 2680367 2680366 2026-04-22T20:01:45Z ~2026-24679-89 182431 /* जीवनचरित्र */ 2680367 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य | सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय = | नाव =एकनाथ खडसे<ref name="bbc.com">https://www.bbc.com/marathi/india-49891845</ref> | सन्मानवाचक प्रत्यय= | चित्र =Eknath Khadse.jpg | चित्र आकारमान = | चित्र शीर्षक = | पद= {{AutoLink|महसूल मंत्री, कृषी मंत्री महाराष्ट्र राज्य}}<ref>https://www.esakal.com/uttar-maharashtra/marathi-news-bjp-rajya-sabha-candidate-name-declare-today-eknath-khadse-statement</ref><ref>https://www.loksatta.com/maharashtra-vidhansabha-election2019-news/bjp-internal-politics-end-eknath-khadse-career-zws-70-1989363/</ref> | कार्यकाळ_आरंभ =३१ ऑक्टोबर २०१४ | कार्यकाळ_समाप्ती = ३ ऑक्टोंबर २०१६ | मागील =[[राष्ट्रपती राजवट]]<ref name="m.timesofindia.com">https://m.timesofindia.com/india/Presidents-rule-imposed-in-Maharashtra/articleshow/43713750.cms</ref> | पुढील = | मतदारसंघ_विस1 =[[मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघ]]<ref name="bbc.com"/> | कार्यकाळ_आरंभ1 = १९९० | कार्यकाळ_समाप्ती1 = २०१९<ref name="bbc.com"/><ref name="books.google.co.in">https://books.google.co.in/books?id=XVuNAAAAMAAJ&q=%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5+%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A4%B8%E0%A5%87&dq=%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5+%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A4%B8%E0%A5%87&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwj2yoOjjLTpAhWH8HMBHVJlD3kQ6AEIXzAJ</ref><ref name="books.google.co.in"/> | मागील1 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पुढील1 = [[चंद्रकांत निंबा पाटील|चंद्रकांत पाटील]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.cnbctv18.com/maharashtra-assembly-election-result-2019/muktainagar-election-result-2019-s13a020/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2021-02-23 |archive-date=2022-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221201032622/https://www.cnbctv18.com/maharashtra-assembly-election-result-2019/muktainagar-election-result-2019-s13a020/ |url-status=dead }}</ref><!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | मतदारसंघ_विस2 = | पद2 = विरोधी पक्षनेता, महाराष्ट्र विधानसभा <ref name="bbc.com"/><ref name="loksatta.com">https://www.loksatta.com/maharashtra-vidhansabha-election2019-news/bjp-internal-politics-end-eknath-khadse-career-zws-70-1989363/lite/</ref> | कार्यकाळ_आरंभ2 =२००९ | कार्यकाळ_समाप्ती2=२०१४<ref name="loksatta.com"/> | मागील2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पुढील2 = [[एकनाथ शिंदे]] <ref>https://www.business-standard.com/article-amp/news-ians/maharashtra-finally-gets-full-time-opposition-leaders-114122300496_1.html</ref> <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पद3 = पाटबंधारे मंत्री , अर्थमंत्री महाराष्ट्र राज्य <ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/ministers-revenu-khadse-mahajan/amp_articleshow/45393421.cms</ref><ref name="sarkarnama.in">https://www.sarkarnama.in/maharashtra-bjp-eknath-khadse-bday-15126</ref><ref>https://m.lokmat.com/maharashtra/decision-resign-eknath-khadsec-devendra-fadnavis/</ref> | कार्यकाळ_आरंभ3 = १९९५ | कार्यकाळ_समाप्ती3= १९९९<ref name="sarkarnama.in"/> | जन्मदिनांक = | जन्मस्थान =[[कोथळी]], मुक्ताईनगर, जिल्हा जळगाव , महाराष्ट्र | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व =भारतीय | पक्ष =[[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]( ऑक्टोंबर २०२० - )<ref>https://www.abplive.com/news/maharashtra/leader-eknath-khadse-joins-ncp-veteran-maharashtra-leader-eknath-kadse-resigned-from-bjp-join-ncp-today-820619/amp</ref> | इतरपक्ष =* [[भारतीय जनता पक्ष]] (१९८९ - २०२०)<ref>https://www.maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/eknath-khadse-resign-from-all-post-in-bjp-will-join-ncp-tomorrow/amp_articleshow/78784921.cms</ref><ref>https://www.lokmat.com/politics/eknath-khadse-was-our-leader-i-wish-him-all-best-future-bjp-a629/amp/</ref> | पती = | पत्नी = मंदा खडसे | नाते = * मंदा खडसे (पत्नी) * [[रक्षा खडसे]] (सून) * [[रोहिणी खडसे - खेवलकर]](मुलगी) | अपत्ये =* [[रोहिणी खडसे - खेवलकर]](मुलगी) * शारदा चौधरी. (मुलगी) | निवास = १. मुक्ताई (फार्म हाऊस), [[मुक्ताईनगर तालुका|तालुका - मुक्ताईनगर]],जी. जळगाव २.कोथळी, [[मुक्ताईनगर तालुका|तालुका - मुक्ताईनगर]], [[जळगाव जिल्हा|जि. जळगाव]]<ref name="thodkyaat.com">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.thodkyaat.com/eknath-khadse-gave-clarification-on-poster-fadnavis-hatao-poster-marathi-news/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2020-05-22 |archive-date=2020-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601194637/https://www.thodkyaat.com/eknath-khadse-gave-clarification-on-poster-fadnavis-hatao-poster-marathi-news/ |url-status=dead }}</ref>. | शाळा_महाविद्यालय = | व्यवसाय = नेता,पुढारी,राजनितिज्ञ.| धंदा = शेती , साखर कारखाना. | धर्म =लेवा, हिंदू. | सही =Polish 20201023 134035907.jpg | संकेतस्थळ =http://www.nathabhau.com/about-natha-bhau | तळटीपा = |लघुचित्र=|राज्यपाल=[[सी. विद्यासागर राव]]<ref name="m.timesofindia.com"/>|नेता=[[देवेंद्र फडणवीस]] (महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री २०१४ - २०१९)|वडील=गणपत खडसे|आई=गोदावरीबाई खडसे|राज्यपाल2=[[के. शंकरनारायणन]]<ref>https://www.thehindu.com/news/national/other-states/Bal-Thackeray-hits-out-at-Maharashtra-Governor/article16514648.ece/amp/</ref>|सभापती=|बहुमत_नेता1=|leader3=[[मनोहर जोशी]] (मुख्यमंत्री महाराष्ट्र - १९९५ -१९९९).<ref>https://www.thehindu.com/other/article30256539.ece/amp/</ref>|governor-general3=पी.सी. अलेक्झांडर.<ref>https://rajbhavan-maharashtra.gov.in/en/previous-governors/dr-p-c-alexander/</ref> }} '''एकनाथ गणपतराव खडसे''' हे महाराष्ट्रातील राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे राजकारणी आहेत<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/ </ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://m.lokmat.com/ahmadnagar/i-will-reveal-names-those-who-harass-me-eknath-khadse-shirdi-sightseeing/|title=मला त्रास देणाऱ्यांची नाव उघड करणार : एकनाथ खडसे नी खडसावले|last=लोकमत|first=ऑनलाईन|date=०६ नोव्हेंबर २०१९|work=लोकमत|access-date=१० नोव्हेंबर २०१९|archive-url=https://m.lokmat.com/ahmadnagar/i-will-reveal-names-those-who-harass-me-eknath-khadse-shirdi-sightseeing/|archive-date=०६ नोव्हेंबर २०१९|dead-url=}}</ref>. ते [[मुक्ताईनगर]]<nowiki/>तूून आमदार व महाराष्ट्राचे महासुल-मंत्री होते<ref>{{स्रोत बातमी|last=वृत्तसेवा|first=सकाळ|url=https://www.esakal.com/uttar-maharashtra/marathi-news-bjp-rajya-sabha-candidate-name-declare-today-eknath-khadse-statement|title=उमेदवारीचा अपेक्षा नव्हतीच आणि तसेच झाले : एकनाथ खडसे.|publisher=सकाळ वृत्तपत्र|year=२०२०|isbn=|location=उत्तर महाराष्ट्र|pages=१}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=दरादे|first=अभिजित|url=https://maharashtradesha.com/eknath-khadse-express-his-anger-and-sorrow-message-for-anjali-damaniya-and-devendra-fadnavis/|title=अशा मंत्रिपदावर मी लाथ मारतो ; एकनाथ खडसे.|publisher=महाराष्ट्रदेशा.|year=२०१६|isbn=|location=पुणे|pages=१|accessdate=2020-05-06|archive-date=2020-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026125723/https://maharashtradesha.com/eknath-khadse-express-his-anger-and-sorrow-message-for-anjali-damaniya-and-devendra-fadnavis/|url-status=dead}}</ref> २००९ पासून ते २०१४ पर्यंत ते महाराष्ट्र विधानसभेत भारतीय जनता पक्षातर्फे विरोधीपक्ष नेता होते<ref>{{स्रोत बातमी|last=आकुडे|first=हर्षल|url=https://www.bbc.com/marathi/india-49891845|title=विधानसभा निवडणूक : [[देवेंद्र फडणवीस]] आणि एकनाथ खडसे यांच्या मधील दुरावा नेमका कशा मुळे.|publisher=बीबीसी न्यूझ मराठी.|year=२०१९|isbn=|location=[[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]],[[भारत]] .|pages=१}}</ref>. १९९५-१९९९ या काळात खडसे पाटबंधारे खात्याचे मंत्री होते. २०१४ मध्ये महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत [[भारतीय जनता पक्ष]] विजयी झाल्यानंतर खडसे [[महसूल]]मंत्री व [[कृषी]]मंत्री बनले. आणि पशुसंवर्धन ,[[दुग्ध]]विकास, [[मत्स्य]]पालन, राज्य उत्पादनशुल्क मंत्री,अल्पसंख्याक मंत्री बनलेे<ref>htto://www.sarkarnama.in/maharashtra-bjp-eknath-khadse-bday-15126%3famp</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=लोकसत्ता टीम|first=जितेंद्र पाटील|url=https://www.loksatta.com/maharashtra-vidhansabha-election2019-news/bjp-internal-politics-end-eknath-khadse-career-zws-70-1989363/|title=भाजप अंतर्गत राजकारणात खडसे पर्व अस्ताकडे.|publisher=लोकसत्ता|year=२०१९|isbn=|location=जळगाव|pages=}}</ref> २१ ऑक्टोंबर २०२० रोजी एकनाथ खडसे यांनी भारतीय जनता पार्टी सोडली<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/politics/eknath-khadse-leaves-bjp-after-40-years-know-about-entire-political-journey-a629/amp/|title=Eknath Khadse: ४० वर्षांनंतर 'नाथाभाऊं'ची भाजपाला सोडचिठ्ठी; जाणून घ्या त्यांचा संपूर्ण राजकीय प्रवास|last=प्रवीण|first=मरगळे|date=२१ ऑक्टोंबर २०२०|website=लोकमत|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Kadam|first=Ganesh|url=https://www.maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/eknath-khadse-resign-from-all-post-in-bjp-will-join-ncp-tomorrow/amp_articleshow/78784921.cms|title=खडसेंचा भाजपला रामराम; उद्या राष्ट्रवादीत प्रवेश|publisher=महाराष्ट्र टाइम्स|year=२०२०|isbn=|location=[[जळगाव जिल्हा ]]|pages=१}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=वार्ताहर|first=झी २४ तास|url=|title=जळगाव {{!}} भाजप सोडल्यानंतर एकनाथ खडसेंची पहिली पत्रकार परिषद Wed, 21 Oct 2020-3:05 pm,|publisher=[[झी २४ तास]]|year=२०२०|isbn=|location=[[मुक्ताईनगर]] , [[मुक्ताईनगर तालुका]] , जी. जळगाव , महाराष्ट्र.|pages=१}}</ref> २३ ऑक्टोंबर २०२० रोजी त्यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीत प्रवेश केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abplive.com/news/maharashtra/leader-eknath-khadse-joins-ncp-veteran-maharashtra-leader-eknath-kadse-resigned-from-bjp-join-ncp-today-820619/amp|title=एकनाथ ख डसे यांचा राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश!|last=वेब टीम|first=ABP माझा|date=२३ ऑक्टोंबर २०२०|website=[[ABP माझा]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२३ ऑक्टोंबर २०२०}}</ref> ==जीवनचरित्र== एकनाथ खडसे हे महाराष्ट्र राज्याचे माजी महसूलमंत्री होते.<ref>{{स्रोत बातमी|last=गोरे|first=रवी|url=https://www.tv9marathi.com/headlines/eknath-khadse-on-bjp-after-mlc-poll-maharashtra-legislative-assembly-candidature-denied-217026.html|title=MLC Polls : ‘मोदी गो बॅक’ म्हणणाऱ्यांना उमेदवारी, एकनाथ खडसे खवळले|publisher=टीव्ही ९ मराठी चॅनल.|year=२०२०|isbn=|location=[[जळगाव]],महाराष्ट्र,भारत.|pages=१}}</ref>. ते मुक्ताईनगरला राहातात.<ref name="thodkyaat.com">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.thodkyaat.com/eknath-khadse-gave-clarification-on-poster-fadnavis-hatao-poster-marathi-news/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2020-05-22 |archive-date=2020-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601194637/https://www.thodkyaat.com/eknath-khadse-gave-clarification-on-poster-fadnavis-hatao-poster-marathi-news/ |url-status=dead }}</ref> त्यांच्या वडिलांचे नाव गणपतराव खडसे व आईचे नाव गोदावरीबाई गणपत खडसे आहे. त्यांना दोन मुली आहेत. शारदा आणि [[रोहिणी खडसे-खेवलकर|रोहिणी खडसे]]. त्यांची सून [[रक्षा खडसे|रक्षा निखिल खडसे]] [[रावेर लोकसभा मतदारसंघ|रावेर लोकसभा मतदारसंघातून]] लोकसभेत खासदार आहेत. खडसे मुक्ताईनगरच्या आदीशक्ति मुक्ताईचे उपासक आहेत. खडसेंच एक घर [[चर्चगेट]],[[मुंबई]] येथे आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=विचारे|first=पुजा|url=https://www.esakal.com/mumbai/eknath-khadse-likely-meet-sharad-pawar-mumbai-today-355699|title=काल मुंबईत दाखल झालेले एकनाथ खडसे शरद पवारांना भेटणार|publisher=Esakal.com|year=२०२०|isbn=|location=मुंबई , महाराष्ट्र|pages=१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/mumbai/eknath-khadse-in-mumbai-likely-to-meet-ncp-chief-sharad-pawar-814394|title=एकनाथ खडसे आणि शरद पवार यांची मुंबईत भेट होण्याची शक्यता|last=वेब टीम|first=एबीपी माझा|date=७ ऑक्टोबर २०२०|website=एबीपी माझा|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> एकनाथ खडसे यांचा मुलगा निखिल खडसे याने १ मे २०१३ रोजी आत्महत्या केली.<ref>http://www.loksatta.com/maharashtra-news/bjp-leader-eknath-khadses-son-attempts-suicide-in-jalgaon-107033/</ref> ==राजकीय कारकीर्द== एकनाथ खडसे यांच्या राजनैतिक जीवनाची सुरुवात कोथळी गावमध्ये सरपंच बनण्यापासून झाली. जेव्हा पहिल्यांदा ते कोथळी ग्रामपंचायतीमध्ये सभासद पदासाठी उभे राहिले तेव्हा त्यांचा पराभव झाला होता. नंतर दुसऱ्या वेळी १९८७ला ते निवडून आले.<ref name="sarkarnama.in">https://www.sarkarnama.in/maharashtra-bjp-eknath-khadse-bday-15126</ref> १९८९ मध्ये ते मुक्ताईनगर तालुक्यातून विधानसभेसाठी निवडणुकीसाठी उभे राहिले व ते निवडून आले<ref name="books.google.co.in">https://books.google.co.in/books?id=XVuNAAAAMAAJ&q=%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5+%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A4%B8%E0%A5%87&dq=%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5+%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A4%B8%E0%A5%87&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwj2yoOjjLTpAhWH8HMBHVJlD3kQ6AEIXzAJ</ref> १९८९-१९९० विधानसभा निवडणुकीत एदलाबाद  विधानसभा मतदारसंघातून एकनाथ खडसे २,६७२ मतांनी निवडून आले होते<ref name="books.google.co.in"/> तेव्हापासून ते मुक्ताईनगर तालुक्यातून विधानसभेसाठी अपराजित राहिले आहेत.१९९५ ते १९९९ च्या काळात भाजपा-शिवसेना सरकार मध्ये खडसे पाटबंधारे व अर्थमंत्री राहिले.<ref name="loksatta.com">https://www.loksatta.com/maharashtra-vidhansabha-election2019-news/bjp-internal-politics-end-eknath-khadse-career-zws-70-1989363/lite/</ref> २००९ मध्ये एकनाथ खडसेंची महाराष्ट्र विधानसभेत विरोधी पक्षनेतेपदी निवड झाली. २०१४ मध्ये [[नरेंद्र मोदी|नरेंद्र मोदींच्या]] लाटेवर भा.ज.प. निवडून आली तेव्हा खडसे मुख्यमंत्री पदाचे उमेदवार होते परंतु देवेंद्र फडणवीस यांची मुख्यमंत्रिपदी निवड झाली. खडसे हे महाराष्ट्राचे महसूल मंत्री, कृषी मंत्री, राज्य उत्पादनशुल्क मंत्री बनले.२०१४ ते २०१६ या काळात एकनाथ खडसे १२ खात्यांचे मंत्री होते.<ref>{{स्रोत बातमी|last=कुळकर्णी|first=मिलींद|url=https://m.lokmat.com/editorial/battle-khadses-decision/|title=एकनाथ खडसे 'वेगळा निर्णय' घेतील ?...भाजप सोडून कोणत्या पक्षात जातील.|publisher=लोकमत बातमीपत्र|year=२०२०|isbn=|location=[[महाराष्ट्र]] , [[भारत]]|pages=१}}</ref> २०१६ मद्धे खडसेंवर भ्रष्टाचाराचे आरोप झाल्यामुळे त्यांना राजीनामा द्यावा लागला.<ref>{{स्रोत बातमी|last=अग्रलेख|first=प्रहार संपादकीय|url=http://prahaar.in/%e0%a4%b8%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0-%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%a3-%e0%a4%9a%e0%a4%be%e0%a4%b2%e0%a4%b5%e0%a4%a4%e0%a4%82/|title=सरकार कोण चालवत?|publisher=प्रहार वृत्तपत्र|year=२०१६|isbn=|location=|pages=१|accessdate=2020-05-06|archive-date=2022-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206234321/http://prahaar.in/%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%A3-%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%82/|url-status=dead}}</ref> २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीसाठी भारतीय जनता पक्षाकडून त्यांना उमेदवारी नाकारण्यात आली. २०१९ मध्ये आमदारकीसाठी त्यांची कन्या रोहिणी खडसे-खेवलकर हिला भाजपने तिकीट दिले. शिवसेनेचे जिल्हा अध्यक्ष [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांनी भाजप, रोहिणी खडसे विरुद्ध अपक्ष फॉर्म भरला. त्यांना राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी ने पाठिंबा दिला व ''''चंद्रकांत पाटील'''<nowiki/>' यांनी रोहिणी एकनाथ खडसे (बिजेपी) यांचा १९८९ मतांनी पराभव केला आणि ते प्रथम वेळेस आमदार बनून निवळून आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.epaperlokamat.in|title=पाटील जिंकले... खडसे हरल्या...|last=पेपर|पहिले नाव=लोकमत|दिनांक=२५ ऑ्टोबर २०१९|संकेतस्थळ=लोकमत|pages=१३|type=पेपर|archive-url=http://epaperlokmat.in/main-editions/Jalgaon%20Main/-1/1#Article/LOK_JLLK_20191025_13_7/95.39999999999999px|archive-date=२५ ऑक्टोबर २०१९|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२५ ऑक्टोबरबर २०१९}}</ref> एकनाथ खडसे यांनी महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि जामनेरचे आमदार व माजी मंत्री [[गिरीश महाजन]] यांच्या वर आरोप केले. गिरीश महाजन व [[देवेंद्र फडणवीस]] यांच्या मुळेच आपले तिकीट कापले गेल्याचा खळबळ जनक आरोप त्यांनी एका वृत्त-वाहिनिशी बोलतांना केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://zeenews.india.com/marathi/maharashtra/fadanvis-and-mahajan-cuts-my-party-ticket-eknath-khadse/503168|title=माझं तिकीट कपण्यामागे 'फडणवीस आणि महाजन' - एकनाथ खडसे.|last=न्यूझ चॅनल|पहिले नाव=Zee २४ तास|दिनांक=०२ जानेवारी २०२० ,१३:२७ .|संकेतस्थळ=Zee २४ तास|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=०३ जानेवारी २०२०.}}</ref>. आपली राजकीय कारकीर्द संपवण्याचा कट रचला गेला असाही आरोप त्यांनी केला. जनाधार असलेल्या नेत्यांना तिकीट नाकारले व दुसऱ्या पक्षातून आलेल्यांना तिकीट दिले गेले त्यामुळेच २०१९ विधानसभेत अपयश आले असे ते म्हणाले. खडसे यांनी आरोप केला की कोर कमिटीच्या बैठकीत देवेंद्र फडणवीस आणि गिरीश महाजन यांना आपल्या बद्दल नाराजी व्यक्त केली. त्यामुळे आपल्याला (खडसेंना) उम्मिद्वारी दिली गेली नाही.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/eknath-khadse-become-a-kingmakar-in-jalgaon-jilha-parishad-president-election-728543|title=देवेंद्र फडणवीस आणि गिरीश महाजन मुळे आपले तिकीट कापले गेले असा आरोप एकनाथ खडसे ने केला.|last=Web team.|पहिले नाव=ABP माझा|दिनांक=०३ - जानेवारी - २०२०|संकेतस्थळ=ABP माझा|trans-title=Eknath Khadse : Due to Fmr Chief Minister Devendra Fadnavis and Girish Mahajan I didn't got ticket for Maharashtra assembly election 2019.|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=०३ - जानेवारी - २०२०}}</ref> ८ मे २०२० एकनाथ खडसे विधानपरिषदेच्या उम्मेदवारीसाठी उत्सुक होते, त्यांना उमेदवारी देण्यात यावी म्हणून त्यांनी भाजपा कडे उम्मेडवरीची मागणी केली होती परंतु त्यांना उमेदवारी दिली गेली नाही. महणून त्यांनी वृत्तपत्र वाहिन्यांवर नाराजी व्यक्त केली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=नेवे|first=चंद्रशेखर|url=https://marathi.abplive.com/news/maharashtra/congress-offered-for-vidhan-parishad-sixth-seat-says-eknath-khadse-in-jalgaon-769755/amp|title=भाजपने तिकीट नाकारल्यानंतर सहाव्या जागेसाठी काँग्रेसची ऑफर होती, एकनाथ खडसेंचा गौप्यस्फोट|publisher=[[एबीपी माझा]]|year=२०२०|isbn=|location=[[मुक्ताईनगर]] - [[मुंबई]] , महाराष्ट्र , भारत.|pages=१}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=गोरे|first=रवी|url=https://www.tv9marathi.com/politics/eknath-khadse-on-bjp-after-mlc-poll-maharashtra-legislative-assembly-candidature-denied-217026.html|title=MLC Polls : ‘मोदी गो बॅक’ म्हणणाऱ्यांना उमेदवारी, एकनाथ खडसे खवळले|publisher=[[टीव्ही ९ मराठी ]]|year=२०२०|isbn=|location=जळगाव-मुंबई,महाराष्ट्र,भारत.|pages=१}}</ref> २१ ऑक्टोंबर २०२० रोजी एकनाथ खडसेंनी भाजप सोडला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://m.lokmat.com/politics/eknath-khadse-slams-bjp-leader-devendra-fadnavis-makes-serious-allegations-a584/|title=त्या क्षणापासून माझा भारतीय जनता पार्टीत छड सुरू झाला , खडसेंच्या डोळ्यात अश्रू|last=गवांकर|first=कुनाल|date=२१ ऑक्टोंबर २०२०|website=Lokmat news website|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२०२० ऑक्टोंबर २०२०}}</ref> भारतीय जनता पक्ष सोडल्या नंतर माध्यमांशी बोलताना खडसे म्हणाले ' देवेंद्र फडणवीसांमुळे आपण पक्ष सोडत आहोत '.<ref>{{स्रोत बातमी|last=गलांडे|first=महेश|url=https://m.lokmat.com/jalgaon/khadses-assassination-crime-molestation-against-me-instructions-devendra-fadnavis-a601/|title=मध्यमाशी बोलताना एकनाथ खडसे म्हनाले पक्ष श्रेष्ठींशी आपली नाराजी नाही , फक्त देवेंद्र फडणविसमुळे आपण पक्ष सोडत आहोत.|publisher=Lokmat news website|year=२०२०|isbn=|location=[[मुक्ताईनगर | मुक्ताईनगर तालुका]] , जी. जळगाव , महाराष्ट्र|pages=१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://m.lokmat.com/politics/entry-eknath-khadse-bjp-one-two-ministers-ncp-will-have-resign-a629/|title=कारस्थान कुठवर सहन करणार? फडणवीसांनी मला पक्ष सोडण्यास भाग पाडलं.माझा रोष देवेंद्र फडणवीस यांच्यावर आहे. त्यांनी पक्ष सोडण्यास भाग पाडले|last=मरगळे|first=प्रविण|date=२२ ऑक्टोंबर २०२०|website=लोकमत|publisher=[[लोकमत]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२३ ऑक्टोंबर २०२०}}</ref> २३ ऑक्टोंबर २०२० रोजी त्यांनी [[शरद पवार|शरद पवारांच्या]] उपस्थितीत मुंबई येथे राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीत प्रवेश केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abplive.com/news/maharashtra/leader-eknath-khadse-joins-ncp-veteran-maharashtra-leader-eknath-kadse-resigned-from-bjp-join-ncp-today-820619/amp|title=एकनाथ खडसे यांचा राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश!|last=Web Team|first=एबीपी माझा|date=२३ ऑक्टोंबर २०२०|website=[[ABP माझा]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२३ ऑक्टोंबर २०२०}}</ref> * '''इसवी सन २००० पूर्वीचा काळ''' - भारतीय जनता पक्ष - शिवसेना (१९९७-१९९९) सरकारमध्ये खडसे पाटबंधारे खात्याचे मंत्री राहिले होते. खडसे मनोहर जोशी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री असताना त्यांच्या मंत्री मंडळात मंत्री होतें.मनोहर जोशींनी १९९९ला मुख्यमंत्री पदाचा त्याग केला परीनामी एकनाथ खडसेंची टर्म सुद्धा संपुष्टात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://frontline.thehindu.com/other/article30256539.ece |title=संग्रहित प्रत |access-date=2021-02-16 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307131345/https://frontline.thehindu.com/other/article30256539.ece |url-status=dead }}</ref> ==राजकीय जीवनातील महत्त्वाचे टप्पे== * १९८८ - कोथळी गावचे सरपंच झाले. * १९८९ - मुक्ताईनगरचे आमदार बनले<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=XVuNAAAAMAAJ&q=%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5+%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A4%B8%E0%A5%87&dq=%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5+%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A4%B8%E0%A5%87&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwj2yoOjjLTpAhWH8HMBHVJlD3kQ6AEIXzAJ|title=महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका|last=शिंदे|first=या. ग.|publisher=कँडणा प्रकाशन|year=१९९४|isbn=|location=मुंबई|pages=५१}}</ref>. * १९९७ - भारतीय जनता पक्ष-शिवसेना सरकारमध्ये पाटबंधारे मंत्री बनले. * २००९ - विरोधी पक्षनेतेपदी निवड झाली. * २०१४ - भा.ज.प. सरकारमध्ये महासूल मंत्री, कृषी मंत्री, अल्पसंख्याक मंत्री, उत्पादन शुल्क मंत्री बनले. * २०१६ - महसूल मंत्रिपदावरून राजीनामा दिला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://m.lokmat.com/politics/eknath-khadse-slams-bjp-leader-devendra-fadnavis-makes-serious-allegations-a584/|title=त्या क्षणापासून माझा भारतीय जनता पार्टीत छड सुरू झाला , एकनाथ खडसेंच्या डोळ्यात दाटुन आले अश्रु.|last=गवानकर|first=कुनाल|date=२१ ऑक्टोंबर २०२०|website=Lokmat|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२१ ऑक्टोंबर २०२०}}</ref> * २०२० - भारतीय जनता पार्टी सोडली<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://m.lokmat.com/politics/eknath-khadse-slams-bjp-leader-devendra-fadnavis-makes-serious-allegations-a584/|title=एकनाथ खडसे : त्यावेळ पासून माझा छळ सुरू झाला , खडसेनच्या डोळ्यात अश्रू|last=गवंकर|first=कूनाल|date=२१ ऑक्टोंबर २०२०|website=Lokmat|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२१ ऑक्टोंबर २०२०}}</ref> *२०२० - राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीत प्रवेश घेतला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/|title=शरद पवारांच्या उपस्थितीत एकनाथ खडसेंचा राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश|last=Online|first=लोकसत्ता|date=२३ ऑक्टोंबर २०२०|website=[[लोकसत्ता]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=२३ ऑक्टोंबर २०२०}}</ref>2022 - विधान परिषद सदस्य ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== १. [https://www.abpmajha.abplive.in/maharashtra/why-bjp-denied-my-candidature-i-will-search-reasons-says-eknath-khadse-707545 पक्षाने माझ तिकीट का कापलं? याची कारणं अजूनही शोधतोयः एकनाथ खडसे] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191028192046/https://abpmajha.abplive.in/maharashtra/why-bjp-denied-my-candidature-i-will-search-reasons-says-eknath-khadse-707545 |date=2019-10-28 }} २. [https://www.zeenews.india.com/marathi/news/mumbai/eknath-khadse-comment-on-the-state-government/358478/amp झी २४ तास - (बुधवार,२९ मार्च २०१७) एकनाथ खडसे विरोधकांच्या भूमिकेत, प्रश्नांच्या सरबत्तीने सरकार घायाळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191022144136/https://zeenews.india.com/marathi/news/mumbai/eknath-khadse-comment-on-the-state-government/358478/amp |date=2019-10-22 }} ३. [https://zeenews.india.com/marathi/news/maharashtra-assembly-elections-2014/distribution-of-minisrty-announced-in-devedra-fadnaviss] ४. [https://www.zeenews.india.com/marathi/news/mumbai/eknath-khadse-comment-on-the-state-government/358478/amp '''<span lang="mr" dir="ltr">झी २४ तास - (बुधवार २९ मार्च २०१७) एकनाथ खडसे विरोधकांच्या भूमिकेत प्रश्नांच्या सरबत्ती ने सरकार घायाळ.</span>'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191022144136/https://zeenews.india.com/marathi/news/mumbai/eknath-khadse-comment-on-the-state-government/358478/amp |date=2019-10-22 }} ५. [https://m.lokmat.com/ahmadnagar/i-will-reveal-names-those-who-harass-me-eknath-khadse-shirdi-sightseeing/] {{DEFAULTSORT:खडसे, एकनाथ}} [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे विद्यमान आमदार]] [[वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्ष]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:मुक्ताईनगरचे आमदार]] lplszl2y3fiqexlo3rq6r26a5u4gmwj 0 166612 2680474 2678731 2026-04-23T06:21:12Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680474 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = एर कॅनडा | चित्र = Air Canada 2017.svg | चित्र_आकारमान = 250 px | IATA = AC | ICAO = ACA | callsign = AIR CANADA | स्थापना = ११ एप्रिल १९३६ (ट्रान्स कॅनडा एरलाइन्स नावाने) | सुरुवात = १ जानेवारी १९६५ (एर कॅनडा नावाने) | बंद = | विमानतळ = [[कॅल्गारी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[कॅल्गारी]])<br />[[मॉंत्रियाल–पियेर एलियट त्रूदो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[मॉंत्रियाल]])<br />[[टोरॉंटो पीयर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[टोरॉंटो]])<br />[[व्हॅंकूव्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[व्हॅंकूव्हर]]) | मुख्य_शहरे = [[एडमंटन]]<br />[[हॅलिफॅक्स]]<br />[[ओटावा]]<br />[[विनिपेग]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''एरोप्लॅन'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = १६९ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = "Your World Awaits" | मुख्यालय = [[मॉंत्रियाल]], [[क्वेबेक]], [[कॅनडा]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://aircanada.com/ }} [[चित्र:Air_Canada_Boeing_777-200LR;_C-FNND@HKG;04.08.2011_615om_(6207931644).jpg|250 px|[[झ्युरिक विमानतळ]]ाकडे निघालेले एर कॅनडाचे [[बोईंग ७७७]] विमान|इवलेसे]] '''एर कॅनडा''' (Air Canada) ही [[कॅनडा]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९३६ साली ट्रान्स कॅनडा एरलाइन्स ह्या नावाने स्थापन झालेली एर कॅनडा ही सध्या जगातील सर्वात जुन्या व प्रमुख विमानकंपन्यांपैकी एक आहे. [[स्टार अलायन्स]] समूहाचा संस्थापक सदस्य असलेली एर कॅनडा सध्या विमानांच्या संख्येच्या दृष्टीने जगातील ९व्या क्रमांकाची मोठी विमानकंपनी आहे. एर कॅनडाचे मुख्यालय [[मॉंत्रियाल]] शहरामध्ये असून [[टोरॉंटो]]च्या [[मिसिसागा]] उपनगरामध्ये स्थित असलेल्या [[टोरॉंटो पीयर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर प्रमुख वाहतूकतळ आहे. २०१३ साली एर कॅनडाला [[उत्तर अमेरिका]] खंडामधील सर्वोत्तम विमानकंपनी हा पुरस्कार मिळाला होता. एर कॅनडा एक्सप्रेस, एर कॅनडा रूज व एर कॅनडा कार्गो ह्या एर कॅनडाच्या उपकंपन्या आहेत. २००३ साली एर कॅनडाला आर्थिक परिस्थिती नाजूक झाल्यामुळे दिवाळखोरी जाहीर करावी लागली होती. {{विस्तार}} ==विमान ताफा== एप्रिल २०२६ च्या सुमारास एर कॅनडाकडील विमाने: {| class="wikitable mw-collapsible" style="margin:1em auto; text-align:center;" |+ एर कॅनडा मुख्य ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागण्या ! colspan="4" | प्रवासी क्षमता ! rowspan="2" | नोंदी |- ! <abbr title="व्यावसायिक वर्ग">व्या</abbr> ! <abbr title="प्रीमियम इकॉनॉमी वर्ग">प्री</abbr> ! <abbr title="किफायतशीर वर्ग">कि</abbr> ! एकूण |- | {{nowrap|[[एरबस ए२२०-३००]]}} | ४२ | २३ | १२ | — | १२५ | १३७ | २०२७ पर्यंत वितरण.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://filecache.investorroom.com/mr5ircnw_aircanada/605/Q4_2024_Air_Canada_FSN.pdf|title=वेबॅक मशीन|website=filecache.investorroom.com|access-date=2026-04-10|archive-date=2025-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250303144347/https://filecache.investorroom.com/mr5ircnw_aircanada/605/Q4_2024_Air_Canada_FSN.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="2022q3mda">{{cite web|url=https://investors.aircanada.com/image/Q3+2022+Air+Canada+MD%26A+-+English.pdf|title=थर्ड क्वार्टर २०२२ व्यवस्थापन चर्चा आणि विश्लेषण|date=२८ ऑक्टोबर २०२२|accessdate=२८ ऑक्टोबर २०२२}}</ref><br />२० डिसेंबर २०२४ रोजी ५ अतिरिक्त विमानांची मागणी नोंदवली.<ref>{{cite web|url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2024-12-air-canada-orders-five-additional-a220s|title=एर कॅनडाची पाच अतिरिक्त ए२२० विमानांची मागणी|website=airbus.com|date=२० डिसेंबर २०२४|accessdate=२५ डिसेंबर २०२४}}</ref><br />१० पर्यायी विमानांसह मागणी. |- | {{nowrap|[[एरबस ए३२०-२००]]}} | १६ | २ | १२ | — | १३२ | १४६ | २०२५ च्या अखेरीस ८ विमानांचे नूतनीकरण केले जाईल.<ref name="a320_a321_refit" /><br>२०२७ पर्यंत ५ विमाने एर कॅनडा रूजकडून हस्तांतरित केली जातील.<ref name="a320_a321_refit">{{Cite press release |author=एर कॅनडा |title=एर कॅनडाने नवीन केबिन तंत्रज्ञानासह अद्ययावत एरबस ए३२१ सादर केले |url=https://www.newswire.ca/news-releases/air-canada-unveils-first-upgraded-airbus-a321-with-an-all-new-interior-and-industry-leading-cabin-technology-871211435.html |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२३ |date=२३ ऑक्टोबर २०२३ |website=www.newswire.ca}}</ref> |- | rowspan="2" | {{nowrap|[[एरबस ए३२१-२००]]}} | rowspan="1" | १६ | rowspan="2" | १३ | rowspan="2" | — | rowspan="1" | १६ | १८० | १९६ | २०२७ पर्यंत १३ विमाने एर कॅनडा रूजकडून हस्तांतरित केली जातील. |- | ५ | ८ | १७६ | १८४ | इव्हीए एरकडून त्यांच्या आसनव्यवस्थेसह हस्तांतरित. |- | {{nowrap|[[एरबस ए३२१ एक्सएलआर]]}} | — | ३० | १४ | — | १६८ | १८२ | २०२६ च्या सुरुवातीपासून २०२९ पर्यंत वितरण.<ref name="AC A321XLR Order Press Release">{{cite press release|url=https://aircanada.mediaroom.com/2022-03-22-Air-Canada-Announces-the-Acquisition-of-26-Airbus-A321neo-Extra-Long-Range-Aircraft|title=एर कॅनडाने २६ एरबस ए३२१ निओ विमानांच्या संपादनाची घोषणा केली|publisher=एर कॅनडा|date=२२ मार्च २०२२|accessdate=५ जानेवारी २०२५|archive-date=2022-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171430/https://aircanada.mediaroom.com/2022-03-22-Air-Canada-Announces-the-Acquisition-of-26-Airbus-A321neo-Extra-Long-Range-Aircraft|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="2" | {{nowrap|[[एरबस ए३३०-३००]]}} | rowspan="2" | २० | rowspan="2" | — | ३२ | २४ | २४१ | २९७ | rowspan="2" | |- | — | ३० | २५५ | २८५ |- | [[एरबस ए३५०-१०००]] | — | ८ | colspan="4" | लवकरच जाहीर होईल | २०३० पासून वितरण सुरू होईल.<ref name=":0">{{cite web |title=एर कॅनडाकडून एरबसला ए३५० विमानांची मोठी ऑर्डर |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-11/airbus-wins-major-order-for-a350-widebody-jets-from-air-canada |website=ब्लूमबर्ग |access-date=११ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> |- | rowspan="2" | {{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} | rowspan="2" | ५१ | rowspan="2" | — | १६ | rowspan="2" | — | १५३ | १६९ | rowspan="2" | भविष्यात एर कॅनडा रूजकडे हस्तांतरित केले जाणार.<ref>{{cite web |title=आमचा ताफा |url=https://www.aircanada.com/ca/en/aco/home/fly/onboard/fleet.html#/ |website=एर कॅनडा}}</ref> |- | — | १८९ | १८९ |- | {{nowrap|[[बोईंग ७७७-२००एलआर]]}} | ६ | — | ४० | २४ | २३६ | ३०० | |- | rowspan="2" | {{nowrap|[[बोईंग ७७७-३००ईआर]]}} | rowspan="2" | १९ | rowspan="2" | — | ४० | rowspan="2" | २४ | ३३६ | ४०० | rowspan="2" | |- | २८ | ३९८ | ४५० |- | {{nowrap|[[बोईंग ७८७-८]]}} | ८ | — | २० | २१ | २१४ | २५५ | |- | {{nowrap|[[बोईंग ७८७-९]]}} | ३२ | — | ३० | २१ | २४७ | २९८ | |- | {{nowrap|[[बोईंग ७८७-१०]]}} | — | १४ | ४२ | २८ | २६२ | ३३२<ref>{{Cite web |title=२०२४ गुंतवणूकदार दिन |url=https://investors.aircanada.com/2024-investor-day |access-date=१८ डिसेंबर २०२४ |website=एर कॅनडा - गुंतवणूकदार संबंध}}</ref> | २०२६ ते २०३० दरम्यान वितरण.<br>१२ पर्यायी विमानांसह मागणी. |- | {{nowrap|[[हार्ट एरोस्पेस|हार्ट ईएस-३०]]}} | — | ३० | colspan="3" | ठरले नाही | ३० | २०२९ पासून विमाने मिळतील.<ref>{{cite press release|url=https://media.aircanada.com/2022-09-15-Air-Canada-to-Acquire-30-ES-30-Electric-Regional-Aircraft-from-Heart-Aerospace |title=एर कॅनडा हार्ट एरोस्पेसकडून ३० इलेक्ट्रिक विमाने घेणार |publisher=एर कॅनडा |date=१५ सप्टेंबर २०२२ |access-date=५ जानेवारी २०२५}}</ref> |- ! एकूण ! २१६ ! १२० ! colspan="5" | |} === चित्रदालन === <gallery class="center" mode="packed-hover" heights="125" caption="विमानांचे तपशील पाहण्यासाठी चित्रावर माऊस फिरवा"> File:Air Canada A220-300.jpg|एरबस ए२२०-३०० File:C-FXCD (46696645812).jpg|एरबस ए३२०-२०० File:Air Canada Airbus A321-211 C-GIUF approaching LaGuardia Airport.jpg|एरबस ए३२१-२०० File:Air Canada, C-GFAF, Airbus A330-343 (49585495576).jpg|एरबस ए३३०-३०० File:Air Canada B737 MAX 8 at Toronto pearson Int'l Airport.jpg|बोईंग ७३७ मॅक्स ८ File:Air Canada 777.png|बोईंग ७७७-२००एलआर File:Boeing 777-300 (ER) C-FNNQ - Air Canada.jpg|बोईंग ७७७-३००ईआर File:C-GHPQ 30122017LHR (38637696555).jpg|बोईंग ७८७-८ File:TLV - Air Canada Boeing 787-9 C-FSBV.jpg|बोईंग ७८७-९ </gallery> ==गंतव्यस्थाने== एर कॅनडा देशांतर्गत २१ तर जगातील ८१ [[विमानतळ]]ांवर प्रवासी सेवा पुरवते. [[File:Air Canada Destinations.svg|thumb|center|700px|एर कॅनडाची प्रवासी सेवा असलेले देश.{{legend|#204a87|कॅनडा}}{{legend|#729fcf|एर कॅनडा गंतव्यस्थाने}}]] {|class="sortable wikitable toccolours" |- ! style="background:#ce2029; color:white;"|शहर ! style="background:#ce2029; color:white;"|राज्य/प्रांत ! style="background:#ce2029; color:white;"|देश ! style="background:#ce2029; color:white;"|IATA ! style="background:#ce2029; color:white;"|ICAO ! style="background:#ce2029; color:white;"|विमानतळ |- | [[अ‍ॅम्स्टरडॅम]] ||align=center| [[नूर्द हॉलंड]]||नेदरलँड्स||align=center|AMS||align=center|EHAM||[[अ‍ॅम्स्टरडॅम विमानतळ स्किफोल]] |- | [[ऑस्टिन]]|| align=center |[[टेक्सास]] || अमेरिका ||align=center|AUS||align=center|KAUS|| | [[ऑस्टिन-बर्गस्ट्रॉम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[बीजिंग]] || align=center |[[बीजिंग]] || चीन||align=center|PEK||align=center|ZBAA||[[बीजिंग राजधानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[बोगोता]] || align=center |कुंदिनामार्का || कोलंबिया ||align=center|BOG||align=center|SKBO|| [[एल दोरादो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[बोस्टन]] || align=center |[[मॅसेच्युसेट्स]] ||अमेरिका||align=center|BOS||align=center|KBOS|| [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[ब्रिजटाउन]] || align=center | – || बार्बाडोस ||align=center|BGI||align=center|TBPB|| [[ग्रॅंटली ॲडम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[ब्रसेल्स]] || align=center | ब्रुसेल्स || बेल्जियम ||align=center|BRU||align=center|EBBR|| [[ब्रुसेल्स विमानतळ]] |- | [[बुएनोस आइरेस]] || align=center | बुएनोस आइरेस || आर्जेन्टिना ||align=center|EZE||align=center|SAEZ|| [[मिनिस्त्रो पिस्तारिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[कॅल्गारी]] || align=center |[[आल्बर्टा]] || कॅनडा ||align=center|YYC||align=center|CYYC|| style="background:#d0e7ff;"| [[कॅलगरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ^हब |- | [[कान्कुन]] || align=center |[[किंताना रो]] || मेक्सिको ||align=center|CUN||align=center|MMUN|| [[कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[शार्लट]]|| align=center |[[उत्तर कॅरोलिना]] ||अमेरिका||align=center|CLT||align=center|KCLT|| [[शार्लट डग्लस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[शिकागो]] || align=center |[[इलिनॉय]] || अमेरिका ||align=center|ORD||align=center|KORD|| [[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[कोपनहेगन]] || align=center | – || डेन्मार्क ||align=center|CPH||align=center|EKCH|| [[कोपनहेगन विमानतळ]] |- | [[कोझुमेल]] || align=center |[[किंताना रो]] || Mexico ||align=center|CZM||align=center|MMCZ|| [[कोझुमेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[डॅलस]] || align=center |[[टेक्सास]] || अमेरिका ||align=center|DFW||align=center|KDFW|| [[डॅलस/फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[डीयर लेक]] || align=center |[[न्यूफाउंडलंड आणि लाब्राडोर]] || कॅनडा ||align=center|YDF||align=center|CYDF|| [[डीयर लेक विमानतळ]] |- |[[दिल्ली]]|| align=center | राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश ||भारत||align=center|DEL||align=center|VIDP|| [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[डेन्व्हर]] || align=center |[[कॉलोराडो]] || अमेरिका ||align=center|DEN||align=center|KDEN|| [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[एडमंटन]] || align=center |[[आल्बर्टा]] || कॅनडा ||align=center|YEG||align=center|CYEG|| style="background:#ffe6bd;"|[[एडमंटन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ^ |- | [[फोर्ट-दे-फ्रान्स]] || align=center | – || मार्टिनिक ||align=center|FDF||align=center|TFFF|| [[मार्टिनिक एम सेसेअर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[फोर्ट लॉडरडेल]] || align=center |[[फ्लोरिडा]] || अमेरिका||align=center|FLL||align=center|KFLL||[[फोर्ट लॉडरडेल-हॉलिवूड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[फोर्ट मॅकमरे]] || align=center |[[आल्बर्टा]] || कॅनडा ||align=center|YMM||align=center|CYMM|| [[फोर्ट मॅकमरे विमानतळ]] |- | [[फोर्ट मायर्स]] || align=center |[[फ्लोरिडा]] ||अमेरिका ||align=center|RSW||align=center|KRSW|| [[नैर्ऋत्य फ्लोरिडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[फ्रांकफुर्ट]] || align=center |[[हेसेन]] || जर्मनी ||align=center|FRA||align=center|EDDF|| [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ]] |- | [[जिनिव्हा]] || align=center | [[जिनिव्हा (राज्य)|जिनिव्हा राज्य]] || स्वित्झर्लंड ||align=center|GVA||align=center|LSGG|| [[जिनिव्हा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[जॉर्जटाउन, केमन द्वीपसमूह|जॉर्जटाउन]] || align=center | – || केमन द्वीपसमूह ||align=center|GCM||align=center|MWCR|| [[ओवेन रॉबर्ट्‌स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[हॅलिफॅक्स]] || align=center |[[नोव्हा स्कॉशिया]] || कॅनडा ||align=center|YHZ||align=center|CYHZ|| style="background:#ffe6bd;"| हॅलिफॅक्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ |- | [[हॅमिल्टन, बर्म्युडा|हॅमिल्टन]] || align=center | – || बर्म्युडा ||align=center|BDA||align=center|TXKF|| [[बर्म्युडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[हवाना]] || align=center | – || क्युबा ||align=center|HAV||align=center|MUHA|| [[होजे मार्ती आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[हाँग काँग]] || align=center | – || हाँग काँग ||align=center|HKG||align=center|VHHH|| [[हॉंगकॉंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[ह्युस्टन]] || align=center |[[टेक्सास]] || अमेरिका ||align=center|IAH||align=center|KIAH|| [[जॉर्ज बुश आंतरखंडीय विमानतळ]] |- | [[इस्तंबूल]] || align=center | [[इस्तंबूल प्रांत]] || तुर्कस्तान||align=center|IST||align=center|LTBA|| [[अतातुर्क आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[काहुलुई]] || align=center |[[हवाई]] || अमेरिका ||align=center|OGG||align=center|PHOG|| [[काहुलुई विमानतळ]] |- | [[केलोना]] || align=center |[[ब्रिटिश कोलंबिया]] || कॅनडा ||align=center|YLW||align=center|CYLW|| [[केलोना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[लिमा]] || align=center | [[लिमा प्रांत]] || Peru ||align=center|LIM||align=center|SPIM|| [[होर्हे चावेझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[लंडन]] || align=center |इंग्लंड|| युनायटेड किंग्डम ||align=center|LHR||align=center|EGGL|| {{वितसंकेत|LHR}} |- | [[लॉस एंजेल्स]] || align=center |[[कॅलिफोर्निया]] || अमेरिका ||align=center|LAX||align=center|KLAX|| [[लॉस एंजेल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[माद्रिद]] || align=center |[[माद्रिद (संघ)|माद्रिद संघ]] || Spain ||align=center|MAD||align=center|LEMD|| [[अदोल्फो सुआरेझ माद्रिद–बाराहास विमानतळ]] |- | [[मेक्सिको सिटी]] || align=center | – || मेक्सिको||align=center|MEX||align=center|MMMX|| [[मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[मायामी]] || align=center |[[फ्लोरिडा]] || अमेरिका ||align=center|MIA||align=center|KMIA|| [[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[मिलान]] || align=center | [[लोंबार्दिया]] || इटली ||align=center|MXP||align=center|LIMC|| [[माल्पेन्सा विमानतळ]] |- | [[मॉंटेगो बे]] || align=center | – || जमैका ||align=center|MBJ||align=center|MKJS|| [[सॅंगस्टर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[मॉंत्रियाल]] || align=center |[[क्वेबेक]] || कॅनडा ||align=center|YUL||align=center|CYUL|| style="background:#d0e7ff;"| [[मॉंत्रियाल–पियेर एलियट त्रूदो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ^हब |- | [[म्युन्शेन]] || align=center |[[बायर्न]] || जर्मनी ||align=center|MUC||align=center|EDDM||[[म्युनिक विमानतळ]] |- | [[नासाउ]] || align=center | – || बहामास ||align=center|NAS||align=center|MYNN|| [[लिंडेन पिंड्लिंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[न्यूअर्क]] || align=center |[[न्यू जर्सी]] || अमेरिका ||align=center|EWR||align=center|KEWR|| [[नेवार्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- |[[न्यू यॉर्क शहर]]|| align=center |[[न्यू यॉर्क]] ||अमेरिका||align=center|JFK||align=center|KJFK|| [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- |[[न्यू यॉर्क शहर]] || align=center |[[न्यू यॉर्क]] || अमेरिका ||align=center|LGA||align=center|KLGA||[[लाग्वार्डिया विमानतळ]] |- | [[ओरांजेश्टाड]] || align=center | – || अरूबा ||align=center|AUA||align=center|TNCA|| [[क्वीन बिआट्रिक्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[ऑरलॅंडो]] || align=center |[[फ्लोरिडा]] || अमेरिका ||align=center|MCO||align=center|KMCO|| [[ऑरलॅंडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[ओटावा]] || align=center |[[ऑन्टारियो]] || कॅनडा ||align=center|YOW||align=center|CYOW|| [[ओटावा मॅकडॉनल्ड-कार्टिये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | |[[पनामा सिटी]] || align=center | – || पनामा || align=center|PTY || align=center|MPTO|| [[तोकुमेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[पॅरिस]] || align=center | – || फ्रान्स ||align=center|CDG||align=center|LFPG|| [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]] |- | [[फिलाडेल्फिया]] || align=center |[[पेन्सिल्व्हेनिया]] || अमेरिका ||align=center|PHL||align=center|KPHL|| [[फिलाडेल्फिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[प्वेंत-ए-पित्र]] || align=center | – || ग्वादेलोप ||align=center|PTP||align=center|TFFR|| [[प्वेंत-ए-पित्र आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[प्रॉव्हिदेन्सियालेस]] || align=center | – || टर्क्स आणि कैकास द्वीपसमूह ||align=center|PLS||align=center|MBPV|| [[प्रॉव्हिदेन्सियालेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[पुएर्तो प्लाता]] || align=center | – || डॉमिनिकन प्रजासत्ताक ||align=center|POP||align=center|MDPP|| [[ग्रेगोरियो लुपेरोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[पुएर्तो व्हायार्ता]] || align=center |[[हालिस्को]] || Mexico ||align=center|PVR||align=center|MMPR|| [[गुस्ताव्हो दियाझ ओर्दाझ विमानतळ]] |- | [[पुंता काना]] || align=center | – || डॉमिनिकन प्रजासत्ताक ||align=center|PUJ||align=center|MDPC||[[पुंता काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[रेजिना, कॅनडा|रेजिना]] || align=center |[[सास्काचेवान]] || कॅनडा ||align=center|YQR||align=center|CYQR|| [[रेजिना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[रियो दि जानेरो]] || align=center | [[रियो दि जानेरो (राज्य)|रियो दि जानेरो राज्य]] || ब्राझील || align=center|GIG || align=center|SBGL|| [[रियो दि जानेरो-गालेयाओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[रोम]] || align=center | [[लात्सियो]] || इटली ||align=center|FCO||align=center|LIRF|| [[लियोनार्दो दा विन्ची-फ्युमिचिनो विमानतळ]] |- | [[सॅन फ्रान्सिस्को]] || align=center |[[कॅलिफोर्निया]] || अमेरिका ||align=center|SFO||align=center|KSFO|| [[सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[सान होजे देल काबो]] || align=center | [[बाहा कॅलिफोर्निया सुर]] || मेक्सिको ||align=center|SJD||align=center|MMSD|| [[लॉस काबोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[सान हुआन, पोर्तो रिको|सान हुआन]] || align=center | – || पोर्तो रिको ||align=center|SJU||align=center|TJSJ|| [[लुईस मुनोझ मरीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[सान्तियागो]] || align=center | सान्तियागो || चिली ||align=center|SCL||align=center|SCEL|| [[कोमोदोरो आर्तुरो मेरिनो बेनितेझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[साओ पाउलो]] || align=center |[[साओ पाउलो (राज्य)|साओ पाउलो राज्य]] || Brazil||align=center|GRU||align=center|SBGR|| [[साओ पाउलो-ग्वारुलोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[सारासोटा]] || align=center |[[फ्लोरिडा]] || अमेरिका ||align=center|SRQ||align=center|KSRQ|| [[सारासोटा-ब्रॅडेंटन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[सास्काटून]] || align=center |[[सास्काचेवान]] || कॅनडा ||align=center|YXE||align=center|CYXE|| [[सास्काटून जॉन जी. डीफेनबेकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[सिअ‍ॅटल]] || align=center |[[वॉशिंग्टन (राज्य)|वॉशिंग्टन]] || अमेरिका ||align=center|SEA||align=center|KSEA|| [[सिअ‍ॅटल-टॅकोमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[इंचॉन]] || align=center |[[सोल]] || दक्षिण कोरिया ||align=center|ICN||align=center|RKSI|| [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[शांघाय]] || align=center|[[शांघाय]] ||चीन ||align=center|PVG||align=center|ZSPD||[[शांघाय पुडोंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[सेंट जॉन्स, ॲंटिगा आणि बार्बुडा|सेंट जॉन्स]] || align=center | – || ॲंटिगा आणि बार्बुडा ||align=center|ANU||align=center|TAPA|| [[व्ही.सी. बर्ड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[सेंट जॉन्स, कॅनडा|सेंट जॉन्स]] || align=center |[[न्यूफाउंडलंड आणि लाब्राडोर]] || कॅनडा ||align=center|YYT||align=center|CYYT|| [[सेंट जॉन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[सिडनी]] || align=center |[[न्यू साउथ वेल्स]] || ऑस्ट्रेलिया ||align=center|SYD||align=center|YSSY|| [[सिडनी विमानतळ]] |- | [[टॅंपा]] || align=center |[[फ्लोरिडा]] || अमेरिका ||align=center|TPA||align=center|KTPA|| [[टॅंपा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[तेल अवीव]] || align=center | – || इस्रायल ||align=center|TLV||align=center|LLBG|| [[बेन गुरियन विमानतळ]] |- | [[तोक्यो]] || align=center |[[चिबा (प्रभाग)|चिबा]] || जपान ||align=center|NRT||align=center|RJAA|| [[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[तोक्यो]] || align=center| तोक्यो || जपान ||align=center|HND||align=center|RJTT||हानेडा विमानतळ |- | [[टोरॉंटो]] || align=center |[[ऑन्टारियो]] || कॅनडा ||align=center|YYZ||align=center|CYYZ|| style="background:#d0e7ff;"| [[टोरॉंटो पीयर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ^हब |- | [[व्हॅंकूव्हर]] || align=center |[[ब्रिटिश कोलंबिया]] || कॅनडा ||align=center|YVR||align=center|CYVR|| style="background:#d0e7ff;"| [[व्हॅंकूव्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ^हब |- | [[व्हारादेरो]] || align=center | – || क्युबा ||align=center|VRA||align=center|MUVR|| [[हुआन आल्बेर्तो गोमेझ विमानतळ]] |- | [[व्हिक्टोरिया, कॅनडा|व्हिक्टोरिया]] || align=center |[[ब्रिटिश कोलंबिया]] || कॅनडा ||align=center|YYJ||align=center|CYYJ|| [[व्हिक्टोरिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[व्ह्यू]] फोर्ट || align=center | – || सेंट लुसिया ||align=center|UVF||align=center|TLPL|| [[हेवानोरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[वॉशिंग्टन, डी.सी.]] || align=center | – || अमेरिका ||align=center|DCA||align=center|KDCA|| [[रॉनल्ड रेगन वॉशिंग्टन राष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[व्हाइटहॉर्स]] || align=center |[[युकॉन]] || कॅनडा ||align=center|YXY||align=center|CYXY|| [[एरिक नील्सन व्हाइटहॉर्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[विनिपेग]] || align=center |[[मॅनिटोबा]] || कॅनडा ||align=center|YWG||align=center|CYWG||[[विनिपेग जेम्स आर्मस्ट्रॉंग रिचर्डसन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[झ्युरिक]] || align=center | [[झ्युरिक (राज्य)|झ्युरिक राज्य]] || स्वित्झर्लंड ||align=center|ZRH||align=center|LSZH|| [[झ्युरिक विमानतळ]] |} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|Air Canada|{{लेखनाव}}}} *{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://aircanada.com/}} [[वर्ग:कॅनडामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] j846twnxfbi1ntzpnejlxzbfal84gkg 0 166664 2680495 2678735 2026-04-23T09:44:03Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680495 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = केन्या एरवेझ | चित्र = Kenya_Airways_Logo.svg | चित्र_आकारमान = 200 px | IATA = KQ | ICAO = KQA | callsign = KENYA | स्थापना = २२ जानेवारी १९७७ | सुरुवात = ४ फेब्रुवारी १९७७ | बंद = | विमानतळ = [[जोमो केन्याटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[नैरोबी]]) | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''फ्लाइंग ब्ल्यू'' | एलायंस = [[स्कायटीम]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ४३ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''The Pride of Africa'' | मुख्यालय = [[नैरोबी]], [[केन्या]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = [http://www.kenya-airways.com/ kenya-airways.com] }} [[चित्र:Kenya_Airways_Boeing_777-300ER_5Y-KZZ_AMS_2014-02-16.png|250 px|इवलेसे|[[अ‍ॅम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल|अ‍ॅम्स्टरडॅम विमानतळाकडे]] निघालेले केन्या एरवेझचे [[बोइंग ७७७]] विमान]] '''केन्या एरवेझ''' ({{lang-en|Kenya Airways}}) ही [[आफ्रिका|आफ्रिकेच्या]] [[केन्या]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९७७ साली स्थापन झालेल्या केन्या एरवेझचे मुख्यालय [[नैरोबी]] येथे असून तिचा मुख्य वाहतूकतळ नैरोबीच्या [[जोमो केन्याटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर आहे. १९९६ साली खाजगीकरण झालेली केन्या एरवेझ ही आफ्रिकेमधील पहिलीच कंपनी होती. प्रिल १९९५पर्यंत कंपनीची संपूर्ण मालकी सरकारकडे होती. १९९६मध्ये तिचे खाजगीकरण करण्यात आले जी पहिली अशी आफ्रिकन कंपनी होती जिचे खाजगीकरण यशस्वी झाले. केन्या एरवेझ सध्या सार्वजनिक-खाजगी भागीदारी तत्त्वावर चालवली जाते. त्यामध्ये सगळ्यात जास्त हिस्सा केन्या सरकारचा (२९.८%) असून त्यानंतर केएलएमचा (२६.७३%) आहे. उरलेले शेअर्स इतर खाजगी मालकांचे आहेत. २०१० सालापासून केन्या एरवेझ [[स्कायटीम]] समूहाचा सदस्य आहे. जानेवारी २०१३ला केन्या एरवेझ सहारन क्षेत्रातील आघाडीची विमानवाहतूक कंपनी होती.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा= http://www.sudantribune.com/Ethiopian-Airlines-distinguished,38146 |title= Ethiopian Airlines distinguished with African Cargo Airline Award |प्रकाशक= sudantribune.com |दिनांक= 1 March 2011 |प्राप्त दिनांक= |accessdate= 2017-08-24 |archive-date= 2012-06-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120606143948/http://www.sudantribune.com/Ethiopian-Airlines-distinguished,38146 |url-status= dead }}</ref> आफ्रिकन विमानकंपन्यांमध्ये आसन क्षमतेनुसार केन्या एरवेझचा चौथा क्रमांक लागत होता.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://centreforaviation.com/insights/analysis/kenya-airways-and-ethiopian-airways-compete-for-nairobi-and-addis-hub-power-as-gulf-carriers-expand-94657 |title= Kenya Airways and Ethiopian Airways compete for Nairobi and Addis hub power as Gulf carriers expand |प्रकाशक= centreforaviation.com |दिनांक= 21 January 2013 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ही कंपनी जून २०१० मध्ये स्काय टीमची पूर्ण सभासद झाली तसेच १९७७ पासून ती आफ्रिकन एरलाईनची सभासद आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा= http://www.afraa.org/index.php/membership/current-members/item/104 |title= Kenya Airways History |प्रकाशक= afraa.org |दिनांक= 07 June 2012 |प्राप्त दिनांक= |accessdate= 2017-08-24 |archive-date= 2016-12-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20161224080417/http://afraa.org/index.php/membership/current-members/item/104 |url-status= dead }}</ref> == इतिहास == केन्या एरवेझची स्थापना केन्या सरकारने २२ जानेवारी १९७७ मध्ये केली होती.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1980/1980%20-%201942.html |title= World airline directory - Kenya Airways |प्रकाशक= flightglobal.com |दिनांक= 07 June 2012 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ४ फेब्रुवारी १९७७[१५] मध्ये ब्रिटिश मिडलॅंड एरवेझ कंपनीकडून दोन बोईंग ७०७ विमाने भाड्याने घेऊन नैरोबी-फ्रॅंकफर्ट-लंडन या मार्गे सेवेला प्रारंभ करण्यात आला.[१६] १९७७ च्या उत्तरार्धात ३ बोईंग ७०७ विमाने नॉर्थवेस्ट ओरीएंट कडून घेण्यात आली.[१९] पुढच्या वर्षी कंपनीने एक चार्टर उपकंपनी सुरू केली जी मुख्य कंपनीकडून भाड्याने विमाने घेऊन आंतरराष्ट्रीय प्रवासी तसेच मालाची वाहतूक करत होती. जुलै १९८०मध्ये कंपनीचे २,१०० कर्मचारी , ३ बोईंग ७०७ मध्ये, १ बोईंग ७२०, १ डीसी ९-३० आणि ३ फोक्कर एफ-२७ होते. १९८२मध्ये नैरोबी-मुंबई विना थांबा सेवा सुरू करण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा= https://www.cleartrip.com/flight-booking/kenya-airways-airlines.html |title= Kenya Airways International Flights Connectivity and Fleet Information |प्रकाशक= cleartrip.com |दिनांक= 24 August 2017 |प्राप्त दिनांक= |accessdate= 2017-08-24 |archive-date= 2018-01-10 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180110165442/https://www.cleartrip.com/flight-booking/kenya-airways-airlines.html |url-status= dead }}</ref> एक वर्षानंतर कंपनीची टांझानियासाठीची सेवा सुरू झाली. १९८६मध्ये केन्याच्या सरकारने देशाच्या आर्थिक विकास आणि वृद्धीची गरज व्यक्त केली. त्यावेळी सरकारने कंपनीचे हित खाजगीकरण करण्यातच असल्याचे सूचित केले आणि कंपनीच्या खाजगीकरणाचा पहिला प्रयत्न करण्यात आला. १९९३-१९९४ च्या वर्षी व्यापारीकरणानंतर पहिल्यांदा कंपनीला नफा झाला.[३२] १९९४मध्ये आंतरराष्ट्रीय वित्तीय संस्थेला खाजगीकरणाची प्रक्रिया सुरळीत पार पाडण्यासाठी नियुक्त करण्यात आले.[३३] जानेवारी २००० मध्ये, कंपनीने पहिला अपघात अनुभवला जेव्हा १९८६मध्ये नवीन विकत घेतलेले एरबस A३१० विमान अब्दिजानहून उड्डाण घेतल्यावर आयवरी कोस्ट येथे कोसळले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/625188.stm |title= Kenyan plane crashes into sea |प्रकाशक= bbc.co.uk |दिनांक= 31 January 2000 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> २००० साली कंपनीचे २,७८० कर्मचारी होते. २००२ मध्ये अजून ३ बोईंग विमानांची ऑर्डर देण्यात आली. तसेच या प्रकारचे आणखी एक विमान नोव्हेंबर २००५मध्ये घेण्यात आले. मार्च २००६ मध्ये ६ बोईंग ७८७ विमाने घेण्यात आली.[४२] जून २०१२मध्ये आणखी पैसा उभा करण्यासाठी कंपनीने २० बिलियन केनियन शिलिंग एवढ्या मूल्याचे मालकी हक्क विक्रीसाठी उपलब्ध केले.[४४][४५][४६] यातून झालेल्या शेअर्स विभागणी नंतर केएलएमचा हिस्सा २६% वरून २६.७३% वर आला, तसेच केनियन सरकारचा हिस्सा २३% वरून २९.८% होऊन ते सगळ्यात मोठे हिस्सेदार झाले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा= http://www.nation.co.ke/business/news/Government+now+largest+shareholder+of+Kenya+Airways/-/1006/1423208/-/ylqc5i/-/index.html |title= Government now largest shareholder of Kenya Airways |प्रकाशक= nation.co.ke |दिनांक= 07 June 2012 |प्राप्त दिनांक= |accessdate= 2017-08-24 |archive-date= 2012-06-10 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120610030729/http://www.nation.co.ke/business/news/Government+now+largest+shareholder+of+Kenya+Airways/-/1006/1423208/-/ylqc5i/-/index.html |url-status= dead }}</ref> == कॉर्पोरेट व्यवहार == === सहाय्यक आणि सहकारी कंपन्या === स्वस्त दराची सेवा देणारी जंबोजेट, जिची स्थापना २०१३ मध्ये झाली आणि आफ्रिकन कार्गो हॅंडलिंग लि. या केन्या एरवेझची संपूर्ण मालकी असलेल्या उपकंपन्या आहेत. इतर कंपन्या ज्यात केन्या एरवेझची हिस्सेदारी आहे त्यात केन्या एरफ्रेट हॅंडलिंग लि.(५१%) आणि टांझानिअन कॅरिअर प्रेसिजन एर (४१.२३%)चा समावेश होतो.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.webcitation.org/6KfdJysNt?url=http://www.kenya-airways.com/uploadedFiles/Home/Corporate_Information/Investor_Information/Annual_Reports/KQ |title= Annual Reports & Financial Statements 2013 |प्रकाशक= webcitation.org |दिनांक= 27 October 2013 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> === महत्त्वाचे लोक === जुलै २०१६ नुसार, डेनिस अवोरी हे कंपनीचे चेरमन आहेत. जुलै २०१७ नुसार, सेबेस्टीअन मिकोझ हे कंपनीचे व्यवस्थापकीय संचालक तसेच मुख्य कार्यकारी अधिकारी आहेत. मिकोझ त्याआधी एलओटी पोलिश एरलाईनचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी होते आणि त्यांनी १ जून २०१७ला येथील कारभार हाती घेतला.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://atwonline.com/people/kenya-airways-announces-new-ceo |title= Kenya Airways announces new CEO |प्रकाशक= atwonline.com |दिनांक= 5 May 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === [[File:Kenya Airways Boeing 737-800 5Y-KYC DXB 2008-7-26.png|thumb|केन्या एरवेझचे बोईंग ७३७-८००]] [[File:5Y-KZE (aircraft) on final at Schiphol runway 18R pic3.JPG|thumb|केन्या एरवेझचे बोईंग ७८७-८]] [[File:Kenya Airways ERJ-170-100LR 5Y-KYK NBO 2007-10-15.png|thumb|२००७ मधील केन्या एरवेझचे एम्ब्राएर ई१७०]] [[File:Kenya Airways DC-8 EI-BZU FCO_Mar_1990.png|thumb|१९९० मधील भाड्याने घेतलेले डग्लस डीसी-८-७०]] [[File:Kenya Airways Boeing 737-700 5Y-KQE NBO 2006-2-26.png|thumb|जुन्या रंगसंगतीमधील केन्या एरवेझचे बोईंग ७३७-७००]] जानेवारी २०२६ च्या सुमारास केन्या एरवेझ कडील विमाने :<ref>{{cite magazine |title=ग्लोबल एरलाइन गाईड २०२५ - केन्या एरवेझ |magazine=एरलाइनर वर्ल्ड |date=सप्टेंबर २०२५ |page=६४}}</ref> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse; text-align:center; margin:auto;" |+ केन्या एरवेझ ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" style="width:50px;" | सेवेत ! rowspan="2" style="width:50px;" | मागण्या ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता ! rowspan="2" | नोंदी |- ! style="width:25px;" | <abbr title="प्रिमियर वर्ल्ड वर्ग">व्या</abbr> ! style="width:25px;" | <abbr title="किफायतशीर वर्ग">कि</abbr> ! style="width:25px;" | एकूण |- | [[बोईंग ७३७-८००]] | ९ | — | १६ | १२९ | १४५ | |- | [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]] | ९ | — | ३० | २०४ | २३४ | |- | [[एम्ब्राएर ई-जेट|एम्ब्राएर ई१९०]] | १५ | — | १२ | ८४ | ९६ | <ref>{{cite news |last1=हॉफमन |first1=कर्ट |title=केन्या एरवेझ बॉम्बार्डियर सी-सिरीज आणि एम्ब्राएर ई२ च्या मागणीचा विचार करत आहे |url=http://atwonline.com/iata-agm-2018/kenya-airways-considers-bombardier-cseries-6embraer-e2-order |publisher=एर ट्रान्सपोर्ट वर्ल्ड |date=८ जून २०१८ |access-date=१० जून २०१८}}</ref> |- ! colspan="7" | केन्या एरवेझ कार्गो (मालवाहतूक) ताफा |- | [[बोईंग ७३७-३००एसएफ]] | २ | — | colspan="3" | मालवाहतूक | <ref name="Kenya Airways inducts first B737-800(SF)" /> |- | [[बोईंग ७३७-८००एसएफ]] | २ | — | colspan="3" | मालवाहतूक | <ref>{{Cite web |date=१ एप्रिल २०२४ |title=केन्या एरवेझने दुसरे मालवाहू विमान ताफ्यात सामील करून आपली क्षमता वाढवली |url=https://corporate.kenya-airways.com/en/news-press-release/2024/april/kenya-airways-increases-cargo-capacity-as-it-receives-its-second-cargo-freighter/ |access-date=२२ मे २०२५ |website=केन्या एरवेझ |language=en}}</ref> |- | [[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३००बीसीएफ]] | १ | १ | colspan="3" | मालवाहतूक | २०२६ च्या पहिल्या तिमाहीत सेवादाखल होणे अपेक्षित.<ref>{{Cite web|date=७ जानेवारी २०२६|title=केन्या एरवेझचे पहिल्या बी७६७ मालवाहू विमानावर लक्ष|url=https://www.ch-aviation.com/news/162444-kenya-airways-eyes-first-b767f-in-1q26-b777fs-next|website=ch-aviation.com}}</ref> |- ! एकूण ! ३८ ! — ! colspan="5" | |} === निवृत्त विमाने === {{Div col|colwidth=20em}} * [[एरबस ए३१०-२००]]{{sfnp|Guttery|१९९८|p=९८}} * [[एरबस ए३१०-३००]]<ref name="FI1986-11-8" /> * [[एटीआर ४२-३००]] * [[बोईंग ७०७]]-३२०<ref name="FI1977-330/1" /> * [[बोईंग ७०७]]-३२०बी<ref name="FI1990">{{plainlist}} * {{cite journal |title=वर्ल्ड एरलाइन डिरेक्टरी – केन्या एरवेझ (पान ९९) |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1990/1990%20-%200751.html |journal=फ्लाईट इंटरनॅशनल |pages=९९–१०० |date=१४–२० मार्च १९९० |url-status=dead |accessdate=2026-04-10 |archive-date=2012-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120428012923/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1990/1990%20-%200751.html }} * {{cite journal |title=वर्ल्ड एरलाइन डिरेक्टरी – केन्या एरवेझ (पान १००) |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1990/1990%20-%200751.html |journal=फ्लाईट इंटरनॅशनल |date=१४–२० मार्च १९९० |url-status=dead |accessdate=2026-04-10 |archive-date=2012-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120428012923/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1990/1990%20-%200751.html }}{{endplainlist}}</ref>{{rp|९९}} * [[बोईंग ७०७]]-३२०सी * [[बोईंग ७२०]]बी<ref name="FI1990" />{{rp|९९}} * [[बोईंग ७३७-२००]]<ref>{{cite news |title=केन्या एरवेझने आपले पहिले बोईंग ७३७-३०० सादर केले |url=http://www.flightglobal.com/articles/1997/05/14/2933/kenya-airways-introduces-its-first-boeing-737-300.html |agency=फ्लाईट इंटरनॅशनल |work=Flightglobal.com |date=१४ मे १९९७ |url-status=dead |accessdate=2026-04-10 |archive-date=2014-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026180648/http://www.flightglobal.com/news/articles/kenya-airways-introduces-its-first-boeing-737-300-2933/ }}</ref> * [[बोईंग ७३७-२००सी]] * [[बोईंग ७३७-३००]]<ref name="Kenya_Airways_Fleet">{{cite web |title=आमचा ताफा |publisher=केन्या एरवेझ |url=https://kenya-airways.com/global/Where_We_Fly/Fleet/Kenya_Airways_Fleet/ |url-status=dead |access-date=2026-04-10 |archive-date=2015-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005124601/https://kenya-airways.com/global/Where_We_Fly/Fleet/Kenya_Airways_Fleet/ }}</ref> * [[बोईंग ७३७-७००]] * [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-१००]] * [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-२००बी]] * [[बोईंग ७५७]]<ref name="Kenya Airways chooses Trent 800 for Boeing 777 order">{{cite news |title=केन्या एरवेझची बोईंग ७७७ साठी ट्रेंट ८०० इंजिनांची निवड |author=जिओफ थॉमस |url=http://www.flightglobal.com/articles/2002/07/23/152042/kenya-airways-chooses-trent-800-for-boeing-777-order.html |agency=फ्लाईट डेली न्यूज |work=Flightglobal.com |date=२३ जुलै २००२ |url-status=dead |accessdate=2026-04-10 |archive-date=2014-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026175947/http://www.flightglobal.com/news/articles/kenya-airways-chooses-trent-800-for-boeing-777-order-152042/ }}</ref> * [[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३००]] * [[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३००ईआर]]<ref name="Kenya Airways to focus on Asia, with new Beijing and Shanghai routes, as 787s and more 777s arrive" /> * [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-२००ईआर]]<ref name="Kenya_Airways_Fleet" /> * [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]]<ref name="Boeing Delivers Kenya Airways' First 777-300ER" /> * [[डग्लस डीसी-८|डग्लस डीसी-८-७०]] * [[एम्ब्रेअर ई-जेट|एम्ब्राएर १७०]] * [[फोक्कर एफ२७|फोक्कर एफ२७-२००]]<ref name="FI1990" />{{rp|९९}} * [[फोक्कर ५०]]<ref name="FI1990" />{{rp|९९}} * [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]]<ref name="FI1990" />{{rp|९९}} * [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०|मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-३०]] {{Div col end}} === रंगसंगती === २००५ मध्ये केन्या एरवेझने आपल्या विमानांची रंगसंगती बदलली. विमानाच्या मुख्य भागावर असलेल्या चार रंगीत पट्ट्यांऐवजी ''प्राईड ऑफ आफ्रिका'' हे कंपनीचे ब्रीदवाक्य लिहिण्यात आले. == भविष्यातील योजना == एप्रिल २०१२मध्ये कंपनीने प्रोजेक्ट माविंगु नावाची योजना घोषित केली ज्यानुसार २०२१ पर्यंत २४ नवीन गंतव्यस्थाने सुरू करण्याचे उद्दिष्ट्य आहे. ऑक्टोबर २०१३ मध्ये कंपनीने दरवर्षी ६ नवीन मार्ग सुरू करणार असल्याचे घोषित केले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.flightglobal.com/news/articles/routes-kenya-airways-plans-global-network-over-10-years-391454/ |title= ROUTES: Kenya Airways plans global network over 10 years |प्रकाशक= flightglobal.com |दिनांक= 27 October 2013 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://www.kenya-airways.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{कॉमन्स|Kenya Airways|केन्या एरवेझ}} [[वर्ग:केन्यामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्कायटीम]] lp15ezs9ehdoepqmw14yiuas8p9kv3y 0 175567 2680316 2528101 2026-04-22T16:21:23Z अभय नातू 206 /* बाह्य दुवे */ 2680316 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = ब्रसेल्स एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = SN | ICAO = BEL | callsign = BEELINE | स्थापना = ७ नोव्हेंबर २००६ | सुरुवात = २५ मार्च २००७ | बंद = | विमानतळ = [[ब्रसेल्स विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड मोअर'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ४९ | गंतव्यस्थाने = ७६ | मुख्य कंपनी = [[लुफ्तान्सा]] समूह (४५%) | ब्रीदवाक्य = ''We go the extra smile'' | मुख्यालय = [[ब्रसेल्स]], [[बेल्जियम]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.brusselsairlines.com/ }} [[चित्र:OO-SSG Airbus A.319 Brussels Airlines (7396767840).jpg|250 px|[[मॉस्को]]च्या [[दोमोदेदोवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील ब्रसेल्स एरलाइन्सचे [[एअरबस ए३१९]] विमान|इवलेसे]] '''ब्रसेल्स एरलाइन्स''' (Brussels Airlines) ही [[बेल्जियम]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. [[ब्रसेल्स]]जवळील [[ब्रसेल्स विमानतळ]]ावर मुख्यालय व प्रमुख तळ असलेली ब्रसेल्स एरलाइन्स २००६ साली स्थापन करण्यात आली. १९२३ साली स्थापन झालेल्या व २००१ साली दिवाळखोरीमध्ये निघालेल्या [[सबीना एरलाइन्स]]ची पुनर्रचना करून २००२ साली ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' नावाची कंपनी निर्माण करण्यात आली. २००६ साली ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' व ''व्हर्जिन एक्सप्रेस'' ह्या दोन कंपन्यांचे एकत्रीकरण करून आजची ब्रसेल्स एरलाइन्स कंपनी बनवली गेली. २००८ साली [[जर्मनी]]च्या [[लुफ्तान्सा]] समूहाने ब्रसेल्स एरलाइन्सची ४५ टक्के भागीदारी घेतली. ब्रसेल्स एरलाइन्स २००९ पासून [[स्टार अलायन्स]]चा सदस्य आहे. सध्या ब्रसेल्स एरलाइन्सद्वारे जगातील ७५ शहरांना प्रवासी विमानसेवा पुरवण्यात येते. == ताफा == === वर्तमान ताफा === फेब्रुवारी २०२६च्या सुमारास ब्रसेल्स एरलाइन्सकडे फक्त [[एरबस]]ची विमाने होती:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Brussels Airlines |journal=Airliner World |date=September 2025 |page=52}}</ref><ref>{{cite web |url=https://es.mobilit.fgov.be/aircraft-registry/ |title=Belgian Aircraft Register |publisher=Belgian Government - Official information and services |access-date=19 December 2023 }}</ref><ref name="Oct27">{{cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2022/10/27/brussels-airlines-positief/|title=Na topzomer: Brussels Airlines gaat coronasteun al tegen eind dit year terugbetalen en dat is veel vroeger dan voorzien|language=Dutch|website=vrt news|date=27 October 2022 |access-date=27 October 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; border-collapse:collapse;text-align:center" |- !rowspan="2"|विमान !rowspan="2"|सेवेत असलेली !rowspan="2"| खरेदीवर !colspan="4"|प्रवासी क्षमता !rowspan="2"|नोंदी |- !<abbr title="Business Class">B</abbr> !<abbr title="Premium Economy Class">E+</abbr> !<abbr title="Economy Class">E</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए३१९-१००]] |१३ |&mdash; |&mdash; |&mdash; |१४१ |१४१ |जुनी विमाने [[एरबस ए३२०नियो]] द्वारे बदलली जाणार आहेत.<ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/122354-brussels-airlines-expands-a320neo-fleet-wet-leases-crjs|title=Brussels Airlines expands A320neo fleet, wet-leases CRJs|website=ch-aviation|date=9 December 2022}}</ref> |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१६ |&mdash; |&mdash; |&mdash; |१८० |१८० | |- |[[एरबस ए३२०नियो]] |६ |७ |&mdash; |&mdash; |१८० |१८० |जुन्या [[एरबस ए३१९-१००]] विमानांची जागा घेणार. |- |[[एरबस ए३३०-३००]] |११ |२ |३० |२१ |२४२ |२९३ |[[लुफ्तान्सा]] कडून वर्ग केली जाणार.<ref>{{Cite web |last=Neeb |first=Joëlle |date=2024-09-13 |title=Brussels Airlines expands its fleet and invests in new cabin interior |url=https://press.brusselsairlines.com/brussels-airlines-expands-its-fleet-and-invests-in-new-cabin-interior |access-date=2024-09-13 |website=Brussels Airlines |language=en}}</ref> |- !एकूण !४६ !९ !colspan="5"| |} {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 175 | image1 = Hamburg Airport Brussels Airlines Airbus A319-111 OO-SSX (DSC00119).jpg | caption1 = [[एरबस ए३१९-१००]] | image2 = BGN 190523 OO-SNL.jpg | caption2 = [[एरबस ए३२०-२००]] | image4 = Brussels Airlines, OO-SBA, Airbus A320-251N.jpg | caption4 = [[एरबस ए३२०नियो]] | image5 = (BEL-Flemish Brabant) Brussels Airlines Airbus A330-343 OO-SFC @ EBBR 2025-06-09.jpg | caption5 = [[एरबस ए३३०-३००]] }} {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 175 | image1 = Boeing 737-36N, Brussels Airlines AN1892173.jpg | caption1 = [[बोईंग ७३७-३००]] | image2 = British Aerospace Avro RJ85, Brussels Airlines JP6923852.jpg | caption2 = [[एव्हरो आरजे८५]] | image3 = Sukhoï SSJ100 Brussels airlines (34198488542).jpg | caption3 = [[सिटीजेट]] कडून भाड्याने घेतलेले [[सुखोई सुपरजेट १००]] | image4 = Dash 8-Q400 of Brussels Airlines at Hanover-Langenhagen International Airport.jpg | caption4 = [[फ्लायबी (१९७९–२०२०)|फ्लायबी]] कडून भाड्याने घेतलेले [[बोंबार्डियर डॅश ८]] }} === विशेष रंगसंगती (Special liveries) === ब्रसेल्स एरलाइन्सने आपल्या एरबस ए३२० ताफ्यावर बेल्जियमच्या वैशिष्ट्यांचे प्रतिनिधित्व करणारीर रंगसंगती केलेली आहे. यामध्ये ''रॅकहॅम'' आणि ''ग्रॅव्हिटी'' (दोन [[टिनटिनची साहसे|टिनटिन]] विषयावरील विमाने), ''मॅग्रिट'' (प्रसिद्ध चित्रकार [[रेने मॅग्रिट]] यांना आदरांजली), ''ट्रायडेंट'' ([[बेल्जियम राष्ट्रीय फुटबॉल संघ]]ासाठीचे विमान) आणि ''आमेरे'' ([[टुमारोलँड (उत्सव)|टुमारोलँड फेस्टिव्हल]] विषयावर) यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web|url=http://www.brusselsairlines.com/en-be/misc/belgian-icons.aspx|title=Belgian Icons|website=brusselsairlines.com}}</ref> २४ मार्च २०१८ रोजी एरलाइनने ''[[द स्मर्फ्स]]'' विषयावरील एक अतिरिक्त विमान ताफ्यात सामील केले.<ref>{{cite web|url=https://press.brusselsairlines.com/the-smurfs-to-become-brussels-airlines-5th-belgian-icon|title=The Smurfs to become Brussels Airlines 5th Belgian Icon|website=press.brusselsairlines.com|date=24 September 2017 }}</ref> २०१९ च्या वसंत ऋतूत प्रसिद्ध फ्लेमिश चित्रकार [[पीटर ब्रुगेल द एल्डर|ब्रुगेल]] यांना समर्पित एक विमान सादर करण्यात आले.<ref>[https://www.brusselsairlines.com/be/en/flying-with-us/the-belgian-icons/bruegel brusselsairlines.com - Bruegel] retrieved 30 May 2024</ref> मॅग्रिट विशेष रंगसंगती मे २०२१ मध्ये स्टार अलायन्स रंगसंगतीत बदलण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.brusselstimes.com/news/art-culture/168265/brussels-airlines-paints-over-magritte-aircraft-surrealist-terrorist-attack-2016-red-devils-flames-trident-sports|title=Brussels Airlines paints over Magritte aircraft}}</ref> २०२४च्या सुमारास पूर्वीच्या सहा अशा रंगसंगतींपैकी फक्त टिनटिनला समर्पित रंगसंगती शिल्लक राहिली असून इतर सर्व विमाने पुन्हा रंगवण्यात आली आहेत. टुमारोलँड आणि ट्रायडेंटच्या नवीन आवृत्त्यांचे अनावरण करण्यात आले आहे, तसेच [[ऍटोमियम]]ला समर्पित नवीन रंगसंगती देखील सादर करण्यात आली आहे.<ref>{{Cite web |last=Neeb |first=Joëlle |date=2025-03-26 |title=Brussels Airlines unveils "Atomium": the newest Belgian Icon |url=https://press.brusselsairlines.com/brussels-airlines-unveils-atomium-the-newest-belgian-icon |access-date=2025-12-16 |website=Brussels Airlines |language=en}}</ref> {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 175 | image1 = Airbus A320-214 (c-n 5658, OO-SNQ) 2025-11-28 Andre Gerwing Collection ID 027496.jpg | caption1 = [[स्टार अलायन्स]] रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०]] | image2 = Brussels Airlines (Red Devils & Red Flames Livery), OO-SNO, Airbus A320-214 (52548936207).jpg | caption2 = [[बेल्जियम राष्ट्रीय फुटबॉल संघ|रेड डेव्हिल्स]] रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०]] | image3 = Brussels Airlines (Amare Tomorrowland Livery), OO-SBB, Airbus A320-251N (54074885742).jpg | caption3 = ''टुमारोलँड'' रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०नियो]] | image4 = Brussels Airlines Airbus A320 (OO-SNB) after take off at Toulouse Blagnac International Airport (2).jpg | caption4 = टिनटिनची साहसे रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०-२००]] | image5 = Brussels Airlines (The Smurfs Livery), OO-SND, Airbus A320-214 (49589469126).jpg | caption5 = ''द स्मर्फ्स'' रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०-२००]] }} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|Brussels Airlines|{{लेखनाव}}}} *{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.brusselsairlines.com/}} [[वर्ग:बेल्जियममधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] 009chmitxqaplkt3kpr7cc2r4bd3c0k 2680317 2680316 2026-04-22T16:21:24Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2680317 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = ब्रसेल्स एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = SN | ICAO = BEL | callsign = BEELINE | स्थापना = ७ नोव्हेंबर २००६ | सुरुवात = २५ मार्च २००७ | बंद = | विमानतळ = [[ब्रसेल्स विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड मोअर'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ४९ | गंतव्यस्थाने = ७६ | मुख्य कंपनी = [[लुफ्तान्सा]] समूह (४५%) | ब्रीदवाक्य = ''We go the extra smile'' | मुख्यालय = [[ब्रसेल्स]], [[बेल्जियम]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.brusselsairlines.com/ }} [[चित्र:OO-SSG Airbus A.319 Brussels Airlines (7396767840).jpg|250 px|[[मॉस्को]]च्या [[दोमोदेदोवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील ब्रसेल्स एरलाइन्सचे [[एअरबस ए३१९]] विमान|इवलेसे]] '''ब्रसेल्स एरलाइन्स''' (Brussels Airlines) ही [[बेल्जियम]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. [[ब्रसेल्स]]जवळील [[ब्रसेल्स विमानतळ]]ावर मुख्यालय व प्रमुख तळ असलेली ब्रसेल्स एरलाइन्स २००६ साली स्थापन करण्यात आली. १९२३ साली स्थापन झालेल्या व २००१ साली दिवाळखोरीमध्ये निघालेल्या [[सबीना एरलाइन्स]]ची पुनर्रचना करून २००२ साली ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' नावाची कंपनी निर्माण करण्यात आली. २००६ साली ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' व ''व्हर्जिन एक्सप्रेस'' ह्या दोन कंपन्यांचे एकत्रीकरण करून आजची ब्रसेल्स एरलाइन्स कंपनी बनवली गेली. २००८ साली [[जर्मनी]]च्या [[लुफ्तान्सा]] समूहाने ब्रसेल्स एरलाइन्सची ४५ टक्के भागीदारी घेतली. ब्रसेल्स एरलाइन्स २००९ पासून [[स्टार अलायन्स]]चा सदस्य आहे. सध्या ब्रसेल्स एरलाइन्सद्वारे जगातील ७५ शहरांना प्रवासी विमानसेवा पुरवण्यात येते. == ताफा == === वर्तमान ताफा === फेब्रुवारी २०२६ च्या सुमारास ब्रसेल्स एरलाइन्सकडे फक्त [[एरबस]]ची विमाने होती:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Brussels Airlines |journal=Airliner World |date=September 2025 |page=52}}</ref><ref>{{cite web |url=https://es.mobilit.fgov.be/aircraft-registry/ |title=Belgian Aircraft Register |publisher=Belgian Government - Official information and services |access-date=19 December 2023 }}</ref><ref name="Oct27">{{cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2022/10/27/brussels-airlines-positief/|title=Na topzomer: Brussels Airlines gaat coronasteun al tegen eind dit year terugbetalen en dat is veel vroeger dan voorzien|language=Dutch|website=vrt news|date=27 October 2022 |access-date=27 October 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; border-collapse:collapse;text-align:center" |- !rowspan="2"|विमान !rowspan="2"|सेवेत असलेली !rowspan="2"| खरेदीवर !colspan="4"|प्रवासी क्षमता !rowspan="2"|नोंदी |- !<abbr title="Business Class">B</abbr> !<abbr title="Premium Economy Class">E+</abbr> !<abbr title="Economy Class">E</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए३१९-१००]] |१३ |&mdash; |&mdash; |&mdash; |१४१ |१४१ |जुनी विमाने [[एरबस ए३२०नियो]] द्वारे बदलली जाणार आहेत.<ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/122354-brussels-airlines-expands-a320neo-fleet-wet-leases-crjs|title=Brussels Airlines expands A320neo fleet, wet-leases CRJs|website=ch-aviation|date=9 December 2022}}</ref> |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१६ |&mdash; |&mdash; |&mdash; |१८० |१८० | |- |[[एरबस ए३२०नियो]] |६ |७ |&mdash; |&mdash; |१८० |१८० |जुन्या [[एरबस ए३१९-१००]] विमानांची जागा घेणार. |- |[[एरबस ए३३०-३००]] |११ |२ |३० |२१ |२४२ |२९३ |[[लुफ्तान्सा]] कडून वर्ग केली जाणार.<ref>{{Cite web |last=Neeb |first=Joëlle |date=2024-09-13 |title=Brussels Airlines expands its fleet and invests in new cabin interior |url=https://press.brusselsairlines.com/brussels-airlines-expands-its-fleet-and-invests-in-new-cabin-interior |access-date=2024-09-13 |website=Brussels Airlines |language=en}}</ref> |- !एकूण !४६ !९ !colspan="5"| |} {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 175 | image1 = Hamburg Airport Brussels Airlines Airbus A319-111 OO-SSX (DSC00119).jpg | caption1 = [[एरबस ए३१९-१००]] | image2 = BGN 190523 OO-SNL.jpg | caption2 = [[एरबस ए३२०-२००]] | image4 = Brussels Airlines, OO-SBA, Airbus A320-251N.jpg | caption4 = [[एरबस ए३२०नियो]] | image5 = (BEL-Flemish Brabant) Brussels Airlines Airbus A330-343 OO-SFC @ EBBR 2025-06-09.jpg | caption5 = [[एरबस ए३३०-३००]] }} {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 175 | image1 = Boeing 737-36N, Brussels Airlines AN1892173.jpg | caption1 = [[बोईंग ७३७-३००]] | image2 = British Aerospace Avro RJ85, Brussels Airlines JP6923852.jpg | caption2 = [[एव्हरो आरजे८५]] | image3 = Sukhoï SSJ100 Brussels airlines (34198488542).jpg | caption3 = [[सिटीजेट]] कडून भाड्याने घेतलेले [[सुखोई सुपरजेट १००]] | image4 = Dash 8-Q400 of Brussels Airlines at Hanover-Langenhagen International Airport.jpg | caption4 = [[फ्लायबी (१९७९–२०२०)|फ्लायबी]] कडून भाड्याने घेतलेले [[बोंबार्डियर डॅश ८]] }} === विशेष रंगसंगती (Special liveries) === ब्रसेल्स एरलाइन्सने आपल्या एरबस ए३२० ताफ्यावर बेल्जियमच्या वैशिष्ट्यांचे प्रतिनिधित्व करणारीर रंगसंगती केलेली आहे. यामध्ये ''रॅकहॅम'' आणि ''ग्रॅव्हिटी'' (दोन [[टिनटिनची साहसे|टिनटिन]] विषयावरील विमाने), ''मॅग्रिट'' (प्रसिद्ध चित्रकार [[रेने मॅग्रिट]] यांना आदरांजली), ''ट्रायडेंट'' ([[बेल्जियम राष्ट्रीय फुटबॉल संघ]]ासाठीचे विमान) आणि ''आमेरे'' ([[टुमारोलँड (उत्सव)|टुमारोलँड फेस्टिव्हल]] विषयावर) यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web|url=http://www.brusselsairlines.com/en-be/misc/belgian-icons.aspx|title=Belgian Icons|website=brusselsairlines.com}}</ref> २४ मार्च २०१८ रोजी एरलाइनने ''[[द स्मर्फ्स]]'' विषयावरील एक अतिरिक्त विमान ताफ्यात सामील केले.<ref>{{cite web|url=https://press.brusselsairlines.com/the-smurfs-to-become-brussels-airlines-5th-belgian-icon|title=The Smurfs to become Brussels Airlines 5th Belgian Icon|website=press.brusselsairlines.com|date=24 September 2017 }}</ref> २०१९ च्या वसंत ऋतूत प्रसिद्ध फ्लेमिश चित्रकार [[पीटर ब्रुगेल द एल्डर|ब्रुगेल]] यांना समर्पित एक विमान सादर करण्यात आले.<ref>[https://www.brusselsairlines.com/be/en/flying-with-us/the-belgian-icons/bruegel brusselsairlines.com - Bruegel] retrieved 30 May 2024</ref> मॅग्रिट विशेष रंगसंगती मे २०२१ मध्ये स्टार अलायन्स रंगसंगतीत बदलण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.brusselstimes.com/news/art-culture/168265/brussels-airlines-paints-over-magritte-aircraft-surrealist-terrorist-attack-2016-red-devils-flames-trident-sports|title=Brussels Airlines paints over Magritte aircraft}}</ref> २०२४ च्या सुमारास पूर्वीच्या सहा अशा रंगसंगतींपैकी फक्त टिनटिनला समर्पित रंगसंगती शिल्लक राहिली असून इतर सर्व विमाने पुन्हा रंगवण्यात आली आहेत. टुमारोलँड आणि ट्रायडेंटच्या नवीन आवृत्त्यांचे अनावरण करण्यात आले आहे, तसेच [[ऍटोमियम]]ला समर्पित नवीन रंगसंगती देखील सादर करण्यात आली आहे.<ref>{{Cite web |last=Neeb |first=Joëlle |date=2025-03-26 |title=Brussels Airlines unveils "Atomium": the newest Belgian Icon |url=https://press.brusselsairlines.com/brussels-airlines-unveils-atomium-the-newest-belgian-icon |access-date=2025-12-16 |website=Brussels Airlines |language=en}}</ref> {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 175 | image1 = Airbus A320-214 (c-n 5658, OO-SNQ) 2025-11-28 Andre Gerwing Collection ID 027496.jpg | caption1 = [[स्टार अलायन्स]] रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०]] | image2 = Brussels Airlines (Red Devils & Red Flames Livery), OO-SNO, Airbus A320-214 (52548936207).jpg | caption2 = [[बेल्जियम राष्ट्रीय फुटबॉल संघ|रेड डेव्हिल्स]] रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०]] | image3 = Brussels Airlines (Amare Tomorrowland Livery), OO-SBB, Airbus A320-251N (54074885742).jpg | caption3 = ''टुमारोलँड'' रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०नियो]] | image4 = Brussels Airlines Airbus A320 (OO-SNB) after take off at Toulouse Blagnac International Airport (2).jpg | caption4 = टिनटिनची साहसे रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०-२००]] | image5 = Brussels Airlines (The Smurfs Livery), OO-SND, Airbus A320-214 (49589469126).jpg | caption5 = ''द स्मर्फ्स'' रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०-२००]] }} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|Brussels Airlines|{{लेखनाव}}}} *{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.brusselsairlines.com/}} [[वर्ग:बेल्जियममधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] 5l2xzvgi6e4krxitadplbxo7apej3ta 2680318 2680317 2026-04-22T16:22:10Z अभय नातू 206 /* विशेष रंगसंगती (Special liveries) */ 2680318 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = ब्रसेल्स एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = SN | ICAO = BEL | callsign = BEELINE | स्थापना = ७ नोव्हेंबर २००६ | सुरुवात = २५ मार्च २००७ | बंद = | विमानतळ = [[ब्रसेल्स विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड मोअर'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ४९ | गंतव्यस्थाने = ७६ | मुख्य कंपनी = [[लुफ्तान्सा]] समूह (४५%) | ब्रीदवाक्य = ''We go the extra smile'' | मुख्यालय = [[ब्रसेल्स]], [[बेल्जियम]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.brusselsairlines.com/ }} [[चित्र:OO-SSG Airbus A.319 Brussels Airlines (7396767840).jpg|250 px|[[मॉस्को]]च्या [[दोमोदेदोवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील ब्रसेल्स एरलाइन्सचे [[एअरबस ए३१९]] विमान|इवलेसे]] '''ब्रसेल्स एरलाइन्स''' (Brussels Airlines) ही [[बेल्जियम]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. [[ब्रसेल्स]]जवळील [[ब्रसेल्स विमानतळ]]ावर मुख्यालय व प्रमुख तळ असलेली ब्रसेल्स एरलाइन्स २००६ साली स्थापन करण्यात आली. १९२३ साली स्थापन झालेल्या व २००१ साली दिवाळखोरीमध्ये निघालेल्या [[सबीना एरलाइन्स]]ची पुनर्रचना करून २००२ साली ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' नावाची कंपनी निर्माण करण्यात आली. २००६ साली ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' व ''व्हर्जिन एक्सप्रेस'' ह्या दोन कंपन्यांचे एकत्रीकरण करून आजची ब्रसेल्स एरलाइन्स कंपनी बनवली गेली. २००८ साली [[जर्मनी]]च्या [[लुफ्तान्सा]] समूहाने ब्रसेल्स एरलाइन्सची ४५ टक्के भागीदारी घेतली. ब्रसेल्स एरलाइन्स २००९ पासून [[स्टार अलायन्स]]चा सदस्य आहे. सध्या ब्रसेल्स एरलाइन्सद्वारे जगातील ७५ शहरांना प्रवासी विमानसेवा पुरवण्यात येते. == ताफा == === वर्तमान ताफा === फेब्रुवारी २०२६ च्या सुमारास ब्रसेल्स एरलाइन्सकडे फक्त [[एरबस]]ची विमाने होती:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Brussels Airlines |journal=Airliner World |date=September 2025 |page=52}}</ref><ref>{{cite web |url=https://es.mobilit.fgov.be/aircraft-registry/ |title=Belgian Aircraft Register |publisher=Belgian Government - Official information and services |access-date=19 December 2023 }}</ref><ref name="Oct27">{{cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2022/10/27/brussels-airlines-positief/|title=Na topzomer: Brussels Airlines gaat coronasteun al tegen eind dit year terugbetalen en dat is veel vroeger dan voorzien|language=Dutch|website=vrt news|date=27 October 2022 |access-date=27 October 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; border-collapse:collapse;text-align:center" |- !rowspan="2"|विमान !rowspan="2"|सेवेत असलेली !rowspan="2"| खरेदीवर !colspan="4"|प्रवासी क्षमता !rowspan="2"|नोंदी |- !<abbr title="Business Class">B</abbr> !<abbr title="Premium Economy Class">E+</abbr> !<abbr title="Economy Class">E</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए३१९-१००]] |१३ |&mdash; |&mdash; |&mdash; |१४१ |१४१ |जुनी विमाने [[एरबस ए३२०नियो]] द्वारे बदलली जाणार आहेत.<ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/122354-brussels-airlines-expands-a320neo-fleet-wet-leases-crjs|title=Brussels Airlines expands A320neo fleet, wet-leases CRJs|website=ch-aviation|date=9 December 2022}}</ref> |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१६ |&mdash; |&mdash; |&mdash; |१८० |१८० | |- |[[एरबस ए३२०नियो]] |६ |७ |&mdash; |&mdash; |१८० |१८० |जुन्या [[एरबस ए३१९-१००]] विमानांची जागा घेणार. |- |[[एरबस ए३३०-३००]] |११ |२ |३० |२१ |२४२ |२९३ |[[लुफ्तान्सा]] कडून वर्ग केली जाणार.<ref>{{Cite web |last=Neeb |first=Joëlle |date=2024-09-13 |title=Brussels Airlines expands its fleet and invests in new cabin interior |url=https://press.brusselsairlines.com/brussels-airlines-expands-its-fleet-and-invests-in-new-cabin-interior |access-date=2024-09-13 |website=Brussels Airlines |language=en}}</ref> |- !एकूण !४६ !९ !colspan="5"| |} {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 175 | image1 = Hamburg Airport Brussels Airlines Airbus A319-111 OO-SSX (DSC00119).jpg | caption1 = [[एरबस ए३१९-१००]] | image2 = BGN 190523 OO-SNL.jpg | caption2 = [[एरबस ए३२०-२००]] | image4 = Brussels Airlines, OO-SBA, Airbus A320-251N.jpg | caption4 = [[एरबस ए३२०नियो]] | image5 = (BEL-Flemish Brabant) Brussels Airlines Airbus A330-343 OO-SFC @ EBBR 2025-06-09.jpg | caption5 = [[एरबस ए३३०-३००]] }} {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 175 | image1 = Boeing 737-36N, Brussels Airlines AN1892173.jpg | caption1 = [[बोईंग ७३७-३००]] | image2 = British Aerospace Avro RJ85, Brussels Airlines JP6923852.jpg | caption2 = [[एव्हरो आरजे८५]] | image3 = Sukhoï SSJ100 Brussels airlines (34198488542).jpg | caption3 = [[सिटीजेट]] कडून भाड्याने घेतलेले [[सुखोई सुपरजेट १००]] | image4 = Dash 8-Q400 of Brussels Airlines at Hanover-Langenhagen International Airport.jpg | caption4 = [[फ्लायबी (१९७९–२०२०)|फ्लायबी]] कडून भाड्याने घेतलेले [[बोंबार्डियर डॅश ८]] }} === विशेष रंगसंगती === ब्रसेल्स एरलाइन्सने आपल्या एरबस ए३२० ताफ्यावर बेल्जियमच्या वैशिष्ट्यांचे प्रतिनिधित्व करणारीर रंगसंगती केलेली आहे. यामध्ये ''रॅकहॅम'' आणि ''ग्रॅव्हिटी'' (दोन [[टिनटिनची साहसे|टिनटिन]] विषयावरील विमाने), ''मॅग्रिट'' (प्रसिद्ध चित्रकार [[रेने मॅग्रिट]] यांना आदरांजली), ''ट्रायडेंट'' ([[बेल्जियम राष्ट्रीय फुटबॉल संघ]]ासाठीचे विमान) आणि ''आमेरे'' ([[टुमारोलँड (उत्सव)|टुमारोलँड फेस्टिव्हल]] विषयावर) यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web|url=http://www.brusselsairlines.com/en-be/misc/belgian-icons.aspx|title=Belgian Icons|website=brusselsairlines.com}}</ref> २४ मार्च २०१८ रोजी एरलाइनने ''[[द स्मर्फ्स]]'' विषयावरील एक अतिरिक्त विमान ताफ्यात सामील केले.<ref>{{cite web|url=https://press.brusselsairlines.com/the-smurfs-to-become-brussels-airlines-5th-belgian-icon|title=The Smurfs to become Brussels Airlines 5th Belgian Icon|website=press.brusselsairlines.com|date=24 September 2017 }}</ref> २०१९ च्या वसंत ऋतूत प्रसिद्ध फ्लेमिश चित्रकार [[पीटर ब्रुगेल द एल्डर|ब्रुगेल]] यांना समर्पित एक विमान सादर करण्यात आले.<ref>[https://www.brusselsairlines.com/be/en/flying-with-us/the-belgian-icons/bruegel brusselsairlines.com - Bruegel] retrieved 30 May 2024</ref> मॅग्रिट विशेष रंगसंगती मे २०२१ मध्ये स्टार अलायन्स रंगसंगतीत बदलण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.brusselstimes.com/news/art-culture/168265/brussels-airlines-paints-over-magritte-aircraft-surrealist-terrorist-attack-2016-red-devils-flames-trident-sports|title=Brussels Airlines paints over Magritte aircraft}}</ref> २०२४ च्या सुमारास पूर्वीच्या सहा अशा रंगसंगतींपैकी फक्त टिनटिनला समर्पित रंगसंगती शिल्लक राहिली असून इतर सर्व विमाने पुन्हा रंगवण्यात आली आहेत. टुमारोलँड आणि ट्रायडेंटच्या नवीन आवृत्त्यांचे अनावरण करण्यात आले आहे, तसेच [[ऍटोमियम]]ला समर्पित नवीन रंगसंगती देखील सादर करण्यात आली आहे.<ref>{{Cite web |last=Neeb |first=Joëlle |date=2025-03-26 |title=Brussels Airlines unveils "Atomium": the newest Belgian Icon |url=https://press.brusselsairlines.com/brussels-airlines-unveils-atomium-the-newest-belgian-icon |access-date=2025-12-16 |website=Brussels Airlines |language=en}}</ref> {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 175 | image1 = Airbus A320-214 (c-n 5658, OO-SNQ) 2025-11-28 Andre Gerwing Collection ID 027496.jpg | caption1 = [[स्टार अलायन्स]] रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०]] | image2 = Brussels Airlines (Red Devils & Red Flames Livery), OO-SNO, Airbus A320-214 (52548936207).jpg | caption2 = [[बेल्जियम राष्ट्रीय फुटबॉल संघ|रेड डेव्हिल्स]] रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०]] | image3 = Brussels Airlines (Amare Tomorrowland Livery), OO-SBB, Airbus A320-251N (54074885742).jpg | caption3 = ''टुमारोलँड'' रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०नियो]] | image4 = Brussels Airlines Airbus A320 (OO-SNB) after take off at Toulouse Blagnac International Airport (2).jpg | caption4 = टिनटिनची साहसे रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०-२००]] | image5 = Brussels Airlines (The Smurfs Livery), OO-SND, Airbus A320-214 (49589469126).jpg | caption5 = ''द स्मर्फ्स'' रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०-२००]] }} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|Brussels Airlines|{{लेखनाव}}}} *{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.brusselsairlines.com/}} [[वर्ग:बेल्जियममधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] ln5rxep3c2b54b1pnf7z1z242y2qbcf 0 178161 2680437 2528075 2026-04-23T03:48:58Z अभय नातू 206 /* बाह्य दुवे */ 2680437 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = एल.ए.टी.ए.एम. एरलाइन्स | चित्र = Latam-logo -v (Indigo).svg | चित्र_आकारमान = | IATA = JJ | ICAO = TAM | callsign = TAM | स्थापना = १९७६ | सुरुवात = १२ जुलै १९७६ | बंद = | विमानतळ = [[साओ पाउलो–ग्वारूलोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]<br />[[रियो दि जानेरो–गालेयाओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''TAM Fidelidade'' | एलायंस = [[वनवर्ल्ड]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = १६६ | गंतव्यस्थाने = ६३ | मुख्य कंपनी = लाताम समूह | ब्रीदवाक्य = ''Estou feliz que você veio'' | मुख्यालय = [[साओ पाउलो]], [[ब्राझिल]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Airbus A320-231, TAM Linhas Aereas JP6532156.jpg|250 px|इवलेसे|[[सिमोन बॉलिव्हार आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ारून उड्डाण केलेले टी.ए.एम. एरलाइन्सचे [[एअरबस ए३२०]] विमान]] '''एल.ए.टी.ए.एम. एरलाइन्स''' ([[पोर्तुगीज भाषा|पोर्तुगीज]]: TAM Linhas Aéreas) ही [[लॅटिन अमेरिका|लॅटिन अमेरिकेतील]] [[ब्राझिल]] ह्या देशामधील सर्वात मोठी [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९७६ साली स्थापन झालेली टी.ए.एम. एरलाइन्स २०१२ मध्ये [[चिली]]च्या [[एल.ए.एन. एरलाइन्स]]सोबत एकत्रित करण्यात आली. एल.ए.टी.ए.एम. एरलाइन्सचे मुख्यालय [[साओ पाउलो]] येथे असून २०१४ साली तिचा ब्राझिलमधील देशांतर्गत प्रवासी वाहतूकीमध्ये ३८.१ टक्के तर आंतरराष्ट्रीय वाहतूकीमध्ये ७८.८ टक्के वाटा होता. ३१ मार्च २१४ पासून टी.ए.एम. एरलाइन्स [[वनवर्ल्ड]] ह्या संघटनेचा सदस्य आहे. == इतिहास == [[चिले]]च्या [[लॅन एरलाइन्स]]ने ताबा घेण्यापूर्वी टॅम एरलाइन्स ही ब्राझिल आणि लॅटिन अमेरिकेतील सर्वात मोठी विमानवाहतूक कंपनी होती.<ref>{{cite web|url=http://rankings.americaeconomia.com/2010/500/ranking-500-america-latina-2.php|title=AméricaEconomía - Ránking las 500 mayores empresas de América latina|website=rankings.americaeconomia.com|access-date=15 May 2017|archive-date=23 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110123161306/http://rankings.americaeconomia.com/2010/500/ranking-500-america-latina-2.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite press release |url=http://www.mzweb.com.br/tam/web/arquivos/TAM_PR_20080221_PORT.pdf |publisher=TAM |date=February 21, 2008 |title=Press release }}{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> तिचे मुख्यालय साओ पाउलो येथे होते,<ref>[http://www.tam.com.br/b2c/vgn/v/index.jsp?vgnextoid=70588c0583068110VgnVCM1000004232690aRCRD Contact Us] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318060328/http://www.tam.com.br/b2c/vgn/v/index.jsp?vgnextoid=70588c0583068110VgnVCM1000004232690aRCRD |date=2009-03-18 }} TAM Airlines. Retrieved September 21, 2009.</ref> ही कंपनी ब्राझिलमधील देशांतर्गत् शहरो आणि युरोप आणि उत्तर व दक्षिण अमेरिकेतील मुख्य शहरांना विमानसेवा पुरवते. कंपनीचे समभाग [[साओ पाउलो समभाग बाजार]] आणि [[न्यूयॉर्क समभाग बाजार|न्यूयॉर्क समभाग बाजारात]] ''TAM'' नावाने विकले जात असत.<ref>[https://www.nyse.com/press/1141989897688.html TAM S.A., Joins NYSE Group, Inc. as 3rd Latin American IPO for 2006] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130524144708/http://www.nyse.com/press/1141989897688.html |date=May 24, 2013 }}</ref> २०१८ पर्यंत सर्व विमानांवर एकच नवीन रंगसंगती केली गेली.<ref>[http://worldairlinenews.com/2015/08/06/lan-and-tam-to-operate-as-latam-with-a-new-livery/ "LAN and TAM to operate as LATAM with a new livery"] retrieved 9 August 2015</ref><ref>[http://www.flightglobal.com/news/articles/latam39s-entire-fleet-to-have-new-livery-by-2018-415470/ "LATAM's entire fleet to have new livery by 2018"] retrieved 9 August 2015</ref> ही कंपनी ३१ मार्च २०१४ रोजी [[स्टार अलायन्स]] मधून बाहेर पडली आणि [[वनवर्ल्ड]] मध्ये सामील झाली.<ref name="ATW">{{cite web|last=Young|first=Kathryn M. |url=https://aviationweek.com/air-transport/airlines-lessors/lan-colombia-joins-oneworld-tam-join-march-31-2014|title=LAN Colombia joins oneworld; TAM to join March 31, 2014 &#124; Finance & Data content from|publisher=ATWOnline|date=2013-10-01|access-date=2014-02-02}}</ref> पुढे १ मे २०२० रोजी या विमान कंपनीने वनवर्ल्डचा त्याग केला.<ref>{{Cite web|url=https://www.oneworld.com/news/2020-01-31-LATAM-to-leave-oneworld-effective-1-May-2020|title=Details {{!}} oneworld|website=www.oneworld.com|access-date=2020-02-14}}</ref> == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|TAM Linhas Aéreas|टी.ए.एम. एरलाइन्स}} * [http://www.tam.com.br/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430150038/http://www.tam.com.br/ |date=2013-04-30 }} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:वनवर्ल्ड]] 45xxdgi02zx3p622k20yqffbwx252g2 2680438 2680437 2026-04-23T03:48:59Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — शहराचे अचूक नाव ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#शहराचे अचूक नाव|अधिक माहिती]]) 2680438 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = एल.ए.टी.ए.एम. एरलाइन्स | चित्र = Latam-logo -v (Indigo).svg | चित्र_आकारमान = | IATA = JJ | ICAO = TAM | callsign = TAM | स्थापना = १९७६ | सुरुवात = १२ जुलै १९७६ | बंद = | विमानतळ = [[साओ पाउलो–ग्वारूलोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]<br />[[रियो दि जानेरो–गालेयाओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''TAM Fidelidade'' | एलायंस = [[वनवर्ल्ड]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = १६६ | गंतव्यस्थाने = ६३ | मुख्य कंपनी = लाताम समूह | ब्रीदवाक्य = ''Estou feliz que você veio'' | मुख्यालय = [[साओ पाउलो]], [[ब्राझिल]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Airbus A320-231, TAM Linhas Aereas JP6532156.jpg|250 px|इवलेसे|[[सिमोन बॉलिव्हार आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ारून उड्डाण केलेले टी.ए.एम. एरलाइन्सचे [[एअरबस ए३२०]] विमान]] '''एल.ए.टी.ए.एम. एरलाइन्स''' ([[पोर्तुगीज भाषा|पोर्तुगीज]]: TAM Linhas Aéreas) ही [[लॅटिन अमेरिका|लॅटिन अमेरिकेतील]] [[ब्राझिल]] ह्या देशामधील सर्वात मोठी [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९७६ साली स्थापन झालेली टी.ए.एम. एरलाइन्स २०१२ मध्ये [[चिली]]च्या [[एल.ए.एन. एरलाइन्स]]सोबत एकत्रित करण्यात आली. एल.ए.टी.ए.एम. एरलाइन्सचे मुख्यालय [[साओ पाउलो]] येथे असून २०१४ साली तिचा ब्राझिलमधील देशांतर्गत प्रवासी वाहतूकीमध्ये ३८.१ टक्के तर आंतरराष्ट्रीय वाहतूकीमध्ये ७८.८ टक्के वाटा होता. ३१ मार्च २१४ पासून टी.ए.एम. एरलाइन्स [[वनवर्ल्ड]] ह्या संघटनेचा सदस्य आहे. == इतिहास == [[चिले]]च्या [[लॅन एरलाइन्स]]ने ताबा घेण्यापूर्वी टॅम एरलाइन्स ही ब्राझिल आणि लॅटिन अमेरिकेतील सर्वात मोठी विमानवाहतूक कंपनी होती.<ref>{{cite web|url=http://rankings.americaeconomia.com/2010/500/ranking-500-america-latina-2.php|title=AméricaEconomía - Ránking las 500 mayores empresas de América latina|website=rankings.americaeconomia.com|access-date=15 May 2017|archive-date=23 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110123161306/http://rankings.americaeconomia.com/2010/500/ranking-500-america-latina-2.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite press release |url=http://www.mzweb.com.br/tam/web/arquivos/TAM_PR_20080221_PORT.pdf |publisher=TAM |date=February 21, 2008 |title=Press release }}{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> तिचे मुख्यालय साओ पाउलो येथे होते,<ref>[http://www.tam.com.br/b2c/vgn/v/index.jsp?vgnextoid=70588c0583068110VgnVCM1000004232690aRCRD Contact Us] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318060328/http://www.tam.com.br/b2c/vgn/v/index.jsp?vgnextoid=70588c0583068110VgnVCM1000004232690aRCRD |date=2009-03-18 }} TAM Airlines. Retrieved September 21, 2009.</ref> ही कंपनी ब्राझिलमधील देशांतर्गत् शहरो आणि युरोप आणि उत्तर व दक्षिण अमेरिकेतील मुख्य शहरांना विमानसेवा पुरवते. कंपनीचे समभाग [[साओ पाउलो समभाग बाजार]] आणि [[न्यू यॉर्क समभाग बाजार|न्यू यॉर्क समभाग बाजारात]] ''TAM'' नावाने विकले जात असत.<ref>[https://www.nyse.com/press/1141989897688.html TAM S.A., Joins NYSE Group, Inc. as 3rd Latin American IPO for 2006] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130524144708/http://www.nyse.com/press/1141989897688.html |date=May 24, 2013 }}</ref> २०१८ पर्यंत सर्व विमानांवर एकच नवीन रंगसंगती केली गेली.<ref>[http://worldairlinenews.com/2015/08/06/lan-and-tam-to-operate-as-latam-with-a-new-livery/ "LAN and TAM to operate as LATAM with a new livery"] retrieved 9 August 2015</ref><ref>[http://www.flightglobal.com/news/articles/latam39s-entire-fleet-to-have-new-livery-by-2018-415470/ "LATAM's entire fleet to have new livery by 2018"] retrieved 9 August 2015</ref> ही कंपनी ३१ मार्च २०१४ रोजी [[स्टार अलायन्स]] मधून बाहेर पडली आणि [[वनवर्ल्ड]] मध्ये सामील झाली.<ref name="ATW">{{cite web|last=Young|first=Kathryn M. |url=https://aviationweek.com/air-transport/airlines-lessors/lan-colombia-joins-oneworld-tam-join-march-31-2014|title=LAN Colombia joins oneworld; TAM to join March 31, 2014 &#124; Finance & Data content from|publisher=ATWOnline|date=2013-10-01|access-date=2014-02-02}}</ref> पुढे १ मे २०२० रोजी या विमान कंपनीने वनवर्ल्डचा त्याग केला.<ref>{{Cite web|url=https://www.oneworld.com/news/2020-01-31-LATAM-to-leave-oneworld-effective-1-May-2020|title=Details {{!}} oneworld|website=www.oneworld.com|access-date=2020-02-14}}</ref> == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|TAM Linhas Aéreas|टी.ए.एम. एरलाइन्स}} * [http://www.tam.com.br/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430150038/http://www.tam.com.br/ |date=2013-04-30 }} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:वनवर्ल्ड]] g0tfnpwazpa3ng8r4e91syu9wluqd5m 2680443 2680438 2026-04-23T04:10:31Z अभय नातू 206 /* इतिहास */ 2680443 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = एल.ए.टी.ए.एम. एरलाइन्स | चित्र = Latam-logo -v (Indigo).svg | चित्र_आकारमान = | IATA = JJ | ICAO = TAM | callsign = TAM | स्थापना = १९७६ | सुरुवात = १२ जुलै १९७६ | बंद = | विमानतळ = [[साओ पाउलो–ग्वारूलोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]<br />[[रियो दि जानेरो–गालेयाओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''TAM Fidelidade'' | एलायंस = [[वनवर्ल्ड]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = १६६ | गंतव्यस्थाने = ६३ | मुख्य कंपनी = लाताम समूह | ब्रीदवाक्य = ''Estou feliz que você veio'' | मुख्यालय = [[साओ पाउलो]], [[ब्राझिल]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Airbus A320-231, TAM Linhas Aereas JP6532156.jpg|250 px|इवलेसे|[[सिमोन बॉलिव्हार आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ारून उड्डाण केलेले टी.ए.एम. एरलाइन्सचे [[एअरबस ए३२०]] विमान]] '''एल.ए.टी.ए.एम. एरलाइन्स''' ([[पोर्तुगीज भाषा|पोर्तुगीज]]: TAM Linhas Aéreas) ही [[लॅटिन अमेरिका|लॅटिन अमेरिकेतील]] [[ब्राझिल]] ह्या देशामधील सर्वात मोठी [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९७६ साली स्थापन झालेली टी.ए.एम. एरलाइन्स २०१२ मध्ये [[चिली]]च्या [[एल.ए.एन. एरलाइन्स]]सोबत एकत्रित करण्यात आली. एल.ए.टी.ए.एम. एरलाइन्सचे मुख्यालय [[साओ पाउलो]] येथे असून २०१४ साली तिचा ब्राझिलमधील देशांतर्गत प्रवासी वाहतूकीमध्ये ३८.१ टक्के तर आंतरराष्ट्रीय वाहतूकीमध्ये ७८.८ टक्के वाटा होता. ३१ मार्च २१४ पासून टी.ए.एम. एरलाइन्स [[वनवर्ल्ड]] ह्या संघटनेचा सदस्य आहे. == इतिहास == [[चिले]]च्या [[लॅन एरलाइन्स]]ने ताबा घेण्यापूर्वी टॅम एरलाइन्स ही ब्राझिल आणि लॅटिन अमेरिकेतील सर्वात मोठी विमानवाहतूक कंपनी होती.<ref>{{cite web|url=http://rankings.americaeconomia.com/2010/500/ranking-500-america-latina-2.php|title=AméricaEconomía - Ránking las 500 mayores empresas de América latina|website=rankings.americaeconomia.com|access-date=15 May 2017|archive-date=23 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110123161306/http://rankings.americaeconomia.com/2010/500/ranking-500-america-latina-2.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite press release |url=http://www.mzweb.com.br/tam/web/arquivos/TAM_PR_20080221_PORT.pdf |publisher=TAM |date=February 21, 2008 |title=Press release }}{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> तिचे मुख्यालय साओ पाउलो येथे होते,<ref>[http://www.tam.com.br/b2c/vgn/v/index.jsp?vgnextoid=70588c0583068110VgnVCM1000004232690aRCRD Contact Us] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318060328/http://www.tam.com.br/b2c/vgn/v/index.jsp?vgnextoid=70588c0583068110VgnVCM1000004232690aRCRD |date=2009-03-18 }} TAM Airlines. Retrieved September 21, 2009.</ref> ही कंपनी ब्राझिलमधील देशांतर्गत् शहरो आणि युरोप आणि उत्तर व दक्षिण अमेरिकेतील मुख्य शहरांना विमानसेवा पुरवते. कंपनीचे समभाग [[साओ पाउलो समभाग बाजार]] आणि [[न्यू यॉर्क समभाग बाजार|न्यू यॉर्क समभाग बाजारात]] ''TAM'' नावाने विकले जात असत.<ref>[https://www.nyse.com/press/1141989897688.html TAM S.A., Joins NYSE Group, Inc. as 3rd Latin American IPO for 2006] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130524144708/http://www.nyse.com/press/1141989897688.html |date=May 24, 2013 }}</ref> २०१८ पर्यंत सर्व विमानांवर एकच नवीन रंगसंगती केली गेली.<ref>[http://worldairlinenews.com/2015/08/06/lan-and-tam-to-operate-as-latam-with-a-new-livery/ "LAN and TAM to operate as LATAM with a new livery"] retrieved 9 August 2015</ref><ref>[http://www.flightglobal.com/news/articles/latam39s-entire-fleet-to-have-new-livery-by-2018-415470/ "LATAM's entire fleet to have new livery by 2018"] retrieved 9 August 2015</ref> ही कंपनी ३१ मार्च २०१४ रोजी [[स्टार अलायन्स]] मधून बाहेर पडली आणि [[वनवर्ल्ड]] मध्ये सामील झाली.<ref name="ATW">{{cite web|last=Young|first=Kathryn M. |url=https://aviationweek.com/air-transport/airlines-lessors/lan-colombia-joins-oneworld-tam-join-march-31-2014|title=LAN Colombia joins oneworld; TAM to join March 31, 2014 &#124; Finance & Data content from|publisher=ATWOnline|date=2013-10-01|access-date=2014-02-02}}</ref> पुढे १ मे २०२० रोजी या विमान कंपनीने वनवर्ल्डचा त्याग केला.<ref>{{Cite web|url=https://www.oneworld.com/news/2020-01-31-LATAM-to-leave-oneworld-effective-1-May-2020|title=Details {{!}} oneworld|website=www.oneworld.com|access-date=2020-02-14}}</ref> ==ताफा== [[File:A320neo LATAM (30934637733).jpg|thumb|लॅटॅम ब्राझीलचे [[एरबस ए३२०नियो]].]] [[File:PT-XPB (LATAM Airlines Brasil).png|thumb|माजी [[वनवर्ल्ड]] रंगसंगतीमधील लॅटॅम ब्राझीलचे [[एरबस ए३२१-२००]].]] [[File:LATAM Brasil Boeing 777-32W(ER) PT-MUA (Star Wars Galaxy's Edge livery) approaching JFK Airport.jpg|thumb|'स्टार वॉर्स: गॅलेक्सीज एज/डिस्ने वर्ल्ड' रंगसंगतीमधील लॅटॅम ब्राझीलचे [[बोईंग ७७७-३००ईआर]].]] [[File:TAM Airbus A319 PR-MBW São Paulo February 2019.jpg|thumb|फेब्रुवारी २०१९ मध्ये [[ब्राझील]]मधील [[साओ पाउलो]] येथील [[काँगोन्हास विमानतळ]]ावर टॅम एरलाइन्सचे [[एरबस ए३१९]].]] ===सध्याचा ताफा=== ऑगस्ट २०२५च्या सुमारासची लॅटॅम एरलाइन्स ब्राझिलची विमाने:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - LATAM Airlines Brasil |journal=Airliner World |date=September 2025 |page=53}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ लॅटॅम ब्राझिलचा विमानताफा |- !rowspan="2"|विमान !rowspan="2"|सेवेत !rowspan="2"| खरेदीवर !colspan="4"|प्रवासी !rowspan="2"|नोंदी |- !<abbr title="Premium Business">J</abbr> !<abbr title="Premium Economy">W</abbr> !<abbr title="Economy">Y</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए३१९-१००]] |१९ |&mdash; |&ndash; |&ndash; |१४४ |१४४ |यांच्या जागी [[एम्ब्राएर ई-जेट परिवार|एम्ब्राएर १९५-ई२]] येतील. |- |rowspan="3"|[[एरबस ए३२०-२००]] |rowspan="3"|५७ |rowspan="3"|&mdash; |rowspan="3"|&ndash; |rowspan="3"|&ndash; |१६२ |१६२ |rowspan="3"|५ विमाने [[लॅटॅम पॅराग्वे]]साठी कार्यरत; काही विमानांच्या जागी [[एम्ब्राएर ई-जेट ई२ परिवार|एम्ब्राएर १९५-ई२]] येतील. |- |१७४ |१७४ |- |१८० |१८० |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३२०नियो]] |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|&mdash; |rowspan="2"|&ndash; |rowspan="2"|&ndash; |१७४ |१७४ |rowspan="2"| |- |१८० |१८० |- |[[एरबस ए३२१-२००]] |२७ |&mdash; |&ndash; |&ndash; |२२४ |२२४ |यांच्या ऐवजी [[एरबस ए३२१नियो]] आणली जातील. |- |[[एरबस ए३२१नियो]] |१४ |९ |&ndash; |&ndash; |२२४ |२२४ | [[एरबस ए३२१-२००]] आणली जातील. |- |[[बोईंग ७७७-३००ईआर]] |१० |&mdash; |३८ |५० |३२२ |४१० | |- |[[बोईंग ७८७-९]] |१ |&mdash; |३० |५७ |२१६ |३०३ |[[लॅटॅम चिली]]कडून मिळाली. |- |[[एम्ब्राएर ई-जेट ई२ परिवार|एम्ब्राएर १९५-ई२]] |&mdash; |२४ |colspan="4"|<abbr title="ठरायचे आहे">ठरायचे आहे</abbr> |५० पर्यायांसह खरेदी.<ref>{{Cite web |title=Embraer: Grupo Latam assina acordo para aquisição de até 74 aeronaves E195-E2 |url=https://istoedinheiro.com.br/embraer-grupo-latam-assina-acordo-para-aquisicao-de-ate-74-aeronaves-e195-e2 |date=September 22, 2025 |website=Istoé Dinheiro |language=pt}}</ref><br>वितरण २०२६ पासून सुरू होईल.<ref>{{Cite web |title=LATAM orders 24 Embraer E195-E2 jets, growing Brazil presence |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/embraer-gets-firm-order-24-e195-e2-jets-latam-2025-09-22/ |date=September 22, 2025 |website=Reuters |language=en}}</ref> |- !एकूण !१७० !३३ !colspan=5| |} === निवृत्त विमाने<ref>{{cite web|url=http://aerobernie.bplaced.net/TAM.html|title=LATAM/TAM fleet|website=aerobernie.bplaced.net|access-date=February 20, 2021}}</ref> === {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ लॅटॅम ब्राझिलची निवृत्त विमाने |- !विमान !एकूण !समाविष्ट !निवृत्त !नोंदी |- |[[एरबस ए३३०-२००]] |२२ |१९९८ |२०१६ |<ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/news/45328-brazils-tam-linhas-aereas-ends-a330-operations|title=Brazil's TAM Linhas Aéreas ends A330 operations|website=Ch-aviation.com|date=April 7, 2016}}</ref> |- |[[एरबस ए३४०-५००]] |२ |२००७ |२०११ |[[एर कॅनडा]]कडून भाड्याने. |- |[[एरबस ए३५०-९००]] |१३ |२०१६ |२०२१ |भाड्याने घेतलेली ७ विमाने [[कतार एरवेझ]]ला भाड्याने देउन त्यांच्याऐवजी बोईंग ७८७ आणली गेली. |- |[[बोईंग ७६७-३००ईआर]] |१९ |२००८ |२०२३ |<ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/134517-latam-airlines-brasil-concludes-b767-300er-operations|title=LATAM Airlines Brasil concludes B767-300ER operations|website=Ch-Aviation|date=27 November 2023}}</ref> |- |[[सेसना १७०ए]] |१ |१९६१ |{{unknown}} | |- |[[सेसना १८०]] |४ |१९६१ |{{unknown}} | |- |[[सेसना २०६ स्टेशनएर]] |१ |१९६१ |{{unknown}} | |- |[[सेसना २०८बी ग्रँड कॅराव्हॅन]] |३९ |१९९६ |२०१२ | बव्हंश विमाने ''टॅम एक्सप्रेस'' नावाखाली चालवली गेली. |- |[[सेसना ४०२बी]] |४ |१९७२ |१९७९ | |- |[[एम्ब्राएर ईएमबी ११० बांदेरांते]] |१५ |१९७६ |१९९६ | |- |[[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप|फोक्कर एफ२७]] |१० |१९८० |२००० | |- |[[फोक्कर ५०]] |९ |१९९५ |२००१ | |- |[[फोक्कर १००]] |५१ |१९९० |२००८ |बहुतेक विमाने [[सेम्पाटी एर]] आणि [[पॅन ॲम]] यांच्याकडून घेतली होती. |- |[[लिअरजेट २४]] |१ |१९८४ | माहिती नाही. | |- |[[लिअरजेट २५]] |६ |१९७४ |{{unknown}} | |- |[[लिअरजेट ३५]] |१ |२००७ |{{unknown}} | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११]] |१ |rowspan=2|२००७ |rowspan=2|२००८ |rowspan=2|पूर्वीची [[व्हारिग]] विमाने, [[बोईंग कॅपिटल]]कडून भाड्याने. |- |[[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११|मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११ईआर]] |२ |- |[[मित्सुबिशी एमयू-२]] |१ |१९९४ |१९९९ | |- |[[पायपर पीए-३१ नवाहो]]<ref>{{cite web|url=http://www.airliners.net/photo/TAM/Piper-PA-31-350-Navajo-Chieftain/1189807|title=Aviation Photo #1189807: Piper PA-31-350 Navajo Chieftain - TAM|website=Airliners.net|access-date=15 May 2017}}</ref> |१ |१९७६ |१९८४ | |} === ताफ्याची वाढ === १६ जून २००५ रोजी, टॅमने अतिरिक्त २० एरबस ए३२० प्रकारची विमाने (ए३१९, ए३२० आणि ए३२१) खरेदी केली आणि अधिक २० विमानांचा पर्याय ठेवला. ही विमाने २००७ च्या शेवटी आणि २०१० च्या दरम्यान मिळणे अपेक्षित होते. त्याच वेळी, कंपनीने एरबससोबत १० नवीन [[एरबस ए३५०|एरबस ए३५०-९००]] खरेदी करण्याच्या इराद्याने सामंजस्य करारावर स्वाक्षरी केली. तथापि, लॅटॅमला त्यांचे पहिले ए३५० विमान २०१६ च्या सुरुवातीला मिळाले.<ref>{{cite web|url=http://www.airbus.com/newsevents/news-events-single/detail/tam-airlines-becomes-first-a350-xwb-operator-from-the-americas/|title=TAM Airlines becomes first A350 XWB operator from the Americas|access-date=15 May 2017}}</ref> टॅमने एरबसकडून अतिरिक्त ३७ विमाने मिळवण्यासाठी ठोस करारावर स्वाक्षरी केली होती. या ऑर्डरमध्ये १२ ए३१९, १६ ए३२०, ३ ए३२१ आणि ३ ए३३० यांचा समावेश होता. यामुळे टॅमच्या ताफ्यात थेट एरबसकडून घेतलेल्या विमानांची संख्या ११५ झाली.<ref>[[Airliner World]] January 2007</ref> २०१३ मध्ये, टॅमने जाहीर केले की ते चालवत असलेल्या तीन जुन्या बोईंग ७६७ विमानांना बाहेर काढेल; तथापि, नंतर त्यांनी हा निर्णय बदलला आणि विमाने ठेवण्याचे ठरवले, त्याऐवजी लॅन एरलाइन्सकडून काही अधिक विमाने समाविष्ट केली. त्यांनी ए३३०-२०० विमानांची जागा घेतली. टॅमला एप्रिल २०१३ मध्ये शार्कलेट्स (Sharklets) असलेले ए३२० फॅमिलीचे पहिले विमान मिळाले.<ref>{{Cite web |title=LATAM takes delivery of 200th A320 aircraft at Paris Air Show |url=https://skiesmag.com/press-releases/19240-latam-takes-delivery-of-200th-a320-aircraft-at-paris-air-sho-html/ |access-date=2023-01-28 |website=Skies Mag |language=en-US}}</ref> ताफ्याची देखभाल अंशतः [[साओ कार्लोस विमानतळ]] येथील तंत्रज्ञान केंद्रात केली जाते.<ref name="Technology Center">"[http://www.tam.com.br/b2c/jsp/default.jhtml?adPagina=519&adArtigo=6063 Centro Tecnológico de São Carlos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928033837/http://www.tam.com.br/b2c/jsp/default.jhtml?adPagina=519&adArtigo=6063 |date=2007-09-28 }}," ''TAM Airlines''</ref><ref>{{cite news|url=http://www.flightglobal.com/articles/2010/07/06/343930/brazil-mro-sector-poised-for-major-expansion.html |title=Brazil MRO sector poised for major expansion| work=Flightglobal|date=6 July 2010|access-date=6 July 2010}}</ref> == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|TAM Linhas Aéreas|टी.ए.एम. एरलाइन्स}} * [http://www.tam.com.br/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430150038/http://www.tam.com.br/ |date=2013-04-30 }} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:वनवर्ल्ड]] dvsm9i06aw7j6aopouflubm573zhzun 2680444 2680443 2026-04-23T04:10:33Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2680444 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = एल.ए.टी.ए.एम. एरलाइन्स | चित्र = Latam-logo -v (Indigo).svg | चित्र_आकारमान = | IATA = JJ | ICAO = TAM | callsign = TAM | स्थापना = १९७६ | सुरुवात = १२ जुलै १९७६ | बंद = | विमानतळ = [[साओ पाउलो–ग्वारूलोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]<br />[[रियो दि जानेरो–गालेयाओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''TAM Fidelidade'' | एलायंस = [[वनवर्ल्ड]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = १६६ | गंतव्यस्थाने = ६३ | मुख्य कंपनी = लाताम समूह | ब्रीदवाक्य = ''Estou feliz que você veio'' | मुख्यालय = [[साओ पाउलो]], [[ब्राझिल]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Airbus A320-231, TAM Linhas Aereas JP6532156.jpg|250 px|इवलेसे|[[सिमोन बॉलिव्हार आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ारून उड्डाण केलेले टी.ए.एम. एरलाइन्सचे [[एअरबस ए३२०]] विमान]] '''एल.ए.टी.ए.एम. एरलाइन्स''' ([[पोर्तुगीज भाषा|पोर्तुगीज]]: TAM Linhas Aéreas) ही [[लॅटिन अमेरिका|लॅटिन अमेरिकेतील]] [[ब्राझिल]] ह्या देशामधील सर्वात मोठी [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९७६ साली स्थापन झालेली टी.ए.एम. एरलाइन्स २०१२ मध्ये [[चिली]]च्या [[एल.ए.एन. एरलाइन्स]]सोबत एकत्रित करण्यात आली. एल.ए.टी.ए.एम. एरलाइन्सचे मुख्यालय [[साओ पाउलो]] येथे असून २०१४ साली तिचा ब्राझिलमधील देशांतर्गत प्रवासी वाहतूकीमध्ये ३८.१ टक्के तर आंतरराष्ट्रीय वाहतूकीमध्ये ७८.८ टक्के वाटा होता. ३१ मार्च २१४ पासून टी.ए.एम. एरलाइन्स [[वनवर्ल्ड]] ह्या संघटनेचा सदस्य आहे. == इतिहास == [[चिले]]च्या [[लॅन एरलाइन्स]]ने ताबा घेण्यापूर्वी टॅम एरलाइन्स ही ब्राझिल आणि लॅटिन अमेरिकेतील सर्वात मोठी विमानवाहतूक कंपनी होती.<ref>{{cite web|url=http://rankings.americaeconomia.com/2010/500/ranking-500-america-latina-2.php|title=AméricaEconomía - Ránking las 500 mayores empresas de América latina|website=rankings.americaeconomia.com|access-date=15 May 2017|archive-date=23 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110123161306/http://rankings.americaeconomia.com/2010/500/ranking-500-america-latina-2.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite press release |url=http://www.mzweb.com.br/tam/web/arquivos/TAM_PR_20080221_PORT.pdf |publisher=TAM |date=February 21, 2008 |title=Press release }}{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> तिचे मुख्यालय साओ पाउलो येथे होते,<ref>[http://www.tam.com.br/b2c/vgn/v/index.jsp?vgnextoid=70588c0583068110VgnVCM1000004232690aRCRD Contact Us] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318060328/http://www.tam.com.br/b2c/vgn/v/index.jsp?vgnextoid=70588c0583068110VgnVCM1000004232690aRCRD |date=2009-03-18 }} TAM Airlines. Retrieved September 21, 2009.</ref> ही कंपनी ब्राझिलमधील देशांतर्गत् शहरो आणि युरोप आणि उत्तर व दक्षिण अमेरिकेतील मुख्य शहरांना विमानसेवा पुरवते. कंपनीचे समभाग [[साओ पाउलो समभाग बाजार]] आणि [[न्यू यॉर्क समभाग बाजार|न्यू यॉर्क समभाग बाजारात]] ''TAM'' नावाने विकले जात असत.<ref>[https://www.nyse.com/press/1141989897688.html TAM S.A., Joins NYSE Group, Inc. as 3rd Latin American IPO for 2006] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130524144708/http://www.nyse.com/press/1141989897688.html |date=May 24, 2013 }}</ref> २०१८ पर्यंत सर्व विमानांवर एकच नवीन रंगसंगती केली गेली.<ref>[http://worldairlinenews.com/2015/08/06/lan-and-tam-to-operate-as-latam-with-a-new-livery/ "LAN and TAM to operate as LATAM with a new livery"] retrieved 9 August 2015</ref><ref>[http://www.flightglobal.com/news/articles/latam39s-entire-fleet-to-have-new-livery-by-2018-415470/ "LATAM's entire fleet to have new livery by 2018"] retrieved 9 August 2015</ref> ही कंपनी ३१ मार्च २०१४ रोजी [[स्टार अलायन्स]] मधून बाहेर पडली आणि [[वनवर्ल्ड]] मध्ये सामील झाली.<ref name="ATW">{{cite web|last=Young|first=Kathryn M. |url=https://aviationweek.com/air-transport/airlines-lessors/lan-colombia-joins-oneworld-tam-join-march-31-2014|title=LAN Colombia joins oneworld; TAM to join March 31, 2014 &#124; Finance & Data content from|publisher=ATWOnline|date=2013-10-01|access-date=2014-02-02}}</ref> पुढे १ मे २०२० रोजी या विमान कंपनीने वनवर्ल्डचा त्याग केला.<ref>{{Cite web|url=https://www.oneworld.com/news/2020-01-31-LATAM-to-leave-oneworld-effective-1-May-2020|title=Details {{!}} oneworld|website=www.oneworld.com|access-date=2020-02-14}}</ref> ==ताफा== [[File:A320neo LATAM (30934637733).jpg|thumb|लॅटॅम ब्राझीलचे [[एरबस ए३२०नियो]].]] [[File:PT-XPB (LATAM Airlines Brasil).png|thumb|माजी [[वनवर्ल्ड]] रंगसंगतीमधील लॅटॅम ब्राझीलचे [[एरबस ए३२१-२००]].]] [[File:LATAM Brasil Boeing 777-32W(ER) PT-MUA (Star Wars Galaxy's Edge livery) approaching JFK Airport.jpg|thumb|'स्टार वॉर्स: गॅलेक्सीज एज/डिस्ने वर्ल्ड' रंगसंगतीमधील लॅटॅम ब्राझीलचे [[बोईंग ७७७-३००ईआर]].]] [[File:TAM Airbus A319 PR-MBW São Paulo February 2019.jpg|thumb|फेब्रुवारी २०१९ मध्ये [[ब्राझील]]मधील [[साओ पाउलो]] येथील [[काँगोन्हास विमानतळ]]ावर टॅम एरलाइन्सचे [[एरबस ए३१९]].]] ===सध्याचा ताफा=== ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारासची लॅटॅम एरलाइन्स ब्राझिलची विमाने:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - LATAM Airlines Brasil |journal=Airliner World |date=September 2025 |page=53}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ लॅटॅम ब्राझिलचा विमानताफा |- !rowspan="2"|विमान !rowspan="2"|सेवेत !rowspan="2"| खरेदीवर !colspan="4"|प्रवासी !rowspan="2"|नोंदी |- !<abbr title="Premium Business">J</abbr> !<abbr title="Premium Economy">W</abbr> !<abbr title="Economy">Y</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए३१९-१००]] |१९ |&mdash; |&ndash; |&ndash; |१४४ |१४४ |यांच्या जागी [[एम्ब्राएर ई-जेट परिवार|एम्ब्राएर १९५-ई२]] येतील. |- |rowspan="3"|[[एरबस ए३२०-२००]] |rowspan="3"|५७ |rowspan="3"|&mdash; |rowspan="3"|&ndash; |rowspan="3"|&ndash; |१६२ |१६२ |rowspan="3"|५ विमाने [[लॅटॅम पॅराग्वे]]साठी कार्यरत; काही विमानांच्या जागी [[एम्ब्राएर ई-जेट ई२ परिवार|एम्ब्राएर १९५-ई२]] येतील. |- |१७४ |१७४ |- |१८० |१८० |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३२०नियो]] |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|&mdash; |rowspan="2"|&ndash; |rowspan="2"|&ndash; |१७४ |१७४ |rowspan="2"| |- |१८० |१८० |- |[[एरबस ए३२१-२००]] |२७ |&mdash; |&ndash; |&ndash; |२२४ |२२४ |यांच्या ऐवजी [[एरबस ए३२१नियो]] आणली जातील. |- |[[एरबस ए३२१नियो]] |१४ |९ |&ndash; |&ndash; |२२४ |२२४ | [[एरबस ए३२१-२००]] आणली जातील. |- |[[बोईंग ७७७-३००ईआर]] |१० |&mdash; |३८ |५० |३२२ |४१० | |- |[[बोईंग ७८७-९]] |१ |&mdash; |३० |५७ |२१६ |३०३ |[[लॅटॅम चिली]]कडून मिळाली. |- |[[एम्ब्राएर ई-जेट ई२ परिवार|एम्ब्राएर १९५-ई२]] |&mdash; |२४ |colspan="4"|<abbr title="ठरायचे आहे">ठरायचे आहे</abbr> |५० पर्यायांसह खरेदी.<ref>{{Cite web |title=Embraer: Grupo Latam assina acordo para aquisição de até 74 aeronaves E195-E2 |url=https://istoedinheiro.com.br/embraer-grupo-latam-assina-acordo-para-aquisicao-de-ate-74-aeronaves-e195-e2 |date=September 22, 2025 |website=Istoé Dinheiro |language=pt}}</ref><br>वितरण २०२६ पासून सुरू होईल.<ref>{{Cite web |title=LATAM orders 24 Embraer E195-E2 jets, growing Brazil presence |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/embraer-gets-firm-order-24-e195-e2-jets-latam-2025-09-22/ |date=September 22, 2025 |website=Reuters |language=en}}</ref> |- !एकूण !१७० !३३ !colspan=5| |} === निवृत्त विमाने<ref>{{cite web|url=http://aerobernie.bplaced.net/TAM.html|title=LATAM/TAM fleet|website=aerobernie.bplaced.net|access-date=February 20, 2021}}</ref> === {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ लॅटॅम ब्राझिलची निवृत्त विमाने |- !विमान !एकूण !समाविष्ट !निवृत्त !नोंदी |- |[[एरबस ए३३०-२००]] |२२ |१९९८ |२०१६ |<ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/news/45328-brazils-tam-linhas-aereas-ends-a330-operations|title=Brazil's TAM Linhas Aéreas ends A330 operations|website=Ch-aviation.com|date=April 7, 2016}}</ref> |- |[[एरबस ए३४०-५००]] |२ |२००७ |२०११ |[[एर कॅनडा]]कडून भाड्याने. |- |[[एरबस ए३५०-९००]] |१३ |२०१६ |२०२१ |भाड्याने घेतलेली ७ विमाने [[कतार एरवेझ]]ला भाड्याने देउन त्यांच्याऐवजी बोईंग ७८७ आणली गेली. |- |[[बोईंग ७६७-३००ईआर]] |१९ |२००८ |२०२३ |<ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/134517-latam-airlines-brasil-concludes-b767-300er-operations|title=LATAM Airlines Brasil concludes B767-300ER operations|website=Ch-Aviation|date=27 November 2023}}</ref> |- |[[सेसना १७०ए]] |१ |१९६१ |{{unknown}} | |- |[[सेसना १८०]] |४ |१९६१ |{{unknown}} | |- |[[सेसना २०६ स्टेशनएर]] |१ |१९६१ |{{unknown}} | |- |[[सेसना २०८बी ग्रँड कॅराव्हॅन]] |३९ |१९९६ |२०१२ | बव्हंश विमाने ''टॅम एक्सप्रेस'' नावाखाली चालवली गेली. |- |[[सेसना ४०२बी]] |४ |१९७२ |१९७९ | |- |[[एम्ब्राएर ईएमबी ११० बांदेरांते]] |१५ |१९७६ |१९९६ | |- |[[फोक्कर एफ२७ फ्रेंडशिप|फोक्कर एफ२७]] |१० |१९८० |२००० | |- |[[फोक्कर ५०]] |९ |१९९५ |२००१ | |- |[[फोक्कर १००]] |५१ |१९९० |२००८ |बहुतेक विमाने [[सेम्पाटी एर]] आणि [[पॅन ॲम]] यांच्याकडून घेतली होती. |- |[[लिअरजेट २४]] |१ |१९८४ | माहिती नाही. | |- |[[लिअरजेट २५]] |६ |१९७४ |{{unknown}} | |- |[[लिअरजेट ३५]] |१ |२००७ |{{unknown}} | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११]] |१ |rowspan=2|२००७ |rowspan=2|२००८ |rowspan=2|पूर्वीची [[व्हारिग]] विमाने, [[बोईंग कॅपिटल]]कडून भाड्याने. |- |[[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११|मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११ईआर]] |२ |- |[[मित्सुबिशी एमयू-२]] |१ |१९९४ |१९९९ | |- |[[पायपर पीए-३१ नवाहो]]<ref>{{cite web|url=http://www.airliners.net/photo/TAM/Piper-PA-31-350-Navajo-Chieftain/1189807|title=Aviation Photo #1189807: Piper PA-31-350 Navajo Chieftain - TAM|website=Airliners.net|access-date=15 May 2017}}</ref> |१ |१९७६ |१९८४ | |} === ताफ्याची वाढ === १६ जून २००५ रोजी, टॅमने अतिरिक्त २० एरबस ए३२० प्रकारची विमाने (ए३१९, ए३२० आणि ए३२१) खरेदी केली आणि अधिक २० विमानांचा पर्याय ठेवला. ही विमाने २००७ च्या शेवटी आणि २०१० च्या दरम्यान मिळणे अपेक्षित होते. त्याच वेळी, कंपनीने एरबससोबत १० नवीन [[एरबस ए३५०|एरबस ए३५०-९००]] खरेदी करण्याच्या इराद्याने सामंजस्य करारावर स्वाक्षरी केली. तथापि, लॅटॅमला त्यांचे पहिले ए३५० विमान २०१६ च्या सुरुवातीला मिळाले.<ref>{{cite web|url=http://www.airbus.com/newsevents/news-events-single/detail/tam-airlines-becomes-first-a350-xwb-operator-from-the-americas/|title=TAM Airlines becomes first A350 XWB operator from the Americas|access-date=15 May 2017}}</ref> टॅमने एरबसकडून अतिरिक्त ३७ विमाने मिळवण्यासाठी ठोस करारावर स्वाक्षरी केली होती. या ऑर्डरमध्ये १२ ए३१९, १६ ए३२०, ३ ए३२१ आणि ३ ए३३० यांचा समावेश होता. यामुळे टॅमच्या ताफ्यात थेट एरबसकडून घेतलेल्या विमानांची संख्या ११५ झाली.<ref>[[Airliner World]] January 2007</ref> २०१३ मध्ये, टॅमने जाहीर केले की ते चालवत असलेल्या तीन जुन्या बोईंग ७६७ विमानांना बाहेर काढेल; तथापि, नंतर त्यांनी हा निर्णय बदलला आणि विमाने ठेवण्याचे ठरवले, त्याऐवजी लॅन एरलाइन्सकडून काही अधिक विमाने समाविष्ट केली. त्यांनी ए३३०-२०० विमानांची जागा घेतली. टॅमला एप्रिल २०१३ मध्ये शार्कलेट्स (Sharklets) असलेले ए३२० फॅमिलीचे पहिले विमान मिळाले.<ref>{{Cite web |title=LATAM takes delivery of 200th A320 aircraft at Paris Air Show |url=https://skiesmag.com/press-releases/19240-latam-takes-delivery-of-200th-a320-aircraft-at-paris-air-sho-html/ |access-date=2023-01-28 |website=Skies Mag |language=en-US}}</ref> ताफ्याची देखभाल अंशतः [[साओ कार्लोस विमानतळ]] येथील तंत्रज्ञान केंद्रात केली जाते.<ref name="Technology Center">"[http://www.tam.com.br/b2c/jsp/default.jhtml?adPagina=519&adArtigo=6063 Centro Tecnológico de São Carlos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928033837/http://www.tam.com.br/b2c/jsp/default.jhtml?adPagina=519&adArtigo=6063 |date=2007-09-28 }}," ''TAM Airlines''</ref><ref>{{cite news|url=http://www.flightglobal.com/articles/2010/07/06/343930/brazil-mro-sector-poised-for-major-expansion.html |title=Brazil MRO sector poised for major expansion| work=Flightglobal|date=6 July 2010|access-date=6 July 2010}}</ref> == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|TAM Linhas Aéreas|टी.ए.एम. एरलाइन्स}} * [http://www.tam.com.br/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430150038/http://www.tam.com.br/ |date=2013-04-30 }} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:वनवर्ल्ड]] szm6lxmggz73zxfa35vj5d7wm7rfy33 0 178953 2680477 2679770 2026-04-23T06:49:06Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680477 wikitext text/x-wiki {{पुनर्लेखन}} {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = एशियाना एरलाइन्स | चित्र = Asiana_Airlines.svg | चित्र_आकारमान = | IATA = OZ | ICAO = AAR | callsign = ASIANA | स्थापना = १७ फेब्रुवारी १९८८ | सुरुवात = | बंद = | विमानतळ = [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[बुसान]]<br />[[जेजू]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''एशियाना क्लब'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = एर बुसान | विमान संख्या = ८५ | गंतव्यस्थाने = १०८ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''아름다운 사람들'' | मुख्यालय = [[सोल]], [[दक्षिण कोरिया]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = }} [[चित्र:HL7506 (8775276413).jpg|250 px|[[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर थांबलेले एशियाना एरलाइन्सचे [[बोईंग ७६७]] विमान|इवलेसे]] '''एशियाना एरलाइन्स''' ([[कोरियन भाषा|कोरियन]]: 아시아나항공) ही [[दक्षिण कोरिया]] देशामधील एक प्रमुख [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. [[कोरियन एर]] खालोखाल दक्षिण कोरियामधील दुसऱ्या क्रमांकाची मोठी विमान कंपनी असलेली एशियाना एरलाइन्स कोरियामधील १४ तर जगातील ९० शहरांना प्रवासी विमानसेवा पुरवते. [[सोल]] येथे एशियाना एरलाइन्सचे प्रधान कार्यालय आहे. ह्या एरलाइन्सचा देशांतर्गत वाहतूकीचा हब गिम्पो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आणि आंतरराष्ट्रीय वाहतूकीचा हब [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहे. इतर एरलाइन्स सोबतच ही एरलाइन्स स्वदेशात १४ ठिकाणी आणि परदेशात ९० ठिकाणी प्रवाश्यांची वाहतूक करते. शिवाय संपूर्ण आशिया, युरोप, उत्तर अमेरिका, आणि ओशियाणा या देशात मालवाहातूक करते.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://kr.flyasiana.com/C/en/main.do|प्रकाशक=फ्लाईसीअना.कॉम|दिनांक=२१-०७-१५|title=फॉर फॉरेनर्स रेसिडींग इन कोरेंआ|भाषा=इंग्लिश|accessdate=2015-07-21|archive-date=2015-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150723044528/http://kr.flyasiana.com/C/en/main.do|url-status=dead}}</ref> डिसेंबर २०१४पर्यंत या एरलाइन्सचे कार्यालयातील कर्मचारी, विमान सेवक, वैमानिक हे बहुतेक सेवुलचेच होते आणि त्यांची संख्या १०१८३ होती. एशियाना एरलाइन्स ही एर बुसानची सर्वात मोठी भागीदार आहे. एर बुसण ही बुसण मेट्रोपोलिटोण शहरातील प्रादेशिक एकत्रित वाहन व्यवस्था सांभाळणारी कमी खर्च असणारी सेवा आहे.अलीकडे एशियाना एरलाइन्स साऊथ कोरियाच्या राष्ट्रीय फूट बॉल टीम आणि अध्यक्षीय कप २०१५ला स्पॉन्सर करते. ==इतिहास == एशियाना एरलाइन्सची स्थापना १७ फेब्रुवारी १९८८ रोजी झाली. हांजिन समुहाबरोबर कामकाज असणारी कोरियन एर सन १९६९ मध्ये खाजगी कंपनी होती. तिची साऊथ कोरियात एकाधिकारशाही एशियाना एरलाइन्सची स्थापना होईपर्यंत कायम होती. एशियाना एरलाइन्सची स्थापना देशात खुली अर्थ व्यवस्था धोरण राबविले म्हणून नाही तर देशात स्पर्धात्मक परिस्थिति निर्माण झाली म्हणून झाली॰<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://books.google.co.kr/books?id=khlPn५ut९G4C&lpg=PR१९&dq=Flying%२०high%३A%२०liberalizing%२०civil%२०aviation%२०in%२०the%२०Asia%२०Pacific&pg=PR4#v=onepage&q=Asiana&f=false|प्रकाशक=इनस्टीटूट ऑफ साऊथेस्ट एसियन स्टडी|दिनांक=२१-०७-१५ |title=आशिया प्यासिफिक एर ट्रानसपोर्ट : चालेनजसं ऐण्ड पॉलिसी रेफॉरमस|भाषा=इंग्लिश}}</ref> हिची स्थापना कुम्हो असीयांना ग्रुप (सध्याचा कुम्हो ग्रुप) ने केली. मुळात सेऊल एर इंटरनॅशनल ही त्या ग्रुपची ओळख होती. एशियाना एर लाइन्सची स्थापना १७ फेब्रुवरी १९८८ रोजी झाली पण प्रत्यक्षात डिसेंबर १९८८ मध्ये बूसान पर्यंत विमान उड्डाणाने सुरुवात झाली.सन २००७ पर्यंत कंपनीची मालकी खाजगी गुंतवणूकदार (३०.५३%), कुम्हो ऊध्योग (२९.५१%), कुम्हो पेट्रोकेमिकल (१५.०५%), फॉरेन इन्व्हेस्टर्स ( ११.०९%), कोरिया डेवलपमेंट बँक ( ७.१८%), इतर %.८३%) असी होती.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://en.wikipedia.org/wiki/Flight_International|प्रकाशक=फ्लाइट इंटरनॅशनल|दिनांक=२१-०७-१५ |title=डिरेक्टरी:वर्ल्ड एरलाइन्स|भाषा=इंग्लिश}}</ref> ==नियमित सेवा प्रारंभ == डिसेंबर १९८८ मध्ये बोईंग ७३७ क्लासिक विमानाने बूसान आणि ग्वाङ्ग्जु पर्यंत उड्डाण करून सेवा प्रारंभ झाला. सन १९८९ मध्ये एशियाना एरलाइन्स ने जेजू शहर,ग्वाङ्ग्जु,आणि डाएगू साथी नियमित सेवा सुरू केल्या. त्याच वर्षी एशियनाने जपानमधील सेंदाई साथी इंटरनॅशनल चार्टर्ड विमान सेवा सुरू केली. सन १९९० मध्ये एसियानाणे पहिली वेळापत्रकानुसार टोकयो, नागोया,सेंदाई,आणि फुकुओका साठी एर सेवा सुरू केल्या. याच वर्षी असियनाकडे ९ बोईंग ७४७-४००s, १० बोईंग ७६७-३००s, ८ बोईंग ७३७-४००s, ही विमाने होती. वियन्ना,ब्रुसेल्स,होनोलुलू साठी ही एर सेवा सुरू केल्या. सन १९९१ मध्ये एशियनाने बँकॉक,सिंगापूर,हाँग काँग आणि ताईपेई साथी सेवा सुरू केल्या. डिसेंबर १९९१ मध्ये बोईंग ७४७-४०० कोंबीचे सहायाने ट्रान्स पॅसिफिक विमान सेवा लॉस एंजिल्स पर्यंत सुरू केली. सन १९९३ मध्ये एशियनाने व्हिएतनाम देश्यात “होची मिनह सिटी” साठी एर सेवा सुरू केली. जागतिक विमान वाहतूक विस्तार आणि उच्चतम संघटन एशियन एरलाइन्सची स्थापना सन १९८८ मध्ये झाली तरीसुद्धा या छोट्याश्या कालावधीत जागतिक पातळीवर या कार्यात फार मोठी झेप घेतली. देश्याच्या अध्यक्षांचे ध्येय धोरणाचे अनुसार ही एरलाइन काम करू लागली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://flyasiana.com/about/introduce/history०६.asp#topGlobal०१ १९९९~१९९4|प्रकाशक= फ्लाईसीअना.कॉम|दिनांक=२१-०७-१५ |title=हिस्टरी/इनट्रोडकशन अँड हिस्टरी/अबाऊट अस/एसियाना|भाषा=इंग्लिश}}{{मृत दुवा}}</ref> डिसेंबर १९९९ मध्ये KOSDAGचे यादीत ही समाविष्ट झाली. दि.२८-१-२००३ रोजी ही एर लाइन प्रशिद्धी प्राप्त एर लाइन्स संघटनाची सभासद झाली आणि आपल्या विमान सेवेचे जगाच्या कानाकोपऱ्यात जाले पसरविले. सन २००४मध्ये या एरलाइन्सने आपल्या विमान ताफ्यात एयरबस A३३० आणि बोईंग ७७७-२००ER समाविष्ट केले आणि आपले मार्ग चायनाच्या मुख्य ठिकाणाकडे विस्तारले. सध्या ही एर लाइन्स २३ देश्यातील ९१ मार्गावर ७१ शहरांना इंटरनॅशनल सेवा आणि स्वदेश्यात १२ शहरांना १४मार्गावर विमान सेवा पुरविते. याशिवाय १४देशयात २९ शहरात २८ मार्गावर इंटरनॅशनल मालवाहू सेवा एशियाना कार्गो मार्फत पुरविते॰ सन २०१२ मध्ये एशियाना एर लाइन्सचे उत्पन्न US$५.३ बिलियन होते. ==कंपनीची नवीन ओळख== फेब्रुवरी २००६ मध्ये एशियाना एर लाइन कंपनीने कुमहो एशियाना ग्रुप सारख्या इतर पेरेंट कंपन्याशी एकसुत्रता राखण्याच्या दृष्टीने स्वताहाचा चेहरा परिवर्तन केले. प्रथम वर्ग,व्यवसाय वर्ग,किफाइति वर्ग असे जे प्रवासाचे वर्ग होते त्यात बदल करून त्याला प्रथम, व्यवसाय,प्रवास वर्ग असे अनुक्रमे नामकरण बदल केले. त्या अनुक्रमाणेच त्या वर्गांना पिवळा,नीला,तांबडा रंग दिले. सर्व विमान सेवकांना नवीन पोशाख दिले. ==भविष्यकालीन विकास== एशियाना एर लाइन्सने सन २००० पासून कंपनीचे परिवर्तनाकडे तसेच ज्यासटीत ज्यास्त सेवा देणेकडे लक्ष केन्द्रित केले होते. असियनाची सन २०१३ पर्यंत प्रतेक आठवड्यास ९० (४५ एऊन-जाऊन) प्रवाशी विमाने धावत होती. असियनाची सध्याची ८३ विमानांची असणारी सेवा वाढवून ती मे २०१४मध्ये प्राप्त होणाऱ्या एर बस A३८० चे सहाय्याने ८५ करण्याची योजना होती. विमान सेवेतील कर्मचारी वर्गाला विस्वासात घेऊन सुरक्षा व्यवस्था सुधारण्याचा मानस होता. ==लक्षणीय यश== . १९९० चे मध्यंतरी एर कं.ने प्रदूषण विरहित सेवा प्रदान करण्याचा निर्णय घेतला आणि इकडे लक्ष केन्द्रित केले. त्यासंबंधाने सन १९९५ मध्ये विमानातील धूम्रपान, सिगारेट विक्री बंद केली. . ISOचे नियमावलीतील कसोटीस एशियाना पात्र ठरली आणि असियनांला सन १९९६ मध्ये प्रथम वर्ग सर्टिफिकेशन ISO १४००१ आवार्ड दिला. सन २००१ मध्ये प्रदूषण मंत्रालयाने एशियाना एर लाइन्सला ‘ विमान सेवा व्यवसायात मित्रत्व जपणारी, प्रदूषण मुक्त करणारी’ पहिती विमान कंपनी म्हणून गौरव केला. प्रदूषण मुक्त वातावरण असावे असे वाटणाऱ्या इतर विमान कंपन्यांनी याची दाखल घेतली आणि प्रदूषण कमी कसे करता येईल याची माहिती मिळवून या उपक्रमात सामील होणाराणा आधारभूत सुविधा प्राप्त करून देणेची तसेच सहभागी करून तेथेच सेवा देणेची कार्यवाही केली. १७-२-२००९ रोजी AIR TRANSPORT WORLD (ATW) ने एशियाना कंपनीला “ एरलाइन ऑफ द एर “ आवार्ड दिला की जो एर लाइन उध्योगात अतीशय मानाचा मानला जातो. सन २०१० चे जागतिक विमान सेवा अवॉर्ड मध्ये SKYTRAX ने मे २०१० मध्ये एशियाना विमान कंपनीला जगातील “उत्कृष्ट विमान कंपनी “ हा किताब बहाल केला. सन २०११ आणि २०१२ सालात कतार विमान कंपनी नंतर एशियाना विमान कंपनीने जगात दुसरे स्थान प्राप्त केले होते. ==सारांश== असियनाच्या सेवा जगाच्या चार खंडात उत्कृष्ट विकासलेल्या आहेत. तिचे नेटवर्कही सर्व दूर पोहचलेले आहे. त्यात चीन, जपान, दक्षिण पूर्व, मध्य एशिया, यांचा समावेश आहे. उत्तर अमेरिका,यूरोपमधील शहरातुनही एशियाना एरलाइन्स ने सेवा दिलेली आहे. ही एकमेव विमान सेवा कंपनी आहे जीने विमान प्रवाशी नवीन नवीन मार्ग शोधून विकशीत केलेले आहे.ज्यात सेवुल आणि तास्कंद, अलमट्टी, सीईम रीप, फोम पेंच,कोरारे यांचा समावेश आहे. सिवाय नियमित प्रवास मार्गात प्रवाश्यांच्या मागणीप्रमाणे आणि आकर्षणाप्रमाणे या कंपनीने ऋतु मानाप्रमाणे मार्ग तयार केले आहेत त्यात बृनेरी,न्हा ट्रांग, किकीहर,झङ्ग्जियाजी यांचा समावेश आहे. तसेच मालवाहातूक सेवाही दिलेली आहे. विशेषतः युरोप, अमेरिका, येथे असियनाचे सुंदर नेट वर्क आहे. एशियाना युरोप,बृसेल्स,मिलान,ओसलो,व्हिएन्ना,अमेरिका,अटलांटा, डलास,मियामी,पोर्टलंड,यांना येणे जाणे या दोन्ही सेवा देऊ शकत नाही. जुलै २०१३ मध्ये नियमित प्रवाशी सेवा जकार्ता, आणि देनपासर, इंडोनेशिया, साठी चालू केलेली आहे. सेवुल आणि वुकसी दरम्यान प्रवाशी सेवा चालू करण्याचे नियोजन आहे. कोरिया, मंगोलीयाकडून कायदेशीर प्रवाशी हक्क प्राप्त झाले तर मे २०१४मध्ये बार्शीलोणीयासाठी विमान सेवा देण्याचे कंपनीचे जोरदार प्रयत्न चालू आहेत. त्यासाठी आवश्यक ती गुंतवणूक करणे चालू आहे. ==कायदेशीर भागीदारी करार== एशियाना एर लाइन कंपनी प्रशिद्ध विमांन कंपनीच्या संघटनेची घटक आहे तरी सुद्धा एप्रिल २०१४मध्ये या कंपनीने खालील विमान कंपन्याशी कायदेशीर भागीदारी करार करण्याचे ठरविलेले आहे. एर अस्ताना, एर बूसान,( सहाय्यक), एर मकायू,चायना ( स्काय टीम) सौथर्ण एर लाइन्स , एटीहाड एर वेझ, जेटब्ल्यु एयरवेज, म्यानमार एयरवेज इंटरनॅशनल, कुयान्तास, कतार एयरवेज, S७ एरलाइन्स, शांडोंग एरलाइन्स, श्रीलंकांनाईर्लीनेस. == ताफा == === सध्याचा ताफा === ऑगस्ट २०२६ च्या सुमारास एशियाना एरलाइन्सकडील विमाने:<ref>{{cite web|url=https://flyasiana.com/C/KR/EN/contents/about-the-aircraft|title=Fleet Guide|publisher=Asiana Airlines}}</ref><ref>{{cite web|url=http://atis.koca.go.kr/ATIS/aircraft/forwardPage.do?pageUrl=aircraftRegStat01|script-title=ko:항공기 등록현황|publisher=Ministry of Land, Infrastructure and Transport of the Republic of Korea|language=ko}}</ref> या विमानांचा ताफा, एशियाना एरलाइन्स आणि कोरियन एअर यांच्या विलीनीकरणानंतर कोरियन एअर ताफ्यात समाविष्ट होणार आहे.<ref>{{Cite web|url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/merging-korean-majors-begin-transition-becoming-single-carrier|title=Merging Korean Majors Begin Transition To Becoming A Single Carrier |website=aviationweek.com}}</ref>{{better source needed|date=September 2025}} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto;text-align:center" |+ एशियाना एरलाइन्स ताफा |- ! rowspan="2" | विमानप्रकार ! rowspan="2" style="width:60px;" | सेवेत ! rowspan="2" style="width:25px;" | ऑर्डर्स ! colspan="5" | प्रवासी क्षमता ! rowspan="2" | नोंदी |- ! style="width:25px;" | <abbr title="बिझनेस सूट">सी+</abbr> ! style="width:25px;" | <abbr title="बिझनेस">सी</abbr> ! style="width:25px;" | <abbr title="प्रीमियम इकॉनॉमी">डब्ल्यू</abbr> ! style="width:25px;" | <abbr title="इकॉनॉमी">वाय</abbr> ! style="width:40px;" | एकूण |- |[[एरबस ए३२१‑२००]] |११ |— |— |१२ |— |१६२ |१७४ | |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३२१निओ]] |rowspan="2"|१३ |rowspan="2"|१२<ref>{{cite web |last1=Wenzel |first1=Nick |date=1 August 2019 |title=Asiana Airlines receives first Airbus A321neo |url=https://www.ifn.news/posts/asiana-airlines-receives-first-airbus-a321neo/ |access-date=11 December 2019 |website=International Flight Network |archive-date=2022-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221229181239/https://www.ifn.news/posts/asiana-airlines-receives-first-airbus-a321neo/ |url-status=dead }}</ref> |rowspan="2"|— |१२ |rowspan="2"|— |१६८ |१८० |rowspan="2"| |- |८ |१८० |१८८ |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३३०‑३००]] |rowspan="2"|१४ |rowspan="2"|— |rowspan="2"|— |rowspan="2"|३० |rowspan="2"|— |२६० |२९० |rowspan="2"| |- |२६८ |२९८ |- |[[एरबस ए३५०‑९००]] |१५ |१५<ref name=a350orders/> |— |२८ |३६ |२४७ |३११ |२०२५ पासून वितरण.<ref name=a350orders>{{Cite web |url=https://www.airbus.com/sites/... |title=March 2024 Airbus Commercial Aircraft Sales |website=Airbus |date=March 2024}}</ref> |- |[[एरबस ए३८०‑८००]] |६ |— |१२ |६६ |— |४१७ |४९५ |२०३० पूर्वी निवृत्त होणार.<ref>{{cite news|title=Asiana's Airbus A380 set for early retirement|url=https://www.executivetraveller.com/...}}</ref> |- |rowspan="3"|[[बोईंग ७७७‑२००ईआर]] |rowspan="3"|९ |rowspan="3"|— |rowspan="3"|— |२२ |rowspan="3"|— |२७८ |३०० |rowspan="3"| |- |२४ |२७७ |३०१ |- |२४ |२७८ |३०२ |- ! एकूण !६८ !२७ ! colspan="6" | |} === चित्रदालन === <gallery mode="packed" caption="एशियाना एरलाइन्सकडील विमाने"> File:HL8004@PEK (20180528161232).jpg|[[एरबस ए३२१‑२००]] File:HL8398@PEK (20230613093101).jpg|[[एरबस ए३२१निओ]] File:HL8259@PEK (20180820144945).jpg|[[एरबस ए३३०‑३००]] File:HL7579 Asiana Airlines.jpg|[[एरबस ए३५०‑९००]] File:HL7626 LAX (24089875332).jpg|[[एरबस ए३८०‑८००]] File:HL8284@PEK (20190108152455).jpg|[[बोईंग ७७७‑२००ईआर]] </gallery> === निवृत्त विमाने === एशियाना एरलाइन्सने पूर्वी खालील प्रकारची विमाने वापरली आहेत:<ref>{{cite web|url=http://atis.koca.go.kr/ATIS/aircraft/forwardPage.do?pageUrl=aircraftRegStat08|script-title=ko:연도별 도입 현황|publisher=Ministry of Land, Infrastructure and Transport|language=ko}}</ref><ref>{{cite web|url=http://atis.koca.go.kr/ATIS/aircraft/forwardPage.do?pageUrl=aircraftRegStat09|script-title=ko:연도별 말소 현황|publisher=Ministry of Land, Infrastructure and Transport|language=ko}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto;text-align:center" |+ एशियाना एरलाइन्सची निवृत्त विमाने |- ! विमानप्रकार ! एकूण ! सेवेत दाखल ! सेवेतून निवृत्त ! बदललेले विमान ! नोंदी |- |rowspan="3"|[[एरबस ए३२०‑२००]] |७ |२००५ |२०२४ |rowspan="२"|[[एरबस ए३२१निओ]] | |- |३ |२००६ |२०१४ |उपकंपनी [[एअर बुसान]] कडे हस्तांतरित |- |१ |२००७ |२०१५ |काहीही नाही |[[एशियाना एरलाइन्स फ्लाइट १६२]] म्हणून कोसळले |- |[[एरबस ए३२१‑१००]] |४ |१९९८ |२०२१ |rowspan="४"|[[एरबस ए३२१निओ]] | |- |rowspan="3"|[[एरबस ए३२१‑२००]] |४ |rowspan="3"|२००० |२०२० | |- |१२ |२०१७ |उपकंपनी [[एअर बुसान]] कडे हस्तांतरित |- |६ |२०१८ |उपकंपनी [[एअर सोल]] कडे हस्तांतरित |- |[[एरबस ए३३०‑३००]] |१ |२००४ |२०२५ |काहीही नाही | |- |rowspan="2"|[[बोईंग ७३७‑४००]] |२२ |rowspan="2"|१९८८ |rowspan="2"|२०१३ |rowspan="4"|[[एरबस ए३२० कुटुंब]] | |- |४ |उपकंपनी [[एअर बुसान]] कडे हस्तांतरित |- |rowspan="3"|[[बोईंग ७३७‑५००]] |३ |rowspan="3"|१९९२ |rowspan="2"|२००८ | |- |३ |उपकंपनी [[एअर बुसान]] कडे हस्तांतरित |- |१ |१९९३ |काहीही नाही |[[एशियाना एरलाइन्स फ्लाइट ७३३]] म्हणून कोसळले |- |[[बोईंग ७४७‑४००]] |३ |१९९३ |२०२४ |[[एरबस ए३५०‑९००]]<br />[[एरबस ए३८०‑८००]] |<ref>{{cite web|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/...}}</ref><ref name="fleetRenewal">{{cite news|url=https://news.mt.co.kr/...}}</ref> |- |rowspan="2"|[[बोईंग ७४७‑४००बीडीएसएफ]] |२ |rowspan="2"|२००७ |२०२२ |rowspan="2"|काहीही नाही | |- |५ |२०२५ |[[एअर इंचॉन]] कडे हस्तांतरित |- |rowspan="3"|[[बोईंग ७४७‑४००एफ]] |२ |१९९६ |२००९ |rowspan="3"|काहीही नाही | |- |१ |२००६ |२०११ |[[एशियाना एरलाइन्स फ्लाइट ९९१]] म्हणून कोसळले |- |६ |१९९६ |२०२५ |[[एअर इंचॉन]] कडे हस्तांतरित |- |[[बोईंग ७४७‑४००एम]] |६ |१९९१ |२०१७ |[[एरबस ए३५०‑९००]]<br />[[एरबस ए३८०‑८००]] |मालवाहतूक रूपांतरणानंतर एशियाना कार्गो कडे हस्तांतरित |- |[[बोईंग ७६७‑३००]] |९ |१९९० |२०२५ |[[एरबस ए३३०‑३००]] | |- |[[बोईंग ७६७‑३००ईआर]] |९ |१९९१ |२००६ |[[एरबस ए३३०‑३००]] | |- |[[बोईंग ७६७‑३००एफ]] |१ |१९९६ |२०२५ |काहीही नाही |[[एअर इंचॉन]] कडे हस्तांतरित |- |rowspan="2"|[[बोईंग ७७७‑२००ईआर]] |३ |२००१ |२०१७ |[[एरबस ए३५०‑९००]] | |- |१ |२००६ |२०१३ |काहीही नाही |[[एशियाना एरलाइन्स फ्लाइट २१४]] म्हणून कोसळले |- |} ==विमानातील सेवा== एशियाना एरलाइन्सचे विमानात ५ बैठक श्रेणी आहेत त्यानुसार वेगवेगळ्या सेवा दिल्या जातात. तसेच कोणत्या प्रकारचे विमान आहे आणि प्रवाशी मार्ग कोणता आहे त्याप्रमाणे सेवा असतात<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.cleartrip.com/flight-booking/asiana-airlines.html|प्रकाशक=क्लिरट्रिप.कॉम.|दिनांक=२१-०७-१५|title=एशियाना विमानातील सेवा|भाषा=इंग्लिश|accessdate=2015-07-21|archive-date=2017-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20171202052506/https://www.cleartrip.com/flight-booking/asiana-airlines.html|url-status=dead}}</ref>. मनोरंजन व्यवस्थाही त्याप्रमाणेच राहाते. फर्स्ट सूट वर्ग <ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://flyasiana.com/service/article/article_sleep/article_sleep02.asp|प्रकाशक=फ्लाईसीअना.कॉम|दिनांक=२१-०७-१५|title=फर्स्टक्लास/क्लासेस ऑफ सर्विस/इनफ्लाइट सर्विसेस/सर्विसेस/एशियाना एरलाइन्स|भाषा=इंग्लिश|accessdate=2015-07-21|archive-date=2013-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130317001701/http://flyasiana.com/service/article/article_sleep/article_sleep02.asp|url-status=dead}}</ref> आणि फर्स्ट वर्ग मुख्यतः शेउल आणि लॉस एंजिल्स, न्यू यॉर्क सिटी, शिकागो आणि फ्रॅंकफर्ट कडे जाणाऱ्या विमानातच आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://flyasiana.com/service/article/upgrade/upgrade01.asp|प्रकाशक=फ्लाईसीअना.कॉम|दिनांक=२१-०७-१५|title=फ्लाइटस बाय रुट टायप/स्टेट-ऑफ-द-आर्ट इन-फ्लाइट अमेनिटीईस एयरक्राफ्ट/इनफ्लाइट सर्विसेस/सर्विसेस/एशियाना एरलाइन्स|भाषा=इंग्लिश|accessdate=2015-07-21|archive-date=2013-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020012326/http://flyasiana.com/service/article/upgrade/upgrade01.asp|url-status=dead}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|Asiana Airlines|एशियाना एरलाइन्स}} *[http://flyasiana.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] [[वर्ग:दक्षिण कोरियामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] t9dhvwpffbj9dqtf3i1ciz80oj8439b 4 179533 2680433 2680211 2026-04-23T02:29:53Z संतोष गोरे 135680 2680433 wikitext text/x-wiki '''[[विकिपीडिया:मुखपृष्ठ अलीकडील मृत्यू|अलीकडील मृत्यू]]''' : {{*}} [[दत्ता मेघे]] (२२ मार्च २०२६), {{*}} [[जयसिंगराव पवार]] (२६ मार्च २०२६), {{*}} [[विजयपत सिंघानिया]] (२८ मार्च २०२६), {{*}} [[प्रशांत बोस]] (३ एप्रिल २०२६), {{*}} [[मणी कुमार छेत्री]] (५ एप्रिल २०२६), {{*}} [[मोहसीना किडवई]] (८ एप्रिल २०२६), {{*}} [[सी.डी. गोपीनाथ]] (९ एप्रिल २०२६), {{*}} [[सोनम वांगचुक (कर्नल)|सोनम वांगचुक]] (९ एप्रिल २०२६), {{*}} [[गोपाळराव पाटील]] (२१ एप्रिल २०२६), {{*}} [[एन. भास्कर राव]] (२२ एप्रिल २०२६) <noinclude> [[वर्ग:विकिपीडिया निर्वाह]] [[वर्ग:मुखपृष्ठ]] </noinclude> asbs5rxlpbpqohu7itvh3lfqou4u0rv 0 185434 2680389 2679672 2026-04-22T20:39:28Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680389 wikitext text/x-wiki {{विकिकरण}} '''हाटकर''' किंवा '''हटकर''' ही प्राचीन क्षत्रिय योद्धा जमात आहे. जी भारताच्या दख्खन प्रदेशात आढळते. त्यांची मूळ भाषा मराठी आहे. हटकर, विशेषतः मराठवाडा प्रदेशातील, हटकर क्षत्रिय आहेत आणि त्यांचा वंश योद्धा परंपरेशी संबंधित आहे. * हाटकर मुख्यतः महाराष्ट्र, कर्नाटक, मध्यप्रदेश मध्ये वास्तव्यास आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.dhangar.org/dhangar_gotra_list.php |title=संग्रहित प्रत |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151008045649/http://www.dhangar.org/dhangar_gotra_list.php |url-status=dead }}</ref> हाटकर शब्दाचा अर्थ: "हाट" म्हणजे "लढाई" किंवा "युद्ध" & "कर" म्हणजे "करणारा. * हाटकर = लढणारा किंवा योद्धा समाज. * विदर्भात आणि मराठवाड्यात हटकरांची संख्या खुप आहे. मराठवाड्यातील व विदर्भ भागात सधन व उच्चशिक्षित "हटकर पाटील" आहेत. == ईतिहास == * Captain Fitzgerald यांच्या मते उत्तर हिंदुस्थानातून १३ व्या आणि १४ व्या शतकात महाराष्ट्रात बारा कुळींचे लोक एकत्र आले आणि त्यांनी एक बारा-हट्टी गाव तयार केले. त्याला बाराहट्टीचा देश म्हणू लागले. सध्या या भागाला हिंगोली आणि आजूबाजूचा परिसर म्हणून ओळखले जाते आणि यावरूनच पुढे हटकर असे नाव पडले. * "१४ व्या शतकात जेव्हा निजाम दख्खनचा सुभेदार म्हणून आला होता, त्याच काळात हटकरसुद्धा आले होते", असे ते म्हणतात. सर्व हटकर जेव्हा कधी मोहिमेवर जातात तेव्हा हातात एक भाला आणि तलवार घेऊनच निघतात. त्यामुळे त्यांना "बर्गी किंवा बारगीर" सुद्धा म्हणले जाते. * अकबराने 'ऐन-ए-अकबरी' नामक ग्रंथात हटकरांचा उल्लेख केला आहे, तो असा - "हटकर हे स्वाभिमानी आहेत, ही राजपुतांची पराक्रमी आणि घमंडी प्रकारची जात आहे. त्यांनी बाशीम (सध्याचे वाशीम) येथे सशस्त्र सेना तयार केली आहे त्यांच्याकडे १००० घोडदळ आणि ५००० पायदळ सैन्य आहे. त्यांनी आजूबाजूचे राज्य आणि किल्ले कब्जात ठेवले आहेत. त्यांना धनगर पण म्हणतात, पण ते राजपूत आहेत." हटकर जमात मुळातच लढवय्ये होती. * ब्रिटिश काळात इसवी सन १८००-१८२० या काळात जमातीने नांदेड, परभणी व पैनगंगेच्या प्रदेशात धुमाकूळ घातला. हंसाजी नाईक हटकर हा त्यांचा नेता होता. त्यांनी नांदेड व वऱ्हाड मधील अनेक प्रमुख ठाणी आपल्या ताब्यात घेतली. त्यांचे ‘नोवा‘(जिल्हा नांदेड) हे प्रमुख ठाणे होते. या ठाण्याला इंग्रजांनी ८ जानेवारी १८१९ रोजी वेढा घातला. तेव्हा किल्ल्यात एक महिना संघर्ष चालू होता. हंसाजी नाईक यांनी एक महिना ब्रिटिशांविरुद्ध झुंज दिली. निजामाच्या राज्यात हटकरांचा दरारा होता. आणि ब्रिटिशांच्या काळात त्यांना सतत युद्धाला उभे राहणारे आणि बंड करण्यात कुख्यात आहेत, असेच समजले जाते. हटकरांमध्ये युद्धात छातीवर वार घेणे आणि शहीद होणे ही अभिमानाची गोष्ट समजली जाते. हटकरांमध्ये मिश्या कधी कापत नाहीत. मिश्या ठेवणाऱ्यांना मान दिला जातो. हटकर पुरुष हे शारीरिक दृष्ट्या धष्टपुष्ट, स्वतंत्र राहणारे, आणि स्वाभिमानी असतात. हटकरांना महाराष्ट्र सरकारने त्यांना भटकी जमात वर्ग-२ म्हणजे (NT-C) प्रवर्गात समाविष्ट केले आहे. महाराष्ट्रात आल्यावर यांचा मुख्य व्यवसाय शेती होता. पण मूळचेच शूर असल्यामुळे यातील काही सैन्यात भरती झाले आणि काहींनी गावातील प्रशासनात सहभाग घेतला.हटकर समाजात विट्टलराव नाईक, माधवराव नाईक यांनी निजाम विरोधात स्वातंत्र्य सैनिक म्हणून काम केले होते. हटकरांचा ध्वज: हटकरांचा स्वतःचा वेगळा ध्वज असतो, निजामाच्या काळात हटकरांची संख्या अधिक होती. त्यांच्या लष्करी पेशाला शोभेल असा झेंडा त्यांच्याकडे असे, झेंड्याचा वरील भाग हा पिवळा असून खालच्या बाजूला तो लालसर रंगाचा असे. समाजातील कुठल्याही सामाजिक कार्यात, किंवा युद्धाच्या वेळी हटकर स्वतःचा झेंडा घेऊनच निघतात. इतिहासात अशाच प्रकारचे झेंडे दोन साम्राज्यांचे आहेत. # दक्षिणेतील विजयनगरच्या साम्राज्यातील वडियार घराण्याचे म्हैसूरचे राज्य. त्यांचा झेंडा तंतोतंत असाच आहे. आणि # म्हणजे राजस्थान आणि पंजाब मधील भाटी राजपुतांच्या राज्याचे झेंडे. हे झेंडे रंगाने मिळते जुळते आहेत. * महाराष्ट्रात धनगर समाजाचे दोन मुख्य प्रवाह आहेत असे सांगितले जाते त्यापैकी एक म्हणजेच हटकर होय. आज हटकर समाज शैक्षणिक व सामाजिक दृष्ट्या पुढारलेला असून विविध राजकीय व प्रशासकीय व्यक्ती समाजाने दिलेले आहेत. हटकर समाजा मध्ये उच्च साक्षरता दर असून आर्थिक दृष्ट्या हा गट सधन आहे. ==प्रमुख वर्चस्व असलेले प्रदेश:== १. मराठवाडा (महाराष्ट्र): जिल्हे: लातूर, उस्मानाबाद, बीड, हिंगोली, परभणी, नांदेड किल्ले: औसा, उदगीर, नळदुर्ग, परळी, कंधार ह्या किल्ल्यांवर हटकर सरदार होते काही हाटकर पाळयेकरांनी छोटे भाग स्वतंत्रपणे प्रशासित केले होते. २. हैदराबाद कर्नाटका / कल्याण-कर्नाटका: जिल्हे: बीदर, गुलबर्गा (कलबुर्गी), यादगिरी, रायचूर बहमनी सुलतानत, निजाम आणि कल्याणी चालुक्यांच्या काळात महत्त्वाची भूमिका. ३. तेलंगणा व आंध्रप्रदेश: जिल्हे: निजामाबाद, आदिलाबाद येथेही हाटकर समाज आढळतो; काही ठिकाणी ते अजूनही मराठी, कन्नड आणि तेलुगू मिश्रित बोली बोलतात. == छ. शिवाजी महाराजांच्या काळातील हटकर सरदारांची नावे == # निम्बाजी पाटोळे # हिरोजी शेळके # दादाजी काकडे # बळवंतराव देवकाते # व्यंकोजी खांडेकर # अंगदोजी पांढरे # धनाजी शिंगाडा # भवाणराव देवकाते # बनाजी बिर्जे # येसाजी थोरात # संभाजी पांढरे # गोदाजी पांढरे # इन्द्राजी गोरड # नाईकजी पांढरे # ग्यानुजी होडगिर # तुका पोले #भगाजी करे #तानाजी राजे कोकरे #लाखोजी कोकरे == प्रसिद्ध घराणी == छत्रपती शिवाजी महाराजानंतर मराठे आणि औरंगजेब यांच्यात ज्या लढाया झाल्या त्यामधून प्रसिद्ध झालेली हटकर सरदारांची घराणी<ref>Ain-e-Akbari</ref><ref>Washim District Wikipedia</ref><ref>People Of India :Maharashtra-Volume 2</ref><ref>The Castes and tribes of H.E.H. the Nizam’s Dominions – Volume 1</ref><ref>The Indian Encyclopaedia: Biographical, Historical, Religious -Volume</ref> # देवकाते # बंडगर # शेंडगे # कोळेकर # होडगिर # गोफणे # वाघमोडे # काळे # धायगुडे # शिंदे # मासाळ # हजारे # मदने # खरात # शेळके # सलगर # पुणेकर # पाटोळे # खताळ # माने # फणसे # टकले # बारगळ # शिंगाडे # डांगे # काकडे # गाढवे # महानवर # बरगे # हाके # रूपनवर # गलांडे # भानुसे # सोलणकर किंवा सोनवलकर # बने # आगलावे # वाघे # वाघमारे # पांढरे # सदगर # लवटे # करे # कोकरे # वलकर किंवा वलेकर. # पौळ (पवार) # मस्के # शेम्बडे # देवकते # येळे # बुर्ले # ढाले # नरोटे == आडनावे == विदर्भ आणि मराठवाड्यातील:- थिटे(पाटील) नरवटे/नरुटे(पाटील), भांबेरे(पाटील), येळे(पाटील), भांडे, नप्ते, चोरमले, कन्नर, कुन्नर, नेवडे, जरारे, जेढर, शेळके, शिंदे, काळे, सोनुने, हाके, इतवारे, रामेकर, वाघमोडे, सोर, बादाड, बारे, संसारे, आवाड, नेमाने, माटे, डोने, ढाले, पाराधे, पारखे, बंडगर, घोडके, धरणे, कारंडे, करे, कोकरे, कोळगिर, कोळेकर, गडदे, गावडे, गोरड, होडगिर, धुळगंडे, भोरगिर, नरवटे, कर्ले, जानकर, थोरात, धायगुडे, देवकर, देशमुख, घुगरे, देवकाते, पडळकर, पाटील, पांढरे, पुणेकर, पोले, भिसे, मसरक, माने, मार्कंड, मार्कडे, मासाळ, मासुळे, मेमाणे, मोरे, लवटे, लोखंडे, मस्के, वडकुते, वलेकर, वलकर, वाघमारे, वाघमोडे, शिंगाडे, शिंदे, सरोदे, सरगर, सदगर, सलगर, सापनर, सुरनर, राऊतराय, सूळ, सोलणकर किंवा सोनवलकर, हंडे, हराळ, मारकड, हाके, होडबे,दडस(पुजारी ), हापगुंडे आहेत. * काही हटकरांना पाटील, राव, नाईक, देशमुख, राजे, मानकरी या उपाध्या आहेत. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] [[वर्ग:मराठी आडनावे]] bk2a6zxmefx27bqcqe6rwmw0y2f4nru 0 186054 2680475 2679957 2026-04-23T06:22:43Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680475 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''एर नामिबिया''' तथा '''एर नामिबिया प्रायव्हेट लिमिटेड''' ही नामिबियामधील मुख्य विमानवाहतूक कंपनी होती.<ref name="Namibia Set To Establish New National Airline">{{cite news |title=Namibia Set To Establish New National Airline |url=https://simpleflying.com/namibia-new-national-airline/ |publisher=Simple Flying |date=10 September 2021 |access-date=20 April 2026 }}</ref> तिचे मुख्यालय देशाची राजधानी [[विंडहोक]] येथे होते.<ref>{{cite web |title=Air Namibia – Contact Us |url=http://www.airnamibia.com.na/contact-us |publisher=Air Namibia |access-date=15 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018194344/http://www.airnamibia.com.na/contact-us |archive-date=18 October 2012 |url-status=usurped |df=dmy-all }}</ref> कंपनी देशांतर्गत, प्रादेशिक आणि आंतरराष्ट्रीय अशा नियोजित प्रवासी व मालवाहतूक सेवा चालवत होती. तिचे आंतरराष्ट्रीय मुख्य ठाणे [[विंडहोक होसेआ कुटाको आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे तर देशांतर्गत ठाणे [[विंडहोक इरोस विमानतळ|विंडहोक इरोस विमानतळ]] येथे होते. डिसेंबर २०१३पासून ही [[विमान वाहतूक कंपनी]] पूर्णपणे [[नामिबिया सरकार]]च्या मालकीची होती.<ref name="Corporate Profile">{{cite web |title=Corporate Profile – Air Namibia |url=https://www.airnamibia.com/about-us/corporate-profile/ |publisher=Air Namibia |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112002005/https://www.airnamibia.com/about-us/corporate-profile/ |archive-date=12 November 2020 |access-date=20 April 2026 }}</ref> ही कंपनी [[आंतरराष्ट्रीय हवाई वाहतूक संघटना]] आणि [[आफ्रिकन विमानकंपन्यांची संघटना]] या दोन्ही संस्थांची सदस्य होती. === नामिबिया एर म्हणून नव्याने सुरुवात === एर नामिबिया बंद केल्यानंतर नामिबिया सरकारने नवीन राष्ट्रीय ध्वजवाहक स्थापन करण्याची योजना जाहीर केली. एर नामिबिया पुन्हा सुरू करणे किंवा त्याच नावाचा वापर सुरू ठेवायला स्पष्ट नकार दिला. २०२४ मध्ये "[[नामिबिया एर]]" हे नाव अधिकृतरीत्या मंजूर करण्यात आले.<ref>{{Cite news |title=Namibia to launch new flag carrier, not revive Air Namibia |url=https://www.ch-aviation.com/news/157772-namibia-to-launch-new-flag-carrier-not-revive-air-namibia |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119191414/https://www.ch-aviation.com/news/157772-namibia-to-launch-new-flag-carrier-not-revive-air-namibia |archive-date=2025-11-19 |access-date=2026-02-19 |work=ch-aviation |language=en-US |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=TTJ |date=2025-09-05 |title=Namibia plans new national airline, rules out reviving Air Namibia |url=https://traveltradejournal.com/namibia-plans-new-national-airline-rules-out-reviving-air-namibia/ |access-date=2026-02-19 |website=Travel Trade Journal |language=en-US }}</ref> नवीन कंपनी जून ते डिसेंबर २०२६ दरम्यान काम सुरू करण्याची अपेक्षा आहे.<ref>{{Cite web |title=Namibia Set To Establish New National Airline {{!}} Aviation Week Network |url=https://aviationweek.com/air-transport/airlines-lessors/namibia-set-establish-new-national-airline |access-date=2026-02-19 |website=aviationweek.com }}</ref> == ताफा == [[File:Airbus_A330-200_Air_Namibia_(NMB)_F-WWYC_-_MSN_1451_-_Will_be_V5-ANO_(9716408773).jpg|thumb|एर नामिबिया [[एरबस ए३३०‑२००]]]] [[File:Air_Namibia_ERJ-135_Breidenstein-1.jpg|thumb|एर नामिबिया [[एम्ब्राएर ईआरजे १४५ कुटुंब|एम्ब्राएर ईआरजे १३५ईआर]]]] === अंतिम ताफा === ऑगस्ट २०१९ पर्यंत एर नामिबियाच्या ताफ्यात खालील विमानप्रकार होते:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2019 (Part One) |journal=Airliner World |issue=October 2019 |page=21 }}</ref> {| class="wikitable" style="margin:auto;border-collapse:collapse;text-align:center" |+ एर नामिबिया ताफा |- ! rowspan="2" | विमानप्रकार ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | ऑर्डर्स ! colspan="3" | प्रवासी क्षमता ! rowspan="2" | नोंदी |- ! सी ! वाय ! एकूण |- | [[एरबस ए३१९‑१००]] | ४ | — | १६ | ९६ | ११२<ref name="Namibia: National Airline Enters New Era" /><ref name="Namibia: New Air Namibia Plane Arrives" /> | |- | [[एरबस ए३३०‑२००]] | २ | — | ३० | २१४ | २४४<ref name="Namibia: Air Namibia Introduces New Planes" /> | |- | [[एम्ब्राएर ईआरजे परिवार|एम्ब्राएर ईआरजे १३५ईआर]] | ४ | २<ref name="aerospace">{{cite web |url=http://www.africanaerospace.aero/air-namibia-approves-acquisition-of-six-embraer-airliners.html |title=Air Namibia approves acquisition of six Embraer airliners. |publisher=Africanaerospace.aero |date=10 August 2017 }}</ref> | — | ३७ | ३७ | |- | [[एम्ब्राएर ईआरजे परिवार|एम्ब्राएर ईआरजे १४५ईआर]] | — | ४<ref name="aerospace"/> | — | ५० | ५० | |- ! एकूण ! १० ! ६ ! colspan="5" | |} === निवृत्त विमाने<ref name="ATDB" /> === [[File:Air Namibia Boeing 747-400 V5-NMA FRA 2001-7-26.png|thumb|एर नामिबिया [[बोईंग ७४७‑४००]] २००१ मध्ये [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ]]ावरून उड्डाण करताना.]] {{Div col|colwidth=22em}} * [[एरबस ए३४०‑३००]]<ref>{{cite web |title=Our Fleet |publisher=Air Namibia |url=http://www.airnamibia.aero/about/our-fleet/ |archive-url=https://archive.today/20131103205631/http%3A%2F%2Fwww.airnamibia.aero%2Fabout%2Four-fleet%2F |archive-date=3 November 2013 |url-status=live }}</ref> * [[एटीआर ४२]]<ref name="Good business" /> * [[बीचक्राफ्ट १९००डी]]<ref name="Air Namibia exploite son premier Embraer ERJ-135" /> * [[बोईंग ७२७]]<ref name="Good business" /> * [[बोईंग ७३७‑२००]] * [[बोईंग ७३७‑२००सी]] * [[बोईंग ७३७‑५००]] * [[बोईंग ७३७‑८००]] * [[बोईंग ७४७एसपी]]<ref>{{cite news |title=Air Namibia leases SAA 747SP |url=http://www.flightglobal.com/articles/1999/05/19/51324/air-namibia-leases-saa-747sp.html |agency=Flight International |publisher=Flightglobal.com |date=19 May 1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104144044/http://www.flightglobal.com/news/articles/air-namibia-leases-saa-747sp-51324/ |archive-date=4 November 2012 |access-date=5 July 2012 |url-status=live }}</ref> * [[बोईंग ७४७‑४००]] * [[बोईंग ७४७‑४०० कॉम्बी]]<ref name="Namibia boosts cargo with 747 Combi" /> * [[बोईंग ७६७‑३००ईआर]] * [[सेस्ना १८२]]<ref name="FI1981" /> * [[सेस्ना २१०]]<ref name="FI1985" /> * [[सेस्ना ३१०]]<ref name="FI1985" /> * [[सेस्ना ४०२]]<ref name="FI1985" /> * [[सेस्ना ४०४ टायटन|सेस्ना ४०४]]<ref name="FI1985" /> * [[सेस्ना ४१४]]<ref name="FI1985" /> * [[कॉन्व्हेर ५८०]]{{sfnp|Guttery|1998|p=136}} * [[डग्लस सी‑४७ए]] * [[डग्लस सी‑४७बी]] * [[डग्लस सी‑५४ए]] * [[डग्लस सी‑५४बी]] * [[डीएचसी‑८‑३००]] * [[डग्लस डीसी‑४]] * [[डग्लस डीसी‑६बी]] * [[फेअरचाइल्ड हिलर एफएच‑२२७]]{{sfnp|Guttery|1998|p=136}} * [[फोकर एफ‑२८‑३०००]] * [[फोकर एफ‑२८‑४०००]] * [[एचएस ७४८ सिरीज २ए]] * [[आयपीटीएन सीएन‑२३५|इंडोनेशियन एरोस्पेस सीएन‑२३५]]<ref name="Air Namibia works new strategy" /> * [[मॅकडॉनेल डग्लस एमडी‑११]]<ref name="FI2004-69" /> * [[पायपर पीए‑३१ नावा‍हो]]<ref name="FI1981" /> * [[पायपर पीए‑३४ सेनेका]]<ref name="FI1985" /> {{div col end}} ==इतिहास== या विमान कंपनीचा इतिहास नोव्हेंबर १९४६ मध्ये [[साउथ वेस्ट एर ट्रान्सपोर्ट]]च्या स्थापनेपासून सुरू होतो. या कंपनीने १९४९मध्ये [[ग्रूटफाँटेन]] ते [[विंडहोक]] दरम्यान नियमित विमानसेवा सेवा सुरू केली. त्यानंतर लगेचच मालवाहतुक सेवाही सुरू केली. {{मट्रा|इंग्रजी}} 1950 मध्ये या विमान कंपनीने आऊट आफ्रिका विमान मार्गावर खान पण व्यवस्था ही चालू केली. सन १९५८मध्ये ऱ्यान नवीओंस ही सात आणि दे हॅविलॅंड ड्रॅगन रॅपिड एक या विमान तांड्याच्या सेवा मार्गाच्या नेटवर्कमध्ये ग्रूत्फोंतें, त्सुमेब, ओटीजीवरोङ्गो, औटजो, स्वकोप्मुंड, वलविस बे आणि विन्धोएक यांचा समावेश केला. साऊथ वेस्ट विमान कंपनीची (आफ्रिकन्स: स्वीडिश लगडियन्स) निर्मिती करण्यासाठी अलीकडील साधारण तीन वर्षांत स्थापन झालेली ओर्यक्ष एव्हिएशन ही लहानशी विमान कंपनी २६-३-१९५९ रोजी SWAT मध्ये समाविष्ट झाली. IATAचे सदस्यत्व त्याच वेळी या विमान कंपनीने मिळविले. या कंपनीने दोन केसस्ना 205s खरेदी केली. डिसेंबर १९६२मध्ये त्यांचा समावेश विमान तांड्यात झाला. नवीओंस विमानाची जागा यांनी घेतली. सन १९६३मध्ये राजकीय सेवा देणारी नामीबिया एर ही विमान कंपनी सन १९६६मध्ये स्वीडिश लगडियन्सची दुय्यम कंपनी झाली. सन १९६९मध्ये सफमरीन यांनी या स्वीडिश विमान कंपनीचे ५०% शेअर्स खरेदी केले. अंततः: कंपनीच्या कामकाजातील सहभाग इतका गतिमान झाला की तो ८५% झाला. फेब्रुवारी १९७०मध्ये या स्वीडिश विमान सेवेत ४ अझतेक्स, १ बीव्हरर, ३ चेरोकिस, १ केसस्ना १८२, एक केसस्ना 205, 1 केसस्ना 206, 1 केसस्ना 402, 3 DC-3s आणि 5 कोमांचेस असा विमानाचा समावेश होता. त्यावेळी या विमान कंपनीचे 45 कर्मचारी होते. सन 1974 मध्ये ग्रूत्फोंतें आणि त्सुमेब येथे खनिज वाहतूक करनेसांठी फाईर्चिल्ड – हिल्लर FH-227 खरेदी केले आणि कोंवैर 580ची खरेदी नोंदणी केली. 1 डिसेंबर 1978 रोजी स्वीडीश विमान कंपनी नामीबिया विमान कंपनीत समाविष्ट झाली. सन 1982 मध्ये दक्षिण-पछिम आफ्रिकन सरकार या कंपनीचे प्रमुख भाग धारक झाले. सन 1986 मध्ये वरील घटनेने दक्षिण-पश्चिम आफ्रिका राष्ट्रीय परिवहन संघाची निर्मिती झाली आणि नामीब एरने देश्यातील सर्व विमान वाहतूक चालविणेची जबाबदारी स्वीकारली. सन 1987 मध्ये ही एर लाइन या देश्याची ध्वजधारी विमान वाहतूक कंपनी दर्शली गेली. त्या वर्षी दोन 19-आसनी बीच 1900स विमाने खरेदी केली. सन 1988 मध्ये नामिबियन स्टेट-ओनड होल्डिंग कंपनी ट्रान्सनामिब असी कायदेशीर नोंदणी झाली. 6 ऑगष्ट 1989 रोजी यांनी बोइंग 737-200 साऊथ आफ्रिकन एरवेझ कडून भाडे कराराने घेतले आणि विन्धोएक-जोहान्सबर्ग या मार्गावर जेट एर उद्घाटन केले. त्याच वर्षी ऑक्टोबर मध्ये बीच 1900हे तिसरे विमानाची यांनी आपल्या विमान तांड्यात नोंदणी केली. सन 1990 आणि 1991 मध्ये अनुक्रमे लुसाका आणि लुआंडा साठी विमान सेवा सुरू केल्या. ऑक्टोबर 1991 मध्ये राष्ट्राच्या स्वातंत्र्याचे स्मरण होऊन या विमान कंपनीने ख्रिस्ती वारसा जपण्यासाठी सध्याचे नाव एर नामीबिया धारण केले. ==सेवा== सन 1990चे सुरुवातीस युरोप साठी विन्धोएक - फ्रॅंकफर्ट ही लांब पल्याची विमान सेवा<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.cleartrip.com/flight-booking/air-namibia-airlines.html |title=एर नामिबिया सेवा |प्रकाशक=क्लेअरट्रिप.कॉम |दिनांक=१४ ऑक्टोबर २०१५ |accessdate=2015-10-14 |archive-date=2015-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151022085852/http://www.cleartrip.com/flight-booking/air-namibia-airlines.html |url-status=dead }}</ref> सुरू केली ती सन 1991 मध्ये बोइंग 747SP या विमानाचा वापर करून आठवड्यातून दोन वेळ उड्डाण सुरू झाली आणि सन 1992 मध्ये या उड्डाण सेवेत विना थांबा लंडन मार्गाचा समावेश केला. सन 1993 मध्ये फ्रॅंकफर्ट पर्यंत चालू असणारी आठवड्यातून दोन वेळ उड्डाण सेवा सुद्धा लंडन पर्यंत वाढविली. सन 1998 मध्ये नामीबियन सरकारने US$ 3,700,000 (सन 2015 मध्ये $5,353,593) देऊन एर नामिबिया, ट्रान्सनामीब मध्ये समाविष्ट करण्याचा धोका पत्करला. ==गंतव्य ठिकाण सेवा== एप्रिल 2000 मध्ये एर नामीबिया एक बोइंग 727-100, 2 आधुनिक बोइंग 737-200, एक बोइंग 747-400 कोंबी आणि 3 रायथेओण बीच C ही केप टाऊन, फ्रॅंकफर्ट, जोहान्सबर्ग, लंडन,लुआंडा, लुडेरित्झ, लूसाका, मौन, मोकुटी लॉज, म्पचा,,ओंडांगवा, ओरांजेमुंड, स्वकोप्मुंड, विक्टोरिया फाल्ल्स, वाल्वीस बे, आणि विन्धोएक या ठिकाणासाठी सेवा पुरवीत आहे. त्याच वर्षी ही विमान कंपनी आफ्रिकन एर लाइन्स संघटना<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://afraa.org/index.php/events/item/58-air-namibia/58-air-namibia |title=एर नामिबिया |प्रकाशक=अफरा.ऑर्ग |दिनांक=३१ जुलै २०१३ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१४ ऑक्टोबर २०१५ |archive-date=2015-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017010001/http://afraa.org/index.php/events/item/58-air-namibia/58-air-namibia |url-status=dead }}</ref> मध्ये सामील झाली. सप्टेंबर 2013 मध्ये एर नामीबिया ने टौलौसे मध्ये पहिली एर बस A330-200 घेतली. या वेळी यांचे एकूण कर्मचारी 418 होते. ऑक्टोबर 2013 रोजी आफ्रिका आणि युरोप या देश्यातील 17 विमानतळ आणि 16 गंतव्य ठिकाणे यां विमान मार्गांचा उड्डाण सेवेत समावेश होता त्यापैकी 8 अंतरदेशीय ठिकाणे होती. ऑगस्ट 2013 रोजी एर नामीबियाची बरीचशी उड्डाण सेवा साऊथ आफ्रिकेकडे विन्धोएक-जोहान्संबर्ग आणि विन्धोएक-केप टाऊन या विस्तृत अश्या प्रादेशिक मार्गावर पसरविलेली होती. ==सहभाग== जुलै 2013 रोजी एर नामीबियाने सध्या उड्डाण<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://allafrica.com/stories/201301240463.html |title= नामिबिया: एर साठी उड्डाणे युनायटेड किंग्डम पर्यंत कमी |प्रकाशक=ऑल आफ्रीका.कॉम |दिनांक=२४ जानेवारी २०१३ | अ‍ॅक्सेसदिनांक = १४ ऑक्टोबर २०१५}}</ref> सेवा करीत असलेल्या केनया एरवेझ बरोबर (जोहान्सबर्ग-नैरोबी-जोहान्सबर्ग, लुसाका-नैरोबी-लुसाका) हे कायदेशीर सहभाग करार<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.namibiansun.com/business/code-sharing-connects-namibia-kenya.55501 |title=कोड शेअरिंग केन्या नामिबिया कनेक्ट |प्रकाशक=नमिबिअन्सुन.कॉम |दिनांक=३१ जुलै २०१३ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१४ ऑक्टोबर २०१५ |archive-date=2015-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016190634/http://www.namibiansun.com/business/code-sharing-connects-namibia-kenya.55501 |url-status=dead }}</ref> केले. == सध्याचा विमान ताफा == {| class="wikitable" ! विमान ! संख्या |- | [[एरबस ए३१९-१००]] | ४ |- | [[एरबस ए३१९-२००]] | २ |- | एम्ब्राएर ईआरजे १३५ | ४ |} ==संदर्भ:== [[वर्ग:नामिबियामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इंग्रजी आकडे असणारे लेख]] 9amzunnxedafglzzzy1jg6qww8rvonq 0 190956 2680301 2675695 2026-04-22T14:07:10Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680301 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सन कंट्री एरलाइन्स''' [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेतील]] विमानवाहतूक कंपनी आहे. [[मिनीयापोलिस]]चे उपनगर [[मेंडोटा हाइट्स]] येथे मुख्यालय असलेल्या या कंपनीचा मुख्य तळ [[मिनीयापोलिस-सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनीयापोलिस-सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] आहे. [[डॅलस/फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] आणि [[साउथवेस्ट फ्लोरिडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे इतर तळ असलेली ही कंपनी अमेरिका, [[मेक्सिको]] आणि [[कॅरिबियन]] बेटांमध्ये विमानसेवा पुरवते. याशिवाय सन कंट्री मागणीनुसार चार्टरसेवाही पुरवते. == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य|सन कंट्री एरलाइन्सच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} {{As of|2024|01}} नुसार, सन कंट्री एरलाइन्स ८१ गंतव्यस्थानांवर उड्डाणे करते आणि [[कॅरिबियन]], युनायटेड स्टेट्स, कॅनडा, मेक्सिको आणि मध्य अमेरिकेमध्ये १०० पेक्षा जास्त मार्गांवर कार्यरत आहे.<ref name="SunCountryDest">[http://www.suncountry.com/page/1/destinations.jsp Sun Country Airlines | Destinations], suncountry.com</ref><ref>{{cite web |url=https://www.suncountry.com/route-map |title=Sun Country Destinations |website=SunCountry.com |publisher=Sun Country Airlines |date=March 20, 2019}}</ref> वर्षाभरातील मागणीच्या चढ-उतारानुसार सन कंट्रीची अनेक गंतव्यस्थाने हंगामी स्वरूपात चालवली जातात. ही एरलाइन्स [[युनायटेड स्टेट्स सशस्त्र सेना]]<ref name="history fundinguniverse">{{cite web |url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/Sun-Country-Airlines-Company-History.html |title=Sun Country Airlines – Company History |website=FundingUniverse.com |access-date=June 13, 2010 }}</ref> आणि [[एनसीएए फुटबॉल]] संघांसाठी भाडेतत्त्वावर (चार्टर) सेवा देखील प्रदान करते.<ref>{{Cite web |url=https://www.bizjournals.com/twincities/news/2016/10/28/sun-country-ceo-future-growth-plans-travel-beyond.html |title=Sun Country CEO: Future Growth Plans Travel Beyond Leisure flights |website=BizJournals.com |access-date=March 20, 2019 }}</ref> एरलाइन्सने २०२० पासून [[मेजर लीग सॉकर]] संघांना चार्टर सेवा दिली आहे आणि २०२२ मध्ये ती या लीगची अधिकृत वाहक बनली आहे.<ref>{{cite news |last=Sitaramiah |first=Gita |date=October 27, 2021 |title=Sun Country Airlines to be official carrier of Major League Soccer |url=https://www.startribune.com/sun-country-airlines-to-be-official-carrier-of-major-league-soccer/600110383/ |work=Star-Tribune |accessdate=December 19, 2023 |archive-date=2023-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231220150916/https://www.startribune.com/sun-country-airlines-to-be-official-carrier-of-major-league-soccer/600110383/ |url-status=dead }}</ref> सन कंट्रीचे अनेक कॅसिनो चार्टर करार देखील आहेत. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |+ प्रमुख देशांतर्गत बाजारपेठा (ऑगस्ट २०२४ – जुलै २०२५)<ref>{{Cite web |title=OST_R | BTS | Transtats |url=https://www.transtats.bts.gov/carriers.asp?Carrier=SY&Carrier_Name=Sun%20Country%20Airlines%20d/b/a%20Mn%20Airlines |website=www.transtats.bts.gov}}</ref> |- ! क्र. ! विमानतळ ! प्रवासी ! बाजारहिस्सा (%) |- | १ | [[मिनियापोलिस-सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनियापोलिस/सेंट पॉल, मिनेसोटा]] | १८,७४,४५० | ११.७१% |- | २ | [[ओर्लँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओर्लँडो, फ्लोरिडा]] | १,६०,०९० | ०.६८% |- | ३ | [[नैऋत्य फ्लोरिडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट मायर्स, फ्लोरिडा]] | १,५९,२३० | ३.०४% |- | ४ | [[फिनिक्स स्काय हार्बर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फिनिक्स, ॲरिझोना]] | १,५७,३५० | ०.६३% |- | ५ | [[हॅरी रीड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लास व्हेगस, नेवाडा]] | १,४७,५०० | ०.५८% |- | | इतर बाजारपेठा | १३,६४,६२० | ०.१५% |} === इंटरलाइन करार === सन कंट्रीचे खालील एरलाइन्ससोबत [[इंटरलाइन करार]] देखील आहेत:<ref>{{Cite web |url=https://suncountry.com/airline-partners |access-date=October 26, 2021 |title=Airline Partners |website=SunCountry.com }}</ref> * [[चायना एरलाइन्स]] * [[कोंडोर (विमानकंपनी)|कोंडोर]] * [[एमिरेट्स (विमानकंपनी)|एमिरेट्स]] * [[इव्हीए एअर]] * [[हवाईयन एरलाइन्स]] * [[आइसलँड एर]] {{clear}} == विमानताफा == [[File:Sun Country Airlines B737-800.jpg|thumb|[[बोईंग ७३७ नेक्स्ट जनरेशन|बोईंग ७३७-८००]] नवीन रंगात, ज्याला प्रेमाने "टाईड पॉड" लिव्हरी असे टोपणनाव दिले जाते]] [[File:Amazon Prime Air (Sun Country Airlines) Boeing 737-84P(BCF) N7901A approaching JFK Airport.jpg|thumb|[[ॲमेझॉन एअर]] साठी चालवले जाणारे बोईंग ७३७-८००बीसीएफ, ज्यामध्ये कॉकपिटच्या खिडक्यांमागे सन कंट्रीचे नाव आहे]] ऑक्टोबर २०२५ च्या सुमारास सन कंट्री एरलाइन्स फक्त [[बोईंग]] बनावटीची विमाने वापरते:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Sun Country Airlines |magazine=[[Airliner World]]|date=September 2025 |page=83}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ सन कंट्री एरलाइन्सचा ताफा<ref>{{Cite web |date=July 31, 2025 |title=Sun Country Airlines Reports Second Quarter 2025 Results |url=https://ir.suncountry.com/news-releases/news-release-details/sun-country-airlines-reports-second-quarter-2025-results}}</ref> |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | मागणी ! colspan="4" | प्रवासी ! rowspan="2" | नोंदी |- ! <abbr title="First Class">F</abbr> ! <abbr title="Best">Y+</abbr> ! <abbr title="Standard">Y</abbr> ! एकूण |- ! colspan="8" | प्रवासी ताफा |- |rowspan="2"|[[बोईंग ७३७-८००]] |४३ |— |— |३० |१५६ |१८६ | |- |१ |— |६८ |— |— |६८ |व्हीआयपी चार्टर मांडणी. |- |[[बोईंग ७३७-९००ईआर]] |२ |३ |— |३० |१५९ |१८९ |२०२६ पर्यंत सेवेत दाखल होणार. |- ! colspan="8" scope="row" | {{anchor|Cargo fleet}}मालवाहू ताफा |- |[[बोईंग ७३७-८००बीसीएफ]] |२० |— | colspan="4" |{{Abbr|मालवाहू|केवळ मालवाहू, प्रवाशांसाठी जागा नाही}} |ही विमाने [[ॲमेझॉन एअर]] साठी चालवली जातात.<ref>{{Cite web |url=https://www.cnbc.com/2019/12/18/amazon-picks-low-cost-airline-sun-country-to-expand-its-cargo-business.html |title=Amazon picks low-cost airline Sun Country to expand its cargo business |last=Josephs |first=Leslie|date=December 18, 2019|website=CNBC |access-date=December 19, 2019 }}</ref> |- ! एकूण ! ६६ ! ३ ! colspan="5" | |} === पूर्वीचा ताफा === {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ सन कंट्री एरलाइन्सचा पूर्वीचा विमानताफा<ref>{{cite web|url=http://www.aerotransport.org/php/go.php?query=subfleets&qstring=Sun+Country+Airlines&where=r.parent%3D63224&orderby=truncate%28r.type%2C-3%29+desc%2Cr.registration&info=Sun+Country+Airlines|title=AeroTransport Data Bank|website=AeroTransport.org|access-date=April 3, 2015}}</ref> |- ! विमान ! एकूण ! ताफ्यात आले ! निवृत्त झाले ! नोंदी |- | [[बोईंग ७२७-२००]] | ४२ | १९८३ | २००२ | |- | [[बोईंग ७३७-७००]] | ९ | २००८ | २०२३ | |- | [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-१०]] | ६ | १९९३ | १९९८ | |- | [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-१५]] | ४ | १९९४ | २००१ | |- | [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-३०एफ]] | २ | १९९५ | १९९७ | [[जेमिनी एअर कार्गो]] कडून भाडेतत्त्वावर घेतले. |- | [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-४०]] | १ | १९८६ | १९९१ | [[नॉर्थवेस्ट एरलाइन्स]] कडे हस्तांतरित केले. |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अमेरिकेमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] tm4bxhdo72bkftidh8pb4b058vi1xis 0 192793 2680482 2431010 2026-04-23T09:22:47Z ~2026-24679-89 182431 2680482 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट अभिनेता | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = डॉ. अमोल कोल्हे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = डॉ.अमोल रामसिंग कोल्हे | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1980|09|18}} | जन्म_स्थान = नारायणगाव, [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = | कार्यक्षेत्र = अभिनेता, डॉक्टर, नेता | राष्ट्रीयत्व = {{ध्वजचिन्ह|भारत}} [[भारत|भारतीय]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कारकीर्द_काळ = २००७ – आजतागायत | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = [[अधुरी एक कहाणी]]<br>[[ह्या गोजिरवाण्या घरात]]<br>[[राजा शिवछत्रपती (मालिका)|राजा शिवछत्रपती]]<br>[[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] | पुरस्कार = | वडील_नाव = रामसिंग कोल्हे | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = {{लग्न|डॉ.अश्विनी कोल्हे|2007}} | नातेवाईक = | अपत्ये = २ | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | ट्विटर = | संकेतस्थळ = | धर्म = [[हिंदू]] | तळटिपा = }} '''डॉ.अमोल रामसिंग कोल्हे''' हे मराठीतील एक अभिनेते व राजकारणी आहेत. [[स्टार प्रवाह]] वाहिनीवरील '[[राजा शिवछत्रपती (मालिका)|राजा शिवछत्रपती]]' या मालिकेपासून ते प्रसिद्ध झाले. तसेच '[[स्वराज्यरक्षक संभाजी]]' या [[झी मराठी]] वाहिनीवरील मालिकेमध्ये त्यांनी [[संभाजी महाराज]]ांची भूमिका केली होती. २०१९ मध्ये ते [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरुर मतदारसंघातून]] [[लोकसभा|लोकसभ]]ेवर निवडून आलेत. == सुरुवातीचे जीवन == डॉ. अमोल कोल्हे यांचा जन्म पुण्याजवळील [[नारायणगाव]] येथे झाला. आठवीपर्यंतचे शिक्षण त्यांनी तेथेच घेतले आणि मग पुढील शिक्षणासाठी ते [[पुणे|पुण्यात]] आले. आपटे प्रशालेतून विज्ञान शाखेमधून त्यांनी १२वीपर्यंतचे शिक्षण घेतले. १०वी आणि १२वीच्या निकालांत त्यांचा गुणवत्ता यादीत समावेश होता. पुढे ते एम.बी.बी.एस.ची पदवी घेण्यासाठी मुंबईला गेले आणि त्यांनी सेठ गोवर्धनदास सुंदरदास (जी.एस.) महाविद्यालयातून त्यांनी आपले वैद्यकीय शिक्षण पूर्ण केले.<ref name="auto1">http://eci.nic.in/ECI_Main1/AE2014/StarCampMaharashtra_ShivSena.pdf</ref> डॉ. अमोल कोल्हे यांच्या पत्‍नी डॉक्टर अाश्विनी या वैद्यकीय महाविद्यालयात साहाय्यक प्राध्यापक आहेत.<ref name="auto2">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://shivsena.org/m/admin-wing/#toggle-id-2 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2022-05-16 |archive-date=2015-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912020036/http://shivsena.org/m/admin-wing/#toggle-id-2 |url-status=dead }}</ref> io अमोल कोल्हे आधीपासूनच छत्रपती संभाजी महाराजांना आदर्श मानतात. स्वराज्याचे दूसरे अभिषिक्त छत्रपती संभाजी महाराजांचा इतिहास हा सर्वसामान्य माणसापर्यंत पोहचावा या साठी त्यांनी स्वतःचे घर विकुन स्वराज्य रक्षक संभाजी या मालिकेची निर्मिति केली. आणि संभाजी राजांचा खरा इतिहास लोकांपर्यंत आणला ==चित्रपट== <ref name=":1">[http://www.dnaindia.com/india/report-shiv-sena-replaces-senior-spokespersons-sanjay-raut-manohar-joshi-by-five-new-faces-2037145 A b c d "Amol Kolhe Biography, Wife, Speech, Height, Photos". Marathi.TV. 2015-07-25. Retrieved 2016-07-13.]</ref><ref name="auto">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://shivsena.org/m/admin-wing/#toggle-id-4 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2022-05-16 |archive-date=2015-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912020036/http://shivsena.org/m/admin-wing/#toggle-id-4 |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" !शीर्षक !वर्ष |- |अरे आव्वाज कुणाचा |२०१४ |- |आघात |२०१० |- |ऑन ड्युटी २४ तास |२०१० |- |मराठी टायगर्स   |२०१६ |- |मुलगा |२००९ |- |रंगकर्मी |२०१३ |- |राजमाता जिजाऊ |२०११ |- |राम माधव |२०१४ |- |साहेब |२०१२ |- |बोला अलख निरंजन |२०१७ |} == दूरचित्रवाणी कार्यक्रम == {|class="wikitable sortable" ! मालिका ! वाहिनी ! कार्यक्रम (भूमिका) |- |[[अधुरी एक कहाणी]] |[[झी मराठी]] |मराठी मालिका |- |आमची शाखा कुठेही नाही | |मराठी कथाबाह्य कार्यक्रम (निवेदक) |- |ओळख |[[स्टार प्रवाह]] |मराठी मालिका |- |मंडळ आभारी आहे |[[स्टार प्रवाह]] |मराठी कथाबाह्य कार्यक्रम (निवेदक) |- |[[ह्या गोजिरवाण्या घरात]] |[[ई टीव्ही मराठी]] |मराठी मालिका (संस्कार पंडित) |- |[[राजा शिवछत्रपती (मालिका)|राजा शिवछत्रपती]] |[[स्टार प्रवाह]] |मराठी मालिका (छत्रपती शिवाजी महाराज) |- |वंडर्स ऑफ महाराष्ट्र | |मराठी कथाबाह्य कार्यक्रम (निवेदक) |- |वीकेंड मेजवानी |[[ई टीव्ही मराठी]] |मराठी कथाबाह्य कार्यक्रम (निवेदक) |- |वीर शिवाजी |कलर्स |हिंदी मालिका (छत्रपती शिवाजी महाराज) |- |सांगा उत्तर सांगा | |मराठी कथाबाह्य कार्यक्रम (निवेदक) |- |[[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] |[[झी मराठी]] |मराठी मालिका (छत्रपती संभाजी महाराज) |- |स्वराज्यजननी जिजामाता |[[सोनी मराठी]] |मराठी मालिका (छत्रपती शिवाजी महाराज) |- |स्वराज्य सौदामिनी ताराराणी |[[सोनी मराठी]] |मराठी मालिका (छत्रपती शिवाजी महाराज) |} == राजकीय कारकीर्द == डॉ. अमोल कोल्हे हे पुणे जिल्ह्यातील शिवसेनेचे नेते होते ते (२०१६ साली) पुण्याचे संपर्क प्रमुख होते. ते त्यांच्या आक्रमक भाषणशैलीसाठी प्रसिद्ध आहेत. २०१४ च्या लोकसभेच्या निवडणुकीत ते शिवसेनेचे स्टार प्रचारक होते. त्यांनी फेब्रुवारी २०१९ मध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षात प्रवेश केला आणि खासदार पदी निवड झाली.<ref name="auto1"/> === राजकारणात मिळालेली पदे === * २०१४ पासून : उपनेते, शिवसेना<ref name="auto2"/> * २०१४ : शिवसेनेचे प्रचारक वक्ते<ref name="auto"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/india/report-shiv-sena-replaces-senior-spokespersons-sanjay-raut-manohar-joshi-by-five-new-faces-2037145|title=Shiv Sena replaces senior spokespersons Sanjay Raut, Manohar Joshi by five new faces|date=21 November 2014|website=dna}}</ref> * २०१५ : पुणे जिल्ह्याचे शिवसेना संपर्क प्रमुख * २०१९ : १.मार्च२०१९ रोजी राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षात अजित पवार आणि धनंजय मुंडे यांच्या उपस्थितीत प्रवेश केला. *२०१९ : २३ मे२०१९ रोजी राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या तिकिटावर शिरूर लोकसभा मतदारसंघातून खासदार म्हणून निवडून आले. त्यांनी शिवसेनेचे शिवाजीराव आढळराव पाटील यांना पराभूत केेले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{१७व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} [[वर्ग:मराठी अभिनेते]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म]] [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] [[वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] sb4owdgfxm5h8c0ewiec07d9vgllzr9 2680483 2680482 2026-04-23T09:23:00Z ~2026-24679-89 182431 2680483 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट अभिनेता | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = डॉ. अमोल कोल्हे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = अमोल रामसिंग कोल्हे | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1980|09|18}} | जन्म_स्थान = नारायणगाव, [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = | कार्यक्षेत्र = अभिनेता, डॉक्टर, नेता | राष्ट्रीयत्व = {{ध्वजचिन्ह|भारत}} [[भारत|भारतीय]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कारकीर्द_काळ = २००७ – आजतागायत | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = [[अधुरी एक कहाणी]]<br>[[ह्या गोजिरवाण्या घरात]]<br>[[राजा शिवछत्रपती (मालिका)|राजा शिवछत्रपती]]<br>[[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] | पुरस्कार = | वडील_नाव = रामसिंग कोल्हे | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = {{लग्न|डॉ.अश्विनी कोल्हे|2007}} | नातेवाईक = | अपत्ये = २ | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | ट्विटर = | संकेतस्थळ = | धर्म = [[हिंदू]] | तळटिपा = }} '''डॉ.अमोल रामसिंग कोल्हे''' हे मराठीतील एक अभिनेते व राजकारणी आहेत. [[स्टार प्रवाह]] वाहिनीवरील '[[राजा शिवछत्रपती (मालिका)|राजा शिवछत्रपती]]' या मालिकेपासून ते प्रसिद्ध झाले. तसेच '[[स्वराज्यरक्षक संभाजी]]' या [[झी मराठी]] वाहिनीवरील मालिकेमध्ये त्यांनी [[संभाजी महाराज]]ांची भूमिका केली होती. २०१९ मध्ये ते [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरुर मतदारसंघातून]] [[लोकसभा|लोकसभ]]ेवर निवडून आलेत. == सुरुवातीचे जीवन == डॉ. अमोल कोल्हे यांचा जन्म पुण्याजवळील [[नारायणगाव]] येथे झाला. आठवीपर्यंतचे शिक्षण त्यांनी तेथेच घेतले आणि मग पुढील शिक्षणासाठी ते [[पुणे|पुण्यात]] आले. आपटे प्रशालेतून विज्ञान शाखेमधून त्यांनी १२वीपर्यंतचे शिक्षण घेतले. १०वी आणि १२वीच्या निकालांत त्यांचा गुणवत्ता यादीत समावेश होता. पुढे ते एम.बी.बी.एस.ची पदवी घेण्यासाठी मुंबईला गेले आणि त्यांनी सेठ गोवर्धनदास सुंदरदास (जी.एस.) महाविद्यालयातून त्यांनी आपले वैद्यकीय शिक्षण पूर्ण केले.<ref name="auto1">http://eci.nic.in/ECI_Main1/AE2014/StarCampMaharashtra_ShivSena.pdf</ref> डॉ. अमोल कोल्हे यांच्या पत्‍नी डॉक्टर अाश्विनी या वैद्यकीय महाविद्यालयात साहाय्यक प्राध्यापक आहेत.<ref name="auto2">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://shivsena.org/m/admin-wing/#toggle-id-2 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2022-05-16 |archive-date=2015-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912020036/http://shivsena.org/m/admin-wing/#toggle-id-2 |url-status=dead }}</ref> io अमोल कोल्हे आधीपासूनच छत्रपती संभाजी महाराजांना आदर्श मानतात. स्वराज्याचे दूसरे अभिषिक्त छत्रपती संभाजी महाराजांचा इतिहास हा सर्वसामान्य माणसापर्यंत पोहचावा या साठी त्यांनी स्वतःचे घर विकुन स्वराज्य रक्षक संभाजी या मालिकेची निर्मिति केली. आणि संभाजी राजांचा खरा इतिहास लोकांपर्यंत आणला ==चित्रपट== <ref name=":1">[http://www.dnaindia.com/india/report-shiv-sena-replaces-senior-spokespersons-sanjay-raut-manohar-joshi-by-five-new-faces-2037145 A b c d "Amol Kolhe Biography, Wife, Speech, Height, Photos". Marathi.TV. 2015-07-25. Retrieved 2016-07-13.]</ref><ref name="auto">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://shivsena.org/m/admin-wing/#toggle-id-4 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2022-05-16 |archive-date=2015-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912020036/http://shivsena.org/m/admin-wing/#toggle-id-4 |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" !शीर्षक !वर्ष |- |अरे आव्वाज कुणाचा |२०१४ |- |आघात |२०१० |- |ऑन ड्युटी २४ तास |२०१० |- |मराठी टायगर्स   |२०१६ |- |मुलगा |२००९ |- |रंगकर्मी |२०१३ |- |राजमाता जिजाऊ |२०११ |- |राम माधव |२०१४ |- |साहेब |२०१२ |- |बोला अलख निरंजन |२०१७ |} == दूरचित्रवाणी कार्यक्रम == {|class="wikitable sortable" ! मालिका ! वाहिनी ! कार्यक्रम (भूमिका) |- |[[अधुरी एक कहाणी]] |[[झी मराठी]] |मराठी मालिका |- |आमची शाखा कुठेही नाही | |मराठी कथाबाह्य कार्यक्रम (निवेदक) |- |ओळख |[[स्टार प्रवाह]] |मराठी मालिका |- |मंडळ आभारी आहे |[[स्टार प्रवाह]] |मराठी कथाबाह्य कार्यक्रम (निवेदक) |- |[[ह्या गोजिरवाण्या घरात]] |[[ई टीव्ही मराठी]] |मराठी मालिका (संस्कार पंडित) |- |[[राजा शिवछत्रपती (मालिका)|राजा शिवछत्रपती]] |[[स्टार प्रवाह]] |मराठी मालिका (छत्रपती शिवाजी महाराज) |- |वंडर्स ऑफ महाराष्ट्र | |मराठी कथाबाह्य कार्यक्रम (निवेदक) |- |वीकेंड मेजवानी |[[ई टीव्ही मराठी]] |मराठी कथाबाह्य कार्यक्रम (निवेदक) |- |वीर शिवाजी |कलर्स |हिंदी मालिका (छत्रपती शिवाजी महाराज) |- |सांगा उत्तर सांगा | |मराठी कथाबाह्य कार्यक्रम (निवेदक) |- |[[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] |[[झी मराठी]] |मराठी मालिका (छत्रपती संभाजी महाराज) |- |स्वराज्यजननी जिजामाता |[[सोनी मराठी]] |मराठी मालिका (छत्रपती शिवाजी महाराज) |- |स्वराज्य सौदामिनी ताराराणी |[[सोनी मराठी]] |मराठी मालिका (छत्रपती शिवाजी महाराज) |} == राजकीय कारकीर्द == डॉ. अमोल कोल्हे हे पुणे जिल्ह्यातील शिवसेनेचे नेते होते ते (२०१६ साली) पुण्याचे संपर्क प्रमुख होते. ते त्यांच्या आक्रमक भाषणशैलीसाठी प्रसिद्ध आहेत. २०१४ च्या लोकसभेच्या निवडणुकीत ते शिवसेनेचे स्टार प्रचारक होते. त्यांनी फेब्रुवारी २०१९ मध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षात प्रवेश केला आणि खासदार पदी निवड झाली.<ref name="auto1"/> === राजकारणात मिळालेली पदे === * २०१४ पासून : उपनेते, शिवसेना<ref name="auto2"/> * २०१४ : शिवसेनेचे प्रचारक वक्ते<ref name="auto"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/india/report-shiv-sena-replaces-senior-spokespersons-sanjay-raut-manohar-joshi-by-five-new-faces-2037145|title=Shiv Sena replaces senior spokespersons Sanjay Raut, Manohar Joshi by five new faces|date=21 November 2014|website=dna}}</ref> * २०१५ : पुणे जिल्ह्याचे शिवसेना संपर्क प्रमुख * २०१९ : १.मार्च२०१९ रोजी राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षात अजित पवार आणि धनंजय मुंडे यांच्या उपस्थितीत प्रवेश केला. *२०१९ : २३ मे२०१९ रोजी राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या तिकिटावर शिरूर लोकसभा मतदारसंघातून खासदार म्हणून निवडून आले. त्यांनी शिवसेनेचे शिवाजीराव आढळराव पाटील यांना पराभूत केेले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{१७व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} [[वर्ग:मराठी अभिनेते]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म]] [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] [[वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] lp4fasglg93wljtzd0x3pv59m77lbe8 0 200862 2680471 2517593 2026-04-23T05:54:32Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2680471 wikitext text/x-wiki '''व्हारिग''' ही [[ब्राझिल]]मधील विमानवाहतूक कंपनी होती. या कंपनीची स्थापना १९२७मध्ये झाली व २००५मध्ये या कंपनीची दोन भागांत विभागणी झाली. त्यावेळी निर्माण झालेली व्हारिग या नावाची कंपनी दुसऱ्या कंपनीची ([[गॉल त्रांसपोर्तेस एरोस]]) उपकंपनी आहे. ''व्हारिग'' हे नाव ''व्हियासाओ एरिआ रियो-ग्रांदेंसे'' याच्या लॅटिन वर्णमालेतील नावाचे लघुरूप आहे. {{विस्तार}} [[वर्ग:ब्राझिलमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९२७ मधील निर्मिती]] ehjth4jy7pzd4vsm9rym19d6p3iazwx 0 210780 2680382 2654138 2026-04-22T20:30:47Z ~2026-24679-89 182431 2680382 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} '''दिनकर बाळू''' उपाख्य '''दि.बा. पाटील''' (जन्म: जासई-[[रायगड जिल्हा]], १३ जानेवारी १९२६; - पनवेल, २४ जून २०१३) हे महाराष्ट्रातील उत्तर कोकणातल्या शेतकरी कामकरी पक्षाचे नेते होते. बाळू गौरू पाटील हे त्यांचे वडील. ते शेतकरी आणि शिक्षक होते. दि.बा. पाटलांच्या आईचे नाव माधूबाई होते. * २८ जून २०२२ रोजी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंनी नवी मुंबई विमानतळाला "दि. बा. पाटील" यांचं नाव देण्याला होकार असल्याचं सांगितलं आहे. ==शिक्षण== दि.बा. पाटलांच्या वडिलांचा जासई गाव आणि आजूबाजूच्या गावांत शिक्षणाचे महत्त्व प्रस्थापित करण्यात मोठा वाटा होता. असे असून दि.बा. पाटील यांचे शिक्षण खडतर परिस्थितीत झाले. पुण्यामध्ये त्यांनी वकिलीचे शिक्षण घेतले. त्यांचे बंधू आत्माराम बाळू पाटील यांनीदेखील दि.बां.च्या शिक्षणासाठी मोठा हातभार लावला. ==पत्नी== दि. बा. पाटलांच्या पत्नी ऊर्मिला या पनवेल येथील के.व्ही. कन्या विद्यालयात शिक्षिका होत्या. ==राजकीय व सामाजिक कारकीर्द== दि.बा. पाटील हे पनवेल पालिकेचे नगराध्यक्ष, महाराष्ट्राचे पनवेल-उरण विधानसभा मतदारसंघाचे 5 वेळा आमदार,1 वेळा महाराष्ट्र विधान परिषदेचे सदस्य ,महाराष्ट्र विधानसभेचे विरोधी पक्षनेते आणि रायगडचे दोन वेळा खासदार, पनवेल नगर परिषदेचे लोकनियुक्त पहिले अध्यक्ष, कुलाबा लोकल बोर्डचे सदस्य होते.महाराष्ट्राच्या सीमा लढ्यात त्यांनी 11 महिन्यांचा करावास भोगला. महाराष्ट्र विधान सभेत अनेक महत्वाच्या कायद्याच्या मसुदा मंजुरीसाठी त्यांचे महत्व पूर्ण योगदान होते.सिडको (सिटी इंडस्ट्रियल डेव्हलपमेन्ट काॅर्पोरेशन) ही सरकारी संस्था त्यावेळी नवी मुंबईची बांधणी करत होती. त्या काळात पाटलांनी नवी मुंबई सिडको आणि जेएनपीटी (न्हावा शेवा बंदर) प्रकल्पग्रस्त जनतेचे खंबीर नेतृत्व केले. शेतकरी-कष्टकऱ्यांसाठी सारे आयुष्य झिजवले. पोलिसांचा लाठीमार सहन केला, तसेच कारावासही पत्करला. साधी राहणी, उच्च विचारसरणी असणाऱ्या या नेत्याच्या एका हाकेला हजारो, लाखोंच्या संख्येने ओ देणारे कार्यकर्ते होते. दि.बा. पाटलांची विधिमंडळातील अभ्यासपूर्ण भाषणे गाजली. “दिबा” उभे राहिले म्हणजे सत्ताधारी पक्षांच्या गोटात शांतता पसरत असे. करारी आवाज आणि मद्देसूद बोलणे हे त्यांच्या विरोधकांमध्ये त्यावेळी घबराहट पसरवी. शेतकरी कामकरी पक्षाला दि. बा. पाटील यांनी मोठे केले होते. जोपर्यंत पाटील शेतकरी कामकरी पक्षात होते, तोपर्यंत शेतकरी कामकरी पक्ष हा संपूर्ण महाराष्ट्रात प्रमुख राजकीय विरोधी पक्ष होता. पण त्यांच्यानंतर रायगड जिल्हा सोडता या पक्षाचे अस्तित्त्व महाराष्ट्रात इतरत्र कुठेही जाणवत नाही. [[नवी मुंबई]] येथील [[नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|आंतरराष्ट्रीय विमानतळाला]] पाटील यांचे नाव देण्याचा प्रस्ताव आहे. ==शेतकऱ्यांसाठीचे लढे== आज सिडकोने नवी मुंबई पूर्णपणे व्यापली आहे. याच नवी मुंबईसाठी शेतकऱ्यांच्या जमिनी ताब्यात घेतल्या जात असताना त्या दहा-वीस हजार रुपये एकरी भावाने घेतल्या जाणार होत्या. महाराष्ट्रात स्वातंत्र्याच्या चळवळीत अष्टी किंवा चिरनेर येथे जे जोरदार लढे झाले त्या लढ्यासारखाच सिडकोविरोधातला शेतकऱ्यांचाच्या हिताचा लढा दि. बा. यांनी लढवला. जासई येथील लढाईत पाच शेतकरी मारले गेले, शंभर जखमी झाले. पोलिसांच्या गोळीबाराचा सामना करून शेतकऱ्यांनी ही लढाई जिंकली आणि सरकारकडून सिडको परिसरातील जमिनीचा जास्तीत जास्त भाव मिळवला. रायगड आणि नवी मुंबईतील सामान्य आगरी जनतेबरोबर त्यांचे जिव्हाळ्याचे संबंध होते. ते शेवटपर्यंत कष्टकऱ्यांसाठी लढले. ==शिवसेनेत प्रवेश== दि.बा. पाटील पुढे शेतकरी कामगार पक्षातून बाहेर पडले आणि १६ ऑगस्ट १९९९ रोजी शिवसेना पक्षात आले. मात्र, नंतर ते सक्रिय राजकारणातून निवृत्त झाले. ==दिबा पाटलांचे विचार== दि. बा. पाटील देव मानत नसत.मात्र, अंधारात पडलेल्या आपल्या आगरी समाजासाठी काहीतरी करण्याच्या त्यांच्या ऊर्मीनेच आगरी समाज वाचला. त्यांचा कर्मकांडाला, अंधश्रद्धेला, आगरी समाजातल्या मोठमोठे साखरपुडे, दारू पिऊन हळदी यांसारख्या काही चालीरीतींना विरोध होता. == शेतकरी-कष्टकऱ्यांसाठी आयुष्यभर झटणारे नेते == •    १९५७ – शे.का.प.चे मध्यवर्ती चिटणीस शे.का.प.च्या अनेक पदांवर कामे केली. •    १९५७-१९६२,१९६२-१९६७,१९६७-१९७२,१९७२-१९७७,१९८०-१९८४ – असे पाच वेळा विधानसभेवर निवडून आले. •    १९६०- पहिले हायस्कूल जासई गावात सुरू केले.त्यानंतर १० माध्यमिक शाळा सुरू केल्या. •    १९६७ ते १९७२ -महाराष्ट्र राज्य शेतकरी सभेचे अध्यक्ष. •    १९७० – पनवेल वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालय स्थापन केले. •    १९७० पासून आजपर्यंत सिडको संग्राम चालूच आहे. १९८४चा सिडको लढा देशभर गाजला. प्रकल्पग्रस्तांना “साडेबारा टक्के"चा लाभ झाला. अजूनही जे.एन.पी.टी.चा लढा चालू आहे. •    १९७२-१९७७- विधानसभेचे पक्ष प्रतोद. अंदाज समिती,लेखा समिती, उपविधान समिती, आश्वासन समिती आदि. समित्यांवर लक्षवेधी काम केले. •    १९८२-८३- विधानसभेचे विरोधी पक्ष नेते. •    १९७४- पनवेल नगरपरिषदेचे अध्यक्ष झाले. •    १९७५-च्या बेळगांव-कारावारसाठीच्या आंदोलनात ११ महिन्यांचा तुरुंगवास. •    १९७७-१९८४-खासदार म्हणून २ वेळा निवडून आले. •    १९९६ - महाराष्ट्र शासनाचा पहिला उत्कृष्ट वक्ता संसदीय पुरस्कार. •    “आगरी दर्पण” मासिकाचे नियमित प्रकाशन सुरू केले. •    म.फुले, शाहू महाराज, कर्मवीर भाऊराव पाटील, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर विचारांचे आग्रही प्रचारक. •    आगरी कोळी कराडी अशा भुमीपुत्रांचे श्रद्धास्थान, मार्गदर्शक, लोकनेते. • २०१३ - पनवेल येथे त्यांच्या राहत्या घरी २४ जून २०१३ रोजी निधन. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] lfiv9udrd9eeua2cbpxzu3gt2bsum2s 2680383 2680382 2026-04-22T20:33:39Z ~2026-24679-89 182431 /* राजकीय व सामाजिक कारकीर्द */ 2680383 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} '''दिनकर बाळू''' उपाख्य '''दि.बा. पाटील''' (जन्म: जासई-[[रायगड जिल्हा]], १३ जानेवारी १९२६; - पनवेल, २४ जून २०१३) हे महाराष्ट्रातील उत्तर कोकणातल्या शेतकरी कामकरी पक्षाचे नेते होते. बाळू गौरू पाटील हे त्यांचे वडील. ते शेतकरी आणि शिक्षक होते. दि.बा. पाटलांच्या आईचे नाव माधूबाई होते. * २८ जून २०२२ रोजी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंनी नवी मुंबई विमानतळाला "दि. बा. पाटील" यांचं नाव देण्याला होकार असल्याचं सांगितलं आहे. ==शिक्षण== दि.बा. पाटलांच्या वडिलांचा जासई गाव आणि आजूबाजूच्या गावांत शिक्षणाचे महत्त्व प्रस्थापित करण्यात मोठा वाटा होता. असे असून दि.बा. पाटील यांचे शिक्षण खडतर परिस्थितीत झाले. पुण्यामध्ये त्यांनी वकिलीचे शिक्षण घेतले. त्यांचे बंधू आत्माराम बाळू पाटील यांनीदेखील दि.बां.च्या शिक्षणासाठी मोठा हातभार लावला. ==पत्नी== दि. बा. पाटलांच्या पत्नी ऊर्मिला या पनवेल येथील के.व्ही. कन्या विद्यालयात शिक्षिका होत्या. ==राजकीय व सामाजिक कारकीर्द== दि.बा. पाटील हे पनवेल पालिकेचे नगराध्यक्ष, महाराष्ट्राचे पनवेल-उरण विधानसभा मतदारसंघाचे 5 वेळा आमदार, एकदा महाराष्ट्र विधान परिषदेचे सदस्य, महाराष्ट्र विधानसभेचे विरोधी पक्षनेते आणि रायगडचे २ वेळा खासदार. * पनवेल नगर परिषदेचे लोकनियुक्त पहिले अध्यक्ष, कुलाबा लोकल बोर्डचे सदस्य होते. महाराष्ट्राच्या सीमालढ्यात त्यांनी 11 महिन्यांचा कारावास भोगला. महाराष्ट्र विधानसभेत अनेक महत्वाच्या कायद्याच्या मसुदा मंजुरीसाठी त्यांचे महत्व पूर्ण योगदान होते. सिडको (सिटी इंडस्ट्रियल डेव्हलपमेन्ट काॅर्पोरेशन) ही सरकारी संस्था त्यावेळी नवी मुंबईची बांधणी करत होती. त्या काळात पाटलांनी नवी मुंबई सिडको आणि जेएनपीटी (न्हावा शेवा बंदर) प्रकल्पग्रस्त जनतेचे खंबीर नेतृत्व केले. शेतकरी-कष्टकऱ्यांसाठी सारे आयुष्य झिजवले. पोलिसांचा लाठीमार सहन केला, तसेच कारावासही पत्करला. साधी राहणी, उच्च विचारसरणी असणाऱ्या या नेत्याच्या एका हाकेला हजारो, लाखोंच्या संख्येने ओ देणारे कार्यकर्ते होते. दि.बा. पाटलांची विधिमंडळातील अभ्यासपूर्ण भाषणे गाजली. “दिबा” उभे राहिले म्हणजे सत्ताधारी पक्षांच्या गोटात शांतता पसरत असे. करारी आवाज आणि मद्देसूद बोलणे हे त्यांच्या विरोधकांमध्ये त्यावेळी घबराहट पसरवी. शेतकरी कामकरी पक्षाला दि. बा. पाटील यांनी मोठे केले होते. जोपर्यंत पाटील शेतकरी कामकरी पक्षात होते, तोपर्यंत शेतकरी कामकरी पक्ष हा संपूर्ण महाराष्ट्रात प्रमुख राजकीय विरोधी पक्ष होता. पण त्यांच्यानंतर रायगड जिल्हा सोडता या पक्षाचे अस्तित्त्व महाराष्ट्रात इतरत्र कुठेही जाणवत नाही. [[नवी मुंबई]] येथील [[नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|आंतरराष्ट्रीय विमानतळाला]] पाटील यांचे नाव देण्यात आले. ==शेतकऱ्यांसाठीचे लढे== आज सिडकोने नवी मुंबई पूर्णपणे व्यापली आहे. याच नवी मुंबईसाठी शेतकऱ्यांच्या जमिनी ताब्यात घेतल्या जात असताना त्या दहा-वीस हजार रुपये एकरी भावाने घेतल्या जाणार होत्या. महाराष्ट्रात स्वातंत्र्याच्या चळवळीत अष्टी किंवा चिरनेर येथे जे जोरदार लढे झाले त्या लढ्यासारखाच सिडकोविरोधातला शेतकऱ्यांचाच्या हिताचा लढा दि. बा. यांनी लढवला. जासई येथील लढाईत पाच शेतकरी मारले गेले, शंभर जखमी झाले. पोलिसांच्या गोळीबाराचा सामना करून शेतकऱ्यांनी ही लढाई जिंकली आणि सरकारकडून सिडको परिसरातील जमिनीचा जास्तीत जास्त भाव मिळवला. रायगड आणि नवी मुंबईतील सामान्य आगरी जनतेबरोबर त्यांचे जिव्हाळ्याचे संबंध होते. ते शेवटपर्यंत कष्टकऱ्यांसाठी लढले. ==शिवसेनेत प्रवेश== दि.बा. पाटील पुढे शेतकरी कामगार पक्षातून बाहेर पडले आणि १६ ऑगस्ट १९९९ रोजी शिवसेना पक्षात आले. मात्र, नंतर ते सक्रिय राजकारणातून निवृत्त झाले. ==दिबा पाटलांचे विचार== दि. बा. पाटील देव मानत नसत.मात्र, अंधारात पडलेल्या आपल्या आगरी समाजासाठी काहीतरी करण्याच्या त्यांच्या ऊर्मीनेच आगरी समाज वाचला. त्यांचा कर्मकांडाला, अंधश्रद्धेला, आगरी समाजातल्या मोठमोठे साखरपुडे, दारू पिऊन हळदी यांसारख्या काही चालीरीतींना विरोध होता. == शेतकरी-कष्टकऱ्यांसाठी आयुष्यभर झटणारे नेते == •    १९५७ – शे.का.प.चे मध्यवर्ती चिटणीस शे.का.प.च्या अनेक पदांवर कामे केली. •    १९५७-१९६२,१९६२-१९६७,१९६७-१९७२,१९७२-१९७७,१९८०-१९८४ – असे पाच वेळा विधानसभेवर निवडून आले. •    १९६०- पहिले हायस्कूल जासई गावात सुरू केले.त्यानंतर १० माध्यमिक शाळा सुरू केल्या. •    १९६७ ते १९७२ -महाराष्ट्र राज्य शेतकरी सभेचे अध्यक्ष. •    १९७० – पनवेल वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालय स्थापन केले. •    १९७० पासून आजपर्यंत सिडको संग्राम चालूच आहे. १९८४चा सिडको लढा देशभर गाजला. प्रकल्पग्रस्तांना “साडेबारा टक्के"चा लाभ झाला. अजूनही जे.एन.पी.टी.चा लढा चालू आहे. •    १९७२-१९७७- विधानसभेचे पक्ष प्रतोद. अंदाज समिती,लेखा समिती, उपविधान समिती, आश्वासन समिती आदि. समित्यांवर लक्षवेधी काम केले. •    १९८२-८३- विधानसभेचे विरोधी पक्ष नेते. •    १९७४- पनवेल नगरपरिषदेचे अध्यक्ष झाले. •    १९७५-च्या बेळगांव-कारावारसाठीच्या आंदोलनात ११ महिन्यांचा तुरुंगवास. •    १९७७-१९८४-खासदार म्हणून २ वेळा निवडून आले. •    १९९६ - महाराष्ट्र शासनाचा पहिला उत्कृष्ट वक्ता संसदीय पुरस्कार. •    “आगरी दर्पण” मासिकाचे नियमित प्रकाशन सुरू केले. •    म.फुले, शाहू महाराज, कर्मवीर भाऊराव पाटील, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर विचारांचे आग्रही प्रचारक. •    आगरी कोळी कराडी अशा भुमीपुत्रांचे श्रद्धास्थान, मार्गदर्शक, लोकनेते. • २०१३ - पनवेल येथे त्यांच्या राहत्या घरी २४ जून २०१३ रोजी निधन. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] 063wnds1fvfu1cc660ln0gzlxujgt4i 2680384 2680383 2026-04-22T20:35:15Z ~2026-24679-89 182431 /* शेतकरी-कष्टकऱ्यांसाठी आयुष्यभर झटणारे नेते */ 2680384 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} '''दिनकर बाळू''' उपाख्य '''दि.बा. पाटील''' (जन्म: जासई-[[रायगड जिल्हा]], १३ जानेवारी १९२६; - पनवेल, २४ जून २०१३) हे महाराष्ट्रातील उत्तर कोकणातल्या शेतकरी कामकरी पक्षाचे नेते होते. बाळू गौरू पाटील हे त्यांचे वडील. ते शेतकरी आणि शिक्षक होते. दि.बा. पाटलांच्या आईचे नाव माधूबाई होते. * २८ जून २०२२ रोजी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंनी नवी मुंबई विमानतळाला "दि. बा. पाटील" यांचं नाव देण्याला होकार असल्याचं सांगितलं आहे. ==शिक्षण== दि.बा. पाटलांच्या वडिलांचा जासई गाव आणि आजूबाजूच्या गावांत शिक्षणाचे महत्त्व प्रस्थापित करण्यात मोठा वाटा होता. असे असून दि.बा. पाटील यांचे शिक्षण खडतर परिस्थितीत झाले. पुण्यामध्ये त्यांनी वकिलीचे शिक्षण घेतले. त्यांचे बंधू आत्माराम बाळू पाटील यांनीदेखील दि.बां.च्या शिक्षणासाठी मोठा हातभार लावला. ==पत्नी== दि. बा. पाटलांच्या पत्नी ऊर्मिला या पनवेल येथील के.व्ही. कन्या विद्यालयात शिक्षिका होत्या. ==राजकीय व सामाजिक कारकीर्द== दि.बा. पाटील हे पनवेल पालिकेचे नगराध्यक्ष, महाराष्ट्राचे पनवेल-उरण विधानसभा मतदारसंघाचे 5 वेळा आमदार, एकदा महाराष्ट्र विधान परिषदेचे सदस्य, महाराष्ट्र विधानसभेचे विरोधी पक्षनेते आणि रायगडचे २ वेळा खासदार. * पनवेल नगर परिषदेचे लोकनियुक्त पहिले अध्यक्ष, कुलाबा लोकल बोर्डचे सदस्य होते. महाराष्ट्राच्या सीमालढ्यात त्यांनी 11 महिन्यांचा कारावास भोगला. महाराष्ट्र विधानसभेत अनेक महत्वाच्या कायद्याच्या मसुदा मंजुरीसाठी त्यांचे महत्व पूर्ण योगदान होते. सिडको (सिटी इंडस्ट्रियल डेव्हलपमेन्ट काॅर्पोरेशन) ही सरकारी संस्था त्यावेळी नवी मुंबईची बांधणी करत होती. त्या काळात पाटलांनी नवी मुंबई सिडको आणि जेएनपीटी (न्हावा शेवा बंदर) प्रकल्पग्रस्त जनतेचे खंबीर नेतृत्व केले. शेतकरी-कष्टकऱ्यांसाठी सारे आयुष्य झिजवले. पोलिसांचा लाठीमार सहन केला, तसेच कारावासही पत्करला. साधी राहणी, उच्च विचारसरणी असणाऱ्या या नेत्याच्या एका हाकेला हजारो, लाखोंच्या संख्येने ओ देणारे कार्यकर्ते होते. दि.बा. पाटलांची विधिमंडळातील अभ्यासपूर्ण भाषणे गाजली. “दिबा” उभे राहिले म्हणजे सत्ताधारी पक्षांच्या गोटात शांतता पसरत असे. करारी आवाज आणि मद्देसूद बोलणे हे त्यांच्या विरोधकांमध्ये त्यावेळी घबराहट पसरवी. शेतकरी कामकरी पक्षाला दि. बा. पाटील यांनी मोठे केले होते. जोपर्यंत पाटील शेतकरी कामकरी पक्षात होते, तोपर्यंत शेतकरी कामकरी पक्ष हा संपूर्ण महाराष्ट्रात प्रमुख राजकीय विरोधी पक्ष होता. पण त्यांच्यानंतर रायगड जिल्हा सोडता या पक्षाचे अस्तित्त्व महाराष्ट्रात इतरत्र कुठेही जाणवत नाही. [[नवी मुंबई]] येथील [[नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|आंतरराष्ट्रीय विमानतळाला]] पाटील यांचे नाव देण्यात आले. ==शेतकऱ्यांसाठीचे लढे== आज सिडकोने नवी मुंबई पूर्णपणे व्यापली आहे. याच नवी मुंबईसाठी शेतकऱ्यांच्या जमिनी ताब्यात घेतल्या जात असताना त्या दहा-वीस हजार रुपये एकरी भावाने घेतल्या जाणार होत्या. महाराष्ट्रात स्वातंत्र्याच्या चळवळीत अष्टी किंवा चिरनेर येथे जे जोरदार लढे झाले त्या लढ्यासारखाच सिडकोविरोधातला शेतकऱ्यांचाच्या हिताचा लढा दि. बा. यांनी लढवला. जासई येथील लढाईत पाच शेतकरी मारले गेले, शंभर जखमी झाले. पोलिसांच्या गोळीबाराचा सामना करून शेतकऱ्यांनी ही लढाई जिंकली आणि सरकारकडून सिडको परिसरातील जमिनीचा जास्तीत जास्त भाव मिळवला. रायगड आणि नवी मुंबईतील सामान्य आगरी जनतेबरोबर त्यांचे जिव्हाळ्याचे संबंध होते. ते शेवटपर्यंत कष्टकऱ्यांसाठी लढले. ==शिवसेनेत प्रवेश== दि.बा. पाटील पुढे शेतकरी कामगार पक्षातून बाहेर पडले आणि १६ ऑगस्ट १९९९ रोजी शिवसेना पक्षात आले. मात्र, नंतर ते सक्रिय राजकारणातून निवृत्त झाले. ==दिबा पाटलांचे विचार== दि. बा. पाटील देव मानत नसत.मात्र, अंधारात पडलेल्या आपल्या आगरी समाजासाठी काहीतरी करण्याच्या त्यांच्या ऊर्मीनेच आगरी समाज वाचला. त्यांचा कर्मकांडाला, अंधश्रद्धेला, आगरी समाजातल्या मोठमोठे साखरपुडे, दारू पिऊन हळदी यांसारख्या काही चालीरीतींना विरोध होता. == शेतकरी-कष्टकऱ्यांसाठी आयुष्यभर झटणारे नेते == • १९५७ – शे.का.प.चे मध्यवर्ती चिटणीस शे.का.प.च्या अनेक पदांवर कामे केली. •१९५७-१९६२,१९६२-१९६७,१९६७-१९७२,१९७२-१९७७,१९८०-१९८४ – असे पाच वेळा विधानसभेवर निवडून आले. •    १९६०- पहिले हायस्कूल जासई गावात सुरू केले. त्यानंतर १० माध्यमिक शाळा सुरू केल्या. •  १९६७ ते १९७२- महाराष्ट्र राज्य शेतकरी सभेचे अध्यक्ष. •    १९७० – पनवेल वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालय स्थापन केले. •    १९७० पासून आजपर्यंत सिडको संग्राम चालूच आहे. १९८४चा सिडको लढा देशभर गाजला. प्रकल्पग्रस्तांना “साडेबारा टक्के"चा लाभ झाला. अजूनही जे.एन.पी.टी.चा लढा चालू आहे. •    १९७२-१९७७- विधानसभेचे पक्ष प्रतोद. अंदाज समिती,लेखा समिती, उपविधान समिती, आश्वासन समिती आदि. समित्यांवर लक्षवेधी काम केले. •    १९८२-८३- विधानसभेचे विरोधी पक्ष नेते. •    १९७४- पनवेल नगरपरिषदेचे अध्यक्ष झाले. •    १९७५-च्या बेळगांव-कारावारसाठीच्या आंदोलनात ११ महिन्यांचा तुरुंगवास. •    १९७७-१९८४-खासदार म्हणून २ वेळा निवडून आले. •    १९९६ - महाराष्ट्र शासनाचा पहिला उत्कृष्ट वक्ता संसदीय पुरस्कार. •    “आगरी दर्पण” मासिकाचे नियमित प्रकाशन सुरू केले. •    म.फुले, शाहू महाराज, कर्मवीर भाऊराव पाटील, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर विचारांचे आग्रही प्रचारक. •    आगरी कोळी कराडी अशा भुमीपुत्रांचे श्रद्धास्थान, मार्गदर्शक, लोकनेते. • २०१३ - पनवेल येथे त्यांच्या राहत्या घरी २४ जून २०१३ रोजी निधन. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] lsv0htns6nxdgfwcxdjgjdagax6s4ip 0 219561 2680308 1754151 2026-04-22T15:50:57Z अभय नातू 206 /* गंतव्यस्थाने */ 2680308 wikitext text/x-wiki '''ट्रॉपिक एर''' ही [[बेलीझ]]मधील विमानवाहतूक कंपनी आहे. [[बेलीझ सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेलीझ सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] मुख्य ठाणे असलेली ही कंपनी बेलीझ, [[मेक्सिको]], [[होन्डुरास]] आणि [[ग्वातेमाला]]मधील १८ शहरांना विमानसेवा पुरविते. ट्रॉपिक एर बेलीझ सिटीतून पर्यटकांच्या सहलीही आयोजित करते. == गंतव्यस्थाने == {| class="wikitable sortable" ! देश ! शहर ! विमानतळ ! संदर्भ |- | rowspan="9" | [[बेलीझ]] || [[ॲम्बरग्रीस के]] || [[जॉन ग्राइफ II विमानतळ]] || rowspan="9" | <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/destinations/ |title=Tropic Air Destinations |publisher=Tropic Air |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | [[बेलीझ सिटी]] || [[सर बॅरी बोवेन म्युनिसिपल विमानतळ]] |- | [[फिलिप एस. डब्ल्यू. गोल्डसन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | काय कॉल्कर || [[काय कॉल्कर विमानतळ]] |- | कोरोझाल || [[कोरोझल विमानतळ]] |- | डँग्रिगा || [[डँग्रिगा विमानतळ]] |- | [[प्लासेंतिया]] || [[प्लासेंतिया विमानतळ]] |- | [[पुंता गोर्दा (बेलीझ)|पुंता गोर्दा]] || [[पुंता गोर्दा विमानतळ (बेलीझ)|पुंता गोर्दा विमानतळ]] |- | [[सान पेद्रो (बेलीझ)|सान पेद्रो]] || [[सान पेद्रो (बेलीझ) विमानतळ|सान पेद्रो विमानतळ]] |- | [[ग्वातेमाला]] || [[ग्वातेमाला सिटी]] || [[ला ऑरोरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.aviation24.be/airlines/tropic-air-belize-launches-service-to-guatemala-city/ |title=Tropic Air launches service to Guatemala City |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | [[हाँडुरास]] || [[रोआतान]] || [[जुआन मॅन्युएल गॅल्व्हेझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || rowspan="2" | <ref>{{Cite web |url=https://sanpedrosun.com/travel-and-tourism/2022/11/17/tropic-air-announces-service-to-san-pedro-sula-honduras/ |title=Tropic Air announces service to San Pedro Sula |language=en}}</ref> |- | [[सान पेद्रो सुला]] || [[रॅमन विलेडा मोरालेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[मेक्सिको]] || [[कान्कुन]] || [[कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/tropic-air-to-resume-cancun-mexico-service/ |title=Tropic Air to resume Cancun service |language=en}}</ref> |- | [[एल साल्वादोर]] || [[सान साल्वादोर]] || [[एल साल्वादोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/tropic-air-announces-new-service-to-san-salvador/ |title=Tropic Air announces new service to San Salvador |language=en}}</ref> |} ==ताफा== या कंपनीच्या ताफ्यात १५ छोटी विमाने आहेत. {| class="wikitable" |- ! प्रकार !! संख्या |- | [[सेसना २०८ कॅरॅव्हॅन]] || ११ |- | [[गिप्सलॅंड जीए८ एरव्हॅन]] || २ |- | [[सेसना १८२]] || २ |- | [[सेसना १७२]] || १ |- | [[डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] || १ (भाड्याने घेतलेले) |} [[वर्ग:बेलीझमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] thwcvg9mi9ln1yot9jmnwwa47d73gl6 2680311 2680308 2026-04-22T15:56:13Z अभय नातू 206 /* गंतव्यस्थाने */ 2680311 wikitext text/x-wiki '''ट्रॉपिक एर''' ही [[बेलीझ]]मधील विमानवाहतूक कंपनी आहे. [[बेलीझ सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेलीझ सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] मुख्य ठाणे असलेली ही कंपनी बेलीझ, [[मेक्सिको]], [[होन्डुरास]] आणि [[ग्वातेमाला]]मधील १८ शहरांना विमानसेवा पुरविते. ट्रॉपिक एर बेलीझ सिटीतून पर्यटकांच्या सहलीही आयोजित करते. == गंतव्यस्थाने == {| class="wikitable sortable" ! देश ! शहर ! विमानतळ ! संदर्भ |- | rowspan="9" | [[बेलीझ]] || [[ॲम्बरग्रीस के]] || [[जॉन ग्राइफ II विमानतळ]] || rowspan="9" | <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/destinations/ |title=Tropic Air Destinations |publisher=Tropic Air |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | [[बेलीझ सिटी]] || [[सर बॅरी बोवेन म्युनिसिपल विमानतळ]] |- | [[फिलिप एस. डब्ल्यू. गोल्डसन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | काय कॉल्कर || [[काय कॉल्कर विमानतळ]] |- | कोरोझाल || [[कोरोझल विमानतळ]] |- | [[डांग्रिगा]] || [[डांग्रिगा विमानतळ]] |- | [[प्लासेंतिया]] || [[प्लासेंतिया विमानतळ]] |- | [[पुंता गोर्दा (बेलीझ)|पुंता गोर्दा]] || [[पुंता गोर्दा विमानतळ (बेलीझ)|पुंता गोर्दा विमानतळ]] |- | [[सान पेद्रो (बेलीझ)|सान पेद्रो]] || [[सान पेद्रो (बेलीझ) विमानतळ|सान पेद्रो विमानतळ]] |- | [[ग्वातेमाला]] || [[ग्वातेमाला सिटी]] || [[ला ऑरोरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.aviation24.be/airlines/tropic-air-belize-launches-service-to-guatemala-city/ |title=Tropic Air launches service to Guatemala City |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | [[हाँडुरास]] || [[रोआतान]] || [[जुआन मॅन्युएल गॅल्व्हेझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || rowspan="2" | <ref>{{Cite web |url=https://sanpedrosun.com/travel-and-tourism/2022/11/17/tropic-air-announces-service-to-san-pedro-sula-honduras/ |title=Tropic Air announces service to San Pedro Sula |language=en}}</ref> |- | [[सान पेद्रो सुला]] || [[रॅमन विलेडा मोरालेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[मेक्सिको]] || [[कान्कुन]] || [[कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/tropic-air-to-resume-cancun-mexico-service/ |title=Tropic Air to resume Cancun service |language=en}}</ref> |- | [[एल साल्वादोर]] || [[सान साल्वादोर]] || [[एल साल्वादोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/tropic-air-announces-new-service-to-san-salvador/ |title=Tropic Air announces new service to San Salvador |language=en}}</ref> |} ==ताफा== या कंपनीच्या ताफ्यात १५ छोटी विमाने आहेत. {| class="wikitable" |- ! प्रकार !! संख्या |- | [[सेसना २०८ कॅरॅव्हॅन]] || ११ |- | [[गिप्सलॅंड जीए८ एरव्हॅन]] || २ |- | [[सेसना १८२]] || २ |- | [[सेसना १७२]] || १ |- | [[डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] || १ (भाड्याने घेतलेले) |} [[वर्ग:बेलीझमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] he2ez8thfizkfojquyek8gtt2qa1ad9 2680312 2680311 2026-04-22T15:58:36Z अभय नातू 206 /* ताफा */ 2680312 wikitext text/x-wiki '''ट्रॉपिक एर''' ही [[बेलीझ]]मधील विमानवाहतूक कंपनी आहे. [[बेलीझ सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेलीझ सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] मुख्य ठाणे असलेली ही कंपनी बेलीझ, [[मेक्सिको]], [[होन्डुरास]] आणि [[ग्वातेमाला]]मधील १८ शहरांना विमानसेवा पुरविते. ट्रॉपिक एर बेलीझ सिटीतून पर्यटकांच्या सहलीही आयोजित करते. == गंतव्यस्थाने == {| class="wikitable sortable" ! देश ! शहर ! विमानतळ ! संदर्भ |- | rowspan="9" | [[बेलीझ]] || [[ॲम्बरग्रीस के]] || [[जॉन ग्राइफ II विमानतळ]] || rowspan="9" | <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/destinations/ |title=Tropic Air Destinations |publisher=Tropic Air |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | [[बेलीझ सिटी]] || [[सर बॅरी बोवेन म्युनिसिपल विमानतळ]] |- | [[फिलिप एस. डब्ल्यू. गोल्डसन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | काय कॉल्कर || [[काय कॉल्कर विमानतळ]] |- | कोरोझाल || [[कोरोझल विमानतळ]] |- | [[डांग्रिगा]] || [[डांग्रिगा विमानतळ]] |- | [[प्लासेंतिया]] || [[प्लासेंतिया विमानतळ]] |- | [[पुंता गोर्दा (बेलीझ)|पुंता गोर्दा]] || [[पुंता गोर्दा विमानतळ (बेलीझ)|पुंता गोर्दा विमानतळ]] |- | [[सान पेद्रो (बेलीझ)|सान पेद्रो]] || [[सान पेद्रो (बेलीझ) विमानतळ|सान पेद्रो विमानतळ]] |- | [[ग्वातेमाला]] || [[ग्वातेमाला सिटी]] || [[ला ऑरोरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.aviation24.be/airlines/tropic-air-belize-launches-service-to-guatemala-city/ |title=Tropic Air launches service to Guatemala City |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | [[हाँडुरास]] || [[रोआतान]] || [[जुआन मॅन्युएल गॅल्व्हेझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || rowspan="2" | <ref>{{Cite web |url=https://sanpedrosun.com/travel-and-tourism/2022/11/17/tropic-air-announces-service-to-san-pedro-sula-honduras/ |title=Tropic Air announces service to San Pedro Sula |language=en}}</ref> |- | [[सान पेद्रो सुला]] || [[रॅमन विलेडा मोरालेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[मेक्सिको]] || [[कान्कुन]] || [[कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/tropic-air-to-resume-cancun-mexico-service/ |title=Tropic Air to resume Cancun service |language=en}}</ref> |- | [[एल साल्वादोर]] || [[सान साल्वादोर]] || [[एल साल्वादोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/tropic-air-announces-new-service-to-san-salvador/ |title=Tropic Air announces new service to San Salvador |language=en}}</ref> |} ==ताफा== [[File:Tropic Air, Belize International Airport (8455462314).jpg|thumb|ट्रॉपिक एरचे [[सेसना २०८ कॅरॅव्हॅन]] या कंपनीच्या ताफ्यात १५ छोटी विमाने आहेत.<ref>{{Cite news|url=https://www.tropicair.com/en/about-tropic/|title=About Tropic Air|newspaper=Tropic Air|language=en-US|access-date=2020-09-17}}</ref> {| class="wikitable" |- ! प्रकार !! संख्या |- | [[सेसना २०८ कॅरॅव्हॅन]] || ११ |- | [[गिप्सलॅंड जीए८ एरव्हॅन]] || २ |- | [[सेसना १८२]] || २ |- | [[सेसना १७२]] || १ |- | [[डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] || १ (भाड्याने घेतलेले) |} यांशिवाय गरजेप्रमाणे एक [[डी हॅविलँड कॅनडा डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] प्रकारचे हेलिकॉप्टर भाड्याने घेउन वापरले जाते.<ref>{{cite journal|title=Global Airline Guide 2016 (Part One)|journal=Airliner World|issue=October 2016|page=7}}</ref> [[वर्ग:बेलीझमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] skz2vel0wuc5ec8jndaqn3nzbk5d4gg 2680313 2680312 2026-04-22T15:59:35Z अभय नातू 206 साचा 2680313 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ट्रॉपिक एर''' ही [[बेलीझ]]मधील विमानवाहतूक कंपनी आहे. [[बेलीझ सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेलीझ सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] मुख्य ठाणे असलेली ही कंपनी बेलीझ, [[मेक्सिको]], [[होन्डुरास]] आणि [[ग्वातेमाला]]मधील १८ शहरांना विमानसेवा पुरविते. ट्रॉपिक एर बेलीझ सिटीतून पर्यटकांच्या सहलीही आयोजित करते. == गंतव्यस्थाने == {| class="wikitable sortable" ! देश ! शहर ! विमानतळ ! संदर्भ |- | rowspan="9" | [[बेलीझ]] || [[ॲम्बरग्रीस के]] || [[जॉन ग्राइफ II विमानतळ]] || rowspan="9" | <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/destinations/ |title=Tropic Air Destinations |publisher=Tropic Air |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | [[बेलीझ सिटी]] || [[सर बॅरी बोवेन म्युनिसिपल विमानतळ]] |- | [[फिलिप एस. डब्ल्यू. गोल्डसन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | काय कॉल्कर || [[काय कॉल्कर विमानतळ]] |- | कोरोझाल || [[कोरोझल विमानतळ]] |- | [[डांग्रिगा]] || [[डांग्रिगा विमानतळ]] |- | [[प्लासेंतिया]] || [[प्लासेंतिया विमानतळ]] |- | [[पुंता गोर्दा (बेलीझ)|पुंता गोर्दा]] || [[पुंता गोर्दा विमानतळ (बेलीझ)|पुंता गोर्दा विमानतळ]] |- | [[सान पेद्रो (बेलीझ)|सान पेद्रो]] || [[सान पेद्रो (बेलीझ) विमानतळ|सान पेद्रो विमानतळ]] |- | [[ग्वातेमाला]] || [[ग्वातेमाला सिटी]] || [[ला ऑरोरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.aviation24.be/airlines/tropic-air-belize-launches-service-to-guatemala-city/ |title=Tropic Air launches service to Guatemala City |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | [[हाँडुरास]] || [[रोआतान]] || [[जुआन मॅन्युएल गॅल्व्हेझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || rowspan="2" | <ref>{{Cite web |url=https://sanpedrosun.com/travel-and-tourism/2022/11/17/tropic-air-announces-service-to-san-pedro-sula-honduras/ |title=Tropic Air announces service to San Pedro Sula |language=en}}</ref> |- | [[सान पेद्रो सुला]] || [[रॅमन विलेडा मोरालेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[मेक्सिको]] || [[कान्कुन]] || [[कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/tropic-air-to-resume-cancun-mexico-service/ |title=Tropic Air to resume Cancun service |language=en}}</ref> |- | [[एल साल्वादोर]] || [[सान साल्वादोर]] || [[एल साल्वादोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/tropic-air-announces-new-service-to-san-salvador/ |title=Tropic Air announces new service to San Salvador |language=en}}</ref> |} ==ताफा== [[File:Tropic Air, Belize International Airport (8455462314).jpg|thumb|ट्रॉपिक एरचे [[सेसना २०८ कॅरॅव्हॅन]] या कंपनीच्या ताफ्यात १५ छोटी विमाने आहेत.<ref>{{Cite news|url=https://www.tropicair.com/en/about-tropic/|title=About Tropic Air|newspaper=Tropic Air|language=en-US|access-date=2020-09-17}}</ref> {| class="wikitable" |- ! प्रकार !! संख्या |- | [[सेसना २०८ कॅरॅव्हॅन]] || ११ |- | [[गिप्सलॅंड जीए८ एरव्हॅन]] || २ |- | [[सेसना १८२]] || २ |- | [[सेसना १७२]] || १ |- | [[डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] || १ (भाड्याने घेतलेले) |} यांशिवाय गरजेप्रमाणे एक [[डी हॅविलँड कॅनडा डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] प्रकारचे हेलिकॉप्टर भाड्याने घेउन वापरले जाते.<ref>{{cite journal|title=Global Airline Guide 2016 (Part One)|journal=Airliner World|issue=October 2016|page=7}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:बेलीझमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९७९ मधील निर्मिती]] eiirz0p5d8w69ukinieqenax02cruvb 2680314 2680313 2026-04-22T15:59:52Z अभय नातू 206 /* ताफा */ 2680314 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ट्रॉपिक एर''' ही [[बेलीझ]]मधील विमानवाहतूक कंपनी आहे. [[बेलीझ सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेलीझ सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] मुख्य ठाणे असलेली ही कंपनी बेलीझ, [[मेक्सिको]], [[होन्डुरास]] आणि [[ग्वातेमाला]]मधील १८ शहरांना विमानसेवा पुरविते. ट्रॉपिक एर बेलीझ सिटीतून पर्यटकांच्या सहलीही आयोजित करते. == गंतव्यस्थाने == {| class="wikitable sortable" ! देश ! शहर ! विमानतळ ! संदर्भ |- | rowspan="9" | [[बेलीझ]] || [[ॲम्बरग्रीस के]] || [[जॉन ग्राइफ II विमानतळ]] || rowspan="9" | <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/destinations/ |title=Tropic Air Destinations |publisher=Tropic Air |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | [[बेलीझ सिटी]] || [[सर बॅरी बोवेन म्युनिसिपल विमानतळ]] |- | [[फिलिप एस. डब्ल्यू. गोल्डसन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | काय कॉल्कर || [[काय कॉल्कर विमानतळ]] |- | कोरोझाल || [[कोरोझल विमानतळ]] |- | [[डांग्रिगा]] || [[डांग्रिगा विमानतळ]] |- | [[प्लासेंतिया]] || [[प्लासेंतिया विमानतळ]] |- | [[पुंता गोर्दा (बेलीझ)|पुंता गोर्दा]] || [[पुंता गोर्दा विमानतळ (बेलीझ)|पुंता गोर्दा विमानतळ]] |- | [[सान पेद्रो (बेलीझ)|सान पेद्रो]] || [[सान पेद्रो (बेलीझ) विमानतळ|सान पेद्रो विमानतळ]] |- | [[ग्वातेमाला]] || [[ग्वातेमाला सिटी]] || [[ला ऑरोरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.aviation24.be/airlines/tropic-air-belize-launches-service-to-guatemala-city/ |title=Tropic Air launches service to Guatemala City |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | [[हाँडुरास]] || [[रोआतान]] || [[जुआन मॅन्युएल गॅल्व्हेझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || rowspan="2" | <ref>{{Cite web |url=https://sanpedrosun.com/travel-and-tourism/2022/11/17/tropic-air-announces-service-to-san-pedro-sula-honduras/ |title=Tropic Air announces service to San Pedro Sula |language=en}}</ref> |- | [[सान पेद्रो सुला]] || [[रॅमन विलेडा मोरालेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[मेक्सिको]] || [[कान्कुन]] || [[कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/tropic-air-to-resume-cancun-mexico-service/ |title=Tropic Air to resume Cancun service |language=en}}</ref> |- | [[एल साल्वादोर]] || [[सान साल्वादोर]] || [[एल साल्वादोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/tropic-air-announces-new-service-to-san-salvador/ |title=Tropic Air announces new service to San Salvador |language=en}}</ref> |} ==ताफा== [[File:Tropic Air, Belize International Airport (8455462314).jpg|thumb|ट्रॉपिक एरचे [[सेसना २०८ कॅरॅव्हॅन]]]] या कंपनीच्या ताफ्यात १५ छोटी विमाने आहेत.<ref>{{Cite news|url=https://www.tropicair.com/en/about-tropic/|title=About Tropic Air|newspaper=Tropic Air|language=en-US|access-date=2020-09-17}}</ref> {| class="wikitable" |- ! प्रकार !! संख्या |- | [[सेसना २०८ कॅरॅव्हॅन]] || ११ |- | [[गिप्सलॅंड जीए८ एरव्हॅन]] || २ |- | [[सेसना १८२]] || २ |- | [[सेसना १७२]] || १ |- | [[डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] || १ (भाड्याने घेतलेले) |} यांशिवाय गरजेप्रमाणे एक [[डी हॅविलँड कॅनडा डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] प्रकारचे हेलिकॉप्टर भाड्याने घेउन वापरले जाते.<ref>{{cite journal|title=Global Airline Guide 2016 (Part One)|journal=Airliner World|issue=October 2016|page=7}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:बेलीझमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९७९ मधील निर्मिती]] rn3lzsrm9b7sh4lkhzbcvzw0vf58ga5 0 220467 2680329 2569145 2026-04-22T17:53:40Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680329 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चर्च | name = सेंट मायकल चर्च | other name = माहीम चर्च | native_name = | native_name_lang = |image= St. Michael's Church, Mahim 4.jpg |caption= सेंट मायकल चर्च, मुंबई | pushpin map = Mumbai | pushpin label position = | pushpin map alt = | pushpin mapsize = 270 | relief = | map caption = | coordinates ={{coord|19.042525|72.840557|display=inline,शीर्षक}} | osgraw = <!-- TEXT --> | osgridref = <!-- {{gbmappingsmall| TEXT}} --> | location =[[माहीम]] , [[मुंबई]] | country = [[भारत]] | denomination = [[कॅथलिक चर्च]] | tradition = [[नोविना]] | website = {{URL| www.stmichaelsmahim.com}} | founded date = १५३४ | status = [[Parish Church]] | functional status = चालू | deanery =[[बॉम्बे रोमन कॅथोलिक जिल्ह्यातील देवळांची यादी#उत्तर मुंबई धर्मप्रांत|उत्तर मुंबई धर्मप्रांत]] | archdiocese = [[अर्चडाओसेस ऑफ बॉम्बे]] | archbishop = [[ओस्वाल्ड ग्रॅसियस]] | priestincharge = फा. सायमन बोरजीस | priest = | asstpriest = फा. बेंटो कार्डोसो, फा. लिंकन रेबेलो, फा. हेन्री सायमन डिसोझा, फा. शिंझो, फा. येशुराज<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Home - St. Michael's Church|दुवा=http://www.stmichaelsmahim.com|website=www.stmichaelsmahim.com|accessdate=10 December 2017|भाषा=en-gb}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} '''सेंट मायकेल्स चर्च''' हे [[मुंबई]]तील सर्वात जुने [[कॅथलिक चर्च]] आहे. हे चर्च [[माहीम]] मध्ये स्थित आहे, एल.जे. रोड आणि माहिम कॉजवेच्या छेदनबिंदूवर स्थित आहे. हे चर्च १५३४ मध्ये [[पोर्तुगीज|पोर्तुगीजांनी]] बांधले आहे. सुरुवातीला ''सॅन मीगेल'' म्हणून ओळखले जाणारे हे मुंबईतील सर्वात जुने पोर्तुगीज फ्रान्सिसन चर्च आहे.हे चर्च अनेक वेळा पुन्हा बांधले गेले;परंतु १९७३ च्या बांधकामात सध्याची संरचना आहे.हे चर्चने १७३९ ते १७६१ च्या [[बॅसिलिका ऑफ अवर लेडी ऑफ द माउंट, वांद्रे|माउंट मेरी चॅपल]],[[वांद्रे]] येथील अवर लेडी ऑफ व्हर्जिन मेरीच्या लोकप्रिय चिन्हासाठी आश्रय घेतला. त्याच्या स्थानामुळे, या चर्चला '''माहीम चर्च''' म्हणून ओळखली जाते.चर्च बुधवार रोजी त्याच्या [[नोविना]] साठी प्रसिद्ध आहे,याकरिता या चर्चला हजारो भेट दिली जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | first= T. V. | last=Parvate | work=Maharashtra State Gazetteer | title=Greater Bombay District |दुवा=http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/people.html | accessdate=24 December 2008}}</ref> == नोविना == [[चित्र:Our Mother of Perpetual Help.jpg|thumb|अवर लेडी ऑफ परपेचुवल सकर]] सेंट मायकल चर्चमध्ये दर आठवड्यात बुधवार रोजी मोठ्या संख्येने लोक येतात, यासाठी [[अवर लेडी ऑफ परपेचुवल सकर]]ची नोव्हेना प्रार्थना सर्व दिवसभर आयोजित केली जाते. या सेवेत सर्व धर्मातील लोकांना उपस्थित असतात.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.mid-day.com/articles/the-scent-of-yesterday-a-nostalgic-look-at-mahim-of-the-50s-and-60s/15298187 | प्रकाशक=Mid day | date=15 May 2014 | accessdate= 22 March 2016| title=The Scent of Yesterday: A nostalgic look at Mahim of the' 50s and '60s}}</ref> भक्त विश्वास करतात की नऊ सलग बुधवार (नोव्हेना) हे चर्चला भेट देण्यास त्यांची इच्छा पूर्ण होतील.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | कार्य=Mary Page News | प्रकाशक=[[University of Dayton]] | date=26 January 2001 |दुवा=http://campus.udayton.edu/mary/news01/20010126.html | title=Mary in the Secular Press}}</ref> त्यांच्यापैकी काही जण त्यांच्या इच्छेप्रमाणे मेण दान करतात, उदाहरणार्थ, एक मेण घर.फादर ह्यू फोन्सेका यांच्या मते, जवळजवळ ४०-५०,००० भाविक प्रत्येक आठवड्यात चर्चला जातात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.mumbaipluses.com/downtownplus/index.aspx?page=article&sectid=2&contentid=2008011720080115155153453e38c6c3d&sectxslt=&comments=true&pageno=1 | कार्य=DownTown Plus | प्रकाशक=[[The Times of India]] | date=17 January 2008 | accessdate=24 December 2007 | title=Say a little prayer | last=Guha | first=Tresha | archive-date=2017-07-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170702190052/http://www.mumbaipluses.com/downtownplus/index.aspx?page=article&sectid=2&contentid=2008011720080115155153453e38c6c3d&sectxslt=&comments=true&pageno=1 | url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:रोमन कॅथलिक चर्च]] r6ab36gf9mky80vhkc8j4ozgqa8sxko 0 221261 2680326 2591306 2026-04-22T16:57:37Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680326 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सुनील शिवाजी खांडबहाले''' (जन्म १ जून, १९७८) हे एक [[भारतीय]] [[संशोधक]] आणि [[उद्योजक]] आहेत. ते [[नाशिक जिल्हा|नाशिक जिल्यातील]] [[त्र्यंबकेश्वर]] जवळील [[महिरावणी]] या खेड्यातील आहेत. खांडबहाले.कॉम या भारतीय २२ राजभाषा डिजिटल शब्दकोश निर्मितीसाठी ते ओळखले जातात.<ref>[http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=92194:2010-08-08-15-57-41&Itemid=1 "व्यक्तिवेध : सुनील खांडबहाले"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520054746/http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=92194%3A2010-08-08-15-57-41&Itemid=1 |date=2018-05-20 }} ''दै.लोकसत्ता''</ref><ref>[http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/19007448.cms "डिक्शनरीमॅन"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130321210455/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/19007448.cms |date=2013-03-21 }}''दै. महाराष्ट्र टाइम्स''</ref> <ref>[http://www.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=5403009163839016092&SectionId=13&SectionName=%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0&NewsDate=20121105&Provider=-&NewsTitle= "खांडबहाले.कॉम'ने ओलांडला एक कोटी हिट्‌सचा टप्पा"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305032940/http://www.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=5403009163839016092&SectionId=13&SectionName=%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0&NewsDate=20121105&Provider=-&NewsTitle= |date=2016-03-05 }} ''दै. सकाळ''</ref><ref>[http://www.loksatta.com/maharashtra-news/khandbahale-dotcom-honored-by-giving-international-award-20344 "'खांडबहाले डॉटकॉम'चा आंतरराष्ट्रीय पुरस्काराने गौरव"] ''दै. लोकसत्ता''</ref>, समयसंगीत<ref>[https://www.samaysangit.app "समयसंगीत : वेळेनुसार चालणारे संगीत"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211218211437/http://samaysangit.app/ |date=2021-12-18 }} "समयसंगीत.अँप संकेतस्थळ"</ref> <ref>[https://www.lokmat.com/nashik/classical-music-can-be-heard-according-seasons-a687/?utm_source=Lokmat.com&utm_medium=app_banner_amp_AfterArticle&launch_url=https://www.lokmat.com/nashik/classical-music-can-be-heard-according-seasons-a687/ "ऋतू-कालचक्रानुसार ऐकायला मिळणार शास्त्रीय संगीत"] "लोकमत न्यूझ नेटवर्क, फेब्रुवारी ६, २०२१"</ref><ref>[http://nashikonweb.com/pandit-bhimsen-joshilaunch-of-samaysangit-app-first-f-its-kind-time-based-classical-music-digital-platform/ "Pandit Bhimsen Joshi भारतरत्न प. भीमसेन जोशी यांच्या जन्मशताब्दीवर्षानिमित्त संगीत-कानसेन-समाज निर्मितीसाठी"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220215113129/http://nashikonweb.com/pandit-bhimsen-joshilaunch-of-samaysangit-app-first-f-its-kind-time-based-classical-music-digital-platform/ |date=2022-02-15 }} "नाशिक वेब, फेब्रुवारी ५, २०२१"</ref>, कुंभथॉन<ref>[https://www.kumbha.org "कुंभथॉन : कुंभमेळ्यासाठीचे तंत्रज्ञान"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127090028/https://www.kumbha.org/ |date=2022-01-27 }} "कुंभथॉन संकेतस्थळ"</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/nashik/Kumbhathon-to-focus-on-tech/articleshow/46006585.cms "Kumbhathon to focus on tech - Sunil Khandbahale] ''Times of India''</ref>, ऑनलाईन ज्ञानेश्वरी रेडिओ<ref>[https://www.loksatta.com/pune/dnyaneshwari-is-now-open-to-the-world-through-internet-radio-abn-97-1981711/ "ज्ञानेश्वरी आता इंटरनेट रेडिओद्वारे विश्वाला खुली"] "दै. लोकसत्ता, September 29, 2019"</ref><ref>[https://maharashtratimes.com/maharashtra/nashik/dhaneshwari-radio-by-khandabhale-com/articleshow/71353315.cms "खांडबहाले डॉट कॉमतर्फे ज्ञानेश्वरी रेडिओ इंटरनेटवर"] "दै. महाराष्ट्र टाइम्स, 29 Sep 2019"</ref>, इंटरनेट कम्युनिटी रेडिओ संस्कृतभारती<ref>[https://divyamarathi.bhaskar.com/news/sanskrit-bharti-is-the-worlds-first-sanskrit-internet-radio-broadcast-1566017205.html "‘संस्कृत भारती’ हा जगातील पहिला संस्कृत इंटरनेट रेडिओ प्रसारित"] "दै. दिव्य मराठी, नोव्हें ३०, २०२०"</ref>, गोदावरीआरती.ऑर्ग<ref>[https://marathi.webdunia.com/article/regional-marathi-news/dedication-of-godavariaarti-org-literary-cultural-technology-website-on-the-occasion-of-goda-janmotsava-122021000008_1.html "गोदा-जन्मोत्सवाचे औचित्य साधून गोदावरीआरती.ऑर्ग (GodavariAarti.Org) या साहित्यक-सांस्कृतिक तंत्रज्ञान वेबसाईटचे लोकार्पण"] "मराठी वेब दुनिया, 10 फेब्रुवारी 2022"</ref><ref>[https://www.deshdoot.com/local-news/nasik/inuguration-of-godavari-aarti-website "‘गोदावरी आरती’ संकेतस्थळाचे लोकार्पण तंत्रज्ञान संशोधक खांडबहाले यांचा उपक्रम"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220211065213/https://www.deshdoot.com/local-news/nasik/inuguration-of-godavari-aarti-website |date=2022-02-11 }} "दै. देशदूत, 10 Feb, 2022"</ref><ref>[https://www.nandednewslive.com/2022/02/nnl_747.html "गोदावरी आरती.ऑर्ग तर्फे "स्वतःच बनवा स्वतःची गोदावरी आरती पुस्तिका"कार्यशाळेने "जागतिक मुद्रण दिन" साजरा"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220225175126/https://www.nandednewslive.com/2022/02/nnl_747.html |date=2022-02-25 }} "नांदेड न्यूझ, नृसिंह न्यूझ नेटवर्क २/२५/२०२२"</ref>, मराठी भाषा स्पेलचेकर<ref>[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/spell-checker-in-marathi/articleshow/31073018.cms "बिनधास्त लिहा बिनचूक मराठीत "] "दैनिक महाराष्ट्र टाइम्स, २७ फेब्रुवारी २०१४"</ref><ref>[https://divyamarathi.bhaskar.com/news/MAH-NMAH-NAS-nashik-news-in-marathi-sunil-khanbahale-develop-spell-checker-in-computer-4535242-NOR.html "मराठी विश्‍व: नाशिकच्या तरुणाने आणली मराठी स्पेलचेकर प्रणाली"] "दैनिक दिव्य मराठी, २८ फेब्रुवारी २०१४"</ref> ही त्यांची काही प्रसिद्ध संशोधने आहेत. अनेक वृत्तपत्रं तसेच मासिकांमधून ते स्तंभलेखन करतात.<ref>[https://www.loksatta.com/vruthanta/need-of-documentation-of-dialects-sunil-khandbahale-233394/ "बोली भाषांच्या दस्तावेजीकरणाची गरज - सुनील खांडबहाले"] "दैनिक लोकसत्ता, २५ ऑक्टोबर, २०१३"</ref><ref>[https://divyamarathi.bhaskar.com/news/DMS-HDLN-sunil-khandbahale-write-about-social-media-5854140-NOR.html "भारतीयांसाठी लोकाभिमुख स्वतंत्र सोशल मीडिया हवा"] "दैनिक दिव्य मराठी, १८ एप्रिल २०१८"</ref><ref>[https://divyamarathi.bhaskar.com/news/EDT-HDLN-sunil-khandbahale-write-about-social-media-5853319-NOR.html "सोशल मीडिया व्यसनमुक्तीची गरज"] "दैनिक दिव्य मराठी, १८ एप्रिल २०१८"</ref> == व्यक्तिगत माहिती == == शिक्षण == == कार्य == == संशोधन == == पुरस्कार आणि सन्मान == त्यांना विविध पुरस्कारांनी गौरवण्यात आले आहे. * कॉम्प्युटर सोसायटी ऑफ इंडियाचा 'यशोकीर्ती पुरस्कार' <ref>[https://www.csi-nashik.org.in/yashokirti_award.php, CSI Yashokirti Award, "यशोकीर्ती पुरस्कार"]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} "कॉम्प्युटर सोसायटी ऑफ इंडिया"</ref> * टाईम्स ग्रुपचा युथ आयकॉन पुरस्कार <ref>[http://maharashtratimes.indiatimes.com/rssarticleshow/msid-19026839,prtpage-1.cms "युथ आयकॉन"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117103326/http://maharashtratimes.indiatimes.com/rssarticleshow/msid-19026839,prtpage-1.cms |date=2015-11-17 }} ''दै. महाराष्ट्र टाइम्स''</ref> * नोकीयाकडून "स्थानिक भाषेतील सर्वोत्तम अनुप्रयोग" पुरस्कार * राष्ट्रीय इन्फोर्मेशन कम्युनिकेशन अँड टेकनॉलॉजि (आय.सी.टी.) वास्विक पुरस्कार <ref>[http://www.vasvik.org/Information_&_Communication_Technology.html, VASVIK Award Winners in Information & Communication Technology "वास्विक पुरस्कार"]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, "राष्ट्रीय इन्फोर्मेशन कम्युनिकेशन अँड टेकनॉलॉजि (आय.सी.टी.) वास्विक पुरस्कार"</ref> * इंडिया डिजिटल अवार्ड <ref>[https://www.businesswireindia.com/the-second-edition-of-india-di-20120120150500.html, "The Second Edition of India Digital Awards"]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} "इंडिया डिजिटल अवार्ड"</ref> * ए.आय.एम.आय.ए.आय. अवार्ड <ref>[http://www.iamai.org.in/events/india_digital_award_2012/award_winners.htm, "IAMAI India Digital Award Winners"]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} "ए.आय.एम.आय.ए.आय. अवार्ड"</ref> * एमबिलियन्थ अवार्ड <ref>[http://mbillionth.in/wp-content/uploads/2012/07/Full-mBillionth-2012-book.pdf "mBillionth Award, South Asia 2012"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220123081447/http://mbillionth.in/wp-content/uploads/2012/07/Full-mBillionth-2012-book.pdf |date=2022-01-23 }} "एमबिलियन्थ अवार्ड, २०१२"</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवें == * [https://www.newindianexpress.com/education/edex/2013/nov/11/Young-achievers-535948.html "यंग अचिव्हर्स - सुनील खांडबहाले"] '' इंडियन एक्स्प्रेस, ११ नोव्हेंबर २०१३'' * [https://maharashtratimes.com/dictionary-man/articleshow/34341890.cms "‘डिक्शनरी मॅन’ व्हाइट हाऊसमध्ये"] ''दैनिक महाराष्ट्र टाइम्स, २९ एप्रिल, २०१४'' * [http://www.globalprosperityfoundation.org/2012/10/global-discovery-school.html, "ग्लोबल डिस्कव्हरी स्कुल"]{{मृत दुवा|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} "बिना भिंतीची बिना छताची गावाकडची शाळा" * [https://www.inmarathi.com/135368/sunil-khandbahale-and-khandbahale-dictionary-success-story/ "‘खांडबहाले’ या पहिल्यावहिल्या ऑनलाईन मराठी डिक्शनरीचा ‘असा’ झालाय जन्म"] ''इनमराठी, २३ सप्टेंबर २०२१'' * [http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=92194:2010-08-08-15-57-41&Itemid=1 "व्यक्तिवेध : सुनील खांडबहाले"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520054746/http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=92194%3A2010-08-08-15-57-41&Itemid=1 |date=2018-05-20 }} ''दै.लोकसत्ता'' * [https://economictimes.indiatimes.com/first-english-marathi-online-dictionary-launched/articleshow/3116547.cms?from=mdr "First English-Marathi online dictionary launched"] ''Economic Times, Jun 10, 2008'' * [http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=88966:2010-07-26-16-48-20&Itemid=1 "खांडबहाले डॉट कॉमतर्फे विकसित करण्यात आलेल्या जगातल्या पहिल्याच ‘इंग्रजी-मराठी मोबाईल डिक्शनरी’चे प्रकाशन"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220205104931/http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=88966:2010-07-26-16-48-20&Itemid=1 |date=2022-02-05 }} ''दैनिक लोकसत्ता'' * [https://economictimes.indiatimes.com/first-english-marathi-online-dictionary-launched/articleshow/3116547.cms "First English-Marathi online dictionary launched"] ''Economic Times, 10 Jun, 2008 * [https://legatum.mit.edu/entrepreneur/sunil-khandbahale/ "MBA, MIT Sloan School of Management"] ''Entrepreneurs, 15th Feb, 2022'' * [https://www.thehindu.com/features/metroplus/words-without-borders/article5308145.ece "Word without borders"] ''द हिंदू, NOVEMBER 03, 2013'' * [https://indianexpress.com/article/cities/pune/find-an-english-match-online-in-marathi-hindi-and-now-gujarati/ "Find an English match online in Marathi,Hindi and now Gujarati"] ''23 Jun, 2009'' * [http://www.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=5403009163839016092&SectionId=13&SectionName=%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0&NewsDate=20121105&Provider=-&NewsTitle= "खांडबहाले.कॉम'ने ओलांडला एक कोटी हिट्‌सचा टप्पा"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305032940/http://www.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=5403009163839016092&SectionId=13&SectionName=%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0&NewsDate=20121105&Provider=-&NewsTitle= |date=2016-03-05 }} ''दै. सकाळ'' * [http://www.loksatta.com/maharashtra-news/khandbahale-dotcom-honored-by-giving-international-award-20344 "'खांडबहाले डॉटकॉम'चा आंतरराष्ट्रीय पुरस्काराने गौरव"] ''दै. लोकसत्ता'' * [http://timesofindia.indiatimes.com/city/nashik/Kumbhathon-to-focus-on-tech/articleshow/46006585.cms "Kumbhathon to focus on tech - Sunil Khandbahale] ''Times of India'' * [https://divyamarathi.bhaskar.com/news/MAH-NMAH-NAS-youths-to-contribute-in-development-via-indovasion-nasik-circle-4426584-NOR.html "‘इंडोवेशन नाशिक सर्कल’द्वारे तरुणाई टाकणार विकासात भर"] ''दै. दिव्य मराठी, ७ नोव्हेंबर, २०१७'' * [https://vidapatil.medium.com/nilaykulkarni-981e706f5b72 "Kumbhathon, a periodic co-location of innovators — the genesis"] ''मेडीयम.कॉम'' * [http://www.timeskuwait.com/upload/pdf/Times%20Independence%20day%202015.pdf "Kumbhathon : Finding innovative solutions to social challenges"]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Times Kuwait'' * [https://www.lokmat.com/pune/perennial-opportunity-enjoy-melodious-music-a684/ "सुमधूर संगीताच्या आस्वादाची बारमाही संधी"] ''लोकमत न्यूझ नेटवर्क, पुणे, ७ फेब्रुवारी २०२१'' * [https://www.samaysangit.app "समयसंगीत संकेतस्थळ "समयसंगीत.अँप"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211218211437/http://samaysangit.app/ |date=2021-12-18 }} ''https://www.samaysangit.app'' * [https://maharashtratimes.com/maharashtra/nashik/dhaneshwari-radio-by-khandabhale-com/articleshow/71353315.cms "खांडबहाले डॉट कॉमतर्फे ज्ञानेश्वरी रेडिओ इंटरनेटवर"] ''दै. महाराष्ट्र टाइम्स, २९ सप्टेंबर २०२९'' * [https://www.loksatta.com/pune/dnyaneshwari-is-now-open-to-the-world-through-internet-radio-abn-97-1981711/ "ज्ञानेश्वरी आता इंटरनेट रेडिओद्वारे विश्वाला खुली"] ''दै. लोकसत्ता, २९ सप्टेंबर २०२९'' * [https://www.hindustantimes.com/mumbai/soon-learn-sanskrit-via-your-cellphone/story-MBP4sK51ar1BcuChSiVVTI.html "Soon, learn sanskrit via your cellphone"] ''Hindustan Times, 14 Aug, 2011'' * [https://www.bhaskar.com/state/haryana/news/haryana-news-world39s-first-sanskrit-internet-radio-started-so-that-people-understand-sanskrit-072504-5255130.html "दुनिया का पहला संस्कृत इंटरनेट रेडियो शुरू हुआ, ताकि लोग संस्कृत को समझें"] ''दैनिक भास्कर'' * [https://www.loksatta.com/nashik/online-sanskrit-internet-radio-launched-zws-70-1952031/ "संस्कृत इंटरनेट रेडिओ ऑनलाईन प्रक्षेपित"] ''दैनिक लोकसत्ता, १७ ऑगस्ट २०१९'' * [https://maharashtratimes.com/maharashtra/nashik/sanskrit-radio-is-now-available-on-the-internet/articleshow/70717022.cms "इंटरनेटवर आता संस्कृत रेड़िओ"] ''दै. महाराष्ट्र टाइम्स १८ ऑगस्ट, २०१९'' * [https://divyamarathi.bhaskar.com/news/sanskrit-bharti-is-the-worlds-first-sanskrit-internet-radio-broadcast-1566017205.html "‘संस्कृत भारती’ हा जगातील पहिला संस्कृत इंटरनेट रेडिओ प्रसारित"] ''दै. दिव्य मराठी'' * [https://maharashtratimes.com/editorial/ravivar-mata/sunil-khandbahale/articleshow/32094924.cms "विश्वास सार्थकी लावला!"] दै. महाराष्ट्र, १६ मार्च, २०१४ * [https://www.dnaindia.com/mumbai/report-12th-language-added-in-online-dictionary-1776928 "12th language added in online dictionary"] DNA India, 13 December, 2012 * [https://timesofindia.indiatimes.com/city/nashik/whats-the-good-word-you-can-send-an-sms/articleshow/11865488.cms "What's the good word? You can send"] ''13 Feb, 2012'' * [https://www.hindustantimes.com/mumbai/translate-marathi-words-into-english-using-mobile-phone/story-wfXpwUJpcuB3FjELK1cWFN.html "Translate Marathi words into English using mobile phone"] ''Hindustan Times, 7 Feb, 2012'' * [https://maharashtratimes.com/editorial/article/-/articleshow/12034523.cms "शब्दकोशाचा बादशाह"] ''दै. महाराष्ट्र टाइम्स, २६ फेब्रुवारी २०१२'' * [http://aksharaya.org/event/aksharsanvad-an-interview-with-sunil-khandbahale/ "Aksharsanvad"] ''Aksharsanvad, 27 April 2012'' * [http://legatum.mit.edu/entrepreneur/sunil-khandbahale/ Sunil Khandbahale at MIT] * [http://www.inktalks.com/discover/630/sunil-khandbahale-breaking-the-language-barrier इंक टॉल्क - Sunil Khandbahale: Breaking the language barrier] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220205112216/http://www.inktalks.com/discover/630/sunil-khandbahale-breaking-the-language-barrier |date=2022-02-05 }} * [https://www.ted.com/talks/sunil_khandbahale_language_a_life_unscambler टेड टॉल्क - Sunil Khandbahale: Language a Life Unscambler] * [https://www.ted.com/talks/sunil_khandbahale_the_art_that_is_language टेड टॉल्क - Sunil Khandbahale: The Art that is Language] * [http://khandbahale.com "KHANDBAHALE.COM"] * [http://globalprosperityfoundation.org "Global Prosperity Foundation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220205104931/http://www.globalprosperityfoundation.org/ |date=2022-02-05 }} * [https://legatum.mit.edu/entrepreneur/sunil-khandbahale/ "MBA, MIT Sloan School of Management"] ''Entrepreneurs, 15th Feb, 2022'' [[वर्ग:मराठी उद्योजक]] [[वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] lbt6ibbiewu4oqgzzpjd7f9kon09a9v 0 222251 2680397 2443454 2026-04-22T20:51:27Z ~2026-24679-89 182431 2680397 wikitext text/x-wiki '''वसंत डावखरे''' ([[इ.स. १९४९|१९४९]] - [[४ जानेवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]]) हा महाराष्ट्रातील राजकारणी होते. हे शेतकरी कुटुबात जन्माला आले. * हिवरे गावचे सरपंच ते विधान परिषदेचे उपसभापती हा त्यांचा राजकारणातील प्रवास आहे. महाविद्यालयीन जीवनापासूनच त्यांचा राजकारणाशी संबंध आला. * [[राष्ट्रवादी काँग्रेस]]ची स्थापना झाल्यावर वसंत डावखरे काँग्रेसमधून राष्ट्रवादीमध्ये गेले. १९८६ साली ठाणे महापालिकेची स्थापना झाली. त्यानंतर पहिल्याच निवडणुकीत डावखरे हे नौपाड्यातून काँग्रेसपक्षातर्फे नगरसेवक म्हणून विजयी झाले. १९८६-८७ साली ते ठाणे महापालिकेत विरोधी पक्षनेते होते. त्यानंतर ते ठाण्याचे महापौरही झाले. ठाणे जिल्ह्यातील मोठे नेते म्हणून डावखरे यांची ख्याती होती. त्यानंतर १९९२ पासून चार वेळा ते विधानपरिषदेवर आमदार म्हणून निवडून गेले. १९९८ मध्ये विधान परिषदेच्या उपसभापतीपदी त्यांची एकमताने निवड झाली. त्यानंतर सलग १८ वर्षे ते उपसभापती होते. २०१६ च्या निवडणुकीत ते पराभूत झाले. [[लष्करे तोयबा]]ची कुप्रसिद्ध दहशतवादी इशरत जहाँ हिला गुजरात पोलिसांनी मारून टाकल्यानंतर, डावखरे यांनी तिच्या कुटुंबीयांना व्यक्तिगतरीत्या एक लाख रुपयांची मदत केली होती. {{DEFAULTSORT:डावखरे, वसंत}} [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] iitp8tqgi8uk95dwyxw7avz7civ8oym 2680398 2680397 2026-04-22T20:52:13Z ~2026-24679-89 182431 2680398 wikitext text/x-wiki '''वसंत शंकर डावखरे''' ([[इ.स. १९४९|१९४९]] - [[४ जानेवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]]) हा महाराष्ट्रातील राजकारणी होते. हे शेतकरी कुटुबात जन्माला आले. * हिवरे गावचे सरपंच ते विधान परिषदेचे उपसभापती हा त्यांचा राजकारणातील प्रवास आहे. महाविद्यालयीन जीवनापासूनच त्यांचा राजकारणाशी संबंध आला. * [[राष्ट्रवादी काँग्रेस]]ची स्थापना झाल्यावर वसंत डावखरे काँग्रेसमधून राष्ट्रवादीमध्ये गेले. १९८६ साली ठाणे महापालिकेची स्थापना झाली. त्यानंतर पहिल्याच निवडणुकीत डावखरे हे नौपाड्यातून काँग्रेसपक्षातर्फे नगरसेवक म्हणून विजयी झाले. * १९८६-८७ साली ते ठाणे महापालिकेत विरोधी पक्षनेते होते. त्यानंतर ते ठाण्याचे महापौरही झाले. ठाणे जिल्ह्यातील मोठे नेते म्हणून डावखरे यांची ख्याती होती. त्यानंतर १९९२ पासून चार वेळा ते विधानपरिषदेवर आमदार म्हणून निवडून गेले. १९९८ मध्ये विधान परिषदेच्या उपसभापतीपदी त्यांची एकमताने निवड झाली. त्यानंतर सलग १८ वर्षे ते उपसभापती होते. २०१६ च्या निवडणुकीत ते पराभूत झाले. [[लष्करे तोयबा]]ची कुप्रसिद्ध दहशतवादी इशरत जहाँ हिला गुजरात पोलिसांनी मारून टाकल्यानंतर, डावखरे यांनी तिच्या कुटुंबीयांना व्यक्तिगतरीत्या एक लाख रुपयांची मदत केली होती. {{DEFAULTSORT:डावखरे, वसंत}} [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 2zacnxe6r1p5cwmoz9djh7k41v1g028 0 227548 2680327 2296130 2026-04-22T17:08:35Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680327 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = सुमन पोखरेळ | चित्र =File:Suman Pokhrel 00543.jpg|thumb|right|150px|alt=कवि|सुमन पोखरेल | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = सुमन पोखरेळ | पूर्ण_नाव = सुमन पोखरेळ | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = [[सप्टेंबर २१]], [[इ.स. १९६७|१९६७]] | जन्म_स्थान = विराटनगर, [[नेपाळ]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = | राष्ट्रीयत्व = [[नेपाळ]] | भाषा = [[नेपाळी भाषा|नेपाळी]], [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = [[कविता]] | विषय = | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = [[:en: SAARC_Literary_Award|सार्क साहित्य पुरस्कार]] | वडीळ_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नीक_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''सुमन पोखरेळ''' (इंग्लिश:[[:en:Suman Pokhrel|Suman Pokhrel]], जन्म २१ सप्टेंबर १९६७) एक बहुभाषी नेपाळी [[कवी]], [[गीतकार]], [[नाटककार]], भाषांतरकार आणि एक कलाकार आहे; जो दक्षिण एशियातीळ एक महत्त्वपूर्ण सर्जनशीळ आवाजांपैकी एक म्हणून गणला जातो ।<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.foundationsaarcwriters.com/add_peot_table_des.php?table_id=8&poet_id=1&des_id=140 |title=Suman Pokhrel |publisher=Foundation of SAARC Wirters and Literature |date= |accessdate=2017-08-04 |archive-date=2019-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401182311/http://www.foundationsaarcwriters.com/add_peot_table_des.php?table_id=8&poet_id=1&des_id=140 |url-status=dead }}</ref><ref name="satchidanandna1">{{cite|title=The Songs We Share|first=|last=|editor=[[के. सच्चिदानन्दन]] and [[Ajeet Cour]]|date=2011|pages=88, 179, 255|publisher=Foundation of SAARC Wirters and Literature{{ISBN|8188703214}}}}</ref><ref name="prachyareview.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.prachyareview.com/poems-by-suman-pokhrel|2=|first=Suman|last=Pokhrel|title=Two Poems by Suman Pokhrel|publisher=Prachya Review|website=prachyareview.com|date=12 September 2015|accessdate=2017-08-08|archive-date=2019-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401230912/https://www.prachyareview.com/poems-by-suman-pokhrel/|url-status=dead}}</ref> त्यांची कामे प्रशंसनीय झाली आहेत आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रकाशित केली आहेत। <ref name="satchidanandna1"/><ref>Art of Being Human, An Anthology of International Poetry – Volume 9 p.144, 145, Canada Editors- Daniela Voicu & Brian Wrixon, {{ISBN|9781927682777}}</ref><ref name="lifeandlegends1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lifeandlegends.com/suman-pokhrel-translated-dr-abhi-subedi|title=Suman Pokhrel Translated by Dr Abhi Subedi|first=Suman|last=Pokhrel|editor=Kalpna Singh-Chitnis|publisher=Life and Legends|accessdate=2017-08-05}}</ref> सुमन पोखरेळ हे फक्त दोनदा सार्क साहित्य पुरस्कार प्राप्त करू शकतात।<ref name="ReferenceA">Hindustan Times, New Delhi, Saturday, February 14, 2015</ref> त्यांनी इ.स. २०१३ आणि २०१५ मध्ये आपल्या स्वतःच्या कविता आणि दक्षिण एशियाई क्षेत्रातीळ कविता आणि कलातीळ त्यांचे योगदान यासाठी हा पुरस्कार प्राप्त केला।<ref>[[:en:SAARC Literary Award]]</ref> == संदर्भ == {{DEFAULTSORT:पोखरेळ, सुमन}} [[वर्ग:नेपाळी साहित्यिक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म]] d1lc5jwgxqn7qo29gvfshtt7n71h0ut 0 231709 2680331 2646906 2026-04-22T18:06:24Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680331 wikitext text/x-wiki सेल्युलर जेल, ज्याला '''काळे पाणी''' म्हणून ओळखले जाते, ते अंदमान-निकोबार बेटांची राजधानी असलेल्या [[पोर्ट ब्लेअर|पोर्ट ब्लेअरमध्ये]] हे तुरुंग आहे.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2018-08-09|title=Cellular Jail|दुवा=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cellular_Jail&oldid=854142576|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> इंग्रजांनी जेलचा वापर विशेषकरून राजेशाही कैद्यांना हद्दपार करण्यासाठी केला होता.[https://hindi.news18.com/photogallery/know-all-about-kala-pani-465982.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170814122540/http://hindi.news18.com/photogallery/know-all-about-kala-pani-465982.html |date=2017-08-14 }} भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीचे [[स्वातंत्र्यसैनिक]], ज्यात मुख्य भारत भूमीपासून हजारो किलोमीटर अंतरावर वसलेले होते, आणि समुद्रातून कोट्यावधी किलोमीटर प्रवेश करण्यायोग्य होते, यासाठी ब्रिटिशांनी सेल्युलर जेलची निर्मिती केली.[https://www.bhaskar.com/maharashtra/pune/news/MH-PUN-HMU-infog-reedom-fighter-veer-sawarkar-cellular-jail-andaman-nicobar-5608818-PHO.html] [[बटाकेेश्वर दत्त]], [[योगेंद्र शुक्ला]] आणि [[विनायक दामोदर सावरकर]] यांच्यासारख्या मोठ्या नेत्यांना भारताच्या स्वातंत्र्याच्या चळवळीत तुरुंगात ठेवण्यात आले होते.[https://roar.media/hindi/main/viral/the-story-of-kalapani/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191119211457/https://roar.media/hindi/main/viral/the-story-of-kalapani/ |date=2019-11-19 }} आज, कॉम्प्लेक्स राष्ट्रीय स्मारक म्हणून काम करते. हे काळ्या पाण्याच्या नावामुळे कुप्रसिद्ध होते.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2018-01-30|title=सेल्यूलर जेल|दुवा=https://hi.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%B2%E0%A4%B0_%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%B2&oldid=3692579|journal=विकिपीडिया|language=hi}}</ref> [[File:cellular Jail|दुवा=Special:FilePath/Cellular_Jail]] [[File:IMG-20190319-WA0014.jpg|thumb|IMG-20190319-WA0014]] == हे सुद्धा बघूया == * काळे पाणी * इ.स. १९७९ * अंदमान आणि निकोबार * उल्लासकर दत्त * फेब्रुवारी ११ * माझी जन्मठेप, काळ्यापाण्यावरील शिक्षेचे वर्णन == इतिहास == अंदमान आणि निकोबार बेटांची राजधानी पोर्ट ब्लेअर येथे हे कारागृह आहे. मुख्य भारतीय भूमीपासून हजारो किलोमीटर अंतरावर आणि समुद्रापासून हजारो किलोमीटर दुर्गम अशा भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातल्या सैनिकांना तुरूंगात ठेवण्यासाठी हे ब्रिटिशांनी बांधले होते. काळ्या पाण्याच्या नावाखाली ती बदनाम होती. ब्रिटिश सरकारने भारताच्या स्वातंत्र्य सैनिकांवर झालेल्या अत्याचारांचा मूक साक्षीदार असलेल्या या कारागृहाचा पाया १८९७ मध्ये रचला होता. या कारागृहात ६९४ खोल्या आहेत. ह्या खोल्या बांधण्याचा उद्देश कैद्यांमधील परस्पर संवाद थांबविणे हा होता. ऑक्टोपस प्रमाणेच सात शाखांमध्ये पसरलेल्या या तुरुंगाच्या आता केवळ तीन शाखा शिल्लक आहेत. जेलच्या भिंतींवर शूर शहीदांची नावे लिहिली आहेत. येथे एक संग्रहालय देखील आहे ज्यामधून शस्त्रे ज्यावरून स्वातंत्र्य सैनिकांवर छळ करण्यात आला होता. अंदमानमधील वसाहतीच्या मुख्य उद्देश म्हणजे समुद्राच्या वादळात अडकलेल्या जहाजांना सुरक्षित जागा पुरविणे. असा विचार केला होता की बंदरांच्या सुरक्षिततेसाठी कायमस्वरूपी तोडगा काढणे हाच एक उपाय आहे. या बेटांवर तोडगा काढण्याचा पहिला प्रयत्न १७८९ मध्ये झाला जेव्हा कॅप्टन आर्चीबाल्ड ब्लेअरने चथम आयलँडमध्ये सेटलमेंट केली. ही जागा नेव्हिगेशनल म्हणून गणली जात असल्याने ही वस्ती उत्तर अंदमानमधील पोर्ट कॉर्नवालिस येथे नंतर हलविण्यात आली. वसाहतीचा तोडगा काढण्याचा हा प्रयत्न यशस्वी झाला नव्हता आणि १७९६ मध्ये संपुष्टात आला. ६० वर्षांनंतर, या बेटांवरील बंदरांच्या संरक्षणासाठी कायमस्वरूपी तोडगा काढण्याचा प्रश्न आला होता, परंतु पहिल्या स्वातंत्र्यलढ्यात देशभक्तांना पेरण्यासाठी वास्तविकपणे १८९७ मध्ये बंदिवान वसाहतीची स्थापना केली गेली. अंदमान आणि निकोबार आणि निकोबार बेटांवर १० मार्च १८५८ रोजी २०० स्वातंत्र्यसैनिकांच्या पहिल्या तुकडीच्या आगमनाने कैद केलेल्या वसाहतीची कारावास सुरू झाली. बर्मा आणि भारतातील मृत्यूदंडातून काही कारणास्तव जगलेल्या सर्व दीर्घावधी व आजीवन कारागृहात असलेल्या देशभक्तांना अंदमानच्या बंदिवासात वसाहतीत पाठविण्यात आले. पहिल्या स्वातंत्र्ययुद्धानंतर, वहाबी बंडखोरी, मणिपूर विद्रोह इत्यादींशी संबंधित सैन्य व इतर देशभक्तांना ब्रिटिश सरकारविरूद्ध आवाज उठवण्याच्या गुन्ह्याखाली  अंदमानच्या बंदिवासात असलेल्या वसाहतींमध्ये पाठवण्यात आले. == बाह्यदुवे == == संदर्भ == [[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याशी संबंधित महत्वाची स्थाने]] [[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] p6ileoq9mo9d8uwm2h715b4ptz75jx5 0 236315 2680315 2566112 2026-04-22T16:08:33Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680315 wikitext text/x-wiki '''सिंगापूरची संस्कृती''' मध्ये [[आशिया]]ई आणि युरोपियन संस्कृतींचे मिश्रण पाहायला मिळते. मलय, दक्षिण आशियाई, पूर्व आशियाई आणि युरेशियन संस्कृतीच्या सिंगापूरवर असलेल्या प्रभावामुळे [[सिंगापूर]]ला "इझी एशिया", "गार्डन सिटी" अश्या नावांनी देखील संबोधले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.scp.gov.sg/content/scp/about_us/about_singapore.html|title=About Singapore|date=2015-01-24|work=archive.is|access-date=2018-11-23|archive-date=2015-01-24|archive-url=https://archive.is/20150124165252/http://www.scp.gov.sg/content/scp/about_us/about_singapore.html|url-status=bot: unknown}}</ref> == इतिहास == सिंगापूरच्या इतिहासात तिसरे शतक महत्त्वाचे मानले जाते, पूर्वी सिंगापूर हे वेगवेगळ्या साम्राज्यांचे एक मोठे राज्य होते, १८१९ साली बेटावर वेगवेगळ्या सल्तनतांनी राज्य केले. कालांतराने ब्रिटिश या बेटावर आले आणि आणि त्यांनी बंदर व वसाहती यांची स्थापना केली. दरम्यानच्या काळात सिंगापूरच्या बंदराचा विकास झाला आणि त्यामुळे अनेक प्रवासी याकडे आकर्षित झाले. १९६५ मध्ये सिंगापूरला स्वातंत्र्य मिळाले आणि त्यानंतर सिंगापूरचा खऱ्या अर्थाने विकास झाला, इ. स. १९४५ - १९४६ ते १९६५ या कालावधीत ब्रिटिशांनी सिंगापूरवर राज्य केले, सिंगापूरची लोकसंख्या ५४.७ लाखापेक्षा जास्त असुन त्यात चायनीज, मलेशियन, इंडियन आणि यूरेशियन (तसेच मिश्रित गट) आणि वेगवेगळ्या भागातील आशियाई लोक अधिक प्रमाणात पाहायला मिळतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत| आशियाई देशातील एक महत्त्वाचा आणि सुंदर देश म्हणून सिंगापूरकडे बघितले जाते वैविध्यता संस्कृतिक भिन्नता आणि छोटास पण सुंदर शहर म्हणून या शहराला एक वेगळी ओळख प्राप्त झालेली आहे बौद्ध धर्मियांची संख्या या शहरांमध्ये मोठी आहे अनेक देशातील लोक या ठिकाणी वास्तव्याला येतात तसेच शिक्षणासाठी देखील मोठ्या संख्येने विद्यार्थी या शहरांमध्ये वास्तव्य करीत असतात दुवा=https://web.archive.org/web/20130325090624/http://www.ne.edu.sg/principles_of_governance.htm|title=Principles of Governance|दिनांक=2013-03-25|ॲक्सेसदिनांक=2018-11-23}}</ref> == प्रतिभा == सिंगापूरमध्ये जाति, धर्म आणि सामाजिक-आर्थिक पार्श्वभूमी उज्ज्वल पार्श्वभूमी असून देखील तेथील लोकांना देशाच्या विकासात योगदान देण्यासाठी कायम प्रोत्साहित केले जाते. सिंगापूरमध्ये प्रत्येक माणसापर्यंत शिक्षण पोहोचलेले आहे, प्रत्यक्षात, सिंगापूरमध्ये अशी तरतूद आहे कि तेथील ७ ते १२ या वयोगटातील सर्व मुलांसाठी प्राथमिक शिक्षण अनिवार्य आहे. काही कारणांनी या नियमात मुलांना सवलत हवी असल्यास पालकांना शिक्षण मंत्रालयाकडून सवलतसाठी अर्ज करणे आवश्यक आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.ne.edu.sg/principles_of_governance.htm|title=Principles of Governance|दिनांक=2013-03-25|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-03|archive-date=2013-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130325090624/http://www.ne.edu.sg/principles_of_governance.htm|url-status=dead}}</ref>{{संदर्भ}} ==धर्म== {{मुख्य|सिंगापूर मधील धर्म}} == खाद्य संस्कृती == सिंगापूर देशावर अनेक ठिकाणचे लोक विविध ठिकाणची संस्कृती पाहायला मिळत असल्यामुळे तेथील खाद्य संस्कृतीमधे विविधता पाहायला मिळते. याचे उदाहरण पहायचे झाल्यास हॉकरच्या सिंगापूरमधील केंद्रांमध्ये मलय हॉकर पारंपारिक पद्धतीचे तमिळ पदार्थ बनवून त्याचा व्यवसाय करतो, तसेच चीनी दुकानांमध्ये चीनी पदार्थांची सामग्री, त्यापाद्धातीचा स्वयंपाक करण्याचे तंत्र तसेच कॅटरिंग श्रेणी चीनी पारंपारिक पद्धतीने तयार केलेले पाहायला मिळतात, याप्रकारच्या विविधतेमुळे सिंगापूरची खाद्य संस्कृती अधिक समृद्ध आणि पर्यटकांना अधिक आकर्षित करते. सिंगापूरमध्ये खेकडे, क्लॅम, स्क्विड आणि ऑयस्टरसह विविध प्रकारचे समुद्री खाद्य देखील उपलब्ध आहेत, तसेच सिंगापुरमधे स्टिंग्रे बार्बेक्यू हे एक प्रसिद्ध खाद्य आहे जे केळीच्या पानात संभार सोबत दिले जाते. <ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.straitstimes.com/lifestyle/food/4-singaporean-dishes-make-anthony-bourdains-wishlist-for-his-new-street-food-hall-in|title=4 Singaporean dishes make Anthony Bourdain's wishlist for his new street food hall in New York|last=hermesauto|date=2016-02-17|work=The Straits Times|access-date=2018-12-03|language=en|archive-date=2018-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002180813/https://www.straitstimes.com/lifestyle/food/4-singaporean-dishes-make-anthony-bourdains-wishlist-for-his-new-street-food-hall-in|url-status=dead}}</ref> {{संदर्भ}} == भाषा == सिंगापुरमध्ये अधिकतम लोक द्विभाषिक असुन ते सिंगापूरची [[इंग्रजी]] आणि दुसरी भाषा बोलतात, सर्वसाधारणपणे सिंगापूरमधे बोलल्या जाणाऱ्या प्रमुख भाषांमधे मंदारिन, मलय, तमिळ किंवा सिंगापूर कॉलोक्विअल इंग्रजी (सिंगलीश) या भाषांचा समावेश होतो. सिंगापूर मानक इंग्लिश भाषेत मुल इंग्लिश भाषेतील व्याकरणाच्या आणि मूळ इंग्रजी वर्तनातील बऱ्याच गोष्टीं ब्रिटिश, मलेशियन आणि भारतीय मानक इंग्रजीसारख्याच आहेत, सिंगापूरच्या इंग्रजीमधे काही छोटे फरक शब्दसंग्रह आणि शब्दलेखन पद्धतीत अढळतात. <ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.straitstimes.com/business/singapore-indonesia-on-track-to-implement-automatic-tax-data-swop|title=Singapore, Indonesia on track to implement automatic tax data swop|last=migration|date=2014-12-16|work=The Straits Times|access-date=2018-12-03|language=en|archive-date=2018-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20181122005716/https://www.straitstimes.com/business/singapore-indonesia-on-track-to-implement-automatic-tax-data-swop|url-status=dead}}</ref>{{संदर्भ}} == संगीत == सिंगापूरमध्ये विविध प्रकारच्या संगीत संस्कृती पाहायला मिळतात ज्यात रॉक संगीत, पॉप संगीत यापासून ते शास्त्रीय संगीतापर्यंत विविध प्रकार आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://singapore60smusic.blogspot.com/2009/04/melayu-pop-yeh-yeh-60an-swallows-with.html|title=.: Melayu Pop Yeh Yeh 60an Swallows with Andy|last=©|पहिले नाव=Andy: Pop Music Not Pills|दिनांक=2009-04-29|संकेतस्थळ=.|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-03}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=72VwCFtYHCgC&pg=PA1281&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia|date=2007|publisher=Marshall Cavendish|isbn=9780761476429|language=en}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=_likSSE9sEAC&pg=PA227&lpg=PA227&redir_esc=y&hl=en#v=onepage&q&f=false|title=Dance of Life: Popular Music and Politics in Southeast Asia|last=Lockard|first=Craig A.|date=1998|publisher=University of Hawaii Press|isbn=9780824819187|language=en}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://stcommunities.straitstimes.com/music/2013/08/03/xinyao-uniquely-singapore|title=Xinyao uniquely Singapore {{!}} The Straits Times Communities|दिनांक=2013-08-12|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-03|archive-date=2013-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20130812011739/http://stcommunities.straitstimes.com/music/2013/08/03/xinyao-uniquely-singapore|url-status=bot: unknown}}</ref> {{संदर्भ}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:सिंगापूर|संस्कृती]] [[वर्ग:देशानुसार संस्कृती]] 513uizxbe9uyqo52xribu8s8387697e 3 243387 2680478 2680049 2026-04-23T07:41:05Z अभिलाषा 181490 /* लगान वयातील लग्न */ नवीन विभाग 2680478 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=अभिलाषा देशपांडे}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०६:१४, २९ मे २०१९ (IST) == लगान वयातील लग्न == बालविवाह (किंवा लहान वयात सक्तीने केलेले लग्न) या समस्येचा सारांश. दरवर्षी जगभरातील लाखो मुली वयाच्या १८ वर्षांपूर्वीच वधू बनतात. याला बालविवाह असेही म्हटले जाते.ज्या मुलींना कमी वयात लग्न करण्यास भाग पाडले जाते, त्यांना कौटुंबिक हिंसाचार आणि शोषणाचा धोका अधिक असतो. त्यांच्या गरिबीतून बाहेर पडण्याची शक्यता कमी असते. ज्यांना खूप लहान वयात मुले होतात, त्यांना आरोग्याच्या गुंतागुंती, प्रसूतीदरम्यान मृत्यू आणि अर्भकमृत्यूचा धोका लक्षणीयरीत्या वाढतो. कमी वयात लग्न करण्याची सक्ती केल्यामुळे, एकतर त्यांना शाळेत परत जाण्याची परवानगी मिळत नसल्याने किंवा कमी वयात गर्भधारणा झाल्याने त्यांच्या शिक्षणात व्यत्यय येऊ शकतो. दररोज सरासरी ४०,००० मुले आणि १८ वर्षांखालील तरुणींची लग्ने होतात. ही संख्या दरवर्षी सुमारे १५ दशलक्ष आहे. विकसनशील देशांमधील ६०% पेक्षा जास्त बालवधूंना कोणतेही औपचारिक शिक्षण मिळालेले नसते. आज, ७० कोटींहून अधिक अशा महिला जिवंत आहेत ज्यांचे लग्न त्यांच्या १८ व्या वाढदिवसापूर्वी झाले होते. हे प्रमाण जगाच्या लोकसंख्येमागे १० पैकी एका महिलेइतके आहे. जर आपण मुलींच्या संरक्षणाचे प्रयत्न अधिक तीव्र केले नाहीत, तर २०३० पर्यंत ९५ कोटी मुली आणि महिला बालविवाहामुळे प्रभावित झालेल्या असतील. बालविवाह आणि जेव्हा मुलींचे लहान वयात लग्न होते, तेव्हा त्यांच्या शिक्षण घेण्याच्या क्षमतेवर त्याचा मोठा परिणाम होऊ शकतो. वधू बनणाऱ्या अनेक मुलींना शाळेतून काढून टाकले जाते आणि त्यांचे शिक्षण पूर्ण होण्याची शक्यता खूपच कमी असते. त्याचबरोबर, दर्जेदार शिक्षणाच्या अभावामुळे लहान वयातच सक्तीच्या विवाहाची शक्यता वाढते. माध्यमिक शिक्षण घेतलेल्या मुलींच्या तुलनेत, शिक्षण न घेतलेल्या मुलींचे लवकर लग्न होण्याची शक्यता सहा पटींनी जास्त असते. उप-सहारा आफ्रिकेत, शिक्षण न घेतलेल्या ६६% महिलांचे लग्न वयाच्या १८ वर्षांपूर्वी झाले होते, तर १२ वर्षांनंतर शिक्षण घेतलेल्या महिलांमध्ये हे प्रमाण १३% होते. मुलांना जी कामे करण्यास भाग पाडले जाऊ शकते ती बेकायदेशीर देखील असू शकतात – जसे की अमली पदार्थांच्या टोळ्यांसोबत काम करणे किंवा वेश्याव्यवसाय करणे. अनेक मुलांना त्यांच्या कामासाठी पैसे मिळत नाहीत, पण त्यांना अन्न आणि झोपायला जागा मिळते. जर ते आजारी पडले किंवा जखमी झाले, तर कामावर न आल्याबद्दल बहुतेक मुलांना कोणतेही पैसे मिळत नाहीत. बालमजुरीचे हे सर्व प्रकार मुलाला शाळेत जाण्यापासून रोखू शकतात आणि त्याची क्षमता सिद्ध करण्याच्या संधीला मर्यादित करू शकतात. अनेक बालमजूर कधीच शाळेत जात नाहीत किंवा शिक्षण अर्धवट सोडून देतात. बालमजुरी कमी करण्यासाठी शिक्षण हा एक सिद्ध उपाय आहे. शिक्षणाच्या अभावामुळे शोषण, निरक्षरता आणि गरिबीचे दुष्टचक्र सुरूच राहते – ज्यामुळे भविष्यातील पर्याय मर्यादित होतात आणि मुलांना प्रौढ झाल्यावर कमी पगाराची कामे स्वीकारण्यास व स्वतःच्या मुलांना गरिबीत वाढवण्यास भाग पाडले जाते. ज्या मुलांना शिक्षण मिळते, ते बालमजुरीच्या मुळाशी असलेले गरिबीचे दुष्टचक्र तोडू शकतात. पाच वर्षांखालील बालमृत्यू दर ४९ टक्क्यांनी कमी होईल, ज्यामुळे सुमारे २८ लाख जीव वाचतील. मुलींना सरासरी ३.९ मुले होतात, तर शिक्षण नसलेल्यांना सरासरी ६.७ मुले होतात. मुलींना एचआयव्ही/एड्स सारख्या लैंगिक संबंधातून पसरणाऱ्या संसर्गांबद्दल, तसेच लैंगिक संबंध नाकारण्याचा किंवा कंडोम वापरण्याची मागणी करण्याचा त्यांच्या हक्काविषयी अधिक चांगल्या प्रकारे समजेल. विवाहांची संख्या ६४ टक्क्यांनी कमी होईल आणि गरोदर राहणाऱ्या मुलींची संख्या ५९ टक्क्यांनी कमी होईल. [[सदस्य:अभिलाषा|अभिलाषा]] ([[सदस्य चर्चा:अभिलाषा|चर्चा]]) १३:११, २३ एप्रिल २०२६ (IST) af7z6oleqesb1j54q74tohyx82snxap 0 248340 2680368 2555290 2026-04-22T20:02:30Z ~2026-24679-89 182431 2680368 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य |सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय= |नाव=रोहिणी खेवलकर |कार्यकाळ_आरंभ= |कार्यकाळ_समाप्ती= |मागील= |पुढील= |मतदारसंघ_विस1= |कार्यकाळ_आरंभ1= १६ मे २०१५ पासून - आजपर्यंत |कार्यकाळ_समाप्ती1= |मागील1=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पुढील1=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |मतदारसंघ_विस2= |कार्यकाळ_आरंभ2= जुलै २०१३ पासून आजपर्यंत . |कार्यकाळ_समाप्ती2= |मागील2=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पुढील2=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पद3=अध्यक्षा , [[मुक्ताईनगर तालुका एज्युकेशन सोसायटि]] , [[मुक्ताईनगर]] |कार्यकाळ_आरंभ3=१४ ऑगस्ट २०१७ पासून आजपर्यंत |कार्यकाळ_समाप्ती3= |जन्मदिनांक=१ डिसेंबर १९८२ |जन्मस्थान=कोथळी, मुक्ताईनगर, जि. जळगाव, महाराष्ट्र |मृत्युदिनांक= |मृत्युस्थान= |राष्ट्रीयत्व=भारतीय |पक्ष= राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी (२३ ऑक्टोंबर २०२० - वर्तमान)<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/lite/</ref> |इतरपक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] (२०१९ - २३ ऑक्टोंबर २०२०)<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/lite/</ref> |पती= प्रांजल खेवलकर |पत्नी= |नाते= * [[एकनाथ खडसे]] (पिता) <br/ >* [[रक्षा खडसे]] (वहिनी) |अपत्ये=२ |निवास= [[जळगाव]], महाराष्ट्र |शाळा_महाविद्यालय= |व्यवसाय= राजकारण |धंदा=गृहिणी |धर्म= हिंदू |सही= |संकेतस्थळ= |तळटीपा=https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |कार्यकाळ1=|कार्यकाळ2=|कार्यकाळ3=|सन्मानवाचक प्रत्यय=|पद1=|पद2=अध्यक्षा , सहकारी सूतगिरणी मुक्ताईनगर ,[[मुक्ताईनगर तालुका]]}} '''रोहिणी खेवलकर''' या [[मुक्ताईनगर तालुका|मुक्ताईनगर तालुक्यातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षच्या]] पुढारी आहेत. त्या [[एकनाथ खडसे]] यांच्या कन्या आहेत.<ref>[https://www.khabar.ndtv.com/news/india/maharashtra-assembly-election-now-bjp-gives-ticket-to-eknath-khadse-daughter-but-vinod-tawde-denied-2111681/amp/1%3fakamai-rum=off]{{मृत दुवा|date=November 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> त्या २०१९ मध्ये महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत ्मु्क्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघांत भाजप तर्फे निवडणूक लढल्या होत्या <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.khabar.ndtv.com|title=Maharashtra Assembly election 2019 : बीजेपी ने एकनाथ खडसे की जगह उनकी बेटी रोहिणी को दिया गया टिकीट, मंत्री विनोद तावडे का पत्ता कटा.|last=धायडे|पहिले नाव=कुंदन|last2=Mishra|दिनांक=४ ऑक्टोंबर २०१९|year=२०१९|editor2-first=Manas|संकेतस्थळ=Khabar.ndtv.com|प्रकाशक=NDTV इंडिया|archive-url=https://www.khabar.ndtv.com/news/india/maharashtra-assembly-election-now-bjp-gives-ticket-to-eknath-khadse-daughter-but-vinod-tawde-denied-2111681/amp/1%3fakamai-rum=off|archive-date=4 October 2019|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२२ ऑक्टोंबर २०१९}}</ref> ==व्यक्तिगत जीवन== '''रोहिणी खडसे''' या महाराष्ट्राचे माजी महसूल मंत्री व मुक्ताईनगरचे माजी आमदार '''[[एकनाथ खडसे]]''' यांच्या द्वितीय कन्या आहेत<ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/khadase-and-girish-majana-dispute-once-again/articleshow/59167113.cms</ref>.त्या शिक्षणाने एक वकील आहेत . त्यांना रोहीणी खडसे-खेवलकर या नावानेे सुद्धा ओळखले जाते.त्यांच्या बहिणीचे नाव शारदा चौधरी आहे. त्या जळगाव येथे वास्तव्यास आहेत. त्यांच्या पतीचे नाव प्रांजल खेवलकर आहे. रोहिणी खडसे यांनी मुंबई विद्यापीठातून एल्एल.बी.चे शिक्षण घेतले आहे.त्यांना एक ज्येष्ठ बहीण व दोन अपत्ये आहेत. त्यांच्या वहिनी [[रक्षा खडसे|रक्षा निखिल खडसे]] या रावेर लोकसभा मतदारसंघाच्या खासदार आहेत. रोहिणी खडसे यांनी २०१९ मध्ये सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला व त्या २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्ष कडून निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या होत्या त्यांचा शिवसेनेचे [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांच्या विरुद्ध पराभव झाला. ==राजकीय कारकीर्द== रोहिणी खडसे यांनी २०१९ मध्ये सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला. त्या २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाकडून निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या होत्या व [[शिवसेना|शिवसेनेचे]] नेते [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांनी त्यांना पराभूत केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.rinesnownews.com|title=मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणुकी निकाल|last=|पहिले नाव=टाइम्स नाऊ|दिनांक=२४ ऑक्टोंबर २०१९|संकेतस्थळ=Times now|archive-url=https://www.timesnowmarathi.com/maharashtra-elections/muktainagar-maharashtra-election-result-2019|archive-date=24 October 2019|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२४ -१०-२०१९}}</ref> ती जळगाव जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेची अध्यक्ष होती. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |title=संग्रहित प्रत |access-date=2019-10-21 |archive-date=2019-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028052452/https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |url-status=dead }}</ref> '''२०१९ महारष्ट्रा विधांसभा निवडणुक-''' <nowiki>''मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणूक निकाल 2019'''</nowiki> {| class= "wikitable" ! नाव ! पक्ष ! मत |- ! [[चंद्रकांत निंबा पाटिल]] ! IND (अपक्ष) !९०६९८ |- ! रोहिणी एकनाथ खडसे ! भारतीय जनता पार्टी !८८३६७ |- ! राहुल अशोक पाटील ! वंचित आघळी !९७१५ |- ! भगवान दामू इंगळे ! बसपा !१५८३ |- ! संजू कडु इंगळे ! बिमकेपी !१४०१ |- ! ज्योती महेंद्र पाटील !IND (अपक्ष) !८८८ |- ! संजय प्रहलाद कांडेलकर !IND (अपक्ष) !५६०<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.timesnownews.com|title=मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणुक निकाल २०१९|last=|पहिले नाव=Times now|दिनांक=24 October 2019|संकेतस्थळ=Times now|archive-url=https://www.timesnowmarathi.com/maharashtra-elections/muktainagar-maharashtra-election-result-2019|archive-date=२४ ऑक्टोंबर २०१९|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२४ ऑ्टोबर २०१९}}</ref> |} खेवलकर, जळगाव जिल्हा मध्यवर्ती बँकेची अध्यक्ष होती आणि सध्या संत मुक्ताई साखर कारखाना , [[घोडसगाव]] या कारखान्याची संचालक आहे.<ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/khadase-and-girish-majana-dispute-once-again/articleshow/59167113.cms</ref> २३ ऑक्टोंबर २०२० रोजी खेवलकरने राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीत प्रवेश केला होता.<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/</ref> ==संदर्भ== १.https://lokbharatnews.com/?p=9213 ==बाह्य दुवे== १. https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191028052452/https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |date=2019-10-28 }} २. https://lokbharatnews.com/?p=9213{{मृत दुवा|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] ==स्रोत== nxdqf19cn6u5kgbulrudvn9y7o6s9ox 2680369 2680368 2026-04-22T20:05:11Z ~2026-24679-89 182431 2680369 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य |सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय= |नाव=रोहिणी खेवलकर |कार्यकाळ_आरंभ= |कार्यकाळ_समाप्ती= |मागील= |पुढील= |मतदारसंघ_विस1= |कार्यकाळ_आरंभ1= १६ मे २०१५ पासून - आजपर्यंत |कार्यकाळ_समाप्ती1= |मागील1=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पुढील1=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |मतदारसंघ_विस2= |कार्यकाळ_आरंभ2= जुलै २०१३ पासून आजपर्यंत . |कार्यकाळ_समाप्ती2= |मागील2=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पुढील2=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पद3=अध्यक्षा, [[मुक्ताईनगर तालुका एज्युकेशन सोसायटि]], [[मुक्ताईनगर]]. |कार्यकाळ_आरंभ3=१४ ऑगस्ट २०१७ पासून आजपर्यंत |कार्यकाळ_समाप्ती3= |जन्मदिनांक=१ डिसेंबर १९८२ |जन्मस्थान=कोथळी, मुक्ताईनगर जि. जळगाव, महाराष्ट्र |मृत्युदिनांक= |मृत्युस्थान= |राष्ट्रीयत्व=भारतीय |पक्ष= राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी (२३ ऑक्टोंबर २०२० - वर्तमान)<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/lite/</ref> |इतरपक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] (२०१९ - २३ ऑक्टोंबर २०२०)<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/lite/</ref> |पती= प्रांजल खेवलकर |नाते= * [[एकनाथ खडसे]] (पिता) <br/ >* [[रक्षा खडसे]] (वहिनी) |अपत्ये=२ |निवास= [[जळगाव]], महाराष्ट्र |शाळा_महाविद्यालय= |व्यवसाय= राजकारण |धंदा=गृहिणी |धर्म= हिंदू |सही= |संकेतस्थळ= |तळटीपा= https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |कार्यकाळ1=|कार्यकाळ2=|कार्यकाळ3=|सन्मानवाचक प्रत्यय=|पद1=|पद2=अध्यक्षा , सहकारी सूतगिरणी, मुक्ताईनगर. [[मुक्ताईनगर तालुका]]}} '''रोहिणी खेवलकर''' या [[मुक्ताईनगर तालुका|मुक्ताईनगर तालुक्यातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षच्या]] पुढारी आहेत. त्या [[एकनाथ खडसे]] यांच्या कन्या आहेत.<ref>[https://www.khabar.ndtv.com/news/india/maharashtra-assembly-election-now-bjp-gives-ticket-to-eknath-khadse-daughter-but-vinod-tawde-denied-2111681/amp/1%3fakamai-rum=off]{{मृत दुवा|date=November 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> त्या २०१९ मध्ये महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघांत भाजप तर्फे निवडणूक लढल्या होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.khabar.ndtv.com|title=Maharashtra Assembly election 2019 : बीजेपी ने एकनाथ खडसे की जगह उनकी बेटी रोहिणी को दिया गया टिकीट, मंत्री विनोद तावडे का पत्ता कटा.|last=धायडे|पहिले नाव=कुंदन|last2=Mishra|दिनांक=४ ऑक्टोंबर २०१९|year=२०१९|editor2-first=Manas|संकेतस्थळ=Khabar.ndtv.com|प्रकाशक=NDTV इंडिया|archive-url=https://www.khabar.ndtv.com/news/india/maharashtra-assembly-election-now-bjp-gives-ticket-to-eknath-khadse-daughter-but-vinod-tawde-denied-2111681/amp/1%3fakamai-rum=off|archive-date=4 October 2019|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२२ ऑक्टोंबर २०१९}}</ref> ==व्यक्तिगत जीवन== '''रोहिणी खडसे''' या महाराष्ट्राचे माजी महसूल मंत्री व मुक्ताईनगरचे माजी आमदार '''[[एकनाथ खडसे]]''' यांच्या द्वितीय कन्या आहेत<ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/khadase-and-girish-majana-dispute-once-again/articleshow/59167113.cms</ref>.त्या शिक्षणाने एक वकील आहेत . त्यांना रोहीणी खडसे-खेवलकर या नावानेे सुद्धा ओळखले जाते.त्यांच्या बहिणीचे नाव शारदा चौधरी आहे. त्या जळगाव येथे वास्तव्यास आहेत. त्यांच्या पतीचे नाव प्रांजल खेवलकर आहे. रोहिणी खडसे यांनी मुंबई विद्यापीठातून एल्एल.बी.चे शिक्षण घेतले आहे.त्यांना एक ज्येष्ठ बहीण व दोन अपत्ये आहेत. त्यांच्या वहिनी [[रक्षा खडसे|रक्षा निखिल खडसे]] या रावेर लोकसभा मतदारसंघाच्या खासदार आहेत. रोहिणी खडसे यांनी २०१९ मध्ये सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला व त्या २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्ष कडून निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या होत्या त्यांचा शिवसेनेचे [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांच्या विरुद्ध पराभव झाला. ==राजकीय कारकीर्द== रोहिणी खडसे यांनी २०१९ मध्ये सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला. त्या २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाकडून निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या होत्या व [[शिवसेना|शिवसेनेचे]] नेते [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांनी त्यांना पराभूत केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.rinesnownews.com|title=मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणुकी निकाल|last=|पहिले नाव=टाइम्स नाऊ|दिनांक=२४ ऑक्टोंबर २०१९|संकेतस्थळ=Times now|archive-url=https://www.timesnowmarathi.com/maharashtra-elections/muktainagar-maharashtra-election-result-2019|archive-date=24 October 2019|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२४ -१०-२०१९}}</ref> ती जळगाव जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेची अध्यक्ष होती. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |title=संग्रहित प्रत |access-date=2019-10-21 |archive-date=2019-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028052452/https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |url-status=dead }}</ref> '''२०१९ महारष्ट्रा विधांसभा निवडणुक-''' <nowiki>''मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणूक निकाल 2019'''</nowiki> {| class= "wikitable" ! नाव ! पक्ष ! मत |- ! [[चंद्रकांत निंबा पाटिल]] ! IND (अपक्ष) !९०६९८ |- ! रोहिणी एकनाथ खडसे ! भारतीय जनता पार्टी !८८३६७ |- ! राहुल अशोक पाटील ! वंचित आघळी !९७१५ |- ! भगवान दामू इंगळे ! बसपा !१५८३ |- ! संजू कडु इंगळे ! बिमकेपी !१४०१ |- ! ज्योती महेंद्र पाटील !IND (अपक्ष) !८८८ |- ! संजय प्रहलाद कांडेलकर !IND (अपक्ष) !५६०<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.timesnownews.com|title=मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणुक निकाल २०१९|last=|पहिले नाव=Times now|दिनांक=24 October 2019|संकेतस्थळ=Times now|archive-url=https://www.timesnowmarathi.com/maharashtra-elections/muktainagar-maharashtra-election-result-2019|archive-date=२४ ऑक्टोंबर २०१९|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२४ ऑ्टोबर २०१९}}</ref> |} खेवलकर, जळगाव जिल्हा मध्यवर्ती बँकेची अध्यक्ष होती आणि सध्या संत मुक्ताई साखर कारखाना , [[घोडसगाव]] या कारखान्याची संचालक आहे.<ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/khadase-and-girish-majana-dispute-once-again/articleshow/59167113.cms</ref> २३ ऑक्टोंबर २०२० रोजी खेवलकरने राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीत प्रवेश केला होता.<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/</ref> ==संदर्भ== १.https://lokbharatnews.com/?p=9213 ==बाह्य दुवे== १. https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191028052452/https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |date=2019-10-28 }} २. https://lokbharatnews.com/?p=9213{{मृत दुवा|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] ==स्रोत== az0wf12uvnp201qmvje0tfsk54i7doe 2680374 2680369 2026-04-22T20:14:50Z ~2026-24679-89 182431 2680374 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य |सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय= |नाव=रोहिणी खेवलकर |कार्यकाळ_आरंभ= |कार्यकाळ_समाप्ती= |मागील= |पुढील= |मतदारसंघ_विस1= |कार्यकाळ_आरंभ1= १६ मे २०१५ पासून - आजपर्यंत |कार्यकाळ_समाप्ती1= |मागील1=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पुढील1=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |मतदारसंघ_विस2= |कार्यकाळ_आरंभ2= जुलै २०१३ पासून आजपर्यंत . |कार्यकाळ_समाप्ती2= |मागील2=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पुढील2=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पद3= अध्यक्षा, [[मुक्ताईनगर तालुका एज्युकेशन सोसायटी]], [[मुक्ताईनगर]]. |कार्यकाळ_आरंभ3=१४ ऑगस्ट २०१७ पासून आजपर्यंत |कार्यकाळ_समाप्ती3= |जन्मदिनांक=१ डिसेंबर १९८२ |जन्मस्थान=कोथळी, मुक्ताईनगर जि. जळगाव, महाराष्ट्र |मृत्युदिनांक= |मृत्युस्थान= |राष्ट्रीयत्व=भारतीय |पक्ष= राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी (२३ ऑक्टोंबर २०२० - वर्तमान)<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/lite/</ref> |इतरपक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] (२०१९ - २३ ऑक्टोंबर २०२०)<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/lite/</ref> |पती= प्रांजल खेवलकर |नाते= * [[एकनाथ खडसे]] (पिता) <br/ >* [[रक्षा खडसे]] (वहिनी) |अपत्ये=२ |निवास= [[जळगाव]], महाराष्ट्र |शाळा_महाविद्यालय= |व्यवसाय= राजकारण |धंदा=गृहिणी |धर्म= हिंदू |सही= |संकेतस्थळ= |तळटीपा= https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |कार्यकाळ1=|कार्यकाळ2=|कार्यकाळ3=|सन्मानवाचक प्रत्यय=|पद1=|पद2=अध्यक्षा, सहकारी सूतगिरणी, [[मुक्ताईनगर तालुका]]}} '''रोहिणी खेवलकर''' या [[मुक्ताईनगर तालुका|मुक्ताईनगर तालुक्यातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षच्या]] पुढारी आहेत. त्या [[एकनाथ खडसे]] यांच्या कन्या आहेत.<ref>[https://www.khabar.ndtv.com/news/india/maharashtra-assembly-election-now-bjp-gives-ticket-to-eknath-khadse-daughter-but-vinod-tawde-denied-2111681/amp/1%3fakamai-rum=off]{{मृत दुवा|date=November 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> त्या २०१९ मध्ये महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघांत भाजप तर्फे निवडणूक लढल्या होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.khabar.ndtv.com|title=Maharashtra Assembly election 2019 : बीजेपी ने एकनाथ खडसे की जगह उनकी बेटी रोहिणी को दिया गया टिकीट, मंत्री विनोद तावडे का पत्ता कटा.|last=धायडे|पहिले नाव=कुंदन|last2=Mishra|दिनांक=४ ऑक्टोंबर २०१९|year=२०१९|editor2-first=Manas|संकेतस्थळ=Khabar.ndtv.com|प्रकाशक=NDTV इंडिया|archive-url=https://www.khabar.ndtv.com/news/india/maharashtra-assembly-election-now-bjp-gives-ticket-to-eknath-khadse-daughter-but-vinod-tawde-denied-2111681/amp/1%3fakamai-rum=off|archive-date=4 October 2019|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२२ ऑक्टोंबर २०१९}}</ref> ==व्यक्तिगत जीवन== '''रोहिणी खडसे''' या महाराष्ट्राचे माजी महसूल मंत्री व मुक्ताईनगरचे माजी आमदार '''[[एकनाथ खडसे]]''' यांच्या द्वितीय कन्या आहेत<ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/khadase-and-girish-majana-dispute-once-again/articleshow/59167113.cms</ref>.त्या शिक्षणाने एक वकील आहेत . त्यांना रोहीणी खडसे-खेवलकर या नावानेे सुद्धा ओळखले जाते.त्यांच्या बहिणीचे नाव शारदा चौधरी आहे. त्या जळगाव येथे वास्तव्यास आहेत. त्यांच्या पतीचे नाव प्रांजल खेवलकर आहे. रोहिणी खडसे यांनी मुंबई विद्यापीठातून एल्एल.बी.चे शिक्षण घेतले आहे.त्यांना एक ज्येष्ठ बहीण व दोन अपत्ये आहेत. त्यांच्या वहिनी [[रक्षा खडसे|रक्षा निखिल खडसे]] या रावेर लोकसभा मतदारसंघाच्या खासदार आहेत. रोहिणी खडसे यांनी २०१९ मध्ये सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला व त्या २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्ष कडून निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या होत्या त्यांचा शिवसेनेचे [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांच्या विरुद्ध पराभव झाला. ==राजकीय कारकीर्द== रोहिणी खडसे यांनी २०१९ मध्ये सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला. त्या २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाकडून निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या होत्या व [[शिवसेना|शिवसेनेचे]] नेते [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांनी त्यांना पराभूत केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.rinesnownews.com|title=मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणुकी निकाल|last=|पहिले नाव=टाइम्स नाऊ|दिनांक=२४ ऑक्टोंबर २०१९|संकेतस्थळ=Times now|archive-url=https://www.timesnowmarathi.com/maharashtra-elections/muktainagar-maharashtra-election-result-2019|archive-date=24 October 2019|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२४ -१०-२०१९}}</ref> ती जळगाव जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेची अध्यक्ष होती. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |title=संग्रहित प्रत |access-date=2019-10-21 |archive-date=2019-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028052452/https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |url-status=dead }}</ref> '''२०१९ महारष्ट्रा विधांसभा निवडणुक-''' <nowiki>''मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणूक निकाल 2019'''</nowiki> {| class= "wikitable" ! नाव ! पक्ष ! मत |- ! [[चंद्रकांत निंबा पाटिल]] ! IND (अपक्ष) !९०६९८ |- ! रोहिणी एकनाथ खडसे ! भारतीय जनता पार्टी !८८३६७ |- ! राहुल अशोक पाटील ! वंचित आघळी !९७१५ |- ! भगवान दामू इंगळे ! बसपा !१५८३ |- ! संजू कडु इंगळे ! बिमकेपी !१४०१ |- ! ज्योती महेंद्र पाटील !IND (अपक्ष) !८८८ |- ! संजय प्रहलाद कांडेलकर !IND (अपक्ष) !५६०<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.timesnownews.com|title=मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणुक निकाल २०१९|last=|पहिले नाव=Times now|दिनांक=24 October 2019|संकेतस्थळ=Times now|archive-url=https://www.timesnowmarathi.com/maharashtra-elections/muktainagar-maharashtra-election-result-2019|archive-date=२४ ऑक्टोंबर २०१९|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२४ ऑ्टोबर २०१९}}</ref> |} खेवलकर, जळगाव जिल्हा मध्यवर्ती बँकेची अध्यक्ष होती आणि सध्या संत मुक्ताई साखर कारखाना , [[घोडसगाव]] या कारखान्याची संचालक आहे.<ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/khadase-and-girish-majana-dispute-once-again/articleshow/59167113.cms</ref> २३ ऑक्टोंबर २०२० रोजी खेवलकरने राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीत प्रवेश केला होता.<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/</ref> ==संदर्भ== १.https://lokbharatnews.com/?p=9213 ==बाह्य दुवे== १. https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191028052452/https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |date=2019-10-28 }} २. https://lokbharatnews.com/?p=9213{{मृत दुवा|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] ==स्रोत== qjc2f6pwss42hlgsw9ekmepsryhn428 2680375 2680374 2026-04-22T20:16:03Z ~2026-24679-89 182431 2680375 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य |सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय= |नाव=रोहिणी खेवलकर |कार्यकाळ_आरंभ= |कार्यकाळ_समाप्ती= |मागील= |पुढील= |मतदारसंघ_विस1= |कार्यकाळ_आरंभ1= १६ मे २०१५ पासून - आजपर्यंत |कार्यकाळ_समाप्ती1= |मागील1=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पुढील1=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |मतदारसंघ_विस2= |कार्यकाळ_आरंभ2= जुलै २०१३ पासून आजपर्यंत . |कार्यकाळ_समाप्ती2= |मागील2=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पुढील2=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पद3= अध्यक्षा, [[मुक्ताईनगर तालुका]] एज्युकेशन सोसायटी, [[मुक्ताईनगर]]. |कार्यकाळ_आरंभ3=१४ ऑगस्ट २०१७ पासून आजपर्यंत |कार्यकाळ_समाप्ती3= |जन्मदिनांक=१ डिसेंबर १९८२ |जन्मस्थान=कोथळी, मुक्ताईनगर जि. जळगाव, महाराष्ट्र |मृत्युदिनांक= |मृत्युस्थान= |राष्ट्रीयत्व=भारतीय |पक्ष= राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी (२३ ऑक्टोंबर २०२० - वर्तमान)<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/lite/</ref> |इतरपक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] (२०१९ - २३ ऑक्टोंबर २०२०)<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/lite/</ref> |पती= प्रांजल खेवलकर |नाते= * [[एकनाथ खडसे]] (पिता) <br/ >* [[रक्षा खडसे]] (वहिनी) |अपत्ये=२ |निवास= [[जळगाव]], महाराष्ट्र |शाळा_महाविद्यालय= |व्यवसाय= राजकारण |धंदा=गृहिणी |धर्म= हिंदू |सही= |संकेतस्थळ= |तळटीपा= https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |कार्यकाळ1=|कार्यकाळ2=|कार्यकाळ3=|सन्मानवाचक प्रत्यय=|पद1=|पद2=अध्यक्षा, सहकारी सूतगिरणी, [[मुक्ताईनगर तालुका]]}} '''रोहिणी खेवलकर''' या [[मुक्ताईनगर तालुका|मुक्ताईनगर तालुक्यातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षच्या]] पुढारी आहेत. त्या [[एकनाथ खडसे]] यांच्या कन्या आहेत.<ref>[https://www.khabar.ndtv.com/news/india/maharashtra-assembly-election-now-bjp-gives-ticket-to-eknath-khadse-daughter-but-vinod-tawde-denied-2111681/amp/1%3fakamai-rum=off]{{मृत दुवा|date=November 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> त्या २०१९ मध्ये महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघांत भाजप तर्फे निवडणूक लढल्या होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.khabar.ndtv.com|title=Maharashtra Assembly election 2019 : बीजेपी ने एकनाथ खडसे की जगह उनकी बेटी रोहिणी को दिया गया टिकीट, मंत्री विनोद तावडे का पत्ता कटा.|last=धायडे|पहिले नाव=कुंदन|last2=Mishra|दिनांक=४ ऑक्टोंबर २०१९|year=२०१९|editor2-first=Manas|संकेतस्थळ=Khabar.ndtv.com|प्रकाशक=NDTV इंडिया|archive-url=https://www.khabar.ndtv.com/news/india/maharashtra-assembly-election-now-bjp-gives-ticket-to-eknath-khadse-daughter-but-vinod-tawde-denied-2111681/amp/1%3fakamai-rum=off|archive-date=4 October 2019|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२२ ऑक्टोंबर २०१९}}</ref> ==व्यक्तिगत जीवन== '''रोहिणी खडसे''' या महाराष्ट्राचे माजी महसूल मंत्री व मुक्ताईनगरचे माजी आमदार '''[[एकनाथ खडसे]]''' यांच्या द्वितीय कन्या आहेत<ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/khadase-and-girish-majana-dispute-once-again/articleshow/59167113.cms</ref>.त्या शिक्षणाने एक वकील आहेत . त्यांना रोहीणी खडसे-खेवलकर या नावानेे सुद्धा ओळखले जाते.त्यांच्या बहिणीचे नाव शारदा चौधरी आहे. त्या जळगाव येथे वास्तव्यास आहेत. त्यांच्या पतीचे नाव प्रांजल खेवलकर आहे. रोहिणी खडसे यांनी मुंबई विद्यापीठातून एल्एल.बी.चे शिक्षण घेतले आहे.त्यांना एक ज्येष्ठ बहीण व दोन अपत्ये आहेत. त्यांच्या वहिनी [[रक्षा खडसे|रक्षा निखिल खडसे]] या रावेर लोकसभा मतदारसंघाच्या खासदार आहेत. रोहिणी खडसे यांनी २०१९ मध्ये सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला व त्या २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्ष कडून निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या होत्या त्यांचा शिवसेनेचे [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांच्या विरुद्ध पराभव झाला. ==राजकीय कारकीर्द== रोहिणी खडसे यांनी २०१९ मध्ये सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला. त्या २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाकडून निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या होत्या व [[शिवसेना|शिवसेनेचे]] नेते [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांनी त्यांना पराभूत केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.rinesnownews.com|title=मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणुकी निकाल|last=|पहिले नाव=टाइम्स नाऊ|दिनांक=२४ ऑक्टोंबर २०१९|संकेतस्थळ=Times now|archive-url=https://www.timesnowmarathi.com/maharashtra-elections/muktainagar-maharashtra-election-result-2019|archive-date=24 October 2019|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२४ -१०-२०१९}}</ref> ती जळगाव जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेची अध्यक्ष होती. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |title=संग्रहित प्रत |access-date=2019-10-21 |archive-date=2019-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028052452/https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |url-status=dead }}</ref> '''२०१९ महारष्ट्रा विधांसभा निवडणुक-''' <nowiki>''मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणूक निकाल 2019'''</nowiki> {| class= "wikitable" ! नाव ! पक्ष ! मत |- ! [[चंद्रकांत निंबा पाटिल]] ! IND (अपक्ष) !९०६९८ |- ! रोहिणी एकनाथ खडसे ! भारतीय जनता पार्टी !८८३६७ |- ! राहुल अशोक पाटील ! वंचित आघळी !९७१५ |- ! भगवान दामू इंगळे ! बसपा !१५८३ |- ! संजू कडु इंगळे ! बिमकेपी !१४०१ |- ! ज्योती महेंद्र पाटील !IND (अपक्ष) !८८८ |- ! संजय प्रहलाद कांडेलकर !IND (अपक्ष) !५६०<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.timesnownews.com|title=मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणुक निकाल २०१९|last=|पहिले नाव=Times now|दिनांक=24 October 2019|संकेतस्थळ=Times now|archive-url=https://www.timesnowmarathi.com/maharashtra-elections/muktainagar-maharashtra-election-result-2019|archive-date=२४ ऑक्टोंबर २०१९|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२४ ऑ्टोबर २०१९}}</ref> |} खेवलकर, जळगाव जिल्हा मध्यवर्ती बँकेची अध्यक्ष होती आणि सध्या संत मुक्ताई साखर कारखाना , [[घोडसगाव]] या कारखान्याची संचालक आहे.<ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/khadase-and-girish-majana-dispute-once-again/articleshow/59167113.cms</ref> २३ ऑक्टोंबर २०२० रोजी खेवलकरने राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीत प्रवेश केला होता.<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/</ref> ==संदर्भ== १.https://lokbharatnews.com/?p=9213 ==बाह्य दुवे== १. https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191028052452/https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |date=2019-10-28 }} २. https://lokbharatnews.com/?p=9213{{मृत दुवा|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] ==स्रोत== 8hkiig0gabti4aejjnrwttey42ao1ay 2680376 2680375 2026-04-22T20:17:45Z ~2026-24679-89 182431 /* व्यक्तिगत जीवन */ 2680376 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य |सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय= |नाव=रोहिणी खेवलकर |कार्यकाळ_आरंभ= |कार्यकाळ_समाप्ती= |मागील= |पुढील= |मतदारसंघ_विस1= |कार्यकाळ_आरंभ1= १६ मे २०१५ पासून - आजपर्यंत |कार्यकाळ_समाप्ती1= |मागील1=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पुढील1=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |मतदारसंघ_विस2= |कार्यकाळ_आरंभ2= जुलै २०१३ पासून आजपर्यंत . |कार्यकाळ_समाप्ती2= |मागील2=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पुढील2=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पद3= अध्यक्षा, [[मुक्ताईनगर तालुका]] एज्युकेशन सोसायटी, [[मुक्ताईनगर]]. |कार्यकाळ_आरंभ3=१४ ऑगस्ट २०१७ पासून आजपर्यंत |कार्यकाळ_समाप्ती3= |जन्मदिनांक=१ डिसेंबर १९८२ |जन्मस्थान=कोथळी, मुक्ताईनगर जि. जळगाव, महाराष्ट्र |मृत्युदिनांक= |मृत्युस्थान= |राष्ट्रीयत्व=भारतीय |पक्ष= राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी (२३ ऑक्टोंबर २०२० - वर्तमान)<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/lite/</ref> |इतरपक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] (२०१९ - २३ ऑक्टोंबर २०२०)<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/lite/</ref> |पती= प्रांजल खेवलकर |नाते= * [[एकनाथ खडसे]] (पिता) <br/ >* [[रक्षा खडसे]] (वहिनी) |अपत्ये=२ |निवास= [[जळगाव]], महाराष्ट्र |शाळा_महाविद्यालय= |व्यवसाय= राजकारण |धंदा=गृहिणी |धर्म= हिंदू |सही= |संकेतस्थळ= |तळटीपा= https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |कार्यकाळ1=|कार्यकाळ2=|कार्यकाळ3=|सन्मानवाचक प्रत्यय=|पद1=|पद2=अध्यक्षा, सहकारी सूतगिरणी, [[मुक्ताईनगर तालुका]]}} '''रोहिणी खेवलकर''' या [[मुक्ताईनगर तालुका|मुक्ताईनगर तालुक्यातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षच्या]] पुढारी आहेत. त्या [[एकनाथ खडसे]] यांच्या कन्या आहेत.<ref>[https://www.khabar.ndtv.com/news/india/maharashtra-assembly-election-now-bjp-gives-ticket-to-eknath-khadse-daughter-but-vinod-tawde-denied-2111681/amp/1%3fakamai-rum=off]{{मृत दुवा|date=November 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> त्या २०१९ मध्ये महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघांत भाजप तर्फे निवडणूक लढल्या होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.khabar.ndtv.com|title=Maharashtra Assembly election 2019 : बीजेपी ने एकनाथ खडसे की जगह उनकी बेटी रोहिणी को दिया गया टिकीट, मंत्री विनोद तावडे का पत्ता कटा.|last=धायडे|पहिले नाव=कुंदन|last2=Mishra|दिनांक=४ ऑक्टोंबर २०१९|year=२०१९|editor2-first=Manas|संकेतस्थळ=Khabar.ndtv.com|प्रकाशक=NDTV इंडिया|archive-url=https://www.khabar.ndtv.com/news/india/maharashtra-assembly-election-now-bjp-gives-ticket-to-eknath-khadse-daughter-but-vinod-tawde-denied-2111681/amp/1%3fakamai-rum=off|archive-date=4 October 2019|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२२ ऑक्टोंबर २०१९}}</ref> ==व्यक्तिगत जीवन== '''रोहिणी खडसे''' या महाराष्ट्राचे माजी महसूल मंत्री व मुक्ताईनगरचे माजी आमदार '''[[एकनाथ खडसे]]''' यांच्या द्वितीय कन्या आहेत. <ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/khadase-and-girish-majana-dispute-once-again/articleshow/59167113.cms</ref> त्या शिक्षणाने एक वकील आहेत. त्यांना रोहीणी खडसे-खेवलकर या नावानेे सुद्धा ओळखले जाते. त्यांच्या बहिणीचे नाव शारदा चौधरी आहे. त्या जळगाव येथे वास्तव्यास आहेत. त्यांच्या पतीचे नाव प्रांजल खेवलकर आहे. रोहिणी खडसे यांनी मुंबई विद्यापीठातून एल्एल.बी.चे शिक्षण घेतले आहे. त्यांना एक ज्येष्ठ बहीण व दोन अपत्ये आहेत. त्यांच्या वहिनी [[रक्षा खडसे|रक्षा निखिल खडसे]] या रावेर लोकसभा मतदारसंघाच्या खासदार आहेत. रोहिणी खडसे यांनी २०१९ मध्ये सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला व त्या २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाकडून निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या होत्या, परंतु शिवसेनेचे [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांच्या विरुद्ध पराभव झाला. ==राजकीय कारकीर्द== रोहिणी खडसे यांनी २०१९ मध्ये सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला. त्या २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाकडून निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या होत्या व [[शिवसेना|शिवसेनेचे]] नेते [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांनी त्यांना पराभूत केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.rinesnownews.com|title=मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणुकी निकाल|last=|पहिले नाव=टाइम्स नाऊ|दिनांक=२४ ऑक्टोंबर २०१९|संकेतस्थळ=Times now|archive-url=https://www.timesnowmarathi.com/maharashtra-elections/muktainagar-maharashtra-election-result-2019|archive-date=24 October 2019|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२४ -१०-२०१९}}</ref> ती जळगाव जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेची अध्यक्ष होती. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |title=संग्रहित प्रत |access-date=2019-10-21 |archive-date=2019-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028052452/https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |url-status=dead }}</ref> '''२०१९ महारष्ट्रा विधांसभा निवडणुक-''' <nowiki>''मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणूक निकाल 2019'''</nowiki> {| class= "wikitable" ! नाव ! पक्ष ! मत |- ! [[चंद्रकांत निंबा पाटिल]] ! IND (अपक्ष) !९०६९८ |- ! रोहिणी एकनाथ खडसे ! भारतीय जनता पार्टी !८८३६७ |- ! राहुल अशोक पाटील ! वंचित आघळी !९७१५ |- ! भगवान दामू इंगळे ! बसपा !१५८३ |- ! संजू कडु इंगळे ! बिमकेपी !१४०१ |- ! ज्योती महेंद्र पाटील !IND (अपक्ष) !८८८ |- ! संजय प्रहलाद कांडेलकर !IND (अपक्ष) !५६०<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.timesnownews.com|title=मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणुक निकाल २०१९|last=|पहिले नाव=Times now|दिनांक=24 October 2019|संकेतस्थळ=Times now|archive-url=https://www.timesnowmarathi.com/maharashtra-elections/muktainagar-maharashtra-election-result-2019|archive-date=२४ ऑक्टोंबर २०१९|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२४ ऑ्टोबर २०१९}}</ref> |} खेवलकर, जळगाव जिल्हा मध्यवर्ती बँकेची अध्यक्ष होती आणि सध्या संत मुक्ताई साखर कारखाना , [[घोडसगाव]] या कारखान्याची संचालक आहे.<ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/khadase-and-girish-majana-dispute-once-again/articleshow/59167113.cms</ref> २३ ऑक्टोंबर २०२० रोजी खेवलकरने राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीत प्रवेश केला होता.<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/</ref> ==संदर्भ== १.https://lokbharatnews.com/?p=9213 ==बाह्य दुवे== १. https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191028052452/https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |date=2019-10-28 }} २. https://lokbharatnews.com/?p=9213{{मृत दुवा|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] ==स्रोत== n7z6jlwgjpe3jy56cs68qdfhtnzr9yk 2680377 2680376 2026-04-22T20:19:52Z ~2026-24679-89 182431 /* राजकीय कारकीर्द */ 2680377 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य |सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय= |नाव=रोहिणी खेवलकर |कार्यकाळ_आरंभ= |कार्यकाळ_समाप्ती= |मागील= |पुढील= |मतदारसंघ_विस1= |कार्यकाळ_आरंभ1= १६ मे २०१५ पासून - आजपर्यंत |कार्यकाळ_समाप्ती1= |मागील1=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पुढील1=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |मतदारसंघ_विस2= |कार्यकाळ_आरंभ2= जुलै २०१३ पासून आजपर्यंत . |कार्यकाळ_समाप्ती2= |मागील2=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पुढील2=<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> |पद3= अध्यक्षा, [[मुक्ताईनगर तालुका]] एज्युकेशन सोसायटी, [[मुक्ताईनगर]]. |कार्यकाळ_आरंभ3=१४ ऑगस्ट २०१७ पासून आजपर्यंत |कार्यकाळ_समाप्ती3= |जन्मदिनांक=१ डिसेंबर १९८२ |जन्मस्थान=कोथळी, मुक्ताईनगर जि. जळगाव, महाराष्ट्र |मृत्युदिनांक= |मृत्युस्थान= |राष्ट्रीयत्व=भारतीय |पक्ष= राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी (२३ ऑक्टोंबर २०२० - वर्तमान)<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/lite/</ref> |इतरपक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] (२०१९ - २३ ऑक्टोंबर २०२०)<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/lite/</ref> |पती= प्रांजल खेवलकर |नाते= * [[एकनाथ खडसे]] (पिता) <br/ >* [[रक्षा खडसे]] (वहिनी) |अपत्ये=२ |निवास= [[जळगाव]], महाराष्ट्र |शाळा_महाविद्यालय= |व्यवसाय= राजकारण |धंदा=गृहिणी |धर्म= हिंदू |सही= |संकेतस्थळ= |तळटीपा= https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |कार्यकाळ1=|कार्यकाळ2=|कार्यकाळ3=|सन्मानवाचक प्रत्यय=|पद1=|पद2=अध्यक्षा, सहकारी सूतगिरणी, [[मुक्ताईनगर तालुका]]}} '''रोहिणी खेवलकर''' या [[मुक्ताईनगर तालुका|मुक्ताईनगर तालुक्यातील]] [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षच्या]] पुढारी आहेत. त्या [[एकनाथ खडसे]] यांच्या कन्या आहेत.<ref>[https://www.khabar.ndtv.com/news/india/maharashtra-assembly-election-now-bjp-gives-ticket-to-eknath-khadse-daughter-but-vinod-tawde-denied-2111681/amp/1%3fakamai-rum=off]{{मृत दुवा|date=November 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> त्या २०१९ मध्ये महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघांत भाजप तर्फे निवडणूक लढल्या होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.khabar.ndtv.com|title=Maharashtra Assembly election 2019 : बीजेपी ने एकनाथ खडसे की जगह उनकी बेटी रोहिणी को दिया गया टिकीट, मंत्री विनोद तावडे का पत्ता कटा.|last=धायडे|पहिले नाव=कुंदन|last2=Mishra|दिनांक=४ ऑक्टोंबर २०१९|year=२०१९|editor2-first=Manas|संकेतस्थळ=Khabar.ndtv.com|प्रकाशक=NDTV इंडिया|archive-url=https://www.khabar.ndtv.com/news/india/maharashtra-assembly-election-now-bjp-gives-ticket-to-eknath-khadse-daughter-but-vinod-tawde-denied-2111681/amp/1%3fakamai-rum=off|archive-date=4 October 2019|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२२ ऑक्टोंबर २०१९}}</ref> ==व्यक्तिगत जीवन== '''रोहिणी खडसे''' या महाराष्ट्राचे माजी महसूल मंत्री व मुक्ताईनगरचे माजी आमदार '''[[एकनाथ खडसे]]''' यांच्या द्वितीय कन्या आहेत. <ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/khadase-and-girish-majana-dispute-once-again/articleshow/59167113.cms</ref> त्या शिक्षणाने एक वकील आहेत. त्यांना रोहीणी खडसे-खेवलकर या नावानेे सुद्धा ओळखले जाते. त्यांच्या बहिणीचे नाव शारदा चौधरी आहे. त्या जळगाव येथे वास्तव्यास आहेत. त्यांच्या पतीचे नाव प्रांजल खेवलकर आहे. रोहिणी खडसे यांनी मुंबई विद्यापीठातून एल्एल.बी.चे शिक्षण घेतले आहे. त्यांना एक ज्येष्ठ बहीण व दोन अपत्ये आहेत. त्यांच्या वहिनी [[रक्षा खडसे|रक्षा निखिल खडसे]] या रावेर लोकसभा मतदारसंघाच्या खासदार आहेत. रोहिणी खडसे यांनी २०१९ मध्ये सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला व त्या २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाकडून निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या होत्या, परंतु शिवसेनेचे [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांच्या विरुद्ध पराभव झाला. ==राजकीय कारकीर्द== रोहिणी खडसे यांनी २०१९ मध्ये सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला. त्या २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाकडून निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या होत्या व [[शिवसेना|शिवसेनेचे]] नेते [[चंद्रकांत पाटील (राजकारणी)|चंद्रकांत पाटील]] यांनी त्यांना पराभूत केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.rinesnownews.com|title=मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणुकी निकाल|last=|पहिले नाव=टाइम्स नाऊ|दिनांक=२४ ऑक्टोंबर २०१९|संकेतस्थळ=Times now|archive-url=https://www.timesnowmarathi.com/maharashtra-elections/muktainagar-maharashtra-election-result-2019|archive-date=24 October 2019|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२४ -१०-२०१९}}</ref> * त्या जळगाव जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेची अध्यक्षा होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |title=संग्रहित प्रत |access-date=2019-10-21 |archive-date=2019-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028052452/https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |url-status=dead }}</ref> '''२०१९-महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुक-''' <nowiki>''मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघ निकाल:2019'''</nowiki> {| class= "wikitable" ! नाव ! पक्ष ! मत |- ! [[चंद्रकांत निंबा पाटिल]] ! IND (अपक्ष) !९०,६९८ |- ! रोहिणी एकनाथ खडसे ! भारतीय जनता पार्टी !८८,३६७ |- ! राहुल अशोक पाटील ! वंचित आघळी !९,७१५ |- ! भगवान दामू इंगळे ! बसपा !१५८३ |- ! संजू कडु इंगळे ! बिमकेपी !१४०१ |- ! ज्योती महेंद्र पाटील !IND (अपक्ष) !८८८ |- ! संजय प्रहलाद कांडेलकर !IND (अपक्ष) !५६०<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=www.timesnownews.com|title=मुक्ताईनगर विधानसभा निवडणुक निकाल २०१९|last=|पहिले नाव=Times now|दिनांक=24 October 2019|संकेतस्थळ=Times now|archive-url=https://www.timesnowmarathi.com/maharashtra-elections/muktainagar-maharashtra-election-result-2019|archive-date=२४ ऑक्टोंबर २०१९|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=२४ ऑ्टोबर २०१९}}</ref> |} खेवलकर, जळगाव जिल्हा मध्यवर्ती बँकेची अध्यक्ष होती आणि सध्या संत मुक्ताई साखर कारखाना , [[घोडसगाव]] या कारखान्याची संचालक आहे.<ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/khadase-and-girish-majana-dispute-once-again/articleshow/59167113.cms</ref> २३ ऑक्टोंबर २०२० रोजी खेवलकरने राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीत प्रवेश केला होता.<ref>https://www.loksatta.com/mumbai-news/eknath-khadse-joins-ncp-in-presence-of-party-chief-sharad-pawar-in-mumbai-scj-81-2309376/</ref> ==संदर्भ== १.https://lokbharatnews.com/?p=9213 ==बाह्य दुवे== १. https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191028052452/https://abpmajha.abplive.in/election/rohini-khadse-khevalkar-is-bjp-candidate-from-muktainagar-who-is-rohini-khadse-702862/amp |date=2019-10-28 }} २. https://lokbharatnews.com/?p=9213{{मृत दुवा|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] ==स्रोत== ctmh9yw32k7ah2ynce24ye6h2s94jal 0 251470 2680405 2678364 2026-04-22T21:00:11Z ~2026-24679-89 182431 2680405 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट पदाधिकारी | सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय = | नाव = गु.र. पाटील | सन्मानवाचक प्रत्यय = | चित्र = | चित्र आकारमान = | लघुचित्र = | चित्र शीर्षक = | क्रम = | पद = [[महाराष्ट्र शासन|पाणीपुरवठा व स्वच्छता मंत्री, महाराष्ट्र]] | कार्यकाळ_आरंभ = ३० डिसेंबर २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती = | उपराष्ट्रपती = | उपपंतप्रधान = | डेप्युटी = | लेफ्टनंट = | राष्ट्रपती = | पंतप्रधान = | राज्यपाल = [[भगतसिंग कोश्यारी]] | गव्हर्नर-जनरल = | मागील = | पुढील = | मतदारसंघ = | बहुमत = | क्रम2 = | पद2 = [[महाराष्ट्र विधानसभा|सदस्य, महाराष्ट्र विधानसभा]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = | उपराष्ट्रपती2 = | उपपंतप्रधान2 = | डेप्युटी2 = | लेफ्टनंट2 = | सम्राट2 = | राष्ट्रपती2 = | पंतप्रधान2 = | राज्यपाल2 = | मागील2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | पुढील2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | मतदारसंघ2 = [[जळगाव ग्रामीण विधानसभा मतदारसंघ|जळगाव ग्रामीण]]<!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | बहुमत2 = <!-- अंक बदलून आठ वेळा वापरू शकतो --> | जन्मदिनांक = ५ जुन १९६६ | जन्मस्थान = सांगली | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | पक्ष = [[शिवसेना]] | शिक्षण = | इतरपक्ष = | आई = | वडील = | पती = | पत्नी = | नाते = | अपत्ये = | निवास = | शाळा_महाविद्यालय = | व्यवसाय = राजकारण | धंदा = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''गुलाब रघुनाथराव पाटील''' ([[५ जून]], [[इ.स. १९६६|१९६६]]:[[जळगाव]], [[महाराष्ट्र]] - ) हे महाराष्ट्रातील राजकारणी आहेत. ते [[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्राचे]] पाणीपुरवठा व स्वच्छता या विभागाचे विद्यमान मंत्री आहेत. [[शिवसेना]] पक्षाच्या तिकिटावर [[जळगाव ग्रामीण विधानसभा मतदारसंघ]]ातून ते निवडून आले आहेत.<ref>{{Cite web|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/maha-cabinet-expansion-first-cabinet-expansion-of-maha-government-led-by-cm-uddhav-thackeray-126407251.html|title=फडणवीस गेले, अजित पवार मात्र पुन्हा आले! उपमुख्यमंत्र्यासह २५ कॅबिनेट,१० राज्यमंत्र्यांना शपथ|website=Divya Marathi}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.esakal.com/maharashtra/allocation-portfolios-chief-minister-uddhav-thackeray-declared-249311|title=अखेर खातेवाटप जाहीर; 'या' मंत्र्यांकडे असतील 'ही' खाती &#124; eSakal|website=www.esakal.com}}</ref> हे [[शिवसेना|भाजपा]] पक्षातर्फे [[एरंडोल विधानसभा मतदारसंघ|एरंडोल मतदारसंघातून]] [[महाराष्ट्राची १०वी विधानसभा|१०व्या]] आणि [[महाराष्ट्राची ११वी विधानसभा|११व्या]]<ref>{{cite web |url=http://www.elections.in/maharashtra/assembly-constituencies/erandol.html |title=Erandol Assembly Election results |access-date=2022-06-18 |archive-date=2019-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226110301/http://www.elections.in/maharashtra/assembly-constituencies/erandol.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://jalgaonlive.com/%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%9D%E0%A4%9F%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B0/ |title=Jalgaon News |access-date=2022-06-18 |archive-date=2016-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314172401/http://jalgaonlive.com/%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%9D%E0%A4%9F%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B0/ |url-status=dead }}</ref> तर [[जळगाव ग्रामीण विधानसभा मतदारसंघ|जळगाव ग्रामीण मतदारसंघातून]] [[महाराष्ट्राची १३ वी विधानसभा|१३व्या]] आणि [[महाराष्ट्राची चौदावी विधानसभा|चौदाव्या विधानसभेवर]] निवडून गेले. हे उद्धव ठाकरे यांच्या मंत्रीमंडळात जलपुरवठा आणि निःसारणमंत्री होते. या आधी ते २०१६-१९ दरम्यान देवेन्द्र फडणवीस मंत्रीमंडळात सहकारमंत्री होते.<ref>{{Cite news|last=Sanjay Jog|url=https://www.freepressjournal.in/mumbai/uddhav-thackeray-allocates-portfolios-to-his-ministers-here-is-the-complete-list|title=Uddhav Thackeray allocates portfolios to his ministers, here is the complete list|date=5 January 2020|work=Free Press Journal|access-date=2 April 2020}}</ref> गुलाबराव रघुनाथराव पाटील यांच्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात नव्वदच्या दशकात झाली व अत्यंत थोड्या कालावधीत सर्वसामान्यांचे लोकनेते म्हणून त्यांचे नेतृत्व उदयास आले. कोणताही राजकीय वासरा नसतांना केवळ संघटन कौशल्य व वकृत्वशैलीमुळे त्यांनी जनमानसात स्वतःची ओळख निर्माण केली. त्यांचे मूळ गाव लाडली ता. धरणगाव, जिल्हा जळगाव असून त्यांचं जन्म गाव व हल्ली राहत असलेले गाव पाळधी ता. धरणगाव, जिल्हा जळगाव आहे. त्यांचे प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण पाळधी गावात तर महाविद्यालयीन शिक्षण जळगाव शहरात झाले आहे. त्यांनी वयाच्या २५ व्या वर्षी पाळधी येथे शिवसेनेची शाखा उघडली. शाखा प्रमुख म्हणून ते स्वतःच होते. १९९१ मध्ये शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांची चाळीसगांव येथे सभा आयोजित करण्यात आली होती. त्या सभेमध्ये तत्कालीन शिवसेना जिल्हा प्रमुख गणेश राणा यांनी गुलाबराव पाटील यांना भाषणाची संधी दिली. व तेथे त्यांचे भाषण खुपच प्रभावी झाले. व तेथूनच त्यांचा खरा राजकिय प्रवास सुरू झाला. १९९२ मध्ये ते एरंडोल पंचायत समितीवर सदस्य म्हणून निवडून आले. याच काळात धरणगांव कृषी उत्पन्न बाजार समितीवर संचालक म्हणून त्यांची निवड झाली. १९९५ ते १९९९ या कालावधीत त्यांनी शिवसेना जिल्हा प्रमुख म्हणून काम केले. १९९७ मध्ये ते जिल्हा परिषद सदस्य म्हणून निवडून आले. जिल्हा परिषद जळगांवच्या कृषी समितीच्या सभापती पदावर निवड झाली. १९९७ मध्ये महाराष्ट्र राज्याच्या म्हाडाच्या समितीवर सदस्यपदावर निवड झाली. १९९९ मध्ये ते पहिल्यांदा शिवसेनेच्या पक्षावर एरंडोल विधानसभा मतदार संघात विधानसभा सदस्य म्हणून निवडून आले. त्याच पंचवार्षिक मध्ये भाऊ शिवसेनेचे नाशिक विभागाचे प्रतोद होते. १९९९ ते २००४ व २००४ ते २००९ या दोन पंचवार्षिक निवडणुकीत आमदार म्हणून निवडून आले. २०१० मध्ये शिवसेना पक्षाचे उपनेते म्हणून त्यांची निवड करण्यात आली. आज पर्यंत ते उपनेते म्हणून कार्यरत आहेत. २०१४ च्या पंचवार्षिक निवडणूकीत ते तिसऱ्यांदा आमदार म्हणून निवडून आले. जुलै २०१६ मध्ये त्यांची महाराष्ट्र राज्याचे सहकार राज्यमंत्री म्हणून वर्णी लागली. २९ डिसेंबर २०१६ रोजी परभणी जिल्हयाचे पालकमंत्री म्हणून नियुक्ती झाली. २४ आक्टोंबर २०१९ रोजी जळगाव ग्रामीण मधुन ४६७३३ मतांनी ४ वेळा विधानसभा सदस्य म्हणून विजयी झाले. ३० डिसेंबर २०१९ रोजी कॅबिनेट मंत्री म्हणुन पाणीपुरवठा तथा स्वच्छता मंत्री महाराष्ट्र पदाची शपथ घेतली. ०८ जानेवारी २०२० रोजी गुलाबराव पाटील यांची जळगाव जिल्ह्याचे पालकमंत्री म्हणून नियुक्ती झाली. ०९ ऑगस्ट २०२२ रोजी कॅबिनेट मंत्री म्हणून दुसऱ्यांदा पाणीपुरवठा तथा स्वच्छता मंत्री महाराष्ट्र पदाची शपथ घेतली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/maharashtra/allocation-portfolios-chief-minister-uddhav-thackeray-declared-249311 |title=अखेर खातेवाटप जाहीर; 'या' मंत्र्यांकडे असतील 'ही' खाती |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= | संकेतस्थळ= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२१ मे २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> २८ सप्टेबर २०२२ रोजी जळगाव व बुलढाणा जिल्ह्याचे पालकमंत्री म्हणून त्यांच्याकडे जबाबदारी आली. == पदे भूषवली == * १९९१ पाळधी शिवसेना शाखा प्रमुख * १९९२ एरंडोल पंचायत समिती सदस्य * १९९२ धरणगांव कृषी उत्पन्न बाजार समिती संचालक * १९९५ ते १९९९ या कालावधीत शिवसेना जिल्हा प्रमुख * १९९७ जळगाव जिल्हा परिषद सदस्य, जि.प.सभापती * १९९७ महाराष्ट्र राज्य म्हाडा समिती सदस्य * १९९९ एरंडोल विधानसभा मतदार संघातून विधानसभा सदस्य * १९९९ शिवसेनेचे नाशिक विभागाचे प्रतोद * १९९९ ते २००४ व २००४ ते २००९ या दोन पंचवार्षिकमध्ये विधानसभेचे आमदार * २०१० पासून आजतयागत शिवसेना पक्षाचे उपनेते * २०१४ च्या पंचवार्षिक निवडणूकीत  तिसऱ्यांदा आमदार * जुलै २०१६ मध्ये महाराष्ट्र राज्याचे सहकार राज्यमंत्री म्हणून वर्णी * २९ डिसेंबर २०१६ रोजी परभणी जिल्ह्याचे पालकमंत्री म्हणून नियुक्ती * २०१९ जळगाव ग्रामीण विधानसभा मतदारसंघातून चौथ्यांदा आमदार म्हणून विजयी * ३० डिसेंबर २०१९ रोजी कॅबिनेट मंत्री म्हणून पाणीपुरवठा तथा स्वच्छता मंत्री महाराष्ट्र पदाची शपथ * ०८ जानेवारी २०२० रोजी जळगाव जिल्हयाचे पालकमंत्री म्हणून नियुक्ती * ०९ ऑगस्ट २०२२ रोजी कॅबिनेट मंत्री म्हणून पाणीपुरवठा तथा स्वच्छता मंत्री महाराष्ट्र पदाची शपथ * २८ सप्टेबर २०२२ रोजी जळगाव जिल्हयाचे पालकमंत्री म्हणून नियुक्ती ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:पाटील, गुलाबराव}} [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:एरंडोलचे आमदार]] [[वर्ग:जळगाव ग्रामीणचे आमदार]] [[वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १० व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] 66z5vl13hawapqcz4fhblb6whle718m 0 255578 2680370 2636875 2026-04-22T20:07:56Z ~2026-24679-89 182431 2680370 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |इतर_नाव=|जवळचे_शहर=भुसावळ, जळगाव|लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=|लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=<ref>{{cite book | title= District census handbook Jalgaon|page=172 }}</ref>|लोकसंख्या_क्रमांक=|लोकसंख्या_वर्ष=२०११|अधिकृत_भाषा=[[मराठी भाषा | मराठी]]|पिन_कोड=४२५३०६|एसटीडी_कोड=०२५८३|आरटीओ_कोड=एम एच १९|संकेतस्थळ=|स्थानिक_नाव=मुक्ताईनगर तालुका|प्रकार=तालुका|राज्य_नाव=महाराष्ट्र|अक्षांश=21|अक्षांशमिनिटे=02|रेखांश=76|रेखांशमिनिटे=03|अक्षांशसेकंद=09|रेखांशसेकंद=39 |नकाशा_शीर्षक=महाराष्ट्रामध्ये मुक्ताईनगर तालुका|उंची=229|मूळ_नकाशा=Maharashtra locator map.svg|तापमान_उन्हाळा=46 |जिल्हा=[[जळगाव जिल्हा| जळगाव]]|विभाग=नाशिक|प्रांत=महाराष्ट्र|नेता_पद=आमदार|नेता_नाव=[[चंद्रकांत निंबा पाटिल]]|विधानसभा_मतदारसंघ=[[मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघ]]|संसदीय_मतदारसंघ=[[रावेर लोकसभा मतदारसंघ]]|जनगणना_कोड=००१४|लोकसंख्या_एकूण=१६३४४४|मोठे_शहर=१) मुक्ताईनगर २) [[अंतुर्ली]]}} [[चित्र:Purna river of Muktainagar in Jalgaon, Maharashtra.jpg|इवलेसे|पुर्णा नदी, मुक्ताईनगर]] [[चित्र:Changdev Temple Muktainagar Dist Jalgaon P1220210 (3).JPG|इवलेसे|चांगदेव मंदिर, मुक्ताईनगर]] '''मुक्ताईनगर तालुका''' (इंग्रजी : Mukatainagar taluka) हा [[जळगाव जिल्हा|जळगाव जिल्ह्यातील]] एक तालुका आहे. हा तालुका [[उत्तर महाराष्ट्र]] मध्ये आहे<ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://m.lokmat.com/jalgaon/corona-door-muktainagar-taluka/|title=लोकमत जळगाव - मुक्ताईनगर तालुक्याच्या दाराशी कोरोणा.|publisher=लोकमत बातमीपत्र|year=२०२०|isbn=|location=[[जळगाव]]|pages=१}}</ref>.[[मुक्ताईनगर]] शहर हे मुक्ताईनगर तालुक्याचे प्रशासकीय केन्द्र आहे. या तालुक्याची लोकसंख्या एकूण १,६३,४४४ आहे आणि क्षेत्रफळ ६३,९६५ आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=District census handbook|publisher=Directorate of census operations|year=2014|location=महाराष्ट्र|page=172}}</ref> == इतिहास == १९०६ नंंतर पूर्व खानदेश निर्माण झाला. इ.स. १९०६ पूर्वी पूर्व खानदेश हा खान्देश जिल्ह्यातील एक भाग होता. मुक्ताईनगर मधील क्षेत्र त्याकाळी या विभागांचा भाग होते. == शैक्षणिक सूवीधा == मुक्ताईनगर तालुक्यात [[श्रीमती गोदावरीबाई गणपतराव खडसे महाविद्यालय|गो.ग.खडसे महाविद्यालय]] आहे , त्यात कला आणि विज्ञानचे पद्विऊत्तर , पदवी अभ्यासक्रम शिकविले जातात.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Khadse college|first=Computer department|url=https://khadsecollege.in/|title=खडसे महाविद्यालय|publisher=खडसे महाविद्यालय मुक्ताईनगर|year=२०२०|isbn=|location=[[मुक्ताईनगर]] , महाराष्ट्र|pages=१|accessdate=2020-12-30|archive-date=2021-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123173254/https://khadsecollege.in/|url-status=dead}}</ref> == हवामान == मुक्ताईनगर तालुक्यामध्ये उन्हाळ्यात तापमान ४६° सेल्सियस पर्यंत होते<ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=http://epaperlokmat.in/articlepage.php?articleid=LOK_HBSL_20200525_1_3&width=315.59999999999997px|title=मुक्ताईनगर मध्ये तापमान ४६°से.|publisher=लोकमत पेपर|year=२०२०|isbn=|location=जळगाव, महाराष्ट्र.|pages=१}}</ref> == राजकारण == मुक्ताईनगर तालुका हा [[मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघ|मुक्ताईनगर तालुका मतदारसंघ]] भाग आहे. मुक्ताईनगर तालुक्या बरोबरच बोदवड तालुकासुद्धा या मतदार संघाचा भाग आहे. हा तालुका [[रावेर (लोकसभा मतदारसंघ)|रावेर लोकसभा मतदारसंघ]] एक भाग आहे. १९८९ पासून तर २०१९ पर्यंत महाराष्ट्राचे माजी महसूल मंत्री [[एकनाथ खडसे]] येथील आमदार होते.<ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/what-eknath-khadse-said-after-defeat-of-daughter-rohini-on-muktainagar-vidhan-sabha-seat/articleshow/71741189.cms</ref> माजी राष्ट्रपती [[प्रतिभा पाटील]] १९६८ला येेेेथूनठी आमदारकीसाठी निवडून आल्या होत्या. ती निवडणुक त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीतील दुसरी निवडणूक होती; पहिल्यांदा त्या जळगाव विधानसभा मतदारसंघातून निवडून आल्या होत्या. रावेर लोकसभा मतदारसंघाच्या सध्याच्या खासदार [[रक्षा खडसे]] ह्या मुक्ताईनगर तालुक्यातील आहेत. २०१९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत शिवसेना उमेदवार येथून निवडून आला. <ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/what-eknath-khadse-said-after-defeat-of-daughter-rohini-on-muktainagar-vidhan-sabha-seat/articleshow/71741189.cms</ref> == भूगोल == [[पूर्णा नदी]] या तालुक्यातून पूर्व ते पश्चिम दिशेला वाहते. तालुक्याच्या उत्तरेस सातपुडा पर्वत आहे. या तालुक्याच्या पूर्व सीमेवर बुलढाणा जिल्हा आहे तर उत्तरेस मध्य प्रदेश राज्य आहे. मुक्ताईनगर तालुक्याच्या पश्चिमेस भुसावळ तालुका आहे आणि मुक्ताईनगरची दक्षिण सीमा बोदवड तालुक्याला लागून आहे. ====वन्यजीवन==== मुक्ताईनगर तालुक्यातील उत्तरेकडील जंगलात कोल्ह्यांचे अस्तित्त्व आहे. अंतुर्ली जवळील जंगलात १ जानेवारी २०२१ला कोल्हा आढळला होता.<ref>https://www.lokmat.com/jalgaon/murder-one-amalner-town-a348/amp/</ref> १२ ऑगस्ट २०१८ला या तालुक्यातील उत्तर-पूर्व दिशेकडील जंगलात वाघ आढळून आला होता. या बातम्यांवरून निष्कर्ष काढता येतो की मुक्ताईनगर तालुक्यातील उत्तरेकडील जंगलात, डोलारखेडा गावाजवळील जंगलात वाघ आहेत.<ref>https://m.lokmat.com/jalgaon/tiger-found-dead/</ref><ref>https://m.lokmat.com/jalgaon/it-clear-those-tigers-were-killed-muktainagar-taluka/</ref><ref>https://www.esakal.com/uttar-maharashtra/muktainagar-news-tiger-suspected-death-105013</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:जळगाव जिल्हा]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] 6czw3685twjl9vhcayhunmtjxj2p419 2680371 2680370 2026-04-22T20:09:06Z ~2026-24679-89 182431 2680371 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |इतर_नाव=|जवळचे_शहर=भुसावळ, जळगाव|लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=|लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=<ref>{{cite book | title= District census handbook Jalgaon|page=172 }}</ref>|लोकसंख्या_क्रमांक=|लोकसंख्या_वर्ष=२०११|अधिकृत_भाषा=[[मराठी भाषा | मराठी]]|पिन_कोड=४२५३०६|एसटीडी_कोड=०२५८३|आरटीओ_कोड=एम एच १९|संकेतस्थळ=|स्थानिक_नाव=मुक्ताईनगर तालुका|प्रकार=तालुका|राज्य_नाव=महाराष्ट्र|अक्षांश=21|अक्षांशमिनिटे=02|रेखांश=76|रेखांशमिनिटे=03|अक्षांशसेकंद=09|रेखांशसेकंद=39 |नकाशा_शीर्षक=महाराष्ट्रामध्ये मुक्ताईनगर तालुका|उंची=229|मूळ_नकाशा=Maharashtra locator map.svg|तापमान_उन्हाळा=46 |जिल्हा=[[जळगाव जिल्हा| जळगाव]]|विभाग=नाशिक|प्रांत=महाराष्ट्र|नेता_पद=आमदार|नेता_नाव=[[चंद्रकांत निंबा पाटिल]]|विधानसभा_मतदारसंघ=[[मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघ]]|संसदीय_मतदारसंघ=[[रावेर लोकसभा मतदारसंघ]]|जनगणना_कोड=००१४|लोकसंख्या_एकूण=१६३४४४|मोठे_शहर=१) मुक्ताईनगर २) [[अंतुर्ली]]}} [[चित्र:Purna river of Muktainagar in Jalgaon, Maharashtra.jpg|इवलेसे|पुर्णा नदी, मुक्ताईनगर]] [[चित्र:Changdev Temple Muktainagar Dist Jalgaon P1220210 (3).JPG|इवलेसे|चांगदेव मंदिर, मुक्ताईनगर]] '''मुक्ताईनगर तालुका''' (इंग्रजी : Mukatainagar taluka) हा [[जळगाव जिल्हा|जळगाव जिल्ह्यातील]] एक तालुका आहे. हा तालुका [[उत्तर महाराष्ट्र]] मध्ये आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://m.lokmat.com/jalgaon/corona-door-muktainagar-taluka/|title=लोकमत जळगाव - मुक्ताईनगर तालुक्याच्या दाराशी कोरोणा.|publisher=लोकमत बातमीपत्र|year=२०२०|isbn=|location=[[जळगाव]]|pages=१}}</ref>.[[मुक्ताईनगर]] शहर हे मुक्ताईनगर तालुक्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. या तालुक्याची लोकसंख्या एकूण १,६३,४४४ आहे. आणि क्षेत्रफळ ६३,९६५ चौ.मी.आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=District census handbook|publisher=Directorate of census operations|year=2014|location=महाराष्ट्र|page=172}}</ref> == इतिहास == १९०६ नंंतर पूर्व खानदेश निर्माण झाला. इ.स. १९०६ पूर्वी पूर्व खानदेश हा खान्देश जिल्ह्यातील एक भाग होता. मुक्ताईनगर मधील क्षेत्र त्याकाळी या विभागांचा भाग होते. == शैक्षणिक सूवीधा == मुक्ताईनगर तालुक्यात [[श्रीमती गोदावरीबाई गणपतराव खडसे महाविद्यालय|गो.ग.खडसे महाविद्यालय]] आहे , त्यात कला आणि विज्ञानचे पद्विऊत्तर , पदवी अभ्यासक्रम शिकविले जातात.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Khadse college|first=Computer department|url=https://khadsecollege.in/|title=खडसे महाविद्यालय|publisher=खडसे महाविद्यालय मुक्ताईनगर|year=२०२०|isbn=|location=[[मुक्ताईनगर]] , महाराष्ट्र|pages=१|accessdate=2020-12-30|archive-date=2021-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123173254/https://khadsecollege.in/|url-status=dead}}</ref> == हवामान == मुक्ताईनगर तालुक्यामध्ये उन्हाळ्यात तापमान ४६° सेल्सियस पर्यंत होते<ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=http://epaperlokmat.in/articlepage.php?articleid=LOK_HBSL_20200525_1_3&width=315.59999999999997px|title=मुक्ताईनगर मध्ये तापमान ४६°से.|publisher=लोकमत पेपर|year=२०२०|isbn=|location=जळगाव, महाराष्ट्र.|pages=१}}</ref> == राजकारण == मुक्ताईनगर तालुका हा [[मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघ|मुक्ताईनगर तालुका मतदारसंघ]] भाग आहे. मुक्ताईनगर तालुक्या बरोबरच बोदवड तालुकासुद्धा या मतदार संघाचा भाग आहे. हा तालुका [[रावेर (लोकसभा मतदारसंघ)|रावेर लोकसभा मतदारसंघ]] एक भाग आहे. १९८९ पासून तर २०१९ पर्यंत महाराष्ट्राचे माजी महसूल मंत्री [[एकनाथ खडसे]] येथील आमदार होते.<ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/what-eknath-khadse-said-after-defeat-of-daughter-rohini-on-muktainagar-vidhan-sabha-seat/articleshow/71741189.cms</ref> माजी राष्ट्रपती [[प्रतिभा पाटील]] १९६८ला येेेेथूनठी आमदारकीसाठी निवडून आल्या होत्या. ती निवडणुक त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीतील दुसरी निवडणूक होती; पहिल्यांदा त्या जळगाव विधानसभा मतदारसंघातून निवडून आल्या होत्या. रावेर लोकसभा मतदारसंघाच्या सध्याच्या खासदार [[रक्षा खडसे]] ह्या मुक्ताईनगर तालुक्यातील आहेत. २०१९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत शिवसेना उमेदवार येथून निवडून आला. <ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/what-eknath-khadse-said-after-defeat-of-daughter-rohini-on-muktainagar-vidhan-sabha-seat/articleshow/71741189.cms</ref> == भूगोल == [[पूर्णा नदी]] या तालुक्यातून पूर्व ते पश्चिम दिशेला वाहते. तालुक्याच्या उत्तरेस सातपुडा पर्वत आहे. या तालुक्याच्या पूर्व सीमेवर बुलढाणा जिल्हा आहे तर उत्तरेस मध्य प्रदेश राज्य आहे. मुक्ताईनगर तालुक्याच्या पश्चिमेस भुसावळ तालुका आहे आणि मुक्ताईनगरची दक्षिण सीमा बोदवड तालुक्याला लागून आहे. ====वन्यजीवन==== मुक्ताईनगर तालुक्यातील उत्तरेकडील जंगलात कोल्ह्यांचे अस्तित्त्व आहे. अंतुर्ली जवळील जंगलात १ जानेवारी २०२१ला कोल्हा आढळला होता.<ref>https://www.lokmat.com/jalgaon/murder-one-amalner-town-a348/amp/</ref> १२ ऑगस्ट २०१८ला या तालुक्यातील उत्तर-पूर्व दिशेकडील जंगलात वाघ आढळून आला होता. या बातम्यांवरून निष्कर्ष काढता येतो की मुक्ताईनगर तालुक्यातील उत्तरेकडील जंगलात, डोलारखेडा गावाजवळील जंगलात वाघ आहेत.<ref>https://m.lokmat.com/jalgaon/tiger-found-dead/</ref><ref>https://m.lokmat.com/jalgaon/it-clear-those-tigers-were-killed-muktainagar-taluka/</ref><ref>https://www.esakal.com/uttar-maharashtra/muktainagar-news-tiger-suspected-death-105013</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:जळगाव जिल्हा]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] ckf16zo52jvhy9jkd09rmzqo2vrq1ld 2680372 2680371 2026-04-22T20:09:55Z ~2026-24679-89 182431 2680372 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |इतर_नाव=|जवळचे_शहर=भुसावळ, जळगाव|लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=|लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=<ref>{{cite book | title= District census handbook Jalgaon|page=172 }}</ref>|लोकसंख्या_क्रमांक=|लोकसंख्या_वर्ष=२०११|अधिकृत_भाषा=[[मराठी भाषा | मराठी]]|पिन_कोड=४२५३०६|एसटीडी_कोड=०२५८३|आरटीओ_कोड=एम एच १९|संकेतस्थळ=|स्थानिक_नाव=मुक्ताईनगर तालुका|प्रकार=तालुका|राज्य_नाव=महाराष्ट्र|अक्षांश=21|अक्षांशमिनिटे=02|रेखांश=76|रेखांशमिनिटे=03|अक्षांशसेकंद=09|रेखांशसेकंद=39 |नकाशा_शीर्षक=महाराष्ट्रामध्ये मुक्ताईनगर तालुका|उंची=229|मूळ_नकाशा=Maharashtra locator map.svg|तापमान_उन्हाळा=46 |जिल्हा=[[जळगाव जिल्हा| जळगाव]]|विभाग=नाशिक|प्रांत=महाराष्ट्र|नेता_पद=आमदार|नेता_नाव=[[चंद्रकांत निंबा पाटिल]]|विधानसभा_मतदारसंघ=[[मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघ]]|संसदीय_मतदारसंघ=[[रावेर लोकसभा मतदारसंघ]]|जनगणना_कोड=००१४|लोकसंख्या_एकूण=१६३४४४|मोठे_शहर=१) मुक्ताईनगर २) [[अंतुर्ली]]}} [[चित्र:Purna river of Muktainagar in Jalgaon, Maharashtra.jpg|इवलेसे|पुर्णा नदी, मुक्ताईनगर]] [[चित्र:Changdev Temple Muktainagar Dist Jalgaon P1220210 (3).JPG|इवलेसे|चांगदेव मंदिर, मुक्ताईनगर]] '''मुक्ताईनगर तालुका''' (इंग्रजी : Mukatainagar taluka) हा [[जळगाव जिल्हा|जळगाव जिल्ह्यातील]] एक तालुका आहे. हा तालुका [[उत्तर महाराष्ट्र]] मध्ये आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://m.lokmat.com/jalgaon/corona-door-muktainagar-taluka/|title=लोकमत जळगाव - मुक्ताईनगर तालुक्याच्या दाराशी कोरोणा.|publisher=लोकमत बातमीपत्र|year=२०२०|isbn=|location=[[जळगाव]]|pages=१}}</ref>[[मुक्ताईनगर]] शहर हे मुक्ताईनगर तालुक्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. या तालुक्याची लोकसंख्या एकूण १,६३,४४४ आहे. आणि क्षेत्रफळ ६३,९६५ चौ.मी.आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=District census handbook|publisher=Directorate of census operations|year=2014|location=महाराष्ट्र|page=172}}</ref> == इतिहास == १९०६ नंंतर पूर्व खानदेश निर्माण झाला. इ.स. १९०६ पूर्वी पूर्व खानदेश हा खान्देश जिल्ह्यातील एक भाग होता. मुक्ताईनगर मधील क्षेत्र त्याकाळी या विभागांचा भाग होते. == शैक्षणिक सूवीधा == मुक्ताईनगर तालुक्यात [[श्रीमती गोदावरीबाई गणपतराव खडसे महाविद्यालय|गो.ग.खडसे महाविद्यालय]] आहे , त्यात कला आणि विज्ञानचे पद्विऊत्तर , पदवी अभ्यासक्रम शिकविले जातात.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Khadse college|first=Computer department|url=https://khadsecollege.in/|title=खडसे महाविद्यालय|publisher=खडसे महाविद्यालय मुक्ताईनगर|year=२०२०|isbn=|location=[[मुक्ताईनगर]] , महाराष्ट्र|pages=१|accessdate=2020-12-30|archive-date=2021-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123173254/https://khadsecollege.in/|url-status=dead}}</ref> == हवामान == मुक्ताईनगर तालुक्यामध्ये उन्हाळ्यात तापमान ४६° सेल्सियस पर्यंत होते<ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=http://epaperlokmat.in/articlepage.php?articleid=LOK_HBSL_20200525_1_3&width=315.59999999999997px|title=मुक्ताईनगर मध्ये तापमान ४६°से.|publisher=लोकमत पेपर|year=२०२०|isbn=|location=जळगाव, महाराष्ट्र.|pages=१}}</ref> == राजकारण == मुक्ताईनगर तालुका हा [[मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघ|मुक्ताईनगर तालुका मतदारसंघ]] भाग आहे. मुक्ताईनगर तालुक्या बरोबरच बोदवड तालुकासुद्धा या मतदार संघाचा भाग आहे. हा तालुका [[रावेर (लोकसभा मतदारसंघ)|रावेर लोकसभा मतदारसंघ]] एक भाग आहे. १९८९ पासून तर २०१९ पर्यंत महाराष्ट्राचे माजी महसूल मंत्री [[एकनाथ खडसे]] येथील आमदार होते.<ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/what-eknath-khadse-said-after-defeat-of-daughter-rohini-on-muktainagar-vidhan-sabha-seat/articleshow/71741189.cms</ref> माजी राष्ट्रपती [[प्रतिभा पाटील]] १९६८ला येेेेथूनठी आमदारकीसाठी निवडून आल्या होत्या. ती निवडणुक त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीतील दुसरी निवडणूक होती; पहिल्यांदा त्या जळगाव विधानसभा मतदारसंघातून निवडून आल्या होत्या. रावेर लोकसभा मतदारसंघाच्या सध्याच्या खासदार [[रक्षा खडसे]] ह्या मुक्ताईनगर तालुक्यातील आहेत. २०१९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत शिवसेना उमेदवार येथून निवडून आला. <ref>https://maharashtratimes.com/maharashtra/jalgaon-news/what-eknath-khadse-said-after-defeat-of-daughter-rohini-on-muktainagar-vidhan-sabha-seat/articleshow/71741189.cms</ref> == भूगोल == [[पूर्णा नदी]] या तालुक्यातून पूर्व ते पश्चिम दिशेला वाहते. तालुक्याच्या उत्तरेस सातपुडा पर्वत आहे. या तालुक्याच्या पूर्व सीमेवर बुलढाणा जिल्हा आहे तर उत्तरेस मध्य प्रदेश राज्य आहे. मुक्ताईनगर तालुक्याच्या पश्चिमेस भुसावळ तालुका आहे आणि मुक्ताईनगरची दक्षिण सीमा बोदवड तालुक्याला लागून आहे. ====वन्यजीवन==== मुक्ताईनगर तालुक्यातील उत्तरेकडील जंगलात कोल्ह्यांचे अस्तित्त्व आहे. अंतुर्ली जवळील जंगलात १ जानेवारी २०२१ला कोल्हा आढळला होता.<ref>https://www.lokmat.com/jalgaon/murder-one-amalner-town-a348/amp/</ref> १२ ऑगस्ट २०१८ला या तालुक्यातील उत्तर-पूर्व दिशेकडील जंगलात वाघ आढळून आला होता. या बातम्यांवरून निष्कर्ष काढता येतो की मुक्ताईनगर तालुक्यातील उत्तरेकडील जंगलात, डोलारखेडा गावाजवळील जंगलात वाघ आहेत.<ref>https://m.lokmat.com/jalgaon/tiger-found-dead/</ref><ref>https://m.lokmat.com/jalgaon/it-clear-those-tigers-were-killed-muktainagar-taluka/</ref><ref>https://www.esakal.com/uttar-maharashtra/muktainagar-news-tiger-suspected-death-105013</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:जळगाव जिल्हा]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] t62npy0f3e2en7ccd9cpo2qvg7drc02 0 257705 2680468 2638619 2026-04-23T05:48:16Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680468 wikitext text/x-wiki [[चित्र:The_bisexual_pride_flag_(3673713584).jpg|इवलेसे|उभयलैंगिक स्वाभिमान ध्वज]] [[चित्र:Bisexual_Pride_Flag.svg|इवलेसे|उभयलैंगिक स्वाभिमान ध्वज]] {{एलजीबीटी चिन्हे}} '''उभयलैंगिक स्वाभिमान ध्वज''' उभयलैंगिक समुदायाला त्याचे स्वतःचे प्रतीक एलजीबीटी समुदायाच्या समलिंगी अभिमान ध्वजाशी तुल्य प्रतीक म्हणून १९९८ मध्ये मायकल पेजने तैयार केला होते. संपूर्ण समाजात आणि एलजीबीटीक्यू समुदायामध्ये उभयलैंगिक लोकांची दृश्यमानता वाढविणे हेया ध्वजाचे उद्दीष्ट होते. ५ डिसेंबर,१९९८ रोजी बायकॅफेच्या पहिल्या वर्धापन दिन पार्टी <ref name="flagspot" /> मध्ये प्रथम उभयलैंगिक स्वाभिमान ध्वजाचे अनावरण करण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.wright.edu/counseling/SafezoneSymbols.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2020-06-29 |archive-date=2013-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020163051/http://www.wright.edu/counseling/SafezoneSymbols.html |url-status=dead }}</ref> वर निवडलेले रंग म्हणून वापरले गेले: गुलाबी समान लैंगिक आकर्षणासाठी आहे, निळा भिन्न लैंगिक आकर्षणासाठी आहे, आणि जांभळा म्हणजे लिंगाच्या वर्णपटा मधील आकर्षणाचे प्रतिनिधित्व करणे. == अभिकल्प आणि रंग == पेजने विद्यमान उभयलैंगिक चिन्हावरून रंग घेतले आणि त्याला स्वतःचे फिरकी दिले, असे म्हणत : {{cquote|उभयलिंगी स्वाभिमान ध्वज डिसाइन, मी 'बायांगल्स' च्या रंगांच्या आणि अतिव्यापन होणाऱ्या पॅटर्न चा निवड केला.<ref name=biflag>{{cite web|url=http://www.biflag.com/Activism.asp |title=History, Bi Activism, Free Graphics |publisher=BiFlag.com |date=1998-12-05 |accessdate=2020-04-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20010801185547/http://biflag.com/Activism.asp | archive-date=2001-08-01 | url-status=dead}}</ref>}} [[चित्र:Bi_triangles.svg|मध्यवर्ती|इवलेसे| बायांगल्स]] बायांगल्स किंवा उभयलैंगिक त्रिकोण, अस्पष्ट मूळ असलेल्या उभयलैंगिक समुदायासाठी आणखी एक प्रतीक आहेत. उभयलिंगीपणासाठी चंद्रकोर चंद्र हे आणखी एक प्रतीक आहे जे मुद्दाम गुलाबी त्रिकोणाची प्रतिमा टाळते.<ref name="glossary">{{cite web|url=http://mashable.com/2014/06/13/lgbt-pride-symbols/|title=A Storied Glossary of Iconic LGBT Flags and Symbols|last1=Petronzio|first1=Matt|date=June 13, 2014|website=Mashable|publisher=Mashable, Inc.|accessdate=October 24, 2015}}</ref><ref name="algbtical">{{cite web|url=http://www.algbtical.org/2A%20SYMBOLS.htm|title=Pride Symbols and Icons|website=Association for Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Issues in Counseling of Alabama|publisher=ALGBTICAL|accessdate=October 24, 2015|archive-date=2017-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170704003535/http://www.algbtical.org/2A%20SYMBOLS.htm|url-status=dead}}</ref> पेज गुलाबी, लॅव्हेंडर आणि निळा (गुणोत्तर 2: 1: 2) ध्वज <ref name="flagspot"/> अर्थ वर्णन करते:<ref name="flagspot">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://flagspot.net/flags/qq-bi.html|title=BiPride Flag|last=Young|first=Randy|date=June 6, 2015|website=Flagspot|publisher=Flags of the World|access-date=October 24, 2015}}</ref> गुलाबी रंग केवळ त्याच लैंगिक लैंगिक आकर्षणाचे प्रतिनिधित्व करतो (समलिंगी आणि समलिंगी). निळा केवळ (सरळ) विरुद्ध लिंगाकडे लैंगिक आकर्षण दर्शवितो आणि परिणामी आच्छादित रंग जांभळा दोन्ही लिंग (द्वि) मध्ये लैंगिक आकर्षण दर्शवितो. " पेजने ध्वजच्या अर्थाचे सखोल शब्दात वर्णन करते, असे सांगते की "उभयलिंगीय अभिमान ध्वजाचे प्रतीकात्मकता समजून घेण्याची कळ म्हणजे रंगाच्या जांभळ्या रंगाचे पिक्सल 'रिअल जगात' प्रमाणेच गुलाबी आणि निळ्या रंगात लक्ष न देता मिसळले जातात. समलिंगी / समलिंगी आणि सरळ दोन्ही समुदायात द्विपक्षीय लोक लक्ष न घेता एकत्र करतात. " <ref name="glossary"/> ध्वज भिन्न लांबीरुंदीचे प्रमाणांमध्ये वापरला जातो. २:३ आणि ३:५ अनेकदा वापरले जातात, इतर बऱ्याच ध्वजांसह; (आता बंद) संकेतस्थळावर biflag.com ३:४ वर "मूळ उभयलैंगिक स्वाभिमान ध्वज"चे "अचूक ... प्रमाण" म्हणून निर्दिष्ट केले गेले होते.   पट्ट्यावरील रंग आणि रुंदी, वरपासून खालपर्यंत, गुलाबी (४०%), जांभळा (२०%) आणि निळे (४०%) आहेत. डिझाइनरने दिलेला अचूक रंग: पीएमएस 226, 258 आणि 286.<ref name="flagspot"/> त्यांची अंदाजे HTML मूल्ये # D60270, # 9B4F96, # 0038A8;<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://goffgrafix.com/pantone-rgb-200.php|title=Pantone color conversion chart at goffgrafix.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112033659/http://goffgrafix.com/pantone-rgb-200.php|archive-date=November 12, 2016|access-date=May 20, 2012}}</ref> त्यांची अंदाजे आरजीबी मूल्ये अनुक्रमे (214,2,112), (155,79,150) आणि (0,56,168) आहेत.<ref>[http://hex.colorrrs.com/ HEX to RBG Conversion Tool at Colorrrs.com]</ref> हे पेटंट केलेले नाही, ट्रेडमार्क केलेले आहे किंवा सेवा चिन्हांकित केलेली नाही. . == हे सुद्धा पहा == * [[आंतरलैंगिकतेचा ध्वज]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:लैंगिकतेचे ध्वज]] puf3hat816hbfslk6639nqw95k5e2pb 0 272645 2680458 1991631 2026-04-23T04:53:34Z ~2026-24645-20 182438 2680458 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''पाटगाव''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=मुरबाड | जिल्हा = [[ठाणे जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''पाटगाव''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[ठाणे जिल्हा|ठाणे जिल्ह्यातील]] [[मुरबाड तालुका|मुरबाड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे= मालेगाव ( गेटाचीवाडी ) Mhasa कळंब Boradpada ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे]] ezou2zg20vboklnl8g9s0n3024exwkf 2680469 2680458 2026-04-23T05:49:11Z ~2026-24645-20 182438 2680469 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''पाटगाव''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=मुरबाड | जिल्हा = [[ठाणे जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''पाटगाव''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[ठाणे जिल्हा|ठाणे जिल्ह्यातील]] [[मुरबाड तालुका|मुरबाड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते. ==लोकजीवन== आदिवासी लोकसंख्या सुमारे 80 % असुन आगरी व बौद्ध लोकवस्ती देखील आहे येथे भात पीक मुख्य पीक असुन नाचणी वरी रताळी कारली भेंडी काकडी वांगी मिरची असी पिके घेतली जातात येथील चिबडू ( स्थानिक भाषेत त्याला दोडके म्हणतात) प्रसिद्ध आहे नैसर्गिक समृद्धता विपुल असुन पावसाळ्यात विविध प्रकारच्या रानभाज्यां मिळतात ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे= मालेगाव ( गेटाचीवाडी ) Mhasa कळंब Boradpada ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे]] cjja9vr9fgvvsules82ggrpujcewniy 2680473 2680469 2026-04-23T06:20:20Z ~2026-24645-20 182438 2680473 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''पाटगाव''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=मुरबाड | जिल्हा = [[ठाणे जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''पाटगाव''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[ठाणे जिल्हा|ठाणे जिल्ह्यातील]] [[मुरबाड तालुका|मुरबाड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते. ==लोकजीवन== आदिवासी लोकसंख्या सुमारे 80 % असुन आगरी व बौद्ध लोकवस्ती देखील आहे येथे भात पीक मुख्य पीक असुन नाचणी वरी रताळी कारली भेंडी काकडी वांगी मिरची असी पिके घेतली जातात येथील चिबडू ( स्थानिक भाषेत त्याला दोडके म्हणतात) प्रसिद्ध आहे नैसर्गिक समृद्धता विपुल असुन पावसाळ्यात विविध प्रकारच्या रानभाज्यां मिळतात ==प्रेक्षणीय स्थळे== सह्य़ाद्रीच्या कुशीत असल्याने निसर्गानेचे सौंदर्य पाहण्यासाठी आपण जाऊ शकतो म्हसायात्रा हे ठिकाण 4 किलोमीटर अंतरावर आहे. डॉ. बाबासाहेबांचे आजोळ असलेले आंबेटेंभे या गावाला भेट देताना पाटगावच्या बुद्धविहारला आपण भेट घेऊ शकता तसेच प्रायोगिक शेतकरी अंकुश कुशाबा बनसोडे यांच्या शेतावर जाऊन आपण फळझाडे फुलझाडे व शेतीमधील विविध प्रायोगिक आपण पाहु शकतो. ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे= मालेगाव ( गेटाचीवाडी ) Mhasa कळंब Boradpada ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे]] 5riuo16b0ru166xztoq9lzw5izk3sle 0 295420 2680386 2654193 2026-04-22T20:37:51Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680386 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Kyushu_Ceramic_Museum_7705,7706_Hakuji-Rokkaku-Wan,Sara.JPG|इवलेसे| हाकुजी व्हाईट पोर्सिलेन [[अरिता वेर]] पद्धतीच्या षटकोनी वाट्या आणि ताटल्या. एडोचा शेवटचा काळ ते मीजी कालखंड, १८४० - १८७०]] [[चित्र:Maria_Kannon.jpg|इवलेसे| बौद्धच्या देहुआ भट्टीत बनवलेला बुद्धचा पुतळा. ख्रिश्चन छाप दिसून येते.]] [[चित्र:1977_HakujiSendanMarugataSyuki_Masahiro-Mori.jpg|इवलेसे| हाकुजी साके, संच रचना मसाहिरो मोरी (१९७७)]] हाकुजी (白磁) हा [[जपानी मातीची भांडी आणि पोर्सिलेन|जपानी मातीची भांडी आणि पोर्सिलेनचा]] एक प्रकार आहे. सामान्यतः पांढरा पोर्सिलेन, ज्याची उत्पत्ती चिनी देहुआ पोर्सिलेनचे अनुकरण म्हणून झाली आहे. आज हा शब्द जपानमध्ये साध्या पांढऱ्या पोर्सिलेनसाठी वापरला जातो. ही भांडी नेहमी साध्या पांढऱ्या रंगात असतात. या मध्ये वाट्या, चहाची भांडी, कप आणि इतर जपानी टेबलवेर अशी भांडी मोडतात. हा प्रकार लहान मूर्तींसाठी देखील वापरला जात असे, मुख्यतः बौद्ध आणि कधीकधी ख्रिश्चन धार्मिक व्यक्ती आणि जपानी शैलीतील आकृत्यांसाठी वापरला जात असे. इतर साध्या वस्तूंप्रमाणे, धार्मिक वापरासाठी विविध प्रकारच्या भांड्यांसाठी त्याचा वापर योग्य होता. हे मूलतः जपानी बाजारपेठेसाठी विकसित केले गेले होते. परंतु नंतर ते जपानमधून निर्यात होणाऱ्या पोर्सिलेनपैकी एक बनले आहे. == इतिहास == देहुआ पांढरा पोर्सिलेन जपानी लोकांमध्ये पारंपारिकपणे हाकुगोराई किंवा "कोरियन व्हाईट वेर" म्हणून ओळखला जातो. जरी कोराई ही प्राचीन [[कोरिया|कोरियन]] राज्याची संज्ञा असली तरी, हा शब्द कोरियन द्वीपकल्पातील विविध उत्पादनांसाठी सर्वव्यापी शब्द म्हणून वापरला जातो. याचा अर्थ असा नाही की ऐतिहासिकदृष्ट्या जपानी लोक फुझियान प्रांतातील भट्ट्या आणि त्यांच्या पोर्सिलेनच्या अस्तित्वाबद्दल पूर्णपणे गाफील होते. ज्याला आता देहुआ किंवा ब्लँक डी चाइन वेर म्हणून ओळखले जाते (चिनी पांढऱ्या पोर्सिलेनसाठी एक फ्रेंच शब्द जो पश्चिम देशांमध्ये सामान्यपणे वापरला जातो). देहुआ भट्ट्या [[फूच्यान|फुजियान]] प्रांतात आहेत. हा भाग तैवान बेटाच्या समोर आहे. पारंपारिकपणे अनेक बंदरे आणि शहरी केंद्रांसह चिनी अर्थव्यवस्थेचे व्यापार केंद्र होते. फुजियान व्हाईट वेर संपूर्ण आशियासाठी होते. तथापि, १६०० च्या दशकाच्या मध्यापर्यंत कठोर व्यापार निर्बंध येण्यापूर्वी या सिरेमिकचा मोठ्या प्रमाणात जपानी बाजारासाठी होत होता. कौटुंबिक वेदीच्या वापरासाठी वापरल्या जाणाऱ्या बौद्ध प्रतिमा आणि धार्मिक विधीची भांडी या वस्तू मोठ्या प्रमाणात या प्रकाराने बनत होत्या. चिनी सिरेमिक संस्कृती आणि इतिहासाच्या इतर पैलूंमध्ये तीव्र स्वारस्य असूनही, अंत्यसंस्कार आणि मृत व्यक्तींशी संबंधित वस्तूंमुळे कदाचित सध्याच्या जपानी लोकांमध्ये या वस्तूंबद्दल काही अनास्था निर्माण झाली आहे. या वेरच्या उत्कृष्ट सौंदर्याची अनेक उदाहरणे जपानमधून पश्चिमेकडील देशांमध्ये संग्रहित झाली आहेत. जपानी बाजारपेठेसाठी असलेल्या अगणित बौद्ध प्रतिमांमध्ये टोकुगावा जपानचे वर्चस्व असलेल्या कानो स्कूल ऑफ पेंटिंगचा प्रभाव दर्शविणारी जोरदार शैलीदार वस्त्रे आहेत. देहुआ व्हाईट वेर ही जपानी आवड लक्षात घेऊन बनवली गेली होती हे निश्चित दिसते. साध्या पांढऱ्या उदबत्तीचे ट्रायपॉड आणि जपानी धार्मिक, धार्मिक विधी पाळण्यासाठी आणि दयेच्या बौद्ध देवीच्या लहान मुलांच्या मूर्तींसह संबंधित वस्तू ज्या ख्रिश्चन मॅडोना आणि चाइल्ड यांच्याशी अगदी जवळून साम्य आहेत ते विशेषतः जपानी बाजारपेठेसाठी डिझाइन केले आहेत. अशा पुतळ्यांना मारिया कॅनन किंवा "दयेच्या धन्य व्हर्जिन देवी" म्हणून ओळखले जात होते आणि त्या टोकुगावा जपानच्या "लपलेल्या ख्रिश्चन " संस्कृतीचा भाग होत्या ज्याने धर्मावर कठोरपणे बंदी घातली होती. जपानमध्ये हिराडो भट्टी आणि इतरत्र पांढऱ्या पोर्सिलेन बौद्ध पुतळ्याची मोठ्या प्रमाणावर निर्मिती केली गेली. दोन वस्तू सहजपणे ओळखल्या जाऊ शकतात. जपानी आकृत्या सहसा बेसवर बंद असतात आणि वायुवीजनासाठी एक लहान छिद्र दिसू शकते. तर हिराडो वेर देखील चकाकी नसलेल्या भागावर किंचित नारिंगी रंगाची छटा दाखवते. १६०० च्या दशकाच्या सुरुवातीस, सागा डोमेनचे लॉर्ड नाबेशिमा नौशिगे (१५३७ - १६१९) यांनी अनेक कोरियन कुंभारांना ताब्यात घेतले, ज्यात कुंभार री सॅम्पेई ( यी सॅम प्योंग ) यांचा समावेश होता.<ref name="e-yakimono1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.e-yakimono.net/guide/html/porcelain.html|title=PORCELAIN Menu - EY Net Japanese Pottery Primer|website=E-yakimono.net|access-date=2016-09-17}}</ref> स.न. १६१६१ मध्ये, त्यांना अरिता येथील डोंगरावर एक उत्कृष्ट पांढरी दगडी माती सापडली. ही चिकणमाती जपानी पांढऱ्या पोर्सिलेनच्या उत्पादनासाठी वापरली जात असे. अरितामधील हाकुजीचे उत्पादन मेजी युगातही चालू राहिले. हाकुजीचे उत्पादन आजही विविध भांड्यांसाठी केले जाते. मासाहिरो मोरी यांनी अनेक आधुनिक हाकुजी वेर डिझाइन केले आहेत. आणखी एक कलाकार म्हणजे सेगो नाकामुरा, जो [[अरिता वेर]] बनविणारा कलाकार आहे<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.japanpotterynet.com/en/products/detail.php?product_id=1879|title=Japan Pottery Net / HAKUJI HACHI (White Porcelain Bowl B)|website=Japanpotterynet.com|access-date=2016-09-17|archive-date=2016-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160915032757/http://www.japanpotterynet.com/en/products/detail.php?product_id=1879|url-status=dead}}</ref> आणि इनू मंजी.<ref name="e-yakimono1"/> एका किरकोळ कंपनी मुजि ने नवीन हाकुजी प्रकारची भांडी आणली आहेत. या मध्ये अमाकुसा दगड आणि चिकणमाती एकत्र करून पारंपारिक तंत्र वापरून बनवलेली आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.muji.eu/pages/online.asp?Sec=11&Sub=97|title=MUJI Online - Welcome to the MUJI Online Store|last=MUJI IT Department|website=Muji.eu|access-date=2016-09-17}}</ref> हाकुजीला 1१९९५ मध्ये सरकारने जपानची अमूर्त सांस्कृतिक मालमत्ता म्हणून घोषित केले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kunishitei.bunka.go.jp/heritage/detail/303/43|title=Database of Registered National Cultural Properties|publisher=[[Agency for Cultural Affairs]]|access-date=15 March 2011}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Crafting Beauty in Modern Japan|last=Rousmaniere, Nicole|publisher=[[British Museum]]|year=2007|isbn=978-0-7141-2448-3|pages=158–160}}</ref> == सेहाकुजी == दुसरा प्रकार म्हणजे {{निहोंगो|सेहाकुजी|青白磁|}} पोर्सिलेन आहे. यात चकचकीत बर्फाळ, निळसर पांढऱ्या रंगाची सूक्ष्म श्रेणी असते.<ref name="e-yakimono1"/> चीनी झिलई हा प्रकार म्हणून ओळखले जाते. क्विंगबाइ वेर या नावानेही हे ओ़ळखले जाते. यात रंग अधिक हिरवट-पांढरा असतो. याला सेलाडोनचा एक् प्रकार म्हणून देखील मानले जाते.<ref name="cornell1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://museum.cornell.edu/collections/asian-pacific/japan/pure-pure-seihakuji-bowl|title="Pure-pure" Seihakuji bowl &#124; Herbert F. Johnson Museum of Art|website=Museum.cornell.edu|access-date=2016-09-17}}</ref> क्विंगबाईचा इतिहास गाण्याच्या राजघराण्यापर्यंतचा आहे. थोड्या प्रमाणात लोह असलेल्या ग्लेझने पेंट केले आहे. पुन्हा गरम केल्यावर हा निळसर रंग येतो. फुकामी सुहेरू,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/156197|title=Brooklyn Museum|access-date=2021-11-30|archive-date=2021-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130102440/https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/156197|url-status=dead}}</ref><ref name="cornell1"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://erikthomsen.com/exhibition/2008/sep/seihakuji-porcelain-sculptures-sueharu-fukami|title=Seihakuji: Porcelain Sculptures by Sueharu Fukami &#124; Erik Thomsen Asian Art|website=Erikthomsen.com|access-date=2016-09-17|archive-date=2016-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916202002/http://erikthomsen.com/exhibition/2008/sep/seihakuji-porcelain-sculptures-sueharu-fukami|url-status=dead}}</ref> सुझुकी ओसामू,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mirviss.com/ceramics/suzuki-osamu|title=Suzuki Osamu - Ceramics - Joan B Mirviss LTD &#124; Japanese Fine Art|date=2016-04-15|website=Mirviss.com|access-date=2016-09-17|archive-date=2016-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917174703/http://www.mirviss.com/ceramics/suzuki-osamu|url-status=dead}}</ref> आणि यागी अकिरा हे सेहाकुजीमध्ये पारंगत असलेले काही कारागीर आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mirviss.com/ceramics/yagi-akira|title=Yagi Akira - Ceramics - Joan B Mirviss LTD &#124; Japanese Fine Art|date=2016-04-15|website=Mirviss.com|access-date=2016-09-17|archive-date=2016-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917191135/http://www.mirviss.com/ceramics/yagi-akira|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.chawanzaka.com/zaijusakka/yagiakira.html|title=茶わん坂在住作家・八木明|website=Chawanzaka.com|access-date=2016-09-17}}</ref> {{निहोंगो|काइजी त्सुकामोटो|塚本快示}} (१९१२ - १९९०) यांना त्यांच्या सेहाकुजीमधील कामांसाठी १९८३ मध्ये लिव्हिंग नॅशनल ट्रेझर म्हणून नामांकन मिळाले होते. == संदर्भ == <references />   == इतर स्रोत == * शांघाय आर्ट म्युझियम, ''फुजियान सिरॅमिक्स आणि पोर्सिलेन'', चीनी सिरॅमिक्स, व्हॉल. 27, क्योतो, 1983. * काटो तोकोकू, ''गेन्शोकू टोकी डायजितेन'' (रंगातील सिरॅमिक्सचा शब्दकोश), तोक्यो, १९७२, पृ.&nbsp;७७७. == बाह्य दुवे == {{commonscat-inline}} [[वर्ग:जपानी कला शब्दावली]] [[वर्ग:जपानी मातीची भांडी]] 8iccwshnq5yv8vtzvf18c3sgiqc8p0d 0 296259 2680357 2593555 2026-04-22T19:48:06Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680357 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = हरनाज संधू | टोपणनावे = | चित्र = Miss-Universe-Harnaaz-Sandhu-returns-to-India (6).jpg | चित्र_आकारमान = 220px | चित्रशीर्षक = हरनाज संधू | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = हरनाज संधू | जन्म_दिनांक = {{जन्म_दिनांक आणि वय|2000|3|3}} | जन्म_स्थान = गुरूदासपूर, पंजाब , भारत | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = | शिक्षण = | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = अभिनेत्री मॉडेल | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = {{*}} फेमिना मिस इंडिया पंजाब २०१९, <br> {{*}} मिस दिवा युनिव्हर्स २०२१,<br> {{*}} मिस युनिव्हर्स २०२१ | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = | विरोधक = | संचालकमंडळ = | धर्म = | जोडीदार = | अपत्ये = | वडील = | आई = | नातेवाईक = | पुरस्कार = {{*}} मिस दिवा युनिव्हर्स २०२१,<br> {{*}} मिस युनिव्हर्स २०२१ | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | संकीर्ण = }} '''हरनाज कौर संधू''' (जन्म ३मार्च २०००) ही एक भारतीय मॉडेल असून इ.स. २०२१ च्या [[विश्व सुंदरी]] पुरस्काराची मानकरी आहे. संधूने याआधी मिस दिवा युनिव्हर्स २०२१ची स्पर्धा देखील जिंकलेली आहे. [[विश्व सुंदरी]] स्पर्धा जिंकणारी ती भारतातील तिसरी स्पर्धक आहे.<ref name="hindustan times">{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/once-a-small-town-girl-miss-universe-harnaaz-sandhu-capturing-hearts-across-globe-101639430170906.html|title=Once a small-town girl, Miss Universe Harnaaz Sandhu capturing hearts across globe|date=14 December 2021|work=हिंदुस्तान टाइम्स}}</ref> संधूने २०१९ मधील 'फेमिना मिस इंडिया पंजाब' स्पर्धेतील विजेती ठरली होती. तसेच फेमिना मिस इंडिया २०१९ मध्ये उपविजेता म्हणून स्थान पटकावले होते.<ref name="hindustan times"/> ==प्रारंभिक जीवन== हरनाज कौर संधूचा जन्म [[पंजाब]] मधील [[गुरदासपूर जिल्हा|गुरदासपूर जिल्ह्यातील]] कोहली या गावी इस २००० मध्ये एका जाट शीख कुटुंबात झाला. तिच्या वडिलांचे नाव प्रितमपाल सिंग संधू आणि रबिंदर कौर संधू आहे. तिच्या वडिलांचा व्यवसाय स्थावर मालमत्तेची खरेदी विक्री करण्याचा असून आई स्त्रीरोगतज्ज्ञ आहे. संधूला हरनूर नावाचा मोठा भाऊ देखील आहे.<ref name="hindustan times"/> इस. २००६ मध्ये हे कुटुंब इंग्लंडला गेले होते परंतु अवघ्या दोन वर्षात ते भारतात परत आले आणि [[चंदिगढ|चंदीगढमध्ये]] स्थायिक झाले. संधुने चंदिगढ येथील शिवालिक पब्लिक स्कूल मधून आपले शालेय शिक्षण आणि गव्हर्नमेंट कॉलेज फॉर गर्ल्स मधून पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मिस युनिव्हर्स होण्यापूर्वी संधू सार्वजनिक प्रशासनात पदव्युत्तर शिक्षण घेत होती.<ref>{{cite web|url=https://www.timesnowhindi.com/entertainment/celebrity-news/article/exclusive-miss-diva-2021-winner-harnaaz-sandhu-and-finalist-rititka-khatani-and-sonal-kukreja-reveals-their-preparation/367440|title=मिस यूनिवर्स के लिए ऐसे तैयारी कर रही हैं हरनाज संधू, तीनों ही स्टार्स ने खोले जिंदगी के राज|language=Hindi|date=11 October 2021|work=Times Now}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/who-is-harnaaz-sandhu-the-miss-universe-2021-from-india-101639366116269.html|title=Who is Harnaaz Sandhu? The Miss Universe 2021 from India|date=13 December 2021|website=Hindustan Times}}</ref> ==स्पर्धा== संधूने किशोरवयातच सौंदर्य स्पर्धेत भाग घेण्यास सुरुवात केली होती. तिने सुरुवातीला मिस चंदीगढ २०१७ आणि मिस मॅक्स इमर्जिंग स्टार इंडिया २०१८ सारखी विजेतेपदे जिंकली.<ref>{{Cite web|url=https://www.thetealmango.com/latest/harnaaz-sandhu-everything-about-the-winner-of-liva-miss-diva-universe-2021/|title=Harnaaz Sandhu: Everything About the Winner of LIVA Miss Diva Universe 2021|website=thetealmango.com|access-date=2021-12-14|archive-date=2023-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520140245/https://www.thetealmango.com/latest/harnaaz-sandhu-everything-about-the-winner-of-liva-miss-diva-universe-2021/|url-status=dead}}</ref> सुरुवातीला, संधूने तिच्या पहिल्या स्पर्धेसाठी नोंदणी केली तेव्हा तिच्या वडिलांना याबद्दल सांगितले नाही. स्पर्धा जिंकल्यानंतर जेव्हा तिने आपल्या वडिलांच्या कानावर ही गोष्ट घातली तेव्हा त्यांना चांगलाच आनंद झाला. फेमिना मिस इंडिया पंजाब २०१९ चे विजेतेपद पटकावल्यानंतर, संधूने फेमिना मिस इंडियामध्ये भाग घेतला, जिथे तिने शेवटी टॉप १२ मध्ये स्थान मिळवले.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/news/crowning-the-winners-of-miss-india-north-2019/articleshow/68286172.cms|title=Crowning the winners of Miss India North 2019|website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-india/contestants/miss-india-2019/contestantslist/68175725.cms|title=Miss India 2019 Contestants|website=beautypageants.indiatimes.com|access-date=2021-12-14|archive-date=2023-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230529053337/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-india/contestants/miss-india-2019/contestantslist/68175725.cms|url-status=dead}}</ref> === मिस दिवा २०२१ === १६ ऑगस्ट २०२१ रोजी, संधूला मिस दिवा २०२१ च्या टॉप ५० सेमीफायनलपैकी एक म्हणून निवडण्यात आले. त्यानंतर २३ ऑगस्ट रोजी, दूरचित्रवाणी मिस दिवा स्पर्धेत भाग घेणाऱ्या टॉप २० फायनलिस्टपैकी एक म्हणून तिची पुष्टी झाली. २२ सप्टेंबर २०२१ रोजी झालेल्या प्राथमिक स्पर्धेदरम्यान, संधूने मिस ब्युटीफुल स्किन पुरस्कार जिंकला आणि मिस बीच बॉडी, मिस ब्युटीफुल स्माइल, मिस फोटोजेनिक आणि मिस टॅलेंटेडसाठी अंतिम फेरीत सहभागी झाले.<ref>{{Cite web|url=https://beautypageants.indiatimes.com/Unveiling-of-LIVA-Miss-Diva-2021-Top-50-Contestants/Unveiling-of-LIVA-Miss-Diva-2021-Top-50-Contestants/eventshow/85359645.cms|title=Unveiling of LIVA Miss Diva 2021 Top 50 Contestants!|website=beautypageants.indiatimes.com|access-date=2021-12-14|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213034857/https://beautypageants.indiatimes.com/Unveiling-of-LIVA-Miss-Diva-2021-Top-50-Contestants/Unveiling-of-LIVA-Miss-Diva-2021-Top-50-Contestants/eventshow/85359645.cms|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-diva/presenting-the-winners-of-liva-miss-diva-2021-sub-contest/eventshow/86489864.cms|title=Presenting the winners of LIVA Miss Diva 2021 sub-contest|website=beautypageants.indiatimes.com|access-date=2021-12-14|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213034805/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-diva/presenting-the-winners-of-liva-miss-diva-2021-sub-contest/eventshow/86489864.cms|url-status=dead}}</ref> ग्रँड फिनालेदरम्यान मिस दिवा २०२१ स्पर्धेच्या सुरुवातीच्या फेरीत संधूने टॉप १० सेमीफायनलमधील एक स्पर्धक म्हणून आपले मत पुढील प्रमाणे नोंदवले: {{Quote|एक दुबळी मानसिक अवस्था असलेल्या एका तरुण मुलीपासून, जिने गुंडगिरीचा आणि लज्जास्पद शारीरिक छेडछाडीचा सामना केला तिच्या खऱ्या क्षमतेची जाणीव करून देणाऱ्या एका फिनिक्सप्रमाणे उदयास आलेल्या स्त्रीपासून. एकेकाळी स्वत:च्या क्षमतेवर शंका घेणाऱ्या व्यक्तीपासून तरुणांना प्रेरणा देण्याची आकांक्षा बाळगणाऱ्या स्त्रीपर्यंत. आज, मी एक धाडसी, उत्साही आणि दयाळू स्त्री म्हणून विश्वासमोर अभिमानाने उभी आहे जी एका विशिष्ट उद्देशाने जीवन जगण्यासाठी आणि एक उल्लेखनीय वारसा मागे ठेवण्यासाठी सज्ज आहे.}} <ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/life-style/want-to-make-india-proud-at-miss-universe-2021-harnaaz-sandhu-7565377/lite/|title='Want to make India proud at Miss Universe 2021': Harnaaz Sandhu|date=11 October 2021|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref><ref name=Harnaaz_Tribunal>{{cite web | url=https://m.tribuneindia.com/news/chandigarh/chandigarhs-harnaaz-sandhu-crowned-winner-of-liva-miss-diva-universe-2021-318777| title=Chandigarh's Harnaaz Sandhu crowned winner of LIVA Miss Diva Universe 2021| date= 1 October 2021 | accessdate=8 December 2021|work=The Tribunal}}</ref> स्पर्धेच्या पुढील फेरीत तिची निवड झाली. अंतिम प्रश्नोत्तर फेरीदरम्यान, पहिल्या ५ स्पर्धकांना बोलण्यासाठी वेगवेगळे विषय देण्यात आले, जे स्पर्धकांनी स्वतः ड्रॉद्वारे निवडले. संधू यांनी "ग्लोबल वॉर्मिंग आणि क्लायमेट चेंज" निवडले होते, ज्यात तिने सांगितले: {{Quote|एक दिवस जेव्हा आयुष्याचा प्रवास तुमच्या डोळ्यांसमोर येईल, तेव्हा ते पाहण्यालायक असेल याची खात्री करा. तथापि, हे असे जीवन नाही जे तुम्हाला पहायचे आहे, जिथे हवामान बदलत आहे आणि पर्यावरण मरत आहे. ही आम्हा मानवांनी निसर्गाच केलेली एक फसवणूक आहे जी . मला विश्वास आहे की आपल्या बेजबाबदार वर्तनाला पूर्ववत करण्यासाठी आपल्याकडे अद्याप वेळ आहे. पृथ्वी ही आपल्या सर्वांच्या मध्ये सामाईक आहे आणि एक व्यक्ती म्हणून आपली छोटी कृती कोट्यवधींनी एकवटल्यास संपूर्ण जग बदलू शकते. आत्ताच प्रारंभ करा, आज रात्रीपासूनच, स्विच ऑफ करा ते अतिरिक्त दिवे जे वापरात नाहीत. धन्यवाद.}}<ref name=Indiatimes>{{Cite web|url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-diva/exclusive-chandigarhs-harnaaz-sandhu-crowned-liva-miss-diva-universe-2021/articleshow/86658338.cms?from=mdr|title=Chandigarh's Harnaaz Sandhu crowned LIVA Miss Diva Universe 2021|website=beautypageants.indiatimes.com|access-date=2021-12-14|archive-date=2021-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20211005222250/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-diva/exclusive-chandigarhs-harnaaz-sandhu-crowned-liva-miss-diva-universe-2021/articleshow/86658338.cms?from=mdr|url-status=dead}}</ref> इव्हेंटच्या शेवटी, संधूला विजेते म्हणून गतवर्षीच्या विजेत्या 'ॲडलाइन कॅस्टेलिनोने' मुकूट दिला.<ref name=Indiatimes/> ===मिस युनिव्हर्स २०२१=== मिस दिवा २०२१ म्हणून, संधूला मिस युनिव्हर्स 2021 मध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करण्याचा अधिकार मिळाला. ही स्पर्धा [[इस्रायल]] मधील [[ऐलात]] शहरात १२ डिसेंबर २०२१ रोजी घेण्यात आली.<ref>{{Cite web|url=https://www.latestly.com/socially/lifestyle/harnaaz-sandhu-is-miss-universe-india-2021-ritika-khatnani-wins-miss-diva-supranational-2022-title-check-final-results-of-beauty-pageant-2905098.html|title=Harnaaz Sandhu Is Miss Universe India 2021, Ritika Khatnani Wins Miss Diva Supranational 2022 Title|website=latestly.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 July 2021 |title=Miss Universe 2021 to be held in Israel, Steve Harvey to return as host |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2021/07/20/miss-universe-2021-israel-steve-harvey-return-host/8024225002/ |access-date=20 July 2021 |website=[[USA Today]]}}</ref> संधूने सुरुवातीच्या ८० स्पर्धकांच्या गटातून अव्वल सोळामध्ये प्रवेश केला, नंतर ती विजेता म्हणून ताज मिळवण्याआधी टॉप टेन, टॉप फाइव्ह आणि टॉप तीनमध्ये पोहोचली. तिच्या विजयानंतर, ती मिस युनिव्हर्सचा ताज जिंकणारी तिसरी भारतीय महिला ठरली.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2021-12-13|title=LIVE UPDATES: 70th Miss Universe coronation|url=https://cnnphilippines.com/lifestyle/2021/12/13/70th-Miss-Universe-2021-coronation-live-updates.html|url-status=dead|access-date=2021-12-13|website=[[CNN|CNN Philippines]]|archive-date=2021-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212231811/https://cnnphilippines.com/lifestyle/2021/12/13/70th-Miss-Universe-2021-coronation-live-updates.html}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/style/article/miss-universe-india-harnaaz-sandhu-intl-hnk/index.html|title=India's Harnaaz Sandhu is crowned Miss Universe 2021|date=12 December 2021|work=[[CNN]]}}</ref> Following her win, she became the third Indian woman to be crowned Miss Universe.<ref>{{cite web|url=https://www.philstar.com/entertainment/2021/12/13/2147681/indias-harnaaz-sandhu-wins-miss-universe-2021|title=India's Harnaaz Sandhu wins Miss Universe 2021|work=[[Philippine Star]]|date=13 December 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sfchronicle.com/entertainment/article/Harnaaz-Sandhu-of-India-named-70th-Miss-Universe-16696891.php|title=Harnaaz Sandhu of India named 70th Miss Universe|work=[[San Francisco Chronicle]]|date=12 December 2021|access-date=2021-12-14|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213052301/https://www.sfchronicle.com/entertainment/article/Harnaaz-Sandhu-of-India-named-70th-Miss-Universe-16696891.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=India's Harnaaz Sandhu Brings Home Miss Universe Crown After 21 Years|url=https://www.ndtv.com/india-news/harnaaz-sandhu-miss-universe-2021-indias-harnaaz-sandhu-miss-universe-2021-crown-comes-home-after-21-years-2648220|access-date=13 December 2021|website=NDTV.com}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Harnaaz Sandhu|हरनाज संधू}} {{DEFAULTSORT:संधू, हरनाज}} [[वर्ग:मिस युनिव्हर्स विजेत्या]] [[वर्ग:पंजाबी व्यक्ती]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 35fs1bn8ky2gom8vke8zv0sjmtag8v3 0 301095 2680328 2652098 2026-04-22T17:43:04Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680328 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती|नाव=सृष्टी देशमुख गौडा|पेशा=[[भारतीय प्रशासकीय सेवा]]|मालक=[[भारत सरकार]]|चित्र=File:Srushti Deshmukh Gowda.jpg|चित्र_शीर्षक=}}'''सृष्टी देशमुख गौडा''' ( २८ मार्च १९९६) या [[भारतीय प्रशासकीय सेवा|भारतीय प्रशासकीय सेवेतील]] अधिकारी आहेत.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.oneindia.com/news/bhopal/ias-srushti-jayant-deshmukh-and-dr-nagarjuna-b-gowda-got-engaged-love-story-started-in-lbsnaa-632267.html|title=Srushti Deshmukh Engagement : शादी से पहले जानें पूरी लव स्टोरी, IAS नागार्जुन गौड़ा ने ऐसे जीता दिल? {{!}} IAS officer Srushti Jayant Deshmukh and Dr Nagarjuna B Gowda got engaged, Love story started in LBSNAA - Hindi Oneindia|date=2021-08-05|website=hindi.oneindia.com|language=hi|access-date=2022-03-03}}</ref> २०१८ मध्ये [[केंद्रीय लोकसेवा आयोग|संघ लोकसेवा आयोगाची]] [[नागरी सेवा परीक्षा]] उत्तीर्ण झाल्यावर त्या चर्चेत आल्या. या परीक्षेत त्यांनी भारतात ५ वा क्रमांक पटकावला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/india/upsc-topper-in-women-srushti-deshmukh-shares-her-success-mantra-651873|title=यूपीएससी परीक्षेत देशात महिलांमध्ये अव्वल मराठमोळ्या सृष्टी देशमुखचा कानमंत्र|last=टीम|first=एबीपी माझा वेब|website=ABP Marathi|language=mr|access-date=2022-03-03}}</ref> तसेच मुलींमध्ये त्यांचा देशात प्रथम क्रमांक आला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/marathi/india-47837362|title=‘मी स्वत:वर विश्वास ठेवला’: UPSC गर्ल्स टॉपर सृष्टी देशमुखच्या यशाचं रहस्य|date=2019-04-06|website=BBC News मराठी|language=mr|access-date=2022-03-03}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abplive.com/education/ias-success-story-how-to-tackle-with-negativity-during-upsc-preparation-know-useful-tips-from-ias-srushti-jayant-deshmukh-upsc-cse-2018-2057709|title=सिविल सेवा की तैयारी के वक्त नेगेटिव लोगों को करें इग्नोर, जानें सृष्टि जयंत देशमुख से टिप्स|last=Live|first=A. B. P.|website=ABP News|language=hi|access-date=2022-03-03}}</ref><ref name="lokmat.news18.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://lokmat.news18.com/national/upsc-result-2018-topper-srishti-deshmukh-success-story-359180.html|title=UPSC Topper सृष्टी देशमुख सांगतेय, तिच्या यशाचं रहस्य|date=2019-04-05|website=News18 Lokmat|language=mr|access-date=2022-03-03|archive-date=2022-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303090228/https://lokmat.news18.com/national/upsc-result-2018-topper-srishti-deshmukh-success-story-359180.html|url-status=dead}}</ref>एप्रिल 2022 मध्ये, तिने I.A.S अधिकारी अर्जुन गौडासोबत लग्न केले. == जीवन == सृष्टी देशमुख यांचा जन्म [[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेशातील]] [[भोपाळ]] येथील आहे. त्या मूळच्या [[मराठी लोक|मराठी]] आहेत.<ref name="lokmat.news18.com"/> त्यांच्या आई सुनीता देशमुख या शिक्षिका तर वडील जयंत देशमुख हे अभियंते आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/education/photo-gallery-meet-srushti-jayant-deshmukh-who-cleared-upsc-exams-in-first-attempt-air-5-prepared-for-ias-by-watching-rstv-2900313/amp|title=Meet Srushti Deshmukh, who secured AIR 5 in UPSC exams in her first attempt, prepared for IAS by watching TV|website=www.dnaindia.com|access-date=2022-03-03}}</ref> त्यांना एक लहान भाऊ आहे.<ref name=":1" /> देशमुख यांनी [[भोपाळ|भोपाळच्या]] कार्मेल कॉन्व्हेंट स्कूल येथे बारावीपर्यंतचे शिक्षण घेतले. १२ वी बोर्डाच्या परीक्षेत ९३.४ टक्के मिळवून त्या गुणवत्ता यादीत आल्या होत्या. नंतर त्यांनी भोपाळच्या लक्ष्मी नारायण कॉलेज ऑफ टेक्नॉलॉजीमधून रासायनिक अभियांत्रिकी (२०१४ ते २०१८) मध्ये बी.टेक.ची पदवी घेतली.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/desh/upsc-success-story-age-23-srushti-deshmukh-cleared-upsc-exam-246263|title=UPSC Success Story : वयाच्या 23व्या वर्षी 'यूपीएससी'त यश मिळवणारी सृष्टी!|website=eSakal - Marathi Newspaper|language=mr-IN|access-date=2022-03-03}}</ref> == कारकीर्द == रासायनिक अभियांत्रिकीमधील पदवीचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर भोपाळमध्येच त्यांनी [[केंद्रीय लोकसेवा आयोग|संघ लोकसेवा आयोगाच्या]] [[नागरी सेवा परीक्षा|परीक्षेचा]] अभ्यास सुरू केला. पहिल्याच प्रयत्नात त्यांनी देशात मुलींमध्ये प्रथम क्रमांक पटकावला. तसेच गुणवत्ता यादीत त्या ५ व्या क्रमांकावर होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/education/ias-srushti-jayant-deshmukh-who-cleared-upsc-exam-in-one-attempt|title=इस चैनल को बनाया नॉलेज पाने का जरिया, पहले ही प्रयास में बनीं IAS ऑफिसर|website=Amar Ujala|language=hi|access-date=2022-03-03}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jansatta.com/education/upsc-read-here-successful-journey-of-srushti-who-secured-air-five-in-her-first-attempt/1768538/|title=सृष्टि जयंत देशमुख ने यूपीएससी के पहले अटेम्प्ट में हासिल की 5वी रैंक, प‌ढ़ें इनकी कहानी|website=Jansatta|language=hi|access-date=2022-03-03}}</ref> त्या २०१९ बॅचच्या आय.ए.एस अधिकारीआहेत. त्यांची पहिली नियुक्ती [[दिंडोरी (मध्य प्रदेश)|दिंडोरी, मध्य प्रदेश]] येथे सहाय्यक जिल्हाधिकारी म्हणून करण्यात आली होती. सध्या देशमुख यांची मध्य प्रदेशातील [[नरसिंगपूर]] जिल्ह्यातील गादरवारा येथील उपविभागीय अधिकारी या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/career/ias-srushti-jayant-deshmukh-who-cleared-upsc-exam-in-one-attempt-3111271.html|title=IAS SUccess story: सृष्टि ने यूपीएससी की तैयारी के लिए अपनाया ये तरीका, पहले ही प्रयास में बनीं IAS|date=2020-05-14|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2022-03-03}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:देशमुख, सृष्टी}} [[वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील महिला अधिकारी]] [[वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील मराठी अधिकारी]] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] gvwa1cawu1koxxrak0g251haobzsls5 0 301935 2680481 2546578 2026-04-23T08:32:44Z ~2026-24992-65 182447 2680481 wikitext text/x-wiki एका खेळाडूने डोळे बांधून इतरांना शिवण्याचा लपंडावासारखा खेळ. वि. का. राजवाडे यांच्या मते कौशाम्बी नगरीतील ‘अंधाकौशिंबी’ या प्राचीन खेळावरून हे नाव आले. हा खेळ घरात वा बाहेर, मर्यादित चौरस वा गोलाकार बागेत खेळतात. खेळाडूंची संख्या नियमित नसते. ह्या खेळामध्ये राज्य घेणाऱ्या खेळाडूच्या डोळ्यावर ओढणी, रुमाल किंवा तत्सम कापड बांधले जाते. [[डोळा|डोळे]] बांधलेल्या खेळाडूची दिशाभूल करण्यासाठी प्रथम त्यास गरागरा फिरवितात. नंतर त्याने इतरांपैकी कोणासही शिवणे, चाचपून ओळखणे किंवा आवाजावरून ओळखणे, असे या खेळाचे काही प्रकारभेद आहेत. यांपैकी कोणत्याही प्रकाराने शिवलेला वा ओळखलेला खेळाडू बाद होतो त्याच्यावर राज्य येते व खेळ पुन्हा चालतो. ‘[[लंगडी]] (आंधळी) कोशिंबीर’ या प्रकारात आंधळ्याखेरीज बाकीचे लंगडीने वावरतात. [[भारत|भारता]]<nowiki/>प्रमाणेच [[चीन]], [[जपान]], [[कोरिया]] तसेच पाश्चात्य देशांतही वेगवेगळ्या नामरूपांनी हा खेळ रूढ आहे. एक प्रासंगिक खेळ म्हणून प्रौढही तो खेळतात. [[वर्ग:मैदानी खेळ]] bv32baglfhe4d6viwwiomrflbdhl9gi 0 306402 2680336 2568830 2026-04-22T18:48:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680336 wikitext text/x-wiki सोलंग एतोर हा [[भारत]] देशाच्या [[अरुणाचल प्रदेश]] राज्यातील आदी जनजातीचा उत्सव आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://eastsiang.nic.in/culture-heritage/|title=Culture & Heritage {{!}} District East Siang, Government of Arunachal Pradesh {{!}} India|language=en-US|access-date=2022-06-10}}</ref> शेतीचा नवा हंगाम सुरू करण्यापूर्वी जनजाती सदस्य हा उत्सव साजरा करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://arunachalobserver.org/2019/05/16/solung-etor-celebrated-gaiety/|title=Solung Etor celebrated with gaiety|date=2019-05-15|website=Arunachal Observer|language=en-US|access-date=2022-06-10|archive-date=2025-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250317092739/https://arunachalobserver.org/2019/05/16/solung-etor-celebrated-gaiety/|url-status=dead}}</ref> ==स्वरूप== हा उत्सव एकूण पाच दिवस सुरू असतो. या दिवशी उत्सवाची पूर्वतयारी केली जाते. दुसऱ्या दिवशी पशुबळी दिला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.eastmojo.com/arunachal-pradesh/2020/09/01/arunachal-pradesh-harvest-festival-of-adi-tribe-solung-begins/|title=Arunachal Pradesh: Harvest festival of Adi tribe, Solung, begins|last=Lepcha|first=Irani Sonowal|date=2020-09-01|website=EastMojo|language=en-US|access-date=2022-06-15|archive-date=2022-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406231506/https://www.eastmojo.com/arunachal-pradesh/2020/09/01/arunachal-pradesh-harvest-festival-of-adi-tribe-solung-begins/|url-status=dead}}</ref> या उत्सवात सदस्य समूहाने मिळून तिसऱ्या दिवशी पाळीव प्राण्यांच्या आरोग्यासाठी देवतांना प्रार्थना करतात तसेच आपल्या वस्तीमध्ये खेड्यामध्ये समृद्धी नांदावी यासाठी प्रार्थना करतात.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=TOptAAAAMAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=solung+etor&q=solung+etor&hl=en|title=Encyclopaedic Profile of Indian Tribes|last=Sachchidananda|last2=Prasad|first2=R. R.|date=1996|publisher=Discovery Publishing House|isbn=978-81-7141-298-3|language=en}}</ref> चौथा दिवस पुरुष सदस्य धनुष्य बाण आणि भाले तयार करण्यासाठी वेळ देतात. शेवटच्या दिवशी देवतांना शाही नैवेद्य अर्पण केले जातात. या विशिष्ट प्रसंगी उत्सवी नृत्य केले जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=YcbW0KKhZL4C&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PR8&dq=solung+etor&hl=en|title=Folk Tales of the Adis|last=Tayeng|first=Obang|date=2003|publisher=Mittal Publications|isbn=978-81-7099-899-0|language=en}}</ref> ==लोकगीते== या उत्सवात गायली जाणारी लोकगीते हे या उत्सवाचे वैशिष्ट्य आहे. दररोज संध्याकाळी मानवाची उत्पत्ती,पारणी, वनस्पती तसेच आदी जनजातीचे पूर्वज त्यांचे पराक्रमी वीर यांच्या विषयी माहिती या गाण्यांत असते. ==चित्रदालन== <gallery> File:Solung Etor (1).jpg|युद्ध नृत्य </gallery> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अरुणाचल प्रदेश]] [[वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव]] [[वर्ग:सण आणि उत्सव]] 7jxkdz0i17e8skjcb7yhwn3nrcsuhzf 0 306460 2680496 2176539 2026-04-23T09:48:23Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680496 wikitext text/x-wiki ही [[केरळ|केरळमधील]] प्रसिद्ध [[हिंदू]] मंदिरांची जिल्ह्यानुसार यादी आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thekeralatemples.com/|title=Gateway to|publisher=Kerala Temples|access-date=2013-01-27}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.vaikhari.org/|title=Welcome to Vaikhari.org – aggregator of all the resources that projects the conventional, cultural and aesthetic knowledge of Keralam|publisher=Vaikhari.org|access-date=2012-12-19}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://keralawindow.net/templesoftrivandrum.htm|title=Welcome to Kerala window|publisher=Keralawindow.net|access-date=2013-01-27|archive-date=2013-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024124523/http://keralawindow.net/templesoftrivandrum.htm|url-status=dead}}</ref> == अलप्पुझा == {| class="wikitable sortable" !width="30%" |नाव !width="30%" | स्थान !width="20%" | देवता !width="20%" | प्रतिमा |- | [[कार्तयायानी देवी मंदिर, चेर्थला]] | [[चेर्थला]] | [[दुर्गा]] |[[File:Cherthala Devi temple 1.jpg|175px]] |- | [[वडक्कन कोयक्कल देवीचे मंदिर]] | पुथियाविला, [[कायमकुलम]] | श्रीपार्वती | |- | [[मनक्कट्टू देवीचे मंदिर]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.manakkattudevitemple.com|title=Manakkattu Devi Temple-Pallippad|publisher=manakkattudevitemple.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130811125130/http://www.manakkattudevitemple.com/|archive-date=2013-08-11|access-date=2014-02-13}}</ref> | पल्लीपाद, हरिपाद, [[अलप्पुळा|अलप्पुळा जिल्हा]] | भुवनेश्वरी |[[File:Manakkaattutemple.jpg|175px]] |- | चक्कुलथुकावू मंदिर <ref>[http://chakkulathukavutemple.org Chakkulathukavu Bhagavathy Temple] Durga Devi Temple In Kerala</ref> | नीरत्तुपुरम | [[दुर्गा]] | |- | चेट्टीकुलंगरा देवी मंदिर | [[मावेलीक्करा]] | भगवती |[[File:Chettiku temp.JPG|175px]] |- |- | श्री नारायणपुरम थ्रिक्काइल मंदिर | पेरिसेरी | [[विष्णु]] |[[File:THRIKKAYIL TEMPLE RENOVATION.jpg|175px]] |- | पदनीलम परब्रह्म मंदिर | पडनिलम, [[मावेलीक्करा|मावेलिक्कारा]] | परब्रह्म |[[File:Padanilam.jpg|175px]] |- | चेंगन्नूर महादेवाचे मंदिर | [[चेंगान्नुर|चेंगन्नूर]] | [[शिव]], [[पार्वती]] |[[File:Chengannoor temple.jpg|border|175px]] |- | कंदीयूर श्री महादेवाचे मंदिर | [[मावेलीक्करा|मावेलीक्कारा]] | [[शिव]] |[[File:KANDIYUR TEMPLE.jpg|175px]] |- | आनंदेश्वरम महादेवाचे मंदिर | पांडनद, [[चेंगान्नुर|चेंगन्नूर]] | [[शिव]] | |- | हरिपाद श्री सुब्रह्मण्य स्वामी मंदिर | हरिपाद | [[कार्तिकेय|सुब्रह्मण्य स्वामी]] |[[File:Haripad Subrahmanya swami Temple.jpg|175px]] |- | मन्नरसाला मंदिर | हरिपाद | नागराजा आणि नागयाक्षी |[[File:Mannarasala temple.jpg|175px]] |- | अंबालापुझा श्रीकृष्ण मंदिर | अंबालापुढा | कृष्णा |[[File:Ambalapuzha Sri Krishna Temple9.jpg|175px]] |- | वेताळण कवू महादेवाचे मंदिर | कपिल पूर्व, कृष्णपुरम, अलप्पुझा, [[कायमकुलम]] | [[शिव]] | |- | इवूर मेजर श्री कृष्णस्वामी मंदिर | इवूर, हरिपाद | [[कृष्ण|कृष्णा]] |[[File:Evoor temple 06.JPG|175px]] |- | वेट्टीकुलंगारा देवी मंदिर चेप्पड | चेप्पड, हरिपाद | [[दुर्गा]] | |- | आदिचिक्कावु श्री दुर्गा देवी क्षेत्रम् | पांडनद, [[चेंगान्नुर|चेंगन्नूर]] | [[दुर्गा]] | |- | [[कविल श्री भद्रकाली मंदिर]] | करुमाडी, अलप्पुझा | भद्रकाली |[[File:Karumadi kavil devi temple, Alappuzha.jpg|175px]] |} == एर्नाकुलम == {| class="wikitable sortable" !width="30%" | नाव !width="30%" | स्थान !width="20%" | देवता !width="20%" | प्रतिमा |- | कोचीन तिरुमाला देवस्वोम | [[कोची]] | | |- | चोट्टानिकारा मंदिर | चोट्टानिकारा | [[लक्ष्मी|महालक्ष्मी]] |[[File:Chottanikkara Temple.jpg|175px]] |- | एर्नाकुलथप्पन मंदिर | [[अर्नाकुलम|एर्नाकुलम]] | [[शिव]], [[गणपती|गणेश]], [[पार्वती]] |[[File:Ernakulathappan Temple West Gopuram.jpg|175px]] |- | श्री पूर्णत्रयीसा मंदिर | [[त्रिपुनीतूर|त्रिपुनिथुरा]] | संथाना गोपाळामूर्तीच्या रूपात [[विष्णु]] |[[File:Thrippunithura-Elephants8 crop.jpg|175px]] |- | थामरामकुलंगारा श्रीधर्मसंस्था मंदिर | [[त्रिपुनीतूर|त्रिपुनिथुरा]] | अय्यप्पन धर्मसंस्थेच्या रूपात |[[File:Thamaramkulangara.jpg|175px]] |- | त्रिक्काकर वामनमूर्ती मंदिर | थ्रिक्कक्कारा | [[वामन अवतार|वामन]] |[[File:Thrikkakara Temple DSC09337.JPG|175px]] |- | तिरू नयथोडे शिव नारायण मंदिर | नायथोड | [[शिव]] |[[File:Thirunayathod Shivanarayana Temple DSC 1558.jpg|175px]] |- | मकालियम श्रीरामस्वामी मंदिर | इरुम्पनम | [[राम|रामा]] |[[File:Makaliyam sree ram temple. Irumpanam. kerala - panoramio.jpg|175px]] |- | चेरनाल्लूर शिव मंदिर | चेरनाल्लूर | [[शिव]] |[[File:Temple view1.jpg|175px]] |- | मरमकुलंगारा कृष्ण मंदिर | एरोर | [[कृष्ण|कृष्णा]] |[[File:106 marankulangarakrishna Image courtesy keralatemples.net.jpg|175px]] |- | दक्षिणा मूकांबिका मंदिर | उत्तर परावुर | [[सरस्वती]] |[[File:Mookambika temple.jpg|175px]] |- | पुथूरपिल्ली श्रीकृष्णस्वामी मंदिर | मांजपरा | [[कृष्ण|कृष्णा]] |[[File:Puthoorpilli Sree Krishna Temple Majpara.JPG|175px]] |- | थिरुमूझिक्कुलम लक्ष्मण पेरुमल मंदिर | मूझीक्कुलम | [[लक्ष्मण]] |[[File:Thirumoozhikkulam.jpg|175px]] |- | पझूर पेरुमथ्रिकोविल | पिरावोम | [[शिव]] |[[File:പാഴൂർ പെരുംതൃക്കോവിൽ.jpg|175px]] |- | तिरुवलूर महादेवाचे मंदिर | अलंगड | [[शिव]] |[[File:Thiruvaloor Mahadeva Temple DSC03029.JPG|175px]] |- | श्री बालकृष्ण स्वामी मंदिर | कुळुप्पिल्ली | बाळ कृष्ण | |- | एरविकुलंगरा भगवती मंदिर | अकापरंबु | [[शिव|शिवा]], अय्यपन | |- | चेराई गोवरेश्वर मंदिर | चेराई | [[कार्तिकेय|सुब्रह्मण्य]] | |- | श्री वासुदेवपुरम महाविष्णू मंदिर | महाविष्णु | [[कृष्ण|कृष्णा]] | |} == इडुक्की == {| class="wikitable sortable" !width="30%" |नाव !width="30%" | स्थान !width="20%" | देवता !width="20%" | प्रतिमा |- | श्री सिद्धी विनायकर मंदिर, चित्तमपारा | चित्तमपारा | [[गणपती|गणेश]] | |- | श्रीकृष्ण स्वामी मंदिर, थोडुपुझा | [[तोडुपुळा|थोडपुझा]] | [[कृष्ण|श्रीकृष्ण]] | |- | कांजीरामट्टम श्री महादेवाचे मंदिर | कांजीरामट्टम | [[शिव|भगवान शिव]] | |- | उरावप्पारा मंदिर | ओलामट्टम, थोडपुझा | [[कार्तिकेय|भगवान सुब्रमण्य]] | |- | करिकोडे भगवती मंदिर | करिकोडे | बागवती | |} == कन्नूर == {| class="wikitable sortable" !width="30%" |नाव !width="30%" | स्थान !width="20%" | देवता !width="20%" | प्रतिमा |- | राजराजेश्वर मंदिर | तळीपरंबा | [[शिव]] |</img> |- | कोट्टियूर मंदिर | कोट्टियूर | [[शिव]] |</img> |- | तिरुवनगड श्री रामास्वामी मंदिर | थॅलसेरी | [[राम|श्रीराम]] |</img> |- | मुथप्पन मंदिर | परासिनी | मुथप्पन |</img> |- | त्रिचंबरम मंदिर | तळीपरंबा | [[कृष्ण|कृष्णा]] |</img> |- | मृदंग सैलेश्वरी मंदिर | मुळाकुन्नू | [[दुर्गा]] |</img> |- | श्रीअंदलुरकावू | थॅलसेरी | [[राम|रामा]] / दैवथर |</img> |- | वडेश्‍वरम मंदिर | आरोळी | [[शिव]] |</img> |- | ओरपळाचि कवू | एडक्कड | भगवती |</img> |- | कलारीवाथुक्कल भगवती मंदिर | वलपट्टणम | भद्रकाली |</img> |- | अन्नपूर्णेश्वरी मंदिर, चेरुकुन्नू | चेरुकुन्नू, कन्नपुरम | अन्नपूर्णेश्वरी, [[कृष्ण|कृष्णा]] |</img> |- | मदयी कवू | मदयी | भद्रकाली |</img> |- | कुन्नथूर पाडी | [[सह्याद्री|सह्याद्री पर्वत]] | मुथप्पन | |- | जगन्नाथ मंदिर, थलासेरी | थॅलसेरी | [[शिव]] |</img> |- | श्री सुंदरेश्वर मंदिर | तळप | [[शिव|शिवा]] | |- |} == कासारगोड == {| class="wikitable sortable" !width="30%" |नाव !width="30%" | स्थान !width="20%" | देवता !width="20%" | प्रतिमा |- | अनंतपुरा तलाव मंदिर | अनंतपुरा | [[विष्णु|भगवान महाविष्णु]] |</img> |- | मधुर मंदिर | मधुर | [[गणपती|गणेश]] |</img> |- | श्री मडियान कूलम मंदिर | [[काञ्ञङ्ङाट्|कन्हनगड]] | ईश्वरन |</img> |- | श्री लक्ष्मी व्यंकटेश मंदिर | कन्हनगड | [[विष्णु|विष्णू]] |</img> |- | कानिपुरा श्री गोपालकृष्ण मंदिर | कुंबळा | कृष्णा | |- | निलेश्वर मुथप्पन मदप्पुरा | निलेश्वरम | मुथप्पन |</img> |- | अल्थारक्कल श्री मुथप्पन मादापुरा | [[काञ्ञङ्ङाट्|कन्हनगड]] | मुथप्पन |[[File:SreeMuthappan.jpg|150x150अंश]]</img> |- |मायठी देवी मंदिर | बालंथोडे, पणथडी | देवी | |- | कणिला श्री भगवती मंदिर | मंजेश्वरम | बागवती |</img> |} == कोलम == {| class="wikitable sortable" !width="30%" | नाव !width="30%" | स्थान !width="20%" | देवता !width="20%" | प्रतिमा |- | सस्थमकोट्टा श्री धर्मसंस्था मंदिर <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.sasthamcottatemple.com/|title=sasthamcottatemple, dharmasasthatemple, sasthamcotta|last=aneeshms|publisher=Sasthamcottatemple.com|access-date=2013-02-02}}</ref> | सस्थमकोट्टा | सस्था |</img> |- | कडाक्कल देवी मंदिर | कडककल | भद्रकाली |[[File:Kadakkalamma.jpg|100x100अंश]]</img> |- |किलीमारथुकावू मंदिर | कडककल | [[शिव]], [[पार्वती]], महानदान, [[गणपती]], [[कार्तिकेय|मुरुगन]], [[हनुमान]], संस्था, [[नगर तालुका|नगर]] | |- | पोरुवाझी पेरुविरुथी मलानाडा मंदिर <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.malanada.com|title=Malanada Temple – The one and only Dhuryodana Temple|publisher=Malanada.com|access-date=2013-02-02}}</ref> | पोरुवाझी | [[दुर्योधन]] | |- | चथन्नूर श्री भूतनाथ मंदिर | चथन्नूर | | |- | पुटिंगल मंदिर | परावुर | पुटिंगल देवी | |- | पुलिमुखम देवी मंदिर | थाळावा | भद्रकाली |</img> |- | वायलील थ्रीकोविल महाविष्णू मंदिर | इलमकुलम, कल्लुवाथुक्कल | [[विष्णु|विष्णू]] |</img> |- | अम्माचिवेदु मुहूर्ति | | [[गणपती]], [[चामुंडा|चामुंडी]], योगेश्वरन | |- | ओचिरा मंदिर | ओचिरा | परब्रह्म |</img> |- | कोट्टारक्करा श्री महागणपती क्षेत्रम <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.kottarakaratemple.org/|title=Kottarakkara Maha Ganapathy Temple &#124; Kottarakara &#124; Kerala &#124; India|publisher=Kottarakaratemple.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130118083320/http://www.kottarakaratemple.org/|archive-date=18 January 2013|access-date=2013-02-05}}</ref> | कोत्तरकर | शिव गणेशा |</img> |- | श्री इंदिलयप्पन मंदिर <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://marayikkodu.org/|title=Marayikkodu Indilayappan Temple, Karickom, Kottarakara, Kollam, Kerala|publisher=Marayikkodu.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130613183222/http://marayikkodu.org/|archive-date=13 June 2013|access-date=2013-02-05}}</ref> | मरायकोडू, [[कोल्लम|करीकोम]] | [[शिव]], [[पार्वती]], [[विष्णु|विष्णू]] |[[File:ഇണ്ടിളയപ്പന്‍_ക്ഷേത്രം.jpg|100x100अंश]]</img> , |} == कोट्टायम == {| class="wikitable sortable" !width="30%" | नाव !width="30%" | स्थान !width="20%" | देवता !width="20%" | प्रतिमा |- | एत्तुमनूर महाद्वार मंदिर | एट्टुमनूर | [[शिव|भगवान शिव]] |[[चित्र:Ettumanoor_temple_north_gate.JPG|175px]] |- | तिरुनाक्कारा महादेव मंदिर | कोट्टायम | [[शिव|भगवान शिव]] |[[चित्र:Thirunakkara_Siva_temple.JPG|175px]] |- | वैकोम महादेव मंदिर | वैकोम | [[शिव|भगवान शिव]] |[[चित्र:Vaikom_Temple.JPG|175px]] |- | [[वाशप्पल्ली महा शिव मंदिर]] | चांगणसेरी | [[शिव|भगवान शिव]] |[[चित्र:Vazhappally_Temple.jpg|175px]] |- | कडूथुरुथी महादेवाचे मंदिर | कडूतुरुथी | [[शिव|भगवान शिव]] | |- | नींदूर सुब्रह्मण्य स्वामी मंदिर | नींदूर, कोट्टायम | भगवान सुब्रमण्य |[[चित्र:Neendoor_Subrahmanya_Swami_temple.JPG|175px]] |- | शक्तिेश्वरम मंदिर | आयमनम, कोट्टायम | आदि पराशक्ती | |- | कविनपुरम देवी मंदिर | इझाचेरी | शिव, पार्वती | |- | पणचिक्कडू मंदिर | पणचिक्कडू | सरस्वती, विष्णू | |- | पट्टुपुरक्कल भगवती मंदिर कट्टमपॅक | नजीझूर, [[कोट्टायम]] | भद्रकाली |[[चित्र:Pattupurackal_bhagavathy_temple.jpg|175px]] |- | रामपुरम श्री राम मंदिर | रामापुरम | [[राम|श्रीराम]] | |} == कोझिक्कोडे == {| class="wikitable sortable" !width="30%" | नाव !width="30%" | स्थान !width="20%" | देवता !width="20%" | प्रतिमा |- |लोकनारकवू मंदिर |वाटकारा |[[दुर्गा]] | |- |पिशरिकावू मंदिर |कॅजिलान्डी |[[दुर्गा]] | |- |तळी शिव मंदिर |[[कोळिकोड]] |[[शिव]] |[[File:Tali Shiva Temple, Kozhikode.jpg|100px]] |- |थालिकुनू शिव मंदिर |कंकू, [[कोळिकोड]] |[[शिव]] | |- |वलयनाद देवी मंदिर<ref>{{cite web |url=http://www.valayanaddevi.org |title=वलयनाद देवी मंदिर |publisher=valayanaddevi.org |access-date=2012-12-16 }}{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |गोविंदपुरम, [[कोळिकोड]] |भगवती |[[File:Valayanad Devi Temple, 2015 night view.jpg|100px]] |- |वैक्कल देवी मंदिर |[[कोळिकोड जिल्हा]] |[[दुर्गा]] | |} == मलप्पुरम == {| class="wikitable sortable" !width="30%" | नाव !width="30%" | स्थान !width="20%" | देवता !width="20%" | प्रतिमा |- | तिरुमंथमकुन्नू मंदिर | थिरुमंथमकुन्नू, अंगदिप्पुरम | भगवती |</img> |- | अलत्तीयुर हनुमान मंदिर | अलाथियुर, तिरूर | हनुमान | |- | भयंकावू भगवती मंदिर | पुरथूर, तिरूर | भगवती | |- | थ्रिक्कावू मंदिर | पोन्नानी | [[दुर्गा]] | |- | तिरुनावया मंदिर | तिरुनावया | [[विष्णु|विष्णू]], गणपती, लक्ष्मी |</img> |- | कदमपुझा देवी मंदिर | कदमपुढा | [[दुर्गा]] | |- | त्रिप्रांगोडे शिव मंदिर | त्रिप्रंगोडे, तिरूर | [[शिव]] | |} == पलक्कड == {| class="wikitable sortable" !नाव ! स्थान ! देवता ! प्रतिमा |- | मीनकुलठी मंदिर | पल्लासेना | भगवती | |- | मानपुल्लिकावू मंदिर | पूर्व याकारा | भगवती | |- | परियनमपट्टा भगवती मंदिर | परियनमपट्टा | भगवती | |- | किल्लिक्कुरुसी महादेवाचे मंदिर | किल्लिक्कुरुसी | शिव |</img> |- | चिनक्कथूर मंदिर | पलाप्पुरम, ओट्टापलम | भगवती | |- | करिमपुझा श्री रामास्वामी मंदिर | करिमपुझा, पलक्कड | [[राम|श्रीराम]] | |- | मंगोट्टू भगवती मंदिर | अथिपोट्टा (अलाथूर रु.) | भगवती | |- | पन्नियूर श्री वरामुर्ती मंदिर | कुंबीडी | [[वराह अवतार|वराह]] | |- | त्रिपालूर महादेवाचे मंदिर | अलाथूर | [[शिव]] | |- | कोडीकुन्नू भगवती मंदिर | पल्लीपुरम, पलक्कड | भगवती | |- | मलामक्कावू अय्यप्पा मंदिर | अनक्कारा | अय्यप्पन | |} == पठाणमथिट्टा == {| class="wikitable sortable" !नाव ! स्थान ! देवता ! प्रतिमा |- | मलयालप्पुझा देवी मंदिर | मलयालपुझा | देवी |</img> |- | [[शबरीमला|सबरीमाला मंदिर]] | [[शबरीमला|सबरीमाला]] | अय्यप्पन |</img> |- | वालियाकोइक्कल मंदिर | पंडलं | अय्यप्पन |</img> |- | अरणमुला पार्थसारथी मंदिर | अरनमुला | [[कृष्ण|भगवान कृष्ण]] |</img> |- | कवियुर महाद्वार मंदिर | कवियुर | [[शिव|महादेव]] |</img> |- | थुम्पामोन वडाक्कुमनाथा मंदिर | थुंपामोन-अंबालकडावू | [[कार्तिकेय|मुरुगा]] |</img> |- | अनिक्कट्टिलम्माक्षेत्रम् | मल्लपल्ली अनिकाडू | शिव पार्वती |</img> |- | श्रीवल्लभ मंदिर | तिरुवल्ला | [[विष्णु|श्रीवल्लभन, सुदर्शनमूर्ती]] |</img> |- | देवी मंदिर | तिरुवल्ला | [[दुर्गा]] | |- | थट्टायल ओरिपुरथु भगवती मंदिर | थट्टायिल | देवी | |} == तिरुवनंतपुरम == {| class="wikitable sortable" |- ! नाव ! स्थान ! देवता ! प्रतिमा |- | [[पठियानाडू श्री भद्रकाली मंदिर]] || मुल्लासेरी, काराकुलम || [[भद्रकाली]] || |- | [[पड्यानूर देवी मंदिर]] || पडियानूर, पूवाचल, कट्टाकडा || [[चामुंडी]] || |- | [[अट्टुकल मंदिर]]|| [[अट्टुकल]] ||[[भद्रकाली]]<br />|| [[File:Attukal temple.jpg|100px]] |- | [[अंदूर कंदन श्री धर्मसंस्था मंदिर, थोरडी]] || थोराडी || [[धर्मसंस्था]] || |- | [[पालक्कावू भगवती मंदिर]] || [[एडावा]], [[वर्कला]], [[त्रिवेंद्रम]] || [[भद्रकाली]] || |- | [[अमुंथिरथु देवी मंदिर]] || मुदक्कल, अटिंगल, तिरुवनंतपुरम || श्रीभद्रा काली || |- | [[अवनावंचेरी श्री इंदिलयप्पन मंदिर]] || अवनवनचेरी, अटिंगल || [[शिव]] || [[File:Avanavancherry Temple.jpg|100px]] |- | [[इरुमकुलंगारा दुर्गा देवी मंदिर]] || [[मॅनकॉड]] || [[दुर्गा]], [[नवग्रह]] || |- | [[जनार्दनस्वामी मंदिर]] || [[वर्कला]], [[त्रिवेंद्रम]] || [[विष्णू]] || [[File:Janardhana swamy temple.jpg|100px]] |- | [[ओ.टी.सी. हनुमान मंदिर, पलायम]] || [[पलायम, तिरुवनंतपुरम|पलायम]] || [[हनुमान]] || |- | [[कमलेश्‍वरम महादेवाचे मंदिर]] || [[कमलेश्‍वरम]] || [[शिव]] || |- | [[कामाक्षी एकांबरेश्वर मंदिर]] || [[करमण]] || [[शिव पार्वती]] || |- | [[कारीक्काकोम देवी मंदिर]] || करिक्काकोम || [[भागवती]] || [[File:Karikkakom Sree Chamundi Devi Temple.jpg|100px]] |- | [[केळेश्वरम महादेवाचे मंदिर]] || [[केळेश्वरम]] || [[शिव]] || |- | [[मित्रनंतपुरम त्रिमूर्ती मंदिर]] || तिरुवनंतपुरम || [[ब्रह्मा]], [[विष्णू]], [[शिव]] || |- | [[मुक्कोलक्कल भगवती मंदिर]] || मुक्कोलक्कल || || |- | [[पद्मनाभस्वामी मंदिर]] || तिरुवनंतपुरम || [[विष्णू]] || [[File:Padmanabha temple 1.jpg|100px]] |- | [[पाझ्या श्रीकांतेश्वरम मंदिर]] || श्रीकांतेश्वरम || [[शिव]] || |- |[[पालकुलंगारा देवी मंदिर]] |पालकुलंगारा |देवी | |- |[[करियावट्टोम सस्था मंदिर|कार्यवट्टोम धर्मसंस्था मंदिर]] |कार्यवत्तम |धर्मसंस्था | |- | [[सरकारदेवी मंदिर]] || सरकारा, चिरायंकीळू || [[भद्रकाली]] || [[File:Sarkara Devi Temple.jpg|100px]] |- | [[शिवगिरी, केरळ|शिवगिरी]] || [[वर्कला]], [[त्रिवेंद्रम]] || सरस्वती, [[नारायण गुरु]] || |- | [[श्री शिवशक्ती महागणपती मंदिर|श्री शिवशक्ती महागणपती मंदिर]] || कीझहम्मकम, चेंकल || [[शिव]], [[पार्वती]] आणि [[गणपती]] |- | [[श्रीकांतेश्वरम]] || तिरुवनंतपुरम || [[शिव]] || |- | [[थल्यादिचापुरम श्री महादेवाचे मंदिर]]|| [[निमोम]]|| [[शिव]] || |- | [[थिरूपालकडल श्रीकृष्णस्वामी मंदिर]]|| [[कीझपेरूर]] || [[कृष्ण]] || |- | [[वेल्लयानी देवी मंदिर]] || [[वेल्लयानी]] || [[भद्रकाली]] || [[File:Vellayani Devi Idol on Nirapara.jpg|100px]] |- | [[वेंकटचलपथी मंदिर]] || त्रिवेंद्रम || [[विष्णू]], [[गरुड]] || |- | [[गांधारी अम्मान कोविल]] || तिरुवनंतपुरम || गांधारी अम्मन, [[गणपती]]|| |- |} == त्रिशूर == {| class="wikitable sortable" !मंदिर ! स्थान ! देवता ! प्रतिमा |- | [[अरात्तुपुझा मंदिर]] | अरात्तुपुढा | [[वशिष्ठ|वसिष्ठ]] |</img> |- | अवनंगट्टिलकलारी विष्णुमाया मंदिर | पेरिंगोट्टुकारा | विष्णुमाया |</img> |- | कानडिकवू श्री विष्णुमाया कुट्टीचाथन स्वामी मंदिर | पेरिंगोट्टुकारा | विष्णुमाया | |- | चौल्लूर शिव मंदिर | [[गुरुवायूर]] | [[शिव]] |</img> |- | [[गुरुवायूरचे मंदिर|गुरुवायूर मंदिर]] | [[गुरुवायूर]] | [[कृष्ण|श्रीकृष्ण]] |</img> |- | कोडुंगल्लूर भगवती मंदिर | कोडुंगल्लूर | भगवती |</img> |- | कूडलमणिक्यम मंदिर | इरिंजलकुडा | [[भरत दाशरथि|भरता]] |</img> |- | मम्मियूर मंदिर | मम्मियूर | [[शिव]] |</img> |- | माथुर शिव मंदिर | कुनमकुलम | [[शिव]] |</img> |- | मुंडयुर महादेवाचे मंदिर | अंजूर | [[शिव]] | |- | परमेक्कावू बागवती मंदिर | [[तृशुर|त्रिशूर]] | भगवती |</img> |- | पायम्मल शत्रुघ्न मंदिर | इरिंजलकुडा | [[शत्रुघ्न]] |</img> |- | पूनकुन्नम शिव मंदिर | पंकुनम, [[तृशुर|त्रिशूर]] | [[शिव]] |</img> |- | त्रिक्कूर महादेवाचे मंदिर | त्रिक्कूर, त्रिशूर | [[शिव|शिवन]] |</img> |- | |- |तिरुवांबडी श्री कृष्ण मंदिर | [[तृशुर|त्रिशूर]] | [[कृष्ण|श्रीकृष्ण]] | |- | तिरुवंचीकुलम मंदिर | कोडुंगल्लूर | [[शिव]] |</img> |- | त्रिप्रयार मंदिर | त्रिप्रयार | [[राम|श्रीराम]] |</img> |- | वडक्कुन्नाथन मंदिर | [[तृशुर|त्रिशूर]] | [[शिव]] |</img> |- | विलवद्रीनाथाचे मंदिर | तिरुविलवामाला | [[राम]], [[लक्ष्मण]] |</img> |} == वायनाड == {| class="wikitable sortable" |+ !width="30%" | नाव !width="30%" | स्थान !width="20%" | देवता !width="20%" | प्रतिमा |- | वल्लीयोर्क्कावू | मनांतवाडी | दुर्गा |[[File:Valliyoorkkavu Temple2016.jpg|200px]] |- | थिरुनेली मंदिर | थिरुनेली | महाविष्णू |[[File:Thirunelly Temple.JPG|200px]] |} जिल्ह्यातील इतर मंदिरांचा समावेश आहे: * अम्मथिरुवाडी मंदिर * [[गुरुवायूरचे मंदिर|गुरुवायूर मंदिर]], [[गुरुवायूर]] * कुट्टुमुक शिव मंदिर, कुट्टुमुक * मम्मियूर मंदिर * श्री राम मंदिर, त्रिप्रयार * थानिकुडम भगवती मंदिर, थानिक्कुडम * तिरुवुल्लक्कावू श्री धर्मसंस्था मंदिर * थोट्टीपाल भगवती मंदिर, थोट्टीपाल * त्रिक्कूर महादेवाचे मंदिर, ओरकम * विलवद्रीनाथाचे मंदिर == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील हिंदू मंदिरांची यादी]] [[वर्ग:केरळमधील हिंदू मंदिरे| ]] [[वर्ग:केरळमधील इमारती आणि संरचनांची यादी|हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:केरळमधील पर्यटन स्थळांच्या याद्या]] 07hlixcscgzni2wbetizcvr2qcbp99b 0 308789 2680325 2677498 2026-04-22T16:55:15Z ~2026-24709-93 182428 /* एक तासांचे विशेष भाग ५ */ 2680325 wikitext text/x-wiki == एक तासांचे विशेष भाग १ == {| class="wikitable sortable" ! !! जय हनुमान !! नंदिनी !! आभाळाची माया !! जाऊ नको दूर... बाबा !! माझी माणसं !! कन्यादान !! संत गजानन शेगावीचे !! सुंदरी |- | ५ डिसेंबर २०२१ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | |- | १२ डिसेंबर २०२१ | | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | |- | १९ डिसेंबर २०२१ | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ |- | २६ डिसेंबर २०२१ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | |- | ९ जानेवारी २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | |- | ६ मार्च २०२२ | | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | |- | १३ मार्च २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | |- | २० मार्च २०२२ | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | |- | २७ मार्च २०२२ | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ |- | ३ एप्रिल २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | |- | १० एप्रिल २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | |- | १७ एप्रिल २०२२ | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | |- | २४ एप्रिल २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ |- | १ मे २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ८ मे २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | १५ मे २०२२ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | |- | २२ मे २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | २९ मे २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ५ जून २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | १२ जून २०२२ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | |- | १९ जून २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २६ जून २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | ३ जुलै २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | |- | १० जुलै २०२२ | | | | संध्या. ७ | | | | |- | १७ जुलै २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | २४ जुलै २०२२ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ |- | ३१ जुलै २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ७ ऑगस्ट २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | १४ ऑगस्ट २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ |- | २१ ऑगस्ट २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ४ सप्टेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | | |- | ११ सप्टेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | १८ सप्टेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २५ सप्टेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २ ऑक्टोबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | ९ ऑक्टोबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | १६ ऑक्टोबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २३ ऑक्टोबर २०२२ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | ३० ऑक्टोबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | ६ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | १३ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २० नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २७ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | ४ डिसेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ |} == एक तासांचे विशेष भाग २ == {| class="wikitable sortable" ! !! नंदिनी !! शाब्बास सूनबाई !! क्षेत्रपाल श्री देव वेतोबा !! जाऊ नको दूर... बाबा !! माझी माणसं !! कन्यादान !! संत गजानन शेगावीचे !! प्रेमास रंग यावे !! सुंदरी !! नेत्रा |- | ११ डिसेंबर २०२२ | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | |- | १८ डिसेंबर २०२२ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | | | |- | २५ डिसेंबर २०२२ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | १ जानेवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | ८ जानेवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | १५ जानेवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २२ जानेवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | २९ जानेवारी २०२३ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | | | |- | ५ फेब्रुवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | १२ फेब्रुवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | |- | १९ फेब्रुवारी २०२३ | | | | | | | रात्री ९ | | | |- | २६ फेब्रुवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | ५ मार्च २०२३ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | | |- | १२ मार्च २०२३ | | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | १९ मार्च २०२३ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | |- | २६ मार्च २०२३ | | | | | | रात्री ९ | | | | |- | ९ एप्रिल २०२३ | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | १६ एप्रिल २०२३ | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ | | |- | २३ एप्रिल २०२३ | | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ |- | ३० एप्रिल २०२३ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | |- | ७ मे २०२३ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १४ मे २०२३ | | | | | | | | रात्री ९ | | |- | २१ मे २०२३ | | | | | | रात्री ९ | | | | |- | ४ जून २०२३ | | | | | | | | | रात्री ९ | |- | ११ जून २०२३ | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | |- | १८ जून २०२३ | | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | |- | २५ जून २०२३ | | | | | | | रात्री ९ | | | |- | २ जुलै २०२३ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | |- | ९ जुलै २०२३ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | |- | १६ जुलै २०२३ | | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २३ जुलै २०२३ | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | |- | ३० जुलै २०२३ | | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ६ ऑगस्ट २०२३ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | |} == एक तासांचे विशेष भाग ३ == {| class="wikitable sortable" ! !! क्षेत्रपाल श्री देव वेतोबा !! मुलगी पसंत आहे! !! नवी जन्मेन मी !! माझी माणसं !! कन्यादान !! सावली होईन सुखाची !! प्रेमास रंग यावे !! सुंदरी !! तुझी माझी जमली जोडी !! लावणी महाराष्ट्राची !! संत गजानन शेगावीचे !! पापनाशिनी गंगा |- | १३ ऑगस्ट २०२३ | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | २० ऑगस्ट २०२३ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | | |- | २७ ऑगस्ट २०२३ | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | | |- | ३ सप्टेंबर २०२३ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | १० सप्टेंबर २०२३ | | | | | | | | रात्री ९ | | | | |- | १७ सप्टेंबर २०२३ | | | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | २४ सप्टेंबर २०२३ | | | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | १ ऑक्टोबर २०२३ | | | | रात्री ८ | | | | | | | रात्री ९ | |- | ८ ऑक्टोबर २०२३ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | १५ ऑक्टोबर २०२३ | | | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | २२ ऑक्टोबर २०२३ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | २९ ऑक्टोबर २०२३ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | ५ नोव्हेंबर २०२३ | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | १२ नोव्हेंबर २०२३ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | | | | रात्री १० |- | १९ नोव्हेंबर २०२३ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | | | रात्री १० |- | २६ नोव्हेंबर २०२३ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | | | | रात्री १० |- | ३ डिसेंबर २०२३ | रात्री ८ | | | | | | रात्री ९ | | | | | रात्री १० |- | १० डिसेंबर २०२३ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | | रात्री १० |- | १७ डिसेंबर २०२३ | | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | | | रात्री १० |- | २४ डिसेंबर २०२३ | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | | | | रात्री १० |- | ३१ डिसेंबर २०२३ | संध्या. ७ | | | | | | | | | | | |- | ७ जानेवारी २०२४ | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | | रात्री १० |- | १४ जानेवारी २०२४ | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | | रात्री १० |- | २१ जानेवारी २०२४ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | | |- | २८ जानेवारी २०२४ | | | | | | रात्री ९ | | | | | | |- | ४ फेब्रुवारी २०२४ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | |- | ११ फेब्रुवारी २०२४ | | | | | | | | रात्री ९ | | | | |- | १८ फेब्रुवारी २०२४ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | |- | २५ फेब्रुवारी २०२४ | | | | | | | | | | रात्री ९ | | |- | ३ मार्च २०२४ | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | |- | १० मार्च २०२४ | | | | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | १७ मार्च २०२४ | | | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |} == एक तासांचे विशेष भाग ४ == {| class="wikitable sortable" ! !! सोहळा सख्यांचा !! मुलगी पसंत आहे! !! नवी जन्मेन मी !! कॉन्स्टेबल मंजू !! कन्यादान !! आदिशक्ती !! सावली होईन सुखाची !! प्रेमास रंग यावे !! सुंदरी !! तिकळी !! तुझी माझी जमली जोडी !! लावणी महाराष्ट्राची |- | २४ मार्च २०२४ | | संध्या. ६ | | संध्या. ७ | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | ३१ मार्च २०२४ | | | | | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ |- | ७ एप्रिल २०२४ | | | | | | | | | | | | रात्री ९ |- | १४ एप्रिल २०२४ | | | | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | २१ एप्रिल २०२४ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ |- | २८ एप्रिल २०२४ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | | रात्री ९ |- | १२ मे २०२४ | | | | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | १९ मे २०२४ | | | | | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ |- | २६ मे २०२४ | | | | | | | | | | | रात्री ८ | |- | २ जून २०२४ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | ९ जून २०२४ | | | | | | | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ |- | १६ जून २०२४ | | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | |- | २३ जून २०२४ | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | | | |- | ३० जून २०२४ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | |- | ७ जुलै २०२४ | | | संध्या. ७ | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | १४ जुलै २०२४ | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | ४ ऑगस्ट २०२४ | | | | | | | | | | रात्री ८ | | |- | ११ ऑगस्ट २०२४ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | | | |- | १८ ऑगस्ट २०२४ | | | | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | |- | २५ ऑगस्ट २०२४ | | | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | |- | १ सप्टेंबर २०२४ | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | | | | |- | ८ सप्टेंबर २०२४ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | |- | २२ सप्टेंबर २०२४ | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | | | | |- | २९ सप्टेंबर २०२४ | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ | | | | |- | ६ ऑक्टोबर २०२४ | | | | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | |- | १३ ऑक्टोबर २०२४ | | | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ | | |- | २० ऑक्टोबर २०२४ | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | |- | २७ ऑक्टोबर २०२४ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | ३ नोव्हेंबर २०२४ | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | | | | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | |- | १० नोव्हेंबर २०२४ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | | | |- | १७ नोव्हेंबर २०२४ | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | |- | १ डिसेंबर २०२४ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | | | | रात्री ९ | |- | ८ डिसेंबर २०२४ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | | | | | |- | १५ डिसेंबर २०२४ | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | |- | २२ डिसेंबर २०२४ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | | | | | |- | ५ जानेवारी २०२५ | | | | | | | | | | रात्री १०.३० | | |} == एक तासांचे विशेष भाग ५ == {| class="wikitable sortable" ! !! सोहळा सख्यांचा !! कॉन्स्टेबल मंजू !! जुळली गाठ गं! !! तुझ्यासाठी तुझ्यासंगं |- | २० एप्रिल २०२५ | | दुपारी १२ आणि रात्री ८ | दुपारी १ आणि रात्री ९ | |- | ७ सप्टेंबर २०२५ | | | | रात्री ९ |- | २६ ऑक्टोबर २०२५ | संध्या. ६ | | | |- | २ नोव्हेंबर २०२५ | संध्या. ६ | | | |- | १६ नोव्हेंबर २०२५ | संध्या. ६ | | | |- | ७ डिसेंबर २०२५ | संध्या. ६ | | | |- | २६ एप्रिल २०२६ | | दुपारी १२ आणि रात्री ८ | दुपारी १ आणि रात्री ९ | |} == विशेष भाग == === दीड तासांचे विशेष भाग === {| class="wikitable sortable" ! !! माझी माणसं !! मुलगी पसंत आहे! |- | १७ मार्च २०२४ | | संध्या. ६.३० |- | ३१ मार्च २०२४ | संध्या. ६.३० | |} === दोन तासांचे विशेष भाग === {| class="wikitable sortable" ! दिनांक !! मालिका !! वेळ |- | rowspan="2"| १० सप्टेंबर २०२३ | क्षेत्रपाल श्री देव वेतोबा | rowspan="2"| संध्या. ७ |- | प्रेमास रंग यावे |- | rowspan="2"| ११ फेब्रुवारी २०२४ | नवी जन्मेन मी | rowspan="2"| संध्या. ७ |- | माझी माणसं |- | rowspan="2"| २५ फेब्रुवारी २०२४ | सावली होईन सुखाची | rowspan="2"| संध्या. ७ |- | प्रेमास रंग यावे |- | ८ मार्च २०२६ | तू अनोळखी तरी सोबती | दुपारी १ आणि संध्या. ७.३० |- | १२ एप्रिल २०२६ | हुकुमाची राणी ही | दुपारी १ आणि संध्या. ७ |} [[वर्ग:सन मराठी]] [[वर्ग:याद्या]] d55q0vq726ftp99lvlpeorq17lbr9w3 0 309281 2680421 2575766 2026-04-22T22:35:17Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680421 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राष्ट्रकुल खेळात भारत |games=२०२२ |competitors= २१० (१०६ पुरुष आणि १०४ महिला) |sports= १६ |officials=२४ |start_date = {{Start date|2022|7|28|df=y}} |end_date = {{End date|2022|8|8|df=y}} |flagbearer= सुरुवात:[[मनप्रीत सिंग (हॉकी खेळाडू)|मनप्रीत सिंग]] आणि [[पी.व्ही. सिंधू]]<br />सांगता:[[निखत झरीन]] आणि [[अचंता शरत कमल|शरत कमल]] |gold= 22 |silver= 16 |bronze= 23 |rank=४ }} २८ जुलै ते ८ ऑगस्ट २०२२ दरम्यान [[इंग्लंड]]च्या [[बर्मिंगहॅम]] शहरात पार पडलेल्या [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ]] स्पर्धेत भारत सहभागी देश होता. जुलै २०२२ मध्ये राष्ट्रकुल खेळासाठी भारताकडून १०६ पुरुष आणि १०४ महिला अश्या एकूण २१० सदस्य संघाची घोषणा करण्यात आली. भारताने राष्ट्रकुल स्पर्धेत पदार्पण करणाऱ्या महिला क्रिकेट प्रकारासाठी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ पाठवला. हॉकी संघाचा सदस्य [[मनप्रीत सिंग (हॉकी खेळाडू)|मनप्रीत सिंग]] आणि बॅडमिंटनपटू [[पी.व्ही. सिंधू]] हे दोघे उद्घाटन समारंभामध्ये भारताचे ध्वजधारक होते. स्क्वॅशपटू अनाहत सिंग वयाच्या अवघ्या १४ व्या वर्षी राष्ट्रकुल खेळांमध्ये भाग घेणारा सर्वात तरुण भारतीय खेळाडू ठरला.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/commonwealth-games-2022/story/cwg-2022-anahat-singh-squash-wins-opening-round-womens-singles-1981631-2022-07-29|title=राष्ट्रकुल खेळ २०२२: १४ वर्षीय अनाहत सिंगची महिला स्क्वॉशमध्ये विजयी सुरुवात|last=दिल्ली जुलै २९|first=इंडिया टुडे वेब डेस्क न्यू|last2=३० जुलै|first2=२०२२ अद्ययावत|website=इंडिया टुडे|language=इंग्रजी|url-status=live|access-date=८ ऑगस्ट २०२२|last3=|first3=}}</ref> ४५ वर्षीय लॉन बॉल्स खेळाडू सुनील बहादूर हे दलातील सर्वात वयस्कर खेळाडू होते. भारताचे पहिले पदक [[संकेत सरगर]]<nowiki/>ने [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष ५५ किलो|वेटलिफ्टिंग]]<nowiki/>मध्ये रौप्यपदकासह जिंकले. साईखोम मीराबाई चानूने २०२२ च्या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत देशासाठी पहिले सुवर्णपदक जिंकले.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/anushka-sharma-kareena-kapoor-anupam-kher-praise-mirabai-chanu-for-winning-gold-medal-in-cwg-2022-1982072-2022-07-31|title=राष्ट्रकुल खेळ २०२२ मध्ये सुवर्णपदक जिंकल्याबद्दल भारतीय सेलिब्रिटींकडून मीराबाई चानूचे कौतुक|last=मुंबई जुलै ३१|first=तनुश्री रॉय|last2=जुलै ३१|first2=२०२२ अद्यतन|website=इंडिया टुडे|language=इंग्रजी|url-status=live|access-date=८ ऑगस्ट २०२२|last3=१ले|first3=२०२२ १६:१६}}</ref> [[अचंता शरत कमल|शरत कमल]]<nowiki/>ने २०२२ च्या राष्ट्रकुल खेळांमध्ये टेबल टेनिस खेळात देशासाठी चार (३ सुवर्ण आणि १ रौप्य) पदके जिंकली. बहु-राष्ट्रीय बहु-विषय क्रीडा स्पर्धेत ४ किंवा अधिक पदके (३ सुवर्ण आणि १ रौप्य) जिंकणारा [[अचंता शरत कमल|शरत कमल]] हा केवळ दुसरा आणि पहिला भारतीय पुरुष खेळाडू आहे. १९८६ मध्ये आशियाई क्रीडा स्पर्धेत [[पी.टी. उषा|पी.टी. उषाने]] ५ पदके (४ सुवर्ण आणि १ रौप्य) जिंकली. शरथने २०२२ च्या राष्ट्रकुल स्पर्धेत ही कामगिरी केली. महिला चौकडी संघाने जिकंलेले सुवर्णपदक हे भारताने [[लॉन बोल्स|लॉन बॉल्समध्ये]] जिकंलेले पहिलेच पदक होते आणि त्यानंतर पुरुषांच्या चौकडीनेसुद्धा रौप्य पदक जिंकले. बॅडमिंटन, टेबल टेनिस, कुस्ती आणि वेटलिफ्टिंग ह्या ४ खेळांमध्ये भारत सर्वोत्कृष्ट ठरला आणि बॉक्सिंगमध्ये भारताला दुसरे स्थान मिळाले. == माघार घेण्याची भीती == २०२२ च्या क्रीडा कार्यक्रमात तिरंदाजी आणि नेमबाजीचा समावेश करू नये, या २०२२ राष्ट्रकुल खेळ बर्मिंगहॅम आयोजन समितीच्या प्रस्तावाला [[राष्ट्रकुल क्रीडा महासंघ|राष्ट्रकुल क्रीडा महासंघाच्या]] कार्यकारी मंडळाने जून २०१९ मध्ये पाठिंबा देण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर,<ref>{{cite web|url=https://thecgf.com/news/birmingham-2022-proposes-three-new-sports-commonwealth-games-schedule|title=बर्मिंगहॅम २०२२ राष्ट्रकुल खेळाच्या वेळापत्रकात तीन नवीन खेळांचा प्रस्ताव|date=२० जून २०१९|publisher=[[कॉमनवेल्थ गेम्स फेडरेशन|CGF]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128200737/https://thecgf.com/news/birmingham-2022-proposes-three-new-sports-commonwealth-games-schedule|archive-date=२८ जानेवारी २०२०|access-date=१० ऑगस्ट २०२२}}</ref> [[भारतीय ऑलिंपिक संघ|भारतीय ऑलिंपिक संघाचे]] अध्यक्ष नरेंद्र बत्रा यांनी राष्ट्रकुल क्रीडा महासंघाचे नेतृत्व हे "भारताला फटकारण्याची मानसिकता" आणि "विशिष्ट मानसिकतेचे लोक" असे असून भारताच्या क्रीडा पराक्रमाला सहन करू शकत नाहीत (ज्यातील नेमबाजीचा खेळ हा महत्त्वाचा भाग आहे) असा दावा करून भारताने २०२२ च्या खेळांवर बहिष्कार टाकावा असा प्रस्ताव दिला.<ref>{{cite news|url=https://www.outlookindia.com/website/story/sports-news-indian-olympic-association-proposes-boycott-of-2022-commonwealth-games-for-dropping-shooting/335004|title=शूटिंग स्नबसाठी भारतीय ऑलिम्पिक संघटनेचा २०२२ च्या राष्ट्रकुल खेळांवर बहिष्कार टाकण्याचा प्रस्ताव.|date=२७ जुलै २०१९|work=आऊटलूक वेब ब्युरो|access-date=१० ऑगस्ट २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727221615/https://www.outlookindia.com/website/story/sports-news-indian-olympic-association-proposes-boycott-of-2022-commonwealth-games-for-dropping-shooting/335004|archive-date=२७ जुलै २०१९|url-status=live|agency=[[प्रेस ट्रस्ट ऑफ इंडिया|PTI]]}}</ref> तथापि, भारतीय ऑलिंपिक संघाने नंतर बहिष्काराची धमकी मागे घेतली<ref>{{cite news|url=https://ddnews.gov.in/sports/india-take-part-2022-commonwealth-games|title=भारत २०२२च्या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत भाग घेणार|date=३१ डिसेंबर २०१९|work=[[डीडी न्यूझ]]|publisher=[[दूरदर्शन]]|access-date=१० ऑगस्ट २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20191231152435/https://ddnews.gov.in/sports/india-take-part-2022-commonwealth-games|archive-date=३१ डिसेंबर २०१९|url-status=live}}</ref> आणि जानेवारी २०२२ मध्ये [[चंदिगढ|चंदीगढ]] येथे एकत्रित तिरंदाजी आणि नेमबाजी चॅम्पियनशिपचे आयोजन करण्याचा प्रस्ताव ठेवला. या प्रस्तावाला संबंधित भागधारकांचा पाठिंबा होता<ref>{{Cite web|url=https://thecgf.com/news/cgf-statement-india-proposal-commonwealth-shooting-and-archery-events|title=राष्ट्रकुल नेमबाजी आणि तिरंदाजी कार्यक्रमांसाठी भारताच्या प्रस्तावावर कॉमनवेल्थ गेम्स फेडरेशनचे विधान|date=७ जानेवारी २०२०|publisher=[[कॉमनवेल्थ गेम्स फेडरेशन|CGF]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115180400/https://thecgf.com/news/cgf-statement-india-proposal-commonwealth-shooting-and-archery-events|archive-date=१५ जानेवारी २०२०|access-date=१० ऑगस्ट २०२२}}</ref> आणि त्यानंतर त्याला अधिकृत मान्यता मिळाली. कार्यक्रमाच्या यजमानपदाचा खर्च भारताने उचलावा अशी तरतूद करण्यात आली; चंदीगढमध्ये प्रदान करण्यात आलेल्या पदकांचा समारोप समारंभानंतर एका आठवड्यानंतर २०२२ राष्ट्रकुल खेळांच्या एकूण पदक सारणीमध्ये समावेश केला जाईल असे ठरवले गेले.<ref>{{cite news|last1=डिक्सन|first1=एड|url=https://www.sportspromedia.com/news/india-chandigarh-2022-commonwealth-games-shooting-archery-birmingham/|title=भारत २०२२ राष्ट्रकुल खेळातील नेमबाजी आणि तिरंदाजीचे आयोजन करणार|date=२४ फेब्रुवारी २०२०|work=[[स्पोर्ट्सप्रो]]|access-date=६ मार्च २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224200028/https://www.sportspromedia.com/news/india-chandigarh-2022-commonwealth-games-shooting-archery-birmingham/|archive-date=२४ फेब्रुवारी २०२०|url-status=live}}</ref> परंतु जुलै २०२१ मध्ये, [[२०१९-२०२० वुहान कोरोना व्हायरसचा उद्रेक|कोविड-१९ महामारीमुळे]] कार्यक्रम रद्द करण्यात आला.<ref>{{cite news|url=https://www.espn.co.uk/olympics/story/_/id/31748909/2022-commonwealth-shooting-archery-india-cancelled-due-covid-threat|title=२०२२ भारतातील राष्ट्रकुल नेमबाजी आणि तिरंदाजी कोविड धोक्यामुळे रद्द|date=२ जुलै २०२१|publisher=[[इएसपीएन]]|access-date=१० ऑगस्ट २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306153557/https://www.espn.co.uk/olympics/story/_/id/31748909/2022-commonwealth-shooting-archery-india-cancelled-due-covid-threat|archive-date=६ मार्च २०२२|url-status=live}}</ref> ऑक्टोबर २०२१ मध्ये, [[हॉकी इंडिया|हॉकी इंडियाने]] [[युनायटेड किंग्डम]]<nowiki/>मधील महामारी आणि बर्मिंगहॅम २०२२ ची [[२०२२ आशियाई खेळ|२०२२ आशियाई खेळांच्या]] (नंतरच्या काळात [[२०२४ उन्हाळी ऑलिंपिक|पॅरिस २०२४]] ऑलिम्पिक पात्रता धोक्यात असताना) समीपतेचा दाखला देत, दोन्ही हॉकी संघांची खेळांमधून माघार घेतली; यूकेने भारतीय कोविड-१९ लसीकरण प्रमाणपत्रांना मान्यता न दिल्याने आणि इंग्लंड हॉकीने [[भुवनेश्वर]] येथे २०२१ च्या पुरुषांच्या FIH हॉकी जुनियर विश्वचषकातून माघार घेतल्याच्या प्रतिसादात हा निर्णय घेण्यात आला.<ref>{{cite news|url=https://sports.ndtv.com/hockey/hockey-india-withdraws-from-2022-commonwealth-games-due-to-covid-concerns-2564805|title=हॉकी इंडियाची २०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधून कोविड चिंतेमुळे माघार|date=५ ऑक्टोबर २०२१|work=[[एनडीटीव्ही|एनडीटीव्ही स्पोर्ट्स]]|access-date=६ मार्च २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20211005135123/https://sports.ndtv.com/hockey/hockey-india-withdraws-from-2022-commonwealth-games-due-to-covid-concerns-2564805|archive-date=५ ऑक्टोबर २०२१|url-status=live|agency=[[प्रेस ट्रस्ट इंडिया|PTI]]}}</ref> [[भारतीय ऑलिंपिक संघ]] आणि [[युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालय (भारत)|क्रीडा मंत्री]] [[अनुराग ठाकुर|अनुराग ठाकूर]] यांच्याशी झालेल्या चर्चेनंतर, महासंघाने ठरवले की भारत पात्रतेच्या अधीन राहून राष्ट्रकुल हॉकी स्पर्धांमध्ये भाग घेईल.<ref>{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/sports/hockey/indian-hockey-teams-to-compete-in-birmingham-commonwealth-games-says-commonwealth-games-federation-7655918/|title=भारतीय हॉकी संघ बर्मिंगहॅम राष्ट्रकुल खेळांमध्ये भाग घेणार - कॉमनवेल्थ गेम्स फेडरेशन|date=४ डिसेंबर २०२१|work=[[द इंडियन एक्स्प्रेस]]|access-date=१० ऑगस्ट २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215235714/https://indianexpress.com/article/sports/hockey/indian-hockey-teams-to-compete-in-birmingham-commonwealth-games-says-commonwealth-games-federation-7655918/|archive-date=१५ डिसेंबर २०२१|url-status=live|agency=[[प्रेस ट्रस्ट ऑफ इंडिया|PTI]]}}</ref> == स्पर्धक == प्रत्येक खेळ/प्रकारासाठी खेळांमध्ये सहभागी होणाऱ्या स्पर्धकांची संख्या खालीलप्रमाणे आहे.<ref>{{Cite web|title=राष्ट्रकुल खेळ २०२२ साठी ९० दिवस बाकी: खेळांसाठी पात्र झालेले भारतीय खेळाडू|url=https://sportstar.thehindu.com/other-sports/cwg-2022-90-days-indians-qualified-commonwealth-games-qualification/article38481735.ece|access-date=९ जून २०२२|website=स्पोर्टस्टार|language=en}}</ref> {|class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! width=120|खेळ ! width=55|पुरूष ! width=55|महिला ! width=55|एकूण |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ॲथलेटिक्स|ॲथलेटिक्स]] |२०||१८||३८ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती|कुस्ती]] |६||६||१२ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील क्रिकेट|क्रिकेट]] |{{n/a}}||१५||१५ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जलतरण|जलतरण]] |७||०||७ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जिम्नॅस्टिक्स|जिम्नॅस्टिक्स]] |३||४||७ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जुडो|जुडो]] |३||३||६ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस|टेबल टेनिस]] |५||७||१२ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ट्रायथलॉन|ट्रायथलॉन]] |२||२||४ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील पॅरा पॉवरलिफ्टिंग|पॅरा पॉवरलिफ्टिंग]] |२||३||५ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन|बॅडमिंटन]] |५||५||१० |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन|भारोत्तोलन]] |८||७||१५ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध|मुष्टियुद्ध]] |८||४||१२ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बोल्स|लॉन बोल्स]] |५||५||१० |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग|सायकलिंग]] |९||४||१३ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील स्क्वॅश|स्क्वॅश]] |५||४||९ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील हॉकी|हॉकी]] |१८||१८||३६ |- !एकूण||१०६||१०४||२१० |} == पदक विजेते == === सुवर्ण पदक === {{Col-begin}} | style="text-align:left; vertical-align:top;"| {| class="wikitable sortable" |- !पदक ! width=250px| नाव !खेळ !स्पर्धा !दिनांक |- | {{Gold medal}} || [[मीराबाई चानू|सैखोम मिराबाई चानू]] || [[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - महिला ४९ किलो|महिला ४९ किलो]] || जुलै&nbsp;३० |- |{{Gold medal}} |[[जेरेमी लालरिनुंगा]] |[[भारोत्तोलन]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष ६७ किलो|पुरूष ६७ किलो]] |जुलै&nbsp;३१ |- |{{Gold medal}} |[[अचिंता शेउली]] |[[भारोत्तोलन]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष ७३ किलो|पुरूष ७३ किलो]] |जुलै&nbsp;३१ |- |{{Gold medal}} |{{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[रुपा राणी तिर्की]]<br>[[नयनमोनी सैकिया]]<br>[[लवली चौबे]]<br>[[पिंकी सिंग]]}}}} |[[लॉन बोलिंग|लॉन बॉल्स]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बॉल्स - महिला चार सदस्य संघ|महिला चार सदस्य संघ]] |ऑगस्ट&nbsp;२ |- |{{Gold medal}} |{{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[हरमीत देसाई]]<br>[[सनिल शेट्टी]]<br>[[अचंता शरत कमल|शरत अचंता]]<br>[[साथियान गणसेकरन]]}}}} |[[टेबल टेनिस]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस - पुरूष संघ|पुरूष संघ]] |ऑगस्ट&nbsp;२ |- |{{Gold medal}} |[[सुधीर (अपंग भारोत्तोलन खेळाडू‌)|सुधीर]] |[[भारोत्तोलन|अपंग भारोत्तोलन]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील अपंग भारोत्तोलन - पुरूष हेवीवेट|पुरूष हेवीवेट]] |ऑगस्ट&nbsp;४ |- |{{Gold medal}} |[[बजरंग पुनिया]] |[[कुस्ती]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरूष फ्रीस्टाइल ६५ किलो|पुरूष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |ऑगस्ट&nbsp;५ |- |{{Gold medal}} |[[साक्षी मलिक]] |[[कुस्ती]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ६२ किलो|महिला फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |ऑगस्ट&nbsp;५ |- |{{Gold medal}} |[[दीपक पुनिया]] |[[कुस्ती]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरूष फ्रीस्टाइल ८६ किलो|पुरूष फ्रीस्टाइल ८६ किलो]] |ऑगस्ट&nbsp;५ |- |{{Gold medal}} |[[रवी कुमार दहिया]] |[[कुस्तोदियो कास्त्रो|कुस्ती]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरूष फ्रीस्टाइल ८६ किलो|पुरूष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |ऑगस्ट ६ |- |{{Gold medal}} |[[विनेश फोगट]] |[[कुस्तोदियो कास्त्रो|कुस्ती]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ६२ किलो|महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो]] |ऑगस्ट ६ |- |{{Gold medal}} |[[नवीन मलिक]] |[[कुस्तोदियो कास्त्रो|कुस्ती]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरूष फ्रीस्टाइल ८६ किलो|पुरूष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |ऑगस्ट ६ |- |{{Gold medal}} |[[भाविना पटेल]] |[[टेबल टेनिस]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस - महिला एकेरी C३-५|महिला एकेरी C३-५]] |ऑगस्ट ६ |- |{{Gold medal}} |[[नीतू घंघास]] |[[मुष्टियुद्ध]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध - महिला कमीतकमी वजन|महिला ४८ किलो]] |ऑगस्ट ७ |- |{{Gold medal}} |[[अमित पंघल]] |[[मुष्टियुद्ध]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध - पुरूष फ्लायवेट|पुरूष ५१ किलो]] |ऑगस्ट ७ |- |{{Gold medal}} |[[एल्डहोस पॉल]] |[[ॲथलेटिक्स]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ॲथलेटिक्स - पुरूष तिहेरी उडी|पुरूष तिहेरी उडी]] |ऑगस्ट ७ |- |{{Gold medal}} |[[निखत झरीन]] |[[मुष्टियुद्ध]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध - महिला लाईट फ्लायवेट|महिला ५० किलो]] |ऑगस्ट ७ |- |{{Gold medal}} |[[अचंता शरत कमल|शरत अचंता]]<br>[[श्रीजा अकुला]] |[[टेबल टेनिस]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस - मिश्र दुहेरी|मिश्र दुहेरी]] |ऑगस्ट ७ |- |{{Gold medal}} |[[पी.व्ही. सिंधू]] |[[बॅडमिंटन]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन - महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |ऑगस्ट ८ |- |{{Gold medal}} |[[लक्ष्य सेन]] |[[बॅडमिंटन]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन - पुरूष एकेरी|पुरूष एकेरी]] |ऑगस्ट ८ |- |{{Gold medal}} |[[चिराग शेट्टी]]<br>[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]] |[[बॅडमिंटन]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन - पुरूष दुहेरी|पुरूष दुहेरी]] |ऑगस्ट ८ |- |{{Gold medal}} |[[अचंता शरत कमल|शरत अचंता]] |[[टेबल टेनिस]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस - पुरूष एकेरी|पुरूष एकेरी]] |ऑगस्ट ८ |} | style="text-align:left; vertical-align:top;"| {|class="wikitable" style="font-size:85%;float:right;text-align:center" |- style="background:#efefef;" !colspan=5|'''वर्णनानुसार पदके''' |- |'''वर्ण''' |bgcolor=F7F6A8|{{gold1}} |bgcolor=DCE5E5|{{silver2}} |bgcolor=FFDAB9|{{bronze3}} |'''एकूण''' |- |पुरूष |bgcolor=F7F6A8|१३ |bgcolor=DCE5E5|९ |bgcolor=FFDAB9|१३ |'''३५''' |- |महिला |bgcolor=F7F6A8|८ |bgcolor=DCE5E5|६ |bgcolor=FFDAB9|९ |'''२३''' |- |मिश्र |bgcolor=F7F6A8|१ |bgcolor=DCE5E5|१ |bgcolor=FFDAB9|१ |'''३''' |- !'''एकूण''' ! style="background:gold;" |'''२२''' ! style="background:silver;" |'''१६''' ! style="background:#c96;" |'''२३''' ! '''६१''' |} {{clear}} {| class="wikitable" style="font-size:85%;float:right;text-align:center" |- style="background:#efefef;" ! colspan=7 | '''दिनांकानुसार पदके''' |- style="text-align:center;" | '''दिवस''' | '''दिनांक''' | style="background:#F7F6A8;" |{{gold1}} | style="background:#DCE5E5;" |{{silver2}} | style="background:#FFDAB9;" |{{bronze3}} | '''एकूण''' |- style="text-align:center;" | दिवस १ | २९ जुलै | style="background:#F7F6A8;" |० | style="background:#DCE5E5;" |० | style="background:#FFDAB9;" |० | '''०''' |- style="text-align:center;" | दिवस २ | ३० जुलै | style="background:#F7F6A8;" |१ | style="background:#DCE5E5;" |२ | style="background:#FFDAB9;" |१ | '''४''' |- style="text-align:center;" | दिवस ३ | ३१ जुलै | style="background:#F7F6A8;" |२ | style="background:#DCE5E5;" |० | style="background:#FFDAB9;" |० | '''२''' |- style="text-align:center;" | दिवस ४ | १ ऑगस्ट | style="background:#F7F6A8;" |० | style="background:#DCE5E5;" |१ | style="background:#FFDAB9;" |२ | '''३''' |- style="text-align:center;" | दिवस ५ | २ ऑगस्ट | style="background:#F7F6A8;" |२ | style="background:#DCE5E5;" |२ | style="background:#FFDAB9;" |० | '''४''' |- style="text-align:center;" | दिवस ६ | ३ ऑगस्ट | style="background:#F7F6A8;" |० | style="background:#DCE5E5;" |१ | style="background:#FFDAB9;" |४ | '''५''' |- style="text-align:center;" | दिवस ७ | ४ ऑगस्ट | style="background:#F7F6A8;" |१ | style="background:#DCE5E5;" |१ | style="background:#FFDAB9;" |० | '''२''' |- style="text-align:center;" | दिवस ८ | ५ ऑगस्ट | style="background:#F7F6A8;" |३ | style="background:#DCE5E5;" |१ | style="background:#FFDAB9;" |२ | '''६''' |- style="text-align:center;" | दिवस ९ | ६ ऑगस्ट | style="background:#F7F6A8;" |४ | style="background:#DCE5E5;" |३ | style="background:#FFDAB9;" |७ | '''१४''' |- style="text-align:center;" | दिवस १० | ७ ऑगस्ट | style="background:#F7F6A8;" |५ | style="background:#DCE5E5;" |४ | style="background:#FFDAB9;" |६ | '''१५''' |- style="text-align:center;" | दिवस ११ | ८ ऑगस्ट | style="background:#F7F6A8;" |४ | style="background:#DCE5E5;" |१ | style="background:#FFDAB9;" |१ | '''६''' |- ! colspan="2" | '''एकूण''' ! style="background:gold;" |'''२२''' ! style="background:silver;" |'''१६''' ! style="background:#c96;" |'''२३''' ! '''६१''' |} | {{col-end}} === रजत पदक === {| class="wikitable sortable" |- !पदक ! width=250px| नाव !खेळ !स्पर्धा !दिनांक |- | {{Silver medal}} || [[संकेत सरगर|संकेत महादेव सरगर]] || [[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष ५५ किलो|पुरूष ५५ किलो]] || जुलै&nbsp;३० |- | {{Silver medal}} || [[बिंद्याराणी देवी|बिंद्याराणी देवी सोरोखाईबम]] || [[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - महिला ५५ किलो|महिला ५५ किलो]] || जुलै&nbsp;३० |- | {{Silver medal}} || [[सुशीला देवी लिक्माबम]] || [[जुडो]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जुडो - महिला ४८ किलो|महिला ४८ किलो]] || ऑगस्ट&nbsp;१ |- | {{Silver medal}} || [[विकास ठाकूर]] || [[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष ९६ किलो|पुरूष ९६ किलो]] || ऑगस्ट&nbsp;२ |- |{{Silver medal}} |{{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[श्रीकांत किदंबी]]<br>[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]<br>[[बी. सुमीत रेड्डी]]<br>[[लक्ष्य सेन]]<br>[[चिराग शेट्टी]]<br>[[गायत्री गोपीचंद]]<br>[[त्रिसा जॉली]]<br>[[आकर्षी कश्यप]]<br>[[अश्विनी पोनप्पा]]<br>[[पी.व्ही. सिंधू]]}}}} |[[बॅडमिंटन]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन - मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |ऑगस्ट&nbsp;२ |- | {{Silver medal}} || [[तुलिका मान]] || [[जुडो]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जुडो - महिला +७८ किलो|महिला +७८ किलो]] || ऑगस्ट&nbsp;३ |- | {{Silver medal}} || [[मुरली श्रीशंकर]] || [[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ॲथलेटिक्स - पुरूष लांब उडी|पुरूष लांब उडी]] || ऑगस्ट&nbsp;४ |- |{{Silver medal}} |[[अंशू मलिक]] |[[कुस्ती]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५७ किलो|महिला फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |ऑगस्ट&nbsp;५ |- |{{Silver medal}} |[[प्रियांका गोस्वामी]] |[[ॲथलेटिक्स]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – महिला १०,००० मीटर चालण्याची शर्यत|महिला १००००मी चाल]] |ऑगस्ट&nbsp;६ |- |{{Silver medal}} |[[अविनाश साबळे]] |[[ॲथलेटिक्स]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – पुरुष ३००० मीटर स्टीपलचेस |३००० मी स्टीपलचेस]] |ऑगस्ट&nbsp;६ |- |{{Silver medal}} |{{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[सुनील बहादूर]]<br>[[नवनीत सिंग]]<br>[[चंदन सिंग (लॉन बोल्स खेळाडू)|चंदन सिंग]]<br>[[दिनेश कुमार]]}}}} |[[लॉन बोलिंग|लॉन बोल्स]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बोल्स - पुरूष चौकडी|पुरूष चौकडी]] |ऑगस्ट&nbsp;६ |- |{{Silver medal}} |[[अब्दुल्ला अबूबकर]] |[[ॲथलेटिक्स]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – पुरूष तिहेरी उडी|पुरूष तिहेरी उडी]] |ऑगस्ट&nbsp;७ |- |{{Silver medal}} |[[अचंता शरत कमल|शरत अचंता]]<br>[[साथियान गणसेकरन]] |[[टेबल टेनिस]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस - पुरूष दुहेरी|पुरूष दुहेरी]] |ऑगस्ट&nbsp;७ |- |{{Silver medal}} |[[भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ]]{{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[हरमनप्रीत कौर]]<br>[[स्मृती मानधना]]<br>[[तानिया भाटिया]]<br>[[यस्तिका भाटिया]]<br>[[हर्लीन देओल]]<br>[[राजेश्वरी गायकवाड]]<br>[[सभ्भीनेणी मेघना]]<br>[[स्नेह राणा]]<br>[[जेमिमाह रॉड्रिग्ज]]<br>[[दीप्ती शर्मा]]<br>[[मेघना सिंग]]<br>[[रेणुका सिंग]]<br>[[पूजा वस्त्रकार]]<br>[[शेफाली वर्मा]]<br>[[राधा यादव]]}}}} |[[क्रिकेट]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील क्रिकेट|महिला क्रिकेट]] |ऑगस्ट&nbsp;७ |- |{{Silver medal}} |[[सागर अहलावत]] |[[कुस्ती]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरूष सुपर हेवीवेट|पुरूष +९२ किलो]] |ऑगस्ट&nbsp;७ |- |{{Silver medal}} |[[भारत हॉकी संघ|भारतीय पुरुष हॉकी संघ]]{{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[पी. आर. श्रीजेश]]<br>[[कृष्ण पाठक]]<br>[[वरुण कुमार (हॉकी खेळाडू)|वरुण कुमार]]<br>[[सुरेंदर कुमार]]<br>[[हरमनप्रीत सिंग]]<br>[[अमित रोहिदास]]<br>[[जुगराज सिंग]]<br>[[जर्मनप्रीत सिंग]]<br>[[मनप्रीत सिंग]]<br>[[हार्दिक सिंग]]<br>[[विवेक प्रसाद]]<br>[[समशेर सिंग]]<br>[[आकाशदीप सिंग]]<br>[[नीलकांत शर्मा]]<br>[[मनदीप सिंग (हॉकी खेळाडू)|मनदीप सिंग]]<br>[[गुरजंत सिंग]]<br>[[ललित उपाध्याय]]<br>[[अभिषेक (हॉकी खेळाडू)|अभिषेक]]}}}} |[[हॉकी]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील हॉकी - पुरूष स्पर्धा|पुरुषांची स्पर्धा]] |ऑगस्ट&nbsp;८ |} === कांस्य पदक === {| class="wikitable sortable" |- !पदक ! width=250px| नाव !खेळ !स्पर्धा !दिनांक |- | {{Bronze medal}} || [[गुरुराज पूजारी]] || [[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष ६१ किलो|पुरूष ६१ किलो]] || जुलै&nbsp;३० |- | {{Bronze medal}} || [[विजय कुमार यादव]] || [[जुडो]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जुडो - पुरूष ६० किलो|पुरूष ६० किलो]] || ऑगस्ट&nbsp;१ |- | {{Bronze medal}} || [[हरजिंदर कौर]]|| [[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - महिला ७१ किलो|महिला ७१ किलो]] || ऑगस्ट&nbsp;१ |- | {{Bronze medal}} || [[लवप्रीत सिंग]] || [[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष १०९ किलो|पुरूष १०९ किलो]] || ऑगस्ट&nbsp;३ |- | {{Bronze medal}} || [[सौरव घोसाल]] || [[स्क्वॅश]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील स्क्वॅश - पुरूष एकेरी|पुरूष एकेरी]] || ऑगस्ट&nbsp;३ |- | {{Bronze medal}} || [[गुरदीप सिंग (भारोत्तोलक)|गुरदीप सिंग]] || [[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष +१०९ किलो|पुरूष +१०९ किलो]] || ऑगस्ट&nbsp;३ |- | {{Bronze medal}} || [[तेजस्वीन शंकर]] || [[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ॲथलेटिक्स - पुरूष उंच उडी|पुरूष उंच उडी]] || ऑगस्ट&nbsp;३ |- |{{Bronze medal}} |[[दिव्या काकरन]] |[[कुस्ती]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ६८ किलो|महिला फ्रीस्टाइल ६८ किलो]] |ऑगस्ट&nbsp;५ |- |{{Bronze medal}} |[[मोहित ग्रेवाल]] |[[कुस्ती]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ किलो|पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ किलो]] |ऑगस्ट&nbsp;५ |- |{{Bronze medal}} |[[जस्मिन लांबोरिया]] |[[मुष्टियुद्ध]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध - महिला लाइटवेट|महिला लाइटवेट]] |ऑगस्ट&nbsp;६ |- |{{Bronze medal}} |[[पूजा गेहलोत]] |[[कुस्ती]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५० किलो|महिला फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |ऑगस्ट&nbsp;६ |- |{{Bronze medal}} |[[पूजा सिहाग]] |[[कुस्ती]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ७६ किलो|महिला फ्रीस्टाइल ७६ किलो]] |ऑगस्ट&nbsp;६ |- |{{Bronze medal}} |[[मोहम्मद हुसामुद्दीन]] |[[मुष्टियुद्ध]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध - पुरूष फिदरवेट|पुरूष फिदरवेट]] |ऑगस्ट&nbsp;६ |- |{{Bronze medal}} |[[दीपक नेहरा]] |[[कुस्ती]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो|पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो]] |ऑगस्ट&nbsp;६ |- |{{Bronze medal}} |[[सोनलबेन पटेल]] |[[टेबल टेनिस]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस - महिला एकेरी C३-५|महिला एकेरी C३-५]] |ऑगस्ट&nbsp;६ |- |{{Bronze medal}} |[[रोहित टोकस]] |[[मुष्टियुद्ध]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध - पुरूष वेल्टरवेट|पुरूष वेल्टरवेट]] |ऑगस्ट&nbsp;६ |- |{{Bronze medal}} |[[भारत महिला हॉकी संघ|भारतीय महिला हॉकी संघ]]{{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[सविता पुनिया]]<br>[[रजनी एतिमार्पु]]<br>[[दीप ग्रेस एक्का]]<br>[[गुरजीत कौर]]<br>[[निक्की प्रधान]]<br>[[उदिता दुहान]]<br>[[निशा वारसी]]<br>[[सुशीला चानू]]<br>[[मोनिका मलिक]]<br>[[नेहा गोयल]]<br>[[ज्योती (हॉकीपटू)|ज्योती]]<br>[[सोनिका तांडी]]<br>[[सलीमा टेटे]]<br>[[वंदना कटारिया]]<br>[[लालरेमसियामी]]<br>[[नवनीत कौर (हॉकी खेळाडू)|नवनीत कौर]]<br>[[शर्मिला देवी]]<br>[[संगिता कुमारी]]}}}} |[[हॉकी]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील हॉकी - महिला स्पर्धा|महिलांची स्पर्धा]] |ऑगस्ट&nbsp;७ |- |{{Bronze medal}} |[[संदीप कुमार (रेसवॉकर)|संदीप कुमार]] |[[ॲथलेटिक्स]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ॲथलेटिक्स - पुरूष १०,०००मी चाल|पुरूष १०,०००मी चाल]] |ऑगस्ट&nbsp;७ |- |{{Bronze medal}} |[[अन्नू राणी]] |[[ॲथलेटिक्स]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ॲथलेटिक्स - महिला भालाफेक|महिला भालाफेक]] |ऑगस्ट&nbsp;७ |- |{{Bronze medal}} |[[सौरव घोसाल]], [[दीपिका पल्लीकल]] |[[स्क्वॅश]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील स्क्वॅश - मिश्र दुहेरी|मिश्र दुहेरी]] |ऑगस्ट&nbsp;७ |- |{{Bronze medal}} |[[श्रीकांत किदंबी]] |[[बॅडमिंटन]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन - पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |ऑगस्ट&nbsp;७ |- |{{Bronze medal}} |[[गायत्री गोपीचंद]], [[त्रिशा जॉली]] |[[बॅडमिंटन]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन - महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |ऑगस्ट&nbsp;७ |- |{{Bronze medal}} |[[साथियान गणसेकरन]] |[[टेबल टेनिस]] |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस - पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |ऑगस्ट&nbsp;७ |} == ॲथलेटिक्स == {{मुख्यलेख|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ॲथलेटिक्स}} चेन्नई येथे झालेल्या राष्ट्रीय आंतर-राज्य ऍथलेटिक्स चॅम्पियनशिपनंतर, १६ जून २०२२ रोजी ३७ ऍथलीट्सच्या संघाची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|title= राष्ट्रकुल खेळांसाठी निवडलेल्या ३७ सदस्यीय भारतीय संघात नीरज चोप्रा प्रमुख |url=https://indianathletics.in/neeraj-chopra-headlines-37-member-indian-team-selected-for-commonwealth-games/|publisher=[[ ॲथलेटिक्स फेडरेशन ऑफ इंडिया|]]|access-date= १ ऑगस्ट २०२२ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616155422/https://indianathletics.in/neeraj-chopra-headlines-37-member-indian-team-selected-for-commonwealth-games/|archive-date=१६ जून २०२२ |date=१६ जून २०२२ |url-status=live}}</ref> ;पुरुष ; ट्रॅक आणि रोड क्रीडाप्रकार {|class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=2|हिट !colspan=2|अंतिम |-style="font-size:100%" !निकाल !क्रमांक !निकाल !क्रमांक |- |align=left rowspan=2|[[अविनाश साबळे]] |align=left rowspan=1|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – पुरुष ५००० मीटर |५०००मी]] |colspan=2 {{n/a}} | colspan="2" |{{Abbr|अपूर्ण|पूर्ण करू शकला नाही}} |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – पुरुष ३००० मीटर स्टीपलचेस |३००० मी स्टीपलचेस]] |colspan=2 {{n/a}} |८:११.२० {{AthAbbr|NR|British}} |{{silver2}} |- |align=left|[[नोहे निर्मल तोम]]<br>[[अमोज जेकब]]<br>[[ नागनाथन पांडी]]<br>[[ मोहम्मद अनस]]<br>[[ मोहम्मद वरितोडी]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – पुरुष ४ × ४०० मीटर रिले |४ × ४०० मी रिले]] | ३:०६:९७ |२ '''पा''' | ३:०५.५१ |७ |- |align=left|[[नितेंद्रसिंग रावत]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – पुरुष मॅरेथॉन|मॅरेथॉन]] |colspan=2 {{n/a}} |२:१९:२२ | १२ |- |align=left|[[संदीप कुमार]] | rowspan="2" align="left" |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – पुरुष १०,००० मीटर चालण्याची शर्यत |१०,००० मीटर चाल]] |rowspan=2 colspan=2 {{n/a}} |३८:४९.२१ {{AthAbbr|PB}} |{{Bronze3}} |- |align=left|[[अमित खत्री]] |४३:०४.९७ {{AthAbbr|SB}} |९ |} ;मैदानी क्रीडाप्रकार {|class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=2| पात्रता !colspan=2|अंतिम |-style="font-size:95%" ! अंतर !क्रमांक ! अंतर !क्रमांक |- |align=left|[[तेजस्वीन शंकर]] |align=left |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – पुरुष उंच उडी|उंच उडी]] |colspan=2 {{n/a}} |२.२२ |{{Bronze3}} |- |align=left|[[मोहम्मद अनस]] |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – पुरुष लांब उडी|लांब उडी]] |७.६८ |८ '''पा''' |७.९७ |५ |- |align=left|[[मुरली श्रीशंकर]] |८.०५ |१ '''पा''' |८.०८ |{{Silver2}} |- |align=left|[[अब्दुल्ला अबूबकर]] |align=left rowspan=3|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – पुरुष तिहेरी उडी|तिहेरी उडी]] | colspan="2" rowspan="3" {{n/a}} |१७.०२ |{{Silver2}} |- |align=left|[[एल्डहोस पॉल]] |१७.०३ |{{gold1}} |- |align=left|[[प्रवीण चित्रवेल]] |१६.८९ |४ |- |align=left|[[देवेंद्र गहलोत]] |align=left rowspan=3|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – पुरुष थाळीफेक F44/64|थाळीफेक F44/64]] |rowspan=3 colspan=2 {{n/a}} |४२.१३ |५ |- |align=left|[[ देवेंद्र कुमार]] |४६.२८ |७ |- |align=left|[[अनिश सुरेंद्रन पिल्लई]] | colspan="2" |{{Abbr|सु.ना.|सुरवात केली नाही}} |- | align="left" |[[ डीपी मनू]] | align=left rowspan="2" |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – पुरुष भालाफेक|भालाफेक]] | colspan="2" rowspan="2" {{n/a}} |८२.२८ |५ |- |align=left|[[रोहित यादव]] |८२.२२ | ६ |} ;महिला ; ट्रॅक आणि रोड क्रीडाप्रकार {|class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=2|हिट !colspan=2|उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम |-style="font-size:95%" !निकाल !क्रमांक !निकाल !क्रमांक !निकाल !क्रमांक |- |align=left|[[दुती चंद]] |align=left rowspan=1|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – महिला १०० मीटर|१०० मी]] |११.५५ |४ | colspan="4" |प्रगती केली नाही |- |align=left|[[हिमा दास]] |align=left rowspan=1|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – महिला २०० मीटर|२०० मी]] |२३.४२ |१ '''पा''' |२३.४२ |३ | colspan="2" |प्रगती केली नाही |- |align=left|[[ज्योती येराजी]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – महिला महिला १०० मीटर अडथळाशर्यत |१०० मी अडथळाशर्यत]] |१३.१८ |४ |colspan=2 {{n/a}} | colspan="2" |प्रगती केली नाही |- |align=left|[[दुती चंद]]<br>[[हिमा दास]]<br>[[श्राबनी नंदा]]<br>[[ सिमल नूरम्बलाकल समुवेल]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – महिला ४ × १०० मीटर रिले |४ × १०० मी रिले]] |४४.४५ |२ '''पा''' |colspan=2 {{n/a}} |४३.८१ |५ |- |align=left|[[भावना जाट]] | rowspan="2" align="left" |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – महिला १०,००० मीटर चालण्याची शर्यत |१०,००० मीटर चाल]] |rowspan=2 colspan=4 {{n/a}} |४७:१४.१३ {{AthAbbr|PB}} |८ |- |align=left|[[प्रियांका गोस्वामी]] |४३:३८.८३ {{AthAbbr|PB}} |{{Silver2}} |} ;मैदानी क्रीडाप्रकार {|class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=2| पात्रता !colspan=2|अंतिम |-style="font-size:95%" !अंतर !क्रमांक !अंतर !क्रमांक |- |align=left|[[अन्सी सोजन]] |align=left rowspan=1|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – महिला लांब उडी|लांब उडी]] |६.२५ |१३ |colspan=2|प्रगती केली नाही |- |align=left|[[मनप्रीत कौर]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – महिला गोळाफेक|गोळाफेक]] |१६.७८ |७ '''पा''' |१५.५९ |१२ |- |align=left|[[पूनम शर्मा]] |align=left rowspan=3|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – महिला गोळाफेक (F57)|गोळाफेक (F57)]] |rowspan=3 colspan=2 {{n/a}} |७.०७ {{AthAbbr|PB}}/{{AthAbbr|GR}} |७ |- |align=left|[[संतोष (ॲथलिट)|संतोष]] |६.५३ |८ |- |align=left|[[शर्मिला (ॲथलिट)| शर्मिला]] |८.४३ {{AthAbbr|PB}} |४ |- |align=left|[[नवजीत धिल्लन]] |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – महिला थाळीफेक|थाळीफेक]] |rowspan=2 colspan=2 {{n/a}} |५३.५१ |८ |- |align=left|[[सीमा पुनिया]] |५५.९२ |५ |- |align=left|[[मंजू बाला]] |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – महिला हातोडा फेक|हातोडा फेक]] |५९.६८ |११ '''पा''' |६०.९६ |१२ |- |align=left|[[सरिता सिंग (ॲथलिट)|सरिता सिंग]] |५७.४८ |१३ | colspan="2" |प्रगती केली नाही |- |align=left|[[अन्नू राणी]] |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ॲथलेटिक्स – महिला भालाफेक|भालाफेक]] |rowspan=2 colspan=2 {{n/a}} |६०.०० |{{Bronze3}} |- |align=left|[[शिल्पा राणी]] |५४.६२ |७ |} == कुस्ती == {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती}} १६ मे २०२२ रोजी महिलांच्या निवड चाचणीनंतर, स्पर्धेसाठी सहा कुस्तीगीर निवडले गेले. <ref>{{Cite news|title= कुस्ती: विनेश फोगट, साक्षी मलिक यांची बर्मिंगहॅम येथे होणाऱ्या राष्ट्रकुल स्पर्धेसाठी भारतीय संघात निवड |url=https://scroll.in/field/1024042/wrestling-vinesh-phogat-sakshi-malik-named-in-indias-squad-for-commonwealth-games-in-birmingham|access-date=१ ऑगस्ट २०२२|date=१६ मे २०२२|work=[[Scroll.in]]|publisher= स्क्रोल मीडिया इनकॉर्पोरेशन |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517090219/https://scroll.in/field/1024042/wrestling-vinesh-phogat-sakshi-malik-named-in-indias-squad-for-commonwealth-games-in-birmingham|archive-date=१७ मे २०२२|url-status=live}}</ref> १७ मे २०२२ रोजी पुरुषांच्या चाचण्या घेण्यात आल्या आणि आणखी सहा कुस्तीगीरंची निवड झाली.<ref>{{cite news|title= राष्ट्रकुल २०२२ मध्ये देशाचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी निवडलेल्या सहा कुस्तीगीरंमध्ये रवी दहिया, बजरंग पुनिया|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/ravi-dahiya-bajrang-punia-among-six-wrestlers-selected-to-represent-country-in-cwg-2022/articleshow/91624141.cms|access-date=१ ऑगस्ट २०२२|work=[[द इकॉनॉमिक टाइम्स]]|agency=[[Asian News International|ANI]]|date=१७ मे २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517172703/https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/ravi-dahiya-bajrang-punia-among-six-wrestlers-selected-to-represent-country-in-cwg-2022/articleshow/91624141.cms|archive-date=१७ मे २०२२|url-status=live}}</ref> {{smalldiv|1=<nowiki/> '''सूची''': * VFA – पाडाव करून विजय. * VPO1 - गुणांनुसार निर्णय - तांत्रिक गुणांसह पराभूत. * VPO - गुणांनुसार निर्णय - तांत्रिक मुद्द्यांशिवाय गमावलेला. * VSU - तांत्रिक श्रेष्ठता - तांत्रिक गुणांशिवाय पराभूत आणि किमान १० गुणांच्या फरकाने विजय. * VSU1 - तांत्रिक श्रेष्ठता - तांत्रिक गुणांसह पराभूत आणि किमान १० गुणांच्या फरकाने विजय. * VB - दुखापतीने विजय * VFO - माघार घेऊन विजय - जर एखादा खेळाडू मॅटवर उपस्थित राहिला नसल्यास. }} ;पुरुष {|class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !१६ जणांची फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !रिपेचेज !colspan=2|{{abbr|अंतिम| सुवर्णपदक सामना }}/{{abbr|कांस्य | कांस्य पदक }} |- style="font-size: 95%" !विरुद्ध<br/>निकाल !विरुद्ध<br/>निकाल !विरुद्ध<br/>निकाल !विरुद्ध<br/>निकाल !विरुद्ध<br/>निकाल !क्रमांक |- |align=left|[[रविकुमार दहिया]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो | ५७ किलो]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|सुरज सिंग|NZL|२०२२}}<br/>'''वि''' १०–०^VSU |{{flagCGFathlete|असद अली|PAK|२०२२}}<br/>'''वि''' १४–४^VSU1 |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|वेल्सन|NGR|२०२२}}<br/>'''वि''' १०–०^VSU |{{gold1}} |- |align=left|[[बजरंग पुनिया]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो | ६५ किलो]] |{{flagCGFathlete|बिंगहॅम|NRU|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–०^VFA |{{flagCGFathlete|बॅनडू|MRI|२०२२}}<br/>'''वि''' ६–०^VFA |{{flagCGFathlete|जॉर्ज राम|ENG|२०२२}}<br/>'''वि''' १०–०^VSU |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|मॅकनेल|CAN|२०२२}}<br/>'''वि''' ९–२^VPO1 |{{gold1}} |- |align=left|[[नवीन मलिक]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो | ७४ किलो]] |{{flagCGFathlete|जॉन |NGR|२०२२}}<br/>'''वि''' १३–३^VSU1 |{{flagCGFathlete|लू हाँग येउ|SGP|२०२२}}<br/>'''वि''' १०–०^VSU |{{flagCGFathlete|बोलींग|ENG|२०२२}}<br>'''वि''' १२–१^VSU1 |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|ताहीर|PAK|२०२२}}<br/>'''वि''' ९–०^VPO |{{gold1}} |- |align=left|[[दीपक पुनिया]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ किलो | ८६ किलो]] |{{flagCGFathlete|ऑक्सेनहॅम|NZL|२०२२}}<br/>'''वि''' १०–०^VSU |{{flagCGFathlete|कसेगबामा|SLE|२०२२}}<br/>'''वि''' १०–०^VSU |{{flagCGFathlete|अॅलेक्स मूर|CAN|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–१^VPO1 |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|इनाम|PAK|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–०^VPO |{{gold1}} |- |align=left|[[दीपक नेहरा]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो | ९७ किलो]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|रंधावा|CAN|2022}}<br/>'''प''' ६–८^VPO1 |प्रगती करू शकला नाही |{{bye}} |{{flagCGFathlete|रझा |PAK|२०२२}}<br/>'''वि''' १०–२^VPO1 |{{bronze3}} |- |align=left|[[मोहित दहिया]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ किलो | १२५ किलो]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|कौसलिडीस|CYP|२०२२}}<br/>'''वि''' १०–१^VPO1 |{{flagCGFathlete|अमर धेसी|CAN|२०२२}}<br/>'''प''' २–१२^VSU1 |{{bye}} |{{flagCGFathlete|जॉन्सन|JAM|२०२२}}<br/>'''वि''' ६–०^VFA |{{bronze3}} |} ;महिला ;गट फेरी स्वरूप {|class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=3|गट फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|{{abbr|अंतिम|सुवर्णपदक सामना}}/{{abbr|कांस्य|कांस्य पदक}} |- style="font-size: 95%" !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !क्रमांक !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !क्रमांक |- |align=left|[[पूजा गेहलोत]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५० किलो | ५० किलो]] |{{flagCGFathlete|लेचिजीओ|SCO|२०२२}}<br/>'''वि''' १२–२^VSU1 |{{flagCGFathlete|मुआम्बो|CMR|२०२२}}<br/>'''वि''' ^VFO |१ '''पा''' |{{flagCGFathlete|पार्क्स|CAN|२०२२}}<br/>'''प''' ६–९^VPO1 |{{flagCGFathlete|लेचिजीओ|SCO|२०२२}}<br/>'''वि''' १२–२^VSU1 |{{bronze3}} |} ;नॉर्डिक स्वरूप {|class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=3|नॉर्डिक राउंड रॉबिन !rowspan=2|क्रमांक |- style="font-size: 95%" !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल |- |align=left|[[विनेश फोगट]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो | ५३ किलो]] |{{flagCGFathlete|स्ट्युअर्ट|CAN|२०२२}}<br/>'''वि''' २–०^VFA |{{flagCGFathlete|अडकुरोय|NGR|२०२२}}<br/>'''वि''' ६–०^VPO1 |{{flagCGFathlete|मधुरवलगे|SRI|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–०^VFA |{{gold1}} |} ;रिपेचेज स्वरूप {|class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !१६ जणांची फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !रिपेचेज !colspan=2|{{abbr|अंतिम|सुवर्णपदक सामना}}/{{abbr|कांस्य|कांस्य पदक}} |- style="font-size: 95%" !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !क्रमांक |- |align=left|[[अंशु मलिक]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५७ किलो | ५७ किलो]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|सायमोनिडीस|AUS|२०२२}}<br/>'''वि''' १०–०^VSU |{{flagCGFathlete|पोरुथोटेज|SRI|२०२२}}<br/>'''वि''' १०–०^VSU |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|अडकुरोय|NGR|२०२२}}<br/>'''प''' ३–७^VPO1 |{{silver2}} |- |align=left|[[साक्षी मलिक]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ६२ किलो | ६२ किलो]] |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|बर्न्स|ENG|२०२२}}<br/>'''वि''' १०–०^VFA |{{flagCGFathlete|न्गोल|CMR|२०२२}}<br/>'''वि''' १०–०^VSU |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|गोडिनेझ|CAN|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–४^VFA |{{gold1}} |- |align=left|[[दिव्या काकरन]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ६८ किलो | ६८ किलो]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|ओबोरुडुडू|NGR|२०२२}}<br/>'''प''' ०–११^VSU |प्रगती करू शकली नाही |{{flagCGFathlete|न्गिरी|CMR|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–०^VFA |{{flagCGFathlete|कॉकर-लेमली|TGA|२०२२}}<br/>'''वि''' २–०^VFA |{{bronze3}} |- |align=left|[[पूजा सिहाग]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ७६ किलो | ७६ किलो]] |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|माँटेग्यू|NZL|२०२२}}<br/>'''वि''' ५–३^VPO1 |{{flagCGFathlete|डि स्टॅसिओ|CAN|२०२२}}<br/>'''प''' ०–६^VPO |{{bye}} |{{flagCGFathlete|डी ब्रुयन|AUS|२०२२}}<br/>'''वि''' ११–०^VSU |{{bronze3}} |} ==क्रिकेट== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील क्रिकेट}} आयसीसी महिलांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारीतील (१ एप्रिल २०२१ पर्यंत) त्याच्या स्थानामुळे, भारततीय महिला संघ स्पर्धेसाठी पात्र ठरला. <ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2119180|title= कॉमनवेल्थ गेम्ससाठी पात्रता घोषित करणारा क्रिकेट हा पहिला खेळ |work=[[ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]]|date=२६ एप्रिल २०२१|access-date=१ ऑगस्ट २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426125417/https://www.icc-cricket.com/media-releases/2119180|archive-date=२६ एप्रिल २०२१|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=२०२२ राष्ट्रकुल खेळ {{!}} महिलांच्या टी२० स्पर्धेत सहभागी होणाऱ्या आठ संघामध्ये भारत, ऑस्ट्रेलिया आणि पाकिस्तान |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/2022-commonwealth-games-india-australia-and-pakistan-among-eight-countries-to-compete-in-womens-t20/article34415192.ece|access-date=३ जानेवारी २०२२|work=[[द हिंदू]]|publisher=|date=२६ एप्रिल २०२१|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426131629/https://www.thehindu.com/sport/cricket/2022-commonwealth-games-india-australia-and-pakistan-among-eight-countries-to-compete-in-womens-t20/article34415192.ece|archive-date=२६ एप्रिल २०२१|url-status=live}}</ref> स्पर्धेचे वेळापत्रक नोव्हेंबर २०२१ मध्ये जाहीर करण्यात आले.<ref>{{cite news|title= राष्ट्रकुल खेळ २०२२ च्या पहिल्या क्रिकेट सामन्यात भारताचा सामना ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध |url=https://www.womenscriczone.com/india-to-face-australia-in-opening-cricket-match-of-common-wealth-games-2022|access-date= १ ऑगस्ट २०२२ |work= विमेन्स क्रिकझोन |date=१२ नोव्हेंबर २०२१|archive-url=https://web.archive.org/web/20211112115414/https://www.womenscriczone.com/india-to-face-australia-in-opening-cricket-match-of-common-wealth-games-2022|archive-date=१२ नोव्हेंबर २०२१|url-status=live}}</ref> ;सारांश {|class=wikitable style=font-size:90% |- !rowspan=2| संघ !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=4| गट फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम / {{abbr|कांस्य|कांस्य पदक सामना}} |-style=font-size:95% !विरुद्ध<br/>निकाल !विरुद्ध<br/>निकाल !विरुद्ध<br/>निकाल !क्रमांक !विरुद्ध<br/>निकाल !विरुद्ध<br/>निकाल !क्रमांक |-align=center |align=left|[[भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|भारतीय महिला]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील क्रिकेट| महिला स्पर्धा]] |{{crw|AUS}}<br/>'''प''' ३ गडी |{{crw|PAK}}<br/>'''वि''' ८ गडी |{{crw|BAR}}<br/>'''वि''' १०० धावा |२ '''पा''' |{{crw|ENG}}<br/>'''वि''' ४ धावा |{{crw|AUS}}<br/>'''प''' ९ धावा |{{silver2}} |} ;रोस्टर ११ जुलै २०२२ रोजी अधिकृतपणे पंधरा खेळाडूंची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |title= बर्मिंघम २०२२ राष्ट्रकुल खेळासाठी भारतीय (वरिष्ठ महिला) संघाची घोषणा |url=https://www.bcci.tv/articles/2022/news/55555899/team-india-senior-women-squad-for-birmingham-2022-commonwealth-games-announced?type=Latest |publisher=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ | बीसीसीआय]] |access-date= १ ऑगस्ट २०२२ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220711182402/https://www.bcci.tv/articles/2022/news/55555899/team-india-senior-women-squad-for-birmingham-2022-commonwealth-games-announced?type=Latest |archive-date=११ जुलै २०२२ |date=११ जुलै २०२२ |url-status=live}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * [[हरमनप्रीत कौर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)| क]]) * [[स्मृती मानधना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[तानिया भाटिया]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[यस्तिका भाटिया]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[हर्लीन देओल]] * [[राजेश्वरी गायकवाड]] * [[सभ्भीनेणी मेघना]] * [[स्नेह राणा]] * [[जेमिमाह रॉड्रिगेस]] * [[दीप्ती शर्मा]] * [[मेघना सिंग]] * [[रेणुका सिंग]] * [[पूजा वस्त्रकार]] * [[शफाली वर्मा]] * [[राधा यादव]]{{div col end}} आरक्षित: [[सिमरन बहादूर]], [[रिचा घोष]], [[पूनम यादव]] {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! style="width:40px;"|स्थान ! style="width:150px;"|संघ ! style="width:30px;"|{{Abbr | सा | सामने}} ! style="width:30px;"|{{Abbr | वि | विजय}} ! style="width:30px;"|{{Abbr | प | पराभव}} ! style="width:30px;"|{{Abbr | अ | अनिर्णित}} ! style="width:30px;"|{{Abbr | गुण | गुण}} ! style="width:45px;"|{{Abbr | धावगती | निव्वळ धावगती}} |- style="background:#cfc;" | १ |style="text-align:left"|{{crw|AUS}} '''(पा)''' | ३ || ३ || ० || ० || '''६'''|| २.५९६ |- style="background:#cfc;" | २ |style="text-align:left"|{{crw|IND}} | ३ || २ || १ || ० || '''४'''|| २.५११ |- | ३ |style="text-align:left"|{{crw|BAR}} | ३ || १ || २ || ० || '''२''' || -२.९५३ |- | ४ |style="text-align:left"|{{crw|PAK}} | ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || -१.९२७ |- |} ''*स्रोत: [https://www.espncricinfo.com/series/commonwealth-games-women-s-cricket-competition-2022-1289194/points-table-standings इएसपीएन क्रिकइन्फो]'' (पा) दर्शविलेल्या टप्प्यासाठी पात्र {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = २९ जुलै २०२२ | time = ११:०० | daynight = | संघ१ = {{crw-rt|IND}} | संघ२ = {{crw|AUS}} | धावसंख्या१ = १५४/८ (५० षटके) | धावा१ = [[हरमनप्रीत कौर]] ५२ (३४) | बळी१ = [[जेस जोनासन]] ४/२२ (४ षटके) | धावसंख्या२ = १५७/७ (१९ षटके) | धावा२ = [[ॲशली गार्डनर]] ५२[[नाबाद|*]] (३५) | बळी२ = [[रेणुका सिंग]] ४/१८ (४ षटके) | निकाल = ऑस्ट्रेलिया महिला ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289259.html धावफलक] | स्थळ = [[एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] | पंच = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (द) आणि [[सु रेडफर्न]] (इं) | सामनावीर = | toss = भारत महिला, फलंदाजी. | पाऊस = | टीपा = मेघना सिंग (भा) ने तिचे आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण. *''[[एलिसा हिली]] (ऑ) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये यष्टिरक्षक म्हणून १०० फलंदाजांना बाद करणारी पुरुष किंवा महिला खेळाडूंमधील पहिली खेळाडू, ठरली. }} ---- {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = ३१ जुलै २०२२ | time =११:०० | daynight = | संघ१ = {{crw-rt|PAK}} | संघ२ = {{crw|IND}} | धावसंख्या१ = ९९ (१८ षटके) | धावा१ = [[मुनीबा अली ]] ३२ (३०) | बळी१ = [[स्नेह राणा]] २/१५ (४ षटके) | धावसंख्या२ = १००/२ (११.४ षटके) | धावा२ = [[स्मृती मानधना]] ६३[[नाबाद|*]] (४२) | बळी२ = [[तुबा हसन]] १/१८ (२ षटके) | निकाल = भारतीय महिला ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289263.html.html धावफलक] | स्थळ = [[एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] | पंच = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (द) आणि [[किम कॉटन]] (न्यू) | सामनावीर = | toss = पाकिस्तान, फलंदाजी. | पाऊस = | टीपा = पावसामुळे सामना प्रत्येकी १८ षटकांचा खेळविण्यात आला. }} ---- {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = ३ ऑगस्ट २०२२ | time =१८:०० | daynight = Y | संघ१ = {{crw-rt|IND}} | संघ२ = {{crw|BAR}} | धावसंख्या१ =१६२/४ (२० षटके) | धावा१ =[[जेमायमाह रॉड्रिगेस]] ५६[[नाबाद|*]] (४६) | बळी१ =[[शनिका ब्रूस]] १/१७ (२ षटके) | धावसंख्या२ =६२/८ (२० षटके) | धावा२ =[[किशोना]] नाइट १६ (२०) | बळी२ =[[रेणुका सिंग]] ४/१० (४ षटके ) | निकाल =भारत १०० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289268.html धावफलक] | स्थळ = [[एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] | पंच =[[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[शिवानी मिश्रा]] (कतार) | सामनावीर =[[रेणुका सिंग]] (भा) | toss =बार्बाडोस, गोलंदाजी | पाऊस = | टीपा =[[शॉन्ट कॅरिंग्टन]]चे (बा) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण }} ---- ;उपांत्य सामना {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = ६ ऑगस्ट २०२२ | time =११:०० | daynight = | संघ१ = {{crw-rt|IND}} | संघ२ = {{crw|ENG}} | धावसंख्या१ = १६४/५ (२० षटके) | धावा१ =[[स्मृती मंधाना]] ६१ (३२) | बळी१ =[[फ्रेया केम्प]] २/२२ (३ षटके) | धावसंख्या२ = १६०/६ (२० षटके) | धावा२ =[[नॅटली सायव्हर]] ४१ (४३) | बळी२ =[[स्नेह राणा]] २/२८ (४ षटके) | निकाल =भारत २ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289271.html धावफलक] | स्थळ = [[एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] | पंच =[[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[एलोइस शेरिडान]] (ऑ) | सामनावीर =[[स्मृती मंधाना]] (भा) | toss =भारत, गोलंदाजी | पाऊस = | टीपा = }} ---- ;अंतिम सामना {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = ७ ऑगस्ट २०२२ | time =१७:०० | daynight = Y | संघ१ = {{crw-rt|AUS}} | संघ२ = {{crw|IND}} | धावसंख्या१ =१६१/८ (२० षटके) | धावा१ =[[बेथ मूनी]] ६१ (४१) | बळी१ =[[रेणुका सिंग]] २/२५ (४ षटके) | धावसंख्या२ = १५२ (२० षटके) | धावा२ =[[हरमनप्रीत कौर]] ६५ (४३) | बळी२ =[[ॲशली गार्डनर]] ३/१६ (३ षटके ) | निकाल = ऑस्ट्रेलिया ९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289274.html धावफलक] | स्थळ = [[एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] | पंच =[[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[जॅकलिन विल्यम्स]] (वे) | सामनावीर =[[बेथ मूनी]] (ऑ) | toss = ऑस्ट्रेलिया, फलंदाजी | पाऊस = | टीपा = }} ==जलतरण== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जलतरण}} भारताने २५ जून २०२२ रोजी आपला चार सदस्यीय जलतरण संघ घोषित केला.<ref>{{Cite web|date=२५ जून २०२२|title=CWG 2022 की तैराकी में साजन-श्रीहरि भारतीय चुनौती की अगुआई करेंगे, 2 और तैराकों पर नजर|url=https://hindi.news18.com/news/sports/others-sajan-prakash-srihari-nataraj-to-spearhead-indian-swimming-campaign-in-cwg-2022-4345248.html|access-date=१० ऑगस्ट २०२२|website=News18 हिंदी|language=hi}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ;पुरूष {|class=wikitable style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2"|ॲथलिट ! rowspan="2"|क्रीडाप्रकार ! colspan="2"|हिट ! colspan="2"|उपांत्य फेरी/{{abbr|SO|स्विम ऑफ}} ! colspan="2"|अंतिम |- !वेळ !क्रमांक !वेळ !क्रमांक !वेळ !क्रमांक |- |rowspan="3" align=left|[[साजन प्रकाश]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जलतरण – पुरूष ५० मीटर बटरफ्लाय|५० मी बटरफ्लाय]] |२५.०१ |२४ |colspan="4"|प्रगती करू शकला नाही |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जलतरण – पुरूष १०० मीटर बटरफ्लाय|१०० मी बटरफ्लाय]] |५४.३६ |१९ |५४.२४ |१६ |colspan="2"|प्रगती करू शकला नाही |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जलतरण – पुरूष २०० मीटर बटरफ्लाय|२०० मी बटरफ्लाय]] |१:५८.९९ |९ |१:५८.३१ |१ |colspan="2" |प्रगती करू शकला नाही |- |rowspan="3" align=left|[[श्रीहरी नटराज]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जलतरण – पुरूष ५० मीटर बॅकस्ट्रोक|५० मी बॅकस्ट्रोक]] |२५.५२ |८ '''पा''' |२५.३८ |८ '''पा''' |२५.२३ |५ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जलतरण – पुरूष १०० मीटर बॅकस्ट्रोक|१०० मी बॅकस्ट्रोक]] |५४.६८ |५ '''पा''' |५४.५५ |७ '''पा''' |५४.३१ |७ |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जलतरण – पुरूष २०० मीटर बॅकस्ट्रोक|२०० मी बॅकस्ट्रोक]] |२:००.८४ |९ '''NR''' |colspan=2 {{n/a}} |colspan="2"|प्रगती करू शकला नाही |- |rowspan="3" align=left|[[कुशाग्र रावत]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जलतरण – पुरूष २०० मीटर फ्रीस्टाईल|२०० मी फ्रीस्टाईल]] |१:५४.५६ |२५ |colspan=2 {{n/a}} |colspan="2"|प्रगती करू शकला नाही |- |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जलतरण – पुरूष ४०० मीटर फ्रीस्टाईल|४०० मी फ्रीस्टाईल]] |३:५७.४५ |१४ |colspan=2 {{n/a}} |colspan=2|प्रगती करू शकला नाही |- |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जलतरण – पुरूष १५०० मीटर फ्रीस्टाईल|१५०० मी फ्रीस्टाईल]] |१५:४७.७७ |८ '''पा''' |rowspan=2 colspan=2 {{n/a}} |१५:४२.६७ |८ |- |align=left|[[अद्वैत पागे]] |१५:३९.२५ |७ '''पा''' |१५:३२.३६ |७ |- |align=left|[[सुयश जाधव]] |align=left rowspan="2"|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जलतरण – पुरूष ५० मीटर फ्रीस्टाईल S7|५० मी फ्रीस्टाईल S7]] |rowspan=2 colspan=4 {{n/a}} |३१.३० |५ |- |align=left|[[निरंजन मुकुंदन]] |३२.५५ |७ |- |align=left|[[आशिष कुमार (जलतरणपटू)|आशिष कुमार ]] |align=left rowspan="1"|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जलतरण – पुरूष १०० मीटर बॅकस्ट्रोक S9|१०० मी बॅकस्ट्रोक S9]] |colspan=4 {{n/a}} |१:१८.२१ |८ |- |} ==जिम्नॅस्टिक्स== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जिम्नॅस्टिक्स}} ===कलात्मक=== ;पुरूष ;सांघिक अंतिम आणि वैयक्तिक पात्रता {| class=wikitable style=font-size:90%;text-align:center |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=6|साधने !rowspan=2|एकूण !rowspan=2|क्रमांक |-style=font-size:95% !{{abbr|फ|फ्लोअर}} !{{abbr|पो हॉ|पोमेल हॉर्स}} !रिंग्स !वॉल्ट !{{abbr|स बा|समांतर बार}} !{{abbr|आ बा|आडवे बार}} |- |align=left|[[योगेश्वर सिंग]] |align=left rowspan=4|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळातील जिम्नॅस्टिक्स – पुरूष कलात्मक संघ ऑल राउंड|संघ]] |११.३०० |११.२०० |११.९५० |१३.००० |१३.४५० |१२.७०० |७३.६०० |१८ '''पा''' |- |align=left|[[सत्यजित मोंडाल]] |७.८५० |colspan=2 {{n/a}} |१३.४०० |colspan=4 {{n/a}} |- |align=left|[[सैफ तांबोळी]] |colspan=4 {{n/a}} |१४.०५० |colspan=3 {{n/a}} |- |align=left|'''एकूण''' |'''१९.१५०''' |'''११.२००''' |'''११.९५०''' |'''२६.४००''' |'''२७.५००''' |'''१२.७००''' |'''१०८.९००''' |८ |} ;वैयक्तिक अंतिम फेरी {| class="wikitable" style="font-size:90%" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=6|साधने !rowspan=2|एकूण !rowspan=2|क्रमांक |- style="font-size:95%" !{{abbr|फ|फ्लोअर}} !{{abbr|पो हॉ|पोमेल हॉर्स}} !रिंग्स !वॉल्ट !{{abbr|स बा|समांतर बार}} !{{abbr|आ बा|आडवे बार}} |- align=center |align=left|[[योगेश्वर सिंग]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळातील जिम्नॅस्टिक्स – पुरूष कलात्मक वैयक्तिक ऑल राउंड |ऑल राउंड ]] |११.५०० |१२.९०० |१२.३५० |१३.२०० |१२.०५० |१२.७०० |७४.७०० |१५ |} ;महिला ;सांघिक अंतिम आणि वैयक्तिक पात्रता {| class=wikitable style=font-size:90%;text-align:center |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=4|साधने !rowspan=2|एकूण !rowspan=2|क्रमांक |-style=font-size:95% !वॉल्ट !{{abbr|अ बा|असमान बार}} !{{abbr|बॅ बी|बॅलेन्स बीम}} !{{abbr|फ|फ्लोअर}} |- |align=left|[[ऋतुजा नटराज]] |align=left rowspan=4|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळातील जिम्नॅस्टिक्स – महिला कलात्मक सांघिक ऑल-राउंड|संघ]] |१२.३०० |११.९५० |११.३५० |१०.६५० |४६.२५० |१६ '''पा''' |- |align=left|[[प्रोतिष्ठा सामंता]] |१२.९०० |colspan=5 {{n/a}} |- |align=left|[[प्रणती नायक]] |१३.६०० '''पा''' |९.२५० |११.०० |९.६५० |४३.५०० |२५ |- |align=left|'''एकूण''' |'''३८.८००''' |'''२१.२००''' |'''२२.३५०''' |'''२०.३००''' |'''१०२.६५०''' |९ |} ;वैयक्तिक प्रकार {| class="wikitable" style="font-size:90%" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=4|साधने !rowspan=2|एकूण !rowspan=2|क्रमांक |- style="font-size:95%" !वॉल्ट !{{abbr|अ बा|असमान बार}} !{{abbr|बॅ बी|बॅलेन्स बीम}} !{{abbr|फ|फ्लोअर}} |- align=center |align=left|[[ऋतुजा नटराज]] | style="text-align:left;" |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळातील जिम्नॅस्टिक्स – महिला कलात्मक वैयक्तिक ऑल-राउंड|ऑल-राउंड]] |१२.९५० |१०.००० |१०.२५० |९.८०० |४३.००० |१७ |- align=center |align=left|[[प्रणती नायक]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळातील जिम्नॅस्टिक्स – महिला व्हॉल्ट|व्हॉल्ट]] |१२.६९९ |colspan=4 {{n/a}} |५ |} ===तालबद्ध=== ;वैयक्तिक पात्रता {| class=wikitable style=font-size:90%;text-align:center |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=4|साधने !rowspan=2|एकूण !rowspan=2|क्रमांक |-style=font-size:95% !हूप !बॉल !क्लब्स !रिबन |- |align=left|[[बवलीन कौर]] |align=left|पात्रता |१८.१०० |१८.७५० |१८.४५० |१७.४०० |७२.७०० |२९ |} ==जुडो== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील जुडो}} २३ मे ते २६ मे दरम्यान झालेल्या निवड चाचणीनंतर भारताने सहा सदस्यीय ज्युडो संघाची घोषणा केली.<ref>{{Cite web|date=२२ मे २०२२|title=राष्ट्रकुल खेळांसाठी ज्युडो संघ निवडण्यासाठी सात वजन गटात निवड चाचण्या होणार|url=https://sportstar.thehindu.com/other-sports/judo-selection-trials-commonwealth-games-2022-cwg-birmingham-india-team/article38496401.ece|website=स्पोर्टस्टार|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=९ जुलै २०२२|title=भारत कॉमनवेल्थ गेम्स २०२२ मध्ये: बर्मिंगहॅममध्ये बाजी मारणारे खेळाडू आणि संघ|url=https://olympics.com/en/news/indian-athletes-qualified-commonwealth-games-2022-birmingham|website=ऑलिंपिक|language=en}}</ref> ;पुरूष {|class=wikitable style="text-align:center; font-size:90%" ! rowspan="2" style="text-align:center;"|ॲथलिट ! rowspan="2" style="text-align:center;"|क्रीडाप्रकार !३२ जणांची फेरी !१६ जणांची फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !रिपेचेज !colspan=2|अंतिम / {{abbr|कां सा|कांस्य पदक सामना}} |- style="font-size:95%" !विरोधी<br />निकाल !विरोधी<br />निकाल !विरोधी<br />निकाल !विरोधी<br />निकाल !विरोधी<br />निकाल !विरोधी<br />निकाल !क्रमांक |- |align=left|'''[[विजय कुमार यादव]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळातील जुडो – पुरूष ६० किलो|६० किलो]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|गंगाया|MRI|२०२२}}<br>'''वि''' १०–०s१ |{{flagCGFathlete|जोश कॅट्झ|AUS|२०२२}}<br>'''प''' ०s२–१०s१ |प्रगती करू शकला नाही |{{flagCGFathlete|मन्रो|SCO|२०२२}}<br>'''वि''' १s२–०s१ |{{flagCGFathlete|क्रिस्टोडॉलाइड्स|CYP|२०२२}}<br>'''वि''' १०–० |{{bronze3}} |- |align=left|[[जसलीन सिंग सैनी]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळातील जुडो – पुरूष ६६ किलो|६६ किलो]] |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|कुगोला|VAN|२०२२}}<br>'''वि''' १०s१–० |{{flagCGFathlete|बर्न्स|NIR|२०२२}}<br>'''वि''' १०s१–०s३ |{{flagCGFathlete|ॲलन|SCO|२०२२}}<br>'''प''' ०s१–१० |{{bye}} |{{flagCGFathlete|कॅट्झ|AUS|२०२२}}<br>'''प''' ०–१०s२ |५ |- |align=left|[[दीपक देशवाल]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळातील जुडो – पुरूष १०० किलो|१०० किलो]] |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|ओंग्बा फोडा|CMR|२०२२}}<br>'''वि''' १०s२–०s३ |{{flagCGFathlete|लॉवेल-हेविट|ENG|२०२२}}<br>'''प''' ०s३–१० |प्रगती करू शकला नाही |{{flagCGFathlete|ताकायावा|FIJ|२०२२}}<br>'''प ''' ०–१० |colspan=2|प्रगती करू शकला नाही |} ;महिला {|class=wikitable style="text-align:center; font-size:90%" ! rowspan="2" style="text-align:center;"|ॲथलिट ! rowspan="2" style="text-align:center;"|क्रीडाप्रकार !१६ जणांची फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !रिपेचेज !colspan=2|अंतिम / {{abbr|कां सा|कांस्य पदक सामना}} |- style="font-size:95%" !विरोधी<br />निकाल !विरोधी<br />निकाल !विरोधी<br />निकाल !विरोधी<br />निकाल !विरोधी<br />निकाल !क्रमांक |- |align=left|'''सुशीला लिक्माबम''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळातील जुडो – महिला ४८ किलो|४८ किलो]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|बॉनिफेस|MAW|२०२२}}<br>'''वि''' १०s१–०s१ |{{flagCGFathlete|मोरांड ]]|MRI|२०२२}}<br>'''वि''' १०s२–०s२ |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|व्हाईटबुई|RSA|2022}}<br>'''प''' ०s२–१s२ |{{silver2}} |- |align=left|सूचिका तारियाल |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळातील जुडो – महिला ५७ किलो|५७ किलो]] |{{flagCGFathlete|कबिंडा|ZAM|२०२२}}<br>'''वि''' १०s१–१s१ |{{flagCGFathlete|देगुची|CAN|२०२२}}<br>'''प''' ०–११ |प्रगती करू शकली नाही |{{flagCGFathlete|ब्रेटेनबाक|RSA|२०२२}}<br>'''वि''' ११s१–० |{{flagCGFathlete|लॅगेंटील|MRI|२०२२}}<br>'''प''' ०s१–१s२ |५ |- |align=left|'''तुलिका मान''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळातील जुडो – महिला +७८ किलो|+७८ किलो]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|डूऱ्होन|MRI|२०२२}}<br>'''वि''' १०–०s२ |{{flagCGFathlete|अँड्रयूज|NZL|२०२२}}<br>'''वि''' १०s१–१ |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|ऍडलिंग्टन|SCO|२०२२}}<br>'''प''' १s२–१० | {{silver2}} |} ==टेबल टेनिस== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस - पात्रता}} ITTF ([[आंतरराष्ट्रीय टेबल टेनिस महासंघ]])२ जानेवारी २०२० पर्यंतच्या जागतिक संघ क्रमवारीद्वारे भारताचे पुरूष आणि महिला हे दोन्ही संघ, सांघिक स्पर्धांसाठी पात्र ठरले. ३१ मे २०२२ रोजी सात खेळाडूंची निवड करण्यात आली; महिलांच्या निवडी तात्पुरत्या होत्या आणि त्या [[भारतीय क्रीडा प्राधिकरण]]ाच्या मान्यतेवर अवलंबून होत्या, कारण [[अर्चना कामथ]] यांनी निवड निकष पूर्ण केले नसतानाही त्यांची निवड करण्यात आली होती.<ref>{{cite news|title=२०२२ राष्ट्रकुल खेळ: मनिका बत्रा भारताच्या टेबल टेनिस संघाचे मथळे, अर्चना कामथची निवड निकष पूर्ण नसतानाही निवड|url=https://www.insidesport.in/commonwealth-games-2022-manika-batra-headlines-indias-table-tennis-squad-archana-kamath-makes-the-cut-despite-missing-selection-criteria/|access-date=१३ ऑगस्ट २०२२|work=इनसाइड स्पोर्ट|agency=[[प्रेस ट्रस्ट ऑफ इंडिया]]|date=३१ मे २०२२|archive-date=३१ मे २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531212640/https://www.insidesport.in/commonwealth-games-2022-manika-batra-headlines-indias-table-tennis-squad-archana-kamath-makes-the-cut-despite-missing-selection-criteria/|url-status=live}}</ref> SAI ने निर्णयाची जबाबदारी प्रशासकीय समितीकडे परत सोपविली;{{refn|group=note|The CoA manage the [[Table Tennis Federation of India|TTFI]], which (as of 7 June 2022) is suspended.}} दीया चितळे, जिने तिची निवड न झाल्याच्या निषेधार्थ दिल्ली उच्च न्यायालयात रिट याचिका दाखल केली होती, तिला कामथच्या जागी सुधारित पथकात स्थान दिले गेले.<ref>{{cite news|title=राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेतील टेबल टेनिस संघात निवड न झाल्याबद्दल न्यायालयात धाव घेतलेल्या दिया चितळेचा समावेश|url=https://www.outlookindia.com/sports/diya-chitale-who-moved-court-over-non-selection-included-in-commonwealth-games-table-tennis-squad-news-200926|access-date=१३ ऑगस्ट २०२२|work=आउटलूक वेब ब्युरो |agency=[[Press Trust of India|PTI]]|date=७ जून २०२२|archive-date=७ जून २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220607131025/https://www.outlookindia.com/sports/diya-chitale-who-moved-court-over-non-selection-included-in-commonwealth-games-table-tennis-squad-news-200926|url-status=live}}</ref> पुरुषांच्या संघात आणखी एका खेळाडूचाही समावेश करण्यात आला. ;एकेरी {|class=wikitable style=font-size:88%;text-align:center |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=4|गटफेरी !३२ जणांची फेरी !१६ जणांची फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम / {{abbr|कां सा|कांस्य पदक सामना}} |- style=font-size:95% !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !क्रमांक !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !क्रमांक |- |align=left|'''[[अचंता शरत कमल|शरत अचंता]]''' |align=left rowspan=3|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस – पुरूष एकेरी|पुरूष एकेरी]] |colspan=4 {{bye}} |{{flagCGFathlete|फिन लू|AUS|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–० |{{flagCGFathlete|अमोतायो|NGR|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–२ |{{flagCGFathlete|क्वेक|SGP|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–० |{{flagCGFathlete|पॉल ड्रिंकहॉल|ENG|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–२ |{{flagCGFathlete|पिचफोर्ड|ENG|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–१ |{{gold1}} |- |align=left|'''[[साथियान गणसेकरन]]''' |colspan=4 {{bye}} |{{flagCGFathlete|मार्करेरी|NIR|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–० |{{flagCGFathlete|लूम|AUS|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–२ |{{flagCGFathlete|सॅम वॉकर|ENG|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–२ |{{flagCGFathlete|पिचफोर्ड|ENG|२०२२}}<br/>'''प''' १–४ |{{flagCGFathlete|पॉल ड्रिंकहॉल|ENG|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–३ |{{bronze03}} |- |align=left|[[सुनील शेट्टी]] |colspan=4 {{bye}} |{{flagCGFathlete|अब्रेफा|GHA|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–० |{{flagCGFathlete|एबीओडुन|NGR|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–२ |{{flagCGFathlete|पिचफोर्ड|ENG|२०२२}}<br/>'''प''' १–४ |colspan=3 |प्रगती करू शकला नाही |- |align=left|[[श्रीजा अकुला]] |align=left rowspan=3|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |colspan=4 {{bye}} |{{flagCGFathlete|करेन लेन |MAS|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–१ |{{flagCGFathlete|कॅरी|WAL|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–३ |{{flagCGFathlete| झँग मो|CAN|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–३ |{{flagCGFathlete|फेंग तिआन्वेई |SGP|२०२२}}<br/>'''प''' ३–४ |{{flagCGFathlete|लिऊ यांग्झी|AUS|२०२२}}<br/>'''प''' ३–४ |४ |- |align=left|[[मनिका बत्रा]] |colspan=4 {{bye}} |{{flagCGFathlete|फु चिंग नाम|CAN|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–० |{{flagCGFathlete|जी मिनह्युन्ग|AUS|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–० |{{flagCGFathlete|झेन्ग जिआन|SGP|२०२२}}<br/>'''प''' ०–४ |colspan=3 |प्रगती करू शकली नाही |- |align=left|[[रित टेनिसन]] |colspan=4 {{bye}} |{{flagCGFathlete|बर्डस्ले|ENG|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–१ |{{flagCGFathlete|फेंग तिआन्वेई |SGP|२०२२}}<br/>'''प''' १–४ |colspan=4|प्रगती करू शकला नाही |} ;पॅरा एकेरी {|class=wikitable style=font-size:88%;text-align:center |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=4|गटफेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम / {{abbr|कां सा|कांस्य पदक सामना}} |- style=font-size:95% !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !क्रमांक !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !क्रमांक |- |align=left|[[राज अलागार]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस – पुरूष एकेरी C3–5|पुरूष एकेरी C3–5]] |{{flagCGFathlete|वेन्डहॅम|SLE|२०२२}}<br>'''वि''' ३–२ |{{flagCGFathlete|ओगुन्कुन्ले|NGR|२०२२}}<br>'''प''' १–३ |{{flagCGFathlete|बुलेन|ENG|२०२२}}<br>'''वि''' ३–१ |२ '''पा''' |{{flagCGFathlete|नासिरु सुले |NGR|२०२२}}<br>'''प''' १–३ |{{flagCGFathlete|ओगुन्कुन्ले|NGR|२०२२}}<br>'''प''' ०–३ |४ |- |align=left|'''[[भाविना पटेल]]''' |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस – महिला एकेरी C3–5|महिला एकेरी C3–5]] |{{flagCGFathlete|दि टोरो|AUS|२०२२}}<br>'''वि''' ३–१ |{{flagCGFathlete|इक्पेओयी|NGR|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|लाटू|FIJ|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |१ '''पा''' |{{flagCGFathlete|सु बेली|ENG|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|इक्पेओयी|NGR|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{gold1}} |- |align=left|'''[[सोनलबेन पटेल]]''' |{{flagCGFathlete|सु बेली|ENG|२०२२}}<br>'''वि''' ३–१ |{{flagCGFathlete|त्स्चारके |AUS|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|ओबीओरा|NGR|२०२२}}<br>'''वि''' ३–१ |१ '''पा''' |{{flagCGFathlete|इक्पेओयी|NGR|२०२२}}<br>'''प''' १–३ |{{flagCGFathlete|सु बेली|ENG|२०२२}}<br> '''वि''' ३–० |{{bronze3}} |- |align=left|[[साहना रवी]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस – महिला एकेरी C6–10|महिला एकेरी C6–10]] |{{flagCGFathlete|ओबाझूआये|NGR|२०२२}}<br>'''प''' ०–३ |{{flagCGFathlete|ग्लोरिया|MAS|२०२२}}<br>'''प''' २–३ |{{flagCGFathlete|यांग किन|AUS|२०२२}}<br>'''प''' ०–३ |४ |colspan=3|प्रगती करू शकली नाही |} ;दुहेरी {|class=wikitable style=font-size:88%;text-align:center |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !६४ जणांची फेरी !३२ जणांची फेरी !१६ जणांची फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम / {{abbr|कां सा|कांस्य पदक सामना}} |- style=font-size:95% !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !क्रमांक |- |align=left|[[सुनील शेट्टी]]<br/>[[हरमित देसाई]] |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस – पुरूष दुहेरी|पुरूष दुहेरी]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|एलीया/ <br />[[Christos Savva|Savva]]|CYP|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|चेंबर्स / <br />[[Chris Yan|Yan]]|AUS|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–१ |{{flagCGFathlete|क्लॅरेन्स च्यू / <br />[[Ethan Poh|Poh]]|SGP|२०२२}}<br/>'''प''' ०–३ |colspan=3 |प्रगती करू शकला नाही |- |align=left|'''[[साथियान गणसेकरन]]<br/>[[अचंता शरत कमल|शरत अचंता]]''' |{{bye}} |{{flagCGFathlete|ऍलन / <br />[[Jonathan van Lange|Van Lange]]|GUY|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|बावम/ <br />[[Mohutasin Ahmed Ridoy|Ridoy]]|BAN|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|जार्विस / <br />[[Sam Walker (table tennis)|Walker]]|ENG|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|लूम / <br />[[Finn Luu|Luu]]|AUS|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–२ |{{flagCGFathlete|ड्रिंकहॉल/ <br />पिचफोर्ड|ENG|२०२२}}<br/>'''प''' २–३ |{{Silver2}} |- |align=left|[[मनिका बत्रा]]<br/>[[दिया चितळे]] |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस – महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|चुंग / <br />[[Catherine Spicer|Spicer]]|TTO|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|होजनॅली/ <br />[[Nandeshwaree Jalim|Jalim]]|MRI|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|कॅरी / <br />[[Anna Hursey|Hursey]]|WAL|२०२२}}<br/> '''प''' १–३ |colspan=3 |प्रगती करू शकल्या नाहीत |- |align=left|[[श्रीजा अकुला]]<br/>[[रित टेनिसन]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|इलिओट/ <br />प्लेस्टोव|SCO|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|थॉमस वू झँग/ <br />व्हीटोन|WAL|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|वाँग झीनृ / <br />झोऊ जिंगयी|SGP|२०२२}}<br/>'''प''' १–३ |colspan=3 |प्रगती करू शकल्या नाहीत |- |align=left|[[साथियान गणसेकरन]]<br/>[[मनिका बत्रा]] |align=left rowspan=3|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस – मिश्र दुहेरी|मिश्र दुहेरी]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|क्रिआ/ <br />सिनॉन|SEY|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|ओमोटायो/ <br />ओजोमू |NGR|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|चुन्ग/ <br />करेन लेन |MAS|२०२२}}<br/>'''प''' २–३ |colspan=3 |प्रगती करू शकले नाहीत |- |align=left|[[सनील शेट्टी]]<br/>[[रित टेनिसन]] |{{flagCGFathlete|वाँग की शेन/ <br />टी अई झीन |MAS|२०२२}}<br/>'''प''' २–३ |colspan=6|प्रगती करू शकले नाहीत |- |align=left|'''[[अचंता शरत कमल|शरत अचंता]]<br/>[[श्रीजा अकुला]]''' |{{bye}} |{{flagCGFathlete|कॅथकार्ट/ <br />इयरली|NIR|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|लियॉन्ग ची फेंग / <br />हो यिंग|MAS|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–१ |{{flagCGFathlete|पिचफोर्ड / <br />टिन-टिन हो|ENG|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–२ |{{flagCGFathlete|निकोलस लूम / <br />जी मिनह्युन्ग|AUS|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–२ |{{flagCGFathlete|चुंग / <br />करेन लेन |MAS|२०२२}}<br/>'''वि''' ३–१ |{{gold1}} |} ;सांघिक {|class=wikitable style=font-size:88%;text-align:center |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=4|गटफेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम / {{abbr|कां सा|कांस्य पदक सामना}} |- style=font-size:95% !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !क्रमांक !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !विरुद्ध<br/>गुण !क्रमांक |- |align=left|'''[[हरमीत देसाई]]<br/>[[सनील शेट्टी]]<br/>[[अचंता शरत कमल|शरत अचंता]]<br/>[[साथियान गणसेकरन]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस – पुरूष संघ|पुरूष संघ]] |{{flagCGFteam|BAR|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFteam|SGP|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFteam|NIR|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |१ '''पा''' |{{flagCGFteam|BAN|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFteam|NGR|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFteam|SGP|२०२२}}<br>'''वि''' ३–१ |{{gold1}} |- |align=left|[[दिया चितळे]] <br/>[[मनिका बत्रा]] <br/>[[रित टेनिसन]] <br/>[[श्रीजा अकुला]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील टेबल टेनिस – महिला संघ|महिला संघ]] |{{flagCGFteam|RSA|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFteam|FIJ|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFteam|GUY|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |१ '''पा''' |{{flagCGFteam|MAS|२०२२}}<br>'''प''' २–३ |colspan=3|प्रगती करू शकल्या नाहीत |} ==ट्रायथलॉन== स्पर्धेसाठी चार ट्रायथलीट्सचे एक पथक (प्रत्येकी दोन पुरूष आणि महिला) निवडले गेले.<ref>{{cite news|title=राष्ट्रकुल स्पर्धेसाठी नागपूरच्या संजनाची भारतीय ट्रायथलॉन संघात निवड|url=https://www.nagpurtoday.in/nagpurs-sanjana-selected-in-indian-triathlon-squad-for-commonwealth-games/05261147|access-date=१३ ऑगस्ट २०२२|work=नागपूर टुडे |date=२६ मे २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220526094452/https://www.nagpurtoday.in/nagpurs-sanjana-selected-in-indian-triathlon-squad-for-commonwealth-games/05261147|archive-date=२६ मे २०२२|url-status=live}}</ref> ;वैयक्तिक {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ट्रायथलॉन}} {|class="wikitable" border="1" style="font-size:90%; text-align:center" |- !ॲथलिट !क्रीडाप्रकार !जलतरण (७५०&nbsp;मी) !ट्रान्स १ !बाईक (२०&nbsp;किमी) !ट्रान्स २ !धाव (५&nbsp;किमी) !एकूण !क्रमांक |- |align=left|आदर्श नायर |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ट्रायथलॉन – पुरूष|पुरूष]] |९:५१ |१:०२ |३१:१४ |०.२७ |१८:०४ |१:००:३८ |३० |- |align=left|विश्वनाथ यादव |१०:५५ |१:०५ |३२:२४ |०:२२ |१८:०६ |१:०२:५२ |३३ |- |align=left|संजना जोशी |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ट्रायथलॉन - महिला|महिला]] |११:१६ |०.५२ |३३:२१ |०:२७ |२३:०४ |१:०९:०० |२८ |- |align=left|प्रज्ञा मोहन |११:२६ |१:११ |३२:५३ |०:२५ |२१:३२ |१:०७:२७ |२६ |} ;मिश्र रिले {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center;" |- ! rowspan=2 | ॲथलिट ! rowspan=2 | क्रीडाप्रकार ! colspan=6 | वेळ ! rowspan=2 | क्रमांक |- ! जलतरण (३००&nbsp;मी) ! ट्रान्स १ ! बाईक (५&nbsp;किमी) ! ट्रान्स २ ! धाव (२&nbsp;किमी) ! एकूण गट |- |align=left|आदर्श नायर |align=left rowspan=5|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ट्रायथलॉन – मिश्र रिले|मिश्र रिले]] |४:१४ |०.४७ |७:५४ |०:२१ |७:१२ |२०:३१ |rowspan=4 {{n/a}} |- |align=left|प्रज्ञा मोहन |५:४५ |०:५५ |८:३७ |०:२१ |८:३१ |२४:०९ |- |align=left|विश्वनाथ यादव |५:०८ |०:५१ |७:५४ |०:२४ |७:५४ |२२:११ |- |align=left|संजना जोशी |५:२४ |०:५२ |८:४६ |०:२४ |९:२६ |२४:५२ |-align=center |align=left|'''एकूण''' |colspan=5 {{n/a}} |१:३१:४३ |१० |} ==पॅरा पॉवरलिफ्टिंग== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील पॅरा पॉवरलिफ्टिंग}} {| class=wikitable style=font-size:90%;text-align:center |- !ॲथलिट !क्रीडाप्रकार !उचललेले वजन !गुण !क्रमांक |- |align=left|[[परमजीत कुमार]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील पॅरा पॉवरलिफ्टिंग - पुरूष लाईटवेट|पुरूष लाईटवेट]] |{{Abbr|NM|नो मार्क}} |colspan=2| {{Abbr|DNF|पूर्ण करू शकला नाही}} |- |align=left|'''[[सुधीर (पॅरा पॉवरलिफ्टर)|सुधीर]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील पॅरा पॉवरलिफ्टिंग - पुरूष हेवीवेट|पुरूष हेवीवेट]] |२१२ |१३४.५ '''GR''' |{{gold1}} |- | align="left" |[[साकीना खातून]] | rowspan="2" align="left" |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील पॅरा पॉवरलिफ्टिंग - महिला लाईटवेट|महिला लाईटवेट]] |८८ |८७.५ |५ |- | align="left" |[[मनप्रीत कौर (पॉवरलिफ्टर)|मनप्रीत कौर ]] |९० |८९.६ |४ |} ==बॅडमिंटन== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन}} संयुक्त BWF जागतिक क्रमवारीनुसार (१ फेब्रुवारी २०२२ पर्यंत), भारत मिश्र सांघिक स्पर्धेसाठी पात्र ठरला.<ref>{{cite web|title=CGF Sport Update|url=https://mcusercontent.com/f10a798540c235ff87d5c474b/files/c7aec437-8d39-29e3-eb1c-bd417bb5fbea/24_03_2022_CGF_Sport_Update_to_CGAs.pdf|publisher=कॉमनवेल्थ स्पोर्ट|access-date=१७ ऑगस्ट २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220413131918/https://mcusercontent.com/f10a798540c235ff87d5c474b/files/c7aec437-8d39-29e3-eb1c-bd417bb5fbea/24_03_2022_CGF_Sport_Update_to_CGAs.pdf|archive-date=१३ एप्रिल २०२२|page=५|date=२४ मार्च २०२२|url-status=live}}</ref> वरिष्ठ निवड चाचण्यांनंतर, २० एप्रिल २०२२ रोजी दहा खेळाडूंचा पूर्ण संघ निवडण्यात आला.<ref>{{cite web|title=वरिष्ठ निवड समितीच्या बैठकीचे इतिवृत्त[...]|url=https://www.badmintonindia.org/wp-content/uploads/2022/04/BAI-Team-for-CWG-TU-AG-2022.pdf|publisher=बॅडमिंटन असोसिएशन ऑफ इंडिया |access-date=१७ ऑगस्ट २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421125517/https://www.badmintonindia.org/wp-content/uploads/2022/04/BAI-Team-for-CWG-TU-AG-2022.pdf|archive-date=२१ एप्रिल २०२२|date=२० एप्रिल २०२२|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=बॅडमिंटन: आकर्शी सर्व प्रमुख स्पर्धांसाठी पात्र; प्रियांशू, उन्नती एशियाड, टीयूसी संघात |url=https://scroll.in/field/1022342/badminton-aakarshi-makes-cut-for-all-major-events-priyanshu-unnati-named-in-asiad-tuc-squads|access-date=१७ ऑगस्ट २०२२|work=[[Scroll.in]]|publisher=स्क्रोल मीडिया इनकॉर्पोरेशन|date=२१ एप्रिल २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421124904/https://scroll.in/field/1022342/badminton-aakarshi-makes-cut-for-all-major-events-priyanshu-unnati-named-in-asiad-tuc-squads|archive-date=२१ एप्रिल २०२२|url-status=live}}</ref> ;एकेरी {|class=wikitable style="font-size:90%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !६४ जणांची फेरी !३२ जणांची फेरी !१६ जणांची फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम / {{abbr|कां सा|कांस्य पदक सामना}} |-style="font-size:95%" !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !क्रमांक |- |align=left|'''[[लक्ष्य सेन]]''' |style="text-align:left;" rowspan="2"|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरूष एकेरी|पुरूष एकेरी]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|स्मीड|SHN|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–४, २१–५) |{{flagCGFathlete|लिन युंग झियांग|AUS|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–९, २१–१६) |{{flagCGFathlete|पॉल|MRI|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–१२, २१–११) |{{flagCGFathlete|तेह|SGP|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–१०, १८–२१, २१–१६) |{{flagCGFathlete|न्ग त्झे याँग|MAS|२०२२}}<br />'''वि''' (१९–२१, २१–९, २१–१६) |{{gold1}} |- |align=left|'''[[श्रीकांत किदंबी]]''' |{{bye}} |{{flagCGFathlete|वनागलीया|UGA|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–९, २१–९) |{{flagCGFathlete|ऍबीविक्रम|SRI|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–९, २१–१२) |{{flagCGFathlete|पेंटी|ENG|२०२२}}<br />'''वि''' (२१-१९, २१-१७) |{{flagCGFathlete|न्ग त्झे याँग|MAS|२०२२}}<br>'''प''' (२१-१३, १९–२१, १०-२१) |{{flagCGFathlete|तेह|SGP|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–९, २१-१८) |{{bronze3}} |- |align=left|'''[[पी.व्ही. सिंधू]]''' |style="text-align:left;" rowspan="2"|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|फातिमा नबिहा अब्दुल रझ्झाक |MDV|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–४, २१–११) |{{flagCGFathlete|कोबूगाबे|UGA|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–१०, २१–९) |{{flagCGFathlete|गोह जीन वेई]]|MAS|२०२२}}<br />'''वि''' (१९–२१, २१–१४, २१-१८) |{{flagCGFathlete|येवो जिया मीन]]|SGP|२०२२}}<br />'''वि''' (२१-१९, २१-१७) |{{flagCGFathlete|ली |CAN|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–१५, २१-१३) |{{gold1}} |- |align=left|[[आकर्षी कश्यप]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|शहझाद|PAK|२०२२}}<br />'''वि''' (२२–२०, ८–१ {{Abbr|ret.|दुखापतग्रस्त}}) |{{flagCGFathlete|कत्तिरतझी|CYP|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–२, २१–७) |{{flagCGFathlete|गिल्मोर|SCO|२०२२}}<br/>'''प''' (१०-२१, ७–२१) |colspan=3 |पुढे जाऊ शकली नाही |} ;दुहेरी {|class=wikitable style="font-size:90%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !६४ जणांची फेरी !३२ जणांची फेरी !१६ जणांची फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम / {{abbr|कां सा|कांस्य पदक सामना}} |-style="font-size:95%" !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !क्रमांक |- |align=left|'''[[सात्विकसाईराज रंकिरेड्डी]]<br />[[चिराग शेट्टी]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरूष दुहेरी|पुरूष दुहेरी]] |{{n/a}} |{{bye}} |{{flagCGFathlete|अली / <br />भट्टी |PAK|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–८, २१–७) |{{flagCGFathlete|शुलर / <br />टँग |AUS|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–९, २१–११) |{{flagCGFathlete|चॅन पेंग सून / <br />टॅन किआन मेंग|MAS|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–६, २१–१५) |{{flagCGFathlete|लेन / <br />वेंडी|ENG|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–१५, २१-१३) |{{gold01}} |- |align=left|'''[[गायत्री गोपीचंद]]<br />[[त्रिशा जॉली]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |{{n/a}} |{{bye}} |{{flagCGFathlete|लेऊंग / <br />मुंग्राह|MRI|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–२, २१–४) |{{flagCGFathlete|रिचर्डसन / <br />वेन्टर|JAM|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–८, २१–६) |{{flagCGFathlete|टॅन / <br />मुरलीथरन|MAS|२०२२}}<br />'''प''' (१३–२१, १६–२१) |{{flagCGFathlete|चेन सूआन-यु / <br />सोमरविले |AUS|२०२२}}<br />'''वि''' (२१–१५, २१-१८) |{{bronze3}} |- |align=left|[[बी. सुमित रेड्डी]]<br />[[अश्विनी पोनप्पा]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – मिश्र दुहेरी|मिश्र दुहेरी]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|हेमिंग / <br />पघ|ENG|२०२२}}<br />'''प''' (१८–२१, १६–२१) |colspan=5 |पुढे जाऊ शकले नाहीत |} ;मिश्र संघ {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ}} ;सारांश {|class=wikitable style=font-size:90%;text-align:center |- !rowspan=2|संघ !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=4|गट फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम / {{abbr|कां सा|कांस्य पदक सामना}} |-style=font-size:95% !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !क्रमांक !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !विरुद्ध<br />गुण !क्रमांक |- |align=left|'''[[भारत राष्ट्रीय बॅडमिंटन संघ|भारत]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |{{bd|PAK}}<br />'''वि''' ५–० |{{bd|SRI}}<br />'''वि''' ५–० |{{bd|AUS}}<br />'''वि''' ५–१ |१ '''पा''' |{{bd|RSA}}<br />'''वि''' ३–० |{{bd|SGP}}<br />'''वि''' ३–० |{{bd|MAS}}<br />'''प''' १–३ |{{silver2}} |} ;संघ {{div col|colwidth=20em}} *'''[[श्रीकांत किदम्बी]]''' *'''[[सात्विकसाईराज रंकिरेड्डी]]''' *'''[[बी. सुमित रेड्डी]]''' *'''[[लक्ष्य सेन]]''' *'''[[चिराग शेट्टी]]''' *'''[[गायत्री गोपीचंद]]''' *'''[[त्रिशा जॉली]]''' *'''[[आकर्षी कश्यप]]''' *'''[[अश्विनी पोनप्पा]]''' *'''[[पी.व्ही. सिंधू]]''' {{div col end}} ;गट फेरी {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! स्थान !! संघ !! सामने !! विजय !! पराभव !! विजयी<br>सामने !! पराभूत<br>सामने !! सामने<br>फरक !! विजयी<br>गेम्स !! पराभूत<br>गेम्स !! गेम्स<br>फरक !! विजयी<br>गुण !! विरोधातील<br>गुण !! गुण<br>फरक !! गुण !! पात्रता |-style="background:#cfc;" | १ |style="text-align:left"|{{Bd|IND}} | ३ || ३ || ० || १४ || १ || +१३ || २८ || २ || +२६ || ६२० || ३२९ || +२९१ || ३ || rowspan="2" | बाद फेरी |-style="background:#cfc;" | २ |style="text-align:left"|{{bd|SRI}} | ३ || २ || १ || ७ || ८ || −१ || १४ || १६ || −२ || ४८९ || ५२० || −३१ || २ |- | ३ |style="text-align:left"| {{bd|AUS}} | ३ || १ || २ || ६ || ९ || −३ || १२ || १८ || −६ || ५१४ || ५४६ || −३२ || १ || |- | ४ |style="text-align:left"| {{bd|PAK}} | ३ || ० || ३ || ३ || १२ || −९ || ६ || २४ || −१८ || ३८२ || ६१० || −२२८ || ० || |} <section begin=G1M1/>{{Badmintonbox |team1=IND |team2=PAK |venue=[[राष्ट्रीय प्रदर्शन केंद्र]], कोर्ट २ |date=२९ जुलै २०२२, {{UTZ|१४:००|1}}<br /><ref>{{cite web |url=https://b2022-pdf.microplustimingservices.com/BDM/2022-07-29/BDMXTEAM--------------GPA-00060000__C73A_1.0.pdf |title=गट अ – भारत वि पाकिस्तान|access-date=३० जुलै २०२२}}</ref> |score1=५ |score2=० |R1={{ BadmintonMatch |T1P1=[[बी. सुमित रेड्डी]] |T1P2=[[अश्विनी पोनप्पा]] |२१|२१| |T2P1=मोहम्मद इरफान सईद भट्टी |T2P2=गजाला सिद्दीकी|९|१२| }} |R2={{ BadmintonMatch |T1P1=[[श्रीकांत किदंबी ]] |२१|२१||T2P1=मुराद अली |७|१२|}} |R3={{ BadmintonMatch |T1P1=[[पी. व्ही. सिंधू]] |२१|२१||T2P1=माहूर शाहझाद |७|६|}} |R4={{ BadmintonMatch |T1P1=[[सात्विकसाईराज रंकिरेड्डी]] |T1P2=[[चिराग शेट्टी]] |२१|२१||T2P1=मुराद अली |T2P2=मोहम्मद इरफान सईद भट्टी |१२|९|}} |R5={{ BadmintonMatch |T1P1=[[त्रिशा जॉली]] |T1P2=[[गायत्री गोपीचंद]] |२१|२१||T2P1=माहूर शाहझाद |T2P2=गजाला सिद्दीकी |४|५|}} }} <section end=G1M3/> <section begin=G1M4/>{{Badmintonbox |team1=IND |team2=SRI |venue=[[राष्ट्रीय प्रदर्शन केंद्र]], कोर्ट ३ |date=३० जुलै २०२२, {{UTZ|०९:००|1}}<br /><ref>{{cite web |url=https://b2022-pdf.microplustimingservices.com/BDM/2022-07-30/BDMXTEAM--------------GPA-00030000__C73A_1.0.pdf |title=गट अ – भारत वि श्रीलंका |access-date=३० जुलै २०२२}}</ref> |score1= ५ |score2= ० |R1={{ BadmintonMatch |T1P1=[[सात्विकसाईराज रंकिरेड्डी]] |T1P2=[[अश्विनी पोनप्पा]] |२१|२१||T2P1=[[सचिन डायस]] |T2P2=[[थिलिनी हेंडाहेवा]]|१४|९|}} |R2={{ BadmintonMatch |T1P1=[[लक्ष्य सेन]] |२१|२१||T2P1=[[निलुका करुणारत्ने]] |१८|५|}} |R3={{ BadmintonMatch |T1P1=[[आकर्षी कश्यप]] |२१|२१||T2P1=[[सुहासनी विदनागे]] |३|९|}} |R4={{ BadmintonMatch |T1P1=[[चिराग शेट्टी]] |T1P2=[[बी. सुमित रेड्डी]] |२१|२१| |T2P1=[[सचिन डायस]] |T2P2=[[Dumindu Abeywickrama]] | १०| १३ | }} |R5={{ BadmintonMatch |T1P1=[[गायत्री गोपीचंद]] |T1P2=[[त्रिशा जॉली]] |२१|२१| |T2P1=[[सुहासनी विदनागे]] |T2P2=[[थिलिनी हेंडाहेवा]] | १८ | ६ | }} }}<section end=G1M4/> <section begin=G1M5/>{{Badmintonbox |team1=IND |team2=AUS |venue=[[राष्ट्रीय प्रदर्शन केंद्र]], कोर्ट २ |date=३० जुलै २०२२, {{UTZ|१९:००|1}}<br /><ref>{{cite web |url=https://b2022-pdf.microplustimingservices.com/BDM/2022-07-30/BDMXTEAM--------------GPA-00010000__C73A_1.0.pdf |title=गट अ – भारत वि ऑस्ट्रेलिया |access-date=३० जुलै २०२२}}</ref> |score1= ४ |score2= १ |R1={{ BadmintonMatch |T1P1=[[श्रीकांत किदंबी]] |२१|२१| |T2P1=[[यिंगझिआंग लिन]] | १४| १३ | }} |R2={{ BadmintonMatch |T1P1=[[पी. व्ही. सिंधू]] |२१|२१| |T2P1=[[चेन शुआन-यु]] | १० | १२ | }} |R3={{ BadmintonMatch |T1P1=[[बी. सुमित रेड्डी]] |T1P2=[[चिराग शेट्टी]] |२१|२१| |T2P1=[[ट्रॅन होआंग फाम]] |T2P2=[[जॅक यु]] | १६ | १९ | }} |R4={{ BadmintonMatch |T1P1=[[त्रिशा जॉली]] |T1P2=[[गायत्री गोपीचंद]] | १३ | १९ | |T2P1=[[चेन शुआन-यु]] |T2P2=[[ग्रोन्या सोमरविले]] |२१|२१| }} |R5={{ BadmintonMatch |T1P1=[[बी. सुमित रेड्डी]] |T1P2=[[अश्विनी पोनप्पा]] |२१|२१| |T2P1=[[यिंगझिआंग लिन]] |T2P2=[[ग्रोन्या सोमरविले]] | १४ | ११ | }} }} ;उपांत्यपूर्व फेरी {{Badmintonbox |team1= RSA |team2= IND |venue=[[राष्ट्रीय प्रदर्शन केंद्र]], कोर्ट २ |date=३१ जुलै २०२२, {{UTZ|१७:३०|1}} |score1=० |score2=३ |R1={{ BadmintonMatch |T1P1=जार्ड इलियट |T1P2=डेइड्र जॉर्डन | 9 | 11 | |T2P1=[[बी. सुमित रेड्डी]] |T2P2=[[अश्विनी पोनप्पा]] | 21 | 21 | }} |R2={{ BadmintonMatch |T1P1=कार्डेन काकोरा | 5 | 6 | |T2P1=[[लक्ष्य सेन]] | 21 | 21 | }} |R3={{ BadmintonMatch |T1P1=जोहानिता शॉल्झ| 11 | 16 | |T2P1=[[आकर्षी कश्यप]] | 21 | 21 | }} |R4={{ BadmintonMatch |T1P1=जार्ड इलियट |T1P2=रॉबर्ट समर्स | np=| | |T2P1=[[सात्विकसाईराज रंकिरेड्डी]] |T2P2=[[चिराग शेट्टी]] | | | }} |R5={{ BadmintonMatch |T1P1=डेइड्र जॉर्डन |T1P2=जोहानिता शॉल्झ | np=| | |T2P1=[[त्रिशा जॉली]] |T2P2=[[गायत्री गोपीचंद]] | | | }} }} ;उपांत्य फेरी {{Badmintonbox |team1= SGP |team2= IND |venue=[[राष्ट्रीय प्रदर्शन केंद्र]] |date=१ ऑगस्ट २०२२, {{UTZ|१७:३०|1}} |score1= ० |score2= ३ |R1={{ BadmintonMatch |T1P1=टेरी ही |T1P2=अँडी क्वेक| 11 | 12 | |T2P1=[[सात्विकसाईराज रंकिरेड्डी]] |T2P2=[[चिराग शेट्टी]] | 21 | 21 | }} |R2={{ BadmintonMatch |T1P1=येऊ जिया मिन | 11 | 12 | |T2P1=[[पी. व्ही. सिंधू]] | 21 | 21 | }} |R3={{ BadmintonMatch |T1P1=लो किआन यू | 18 | 15 | |T2P1=[[लक्ष्य सेन]] | 21 | 21 | }} |R4={{ BadmintonMatch |T1P1=क्रिस्टल वोन्ग|T1P2=जीन युजिआ| np=| | |T2P1=[[गायत्री गोपीचंद]] |T2P2=[[त्रिशा जॉली]] | | | }} |R5={{ BadmintonMatch |T1P1=टेरी ही |T1P2=टॅन वेइ हान | np=| | |T2P1=[[सात्विकसाईराज रंकिरेड्डी]] |T2P2=[[अश्विनी पोनप्पा]] | | | }} }} ;अंतिम फेरी {{Badmintonbox |team1= MAS |team2= IND |venue=[[राष्ट्रीय प्रदर्शन केंद्र]], कोर्ट १ |date= २ ऑगस्ट २०२२, {{UTZ|१७:३०|1}}<br><ref>[https://b2022-pdf.microplustimingservices.com/BDM/2022-08-02/BDMXTEAM--------------FNL-00010000__C51_2.0.pdf सुवर्ण पदक सामना मलेशिया-भारत]</ref> |score1=३ |score2=१ |R1={{ BadmintonMatch |T1P1=ॲरन चिया |T1P2=सोह वुई यिक |21|21| |T2P1=[[सात्विकसाईराज रंकिरेड्डी]] |T2P2=[[चिराग शेट्टी]] |18|15| }} |R2={{ BadmintonMatch |T1P1=गोह जीन वेई |20|17| |T2P1=[[पी. व्ही. सिंधू]] |22|21 | }} |R3={{ BadmintonMatch |T1P1=न्ग त्झे याँग| 21| 6 | 21 |T2P1=[[श्रीकांत किदंबी]] |19 | 21 | 16 }} |R4={{ BadmintonMatch |T1P1=पर्ली टॅन |T1P2=तिनाह मुरलीधरन | 21 | 21 | |T2P1=[[त्रिशा जॉली]] |T2P2=[[गायत्री गोपीचंद]] | 18| 17| }} |R5={{ BadmintonMatch |T1P1=टॅन किआन मेंग |T1P2=लाई पेई जिंग | | | |T2P1=[[सात्विकसाईराज रंकिरेड्डी]] |T2P2=[[अश्विनी पोनप्पा]] | np= | | }} }} ==भारोत्तोलन== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ॲथलेटिक्स भारोत्तोलन|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील ॲथलेटिक्स भारोत्तोलन – पात्रता}} १३ एप्रिल २०२२ रोजी १५ वेटलिफ्टर्सचे पथक जाहीर करण्यात आली.<ref>{{cite news|last1=काशीभातला|first1=ऐश्वर्या|title=राष्ट्रकुल खेळ २०२२: भारत १७ जणांचे पथक पाठवणार | url=https://www.sportskeeda.com/weight-lifting/news-commonwealth-games-2022-india-send-15-member-weightlifting-contingent|access-date=६ ऑगस्ट २०२२|work=[[स्पोर्टसकिडा]]|publisher=अबसोल्यूट स्पोर्ट्स प्रा. लि.|date=१३ एप्रिल २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220413221613/https://www.sportskeeda.com/weight-lifting/news-commonwealth-games-2022-india-send-15-member-weightlifting-contingent|archive-date=१३ एप्रिल २०२२|url-status=live}}</ref> [[जेरेमी लालरिनुंगा]], [[अचिंता शेउली]], [[अजय सिंग]] आणि [[पूर्णिमा पांडे]] हे ताश्कंद, उझबेकिस्तान येथे [[२०२१ राष्ट्रकुल वेटलिफ्टिंग चॅम्पियनशिप]]मध्ये सुवर्ण पदक जिंकून स्पर्धेसाठी पात्र ठरले.<ref>{{cite news|last1=ऑलिव्हर|first1=ब्रायन|title=राष्ट्रकुल खेळांसाठीच्या वेटलिफ्टिंग रँकिंग इव्हेंट्समुळे फेब्रुवारी व्यस्त|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1117181/birmingham-2022-weightlifting|access-date=६ ऑगस्ट २०२२|work=insidethegames|publisher=दुनसार मीडिया कंपनी|date=२३ डिसेंबर २०२१|archive-url=https://web.archive.org/web/20211223092859/https://www.insidethegames.biz/articles/1117181/birmingham-2022-weightlifting|archive-date=२३ डिसेंबर २०२१|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|title=राष्ट्रकुल सीनियर चॅम्पियनशिप {{!}} निकाल |url=https://www.commonwealthweightlifting.com/newsarchive/docs/2021/Results_Book_Commonwealth_Championships.pdf|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय वेटलिफ्टिंग महासंघ|IWF]]/CWF|access-date=६ ऑगस्ट २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20211224165657/https://www.commonwealthweightlifting.com/newsarchive/docs/2021/Results_Book_Commonwealth_Championships.pdf|archive-date=२४ डिसेंबर २०२१|url-status=live}}</ref> इतर ११ जण ९ मार्च २०२२ रोजी अंतिम स्वरूप देण्यात आलेल्या [[आंतरराष्ट्रीय वेटलिफ्टिंग महासंघ|आयडब्ल्यूएफ]] राष्ट्रकुल क्रमवारीनुसार पात्र ठरले.<ref>{{cite book|title=IWF राष्ट्रकुल क्रमवारी - २०२२ राष्ट्रकुल खेळ पात्रता (अंतिम)|date=९ मार्च २०२२ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय वेटलिफ्टिंग महासंघ]]|url=https://iwf.sport/wp-content/uploads/downloads/2022/03/IWF-Commonwealth-Ranking-List_FINAL.pdf|access-date=६ ऑगस्ट २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220309134607/https://iwf.sport/wp-content/uploads/downloads/2022/03/IWF-Commonwealth-Ranking-List_FINAL.pdf|archive-date= ९ मार्च २०२२ |url-status=live}}</ref> ;पुरूष {|class=wikitable style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|ॲथलिट !rowspan="2"|क्रीडाप्रकार !colspan="2"|स्नॅच !colspan="2"|क्लीन आणि जर्क !rowspan="2"|एकूण !rowspan="2"|क्रमांक |- !निकाल !क्रमांक !निकाल !क्रमांक |- |align=left|संकेत सरगर |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष ५५ किलो|५५ किलो]] |११३ |१ |१३५ |२ |२४८ |{{silver2}} |- |align=left| गुरुराज पुजारी |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष ५५ किलो|६१ किलो]] |११८ |४ |१५१ |३ |२६९ |{{bronze3}} |- |align=left| जेरेमी लालरिनुंगा |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष ६७ किलो|६७ किलो]] |१४० '''GR''' |१ |१६० |२ |३०० '''GR''' |{{gold1}} |- |align=left|अचिंता शेउली |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष ६७ किलो|७३ किलो]] |१४३ '''GR''' |१ |१७० |१ |३१३ '''GR''' |{{gold1}} |- |align=left|अजय सिंग |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष ६७ किलो|८१ किलो]] |१४३ |३ |१७६ |४ |३१९ |४ |- |align=left|विकास ठाकूर |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष ९६ किलो|९६ किलो]] |१५५ |३ |१९१ |२ |३४६ |{{silver2}} |- |align=left|लवप्रीत सिंग |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष १०९ किलो|१०९ किलो]] |१६३ '''NR''' |२ |१९२ '''NR''' |४ |३५५ '''NR''' |{{Bronze3}} |- |align=left|गुरदीप सिंग |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - पुरूष +१०९ किलो|+१०९ किलो]] |१६७ |३ |२२३ '''NR''' |३ |३९० |{{Bronze3}} |} ;महिला {|class=wikitable style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|ॲथलिट !rowspan="2"|क्रीडाप्रकार !colspan="2"|स्नॅच !colspan="2"|क्लीन आणि जर्क !rowspan="2"|एकूण !rowspan="2"|क्रमांक |- !निकाल !क्रमांक !निकाल !क्रमांक |- |align=left|'''[[साइखोम मीराबाई चानू]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - महिला ४९ किलो|४९ किलो]] |८८ '''CR''' |१ |११३ '''GR''' |१ |२०१ '''GR''' |{{gold1}} |- |align=left|बिंदयाराणी देवी |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - महिला ५५ किलो|५५ किलो]] |८६ '''PB''' |३ |११६ '''NR/GR''' |१ |२०२ '''NR''' |{{silver2}} |- |align=left|पोपी हजारिका |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - महिला ५९ किलो|५९ किलो]] |८१ |७ |१०२ |७ |१८३ |७ |- |align=left|हरजिंदर कौर |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - महिला ७१ किलो|७१ किलो]] |९३ '''PB''' |४ |११९ |३ |२१२ |{{bronze3}} |- |align=left|पुनम यादव |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - महिला ७६ किलो|७६ किलो]] |९८ |२ |colspan=2| {{Abbr|NM|No Mark}} |colspan=2| {{Abbr|DNF|Did not Finish}} |- |align=left|उषा कुमार |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - महिला ८७ किलो|८७ किलो]] |९५ |५ |११० |५ |२०५ |६ |- |align=left|पूर्णिमा पांडे |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन - महिला +८७ किलो|+८७ किलो]] |१०३ '''PB''' |५ |१२५ |५ |२२८ |६ |} ==मुष्टियुद्ध== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध}} २ जून २०२२ रोजी झालेल्या पुरुषांच्या निवड चाचण्यांनंतर आठ मुष्टियोध्ये स्पर्धेसाठी निवडले गेले.<ref>{{cite news|title=२०२२ राष्ट्रकुल खेळ: शिवा थापा, अमित पंघल, इतर सहा जणांना भारतीय बॉक्सिंग संघात स्थान|url=https://www.news18.com/news/sports/2022-commonwealth-games-shiva-thapa-amit-panghal-six-others-secure-place-in-indian-boxing-contingent-5300737.html|access-date=३ जून २०२२|work=न्यूझ१८|agency= इन्डो-एशियन न्यूझ सर्व्हिस|date=२ जून २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603191909/https://www.news18.com/news/sports/2022-commonwealth-games-shiva-thapa-amit-panghal-six-others-secure-place-in-indian-boxing-contingent-5300737.html|archive-date=३ जून २०२२|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=११ जून २०२२|title=कॉमनवेल्थ गेम्स: भारताच्या बॉक्सिंग संघात निखत झरीन, लोव्हलिना बोरगोहेन|url=https://www.indiatoday.in/sports/other-sports/story/commonwealth-games-nikhat-zareen-lovlina-borgohain-in-india-s-boxing-team-1961145-2022-06-11|access-date=११ जून २०२२|website=इंडिया टुडे |language=en}}</ref> ११ जून २०२२ रोजी चार महिला मुष्टियोद्धयांच्याकरिता चाचण्या आणि निवडी झाल्या.<ref>{{cite web|title=टीकेट टू बर्मिंगहॅम | url=https://www.facebook.com/BoxingFederationIndia/posts/pfbid02fsPFrSm5dM8mN6vLYVbkJmLMrGFuECdYQcwH8nb4WxwRK2JxaBfDWvU6uAEtQEtXl|publisher=भारतीय बॉक्सिंग फेडरेशन|access-date=११ जून २०२२|date=११ जून २०२२|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=कॉमनवेल्थ गेम्सच्या संघात लव्हलिना, निखत|url=https://www.thehindu.com/sport/lovlina-nikhat-in-commonwealth-games-squad/article65517398.ece|access-date=११ जून २०२२|work=द हिंदू|publisher=द हिंदू ग्रुप |date=११ जून २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220611120913/https://www.thehindu.com/sport/lovlina-nikhat-in-commonwealth-games-squad/article65517398.ece|archive-date=११ जून २०२२|url-status=live}}</ref> ;पुरुष {|class=wikitable style="text-align:center; font-size:90%" ! rowspan="2"|ॲथलिट ! rowspan="2"|क्रीडाप्रकार !३२ जणांची फेरी !१६ जणांची फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम |- style="font-size:95%" !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !क्रमांक |- |align=left|'''[[अमित पंघल]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष फ्लायवेट|५१ किलो]] |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|नम्री बेरी|VAN|२०२२}}<br>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|लेनन मुलिगन|SCO|२०२२}}<br>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|चिंएम्बा|ZAM|२०२२}}<br>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|मॅकडोनाल्ड|ENG|२०२२}}<br>'''वि''' ५–० |{{gold1}} |- |align=left|'''मोहम्मद हुसामुद्दीन''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष फिदरवेट|५७ किलो]] |{{flagCGFathlete|द्यायची|RSA|२०२२}}<br/>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|हुसेन|BAN|२०२२}}<br/>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|डेव्हेलो|NAM|२०२२}}<br/>'''वि''' ४–१ |{{flagCGFathlete|कॉमेय|GHA|२०२२}}<br/>'''प''' १–४ |पुढे जाऊ शकला नाही |{{bronze3}} |- |align=left|[[शिव थापा]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष लाईट वेल्टरवेट|६३.५ किलो]] |{{flagCGFathlete|बलोच|PAK|२०२२}}<br/>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|रिस लिंच|SCO|२०२२}}<br>'''प''' १–४ |colspan=4|पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|'''[[रोहित टोकास]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष वेल्टरवेट|६७ किलो]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|कोटे|GHA|२०२२}}<br>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|माताफा-इकिनोफो|NIU|२०२२}}<br>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|झिम्बा|ZAM|२०२२}}<br>'''प''' २–३ |पुढे जाऊ शकला नाही |{{bronze3}} |- |align=left|[[सुमित कुंडू]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष मिडलवेट|७५ किलो]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|पीटर्स|AUS|२०२२}}<br>'''प''' ०-५ |colspan=4|पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|[[आशिष कुमार]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष लाईट हेवीवेट|८० किलो]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|टपाटुएटोआ|NIU|२०२२}}<br>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|बोवेन|ENG|२०२२}}<br>'''प''' १–४ |colspan=3 |पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|[[संजीत कुमार]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष हेवीवेट|९२ किलो]] |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|प्लोड्झीकी-फ़ॉअग्ली|SAM|२०२२}}<br>'''प''' २–३ |colspan=4|पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|'''[[सागर अहलावत]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष सुपर हेवीवेट|+९२ किलो]] |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|एगनॉन्ग|CMR|२०२२}}<br>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|अग्नेस|SEY|२०२२}}<br>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|ओन्येक्वेरे|NGR|२०२२}}<br>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|ओरी|ENG|२०२२}}<br>'''प''' ०-५ |{{silver2}} |} ;महिला {|class=wikitable style="text-align:center; font-size:90%" ! rowspan="2"|ॲथलिट ! rowspan="2"|क्रीडाप्रकार !१६ जणांची फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम |- style="font-size:95%" !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !विरुद्ध<br />निकाल !क्रमांक |- |align=left|'''[[नितु घंघास]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला मिनिममवेट|४८ किलो]] |{{n/a}} |{{flagCGFathlete|निकोल क्लेड|NIR|२०२२}}<br>'''वि''' {{Abbr|ABD|सामना सोडला}} |{{flagCGFathlete|ढिल्लन|CAN|२०२२}}<br>'''वि''' {{Abbr|RSC|पंचांनी सामना थांबविला}} |{{flagCGFathlete|रीझ्टन|ENG|२०२२}}<br>'''वि''' ५–० |{{gold1}} |- |align=left|'''[[निखत झरीन]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला लाईट फ्लायवेट|५० किलो]] |{{flagCGFathlete|बगाव |MOZ|२०२२}}<br/>'''वि''' {{Abbr|RSC|पंचांनी सामना थांबविला}} |{{flagCGFathlete|जोन्स|WAL|२०२२}}<br/>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|स्टब्ली|ENG|२०२२}}<br/>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|मॅकनौल|NIR|२०२२}}<br/>'''वि''' ५–० |{{gold1}} |- |align=left|'''[[जास्मिन लांबोरिया]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला लाईटवेट|६० किलो]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|गार्टन |NZL|२०२२}}<br>'''वि''' ४–१ |{{flagCGFathlete|रिचर्डसन |ENG|२०२२}} <br>'''प''' २–३ |पुढे जाऊ शकली नाही |{{bronze3}} |- |align=left|[[लोव्हलिना बोरगोहेन]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला लाईट मिडलवेट|७० किलो]] |{{flagCGFathlete|निकोलसन|NZL|२०२२}}<br>'''वि''' ५–० |{{flagCGFathlete|एकलेस |WAL|२०२२}}<br>'''प''' २–३ |colspan=3|पुढे जाऊ शकली नाही |} ==लॉन बोल्स== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बोल्स}} ;पुरूष {|class="wikitable" style="font-size:88%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=5|गट फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम सामना / {{abbr|कां सा|कांस्य पदक सामना}} |-style="font-size:95%" !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !क्रमांक !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !क्रमांक |- |align=left|[[मृदुल बोरगोहेन]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बोल्स – पुरूष एकेरी|एकेरी]] |{{flagCGFathlete|मॅकलरॉय|NZL|२०२२}}<br>'''प''' ८–२१ |{{flagCGFathlete|लॉके|FLK|२०२२}}<br>'''वि''' २१–५ |{{flagCGFathlete|मॅकलिन|SCO|२०२२}}<br>'''वि''' २१–१९ |{{flagCGFathlete|डेव्हिस|JEY|२०२२}}<br>'''प''' १३–२१ |४ |colspan=4 |पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|[[सुनील बहादूर]]<br>[[दिनेश कुमार]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बोल्स – पुरूष दुहेरी|दुहेरी]] |{{flagCGFteam|MAS|२०२२}}<br>'''प''' १४–१७ |{{flagCGFteam|FLK|२०२२}}<br>'''वि''' ३६–४ |{{flagCGFteam|COK|२०२२}}<br>'''वि''' १३–१० |{{flagCGFteam|ENG|२०२२}}<br>'''वि''' १८–१५ |२ '''पा''' |{{flagCGFteam|NIR|२०२२}}<br>'''प''' ८–२६ |colspan=3 |पुढे जाऊ शकले नाहीत |- |align=left|[[नवनीत सिंग]]<br>[[मृदुल बोरगोहेन]]<br>[[चंदन कुमार सिंग]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बोल्स – पुरूष तिहेरी|तिहेरी]] |{{flagCGFteam|NZL|२०२२}}<br>'''प''' ६–२३ |{{flagCGFteam|SCO|२०२२}}<br>'''प''' १२–१९ |{{flagCGFteam|MLT|२०२२}}<br>'''ब''' १६–१६ |{{n/a}} |४ |colspan=4 |पुढे जाऊ शकले नाहीत |- |align=left|'''[[सुनील बहादूर]]<br>[[नवनीत सिंग]]<br>[[चंदन कुमार सिंग]]<br>[[दिनेश कुमार]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बोल्स – पुरूष चौकडी|चौकडी]] |{{flagCGFteam|FIJ|२०२२}}<br>'''वि''' १४–११ |{{flagCGFteam|COK|२०२२}}<br>'''वि''' २०–१० |{{flagCGFteam|ENG|२०२२}}<br>'''प''' ११–२० |{{n/a}} |२ '''पा''' |{{flagCGFteam|CAN|२०२२}}<br>'''वि''' १४–१० |{{flagCGFteam|ENG|२०२२}}<br>'''वि''' १३–१२ |{{flagCGFteam|NIR|२०२२}}<br>'''प''' ५–१८ |{{silver2}} |} ;महिला {|class="wikitable" style="font-size:88%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=5|गट फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम सामना / {{abbr|कां सा|कांस्य पदक सामना}} |-style="font-size:95%" !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !क्रमांक !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !क्रमांक |- |align=left|[[तानिया चौधरी]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बोल्स – महिला एकेरी|एकेरी]] |{{flagCGFathlete|हॉगन|SCO|२०२२}}<br>'''प''' १०–२१ |{{flagCGFathlete|आर्थर-आल्मन्ड|FLK|२०२२}}<br>'''प''' २०–२१ |{{flagCGFathlete|डॅनियल्स|WAL|२०२२}}<br>'''प''' २०–२१ |{{flagCGFathlete|ओ'नील|NIR|२०२२}}<br>'''वि''' २१–१२ |४ |colspan=4|पुढे जाऊ शकली नाही |- |align=left|[[नयनमोनि सैकी]]<br>[[लवली चौबे]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बोल्स – महिला दुहेरी|दुहेरी]] |{{flagCGFteam|NZL|२०२२}}<br>'''प''' ९–१८ |{{flagCGFteam|NIU|२०२२}}<br>'''वि''' २३–६ |{{flagCGFteam|RSA|२०२२}}<br>'''ब''' १६–१६ |{{n/a}} |२ '''पा''' |{{flagCGFteam|ENG|२०२२}}<br>'''प''' १४–१८ |colspan=3 |पुढे जाऊ शकल्या नाहीत |- |align=left|[[तानिया चौधरी]]<br>[[रूपा राणी तिर्की]]<br>[[पिंकी सिंग]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बोल्स – महिला तिहेरी|तिहेरी]] |{{flagCGFteam|NZL|२०२२}}<br>'''वि''' १५–११ |{{flagCGFteam|ENG|२०२२}}<br>'''प''' ११–२४ |{{flagCGFteam|NIU|२०२२}}<br>'''वि''' २८–७ |{{n/a}} |३ |colspan=4 |पुढे जाऊ शकल्या नाहीत |- |align=left|'''[[रूपा राणी तिर्की]]<br>[[नयनमोनि सैकी]]<br>[[लवली चौबे]]<br>[[पिंकी सिंग]]''' |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बोल्स – महिला चौकडी|चौकडी]] |{{flagCGFteam|ENG|२०२२}}<br>'''प''' ९–१८ |{{flagCGFteam|COK|२०२२}}<br>'''वि''' १५–९ |{{flagCGFteam|CAN|२०२२}}<br>'''वि''' १७–७ |{{n/a}} |२ '''पा''' |{{flagCGFteam|NFK|२०२२}}<br>'''वि''' १७–९ |{{flagCGFteam|NZL|२०२२}}<br>'''वि''' १६–१३ |{{flagCGFteam|RSA|२०२२}}<br> '''वि''' १७–१० |{{gold1}} |} ==सायकलिंग== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग}} राष्ट्रकुल खेळ २०२२ मध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी तेरा सायकलपटूंची (९ पुरुष आणि ४ महिला) अधिकृतपणे निवड करण्यात आली.<ref>{{Cite web |title=राष्ट्रकुल खेल: भारत को पदक दिलाने के लिए साथ खेलेंगे रोनाल्डो और डेविड बेकहम, जानें उनके बारे में सब कुछ |url=https://www.amarujala.com/sports/commonwealth-games-2022-indian-cyclist-ronaldo-singh-and-david-beckham-chance-to-win-medal-in-cycling-competition-know-everything-about-them |access-date=11 July 2022 |date=11 July 2022 |website=Amar Ujala |language=hi |archive-url=https://web.archive.org/web/20220711182844/https://www.amarujala.com/sports/commonwealth-games-2022-indian-cyclist-ronaldo-singh-and-david-beckham-chance-to-win-medal-in-cycling-competition-know-everything-about-them |archive-date=11 July 2022 |url-status=live}}</ref> ===ट्रॅक=== ;स्प्रिंट {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center;" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=2|पात्रता !फेरी १ !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम फेरी |- style="font-size:95%" !वेळ !क्रमांक !विरोधी<br/>वेळ !विरोधी<br/>वेळ !विरोधी<br/>वेळ !विरोधी<br/>वेळ !Rank |- |align=left|एसो अल्बन |align=left rowspan=3|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – पुरूष स्प्रिंट|पुरुष एकेरी]] |१०.३६१ |२३ |colspan=5 |पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|रोनाल्डो लायतोंजाम |१०.०१२ |१३ '''पा''' |{{flagCGFathlete|मॅथ्यू ग्लेत्झर|AUS|२०२२}}<br />'''प''' +०.१६२ |colspan=4 |पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|डेव्हिड एल्काटोहचूनगो |१०.१२० |१८ |colspan=5 |पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|रोजित यंगलेम<br />रोनाल्डो लायतोंजाम<br />डेव्हिड एल्काटोहचूनगो<br/>एसो अल्बन |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – पुरूष स्प्रिंट संघ|पुरूष संघ]] |४४.७०२ |६ |colspan=3 {{n/a}} |colspan=2 |पुढे जाऊ शकले नाहीत |- |align=left|मयूरी लुटे |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – महिला स्प्रिंट|महिला एकेरी]] |११.५४२ |२० |colspan=5 |पुढे जाऊ शकली नाही |- |align=left|पुढे जाऊ शकली नाही |११.८१३ |२३ |colspan=5 |पुढे जाऊ शकली नाही |- |align=left|[[मयूरी लुटे]]<br />[[त्रियशा पॉल]]<br />[[शशिकाला आगाशे]] |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – महिला स्प्रिंट संघ|महिला संघ]] |५१.४३३ |७ |colspan=3 {{n/a}} |colspan=2 |पुढे जाऊ शकल्या नाहीत |} ;केइरिन {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center;" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !पहिली फेरी !रिपेचेज !दुसरी फेरी !अंतिम फेरी |-style=font-size:95% !क्रमांक !क्रमांक !क्रमांक !क्रमांक |- |align=left|एसो अल्बन |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – पुरूष केइरिन|पुरूष]] |६ '''R''' |२ |colspan=2 |पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|डेव्हिड एल्काटोहचूनगो |४ '''R''' |२ |colspan=2 |पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|[[शशिकाला आगाशे]] |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – महिला केइरिन|महिला]] |६ '''R''' |४ |colspan=2 |पुढे जाऊ शकली नाही |- |align=left|[[त्रियशा पॉल]] |६ '''R''' |३ |colspan=2 |पुढे जाऊ शकली नाही |} ;टाईम ट्रायल {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center;" |- !ॲथलिट !क्रीडाप्रकार !वेळ !क्रमांक |- |align=left|रोनाल्डो लायतोंजाम |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – पुरूष १ किमी टाईम ट्रायल|पुरुष]] |१:०२.५०० |१२ |- |align=left|मयूरी लुटे |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – महिला ५०० मी टाईम ट्रायल|महिला]] |३६.८६८ |१८ |} ;परस्यूट {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center;" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=2|पात्रता !colspan=2|अंतिम |- style="font-size:95%" !वेळ !क्रमांक !विरोधी<br />निकाल !क्रमांक |- |align=left|दिनेश कुमार |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – पुरूष एकेरी परस्यूट|पुरूष एकेरी]] |४:३७.०६६ |१९ | colspan="2" |पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|विश्वजित सिंग |४:३६.७०९ |१८ | colspan="2" |पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|विश्वजित सिंग<br />नमन कपिल<br />वेंकप्पा केंगलागुट्टी<br />अनंत नारायणन<br />दिनेश कुमार |align=left|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – पुरूष संघ परस्यूट|पुरूष संघ]] |४:१२.८६५ |६ |colspan=2 |पुढे जाऊ शकले नाही |- |align=left|मीनाक्षी |align=left rowspan=1|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – महिला एकेरी परस्यूट|महिला एकेरी]] |३:४९.५९६ |१५ |colspan=2 |पुढे जाऊ शकली नाही |} ;पॉईंट्स रेस {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center;" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !colspan=2|अंतिम |-style="font-size:95%" !गुण !क्रमांक |- |align=left|वेंकप्पा केंगलागुट्टी |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – पुरूष पॉईंट्स रेस|पुरूष]] |{{n/a}} |१० {{Abbr|DNF|पूर्ण करू शकला नाही}} |- |align=left|नमन कपिल |{{n/a}} |१० {{Abbr|DNF|पूर्ण करू शकला नाही}} |} ;स्क्रॅच रेस {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center;" |- !ॲथलिट !क्रीडाप्रकार !पात्रता !अंतिम |- |align=left|विश्वजित सिंग |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – पुरूष स्क्रॅच रेस|पुरूष]] |५ '''पा''' |१३ {{Abbr|DNF|पूर्ण करु शकाला नाही}} |- |align=left|नमन कपिल |११ |पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|मीनाक्षी |align=left rowspan=1|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील सायकलिंग – महिला स्क्रॅच रेस|महिला]] | {{n/a}} |19 {{Abbr|DNF|पूर्ण करु शकाली नाही}} |} ==स्क्वॅश== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील स्क्वॅश}} १२ जुलै २०२२ पर्यंत, खेळांमध्ये स्क्वॉश स्पर्धेत ९ खेळाडूंच्या संघाने भारताचे प्रतिनिधित्व केले.<ref>{{cite news |last1=कीर्तीवासन |first1=के. |title=CWG २०२२: भारतीय संघ तीन ते चार पदके जिंकू शकतात, असे सौरव घोषाल म्हणतात|url=https://sportstar.thehindu.com/commonwealth-games/news/commonwealth-games-2022-saurav-ghosal-joshna-chinappa-dipika-pallikal-indian-squash-teams/article65632069.ece |access-date=१३ सप्टेंबर २०२२ |work=स्पोर्टस्टार |publisher=द हिंदू ग्रुप |date=१२ जुलै २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712200932/https://sportstar.thehindu.com/commonwealth-games/news/commonwealth-games-2022-saurav-ghosal-joshna-chinappa-dipika-pallikal-indian-squash-teams/article65632069.ece |archive-date=१२ जुलै २०२२ |url-status=live}}</ref> ;एकेरी {|class=wikitable style="font-size:90%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !६४ जणांची फेरी !३२ जणांची फेरी !१६ जणांची फेरी /{{abbr|PR16|१६ जणांची प्लेट फेरी}} !उपांत्यपूर्व फेरी/{{abbr|PQF|प्लेट उपांत्यपूर्व}} !उपांत्य फेरी/{{abbr|PSF|प्लेट उपांत्य}} !colspan=2|{{abbr|अंतिम|सुवर्ण पदक सामना}}/{{abbr|कांसा|कांस्य पदक}}/{{abbr|PF|प्लेट फायनल}} |-style="font-size:95%" !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !विरोधी<br />गुण !क्रमांक |- |align=left|'''[[सौरव घोसाळ]]''' |align=left rowspan="3"|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील स्क्वॅश – पुरूष एकेरी|पुरूष एकेरी]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|वकील|SRI|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|बैलार्जियन|CAN|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|लोबन |SCO|२०२२}}<br>'''वि''' ३–१ |{{flagCGFathlete|कॉल|NZL|२०२२}}<br>'''प''' ०–३ |{{flagCGFathlete|विल्स्ट्रॉप|ENG|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{bronze3}} |- |align=left|[[रमीत टंडन]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|बिन्नी|JAM|२०२२}}<br>'''प''' ({{w/o}}) |colspan=5|पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|[[अभय सिंग]] |{{flagCGFathlete|चॅपमॅन|IVB|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|क्लेन|SCO|२०२२}}<br>'''प''' ०–१ {{Abbr|RET|Retired}} |colspan=5|पुढे जाऊ शकला नाही |- |align=left|[[जोशना चिनाप्पा]] |align=left rowspan="3"|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील स्क्वॅश – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|बेस्ट |BAR|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|वॅट्स |NZL|२०२२}}<br>'''वि''' ३–१ |{{flagCGFathlete|नॉटन|CAN|२०२२}}<br>'''प''' ०–३ |colspan=3 |पुढे जाऊ शकली नाही |- |align=left|[[सुनयना कुरुविला]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|अझमान |MAS|२०२२}}<br>'''प''' ०–३ |{{bye}} |{{flagCGFathlete|सीनाली|SRI|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|झापर|PAK|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|फँग-ए-फॅट|GUY|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० | १७ |- |align=left|[[अनाहत सिंग]] |{{flagCGFathlete|रॉस|SVG|२०२२}}<br>'''वि''' ३–० |{{flagCGFathlete|व्हाईटलॉक|WAL|२०२२}}<br>'''प''' १–३ |colspan=5|पुढे जाऊ शकली नाही |} ;दुहेरी {|class=wikitable style="font-size:90%; text-align:center" |- !rowspan=2|ॲथलिट !rowspan=2|क्रीडाप्रकार !३२ जणांची फेरी !१६ जणांची फेरी !उपांत्यपूर्व फेरी !उपांत्य फेरी !colspan=2|अंतिम / {{abbr|BM|कांस्य पदक सामना }} |- style="font-size:95%" !विरोधी<br/>गुण !विरोधी<br/>गुण !विरोधी<br/>गुण !विरोधी<br/>गुण !विरोधी<br/>गुण !क्रमांक |- |align=left|[[वेळवन सेंथिलकुमार]]<br />[[अभय सिंग]] |align=left| [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील स्क्वॅश – पुरूष दुहेरी|पुरूष दुहेरी]] |{{flagCGFathlete|रेच / चॅपमॅन <br />|IVB|२०२२}}<br/>'''वि''' २–० |{{flagCGFathlete|केम्पसेल / <br />क्लेन|SCO|२०२२}}<br/>'''वि''' २–१ |{{flagCGFathlete|Ng E Y / <br />युएन|MAS|२०२२}}<br/>'''प''' ०–२ |colspan=3 |पुढे जाऊ शकले नाहीत |- |align=left|[[अनाहत सिंग]]<br />[[सुनयना कुरूविला]] |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील स्क्वॅश – महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |{{flagCGFathlete|कुरुप्पू / <br />सीनाली|SRI|२०२२}}<br/>'''वि''' २–० |{{flagCGFathlete|लोबान / <br />ग्रीनहॅम |AUS|२०२२}}<br/>'''प''' ०–२ |colspan=4|पुढे जाऊ शकल्या नाहीत |- |align=left|[[जोशना चिनाप्पा ]]<br />[[दीपिका पल्लिकल]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|बेस्ट / <br />हेवूड|BAR|२०२२}}<br/>'''वि''' २–० |{{flagCGFathlete|चॅन यिवेन/ <br />एमपांडी|MAS|२०२२}}<br/>'''प''' ०–२ |colspan=4|पुढे जाऊ शकल्या नाहीत |- |align=left|'''[[दीपिका पल्लिकल]]<br />[[सौरव घोसाळ]]''' |align=left rowspan=2|[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील स्क्वॅश – मिश्र दुहेरी|मिश्र दुहेरी]] |{{bye}} |{{flagCGFathlete|व्हीटलॉक / <br />क्रीड|WAL|२०२२}}<br/>'''वि''' २–० |{{flagCGFathlete|ग्रीनहॅम / <br />अलेक्झांडर|AUS|२०२२}}<br/>'''वि''' २–० |{{flagCGFathlete|किंग / <br />कॉल |NZL|२०२२}}<br/>'''प''' ०–२ ||{{flagCGFathlete|लोबान / <br />पिल्ले|AUS|२०२२}}<br/>'''वि''' २–० |{{bronze3}} |- |align=left|[[जोशना चिनाप्पा ]]<br />[[हरिंदर पाल संधू]] |{{flagCGFathlete|कुरुप्पू / <br />लक्सीरी |SRI|२०२२}}<br/>'''वि''' २–१ |{{flagCGFathlete|लोबान / <br />पिल्ले|AUS|२०२२}}<br/>'''प''' ०–२ |colspan=4 |पुढे जाऊ शकले नाहीत |} ==हॉकी== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील हॉकी}}पुरुष आणि महिलांच्या (१ फेब्रुवारी २०२२ पर्यंत) [[आंतरराष्ट्रीय हॉकी महामंडळ|आंतरराष्ट्रीय हॉकी महामंडळाच्या]]  जागतिक क्रमवारीनुसार, भारत या दोन्ही स्पर्धांसाठी पात्र ठरला.<ref>{{cite web|url=https://www.fih.ch/news/lineup-confirmed-for-birmingham-2022-commonwealth-games/|title=बर्मिंगहॅम २०२२ राष्ट्रकुल खेळासाठी लाइनअपची पुष्टी|date=२ मार्च २०२२|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय हॉकी महामंडळ]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302102954/https://www.fih.ch/news/lineup-confirmed-for-birmingham-2022-commonwealth-games/#|archive-date=२ मार्च २०२२|access-date=१६ सप्टेंबर २०२२}}</ref> तपशीलवार वेळापत्रक ९ मार्च २०२२ रोजी प्रसिद्ध झाले.<ref>{{cite news|last1=सेल्वराज|first1=जोनाथन|url=https://www.espn.co.uk/field-hockey/story/_/id/33460434/hockey-commonwealth-games-2022-decoding-india-draws|title=हॉकी: 2022 च्या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत भारताचे ड्रॉ डीकोडिंग|date=९ मार्च २०२२|publisher=[[ईएसपीएन]]|access-date=१६ सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312145952/https://www.espn.co.uk/field-hockey/story/_/id/33460434/hockey-commonwealth-games-2022-decoding-india-draws|archive-date=१२ मार्च २०२२|url-status=live}}</ref> हॉकी इंडियाने मूळतः राष्ट्रकुल खेळांसाठी राखीव पथके पाठवण्याचा प्रयत्न केला होता; यामुळे प्राथमिक संघ आशियाई खेळांच्या स्पर्धांवर लक्ष केंद्रित करू शकतील आणि २०२४ उन्हाळी ऑलिंपिकसाठी पहिल्या संधीवर पात्र होण्याचा प्रयत्न करू शकतील.<ref>{{cite news|last1=शंकर|first1=विमल|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1119894/india-reserve-team-hockey-cwg|title=हॉकी इंडिया बर्मिंगहॅम २०२२  राष्ट्रकुल खेळांसाठी राखीव संघ पाठवणार|date=२८ फेब्रुवारी २०२२|work=इनसाइड द गेम|publisher=Dunsar Media|access-date=१६ सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228173455/https://www.insidethegames.biz/articles/1119894/india-reserve-team-hockey-cwg|archive-date=२८ फेब्रुवारी २०२२|url-status=live}}</ref> २०२२ आशियाई क्रीडा स्पर्धा पुढे ढकलण्यात आल्याने, २० जून २०२२ रोजी राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेसाठी पूर्ण ताकदीचा पुरुष संघ निश्चित करण्यात आला;<ref>{{cite news|url=https://www.cricketcountry.com/news/hockey-india-selected-18-member-indian-team-for-commonwealth-games-2022-1027424|title=हॉकी इंडियातर्फे राष्ट्रकुल खेळ २०२२ साठी १८ सदस्यीय भारतीय संघाची निवड|date=२० जून २०२२|work=क्रिकेट कंट्री|publisher=इंडिया डॉट कॉम प्रायव्हेट लिमिटेड|access-date=१६ सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620103159/https://www.cricketcountry.com/news/hockey-india-selected-18-member-indian-team-for-commonwealth-games-2022-1027424|archive-date=२० जून २०२२|url-status=live}}</ref> अनुभवी महिला संघाची देखील २३ जून २०२२ रोजी घोषणा करण्यात आली.<ref>{{cite news|url=https://www.aninews.in/news/sports/hockey/savita-to-lead-indian-womens-hockey-team-for-commonwealth-games-202220220623161302/|title=राष्ट्रकुल खेळ २०२२ साठी भारतीय महिला हॉकी संघाचे नेतृत्व सविताकडे|date=२३ जून २०२२|access-date=२३ जून २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220623105313/https://www.aninews.in/news/sports/hockey/savita-to-lead-indian-womens-hockey-team-for-commonwealth-games-202220220623161302/|archive-date=२३ जून २०२२|url-status=live|agency=एशियन न्यूझ इंटरनॅशनल}}</ref> ;; सारांश {{smalldiv|1=<nowiki/> '''सूची''': * FT = पूर्ण वेळा नंतर * P = पेनल्टी शूटआऊटने सामन्याचा निर्णय}} {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center" ! rowspan="2" |संघ ! rowspan="2" |क्रीडाप्रकार ! colspan="5" |प्राथमिक फेरी !उपांत्यफेरी ! colspan="2" |अंतिम / {{abbr|कांसा|कांस्य पदक सामना}} / {{abbr|PM|प्लेसमेंट सामने}} |- style="font-size:95%" !विरोधी निकाल !विरोधी निकाल !विरोधी निकाल !विरोधी निकाल !क्रमांक !विरोधी निकाल !विरोधी निकाल !क्रमांक |- | align="left" |'''[[भारत हॉकी संघ|भारतीय पुरूष]]''' | align="left" |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील हॉकी – पुरुष स्पर्धा|पुरुष स्पर्धा]] |{{fh|GHA}}'''वि''' ११–० |{{fh|ENG}}'''अ''' ४–४ |{{fh|CAN}}'''वि''' ८–० |{{fh|WAL}}'''वि''' ४–१ |१ '''पा''' |{{fh|RSA}}'''वि''' ३–२ |{{fh|AUS}}'''प''' ०–७ |{{silver2}} |- | align="left" |'''[[भारत महिला हॉकी संघ|भारतीय महिला]]''' | align="left" |[[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील हॉकी – महिला स्पर्धा|महिला स्पर्धा]] |{{fhw|GHA}}'''वि''' ५–० |{{fhw|WAL}}'''वि''' ३–१ |{{fhw|ENG}}'''प'''' १–३ |{{fhw|CAN}}'''वि''' ३–२ |२ '''पा''' |{{fhw|AUS}}'''प''' ०–३^P FT: १–१ |{{fhw|NZL}}'''वि''' २–१^P FT: १–१ |{{bronze3}} |} ===पुरुष स्पर्धा=== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील हॉकी – पुरुष स्पर्धा}} ;संघ {{div col|colwidth=20em|style=font-weight: bold;}} *[[पी. आर. श्रीजेश]] ([[गोलकीपर (हॉकी)|गोकी]]) *[[क्रिशन पाठक]] ([[गोलकीपर (हॉकी)|गोकी]]) *[[वरुण कुमार (हॉकी खेळाडू)|वरुण कुमार]] *[[सुरेंद्र कुमार]] *[[हरमनप्रीत सिंग]] ([[उपकर्णधार|उक]]) *[[अमित रोहिदास]] *[[जुगराज सिंग]] *[[जर्मनप्रीत सिंग]] *[[मनप्रीत सिंग]] ([[कर्णधार|क]]) *[[हार्दिक सिंग]] *[[विवेक प्रसाद]] *[[शमशेर सिंग (हॉकी खेळाडू)|शमशेर सिंग]] *[[आकाशदीप सिंग]] *[[नीलकांत शर्मा]] *[[मनदीप सिंग (हॉकी खेळाडू)|मनदीप सिंग]] *[[गुरजंत सिंग]] *[[ललित उपाध्याय]] *[[अभिषेक नैन]] {{div col end}} ;गट फेरी {{fieldhockeybox | bg= {{{bgc}}} | date= ३१ जुलै २०२२ | time= १६:०० | team1= {{fh-rt|IND}} | score= ११–० | team2= {{fh|GHA}} | report= [https://tms.fih.ch/matches/16532/reports/matchreport अहवाल] | goals1=[[अभिषेक नैन]] {{fhg|PC|२}}<br/>[[हरमनप्रीत सिंग]] {{fhg|PC|१०}}, {{fhg|PC|३६}}, {{fhg|PC|५४}}<br/>[[शमशेर सिंग (हॉकी खेळाडू)|शमशेर सिंग]] {{fhg|FG|१४}}<br/>[[आकाशदीप सिंग]] {{fhg|FG|२०}}<br/>[[जुगराज सिंग]] {{fhg|PS|२२}}, {{fhg|PC|४५}}<br/>[[नीलकांत शर्मा]] {{fhg|FG|३९}}<br/> [[वरुण कुमार (हॉकी खेळाडू)|वरुण कुमार]] {{fhg|PC|४०}}<br/>[[मनदीप सिंग (हॉकी खेळाडू)|मनदीप सिंग]] {{fhg|FG|४८}} | goals2= | umpires= फ्रेजर बेल (स्कॉ)<br/>टीम बॉण्ड (न्यू) }} ---- {{fieldhockeybox | bg= {{{bgc}}} | date= १ ऑगस्ट २०२२ | time= १६:०० | team1= {{fh-rt|ENG}} | score=४–४ | team2= {{fh|IND}} | report= [https://tms.fih.ch/matches/16534/reports/matchreport अहवाल] | goals1= लियाम अनसेल{{fhg|FG|४२}}<br/> निक बंदुरक {{fhg|FG|४७}}, {{fhg|FG|५३}}<br/>फील रोपर {{fhg|FG|५१}} | goals2= [[ललित उपाध्याय]] {{fhg|PC|३}}<br/>[[मनदीप सिंग (हॉकी खेळाडू)|मनदीप सिंग]] {{fhg|FG|१३}}, {{fhg|FG|२२}}<br/>[[हरमनप्रीत सिंग]] {{fhg|PC|४६}} | umpires= डेव्हिड टॉमलिन्सन (न्यू)<br/>शॉन रॅपपोर्ट (द) }} ---- {{fieldhockeybox | bg= {{{bgc}}} | date= ३ ऑगस्ट २०२२ | time= १४:०० | team1= {{fh-rt|CAN}} | score= ०–८ | team2= {{fh|IND}} | report= [https://tms.fih.ch/matches/16537/reports/matchreport अहवाल] | goals1= | goals2= [[हरमनप्रीत सिंग]] {{fhg|PC|७}}, {{fhg|PC|५६}}<br/>[[अमित रोहिदास]] {{fhg|FG|१०}}<br/>[[ललित उपाध्याय]] {{fhg|PC|२०}}<br/>[[गुरजंत सिंग]] {{fhg|FG|२७}}<br/>[[आकाशदीप सिंग]] {{fhg|FG|३७}}, {{fhg|FG|६०}}<br/>[[मनदीप सिंग (हॉकी खेळाडू)|मनदीप सिंग]] {{fhg|FG|५८}} | umpires= पीटर कबासो (केन्या)<br/>इलांगो कानाबाथु (मलेशिया) }} ---- {{fieldhockeybox | bg= {{{bgc}}} | date= ४ ऑगस्ट २०२२ | time= १४:०० | team1= {{fh-rt|IND}} | score= ४–१ | team2= {{fh|WAL}} | report= [https://tms.fih.ch/matches/16541/reports/matchreport अहवाल] | goals1= [[हरमनप्रीत सिंग]] {{fhg|PC|१८}}, {{fhg|PC|१९}}, {{fhg|PS|४१}}<br/>[[गुरजंत सिंग]] {{fhg|FG|४९}} | goals2= [[गॅरेथ फरलॉंग]] {{fhg|PC|५५}} | umpires= निक बेनेट (इं)<br/>टायलर क्लेंक (कॅ) }} ;उपांत्य फेरी {{fieldhockeybox | bg= {{{bgc}}} | date= ६ ऑगस्ट २०२२ | time= १८:०० | team1= {{fh-rt|IND}} | score= ३–२ | team2= {{fh|RSA}} | report= [https://tms.fih.ch/matches/16547/reports/matchreport अहवाल] | goals1= [[अभिषेक नैन]] {{fhg|FG|२०}}<br/>[[मनदीप सिंग (हॉकी खेळाडू)|मनदीप सिंग]] {{fhg|FG|२८}}<br/>[[जुगराज सिंग]] {{fhg|PC|५८}} | goals2= [[रायन ज्युलिअस]] {{fhg|PC|३३}}<br/>[[मुस्तफा कासीम]] {{fhg|FG|५९}} | umpires= डॅन बारस्टो (इं)<br/>स्टीव्ह रॉजर्स (ऑ) }} ;सुवर्ण पदक सामना {{fieldhockeybox | bg= {{{bgc}}} | date= ८ ऑगस्ट २०२२ | time= १२:३० | team1= {{fh-rt|AUS}} | score=७–० | team2= {{fh|IND}} | report= [https://tms.fih.ch/matches/16551/reports/matchreport अहवाल] | goals1= ब्लॅक ग्रोव्हर्स {{fhg|PC|९}}<br/>नॅथन एफ्राम्स {{fhg|FG|१४}}, {{fhg|FG|४२}}<br/>जेकब अँडरसन {{fhg|PC|२२}}, {{fhg|FG|२७}}<br/>टॉम विकहॅम {{fhg|FG|२६}}<br/>फ्लिन ओगिल्वी {{fhg|FG|४६}} | goals2= | umpires= डॅन बारस्टो (इं)<br/>डेव्हिड टॉमलिन्सन (न्यू) }} ===महिला स्पर्धा=== {{main|२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील हॉकी – महिला स्पर्धा}} ;संघ {{div col|colwidth=20em|style=font-weight: bold;}} *[[सविता पुनिया]] ([[कर्णधार (खेळ)|क]], [[गोलकीपर|गोकी]]) *[[रजनी एतिमार्पु]] ([[गोलकीपर|गोकी]]) *[[दीप ग्रेस एक्का]] ([[उपकर्णधार|उक]]) *[[गुरजीत कौर]] *[[निक्की प्रधान]] *[[उदिता दुहान]] *[[निशा वारसी]] *[[सुशीला चानू]] *[[मोनिका मलिक]] *[[नेहा गोयल]] *[[ज्योती रुमावत]] *[[सोनिका तांडी]] *[[सलीमा टेटे]] *[[वंदना कटारिया]] *[[लालरेमसियामी]] *[[नवनीत कौर (हॉकी खेळाडू)|नवनीत कौर]] *[[शर्मिला देवी]] *[[संगीता कुमारी]] {{div col end}} ;गट फेरी {{fieldhockeybox | bg= {{{bgc}}} | date= २९ जुलै २०२२ | time= १४:०० | team1= {{fhw-rt|IND}} | score= ५–० | team2= {{fhw|GHA}} | report= [https://tms.fih.ch/matches/16554/reports/matchreport अहवाल] | goals1= [[गुरजीत कौर]] {{fhg|PC|३}}, {{fhg|PS|३४}}<br/>[[नेहा गोयल]] {{fhg|FG|२८}}<br/>[[संगीता कुमारी]] {{fhg|FG|३६}}<br/>[[सलीमा टेटे]] {{fhg|FG|५६}} | goals2= | umpires= वानरी वेंटर (द आ)<br/>कतरिना टर्नर (न्यू झीलंड) }} ---- {{fieldhockeybox | bg= {{{bgc}}} | date= ३० जुलै २०२२ | time= १९:०० | team1= {{fhw-rt|IND}} | score= ३–१ | team2= {{fhw|WAL}} | report= [https://tms.fih.ch/matches/16558/reports/matchreport अहवाल] | goals1= [[वंदना कटारिया]] {{fhg|PC|२६}}, {{fhg|PC|४८}}<br/>[[गुरजीत कौर]] {{fhg|PC|२८}} | goals2= [[झेना ह्यूजेस]] {{fhg|PC|४५}} | umpires= कुकी टॅन (स्पेन)<br/> लेलिया सॅकर (कॅनडा) }} ---- {{fieldhockeybox | bg= {{{bgc}}} | date= २ ऑगस्ट २०२२ | time= १४:०० | team1= {{fhw-rt|IND}} | score= १–३ | team2= {{fhw|ENG}} | report= [https://tms.fih.ch/matches/16566/reports/matchreport अहवाल] | goals1=[[वंदना कटारिया]] {{fhg|PC|६०}} | goals2= [[गिझेल अनस्ले]] {{fhg|PC|3}}<br/>[[टेसा हॉवर्ड]] {{fhg|FG|४०}}<br/>हॅना मार्टिन {{fhg|PC|५२}} | umpires=वानरी वेंटर (द आ)<br/>कुकी टॅन (स्पेन) }} ---- {{fieldhockeybox | bg= {{{bgc}}} | date= ३ ऑगस्ट २०२२ | time= ११:०० | team1= {{fhw-rt|CAN}} | score= २–३ | team2= {{fhw|IND}} | report= [https://tms.fih.ch/matches/16569/reports/matchreport अहवाल] | goals1= ब्रायन स्टेअर्स {{fhg|PC|२३}}<br/>हॅना हॅन {{fhg|PC|३९}} | goals2= [[सलीमा टेटे]] {{fhg|PC|३}}<br/>[[नवनीत कौर (हॉकी खेळाडू)|नवनीत कौर]] {{fhg|FG|२२}}<br/>[[लालरेमसियामी]] {{fhg|PC|५१}} | umpires= कतरिना टर्नर (न्यू झीलंड)<br/> हॅना हॅरिसन (इंग्लंड) }} ;उपांत्य फेरी {{fieldhockeybox | bg= {{{bgc}}} | date= ५ ऑगस्ट २०२२ | time= २०:१५ | team1= {{fhw-rt|AUS}} | score= १–१ | team2= {{fhw|IND}} | report= [https://tms.fih.ch/matches/16575/reports/matchreport अहवाल] | goals1=रिबेका ग्रेनर {{fhg|FG|१०}} | goals2= [[वंदना कटारिया]] {{fhg|FG|४९}} | umpires= अंबर चर्च (न्यू झीलंड)<br/>हॅना हॅरिसन (इंग्लंड) | penalties1 =[[अँब्रोसिया मालोन]] {{fhps|g}}<br/>कैटलीन नॉब्स {{fhps|g}}<br/>एमी लॉटन {{fhps|g}} | penaltyscore = ३–० | penalties2 ={{fhps|m}} [[लालरेमसियामी]]<br/>{{fhps|m}} [[नेहा गोयल]]<br/>{{fhps|m}} [[नवनीत कौर (हॉकी खेळाडू)|नवनीत कौर]] }} ;कांस्य पदक सामना {{fieldhockeybox | bg= {{{bgc}}} | date= ७ ऑगस्ट २०२२ | time= ०९:०० | team1= {{fhw-rt|NZL}} | score= १–१ | team2= {{fhw|IND}} | report= [https://tms.fih.ch/matches/16576/reports/matchreport अहवाल] | goals1= ऑलिव्हिया मेरी {{fhg|PS|६०}} | goals2= [[सलीमा टेटे]] {{fhg|FG|२९}} | umpires= रेचल विल्यम्स (ENG)<br/>अलेशा न्यूमन(ऑ) | penalties1 =मेगन हल {{fhps|g}}<br/>होप राल्फ {{fhps|m}}<br/>रोज टायनान {{fhps|m}}<br/>केटी डोअर {{fhps|m}}<br/>ऑलिव्हिया शॅनन {{fhps|m}} | penaltyscore = १–२ | penalties2 ={{fhps|m}} [[संगीता कुमारी]]<br/>{{fhps|g}} [[सोनिका तांडी]]<br/>{{fhps|g}} [[नवनीत कौर (हॉकी खेळाडू)|नवनीत कौर]]<br/>{{fhps|m}} [[नेहा गोयल]] }} ==संदर्भ== {{reflist|30em}} ==बाह्यदुवे== *[https://olympic.ind.in/ भारतीय ऑलिम्पिक असोसिएशन अधिकृत साइट] [[वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळात सहभागी देश|भारत]] [[वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळात भारत|*]] atlo0h1fc6h707shzljzmdiac5msvqj 0 314280 2680411 2324401 2026-04-22T21:14:15Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680411 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट इमारत|native_name=ሃይሌ ሪዞርትስ|native_name_lang=|image_alt=|coordinates={{coord|7.079526|38.479091}}|demolition_date=३० जून २०२० (हेले रिसॉर्ट्स झिवे आणि शशामेने)|inauguration_date=२०१०|ren_cost=~३०० दशलक्ष बिर (हेलच्या मते))<ref>{{Cite web |title=Ethiopian Haile Gebresilassie Demands Justice for Destroyed Hotels |url=https://mybestruns.com/rn5253.html |access-date=2022-09-21 |website=mybestruns.com}}</ref>|engineer=लुकास चाल्टो (मुख्य अभियंता)|client=|location_city=हवासा|location_country=[[इथियोपिया]]|landlord=मेलकामू मेकोनेन (व्यवस्थापकीय संचालक)|owner=[[हेल गेब्रसेलासी]] (सीईओ)|website={{url|https://www.haileresorts.com/}}|चित्र=Haile Resorts.png}} '''हेले रिसॉर्ट्स''' (अम्हारिक: ሃይሌ ሪዞርትስ) ही [[इथियोपिया|इथिओपियामधील]] प्रसिद्ध ऍथलीट हेले गेब्रसेलासी याच्या मालकीची हॉटेल चेन आहे. इ.स. २०१० मध्ये हवासा येथे पहिले हॉटेल सुरू केले. त्यानंतर रिसॉर्टने शशामेने, झिवे आणि अर्बा मिंच येथे लवकरच ३ शाखा उघडून पटकन विकास केला. अम्हारा प्रदेश, [[अदिस अबाबा]] आणि ओरोमिया प्रदेशातदेखील विस्तार केला . इ.स. ३० जून २०२० रोजी हचलू हुंडेसा दंगली दरम्यान, शशामेने आणि झिवे येथील दोन हॉटेल्स तोडण्यात आली आणि ४०० कर्मचाऱ्यांना कामावर कमी केले. हेलेची अलीकडील रिसॉर्ट शाखा २०२२ मध्ये दक्षिणी राष्ट्रे, राष्ट्रीयत्व आणि लोक प्रदेशातील वेलकाईट शहरात उघडण्यात आली. == इतिहास == ॲथलीट हेले गेब्रसेलासी याने मे २०१० मध्ये [[अदिस अबाबा|अदिस अबाबाच्या]] दक्षिणेस सुमारे {{Convert|400|km|mi}} अंतरावर हवासा तलावामध्ये रिसॉर्टची स्थापना केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com.et/books?id=UEzlGSubmJwC&pg=PA145&dq=haile+resort&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi0g_HHt6X6AhXyh_0HHesJCBMQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=haile%20resort&f=false|title=Haile Gebrselassie - The Greatest Runner of All Time|last=Weidt|first=Klaus|date=2011|publisher=Meyer & Meyer Verlag|isbn=978-1-84126-323-6|page=145|language=en}}</ref> तेव्हापासून, कंपनीने एकूण ५ ठिकाणी हॉटेल चालु केली आहेत. यात शशामेने मधील हेले हॉटेल, झिवे रिसॉर्ट, हेले अर्बा मिंच आणि याया अफ्रिका ॲथलिट विलेज ही हॉटेल्स येतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://businessinfoeth.com/haile-grand-addis-ababa-is-set-to-open-next-month/|title=Haile Grand Addis Ababa is Set to Open Next Month|last=Writer|first=Staff|date=2022-09-12|website=Business Info Ethiopia|language=en-US|access-date=2022-09-21|archive-date=2022-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921085452/https://businessinfoeth.com/haile-grand-addis-ababa-is-set-to-open-next-month/|url-status=dead}}</ref> इ.स. ३० जून २०२० रोजी हचलू हुंडेसा यांच्या हत्येनंतर निषेधाच्या दिवशी, हेले यांनी दावा केला की या अशांततेत शशामेने आणि झिवे येथील त्यांची दोन हॉटेल्स नष्ट झाली होती. त्यामुळे ४०० कर्मचाऱ्यांना कामावर कमी करण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1096985/gebrselassies-hotels-destroyed|title=Hotels belonging to Gebrselassie destroyed during unrest in Ethiopia|date=2020-08-03|website=www.insidethegames.biz|access-date=2022-09-21}}</ref> ४ सप्टेंबर २०२० रोजी, हेले ने अदामा येथे अर्धा अब्ज बिर खर्चाचे ७ वे हेले रिसॉर्ट्स सुरू केले. नवीन रिसॉर्टमध्ये १०६ अतिथी खोल्या, व्यायामशाळा, जलतरण तलाव, जेवणाचे आणि मीटिंग हॉल आहेत. त्यांच्या मते, या रिसॉर्टमध्ये ३०० हून अधिक लोकांना रोजगार मिळाला आहे आणि ते ४ ते ५-स्टार रेटिंग सेवा प्रदान करेल.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://addisinsight.net/haile-gebrselassie-introduces-a-new-resort-shorty-after-recent-burn-down/|title=Haile Gebrselassie Introduces A New Resort Shortly After Recent Burn Down|last=Insight|first=Addis|date=2020-09-04|website=Addis Insight|language=en-US|access-date=2022-09-21|archive-date=2022-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921083716/https://addisinsight.net/haile-gebrselassie-introduces-a-new-resort-shorty-after-recent-burn-down/|url-status=dead}}</ref> फेब्रुवारी २०२२ मध्ये, हेलेने वेलकाइट शहरात {{Convert|5352|m2|ft2}} मध्ये अकरा हॉटेल्स उभारली. जी १८ सप्टेंबर २०२२ रोजी पूर्ण झाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://newbusinessethiopia.com/investment/ethiopias-olympic-hero-embarks-on-11th-hotel-investment/|title=Ethiopia’s Olympic hero embarks on 11th hotel investment – New Business Ethiopia|language=en-US|access-date=2022-09-21}}</ref> उद्घाटन समारंभात, हेले आणि दक्षिणी राष्ट्रे, राष्ट्रीयत्वे आणि लोक क्षेत्राचे अध्यक्ष यांनी प्रकल्पाच्या पूर्णत्वाचे उद्घाटन केले. बांधकामासाठी अर्धा अब्ज बिरपेक्षा जास्त खर्च आला, ज्यामुळे कंपनीला शक्य तितक्या योजना पूर्ण करण्यास प्रोत्साहन दिले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ethiopianmonitor.com/2022/02/07/haile-to-build-his-11th-resort-in-wolkite-town/|title=Haile to Build his 11th Resort in Wolkite Town|last=Monitor|first=Ethiopian|date=2022-02-07|website=Ethiopian Monitor|language=en-US|access-date=2022-09-21}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == रिसॉर्ट्सची यादी == * हेले रिसॉर्ट्स हवासा * झिवे रिसॉर्ट्स * हेले रिसॉर्ट्स सुलुल्टा * हेले रिसॉर्ट्स शशामेने * हेले रिसॉर्ट्स अर्बा मिंच * हेले रिसॉर्ट्स गोंडर <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.turkishairlinesholidays.com/en-tr/haile-resort-gondar|title=Haile Resort Gondar|website=Turkish Airlines Holidays|language=en-tr|access-date=2022-09-21}}</ref> * हेले रिसॉर्ट्स अदामा * हेले ग्रँड हॉटेल अदिस अबाबा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://borkena.com/2022/09/11/haile-grand-in-addis-ababa-now-open-for-service/|title=Haile Hotels and Resorts Continues expansion. Haile Grand in Addis Ababa opening next month for service|last=Account|date=2022-09-11|website=Borkena Ethiopian News|language=en-US|access-date=2022-09-21}}</ref> * हेले रिसॉर्ट्स डेब्रे बिरहान <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://addisfortune.net/articles/haile-hotels-extends-to-debre-berhan/|title=Haile Hotels Extends to Debre Berhan|last=Fortune|first=Addis|website=addisfortune.net|language=en|access-date=2022-09-21}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इथियोपियामधील हॉटेल्स]] [[वर्ग:अदिस अबाबामधील हॉटेल्स]] ag4t29aq5vua9w4dmqsqhsgcs647olg 0 320868 2680335 2521842 2026-04-22T18:42:15Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680335 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}}{{बदल}} '''सोरेन क्रिस्टियन टुब्रो''' (२७ फेब्रुवारी १९०६ - ४ मार्च १९८२) एक डॅनिश अभियंता होते ज्याने [[लार्सन अँड टुब्रो]] या अभियांत्रिकी फर्मची सह-स्थापना केली. <ref name="the_hindu_giant">{{स्रोत बातमी|last=N. Ramakrishnan|url=http://www.blonnet.com/2007/07/04/stories/2007070450270900.htm|title=The engineer behind the giant|date=4 July 2007|publisher=[[द हिंदू]]|access-date=13 May 2009}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == भारतातील सुरुवातीचे दिवस == टुब्रोने सिव्हिल इंजिनीअर म्हणून आपल्या कारकिर्दीला सुरुवात केली. [[कोपनहेगन|कोपनहेगनच्या]] FL स्मिथ अँड कंपनीचे कर्मचारी म्हणून, ते मदुक्कराई सिमेंट वर्क्स ( [[कोइंबतूर|कोइम्बतूर]] जवळ) आणि रोहरी सिमेंट कारखान्याला ( [[सिंध|सिंधमधील]] सुक्कूर बॅरेजजवळ) पुरवलेली उपकरणे उभारण्यासाठी आणि चालू करण्यासाठी १९३४ मध्ये भारतात आले. <ref name="the_hindu_formula"/> भारतात उतरल्यानंतर काही वेळाने, त्यांनी ''द बॉम्बे क्रॉनिकलमधील'' एक अहवाल वाचला ज्यात [[महात्मा गांधी|मोहनदास क. गांधींचा]] हवाला देत असे म्हणले आहे: "(मी) भारताच्या पांढऱ्या वसाहती मालकांना तपकिरी मालकांनी बदलण्यासाठी त्यांच्यापासून मुक्त होण्याच्या चळवळीचे नेतृत्व करत नाही." टुब्रोला असे वाटले की असा भारत "आधुनिक तंत्रज्ञान आणि व्यवस्थापन कौशल्य असलेल्या कोणालाही उत्तम संधी देईल." <ref name="the_hindu_formula" /> == लार्सन अँड टुब्रो == १९३८ मध्ये, टुब्रोने [[लार्सन अँड टुब्रो|लार्सन अँड]] टुब्रोची स्थापना करण्यासाठी त्याचे माजी शाळकरी हेनिंग होल्क-लार्सन. लार्सन अँड टुब्रो ची कल्पना [[मुंबई|मुंबईजवळील]] हिल स्टेशन [[माथेरान|माथेरानमध्ये]] सुट्टीच्या वेळी आली. <ref name="the_hindu_formula"/> होल्क-लार्सन हा जोखीम घेणारा होता तर टुब्रो अधिक पुराणमतवादी होता. <ref name="the_hindu_giant"/> लार्सन अँड टुब्रोने अशा वेळी भारतात संधी पाहिल्या, जेव्हा काही युरोपियन लोकांना देशाची औद्योगिक वाढीची क्षमता लक्षात आली होती. मुंबईत असलेले एल अँड टीचे पहिले कार्यालय इतके छोटे होते की एक वेळ ते फक्त एकच वापरू शकत होते. <ref name="larsentoubro_evolution"/> सुरुवातीला, लार्सन अँड टुब्रो, डॅनिश दुग्धशाळा उपकरणे उत्पादकांचे प्रतिनिधित्व करत असे. तथापि, [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान]] डॅनिश आयातीवर निर्बंध घालण्यात आले होते, ज्यामुळे लार्सन अँड टुब्रो ला एक छोटी कार्यशाळा सुरू करण्यास भाग पाडले गेले ज्याने सेवा पुरवली आणि लहान नोकऱ्या केल्या. [[वेसेऱ्युबुंग मोहीम|डेन्मार्कवर जर्मन आक्रमणानंतर]] आयात थांबली, लार्सन अँड टुब्रो ला स्वदेशी दुग्धजन्य उपकरणे तयार करण्यास भाग पाडले, हे पाऊल यशस्वी झाले. <ref name="larsentoubro_evolution" /> युद्धकाळात जहाज दुरुस्तीची संधी पाहून लार्सन अँड टुब्रोने हिल्डा लिमिटेड नावाची नवीन कंपनी स्थापन केली. याच सुमारास लार्सन अँड टुब्रो ने दुरुस्ती आणि फॅब्रिकेशनची दोन दुकानेही सुरू केली. टाटांसाठी सोडा अॅश प्लांट तयार करणाऱ्या जर्मन अभियंत्यांच्या [[टाटा उद्योगसमूह|नजरकैदेने]] लार्सन अँड टुब्रो ला आणखी एक नवीन संधी उपलब्ध करून दिली. <ref name="larsentoubro_evolution"/> १९४४ मध्ये, लार्सन आणि टुब्रोने अभियांत्रिकी बांधकाम आणि करार (ECC) ची स्थापना केली. याच सुमारास लार्सन अँड टुब्रो ने आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांशी सहयोग सुरू केला. १९४५ मध्ये, लार्सन अँड टुब्रो ने युनायटेड स्टेट्सच्या कॅटरपिलर ट्रॅक्टर कंपनीसोबत पृथ्वी हलवणाऱ्या उपकरणांच्या विपणनासाठी करार केला. लार्सन अँड टुब्रो ने बिस्किटे, काच, हायड्रोजनेटेड तेल आणि साबण यासह विविध उत्पादने तयार करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या उपकरणांच्या ब्रिटिश उत्पादकांचे प्रतिनिधित्व करण्यास सुरुवात केली. <ref name="larsentoubro_evolution">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.larsentoubro.com/lntcorporate/common/UI_Templates/html/common_AABL_BHIS.htm|title=Evolution of L&T|publisher=L&T|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713184540/http://www.larsentoubro.com/lntcorporate/common/UI_Templates/html/common_AABL_BHIS.htm|archive-date=13 July 2011|access-date=13 May 2009}}</ref> द्वितीय विश्वयुद्धाच्या शेवटी, युद्ध-अधिशेष कॅटरपिलर उपकरणे कमी किमतीत मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध होती. मात्र, एल अँड टीकडे ते खरेदी करण्यासाठी पैशांची कमतरता होती. त्यामुळे, लार्सन अँड टुब्रोने अतिरिक्त भागभांडवल उभारण्याचा निर्णय घेतला आणि परिणामी, लार्सन अँड टुब्रो प्रायव्हेट लिमिटेडची स्थापना ७ फेब्रुवारी १९४६ रोजी झाली. <ref name="larsentoubro_evolution"/> १९४७ मध्ये भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर, लार्सन अँड टुब्रो ने [[कोलकाता|कलकत्ता]], [[चेन्नई|मद्रास]] आणि नवी दिल्ली येथे कार्यालये स्थापन केली. १९४८ मध्ये लार्सन अँड टुब्रो ने {{Convert|55|acre|ha}} मुंबईच्या [[पवई]] उपनगरातील अविकसित जमीन. सोरेन के. टुब्रो यांनी १९४६ ते १९८१ पर्यंत लार्सन अँड टुब्रो चे संचालक म्हणून काम केले आणि १९६२-६३ मध्ये सक्रिय व्यवस्थापनातून निवृत्त झाले. <ref name="larsentoubro_evolution"/> १९८१ पर्यंत ते लार्सन अँड टुब्रो आणि ECC संचालक मंडळावर कार्यरत राहिले. == वर्षी == भारतात जवळपास पाच दशके घालवल्यानंतर, टुब्रो १९८१ मध्ये डेन्मार्कला निवृत्त झाले आणि पुढच्या वर्षी तिथेच त्यांचे निधन झाले. <ref name="the_hindu_formula">{{स्रोत बातमी|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2006/03/06/stories/2006030600380500.htm|title=The Toubro formula|date=6 March 2006|publisher=[[द हिंदू]]|access-date=13 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080317102248/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2006/03/06/stories/2006030600380500.htm|archive-date=17 March 2008|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref> [[कोडाईकनाल|कोडाईकनालमध्ये]] टुब्रोचे मोठे घर आणि इस्टेट होती, जिथे त्याच्या पत्नीने तिचे शेवटचे दिवस घालवले. लार्सन अँड टुब्रो च्या ECC विभागाच्या मनापक्कम कॅम्पसमध्ये स्थित टुब्रो ट्रेनिंग सेंटरचे नाव त्यांच्या नावावर आहे. टूब्रो कन्स्ट्रक्शन टेक्नॉलॉजी सेंटर, हे देखील त्यांच्या नावावर आहे आणि २००६ मध्ये त्यांचा मुलगा ओले के. टुब्रो याने उद्घाटन केले होते. <ref name="the_hindu_formula"/> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म]] [[वर्ग:डॅनिश अभियंते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:लार्सन अँड टुब्रो]] pewou8ut7od3z1oym8j0rweifaoxws8 0 320869 2680409 2521834 2026-04-22T21:07:33Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680409 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}}{{बदल}} [[चित्र:Henning Holck-Larsen 2008 stamp of India.jpg|इवलेसे|हेनिंग हॉलक-लार्सन]] '''हेनिंग होल्क-लार्सन''' (४ जुलै १९०७ - २७ जुलै २००३) एक [[डेन्मार्क|डॅनिश]] अभियंता होते ज्याने [[भारत|भारतीय]] अभियांत्रिकी फर्म [[लार्सन अँड टुब्रो]] (L&T) ची सह-स्थापना केली. == सुरुवातीचे जीवन आणि कारकीर्द == हेनिंग होल्क-लार्सनचे शिक्षण कोपनहेगन विद्यापीठात (आणि आता डेन्मार्कचे तांत्रिक विद्यापीठ आहे ) येथे झाले. १९३७ मध्ये ते [[कोपनहेगन|कोपनहेगनच्या]] FL Smidth &amp;amp; Co. मध्ये काम करणारे रासायनिक अभियंता म्हणून [[भारत|भारतात]] आले. त्यांचे माजी शाळकरी आणि सहकारी कर्मचारी सोरेन क्रिस्टियन टुब्रो यांच्यासोबत भागीदारी करून त्यांनी १९३८ मध्ये [[लार्सन अँड टुब्रो|लार्सन अँड टुब्रोची]] स्थापना केली. लार्सन अँड टुब्रो ची कल्पना [[मुंबई|मुंबईजवळील]] हिल स्टेशन [[माथेरान|माथेरानमध्ये]] सुट्टीच्या वेळी आली. <ref name="the_hindu_formula">{{स्रोत बातमी|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2006/03/06/stories/2006030600380500.htm|title=The Toubro formula|date=6 March 2006|publisher=[[द हिंदू]]|access-date=13 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080317102248/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2006/03/06/stories/2006030600380500.htm|archive-date=17 March 2008|url-status=usurped}}</ref> होल्क-लार्सन हा जोखीम घेणारा होता तर टुब्रो अधिक पुराणमतवादी होता. <ref name="the_hindu_giant">{{स्रोत बातमी|last=N. Ramakrishnan|url=http://www.blonnet.com/2007/07/04/stories/2007070450270900.htm|title=The engineer behind the giant|date=4 July 2007|publisher=[[द हिंदू]]|access-date=13 May 2009}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> लार्सन अँड टुब्रोने भारतात अशा वेळी संधी पाहिल्या जेव्हा काही युरोपियन लोकांना देशाची औद्योगिक वाढीची क्षमता समजली होती. मुंबईत असलेले एल अँड टीचे पहिले कार्यालय इतकं छोटं होतं की ते एकावेळी एकच वापरू शकतं. <ref name="larsentoubro_evolution">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.larsentoubro.com/lntcorporate/common/UI_Templates/html/common_AABL_BHIS.htm|title=Evolution of L&T|publisher=L&T|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713184540/http://www.larsentoubro.com/lntcorporate/common/UI_Templates/html/common_AABL_BHIS.htm|archive-date=13 July 2011|access-date=13 May 2009}}</ref> सुरुवातीला, लार्सन अँड टुब्रो, डॅनिश दुग्धशाळा उपकरणे उत्पादकांचे प्रतिनिधित्व करत असे. तथापि, [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान]] डॅनिश आयातीवर निर्बंध घालण्यात आले होते, ज्यामुळे लार्सन अँड टुब्रो ला एक छोटी कार्यशाळा सुरू करण्यास भाग पाडले ज्याने सेवा पुरवली आणि लहान नोकऱ्या केल्या. [[वेसेऱ्युबुंग मोहीम|डेन्मार्कवर जर्मन आक्रमणानंतर]] आयात थांबली, लार्सन अँड टुब्रो ला स्वदेशी दुग्धजन्य उपकरणे तयार करण्यास भाग पाडले, हे पाऊल यशस्वी झाले. <ref name="larsentoubro_evolution" /> युद्धकाळात जहाज दुरुस्तीची संधी पाहून लार्सन अँड टुब्रोने हिल्डा लिमिटेड नावाची नवीन कंपनी स्थापन केली. याच सुमारास लार्सन अँड टुब्रो ने दुरुस्ती आणि फॅब्रिकेशनची दोन दुकानेही सुरू केली. टाटांसाठी सोडा अॅश प्लांट तयार करणाऱ्या जर्मन अभियंत्यांच्या [[टाटा उद्योगसमूह|नजरकैदेने]] लार्सन अँड टुब्रो ला आणखी एक नवीन संधी उपलब्ध करून दिली. <ref name="larsentoubro_evolution"/> १९४४ मध्ये, लार्सन आणि टुब्रोने अभियांत्रिकी बांधकाम आणि करार (ECC) ची स्थापना केली. याच सुमारास लार्सन अँड टुब्रो ने आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांशी सहयोग सुरू केला. १९४५ मध्ये, त्यांनी पृथ्वी हलवणाऱ्या उपकरणांच्या विपणनासाठी यूएसएच्या कॅटरपिलर ट्रॅक्टर कंपनीशी करार केला. लार्सन अँड टुब्रो ने बिस्किटे, काच, हायड्रोजनेटेड तेल आणि साबण यासह विविध उत्पादने तयार करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या उपकरणांच्या ब्रिटिश उत्पादकांचे प्रतिनिधित्व करण्यास सुरुवात केली. <ref name="larsentoubro_evolution"/> द्वितीय विश्वयुद्धाच्या शेवटी, युद्ध-अधिशेष कॅटरपिलर उपकरणे कमी किमतीत मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध होती. मात्र, एल अँड टीकडे ते खरेदी करण्यासाठी पैशांची कमतरता होती. त्यामुळे, लार्सन अँड टुब्रोने अतिरिक्त भागभांडवल उभारण्याचा निर्णय घेतला आणि त्याचा परिणाम म्हणून लार्सन अँड टुब्रो प्रायव्हेट लिमिटेडची स्थापना ७ फेब्रुवारी १९४६ रोजी झाली. <ref name="larsentoubro_evolution" /> १९४८ मध्ये भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर, लार्सन अँड टुब्रो ने [[कोलकाता|कलकत्ता]], [[चेन्नई|मद्रास]] आणि [[नवी दिल्ली]] येथे कार्यालये स्थापन केली. लार्सन अँड टुब्रो ने हळूहळू लार्सन अँड टुब्रो चे विविध हितसंबंध असलेल्या एका मोठ्या व्यावसायिक घरामध्ये रूपांतर केले आणि पुढे ती सर्वात यशस्वी भारतीय कंपन्यांपैकी एक बनली. निवृत्तीनंतर, होल्क-लार्सन यांनी कंपनीचे अध्यक्ष एमेरिटस म्हणून काम केले. ते भारताला त्यांची "दत्तक मातृभूमी" म्हणत असत आणि आपला वेळ डेन्मार्क आणि भारतामध्ये विभागत असत. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hinduonnet.com/2003/07/28/stories/2003072802791300.htm|title=L&T co-founder Holck-Larsen dead|date=28 July 2003|publisher=[[द हिंदू]]|access-date=13 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20031106054611/http://www.hinduonnet.com/2003/07/28/stories/2003072802791300.htm|archive-date=6 November 2003|url-status=usurped}}</ref> २००३ मध्ये [[मुंबई|मुंबईच्या]] ब्रीच कँडी रुग्णालयात त्यांचे निधन झाले. == पुरस्कार आणि मान्यता == * आंतरराष्ट्रीय समजून घेण्यासाठी [[मॅगसेसे पुरस्कार|रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार]] (१९७६) * डेन्मार्कच्या राणी [[मार्ग्रेथे दुसरी, डेन्मार्क|मार्ग्रेट II]] कडून नाइटहूड (१९७७) * औद्योगिक शांततेसाठी सर जहांगीर गांधी पदक (१९८०) * केमटेक फाउंडेशनचा केमिकल इंडस्ट्री स्टॉलवॉर्ट पुरस्कार (२०००) * बॉम्बे मॅनेजमेंट असोसिएशनचा जीवनगौरव पुरस्कार (२००१) * सीमेपलीकडे व्यवसायाला चालना देण्यासाठी इंडो-युरोपियन युनियन बिझनेस समिटचे उद्धरण (२००२) * भारतीय उद्योगातील योगदानासाठी [[पद्मभूषण पुरस्कार|पद्मभूषण]] (२००२). <ref name="Padma Awards">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 October 2015|access-date=21 July 2015}}</ref> * १२ जून २००८ रोजी इंडिया पोस्टने ५.०० रुपयांचे स्मारक टपाल तिकीट जारी केले. == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९०७ मधील जन्म]] [[वर्ग:डॅनिश अभियंते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:लार्सन अँड टुब्रो]] jvs2k6hoz9ruifdhg13lxhuoxsn57xb 0 324292 2680392 2618144 2026-04-22T20:47:01Z ~2026-24679-89 182431 /* उप-सभापतींची यादी */ 2680392 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधान परिषदेचे उप-सभापती''' महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या कामकाजाचे सभापतींच्या अनुपस्थितित अध्यक्षस्थान भुषवतात. उप-सभापतींची निवड महाराष्ट्र विधान परिषदेद्वारे अंतर्गतरित्या केली जाते. सभापतींच्या अनुपस्थितीत उपसभापती अध्यक्ष म्हणून कामकाज पाहतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = उप-सभापती | body = महाराष्ट्र विधान परिषद | native_name = _{Dy. Chairman, Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्रा शासनाची मुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[नीलम गोऱ्हे]] | acting = | incumbentsince = ०८ सप्टेंबर २०२० | type = | status = उप प्रमुख महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | reports_to = [[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी|सभापती महाराष्ट्र विधान परिषद]] | residence = | seat = [[विधीमंडळ]], मुंबई | nominator = सदस्य [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = माणिकराव गोविंदराव ठाकरे(२०१३ - २०१८) | formation = १९३५ | first = रामचंद्र गणेश सोमण (१९३८ - १९४८) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = २ लाख | website = |}} ==उप-सभापतींची यादी== <br/>०१) रामचंद्र गणेश सोमण *२२ जुलै १९३७ - १६ ऑक्टोबर १९४७ <br/>०२) शांतीलाल हरजीवन शहा *१८ ऑक्टोबर १९४७ - ०४ मे १९५२ <br/>०३) व्ही. जी. लिमये *०५ मे १९५२ - १८ ऑगस्ट १९५५ <br/>०४) श्रीमती. जे. टी. सिपाहिमलानी *१९ ऑगस्ट १९५५ - २४ एप्रिल १९६२ <br/>०५) व्ही. एन. देसाई *२१ जून १९६२ - २८ जुलै १९६८ <br/>०६) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] *३० जुलै १९६८ - १३ जून १९७८ <br/>०७) अर्जुन गिरीधर पवार *०१ डिसेंबर १९७८ - २४ एप्रिल १९८४ <br/>०८) दाजीबा पर्वत पाटील *१२ जुलै १९८४ - ०७ जुलै १९८६ <br/>०९) सूर्यमान रघुनाथ वहाडणे *२९ जुलै १९८८ - २७ जुलै १९९४ <br/>१०) प्रा. [[नारायण सदाशिव फरांदे]] *३० जुलै १९९४ - २३ जुलै १९९८ <br/>११) वसंत शंकर डावखरे *२४ जुलै १९९९ - ११ मे २००४ <br/>१२) [[वसंत शंकर डावखरे]] *१३ ऑगस्ट २००४ - ०८ जून २०१० <br/>१३) वसंत शंकर डावखरे *१३ जुलै २०१० - ०८ जून २०१६ <br/>१४) [[माणिकराव गोविंदराव ठाकरे]] *०५ ऑगस्ट २०१६ - २७ जुलै २०१८ ([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) <br/>१५) [[नीलम गोऱ्हे|डॉ. नीलम दिवाकर गोऱ्हे]] *२४ जून २०१९ - २५ एप्रिल २०२० **([[शिवसेना]]) <br/>१६) [[नीलम गोऱ्हे|श्रीमती नीलम दिवाकर गोऱ्हे]] *०८ सप्टेंबर २०२०पासून- [[आजतागायत]] *([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उपाध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभा|उपसभापती]] j3q7paeerkprqsu3btefsxna3yxnnx2 2680393 2680392 2026-04-22T20:47:45Z ~2026-24679-89 182431 /* उप-सभापतींची यादी */ 2680393 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधान परिषदेचे उप-सभापती''' महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या कामकाजाचे सभापतींच्या अनुपस्थितित अध्यक्षस्थान भुषवतात. उप-सभापतींची निवड महाराष्ट्र विधान परिषदेद्वारे अंतर्गतरित्या केली जाते. सभापतींच्या अनुपस्थितीत उपसभापती अध्यक्ष म्हणून कामकाज पाहतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = उप-सभापती | body = महाराष्ट्र विधान परिषद | native_name = _{Dy. Chairman, Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्रा शासनाची मुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[नीलम गोऱ्हे]] | acting = | incumbentsince = ०८ सप्टेंबर २०२० | type = | status = उप प्रमुख महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | reports_to = [[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी|सभापती महाराष्ट्र विधान परिषद]] | residence = | seat = [[विधीमंडळ]], मुंबई | nominator = सदस्य [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = माणिकराव गोविंदराव ठाकरे(२०१३ - २०१८) | formation = १९३५ | first = रामचंद्र गणेश सोमण (१९३८ - १९४८) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = २ लाख | website = |}} ==उप-सभापतींची यादी== <br/>०१) रामचंद्र गणेश सोमण *२२ जुलै १९३७ - १६ ऑक्टोबर १९४७ <br/>०२) शांतीलाल हरजीवन शहा *१८ ऑक्टोबर १९४७ - ०४ मे १९५२ <br/>०३) व्ही. जी. लिमये *०५ मे १९५२ - १८ ऑगस्ट १९५५ <br/>०४) श्रीमती. जे. टी. सिपाहिमलानी *१९ ऑगस्ट १९५५ - २४ एप्रिल १९६२ <br/>०५) व्ही. एन. देसाई *२१ जून १९६२ - २८ जुलै १९६८ <br/>०६) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] *३० जुलै १९६८ - १३ जून १९७८ <br/>०७) अर्जुन गिरीधर पवार *०१ डिसेंबर १९७८ - २४ एप्रिल १९८४ <br/>०८) दाजीबा पर्वत पाटील *१२ जुलै १९८४ - ०७ जुलै १९८६ <br/>०९) सूर्यमान रघुनाथ वहाडणे *२९ जुलै १९८८ - २७ जुलै १९९४ <br/>१०) प्रा. [[नारायण सदाशिव फरांदे]] *३० जुलै १९९४ - २३ जुलै १९९८ <br/>११) वसंत शंकर डावखरे *२४ जुलै १९९९ - ११ मे २००४ <br/>१२) [[वसंत शंकर डावखरे]] *१३ ऑगस्ट २००४ - ०८ जून २०१० <br/>१३) वसंत शंकर डावखरे *१३ जुलै २०१० - ०८ जून २०१६ <br/>१४) [[माणिकराव ठाकरे|माणिकराव गोविंदराव ठाकरे]] *०५ ऑगस्ट २०१६ - २७ जुलै २०१८ ([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) <br/>१५) [[नीलम गोऱ्हे|डॉ. नीलम दिवाकर गोऱ्हे]] *२४ जून २०१९ - २५ एप्रिल २०२० **([[शिवसेना]]) <br/>१६) [[नीलम गोऱ्हे|श्रीमती नीलम दिवाकर गोऱ्हे]] *०८ सप्टेंबर २०२०पासून- [[आजतागायत]] *([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उपाध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभा|उपसभापती]] 2ljhnbxnyzy26bxl4k85dx4s11v0utd 2680394 2680393 2026-04-22T20:49:48Z ~2026-24679-89 182431 /* उप-सभापतींची यादी */ 2680394 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधान परिषदेचे उप-सभापती''' महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या कामकाजाचे सभापतींच्या अनुपस्थितित अध्यक्षस्थान भुषवतात. उप-सभापतींची निवड महाराष्ट्र विधान परिषदेद्वारे अंतर्गतरित्या केली जाते. सभापतींच्या अनुपस्थितीत उपसभापती अध्यक्ष म्हणून कामकाज पाहतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = उप-सभापती | body = महाराष्ट्र विधान परिषद | native_name = _{Dy. Chairman, Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्रा शासनाची मुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[नीलम गोऱ्हे]] | acting = | incumbentsince = ०८ सप्टेंबर २०२० | type = | status = उप प्रमुख महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | reports_to = [[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी|सभापती महाराष्ट्र विधान परिषद]] | residence = | seat = [[विधीमंडळ]], मुंबई | nominator = सदस्य [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = माणिकराव गोविंदराव ठाकरे(२०१३ - २०१८) | formation = १९३५ | first = रामचंद्र गणेश सोमण (१९३८ - १९४८) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = २ लाख | website = |}} ==उप-सभापतींची यादी== <br/>०१) रामचंद्र गणेश सोमण *२२ जुलै १९३७ - १६ ऑक्टोबर १९४७ <br/>०२) शांतीलाल हरजीवन शहा *१८ ऑक्टोबर १९४७ - ०४ मे १९५२ <br/>०३) व्ही. जी. लिमये *०५ मे १९५२ - १८ ऑगस्ट १९५५ <br/>०४) श्रीमती. जे. टी. सिपाहिमलानी *१९ ऑगस्ट १९५५ - २४ एप्रिल १९६२ <br/>०५) व्ही. एन. देसाई *२१ जून १९६२ - २८ जुलै १९६८ <br/>०६) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] *३० जुलै १९६८ - १३ जून १९७८ <br/>०७) अर्जुन गिरीधर पवार *०१ डिसेंबर १९७८ - २४ एप्रिल १९८४ <br/>०८) दाजीबा पर्वत पाटील *१२ जुलै १९८४ - ०७ जुलै १९८६ <br/>०९) सूर्यमान रघुनाथ वहाडणे *२९ जुलै १९८८ - २७ जुलै १९९४ <br/>१०) प्रा. [[नारायण सदाशिव फरांदे]] *३० जुलै १९९४ - २३ जुलै १९९८ <br/>११) वसंत शंकर डावखरे *२४ जुलै १९९९ - ११ मे २००४ <br/>१२) [[वसंत डावखरे]] *१३ ऑगस्ट २००४ - ०८ जून २०१० <br/>१३) वसंत शंकर डावखरे *१३ जुलै २०१० - ०८ जून २०१६ <br/>१४) [[माणिकराव ठाकरे|माणिकराव गोविंदराव ठाकरे]] *०५ ऑगस्ट २०१६ - २७ जुलै २०१८ ([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) <br/>१५) [[नीलम गोऱ्हे|डॉ. नीलम दिवाकर गोऱ्हे]] *२४ जून २०१९ - २५ एप्रिल २०२० **([[शिवसेना]]) <br/>१६) [[नीलम गोऱ्हे|श्रीमती नीलम दिवाकर गोऱ्हे]] *०८ सप्टेंबर २०२०पासून- [[आजतागायत]] *([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उपाध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभा|उपसभापती]] j9c7r12xl1f4co2fex5qqdw4c42oqti 2680407 2680394 2026-04-22T21:04:22Z ~2026-24679-89 182431 2680407 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधान परिषदेचे उप-सभापती''' महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या कामकाजाचे सभापतींच्या अनुपस्थितित अध्यक्षस्थान भुषवतात. उप-सभापतींची निवड महाराष्ट्र विधान परिषदेद्वारे अंतर्गतरित्या केली जाते. सभापतींच्या अनुपस्थितीत उपसभापती अध्यक्ष म्हणून कामकाज पाहतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = उप-सभापती | body = महाराष्ट्र विधान परिषद | native_name = _{Dy. Chairman, Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्रा शासनाची मुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[नीलम गोऱ्हे]] | acting = | incumbentsince = ०८ सप्टेंबर २०२० | type = | status = उप प्रमुख महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | reports_to = [[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी|सभापती महाराष्ट्र विधान परिषद]] | residence = | seat = [[विधीमंडळ]], मुंबई | nominator = सदस्य [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[माणिकराव ठाकरे]] (२०१३-२०१८) | formation = १९३५ | first = रामचंद्र गणेश सोमण (१९३८ - १९४८) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = २ लाख | website = |}} ==उप-सभापतींची यादी== <br/>०१) रामचंद्र गणेश सोमण *२२ जुलै १९३७ - १६ ऑक्टोबर १९४७ <br/>०२) शांतीलाल हरजीवन शहा *१८ ऑक्टोबर १९४७ - ०४ मे १९५२ <br/>०३) व्ही. जी. लिमये *०५ मे १९५२ - १८ ऑगस्ट १९५५ <br/>०४) श्रीमती. जे. टी. सिपाहिमलानी *१९ ऑगस्ट १९५५ - २४ एप्रिल १९६२ <br/>०५) व्ही. एन. देसाई *२१ जून १९६२ - २८ जुलै १९६८ <br/>०६) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] *३० जुलै १९६८ - १३ जून १९७८ <br/>०७) अर्जुन गिरीधर पवार *०१ डिसेंबर १९७८ - २४ एप्रिल १९८४ <br/>०८) दाजीबा पर्वत पाटील *१२ जुलै १९८४ - ०७ जुलै १९८६ <br/>०९) सूर्यमान रघुनाथ वहाडणे *२९ जुलै १९८८ - २७ जुलै १९९४ <br/>१०) प्रा. [[नारायण सदाशिव फरांदे]] *३० जुलै १९९४ - २३ जुलै १९९८ <br/>११) वसंत शंकर डावखरे *२४ जुलै १९९९ - ११ मे २००४ <br/>१२) [[वसंत डावखरे]] *१३ ऑगस्ट २००४ - ०८ जून २०१० <br/>१३) वसंत शंकर डावखरे *१३ जुलै २०१० - ०८ जून २०१६ <br/>१४) [[माणिकराव ठाकरे|माणिकराव गोविंदराव ठाकरे]] *०५ ऑगस्ट २०१६ - २७ जुलै २०१८ ([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) <br/>१५) [[नीलम गोऱ्हे|डॉ. नीलम दिवाकर गोऱ्हे]] *२४ जून २०१९ - २५ एप्रिल २०२० **([[शिवसेना]]) <br/>१६) [[नीलम गोऱ्हे|श्रीमती नीलम दिवाकर गोऱ्हे]] *०८ सप्टेंबर २०२०पासून- [[आजतागायत]] *([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उपाध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभा|उपसभापती]] drp7q6rbqzngqeigp8zwgeowq8iiwd4 2680408 2680407 2026-04-22T21:05:12Z ~2026-24679-89 182431 2680408 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधान परिषदेचे उप-सभापती''' महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या कामकाजाचे सभापतींच्या अनुपस्थितीत अध्यक्षस्थान भुषवतात. उप-सभापतींची निवड महाराष्ट्र विधान परिषदेद्वारे अंतर्गतरित्या केली जाते. * सभापतींच्या अनुपस्थितीत उपसभापती अध्यक्ष म्हणून कामकाज पाहतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = उप-सभापती | body = महाराष्ट्र विधान परिषद | native_name = _{Dy. Chairman, Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्रा शासनाची मुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[नीलम गोऱ्हे]] | acting = | incumbentsince = ०८ सप्टेंबर २०२० | type = | status = उप प्रमुख महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | reports_to = [[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी|सभापती महाराष्ट्र विधान परिषद]] | residence = | seat = [[विधीमंडळ]], मुंबई | nominator = सदस्य [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[माणिकराव ठाकरे]] (२०१३-२०१८) | formation = १९३५ | first = रामचंद्र गणेश सोमण (१९३८ - १९४८) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = २ लाख | website = |}} ==उप-सभापतींची यादी== <br/>०१) रामचंद्र गणेश सोमण *२२ जुलै १९३७ - १६ ऑक्टोबर १९४७ <br/>०२) शांतीलाल हरजीवन शहा *१८ ऑक्टोबर १९४७ - ०४ मे १९५२ <br/>०३) व्ही. जी. लिमये *०५ मे १९५२ - १८ ऑगस्ट १९५५ <br/>०४) श्रीमती. जे. टी. सिपाहिमलानी *१९ ऑगस्ट १९५५ - २४ एप्रिल १९६२ <br/>०५) व्ही. एन. देसाई *२१ जून १९६२ - २८ जुलै १९६८ <br/>०६) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] *३० जुलै १९६८ - १३ जून १९७८ <br/>०७) अर्जुन गिरीधर पवार *०१ डिसेंबर १९७८ - २४ एप्रिल १९८४ <br/>०८) दाजीबा पर्वत पाटील *१२ जुलै १९८४ - ०७ जुलै १९८६ <br/>०९) सूर्यमान रघुनाथ वहाडणे *२९ जुलै १९८८ - २७ जुलै १९९४ <br/>१०) प्रा. [[नारायण सदाशिव फरांदे]] *३० जुलै १९९४ - २३ जुलै १९९८ <br/>११) वसंत शंकर डावखरे *२४ जुलै १९९९ - ११ मे २००४ <br/>१२) [[वसंत डावखरे]] *१३ ऑगस्ट २००४ - ०८ जून २०१० <br/>१३) वसंत शंकर डावखरे *१३ जुलै २०१० - ०८ जून २०१६ <br/>१४) [[माणिकराव ठाकरे|माणिकराव गोविंदराव ठाकरे]] *०५ ऑगस्ट २०१६ - २७ जुलै २०१८ ([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) <br/>१५) [[नीलम गोऱ्हे|डॉ. नीलम दिवाकर गोऱ्हे]] *२४ जून २०१९ - २५ एप्रिल २०२० **([[शिवसेना]]) <br/>१६) [[नीलम गोऱ्हे|श्रीमती नीलम दिवाकर गोऱ्हे]] *०८ सप्टेंबर २०२०पासून- [[आजतागायत]] *([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उपाध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभा|उपसभापती]] jj24xmc4u2lfmvtufluogrrwk8lt1d8 0 324403 2680337 2680044 2026-04-22T19:21:59Z ~2026-24679-89 182431 2680337 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे "विधिमंडळ गटप्रमुख" देखील असतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = विरोधी पक्षनेते | body = महाराष्ट्र विधानपरिषदे | native_name = _{Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[रिक्त]] | acting = | incumbentsince = ३१ ऑगस्ट २०२५ | type = | status = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]] | reports_to = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | residence = | seat = मुंबई | nominator = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[अंबादास दानवे]] <br />(२०१९ - २०२२) | formation = १९६० | first = माधव बयाजी गायकवाड <br />(१९६० -१९६२) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] <br />(उप विरोधी पक्षनेते) | salary = २ लाख | website = |}} == विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत)== महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत *०१) माधव बयाजी गायकवाड १४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२ *०२) वासुदेव बळवंत गोगटे २७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६ *०३) रामजीवन फालुराम चौधरी २९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७ *०४) उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील २२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८ *०५) अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे २७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८ *०६) राम कृष्णा मेघे २८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८० *०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]] ०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२ *०८) [[दत्ता मेघे|दत्तात्रय राघोबाजी मेघे]] ०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४ *०९) देविदास मारोतीराव कराळे १७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६ *१०) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] १२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८ *११) विठ्ठलराव गणपतराव हांडे २३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९० *१२) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई|रा.सु. गवई]] २० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१ *१३) [[प्रमोद नवलकर|प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर]] १७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२ *१४) रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]] ०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३ *१५) [[सुधीर गजानन जोशी]] ३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४ *१६) [[रामचंद्र महादेव डांगे]] उर्फ (अण्णा) ३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५ *१७) शरदचंद्र गोविंदराव पवार २५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६ *१८) छगन चंद्रकांत भुजबळ १० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९ *१९) [[नितीन जयराम गडकरी]] २३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२०) [[नितीन जयराम गडकरी|नितीन गडकरी]] २० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२१) पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर ११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२२) [[विनोद श्रीधर तावडे]] २३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२३) [[विनोद श्रीधर तावडे|विनोद तावडे]] ०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२४) [[धनंजय मुंडे| धनंजय पंडितराव मुंडे]] २२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२५) [[धनंजय मुंडे| धनंजय पंडितराव मुंडे]] ०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२६) प्रविण यशवंत दरेकर १६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२७) अंबादास एकनाथराव दानवे ०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत <br />([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==उप-विरोधी पक्षनेते== *०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] १७ ऑगस्ट २०२२ - पासून <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] 2t4s37034jghlfbj88p6fq8im4uiety 2680338 2680337 2026-04-22T19:22:38Z ~2026-24679-89 182431 2680338 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे "विधिमंडळ गटप्रमुख" देखील असतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = विरोधी पक्षनेते | body = महाराष्ट्र विधानपरिषदे | native_name = _{Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[रिक्त]] | acting = | incumbentsince = ३१ ऑगस्ट २०२५ | type = | status = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]] | reports_to = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | residence = | seat = मुंबई | nominator = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[अंबादास दानवे]] <br />(२०२२ - २०२५) | formation = १९६० | first = माधव बयाजी गायकवाड <br />(१९६० -१९६२) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] <br />(उप विरोधी पक्षनेते) | salary = २ लाख | website = |}} == विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत)== महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत *०१) माधव बयाजी गायकवाड १४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२ *०२) वासुदेव बळवंत गोगटे २७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६ *०३) रामजीवन फालुराम चौधरी २९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७ *०४) उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील २२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८ *०५) अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे २७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८ *०६) राम कृष्णा मेघे २८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८० *०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]] ०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२ *०८) [[दत्ता मेघे|दत्तात्रय राघोबाजी मेघे]] ०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४ *०९) देविदास मारोतीराव कराळे १७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६ *१०) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] १२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८ *११) विठ्ठलराव गणपतराव हांडे २३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९० *१२) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई|रा.सु. गवई]] २० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१ *१३) [[प्रमोद नवलकर|प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर]] १७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२ *१४) रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]] ०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३ *१५) [[सुधीर गजानन जोशी]] ३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४ *१६) [[रामचंद्र महादेव डांगे]] उर्फ (अण्णा) ३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५ *१७) शरदचंद्र गोविंदराव पवार २५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६ *१८) छगन चंद्रकांत भुजबळ १० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९ *१९) [[नितीन जयराम गडकरी]] २३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२०) [[नितीन जयराम गडकरी|नितीन गडकरी]] २० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२१) पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर ११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२२) [[विनोद श्रीधर तावडे]] २३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२३) [[विनोद श्रीधर तावडे|विनोद तावडे]] ०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२४) [[धनंजय मुंडे| धनंजय पंडितराव मुंडे]] २२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२५) [[धनंजय मुंडे| धनंजय पंडितराव मुंडे]] ०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२६) प्रविण यशवंत दरेकर १६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२७) अंबादास एकनाथराव दानवे ०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत <br />([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==उप-विरोधी पक्षनेते== *०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] १७ ऑगस्ट २०२२ - पासून <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] 07nurzfy3fam43od9dlynb1qomf38x7 2680339 2680338 2026-04-22T19:23:29Z ~2026-24679-89 182431 /* विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत) */ 2680339 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे "विधिमंडळ गटप्रमुख" देखील असतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = विरोधी पक्षनेते | body = महाराष्ट्र विधानपरिषदे | native_name = _{Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[रिक्त]] | acting = | incumbentsince = ३१ ऑगस्ट २०२५ | type = | status = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]] | reports_to = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | residence = | seat = मुंबई | nominator = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[अंबादास दानवे]] <br />(२०२२ - २०२५) | formation = १९६० | first = माधव बयाजी गायकवाड <br />(१९६० -१९६२) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] <br />(उप विरोधी पक्षनेते) | salary = २ लाख | website = |}} == विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत)== महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत *०१) माधव बयाजी गायकवाड १४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२ *०२) वासुदेव बळवंत गोगटे २७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६ *०३) रामजीवन फालुराम चौधरी २९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७ *०४) उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील २२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८ *०५) अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे २७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८ *०६) राम कृष्णा मेघे २८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८० *०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]] ०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२ *०८) [[दत्ता मेघे|दत्तात्रय राघोबाजी मेघे]] ०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४ *०९) देविदास मारोतीराव कराळे १७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६ *१०) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] १२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८ *११) विठ्ठलराव गणपतराव हांडे २३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९० *१२) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई|रा.सु. गवई]] २० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१ *१३) [[प्रमोद नवलकर|प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर]] १७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२ *१४) रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]] ०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३ *१५) [[सुधीर गजानन जोशी]] ३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४ *१६) [[रामचंद्र महादेव डांगे]] उर्फ (अण्णा) ३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५ *१७) शरदचंद्र गोविंदराव पवार २५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६ *१८) छगन चंद्रकांत भुजबळ १० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९ *१९) [[नितीन जयराम गडकरी]] २३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२०) [[नितीन जयराम गडकरी|नितीन गडकरी]] २० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२१) पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर ११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२२) [[विनोद श्रीधर तावडे]] २३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२३) [[विनोद श्रीधर तावडे|विनोद तावडे]] ०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२४) [[धनंजय मुंडे|धनंजय पंडितराव मुंडे]] २२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२५) [[धनंजय मुंडे]] ०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२६) प्रविण यशवंत दरेकर १६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२७) अंबादास एकनाथराव दानवे ०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत <br />([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==उप-विरोधी पक्षनेते== *०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] १७ ऑगस्ट २०२२ - पासून <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] 4nrog8p49mecdnhwmdeb1gfiuucllgv 2680340 2680339 2026-04-22T19:25:08Z ~2026-24679-89 182431 /* विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत) */ 2680340 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे "विधिमंडळ गटप्रमुख" देखील असतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = विरोधी पक्षनेते | body = महाराष्ट्र विधानपरिषदे | native_name = _{Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[रिक्त]] | acting = | incumbentsince = ३१ ऑगस्ट २०२५ | type = | status = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]] | reports_to = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | residence = | seat = मुंबई | nominator = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[अंबादास दानवे]] <br />(२०२२ - २०२५) | formation = १९६० | first = माधव बयाजी गायकवाड <br />(१९६० -१९६२) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] <br />(उप विरोधी पक्षनेते) | salary = २ लाख | website = |}} == विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत)== महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत *०१) माधव बयाजी गायकवाड १४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२ *०२) वासुदेव बळवंत गोगटे २७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६ *०३) रामजीवन फालुराम चौधरी २९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७ *०४) उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील २२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८ *०५) अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे २७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८ *०६) राम कृष्णा मेघे २८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८० *०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]] ०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२ *०८) [[दत्ता मेघे|दत्तात्रय राघोबाजी मेघे]] ०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४ *०९) देविदास मारोतीराव कराळे १७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६ *१०) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] १२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८ *११) विठ्ठलराव गणपतराव हांडे २३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९० *१२) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई|रा.सु. गवई]] २० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१ *१३) [[प्रमोद नवलकर|प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर]] १७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२ *१४) रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]] ०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३ *१५) [[सुधीर गजानन जोशी]] ३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४ *१६) [[रामचंद्र महादेव डांगे]] उर्फ (अण्णा) ३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५ *१७) [[शरदचंद्र गोविंदराव पवार]] २५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६ *१८) [[छगन चंद्रकांत भुजबळ]] १० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९ *१९) [[नितीन जयराम गडकरी]] २३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२०) [[नितीन जयराम गडकरी|नितीन गडकरी]] २० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२१) पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर ११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२२) [[विनोद श्रीधर तावडे]] २३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२३) [[विनोद तावडे|विनोद श्रीधर तावडे]] ०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२४) [[धनंजय मुंडे|धनंजय पंडितराव मुंडे]] २२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२५) [[धनंजय मुंडे]] ०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२६) प्रविण यशवंत दरेकर १६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२७) अंबादास एकनाथराव दानवे ०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत <br />([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==उप-विरोधी पक्षनेते== *०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] १७ ऑगस्ट २०२२ - पासून <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] b255mxpaf8vl52iv028syhl3yybkr0r 2680341 2680340 2026-04-22T19:25:49Z ~2026-24679-89 182431 /* विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत) */ 2680341 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे "विधिमंडळ गटप्रमुख" देखील असतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = विरोधी पक्षनेते | body = महाराष्ट्र विधानपरिषदे | native_name = _{Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[रिक्त]] | acting = | incumbentsince = ३१ ऑगस्ट २०२५ | type = | status = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]] | reports_to = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | residence = | seat = मुंबई | nominator = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[अंबादास दानवे]] <br />(२०२२ - २०२५) | formation = १९६० | first = माधव बयाजी गायकवाड <br />(१९६० -१९६२) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] <br />(उप विरोधी पक्षनेते) | salary = २ लाख | website = |}} == विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत)== महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत *०१) माधव बयाजी गायकवाड १४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२ *०२) वासुदेव बळवंत गोगटे २७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६ *०३) रामजीवन फालुराम चौधरी २९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७ *०४) उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील २२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८ *०५) अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे २७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८ *०६) राम कृष्णा मेघे २८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८० *०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]] ०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२ *०८) [[दत्ता मेघे|दत्तात्रय राघोबाजी मेघे]] ०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४ *०९) देविदास मारोतीराव कराळे १७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६ *१०) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] १२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८ *११) विठ्ठलराव गणपतराव हांडे २३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९० *१२) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई|रा.सु. गवई]] २० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१ *१३) [[प्रमोद नवलकर|प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर]] १७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२ *१४) रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]] ०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३ *१५) [[सुधीर गजानन जोशी]] ३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४ *१६) [[रामचंद्र महादेव डांगे]] उर्फ (अण्णा) ३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५ *१७) [[शरदचंद्र गोविंदराव पवार]] २५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६ *१८) [[छगन चंद्रकांत भुजबळ]] १० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९ *१९) [[नितीन जयराम गडकरी]] २३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२०) [[नितीन जयराम गडकरी|नितीन गडकरी]] २० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२१) पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर ११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२२) [[विनोद तावडे|विनोद श्रीधर तावडे]] २३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२३) [[विनोद तावडे]] ०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२४) [[धनंजय मुंडे|धनंजय पंडितराव मुंडे]] २२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२५) [[धनंजय मुंडे]] ०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२६) प्रविण यशवंत दरेकर १६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२७) अंबादास एकनाथराव दानवे ०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत <br />([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==उप-विरोधी पक्षनेते== *०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] १७ ऑगस्ट २०२२ - पासून <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] 0k1p7ggps04s82e0p2eoatmqwb0qzgb 2680342 2680341 2026-04-22T19:28:20Z ~2026-24679-89 182431 /* विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत) */ 2680342 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे "विधिमंडळ गटप्रमुख" देखील असतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = विरोधी पक्षनेते | body = महाराष्ट्र विधानपरिषदे | native_name = _{Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[रिक्त]] | acting = | incumbentsince = ३१ ऑगस्ट २०२५ | type = | status = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]] | reports_to = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | residence = | seat = मुंबई | nominator = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[अंबादास दानवे]] <br />(२०२२ - २०२५) | formation = १९६० | first = माधव बयाजी गायकवाड <br />(१९६० -१९६२) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] <br />(उप विरोधी पक्षनेते) | salary = २ लाख | website = |}} == विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत)== महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत *०१) माधव बयाजी गायकवाड १४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२ *०२) वासुदेव बळवंत गोगटे २७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६ *०३) रामजीवन फालुराम चौधरी २९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७ *०४) [[उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील]] २२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८ *०५) अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे २७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८ *०६) प्रा. रामकृष्ण मेघे २८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८० *०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]] ०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२ *०८) [[दत्ता मेघे|दत्तात्रय राघोबाजी मेघे]] ०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४ *०९) देविदास मारोतीराव कराळे १७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६ *१०) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] १२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८ *११) विठ्ठलराव गणपतराव हांडे २३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९० *१२) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई|रा.सु. गवई]] २० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१ *१३) [[प्रमोद नवलकर|प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर]] १७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२ *१४) रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]] ०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३ *१५) [[सुधीर गजानन जोशी]] ३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४ *१६) [[रामचंद्र महादेव डांगे]] उर्फ (अण्णा) ३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५ *१७) [[शरदचंद्र गोविंदराव पवार]] २५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६ *१८) [[छगन चंद्रकांत भुजबळ]] १० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९ *१९) [[नितीन जयराम गडकरी]] २३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२०) [[नितीन जयराम गडकरी|नितीन गडकरी]] २० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२१) पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर ११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२२) [[विनोद तावडे|विनोद श्रीधर तावडे]] २३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२३) [[विनोद तावडे]] ०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२४) [[धनंजय मुंडे|धनंजय पंडितराव मुंडे]] २२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२५) [[धनंजय मुंडे]] ०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२६) प्रविण यशवंत दरेकर १६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२७) [[अंबादास एकनाथराव दानवे]] ०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत <br />([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==उप-विरोधी पक्षनेते== *०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] १७ ऑगस्ट २०२२ - पासून <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] 1anq2rocq0b8niyxmd1sqrl8kz56dtg 2680348 2680342 2026-04-22T19:34:27Z ~2026-24679-89 182431 2680348 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे "विधिमंडळ गटप्रमुख" देखील असतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = विरोधी पक्षनेते | body = महाराष्ट्र विधानपरिषदे | native_name = _{Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[रिक्त]] | acting = | incumbentsince = ३१ ऑगस्ट २०२५ | type = | status = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]] | reports_to = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | residence = | seat = मुंबई | nominator = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[अंबादास दानवे]] <br />(२०२२ - २०२५) | formation = १९६० | first = माधव बयाजी गायकवाड <br />(१९६० -१९६२) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] <br />(उप विरोधी पक्षनेते) | salary = २ लाख | website = |}} == विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत)== महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत *०१) माधव बयाजी गायकवाड १४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२ *०२) वासुदेव बळवंत गोगटे २७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६ *०३) रामजीवन फालुराम चौधरी २९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७ *०४) [[उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील]] २२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८ *०५) अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे २७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८ *०६) प्रा. रामकृष्ण मेघे २८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८० *०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]] ०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२ *०८) [[दत्ता मेघे|दत्तात्रय राघोबाजी मेघे]] ०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४ *०९) देविदास मारोतीराव कराळे १७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६ *१०) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] १२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८ *११) विठ्ठलराव गणपतराव हांडे २३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९० *१२) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई|रा.सु. गवई]] २० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१ *१३) [[प्रमोद नवलकर|प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर]] १७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२ *१४) रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]] ०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३ *१५) [[सुधीर गजानन जोशी]] ३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४ *१६) [[रामचंद्र महादेव डांगे]] उर्फ (अण्णा) ३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५ *१७) [[शरदचंद्र गोविंदराव पवार]] २५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६ *१८) [[छगन चंद्रकांत भुजबळ]] १० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९ *१९) [[नितीन जयराम गडकरी]] २३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२०) [[नितीन जयराम गडकरी|नितीन गडकरी]] २० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२१) पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर ११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२२) [[विनोद तावडे|विनोद श्रीधर तावडे]] २३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२३) [[विनोद तावडे]] ०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२४) [[धनंजय मुंडे|धनंजय पंडितराव मुंडे]] २२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२५) [[धनंजय मुंडे]] ०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२६) प्रविण यशवंत दरेकर १६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२७) [[अंबादास दानवे|अंबादास एकनाथराव दानवे]] ०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत <br />([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==उप-विरोधी पक्षनेते== *०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] १७ ऑगस्ट २०२२ - पासून <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] an5axkind1rwrvs7qtqxqnnmgr8083b 2680354 2680348 2026-04-22T19:44:54Z ~2026-24679-89 182431 /* विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत) */ 2680354 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे "विधिमंडळ गटप्रमुख" देखील असतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = विरोधी पक्षनेते | body = महाराष्ट्र विधानपरिषदे | native_name = _{Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[रिक्त]] | acting = | incumbentsince = ३१ ऑगस्ट २०२५ | type = | status = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]] | reports_to = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | residence = | seat = मुंबई | nominator = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[अंबादास दानवे]] <br />(२०२२ - २०२५) | formation = १९६० | first = माधव बयाजी गायकवाड <br />(१९६० -१९६२) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] <br />(उप विरोधी पक्षनेते) | salary = २ लाख | website = |}} == विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत)== महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत *०१) माधव बयाजी गायकवाड १४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२ *०२) वासुदेव बळवंत गोगटे २७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६ *०३) रामजीवन फालुराम चौधरी २९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७ *०४) [[उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील]] २२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८ *०५) अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे २७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८ *०६) प्रा. रामकृष्ण मेघे २८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८० *०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]] ०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२ *०८) [[दत्ता मेघे|दत्तात्रय राघोबाजी मेघे]] ०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४ *०९) देविदास मारोतीराव कराळे १७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६ *१०) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] १२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८ *११) विठ्ठलराव गणपतराव हांडे २३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९० *१२) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई|रा.सु. गवई]] २० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१ *१३) [[प्रमोद नवलकर|प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर]] १७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२ *१४) रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]] ०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३ *१५) [[सुधीर जोशी|सुधीर गजानन जोशी]] ३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४ *१६) [[रामचंद्र महादेव डांगे]] उर्फ (अण्णा) ३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५ *१७) [[शरदचंद्र गोविंदराव पवार]] २५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६ *१८) [[छगन चंद्रकांत भुजबळ]] १० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९ *१९) [[नितीन जयराम गडकरी]] २३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२०) [[नितीन जयराम गडकरी|नितीन गडकरी]] २० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२१) पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर ११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२२) [[विनोद तावडे|विनोद श्रीधर तावडे]] २३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२३) [[विनोद तावडे]] ०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२४) [[धनंजय मुंडे|धनंजय पंडितराव मुंडे]] २२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२५) [[धनंजय मुंडे]] ०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२६) प्रविण यशवंत दरेकर १६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२७) [[अंबादास दानवे|अंबादास एकनाथराव दानवे]] ०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत <br />([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==उप-विरोधी पक्षनेते== *०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] १७ ऑगस्ट २०२२ - पासून <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] hfia68mfnjdn0dxpbop8aajm50ynj35 2680385 2680354 2026-04-22T20:37:04Z ~2026-24679-89 182431 /* विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत) */ 2680385 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे "विधिमंडळ गटप्रमुख" देखील असतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = विरोधी पक्षनेते | body = महाराष्ट्र विधानपरिषदे | native_name = _{Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[रिक्त]] | acting = | incumbentsince = ३१ ऑगस्ट २०२५ | type = | status = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]] | reports_to = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | residence = | seat = मुंबई | nominator = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[अंबादास दानवे]] <br />(२०२२ - २०२५) | formation = १९६० | first = माधव बयाजी गायकवाड <br />(१९६० -१९६२) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] <br />(उप विरोधी पक्षनेते) | salary = २ लाख | website = |}} == विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत)== महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत *०१) माधव बयाजी गायकवाड १४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२ *०२) वासुदेव बळवंत गोगटे २७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६ *०३) रामजीवन फालुराम चौधरी २९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७ *०४) [[उत्तमराव पाटील|उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील]] २२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८ *०५) अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे २७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८ *०६) प्रा. रामकृष्ण मेघे २८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८० *०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]] ०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२ *०८) [[दत्ता मेघे|दत्तात्रय राघोबाजी मेघे]] ०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४ *०९) देविदास मारोतीराव कराळे १७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६ *१०) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] १२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८ *११) विठ्ठलराव गणपतराव हांडे २३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९० *१२) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई|रा.सु. गवई]] २० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१ *१३) [[प्रमोद नवलकर|प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर]] १७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२ *१४) रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]] ०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३ *१५) [[सुधीर जोशी|सुधीर गजानन जोशी]] ३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४ *१६) [[रामचंद्र महादेव डांगे]] उर्फ (अण्णा) ३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५ *१७) [[शरदचंद्र गोविंदराव पवार]] २५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६ *१८) [[छगन चंद्रकांत भुजबळ]] १० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९ *१९) [[नितीन जयराम गडकरी]] २३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२०) [[नितीन जयराम गडकरी|नितीन गडकरी]] २० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२१) पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर ११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२२) [[विनोद तावडे|विनोद श्रीधर तावडे]] २३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२३) [[विनोद तावडे]] ०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२४) [[धनंजय मुंडे|धनंजय पंडितराव मुंडे]] २२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२५) [[धनंजय मुंडे]] ०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२६) प्रविण यशवंत दरेकर १६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२७) [[अंबादास दानवे|अंबादास एकनाथराव दानवे]] ०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत <br />([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==उप-विरोधी पक्षनेते== *०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] १७ ऑगस्ट २०२२ - पासून <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] myg2qid79bss6eqvv0x9i9y1c6wj08m 2680387 2680385 2026-04-22T20:38:27Z ~2026-24679-89 182431 /* विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत) */ 2680387 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे "विधिमंडळ गटप्रमुख" देखील असतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = विरोधी पक्षनेते | body = महाराष्ट्र विधानपरिषदे | native_name = _{Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[रिक्त]] | acting = | incumbentsince = ३१ ऑगस्ट २०२५ | type = | status = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]] | reports_to = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | residence = | seat = मुंबई | nominator = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[अंबादास दानवे]] <br />(२०२२ - २०२५) | formation = १९६० | first = माधव बयाजी गायकवाड <br />(१९६० -१९६२) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] <br />(उप विरोधी पक्षनेते) | salary = २ लाख | website = |}} == विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत)== महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत *०१) माधव बयाजी गायकवाड १४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२ *०२) वासुदेव बळवंत गोगटे २७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६ *०३) रामजीवन फालुराम चौधरी २९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७ *०४) [[उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील]] २२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८ *०५) अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे २७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८ *०६) प्रा. रामकृष्ण मेघे २८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८० *०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]] ०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२ *०८) [[दत्ता मेघे|दत्तात्रय राघोबाजी मेघे]] ०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४ *०९) देविदास मारोतीराव कराळे १७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६ *१०) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] १२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८ *११) विठ्ठलराव गणपतराव हांडे २३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९० *१२) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई|रा.सु. गवई]] २० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१ *१३) [[प्रमोद नवलकर|प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर]] १७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२ *१४) रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]] ०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३ *१५) [[सुधीर जोशी|सुधीर गजानन जोशी]] ३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४ *१६) [[रामचंद्र महादेव डांगे]] उर्फ (अण्णा) ३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५ *१७) [[शरदचंद्र गोविंदराव पवार]] २५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६ *१८) [[छगन चंद्रकांत भुजबळ]] १० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९ <br />([[राष्ट्रीय काँग्रेस पक्ष]]) *१९) [[नितीन जयराम गडकरी]] २३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२०) [[नितीन जयराम गडकरी|नितीन गडकरी]] २० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२१) पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर ११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२२) [[विनोद तावडे|विनोद श्रीधर तावडे]] २३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२३) [[विनोद तावडे]] ०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२४) [[धनंजय मुंडे|धनंजय पंडितराव मुंडे]] २२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२५) [[धनंजय मुंडे]] ०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२६) प्रविण यशवंत दरेकर १६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२७) [[अंबादास दानवे|अंबादास एकनाथराव दानवे]] ०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत <br />([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==उप-विरोधी पक्षनेते== *०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] १७ ऑगस्ट २०२२ - पासून <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] qfq14y25139qlhgsfrqd5xvo2ghqt2d 2680388 2680387 2026-04-22T20:38:55Z ~2026-24679-89 182431 /* विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत) */ 2680388 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते''' हे महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानमंडळाच्या वरिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधी पक्षाचे नेतृत्व करतो. महाराष्ट्र विधानपरिषदेचा विरोधी-पक्षनेते हे सरकारी पक्षानंतर सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाचे "विधिमंडळ गटप्रमुख" देखील असतात. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = विरोधी पक्षनेते | body = महाराष्ट्र विधानपरिषदे | native_name = _{Leader of the Opposition, in Maharashtra Legislative Council} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्र शासनाची राजमुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = [[रिक्त]] | acting = | incumbentsince = ३१ ऑगस्ट २०२५ | type = | status = प्रमुख विरोधी पक्ष महाराष्ट्र विधान परिषद | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[महाराष्ट्र विधान परिषद ]] | reports_to = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | residence = | seat = मुंबई | nominator = सभापती, [[महाराष्ट्र विधान परिषद]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[अंबादास दानवे]] <br />(२०२२ - २०२५) | formation = १९६० | first = माधव बयाजी गायकवाड <br />(१९६० -१९६२) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] <br />(उप विरोधी पक्षनेते) | salary = २ लाख | website = |}} == विरोधीपक्ष नेते (१९६०-आजपर्यंत)== महाराष्ट्र विधानपरिषद विरोधी पक्षनेते: (सन १९६० ते ऑगस्ट, २०२२) ते आजतागायत *०१) माधव बयाजी गायकवाड १४ जुलै १९६० - २३ मार्च १९६२ *०२) वासुदेव बळवंत गोगटे २७ जुलै १९६२ - २८ ऑगस्ट १९६६ *०३) रामजीवन फालुराम चौधरी २९ ऑगस्ट १९६६ - २१ जुलै १९६७ *०४) [[उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील]] २२ जुलै १९६७ - २६ मार्च १९७८ *०५) अर्जुनराव श्रीपतराव कस्तुरे २७ मार्च १९७८ - १९ जुलै १९७८ *०६) प्रा. रामकृष्ण मेघे २८ जुलै १९७८ - ०९ जुलै १९८० *०७) प्रा. [[गणेश प्रभाकर प्रधान]] ०९ जुलै १९८० - ०७ सप्टेंबर १९८२ *०८) [[दत्ता मेघे|दत्तात्रय राघोबाजी मेघे]] ०७ सप्टेंबर १९८२ - १६ नोव्हेंबर १९८४ *०९) देविदास मारोतीराव कराळे १७ नोव्हेंबर १९८४ - १२ डिसेंबर १९८६ *१०) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई]] १२ डिसेंबर १९८६ - २० डिसेंबर १९८८ *११) विठ्ठलराव गणपतराव हांडे २३ डिसेंबर १९८८ - २० डिसेंबर १९९० *१२) [[रामकृष्ण सूर्यभान गवई|रा.सु. गवई]] २० डिसेंबर १९९० - १७ जुलै १९९१ *१३) [[प्रमोद नवलकर|प्रमोद सच्चिदानंद नवलकर]] १७ जुलै १९५१ - ०२ जुलै १९९२ *१४) रामचंद्र महादेव उर्फ [[अण्णा डांगे]] ०२ जुलै १९९२ - ३० जुलै १९९३ *१५) [[सुधीर जोशी|सुधीर गजानन जोशी]] ३० जुलै १९९३ - ३० जुलै १९९४ *१६) [[रामचंद्र महादेव डांगे]] उर्फ (अण्णा) ३० जुलै १९९४ - १८ मार्च १९९५ *१७) [[शरदचंद्र गोविंदराव पवार]] २५ मार्च १९९५ - २१ मे १९९६ *१८) [[छगन चंद्रकांत भुजबळ]] १० जुलै १९९६ - १७ ऑक्टोबर १९९९ <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) *१९) [[नितीन जयराम गडकरी]] २३ ऑक्टोबर १९९९ - १९ जुलै २००२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२०) [[नितीन जयराम गडकरी|नितीन गडकरी]] २० जुलै २००२ - ११ एप्रिल २००५ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२१) पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर ११ एप्रिल २००५ - २२ डिसेंबर २०११ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२२) [[विनोद तावडे|विनोद श्रीधर तावडे]] २३ डिसेंबर २०११ - २४ एप्रिल २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२३) [[विनोद तावडे]] ०८ मे २०१४ - २० ऑक्टोबर २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२४) [[धनंजय मुंडे|धनंजय पंडितराव मुंडे]] २२ डिसेंबर २०१४ - ०७ जुलै २०१६ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२५) [[धनंजय मुंडे]] ०८ जुलै २०१६ - २४ ऑक्टोबर २०१९ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *२६) प्रविण यशवंत दरेकर १६ डिसेंबर २०१९ - ०७ जुलै २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२७) [[अंबादास दानवे|अंबादास एकनाथराव दानवे]] ०९ ऑगस्ट २०२२ - ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत <br />([[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]]) ==उप-विरोधी पक्षनेते== *०१) [[भाई जगताप| अशोक अर्जुनराव जगताप उर्फ भाई जगताप]] १७ ऑगस्ट २०२२ - पासून <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) ==प्रमुख नेते== *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] cxxptz7zq6a5orchz2qv69t893a2t4y 0 324408 2680365 2649152 2026-04-22T19:59:27Z ~2026-24679-89 182431 /* पूर्वीपासूनचे विरोधीपक्ष नेते */ 2680365 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधानसभा विरोधी पक्षनेते''' हा महाराष्ट्र विधानसभेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानसभेच्या कनिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधीपक्षाचे नेतृत्व करतो. विरोधीपक्षाचा नेता हा सरकारी पक्षांनंतर सर्वाधिक जागा मिळवणाऱ्या विरोधीपक्षाचा '''गटनेता''' देखील असतो. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = विरोधी पक्षनेते | body = महाराष्ट्र विधानसभे | native_name = _{Leader of the Opposition, Maharashtra Legislative Assembly} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्रा शासनाची मुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = - ([[रिक्त]]) | acting = | incumbentsince = ०४ डिसेंबर २०२४ | type = | status = कॅबिनेट मंत्री, [[महाराष्ट्र राज्य]] | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[विधानसभा]] | reports_to = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | residence = | seat = मुंबई | nominator = अध्यक्ष, [[महाराष्ट्र विधानसभा]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[विजय वडेट्टीवार| विजय नामदेवराव वडेट्टीवार]] <br />(२०२२ - २०२४) | formation = १९६० | first = रामचंद्र धोंडिबा भंडारे<br />(१९६० -१९६२) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = - <br />(उप-विरोधी पक्षनेते) | salary = २ लाख | website = |}} == पूर्वीपासूनचे विरोधीपक्ष नेते == महाराष्ट्र विधानसभा विरोधी पक्षनेते (सन १९३७-२०२४) **'''मुंबई राज्य विधानसभा (१९३७ ते १९५६)''' *०१) सर अली महमूद खान देहलवी १९३७ - १९३९ *०२) ए. ए. खान १९४६ - १९५२ *०३) तुळशीदास सुभानराव जाधव १९५२ - १९५५ **'''द्विभाषिक मुंबई राज्य विधानसभा (१९५६ ते १९६०)''' *०१) [[एस.एम. जोशी]] १९५७ - १९५८ *०२) उद्धवराव साहेबराव पाटील १९५८ - १९५९ *०३) [[विठ्ठल देविदास देशपांडे]] १९५९ - १९६० **'''महाराष्ट्र विधानसभा (०१ मे १९६० पासून)''' *०१) रामचंद्र धोंडिबा भंडारे १९६० - १९६२ *०२) कृष्णराव नारायणराव धुळप १९६२ - १९६७ *०३) कृष्णराव नारायणराव धुळप १९६७ - १९७२ *०४) दिनकर बाळू पाटील ०७ एप्रिल १९७२ - १२ जुलै १९७७ *०५) [[गणपतराव अण्णासाहेब देशमुख]] १८ जुलै १९७७ - ०८ फेब्रुवारी १९७८ *०६) उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील २८ मार्च १९७८ - १७ जुलै १९७८ *०७) प्रभा आनंद राव १६ फेब्रुवारी १९७९ - १३ जुलै १९७९ *०८) [[प्रतिभा देविसिंह पाटील]] १६ जुलै १९७९ - फेब्रुवारी १९८० *०९) शरदचंद्र गोविंदराव पवार ०३ जुलै १९८० - ०१ ऑगस्ट १९८१ *१०) बबनराव दादाबा ढाकणे १७ डिसेंबर १९८१ - २४ डिसेंबर १९८२ *११) [[दिनकर बाळू पाटील]] २४ डिसेंबर १९८२ - २४ डिसेंबर १९८३ <br />([[शेतकरी कामगार पक्ष]]) *१२) शरदचंद्र गोविंदराव पवार १५ डिसेंबर १९८३ - १३ जानेवारी १९८५ *१३) शरदचंद्र गोविंदराव पवार २१ मार्च १९८५ - १४ डिसेंबर १९८६ *१४) निहाल अहमद १४ डिसेंबर १९८६ - २६ नोव्हेंबर १९८७ *१५) अँड. दत्ता नारायण पाटील २७ नोव्हेंबर १९८७ - २२ डिसेंबर १९८८ *१६) [[मृणाल गोरे|सौ.मृणाल केशव गोरे]] २३ डिसेंबर १९८८ - १९ ऑक्टोबर १९८९ <br />([[जनता पक्ष]]) *१७) अँड. दत्ता नारायण पाटील २० ऑक्टोबर १९८९ - ०३ मार्च १९९० *१८) [[मनोहर गजानन जोशी]] २२ मार्च १९९० ते १२ डिसेंबर १९९१ <br />([[शिवसेना]]) *१९) [[गोपीनाथ पांडुरंग मुंडे]] १२ डिसेंबर १९९१ ते १४ मार्च १९९५ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२०) [[मधुकर पिचड|मधुकरराव काशिनाथ पिचड]] २५ मार्च १९९५ - १५ जुलै १९९९ <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) *२१) नारायण तातू राणे २२ ऑक्टोबर १९९९ - १९ ऑक्टोबर २००४ <br />([[शिवसेना]]) *२२) नारायण तातू राणे ०६ नोव्हेंबर २००४ - १२ जुलै २००५ <br />([[शिवसेना]]) *२३) रामदास गंगाराम कदम ०१ ऑक्टोबर २००५ - ०३ नोव्हेंबर २००९ <br />([[शिवसेना]]) *२४) [[एकनाथराव गणपतराव खडसे]] ११ नोव्हेंबर २००९ - ०८ नोव्हेंबर २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२५) [[एकनाथ शिंदे|एकनाथराव संभाजी शिंदे]] १२ नोव्हेंबर २०१४ - ०५ डिसेंबर २०१४ <br />([[शिवसेना]]) *२६) [[राधाकृष्ण विखे पाटील|राधाकृष्ण एकनाथराव विखे]] २३ डिसेंबर २०१४ - ०४ जून २०१९ <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) *२७) [[विजय वडेट्टीवार|विजय नामदेवराव वडेट्टीवार]] २४ जून २०१९ - ०९ नोव्हेंबर २०१९ <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) *२८) [[देवेंद्र फडणवीस| देवेंद्र गंगाधरराव फडणवीस]] ०१ डिसेंबर २०१९ - ३० जून २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२९) [[अजित पवार| अजित अनंतराव पवार]] ०४ जुलै २०२२ - ०१ जुलै २०२३ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) ३०) [[जितेंद्र आव्हाड | जितेंद्र आव्हाड]] ०२ जुलै २०२३ पासून - br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार]]) *३०) [[विजय वडेट्टीवार]] ३० सप्टेंबर २०२३ - ४ डिसेंबर २०२४ <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) == उप-विरोधी पक्षनेते == *०१) [[जयंत पाटील]] २३ डिसेंबर २०१४ - २० एप्रिल २०१८ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *०२) शशिकांत जयवंतराव शिंदे २३ डिसेंबर २०१४ - ०९ नोव्हेंबर ०१९ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *०३) [[सुधीर मुनगंटीवार]] ०२ डिसेंबर २०१९ - २९ जून २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *०४) [[बाळासाहेब थोरात]] ०४ जुलै २०२२ - पासून <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) == प्रमुख नेत्यांची यादी == *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] fwf1zvva8vqic5yus5ihop4dpacagqx 2680381 2680365 2026-04-22T20:29:32Z ~2026-24679-89 182431 /* पूर्वीपासूनचे विरोधीपक्ष नेते */ 2680381 wikitext text/x-wiki '''महाराष्ट्र विधानसभा विरोधी पक्षनेते''' हा महाराष्ट्र विधानसभेचा निवडून आलेला सदस्य असतो, जो महाराष्ट्र विधानसभेच्या कनिष्ठ सभागृहात अधिकृत विरोधीपक्षाचे नेतृत्व करतो. विरोधीपक्षाचा नेता हा सरकारी पक्षांनंतर सर्वाधिक जागा मिळवणाऱ्या विरोधीपक्षाचा '''गटनेता''' देखील असतो. {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = विरोधी पक्षनेते | body = महाराष्ट्र विधानसभे | native_name = _{Leader of the Opposition, Maharashtra Legislative Assembly} | flag = Flag of India.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = '''भारती ध्वजचिन्ह''' | insignia = Seal of Maharashtra.svg | insigniasize = 150 | insigniacaption = '''महाराष्ट्रा शासनाची मुद्रा''' | image = | imagesize = 250px | alt = | incumbent = - ([[रिक्त]]) | acting = | incumbentsince = ०४ डिसेंबर २०२४ | type = | status = कॅबिनेट मंत्री, [[महाराष्ट्र राज्य]] | department = [[महाराष्ट्र सरकार]] | style = | member_of = [[विधानसभा]] | reports_to = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | residence = | seat = मुंबई | nominator = अध्यक्ष, [[महाराष्ट्र विधानसभा]] | appointer = [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = [[विजय वडेट्टीवार| विजय नामदेवराव वडेट्टीवार]] <br />(२०२२ - २०२४) | formation = १९६० | first = रामचंद्र धोंडिबा भंडारे<br />(१९६० -१९६२) | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = - <br />(उप-विरोधी पक्षनेते) | salary = २ लाख | website = |}} == पूर्वीपासूनचे विरोधीपक्ष नेते == महाराष्ट्र विधानसभा विरोधी पक्षनेते (सन १९३७-२०२४) **'''मुंबई राज्य विधानसभा (१९३७ ते १९५६)''' *०१) सर अली महमूद खान देहलवी १९३७ - १९३९ *०२) ए. ए. खान १९४६ - १९५२ *०३) तुळशीदास सुभानराव जाधव १९५२ - १९५५ **'''द्विभाषिक मुंबई राज्य विधानसभा (१९५६ ते १९६०)''' *०१) [[एस.एम. जोशी]] १९५७ - १९५८ *०२) उद्धवराव साहेबराव पाटील १९५८ - १९५९ *०३) [[विठ्ठल देविदास देशपांडे]] १९५९ - १९६० **'''महाराष्ट्र विधानसभा (०१ मे १९६० पासून)''' *०१) रामचंद्र धोंडिबा भंडारे १९६० - १९६२ *०२) कृष्णराव नारायणराव धुळप १९६२ - १९६७ *०३) कृष्णराव नारायणराव धुळप १९६७ - १९७२ *०४) दिनकर बाळू पाटील ०७ एप्रिल १९७२ - १२ जुलै १९७७ *०५) [[गणपतराव अण्णासाहेब देशमुख]] १८ जुलै १९७७ - ०८ फेब्रुवारी १९७८ *०६) उत्तमराव लक्ष्मणराव पाटील २८ मार्च १९७८ - १७ जुलै १९७८ *०७) प्रभा आनंद राव १६ फेब्रुवारी १९७९ - १३ जुलै १९७९ *०८) [[प्रतिभा देविसिंह पाटील]] १६ जुलै १९७९ - फेब्रुवारी १९८० *०९) [[शरदचंद्र गोविंदराव पवार]] ०३ जुलै १९८० - ०१ ऑगस्ट १९८१ *१०) बबनराव दादाबा ढाकणे १७ डिसेंबर १९८१ - २४ डिसेंबर १९८२ *११) [[दिनकर बाळू पाटील]] २४ डिसेंबर १९८२ - २४ डिसेंबर १९८३ <br />([[शेतकरी कामगार पक्ष]]) *१२) [[शरद गोविंदराव पवार]] १५ डिसेंबर १९८३ - १३ जानेवारी १९८५ *१३) [[शरद पवार]] २१ मार्च १९८५ - १४ डिसेंबर १९८६ *१४) निहाल अहमद १४ डिसेंबर १९८६ - २६ नोव्हेंबर १९८७ *१५) अँड. दत्ता नारायण पाटील २७ नोव्हेंबर १९८७ - २२ डिसेंबर १९८८ *१६) [[मृणाल गोरे|सौ.मृणाल केशव गोरे]] २३ डिसेंबर १९८८ - १९ ऑक्टोबर १९८९ <br />([[जनता पक्ष]]) *१७) अँड. दत्ता नारायण पाटील २० ऑक्टोबर १९८९ - ०३ मार्च १९९० *१८) [[मनोहर गजानन जोशी]] २२ मार्च १९९० ते १२ डिसेंबर १९९१ <br />([[शिवसेना]]) *१९) [[गोपीनाथ पांडुरंग मुंडे]] १२ डिसेंबर १९९१ ते १४ मार्च १९९५ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२०) [[मधुकर पिचड|मधुकरराव काशिनाथ पिचड]] २५ मार्च १९९५ - १५ जुलै १९९९ <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) *२१) नारायण तातू राणे २२ ऑक्टोबर १९९९ - १९ ऑक्टोबर २००४ <br />([[शिवसेना]]) *२२) नारायण तातू राणे ०६ नोव्हेंबर २००४ - १२ जुलै २००५ <br />([[शिवसेना]]) *२३) रामदास गंगाराम कदम ०१ ऑक्टोबर २००५ - ०३ नोव्हेंबर २००९ <br />([[शिवसेना]]) *२४) [[एकनाथराव गणपतराव खडसे]] ११ नोव्हेंबर २००९ - ०८ नोव्हेंबर २०१४ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२५) [[एकनाथ शिंदे|एकनाथराव संभाजी शिंदे]] १२ नोव्हेंबर २०१४ - ०५ डिसेंबर २०१४ <br />([[शिवसेना]]) *२६) [[राधाकृष्ण विखे पाटील|राधाकृष्ण एकनाथराव विखे]] २३ डिसेंबर २०१४ - ०४ जून २०१९ <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) *२७) [[विजय वडेट्टीवार|विजय नामदेवराव वडेट्टीवार]] २४ जून २०१९ - ०९ नोव्हेंबर २०१९ <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) *२८) [[देवेंद्र फडणवीस| देवेंद्र गंगाधरराव फडणवीस]] ०१ डिसेंबर २०१९ - ३० जून २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *२९) [[अजित पवार| अजित अनंतराव पवार]] ०४ जुलै २०२२ - ०१ जुलै २०२३ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) ३०) [[जितेंद्र आव्हाड | जितेंद्र आव्हाड]] ०२ जुलै २०२३ पासून - br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार]]) *३०) [[विजय वडेट्टीवार]] ३० सप्टेंबर २०२३ - ४ डिसेंबर २०२४ <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) == उप-विरोधी पक्षनेते == *०१) [[जयंत पाटील]] २३ डिसेंबर २०१४ - २० एप्रिल २०१८ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *०२) शशिकांत जयवंतराव शिंदे २३ डिसेंबर २०१४ - ०९ नोव्हेंबर ०१९ <br />([[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]]) *०३) [[सुधीर मुनगंटीवार]] ०२ डिसेंबर २०१९ - २९ जून २०२२ <br />([[भारतीय जनता पक्ष]]) *०४) [[बाळासाहेब थोरात]] ०४ जुलै २०२२ - पासून <br />([[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]) == प्रमुख नेत्यांची यादी == *[[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] *[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या उप सभापतींची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या उप अध्यक्षांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या सभागृह नेत्याची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या सभागृहातील नेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] *[[महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्यांची यादी]] 8diu29cnwkgu5n8qjcpgxjihqhx104p 0 324508 2680463 2678878 2026-04-23T05:27:36Z Ketaki Modak 21590 2680463 wikitext text/x-wiki == इतिहास == श्रीमाताजी ऊर्फ [[मीरा अल्फासा]], या श्रीअरविंद आश्रमात त्यांना भेटायला येणाऱ्या साधकांशी संवाद साधण्याचे एक माध्यम म्हणून फुलांचा उपयोग करत असत. अगदी सुरुवातीच्या काळापासूनच त्यांनी फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ सांगायला सुरुवात केली होती. अशा रीतीने फुलांची जणू काही एक भाषाच तयार झाली आणि या भाषेच्या माध्यमातून श्रीमाताजी साधकांशी संवाद साधत असत. त्यांनी फुलांना आध्यात्मिक भावसूचक, गुणसूचक नावे दिली होती. == ग्रंथसंपदा == * १९७३ मध्ये प्रकाशित झालेल्या Flowers and Their Messages या पुस्तकामध्ये एकंदर ८७९ फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ देण्यात आले आहेत. * इ. स. २००० मध्ये The Spiritual Significance of Flowers या नावाने आणखी एक पुस्तक प्रकाशित केले गेले, त्यामध्ये फुलांच्या शास्त्रीय नावांची भर घालण्यात आली आहे तसेच आणखी १९ फुलांचे अर्थ नव्याने देण्यात आले आहेत. {| class="wikitable sortable" |+ !क्र. !शास्त्रीय नाव !आध्यात्मिक अर्थ !आध्यात्मिक अर्थ (इंग्रजी) !प्रचलित नाव !छायाचित्र |- |०३७ |[[:en:Abutilon_indicum|Abutilon indicum]] ''(L) Sweet., Malvaceae.'' Chinese lantern, Flowering maple, Parlor maple, Indian mallow |मानसिक अभिवचन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mental-promise/ Mental Promise] |[[पेटारी]] |[[चित्र:Indian abutilon Abutilon indicum 3268.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |४१० |''Arrhostoxylum costatum, Acanthaceae'' |वीराला उचित कृती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/heroic-action/ Heroic Action] |रुएलिया किंवा जंगली पेटुनिया |[[चित्र:Ruellia elegans - Red Ruellia at Peravoor 2018 (7).jpg|इवलेसे]] |- |६७४ |[[:en:Artabotrys_hexapetalus|Artabotrys hexapetalus]] ''(L. f.) Bhand'' (Climbing Lang-lang) |निर्मळ मन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/clear-mind/ Clear Mind] |हिरवा चाफा, हरि चंपा |[[चित्र:Artabotrys hexapetalus02.JPG|इवलेसे]] |- |४०७ |''[[:en:Amaranthus_caudatus|Amaranthus caudatus L]]., Amaranthaceae.'' Love-lies-bleeding, Velvet flower, Tassel flower |कृतीमधील निर्भयता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/fearlessness-in-action/ Fearlessness in Action] |राजगिरा, उनाडभाजी |[[चित्र:Love-Lies-Bleeding, Tassel Flower (Amaranthus caudatus).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |८०७ |''Foeniculum vulgare Mill, Umbelliferae.''[[:en:Fennel|Fennel]] |रक्तामध्ये प्रकाश |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/light-in-the-blood/ Light in the blood] |बडीशेप |[[चित्र:Fennel flower heads.jpg|इवलेसे]] |- |६४१ |''[[:en:Neolamarckia_cadamba|Anthocephalus cadamba]] (Roxb.) Miq., Rubiaceae'' Kadam tree |अतिमानसिक सूर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/supramental-sun/ Supramental Sun] |कदंब, निपा (संस्कृत) <ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=The spirit of Auroville|last=Huta Hindocha|publisher=Havyavahana Trust|year=2002|isbn=|pages=}}</ref> |[[चित्र:Cadamba tree Neolamarckia cadamba fruit by Raju Kasambe DSCN5650.JPG 09.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६८८ |''[[:en:Asclepias_curassavica|Asclepias curassavica]] L., Asclepiadaceae'' Blood flower, Swallow wort, Matal, Indian root |भौतिक मनाने अतिमानसिक प्रकाशाला दिलेला प्रतिसाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/response-of-the-physical-mind-to-the-supramental-light/ Response of the Physical Mind to the Supramental Light] |पिवळा चित्रक / हळदीकुंकू |[[चित्र:31 Halad-Kumku.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |५११ |''Asparagus L. sp., Liliaceae.'' |आत्मसमर्पणातून उदयाला येणारे सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/beauty-arising-from-consecration/ Beauty Arising from Consecration] |[[शतावरी]] |[[चित्र:Asparagus racemosus - Satawari flowers - at Peravoor 2018 (13).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |२०१ |''Atalantia monophylla Correa., Rutaceae'' Country gooseberry |इच्छाविरहितता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/absence-of-desire/ Absence of Desire] |माकडलिंबू |[[चित्र:Atalantia monophylla 02.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६३४ |[[:en:Barringtonia_asiatica|Barringtonia asiatica]] ''(L.) Kurz., Lecythidaceae'' |अतिमानसिक कृती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/supramental-action/ Supramental Action] |समुद्रफूल |[[चित्र:Barringtonia asiatica - twin flower.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |३४१ |''Begonia L. Spp., Begoniaceae.'' [[:en:Begonia|Begonia]] |संतुलन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/balance/balance/ Balance] |काप्रू |[[चित्र:Petals 0016.jpg|इवलेसे]] |- |०४७ |''[[:en:Bixa_orellana|Bixa orellana]] L., Bixaceae.'' Annatto, Lipstick tree, Achiote |एक नवीन जगत् |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/new-world/ New World] |शेंदरी, लटकान, सिंधुरी |[[चित्र:Bixa.jpg|इवलेसे]] |- |०२४ |[[:en:Bougainvillea|Bougainvillea]] ''Comm. Ex Juss., Nyctaginaceae.'' Bougainvillea |संरक्षण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/protection/ Protection] |बोगनवेल |[[चित्र:Bougainvillea, Behbahan.jpg|इवलेसे]] |- |०११ |''[[:en:Brownea_coccinea|Brownea coccinea]] Jacq. Corr. Murr., Leguminosae.'' Scarlet flame bean |विश्वावर अधिराज्य गाजविणारे ईश्वरी प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-love-governing-the-world/ Divine Love Governing the World] |लाल झुंबर |[[चित्र:Brownea coccinea (2206468097).jpg|इवलेसे]] |- |०५७ |''[[:en:Iris_domestica|Belamcanda chinensis]] (L.) DC., Iridaceae'' Blackberry lily, Leopard lily |ईश्वराविषयी आत्मीयता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/attachment-to-the-divine/ Attachment to the Divine] |लेपर्ड लिली |[[चित्र:Iris domestica 2007-08-11 02.jpg|इवलेसे]] |- |६३६ |''Butea monosperma (Lam.) Taub [ B. Frondosa Roxb. Ex willd.], Leguminosae, Papilionoideae,'' Flame of the forest, Dhak, Palas |अतिमानसिक साक्षात्काराचा आरंभ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/beginning-of-the-supramental-realisation/ Beginning of the Supramental Realisation] |पळस |[[चित्र:STS 001 Butea monosperma.jpg|इवलेसे|पळस]] |- |७८ |''Canna indica L., Cannacceae.'' Indian-shot, Queensland, Arrowroot, Achira |ईश्वराशी सख्यत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/friendship-with-the-divine/ Friendship with the Divine] |सर्वजया |[[चित्र:Cinnamon-bellied flowerpiercer (Diglossa baritula) male on Indian shot (Canna indica) Finca El Pilar.jpg|इवलेसे]] |- |२७६ |''Dianthus caryophyllus L., Caryophyllaceae.'' Carnation, Clove pink |सहयोग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/collaboration/ Collaboration] |कार्नेशन, देवाचे फूल |[[चित्र:Dianthus caryophyllus CFPC Malea 1zz.jpg|इवलेसे]] |- |६९० |''Castanospermum australe A. Cunn. & C. Fraser., Leguminosae, Papilionoideae'' Moreton Bay chestnut, Australian chestnut, Black bean |जडभौतिकामध्ये कार्यकारी असलेले 'ज्योतिर्मय मन' |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mind-of-light-acting-in-matter/ Mind of Light Acting in Matter] |[[ब्लॅक बीनस् (वनस्पती)|ब्लॅक बीनस्]] |[[चित्र:Castanospermum australe 7th Brigade Park Chermside P1070738.jpg|इवलेसे]] |- |०६० |''Cattleya spp., Orchidaceae,'' Orchid |जीवनाची साध्यपूर्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/the-aim-of-existence-is-realised/ The Aim of Existence is Realised] |[[ऑर्किड]] (पांढरा रंग) |[[चित्र:Many white orchids.jpg|इवलेसे]] |- |४३४ |''Celosia argentea L. Plumosa Group., Amaranthaceae.'' Feathered amaranth |अभिव्यक्तीचा सुकाळ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/abundant-expression/ Abundant Expression] |मयूरशिखा, [[मोरशिखा]], [[मयूरशिख]] (सोनेरी पिवळा रंग) |[[चित्र:Celosia argentea var. plumosa Fresh Look Yellow 1zz.jpg|इवलेसे|मयूरशिखा]] |- |७७६ |[[:en:Combretum_fruticosum|Combretum fruticosum]] ''(Loefl.)'' ''Stuwz., Combretaceae'' Burning bush |जीवनामध्ये कृतीचे संघटन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/organisation-of-action-in-life/ Organisation of Action in Life] |पिळुकी किंवा उक्षी (संभाव्य नावे) |[[चित्र:Combretum fruticosum 246446513.jpg|इवलेसे]] |- |५५८ |[[:en:Couroupita_guianensis|Couroupita guianensis]] ''Aubl., Lecythidaceae'' Cannonball tree |समृद्धी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/prosperity/ Prosperity] <ref name=":0" /> |[[कैलाशपती|कैलासपती]] |[[चित्र:Kailasapati (Marathi- कैलासपती) (753214931).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |८५४ |''[[:en:Cucurbita_maxima|Cucurbita maxima]] Duchesne ex Lam., Cucurbitaceae.''Autumn squash, Winter squash, Pumpkin |विपुलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/collaboration-of-nature/abundance/ Abundance] |लाल भोपळ्याचे फूल |[[चित्र:Pumpkin flowers - geograph.org.uk - 7559488.jpg|इवलेसे]] |- |०५३ |''Dahlia Cav., Compositae,'' [[:en:Dahlia|Dahlia]] |अतिमानवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/superhumanity/ Superhumanity] |[[डेलिया]] (पांढरा) |[[चित्र:55 Delia White.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |४९४ |''[[:en:Delonix_regia|Delonix regia]] (Bojer) ref., Leguminosae, Caesalpinioideae'' Flamboyant, Peacock flower, Flame tree, Royal poinciana |साक्षात्कार |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/realisation/ Realisation] |[[गुलमोहर]] |[[चित्र:Delonix regia 4226.jpg|इवलेसे|गुलमोहर]] |- |६२ |''[[:en:Dendrobium_moschatum|Dendrobium moschatum]] Swartz., Orchidaceae'' Orchid |परमेश्वराबद्दलची मानसिक आसक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/mental-attachment-to-the-divine/ Mental Attachment to the Divine] |[[ऑर्किड]] (सोनेरी केशरी) |[[चित्र:Dendrobium moschatum (Ecological Botanical Gardens 2015 - 05).jpg|इवलेसे|ऑर्किड (सोनेरी केशरी)]] |- |२०३ |''[[:en:Eucalyptus|Eucalyptus]] L'Herit. Spp., Myrtaceae'' Eucalptus, Australlian gum, Gum tree, Ironbark, Stringybark |अहंकाराचे निर्मूलन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/abolition-of-the-ego/ Abolition of the Ego] |[[निलगिरी (वनस्पती)|निलगिरी]] |[[चित्र:Eucalyptus tereticornis flowers, capsules, buds and foliage.jpeg|इवलेसे|निलगिरी]] |- |०४४ |''[[:en:Galanthus_nivalis|Galanthus nivalis]] L. 'Viridapicis'., Amaryllidaceae.''Snowdrop, European snowdrop |पुनरुज्जीवनाचे अभिवचन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/promise-of-renewal/ Promise of Renewal] |गॅलॅन्थस |[[चित्र:Galanthus nivalis close-up aka.jpg|इवलेसे]] |- |७१९ |''[[:en:Gazania|Gazania]] Gaertn. spp., Compositae,'' Treasure flower |स्पष्टतेच्या शोधात |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/seeking-for-clarity/ Seeking for clarity] |[https://marathivishwakosh.org/41399/ गेझनिया] |[[चित्र:Gazania rigens cultivar in Conques.jpg|इवलेसे|गेझनिया]] |- |५७२ |''[[:en:Hibiscus_×_rosa-sinensis|Hibiscus rosa-sinensis]] L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |भौतिकामधील अतिमानसिक सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/supramental-beauty-in-the-physical/ Supramental Beauty in the physical] |केशरी जास्वंद |[[चित्र:Cayena (Hibiscus rosa-sinensis), Icod de los Vinos, Tenerife, España, 2012-12-13, DD 01.jpg|इवलेसे|केशरी जास्वंद]] |- |५०५ |''[[:en:Gomphrena_globosa|Gomphrena globosa]] L., Amaranthaceae.'' Globe amaranth, Bachelor's button |अमर्त्यत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/immortality/ Immortality] |गुल-ए-मखमल (पांढरा रंग) |[[चित्र:White Globe Amaranth Flower Gomphrena Globosa 千日紅 センニチコウ (223201665).jpeg|इवलेसे|गुलमखमल]] |- |८७६ |''[[:en:Gossypium|Gossypium]] L. Spp, Malvaceae.,'' Cotton |भौतिक समृद्धी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/awakening-in-matter/material-abundance/ Material Abundance] |कार्पास, [[कापूस|कपाशी]] |[[चित्र:Cotton flower.jpg|इवलेसे|कपाशी]] |- |००३ |''[[:en:Hedychium_coronarium|Hedychium J.G. Koening]]., Zingiberaceae.'' Ginger lily, Garland lily |सत्-चित्-आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/sachchidananda/ Sachchidananda] |[[सोनटक्का]] |[[चित्र:White garland-lily 04.jpg|इवलेसे|सोनटक्का]] |- |६३८ |''Helichrysum bracteatum (Vent.) Andrews., Compositae'' Strawflower, Golden everlasting, Yellow paper daisy |पृथ्वीवर अतिमानसिक अमरत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/supramental-immortality-upon-earth/ Supramental Immortality upon Earth] <ref name=":0" /> |पेपर डेझी |[[चित्र:Xerochrysum bracteatum, golden everlasting flower or strawflower at Mannavan Shola, Anamudi Shola National Park, Kerala (27).jpg|इवलेसे]] |- |५६६ |''[[:en:Hibiscus_mutabilis|Hibiscus mutabilis]] L., Malvaceae.'' Cotton rose, Confederate rose mallow |ईश्वरी कृपा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/divine-grace/ The Divine Grace] |पुष्करिणी, स्थलकमल |[[चित्र:Hibiscus mutabilis (2).JPG|इवलेसे|पुष्करिणी, स्थलकमल]] |- |५७४ |''Hibiscus rosa-sinensis L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |अतिमानसिक प्रेमाचे सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/beauty-of-supramental-love/ Beauty of Supramental love] |जास्वंद (गुलाबी) |[[चित्र:Juba kusum athonba (326908991).jpg|इवलेसे|जास्वंद (गुलाबी)]] |- |०३६ |''Hibiscus rosa-sinensis L. 'Deddie Ann', Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |नव-निर्मितीचे सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/beauty-of-the-new-creation/ Beauty of the New Creation] |[[जास्वंद]] |[[चित्र:Sleepy Hibiscus (Hibiscus furcellatus) (8058834522).jpg|इवलेसे|जास्वंद]] |- |१२५ |[[:en:Hoya_carnosa|Hoya Carnosa]] ''(L. f.) R. Br., Asclepiadaceae.Wax plant, Honey plant'' |सामूहिक अभीप्सेची शक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/power-of-collective-aspiration/ Power of Collective Aspiration] |अंबरी (होया कार्नोसा) |[[चित्र:NKN-2007-06-13 114250 Hoya Carnosa (Yvan Leduc author for Wikipedia).jpg|इवलेसे]] |- |७७३ |''[[:en:Acanthus_montanus|Acanthus montanns]] (Nees) Anderson., Acanthaceae'' Mountain thistle, Acanthe rose |ईश्वराच्या पहिल्या संपर्काने जागृत होणाऱ्या भावना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/the-emotions-awake-to-the-first-contact-with-the-divine/ The Emotions Awake To The First Contact With The Divine] |तालीमखाना |[[चित्र:112 Kolshinda, Talimkhana.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |३१३ |''[[:en:Vittadinia_cuneata|Vittadinia cuneata]] (V. australis hort.), Compositae'' Creeping daisy |समग्र साधेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/integral-simplicity/ Integral Simplicity] |डेझी (पांढरा रंग) |[[चित्र:Bellis perennis-fully bloomed flower.jpg|इवलेसे|डेझी ]] |- |६०९ |''[[:en:Hibiscus_×_rosa-sinensis|Hibiscus rosa-sinensis]] L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |सौंदर्यपूर्ण शक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/aesthetic-power/ Aesthetic Power] |[[जास्वंद]] (लाल) |[[चित्र:Hibiscus or China rose.jpg|इवलेसे|लाल जास्वंद]] |- |४२२ |''[[:en:Ixora_pavetta|Ixora pavetta]] Andrews. [I.arborea Sm.], Rubiaceae'' Torch tree |सरळपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/straightforwardness/ Straightforward­ness] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Torchwood%20Tree.html गोरवीकटगी] नेमाली, नेवली (संस्कृत) |[[चित्र:Ixora pavetta, AJT Johnsingh. 0200921 120457.jpg|इवलेसे|गोरवीकटगी]] |- |३०२ |''[[:en:Jasmine|Jasminum]] L. Spp., Oleaceae.''Jasmine, Jessamine |शुद्धता, निर्मळता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/purity/purity/ Purity] |[https://marathivishwakosh.org/16485/ जास्मिन], [[मोगरा]] |[[चित्र:Earleaf jasmine (Jasminum elongatum) flowers.jpg|इवलेसे|मोगरा]] |- |८३५ |''[[:en:Jatropha_podagrica|Jatropha podagarica]] Hook., Euphorbiaceae.'' Gout plant, Tartogo, [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Australian%20Bottle%20Plant.html Australian bottle plant] |अतिमानसिक कृतीला अवचेतनेकडून मिळालेला पहिला प्रतिसाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/subconscient/first-response-of-the-subconscient-to-the-supramental-action/ First Response of the Subconscient to the Supramental Action] | |[[चित्र:Jatropha podagrica flower in Ishigaki, Okinawa.jpg|इवलेसे]] |- |७७२ |''Lagenaria siceraria (Molina) Standl., Cucurbitaceae.'' White-flowered gourd, Bottle gourd, [[:en:Calabash|Calabash]] gourd, Hercules' club |भावनिक समृद्धी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/emotional-abundance/ Emotional Abundance] |[https://mr.wikipedia.org/s/bao दुधी भोपळ्याचे फूल] |[[चित्र:Lagenaria siceraria kz03.jpg|इवलेसे]] |- |८१५ |''[[:en:Lantana|Lantana]] L. Spp, Verbenaceae'' Shrub verbena |पेशींमधील भावनिक सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/emotional-beauty-in-the-cells/ Emotional Beauty in the Cells] |टणटणी, घाणेरी |[[चित्र:Lantana montevidensis.JPG|इवलेसे|घाणेरी]] |- |११६ |''[[:en:Leonotis_nepetifolia|Leonotis nepetifolia]] (L.) R. Br., Labiatae.'' |आरोहण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/ascension/ Ascension] |दीपमाळ |[[चित्र:24 Dipmal.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |३३१ |''[[:en:Erysimum_cheiri|Erysimum cheiri]] (L.) [Cheiranthus Cheiri L.], Cruciferae Wallflower, English wallflower'' |आशावाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/optimism/ Optimism] |[[अबोली]] |[[चित्र:Crossandra infundibuliformis at Periya 2019 (5).jpg|इवलेसे|अबोली]] |- |०१६ |''[[:en:Malvaviscus_arboreus|Malvaviscus arboreus]] Cav. var. mexicana Schildl., Malvaceae.'' Turk's cap |ईश्वरी सांभाळ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-solicitude/ Divine Solicitude] |मिरची जास्वंद |[[चित्र:Malvaviscus arboreus 2.jpg|इवलेसे|मिरची जास्वंद]] |- |०५५ |''Memecylon tinctorium L., Melastomaceae.'' Ironwood |चमत्कार |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/miracle/ Miracle] |अंजनी (निळा व गुलाबी रंग) |[[चित्र:Memecylon umbellatum (95009).jpg|इवलेसे|अंजनी]] |- |०१३ |''Michelia alba DeCondolle., Magnoliaceae.'' [[:en:Magnolia_champaca|Champaca]], Fragrant champaca |ईश्वरी हास्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-smile/ Divine Smile] |चंपा, [[चाफा]] (सोनचाफा) |[[चित्र:Michelia champaca2.JPG|इवलेसे|चाफा]] |- |५०० |''[[:en:Millingtonia|Millingtonia hortensis]] L., Bignoniaceae'' Indian cork tree, Tree jasmine |रूपांतरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/transformation/ Transformation] |बुचाची फुले |[[चित्र:Drooping flowers of Indian cork tree.jpg|इवलेसे|बुचाची फुले]] |- |२४५ |''[[:en:Mimusops_elengi|Mimusops elengi]] L., Sapotaceae.'' Spanish cherry Medlar, Tanjong tree |परिपूर्ती, सिद्धी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/accomplishment/ Accomplishment] |[[बकुळ|बकुळीची फुले]] |[[चित्र:Maulsari (Mimusops elengi) in Hyderabad W IMG 7161.jpg|इवलेसे|बकुळीची फुले]] |- |०१८ |''[[:en:Mirabilis_jalapa|Mirabilis jalapa]] L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |दिलासा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/solace/ Solace] |[[गुलबक्षी]] |[[चित्र:Jalapa - Nyctaginaceae.jpg|इवलेसे|गुलबक्षी ]] |- |०१९ |''Mirabilis jalapa L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |मनातील दिलासा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/solace-in-the-mind/ Solace in the Mind] |गुलबक्षी (पिवळा रंग) |[[चित्र:Four o'clock (Mirabilis jalapa) yellow-flowered.jpg|इवलेसे|पिवळी गुलबक्षी]] |- |०२० |''Mirabilis jalapa L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |प्राणातील दिलासा   |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/solace-in-the-vital/ Solace in the Vital] |गुलबक्षी |[[चित्र:Mirabilis jalapa 2019-09-01 4253.jpg|इवलेसे]] |- |०२१ |''Mirabilis jalapa L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |पूर्ण दिलासा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/integral-solace/ Integral Solace] |गुलबक्षी (पांढरा रंग) |[[चित्र:Mirabilis jalapa, Burdwan, West Bengal, India 02 01 2013 (3).jpg|इवलेसे]] |- |०५६ |''[[:en:Myrtus_communis|Myrtus communis]] L., Myrtaceae.'' Myrtle, Greek myrtle, Swedish myrtle |केवळ ईश्वरासाठीच जगणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/to-live-only-for-the-divine/ To Live Only For the Divine] |विलायती मेंदी, फिरंगी मेथी, गंधमालती |[[चित्र:Arrayan - Myrtus communis (9611744016).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |००१ |''[[:en:Nelumbo_nucifera|Nelumbo nucifera]]. 'Alba'., Nymphaeaceae Sacred lotus, East Indian lotus'' |अदिती - दिव्य चेतना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/aditi-the-divine-consciousness/ Aditi - the Divine Consciousness] |[[कमळ]] (श्वेत कमळ) |[[चित्र:Nelumbo nucifera (white flower) Md Sharif Hossain Sourav.jpg|इवलेसे|कमळ]] |- |००२ |''[[:en:Nelumbo_nucifera|Nelumbo nucifera Gaertn]]., Nymphaeaceae'' Sacred lotus, East Indian lotus |अवतार |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/avatar-the-supreme-manifest-on-earth-in-a-body/ Avatar- the Supreme Manifested in a Body upon Earth] |अरविंद |[[चित्र:अरविंद.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |७३० |''[[:en:Nerium|Nerium]] oleander L., Apocynaceae.'' Oleander, Rosebay |मिथ्यत्वाचे समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/surrender-of-all-falsehood/ Surrender of All Falsehood] |[[कण्हेर]] |[[चित्र:Nerium oleander pink.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |११८ |''[[:en:Nyctanthes_arbor-tristis|Nyctanthes arbor-tristis]] L., Verbenaceae.'' Night jasmine, Tree of sadness |[[अभीप्सा]] |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration/ Aspiration] |प्राजक्त, [[पारिजातक]], शेफाली |[[चित्र:(Nyctanthes arbor-tristis) flower at Madhurawada 01.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |१४० |''[[:en:Ocimum_tenuiflorum|Ocimum tenuiflorum]] L. [O. Sanctum L.]., Labiatae.'' Holy basil, Krishna tulsi, Ram tulsi, Tulsi |भक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/devotion/ Devotion] |[[तुळस]] |[[चित्र:കൃഷ്ണതുളസി.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |०१२ |''[[:en:Operculina_turpethum|Operculina turpethum]] (L.) Silver Manso., Convolvulaceae.'' Wooden rose |ईश्वरी कृपेची हाक |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/call-of-the-divine-grace/ Call of the Divine Grace] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Transparent%20Wood%20Rose.html नासोत्तर] (Nasottar) |[[चित्र:Fruits of Operculina turpethum in Shiraho, Ishigaki Island.jpg|इवलेसे]] |- |६५७ |''[[:en:Pandanus_tectorius|Pandanus tectorius]] Parkins., [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Himalayan%20Screw%20Pine.html Pandanaceae]'' Pandanus palm, Thatch screw pine |आध्यात्मिक गंध |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-perfume/ Spiritual perfume] |[[केवडा]], केतकी |[[चित्र:Pandanus tectorius (5187733419) (2).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |३७५ |''Petunia Xhybrida hort. Vilm.-Andr., Solanaceae.'' Petunia |कृतीमधील उत्साह |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/enthusiasm/enthusiasm-in-action/ Enthusiasm in Action] |पेटुनिया | |- |२५२ |''[[:en:Passiflora_vitifolia|Passiflora vitifolia]] HBK., Passifloraceae.'' [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Perfumed%20Passion%20Flower.html Passion flower] |ईश्वरी कार्याचे साधन बनण्याची इच्छा बाळगणारी शक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/power-aspiring-to-become-an-instrument-for-the-divine-work/ Power aspiring to become an instrument for the divine work] |रक्तवर्णी कृष्णकमळ |[[चित्र:Passiflora vitifolia 3zz.jpg|इवलेसे|रक्त कृष्णकमळ]] |- |००५ |''[[:en:Plumbago_auriculata|Plumbago auriculata 'Alba]]'., Plumbaginaceae.'' Cape leadwort |ईश्वरी सान्निध्याच्या शोधात असणारी चेतना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/presence/ Consciousness seeking for the presence] |[[चित्रक]] |[[चित्र:Flor - Quintana Roo - México-4.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६६८ |''[[:en:Plumeria_obtusa|Plumeria obtusa]] L., Apocynaceae.'' Frangipani, Temple tree, Nosegay, West Indian jasmine, Pagoda tree |व्यक्तीच्या प्रत्येक घटकामध्ये मानसिक परिपूर्णत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/perfect-psychological-perfection/ Psychological Perfection in all parts of the being]. |चंपा, पांढरा [[चाफा]] |[[चित्र:Plumeria obtusa or the Singapore graveyard flower (Image 1 of 2) in Jamshedpur, India.jpg|इवलेसे|पांढरा चाफा]] |- |६६४ |''[[:en:Plumeria_rubra|Plumeria rubra]] L., Apocynaceae.'' Frangipani, Temple tree, Nosegay, West Indian jasmine, Pagoda tree |मानसिक परिपूर्णत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/psychological-perfection/ Psychological Perfection] |[[चाफा]] |[[चित्र:Plumeria-0006-Zachi-Evenor.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |०४८ |''[[:en:Polianthes_tuberosa|Polianthes tuberosa]] L., Agavaceae.'' Tuberose |नव-निर्मिती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/new-creation/ New Creation] |[[निशिगंध]], गुलछडी |[[चित्र:Polianthes tuberosa flower.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |०१४ |''[[:en:Portulaca_grandiflora|Portulaca grandiflora]] Hook., Portulacaceae.'' Rose moss, Sun plant, Eleven-o'clock |श्रीअरविंदांची करुणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/sri-aurobindo-compassion/ Sri Aurobindo's Compassion] |नोनिया |[[चित्र:Portulaca grandiflora cultivar 5Dsr 4082.jpg|इवलेसे|नोनिया]] |- |००७ |''[[:en:Pomegranate|Punica granatum]] L., Punicaceae.'' Pomegranate |[[खाल्डियन लोककथा|दिव्य प्रेम]] |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-love/ Divine Love] |[[डाळिंब|डाळिंबा]]<nowiki/>चे फूल |[[चित्र:Punica granatum flower.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |५१३ |''[[:en:Rhododendron|Rhododendron]] L. Spp., Ericaceae'' Azalea, Rhododendron |सौंदर्याची रेलचेल |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/abundance-of-beauty/ Abundance of Beauty] |ऱ्‍होडोडेंड्रॉन |[[चित्र:Half geopende bloem van Rhododendron ponticum.jpg|इवलेसे]] |- |१०३ |''[[:en:Rosa|Rosa]] L., Rosaceae.'' Rose |मानवी वासनाविकारांचे ईश्वरविषयक प्रेमामध्ये रूपांतर |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/human-passions-changed-into-love-for-the-divine/ Human passions changed into love for the Divine] |लाल [[गुलाब]] |[[चित्र:Rosa Red Chateau on black background.jpg|इवलेसे|लाल गुलाब]] |- |०२२ |''[[:en:Scabiosa_atropurpurea|Scabiosa atropurpurea]] L., Dipsacaceae.'' Mournful widow, Sweet scabius, Pincushion flower, Egyptian rose |आशीर्वाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/blessings/ Blessings] |पिनकुशन फ्लॉवर, इजिप्शियन गुलाब |[[चित्र:Scabiosa atropurpurea maritima (pincushion flowers).jpg|इवलेसे]] |- |४९३ |''[[:en:Sesbania_grandiflora|Sesbania grandiflora]] (L.) Poir., Leguminosae, Papilionoideae'' Scarlet wistaria tree, Vegetable humming-bird |साक्षात्काराचा आरंभ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/beginning-of-realisation/ Beginning of Realisation] |हादगा / [[अगस्ता]] |[[चित्र:Hoa so đũa trắng.jpg|इवलेसे|अगस्ता]] |- |०५४ |''Strophanthus DC. Spp., Apocynaceae.Mimosa'' |आविष्करणाचे किरणोत्सर्जन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/radiation-of-the-manifestation/ Radiation of the Manifestation] |अगस्त्यमाला |[[चित्र:Strophanthus gratus 5.jpg|इवलेसे]] |- |३१० |''[[:en:Tabernaemontana|Stemmadenia litoralis]] (HBK) Allorge. [S. Galleottiana (rich.) Miers], Apocynaceae.'' |कृतीमधील शुद्धता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/purity/purity-in-action/ Purity in Action] | |[[चित्र:Jazmín - Huevos de perro (Stemmadenia litoralis) (15185545961).jpg|इवलेसे]] |- |६९८ |''[[:en:Tabernaemontana_divaricata|Tabernaemontana divaricata]] (L.) R. Br. Ex Roem. & Schult., Apocynaceae.'' Crape jasmine, Crape gardenia, Pinwheel flower, East Indian rosebay |मानसिक शुद्धता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mental-purity/ Mental Purity] |[[तगर (फूल)|तगर]] |[[चित्र:Tabernaemontana divaricata 3280.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६७१ |''[[:en:Cascabela_thevetia|Thevetia peruviana]] (Pers.) Schum., Apocynaceae.'' Yellow oleander, Be-still tree |मन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mind/ Mind] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Mexican%20Oleander.html बिट्टीची फुले] (पिवळा रंग) |[[चित्र:Cascabela thevetia kz01.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |००४ |[[:en:Tradescantia_spathacea|Tradescantia spathacea]]. White |ईश्वरी उपस्थिती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-presence/ Divine Presence] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Moses%20in%20the%20Cradle.html ट्रेडस्कॅन्टिया स्पाथेसिया] |[[चित्र:Starr 080607-7174 Tradescantia spathacea.jpg|इवलेसे]] |- |०३५ |''[[:en:Viscum_album|Viscum album]] L., Loranthaceae.'' Mistletoe |चैतन्याची खूण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/sign-of-the-spirit/ Sign of the Spirit] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Common%20Mistletoe.html विस्कम अल्बम] |[[चित्र:Viscum album kz20.jpg|इवलेसे]] |- |०४५ |''[[:en:Leucanthemum_×_superbum|Leucanthemum Xsuperbum]] (J. Ingram) Bergmans [Chrysanthemum Xsuperbum Bergmans ex J. Ingram.]., Compositae.'' Shasta daisy |सर्जक शब्द |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/creative-word/ Creative Word] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Shasta%20Daisy.html डेझी] |[[चित्र:Leucanthemum × superbum.001 - Burela.jpg|इवलेसे|डेझी]] |- |१३० |''[[:en:Zephyranthes|Zephyranthes Herb]]., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |प्रार्थना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/prayer/ Prayer] <ref name=":0" /> |[[लिली]] |[[चित्र:Zephyranthes candida.jpg|इवलेसे|लिलीची फुले]] |- |२२६ |''[[:en:Zinnia_elegans|Zinnia elegans]] Jacq., Compositae.'' Common zinnia, Youth-and-old-age |सहनशक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/endurance/endurance/ Endurance] |झिनिया |[[चित्र:Elegant zinnia 2.jpeg|इवलेसे|झिनिया]] |- |३२१ |''[[:en:Passiflora_incarnata|Passiflora L. Incarnata]] Xcincinnata 'Incense', Passifloraceae.'' Passion flower |निश्चल-नीरवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/silence/ Silence] |[[कृष्णकमळ]] |[[चित्र:Purple Passionflower - Flickr - rittyrats.jpg|इवलेसे|[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Soi%20Fah%20Passion%20Flower.html कृष्णकमळ]]] |- |७४५ |''[[:en:Achimenes_grandiflora|Achimenes grandiflora]] Schiede., Gesneriaceae.'' Monkey-faced pansy, Orchid pansy, Japanese pansy, Cupid's bower |प्राणामधील निश्चल-नीरवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/vital/silence-in-the-vital/ Silence in the Vital] | |[[चित्र:Achimenes grandiflora1scott.zona.jpg|इवलेसे]] |- |३२२ |''[[:en:Passiflora_foetida|Passiflora foetida]], Passifloraceae.'' Running pop, Love-in-a-mist, Wild water lemon |समग्र निश्चल-नीरवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/integral-silence/ Integral Silence] |वेल-घाणी? |[[चित्र:Passiflora feotida.jpg|इवलेसे]] |- |३२३ |[[:en:Linaria_maroccana|Linaria Maroccana]] ''Hook. f., Scrophulariacea.'' Toadflax, Spurred snapdragon |बोलकी नीरवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/expressive-silence/ Expressive Silence] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Toadflax.html अधिक माहिती] (इंग्रजी) |[[चित्र:Linaria maroccana (cultivars) 1DS-II 2-0146.jpg|इवलेसे]] |- |६७८ |''[[:en:Eranthemum_pulchellum|Eranthemum pulchellum]] Andr., Acanthaceae'' Blue sage |मनामध्ये निश्चल-निरवतेविषयी असलेली अभीप्सा / आस |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/aspiration-for-silence-in-the-mind/ Aspiration for Silence in the mind] |(हिंदी) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Blue%20Sage.html गुलशाम] दशमूळी किंवा जंगली अबोली, रान अबोली |[[चित्र:Eranthemum Nervosum.jpg|इवलेसे]] |- |८७७ |[[:en:Proiphys_amboinensis|Proiphys amboinesis]] ''(L.) Herb. [Eurycles Sylvestris Salisb. Ex Schult. & schult. f.], Amaryllidaceae'' Brisbane lily |आध्यात्मिकतेबद्दलची आस |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/awakening-in-matter/silver/ Silver] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Cardwell%20Lily.html कार्डवेल लिली आणि नॉर्दर्न ख्रिसमस लिली] |[[चित्र:Cardwell lily.jpg|इवलेसे]] |- |३१३ |''[[:en:Vittadinia_cuneata|Vittadinia cuneata]] (V. australis hort.), Compositae'' Creeping daisy |समग्र साधेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/integral-simplicity/ Integral simplicity] |डेझी (पांढरा रंग) |[[चित्र:Vittadinia cuneata var cuneata head6 QNR - Flickr - Macleay Grass Man.jpg|इवलेसे]] |- |२८४ |''[[:en:Catharanthus_roseus|Catharanthus roseus]] (L.) G. Don. [Vinca rosea l.]., Apocynaceae., Apocynaceae.'' Madagascar periwinkle, Old maid, Cayenne jasmine, Rose periwinkle |अखंडितपणे चाललेली प्रग्रती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/uninterrupted-but-spasmodic-progress/ Uninterrupted spamodic progress] |[[सदाफुली]] [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Periwinkle.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Catharanthus roseus (Pink Madagascar Periwinkle).jpg|इवलेसे|सदाफुली]] |- |७९० |''[[:en:Mimosa_pudica|Mimosa pudica]] L., Leguminosae, Mimosoideae'' Sensitive plant, Touch-me-not, Shame plant, Live-and-die, Humble plant |प्राणिक संवेदनशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/vital-sensitivity/ Vital sensitivity] |[[लाजाळू]], लाजवंती [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Touch%20Me%20Not.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Mimosa pudica in September month 3.jpg|इवलेसे|लाजाळू]] |- |६९७ |''[[:en:Butter_daisy|Melampodium paludosum]] HBK, Compositae'' |खऱ्या मानसिक प्रामाणिकपणाचा उदय |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/birth-of-true-mental-sincerity/ Birth of true mental sincerity] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Butter%20Daisy.html बटर डेझी] |[[चित्र:Melampodium paludosum 'Million Gold' 2.jpg|इवलेसे]] |- |०१६ |''[[:en:Malvaviscus_arboreus|Malvaviscus arboreus]] Cav. var. mexicana Schildl., Malvaceae.'' Turk's cap |ईश्वरी अनुध्यान |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-solicitude/ Divine Solicitude] |[[जास्वंद]] (लाल रंग) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Sleeping%20Hibiscus.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Malvaviscus6.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |०१७ |''[[:en:Malvaviscus_arboreus|Malvaviscus arboreus]] Cav. var. mexicana Schildl., Malvaceae.'' Turk's cap |योग्य रितीने आकलन झालेले ईश्वरी अनुध्यान |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-solicitude-rightly-understood/ Divine Solicitude rightly understood] |[[जास्वंद]] (गुलाबी रंग) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Sleeping%20Hibiscus.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Flower Hibiscus rosa-sinensis 1.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६९२ |''[[:en:Thymophylla_tenuiloba|Thymophylla tenuiloba]] (Dc.) Small. [Dysodia tenuiloba(DC.) B.L. Robinson]., Compositae'' Golden fleece, Dahlberg daisy |मानसिक साधेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mental-simplicity/ Mental Simplicity] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Dahlberg%20Daisy.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Thymophylla tenuiloba.JPG|इवलेसे]] |- |७४९ |''[[:en:Oxalis|Oxalis]] L. Spp., Oxalidaceae.'' Sorrel, Shamrock |प्राणामधील विनम्र साधेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/vital/candid-simplicity-in-the-vital/ Candid simplicity in the vital] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Large-Flowered%20Pink%20Sorrel.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Large-flowered Pink Sorrel (Oxalis debilis) (15488025556).jpg|इवलेसे]] |- |२९० |''[[:en:Aster_amellus|Aster amellus]] L., Compositae.'' Italian aster |साधा प्रामाणिकपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/simple-sincerity/ Simple sincerity] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Italian%20Aster.html इटालियन ॲस्टर] (पांढरा रंग) |[[चित्र:Aster amellus flower (38).jpg|इवलेसे]] |- |६९६ |''[[:en:Goldenrod|Solidago L]]. Spp., Goldenrod'' |मानसिक प्रामाणिकपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mental-sincerity/ Mental Sincerity] |गोल्डन रॉड, [https://marathivishwakosh.org/12705/ पिवळी डेझी] |[[चित्र:Solidago virgaurea, Golden Rod - geograph.org.uk - 4233648.jpg|इवलेसे]] |- |२९१ |''[[:en:Aster_amellus|Aster amellus]] L., Compositae.'' Italian aster |भावनिक प्रामाणिकपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/emotional-sincerity/ Emotional Sincerity] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Italian%20Aster.html इटालियन ॲस्टर] (फिकट जांभळा रंग) |[[चित्र:Asteraceae - Aster amellus.JPG|इवलेसे]] |- |२९२ |''[[:en:Aster_amellus|Aster amellus]] L., Compositae.'' Italian aster |प्राणामधील प्रामाणिकपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/sincerity-in-the-vital/ Sincerity in the Vital] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Italian%20Aster.html इटालियन ॲस्टर] (निळा रंग) |[[चित्र:Aster amellus flower (11).jpg|इवलेसे]] |- |२५४ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox |कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-work/ Skill in work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox at lalbagh7382.JPG|इवलेसे]] |- |२५५ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox |अंतरात्मिक कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-psychic-work/ Skill in psychic work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii - Archer FL 02.jpg|इवलेसे]] |- |२५६ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Yellow) |मानसिक कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-mental-work/ Skill in mental work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Flox - Phlox drummondii (1).jpg|इवलेसे]] |- |२५७ |[[:en:Phlox_drummondii|''Phlox drummondii'']] ''Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox |कार्यामधील भावनिक कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/emotional-skill-in-work/ Emotional skill in work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] (पांढरा रंग) |[[चित्र:Phlox drummondii-anna park-yercaud-salem-India.JPG|इवलेसे]] |- |२५८ |[[:en:Phlox_drummondii|''Phlox drummondii'']] ''Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox |प्राणिक कार्यामधील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-vital-work/ Skill in vital work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:福祿考(金山海棠) Phlox drummondii -香港北區公園 North District Park, Hong Kong- (9207627744).jpg|इवलेसे]] |- |२५९ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Carmine red flowers). |कार्यामधील शारीरिक कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/physical-skill-in-work/ Physical skill in work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii - 25984291501.jpg|इवलेसे]] |- |२६० |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Bright red) |भौतिक कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-material-work/ Skill in Material work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] | |- |२६१ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Small White) |समग्र कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-integral-work/ Skill in integral work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii-2.JPG|इवलेसे]] |- |२६२ |[[:en:Phlox_drummondii|''Phlox drummondii'']] ''i Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Pink colour) |कलात्मक कार्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/artistic-work/ Artistic work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii-14.JPG|इवलेसे]] |- |२६३ |[[:en:Phlox_drummondii|''Phlox drummondii'']] ''Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox, Star phlox |कार्यातील तेजस्वी कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/radiating-skill-in-work/ Radiating skill in work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii-tnau-yercaud-salem-India.JPG|इवलेसे]] |- |५२० |''[[:en:Prunus_serrulata|Prunus serrulata]] Lindl., Rosaceae.'' Oriental cherry, Japanese flowering cherry |सौंदर्याचे हास्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/smile-of-beauty/ Smile of beauty] |जपानी चेरी [https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=a915#:~:text=Prunus%20serrulata%2C%20commonly%20called%20Japanese,tall%20in%20its%20native%20habitat. अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Cerisier du Japon (Prunus serrulata) (3).jpg|इवलेसे]] |- |५८१ |''[[:en:Hibiscus_micranthus|Hibiscus micranthus]] L., Malvaceae.'' Hibiscus |चिरंतन हास्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/eternal-smile/ Eternal smile] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Tiny%20Flower%20Hibiscus.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Hibiscus micranthus - Tiny Flower Hibiscus at Theni (4).jpg|इवलेसे]] |- |०१३ |''Michelia alba DeCondolle., Magnoliaceae.'' [[:en:Magnolia_champaca|Champaca]], Fragrant champaca |ईश्वरी हास्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-smile/ Divine smile] |[https://marathivishwakosh.org/15483/ पांढरा चाफा (मराठी)] [[चाफा]] (विकिपीडिया) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/White%20Champa.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:White Champaca April 2009.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |११७ |''[[:en:Delphinium|Delphinium]] L. Spp., Ranunclaceae.'' Larkspur |आकाशरोहण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/soaring/ Soaring] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Kashmir%20Larkspur.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Delphinium 'Summer Skies' Ostróżka 2022-06-12 03.jpg|इवलेसे]] |- |१०६ |''[[:en:Rosa_canina|Rosa canina]] L., Rosaceae.'' Dog rose, Common brier, Dog brier, Eglantine |प्रकृतीचे अंतरात्मिक आकाशरोहण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/psychic-soaring-of-nature/ Psychic soaring of Nature] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Dog%20Rose.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Divlja ruza cvijet 270508.jpg|इवलेसे]] |- |०१८ |''[[:en:Mirabilis_jalapa|Mirabilis jalapa]] L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |सांत्वन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/solace/ Solace] |[[गुलबक्षी]] (मराठी) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Four%20O'clock.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Mirabilis jalapa 'bicolor'-IMG 9208.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |७५२ |''[[:en:Amaranthus_caudatus|Amaranthus caudatus]] L., Amaranthaceae.'' Love-lies-bleeding, Velvet flower, Tassel flower |प्राणामधील प्रदीप्त सामर्थ्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/vital/illumined-strength-in-the-vital/ Illumined strength in the vital] |[[राजगिरा]] (मराठी) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Love%20Lies%20Bleeding.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:3836 - Amaranthus caudatus (Zieramaranth).JPG|इवलेसे]] |- |११९ |Alcea rosea (Hollyhock) |प्राणाचे समग्र अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/integral-offering-of-the-vital/ Integral offering of the vital] |होली हॉक (पांढरा रंग) |[[चित्र:Alcea rosea sl24.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे|204x204अंश]] |- |१५१ |''[[:en:Alcea_rosea|Alcea rosea]] L., Malvaceae.'' Hollyhock |जडभौतिक प्राणाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-material-vital/ Offering of the material vital] |होली हॉक (लालसर जांभळा रंग) |[[चित्र:Alcea rosea purple.jpg|इवलेसे]] |- |१२३ |Solenostemon scutellarioides (Coleus) |प्राणामधील सामर्थ्य |Strength in the vital | | |- |१२४ |Chrysanthemum |विशेष तपशीलवर ऊर्जा |Specialised detailed energy | | |- |१२५ |Asparagus densiflorus 'Sprengeri' |आध्यात्मिक वाणी |Spiritual Speech | | |- |१२६ |Terminalia catappa (Tropical Almond) |आध्यात्मिक अभीप्सा |Spiritual Aspiration | | |- |१२७ |Leontopodium alpinum (Edelweiss) |आध्यात्मिक सौंदर्य |Spiritual Beauty | | |- |१२८ |Pelargonium (Geranium) |आध्यात्मिक आनंद |Spiritual Happiness | | |- |१२९ |Salvia (Sage) |आध्यात्मिकतेविषयी अभीप्सा |Aspiration for spirituality | | |- |१३० |Salvia leucantha (Mexican Bush Sage) |स्वतःचे आध्यात्मिकीकरण होऊ देण्यासाठी प्राणाची संमती |The vital consenting to be spiritualised. | | |- |१३१ |Salvia spendens (Scarlet Sage) |स्वतःचे आध्यात्मिकीकरण होऊ देण्यासाठी जडद्रव्याची संमती |Matter consenting to be spiritualised | | |- |१३२ |Dendrophthoe fatcata (Honey Suckled mistletoe) | |Mental Spirit of imitation | | |- |१३३ |Hiptage benghalensis (Hiptage) |आध्यात्मिक यश |Spiritual success | | |- |१३४ |[[:en:Pandanus_tectorius|Pandanus tectorius (Pandanus Palm)]] |आध्यात्मिक सुगंध |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-perfume/ Spiritual perfume] |केवडा |[[चित्र:Hīnano - panoramio (1).jpg|इवलेसे|केवडा]] |- |१३५ |Russelia sarmentosa (Antiqua Sage) |भौतिकामध्ये आध्यात्मिक अभीप्सा |Spiritual aspiration in the physical | | |- |१३६ |Petrea volubilis (Purple Wreath) |उपचाराची आध्यात्मिक शक्ती |Spiritual power of healing | |[[चित्र:Petrea volubilis 001.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |१३७ |Citharexylum (Fiddle Wood) |आध्यात्मिक आरोहण |Spiritual Assension | | |- |१३८ |Tithonia rotundifolia (Mexican Sunflower) |पूर्णपणे ईश्वराभिमुख झालेली शारीर-चेतना |Physical consciousness turned entirely towards the Divine | | |- |१३९ |Psidium guajava (Common Guava) |स्थैर्य |Steadfastness | | |- |१४० |Areca Catechu (Betal palm) |स्थिर प्राणिकता |Steadfast Vitality | | |- |१४१ |Bombax ceiba (Red silk cotton tree) |जडभौतिक चेतनेमध्ये असलेले सघन स्थैर्य |Solid steadfastness in the material consciousness |काटेसावर |[[चित्र:Bombax ceiba flower 74 Sunbury St Geebung IMGP8725.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |१४२ |Ixora pavetta (Torch Tree) |स्पष्टवक्तेपणा |Straightforwardness | | |- |१४३ |Scabiosa autropurpurea (Pincushion flower) |जडभौतिक जगाला दिलेले आशीर्वाद |Blessings on the material world | | |- |१४४ |Pimpinella major (Grater Burnet-saxifrage) |रक्तामधील विशुद्धता |Purity in the blood | | |- |१४५ |Vanda tessellata |ईश्वराबद्दल तपशिलवार ओढ |Detailed Attachment for the Divine | | |- |१४६ |Ylang Ylang (Cananga odrata) |योग्य बोध किंवा धारणा (सत्याचा अपलाप न करणारा बोध) |Correct Perception |हिरवा चाफा | |- |१४७ |Italian Yellow Jasmin ([[:en:Chrysojasminum_humile|Jesminum humile]]) |योग्य स्वयं-मूल्यमापन |Correct Self-evaluation |पिवळी चमेली किंवा इटालियन चमेली | |- |१४८ |African Violet (Saintpaulia ionantha) |सुयोग्य गतीविधी |Correct Movements |आफ्रिकन व्हायोलेट | |- |१४९ |Helianthus |अतिमानसिक प्रकाशाकडे वळलेली चेतना |Consciousness turned towards the supramental Light |[https://mr.wikipedia.org/s/5mj सूर्यफूल] |[[चित्र:Sunflower sky backdrop.jpg|इवलेसे|सूर्यफूल]] |- |१५० |[[:en:Rosa_chinensis|Rosa chinensis]] (Viridiflora) |ईश्वराबद्दलच्या प्रेमातील लाजाळूपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/timidity-in-attachment-to-the-divine/ Timidity in Attachment to the Divine] |दुहेरी गुलाब |[[चित्र:Rosa chinensis.jpg|इवलेसे|रोजा चिनेन्सिस]] |- |१५१ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराबद्दलच्या प्रेमातील विनम्रता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/humility-in-the-love-for-the-divine/ Humility in the love for the Divine] |जांभळा किंवा अंजिरी गुलाब | |- |१५२ |''Rosa chinensis Jacq., Rosaceae.''China rose, Bengal rose |ईश्वराप्रति कोमल प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/tenderness-for-the-divine/ Tenderness for the Divine] |फिकट गुलाबी गुलाब | |- |१५३ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराबद्दलचा स्नेह |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/affection-for-the-divine/ Affection for the Divine] |शुभ्र छटा असलेला गुलाब | |- |१५४ |[[:en:Holly|Holly (Ilex)]] (''Aquifoliaceae)'' |धैर्ययुक्त सदिच्छा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/courageous-goodwill/ Courageous Goodwill] |मारंडी, वागाटी |[[चित्र:Ilex-aquifolium (Europaeische Stechpalme-1).jpg|इवलेसे|मारंडी, वागाटी]] |- |१५५ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराप्रति प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/love-for-the-divine/ Love for the Divine] |विविध रंगी गुलाब | |- |१५६ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराबद्दल सर्वांगीण प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/integral-love-for-the-divine/ Integral love for the Divine] |शुभ्र गुलाब | |- |१५७ |''Rosa L., Rosaceae.'' |आंतरात्मिक प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/psychic-love/ Psychic Love] |लालसर गुलाबी रंगाचा गुलाब | |- |१५८ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराविषयी प्रज्वलित प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/flaming-love-for-the-divine/ Flaming love for the Divine] |नारिंगी रंगाचा गुलाब | |- |१५९ |''Rosa L. 'Edward'., Rosaceae.'' |समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/surrender/ Surrender] |दुहेरी गुलाबी रंगाचा गुलाब | |- |१६० |''Rosa L., Rosaceae.'' |प्रेमपूर्ण समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/loving-surrender/ Loving Surrender] |दुहेरी गुलाबी रंगाचा गुलाब | |- |१६१ |''[[:en:Rosa_chinensis|Rosa chinensis Jacq]]. 'Minima'., Rosaceae.'' Fairy rose, Pygmy rose |तपशिलासह समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/detailed-surrender/ Detailed surrender] | |[[चित्र:Rosa chinensis.jpg|इवलेसे|रोसा चिनेन्सिस जॅक]] |- |१६२ |''Rosa L. 'Prosperity'., Rosaceae.'' |शुद्ध आध्यात्मिक समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/pure-spiritual-surrender/ Pure spiritual surrender] | | |- |१६३ |''Rosa L. 'Paul Neyron'., Rosaceae.'' |परिपूर्ण समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/perfect-surrender/ Perfect surrender] | |[[चित्र:Rose, Paul Nryron, バラ, ポール ネイロン, (12249233866).jpg|इवलेसे|रोझ, पॉल न्रिरॉन]] |- |१६४ |''Rosa L., Rosaceae.'' |मानसिक समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/mental-surrender/ Mental surrender] |पिवळसर नारिंगी रंगाचा गुलाब | |- |१६५ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराप्रति मानसिक प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/mental-love-for-the-divine/ Mental love for the Divine] |पिवळ्या रंगाचा गुलाब | |- |१६६ |''Rosa L., Rosaceae.'' |आंतरात्मिक प्रभावाखालील मानसिक प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/mental-love-under-the-psychic-influence/ Mental love under the psychic influence] |गुलाब | |- |१६७ |''Rosa L., Rosaceae.'' |मानवी उत्कट भावनांचे ईश्वराबद्दलच्या प्रेमात परिवर्तन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/human-passions-changed-into-love-for-the-divine/ Human Passions Changed into Love for the Divine] |लाल गुलाब | |- |१६८ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराप्रति असलेल्या प्रेमाने प्रकृतीमध्ये साधलेला समतोल |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/balance-of-the-nature-in-the-love-for-the-divine/ Balance of the nature in the love for the Divine] |दुहेरी रंगाचा गुलाब | |- |१६९ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराच्या सेवेत समर्पित सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/beauty-offers-itself-in-service-to-the-divine/ Beauty offers itself in service to the Divine] |गुलाब | |- |१७० |''[[:en:Rosa_canina|Rosa canina L., Rosaceae.]]''Dog rose, Common brier, Dog brier, Eglantine |प्रकृतीची आंतरात्मिक भरारी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/psychic-soaring-of-nature/ Psychic soaring of Nature] |फिकट गुलाबी रंगाचा गुलाब |[[चित्र:Divlja ruza cvijet 270508.jpg|इवलेसे|डॉग रोझ]] |- |१७१ |''Rosa L. 'Father's Day'., Rosaceae.'' |ईश्वराबद्दल अतिमानसिक ओढ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/supramental-attachment-to-the-divine/ Supramental attachment to the Divine] | | |- |१७२ |''Rosa Xrehderana Blackb., Rosaceae.'' Polyantha rose |ईश्वराशी सायुज्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/communion-with-the-divine/ Communion with the Divine] |गुलाब | |- |१७३ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराकडून मिळणारे प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/love-from-the-divine/ Love from the Divine] |गुलाबी व पिवळे गुलाबाचे फूल | |- |१७४ |''Drimiopsis kirkii Bak., Liliaceae.'' |ईश्वराप्रत जाणारा मार्ग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/road-to-the-divine/ Road to the Divine] |लिलियासी. | |- |१७५ |''[[:en:Coffea|Coffea L., Rubiaceae.]]'' |परिपूर्ण मार्ग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/perfect-path/ Perfect path] |कॉफीची फुले |[[चित्र:Coffee Flowers.JPG|इवलेसे|कॉफीची फुले]] |- |१७६ |''[[:en:Jacquemontia_pentanthos|Jacquemontia pentantha]](Jacq.) G. Don., Convolvulaceae.'' |आशा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/hope/ Hope] | |[[चित्र:Jacquemontia pentanthos from Trivandrum, Kerala.jpg|इवलेसे]] |- |१७७ |''[[:en:Chloris_barbata|Chloris barbata Sw., Gramineae]].'' Finger-grass |पश्चात्ताप |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/repentance/ Repentance] |गोंडवेल, गोश्या,मेसी |[[चित्र:Swollen fingergrass.jpg|इवलेसे|गोंडवेल]] |- |१७८ |''Cordyline terminalis (L). Kunth., Agavaceae.'' Ti, Good-luck plant, Hawaiian good-luck plant |मार्गच्युत झालेली व्यक्ती पुन्हा परतून मार्गावर येणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/return/ Return] |विलेती चमेली |[[चित्र:Carey (Cordyline fruticosa) - Flickr - Alejandro Bayer.jpg|इवलेसे|विलेती चमेली]] |- |१७९ |''Lupinus L.spp., Leguminosae, Papilionoideae'' |परमेश्वराकडे जाण्याच्या मार्गावरील टप्पे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/stages-to-the-supreme/ Stages to the Supreme] | | |- |१८० |''Cleome hasslerana Chodat., Capparaceae.'' Spider flower, Spider plant |अभीप्सेचा उत्साह, जोम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/elan-of-aspiration/ Elan of aspiration] | | |- |१८१ |''Acer L.spp., Aceraceae.'' Maple |अभीप्सेची ज्वाला |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/flame-of-aspiration/ Flame of Aspiration] |मॅपल | |- |१८२ |''Spathiphyllum Schoot., Araceae.'' Peace lily, Spathe Flower |विशुद्धतेची आस |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-for-purity/ Aspiration for purity] |[https://marathivishwakosh.org/43837/ नागफणा] |[[चित्र:Spathiphyllum cochlearispathum RTBG.jpg|इवलेसे|नागफणा]] |- |१८३ |''Aerva tomentosa Forsk., Amaranthaceae.'' |परिपूर्ण अमर्त्यतेची आस |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-for-integral-immortality/ Aspiration for integral immortality] | | |- |१८४ |''Vernonia. Eleagnaefolia DC., Compositae.'' Curtain creeper |दिव्य चेतनेविषयीची अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-for-the-divine-consciousness/ Aspiration for the Divine Consciousness] |पडदा वेल, वरनोनिया वेल |[[चित्र:Vernonia elaeagnifolia flowers Kewarra 4799.jpg|इवलेसे|पडदा वेल]] |- |१८५ |''Capparis brevispina'' ''DC., Capparidaceae.'' ''Thorn Straggler'' |तिहेरी अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/triple-aspiration/ Triple aspiration] |अर्दांडा, झिरिस, इंडियन केपर | |- |१८६ |''[[:en:Ixora_chinensis|Ixora chinensis Lam]].'' ''Rubiaceae. Ixora'' |आंतरात्मिक अभीप्सा, ओढ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/psychic-aspiration/ Psychic aspiration] |चायनीज इक्सोरा,चायनीज रंगेली,बकाणे, बकावळी |[[चित्र:1. Chinese ixora.jpg|इवलेसे]] |- |१८७ |''[[:en:Ixora_coccinea|Ixora coccinea L]]., Rubiaceae.'' Jungle geranium, Flame of the woods, Jungle flame, Burning love |मानसिक अभीप्सा, ओढ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/mental-aspiration/ Mental aspiration] |जंगल जीरॅनियम , जंगलाची ज्योत किंवा जंगलाची ज्वाला किंवा पेंडकुली |[[चित्र:West Indian Jasmine -- Ixora (yellow).jpg|इवलेसे]] |- |१८८ |''Ixora coccinea L., Rubiaceae.'' Jungle geranium, Flame of the woods, Jungle flame, Burning love |जडभौतिकातील अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-in-the-physical/ Aspiration In The Physical] |इक्सोरा |[[चित्र:Ixora Coccinea.jpg|इवलेसे]] |- |१८९ |''Ixora javanica (Blume) DC. [I. Singaporensis hort.]., Rubiaceae.'' |अतिमानासिक प्रकाशासाठी जडभौतिकामध्ये असणारी अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-in-the-physical-for-the-supramental-light/ Aspiration in the Physical for The Supramental Light] |इक्सोरा (केशरी रंग) | |- |१९० |''[[:en:Zephyranthes|Zephyranthes Herb]]., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |प्रार्थना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/prayer/ Prayer] |कळवंटी, लिली |[[चित्र:Zephyranthes candida in Bangladesh.jpg|इवलेसे|कळवंटी]] |- |१९१ |''Zephyranthes Herb., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |आंतरात्मिक अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/psychic-prayer/ Psychic prayer] |गुलाबी रंगाची लिली |[[चित्र:Zephyranthes sps.jpg|इवलेसे]] |- |१९२ |''Zephyranthes Herb., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |मानसिक अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/mental-prayer/ Mental prayer] |पिवळ्या रंगाची लिली |[[चित्र:Starr 021019-0003 Zephyranthes citrina.jpg|इवलेसे]] |- |१९३ |''Zephyranthes Herb., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |प्राणिक अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/vital-prayer/ Vital prayer] | | |- |१९४ |''Zephyranthes Herb., Amaryllidaceae.''Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |परिपूर्ण अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/integral-prayer/ Integral Prayer] | | |- |१९५ |''Sternbergia lutea (L.) Roem. & Schult., Amaryllidaceae.'' Winter daffodil, Lily of the field |अतिमानसिक आवाहन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/supramental-invocation/ Supramental invocation] | |[[चित्र:Sternbergia lutea MILAN.jpg|इवलेसे]] |- |१९६ |''[[:en:Wrightia_tinctoria|Wrightia tinctoria]] R. Br., Apocynaceae.'' Pala indigo plant |धार्मिक विचार |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/religious-thought/ Religious thought] |इंद्रजौ, कपूर, दुधी |[[चित्र:Wrightia tinctoria in Hyderabad W IMG 7505.jpg|इवलेसे|दुधी]] |- |१९७ |''Leucas aspera Spreng, Labiatae.'' |खरी उपासना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/true-worship/ True worship] |द्रोणपुष्पी |[[चित्र:Leucas aspera 01.jpg|इवलेसे]] |- |१९८ |''[[:en:Cordia_sebestena|Cordia sebestena]] L., Boraginaceae.'' Geiger tree |पूजन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/adoration/ Adoration] |शेंदरी भोकर |[[चित्र:2013.06-406-015ap Geiger tree=scarlet cordia(Cordia sebestena(Boraginaceae) Dakar,SN sat01jun2013-1052h.jpg|इवलेसे|शेंदरी भोकर]] |- |१९९ |''[[:en:Aegle_marmelos|Aegle marmelos]] (L.) Correa., Rutaceae.'' Bael tree, Bengal quince |भक्तिमय दृष्टिकोन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/devotional-attitude/ Devotional attitude] |[https://mr.wikipedia.org/s/47t बेल] |[[चित्र:Bael (Aegle marmelos) tree at Narendrapur W IMG 4116.jpg|इवलेसे]] |- |२०० |''[[:en:Ocimum_americanum|Ocimum americanum]] L. [O. Canum sims.]., Labiatae.'' Hoary basil |विजयाचा उत्साह |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/conquering-fervour/ Conquering fervour] |काळी तुळस | |- |२०१ |''Ocimum basilicum L., Labiate.'' Common basil, Sweet basil |ईश्वरी ऐक्याचा आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/joy-of-union-with-the-divine/ Joy of Union with the Divine] |राम तुळस |[[चित्र:Sweet Basil (Ocimum basilicum) 3.jpg|इवलेसे|राम तुळस]] |- |२०२ |''[[:en:Saponaria_officinalis|Saponaria officinalis]] L., Caryophyllaceae.'' Soap-Wort, Bouncing bet |कृपेचा सुयोग्य उपयोग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/right-use-of-the-granted-grace/ Right use of the granted Grace] |कावळा साबण |[[चित्र:Saponaria-officinalis-flower.jpg|इवलेसे|कावळा साबण, साबणवीड]] |- |२०३ |''[[:en:Solanum_seaforthianum|Solanum seaforthianum]] Andr., Solanaceae.'' St. Vincent lilac, Glycine, Italian jasmine |केवळ ईश्वरामध्येच आधार शोधणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/seeking-for-support-only-in-the-divine/ Seeking for support only in the Divine] |ब्रॅझिलियन नाइट्सहेड किंवा कंद्याची वेल |[[चित्र:Solanum seaforthianum 1DS-II 1-7326.jpg|इवलेसे]] |- |२०४ |''[[:en:Alcea_rosea|Alcea rosea L]]., Malvaceae.'' Hollyhock (Dark purple, almost black) |तमोमयतेचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-all-obscurities/ Offering of all Obscurities] |हॉलीहॉक (गडद जांभळा) |[[चित्र:Alcea rosea nigra.JPG|इवलेसे]] |- |२०५ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock (Light pink) |अंतरात्मिक अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/psychic-offering/ Psychic offering] |हॉलीहॉक (गुलाबी रंग) |[[चित्र:Alcea rosea01.jpg|इवलेसे]] |- |२०६ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock (Lavender pink) |भावनांचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-emotions/ Offering of the emotions] |हॉलीहॉक (गुलाबीसर- जांभळा रंग) |[[चित्र:Alcea rosea 150881125.jpg|इवलेसे]] |- |२०७ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |प्राणिक अस्तित्वाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-vital/ Offering of the vital] |हॉलीहॉक (गडद लाल रंग) |[[चित्र:ALTCEA ROSEA - TORÀ - IB-737 (Malva reial).jpg|इवलेसे]] |- |२०८ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |प्राणिक अस्तित्वाचे समग्र अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/integral-offering-of-the-vital/ Integral offering of the vital] |हॉलीहॉक (शुभ्र पांढरा रंग व मध्यभागी जांभळा) |[[चित्र:Alcea July 2011-1.jpg|इवलेसे]] |- |२०९ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |भौतिक प्राणाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-material-vital/ Offering of the material vital] |हॉलीहॉक (लालसर जांभळा रंग) |[[चित्र:Alcea July 2011-2.jpg|इवलेसे]] |- |२१० |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |अत्यंत भौतिक प्राणाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-most-material-vital/ Offering of the most material vital] |हॉलीहॉक (काळसर लाल रंग) |[[चित्र:Alcea rosea 142067539.jpg|इवलेसे]] |- |२११ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |शारीर-अस्तित्वाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-physical/ Offering of the Physical] |हॉलीहॉक (लाल रंग) |[[चित्र:Кобона, мальва (штокроза) в саду 04.jpg|इवलेसे]] |- |२१२ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |अस्तित्वाच्या दोन घटकांचे एकत्रितपणे केलेले अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/combined-offering-of-two-parts-of-the-being/ Combined offering of two parts of the being] |हॉलीहॉक (दुरंगी) |[[चित्र:Hollyhock and bee 2022.jpg|इवलेसे]] |- |२१३ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |समग्रतया केलेले अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/integral-offering/ Integral offering] |हॉलीहॉक (पांढरा रंग) |[[चित्र:Alcea rosea (372251886).jpg|इवलेसे]] |- |२१४ |''Ipomoea tricolor 'Pearly Gates'., Convolvulaceae.'' [[:en:Morning_glory|Morning glory]] |विनाअट समग्रतया केलेले अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/unconditional-integral-offering/ Unconditional integral offering] |निलपुष्पी किंवा कलादाना, वरधारा |[[चित्र:MorningGlory5.jpg|इवलेसे]] |- |२१५ |''[[:en:Ipomoea_alba|Ipomoea alba L., Convolvulaceae]].'' Moonflower, Belle de nuit |संपूर्ण आत्मदान |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/entire-self-giving/ Entire self-giving] |गुलचांदी किंवा सकनकळी |[[चित्र:Moonflower (Ipomoea alba) (6616135915).jpg|इवलेसे|गुलचांदी]] |- |२१६ |''Lycianthes rantonnei Carr. [Solanum rantonnetii Carr. Ex Lescuy.]., Solanaceae.'' Blue potato bush |स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/remembrance/ Remembrance] |निळा बटाटा किंवा निळी बटाटी |[[चित्र:Lycianthes rantonnetii 20140806.jpg|इवलेसे|निळा बटाटा किंवा निळी बटाटी]] |- |२१७ |''Lonicera japonica Thunb., Caprifoliaceae.'' Japanese honeysuckle |ईश्वराचे नित्य स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/constant-remembrance-of-the-divine/ Constant remembrance of the Divine] |कापूर भेंडी |[[चित्र:Lonicera japonica, 2021-10-02, South Side.jpg|इवलेसे|कापूरभेंडी]] |- |२१८ |''[[:en:Lobelia_erinus|Lobelia erinns L]]. 'Cambridge Blue'., Campanulaceae.'' Edging lobelia |(योगी) श्रीअरविंद यांचे स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/remembrance-of-sri-aurobindo/ Remembrance of Sri Aurobindo] | |[[चित्र:Lobelia close-up (aka).jpg|इवलेसे|केंब्रिज ब्लू]] |- |२१९ |''[[:en:Clarkia_unguiculata|Clarkia unguiculata Lindl]]. 'Rosea plena'., Onagraceae.'' Farewell to spring, Godetia |आनंददायी स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/glad-remembrance/ Glad remembrance] | |[[चित्र:Clarkia unguiculata 2022-07-14 7294.jpg|इवलेसे]] |- |२२० |''[[:en:Myosotis_sylvatica|Myosotis sylvatica]] Ehrh. Ex Hoffm., Boraginaceae.'' Garden forget-me-not |चिरस्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/lasting-remembrance/ Lasting remembrance] | |[[चित्र:Wood Forget-Me-Not (Myosotis sylvatica) - Guelph, Ontario 2017-06-03.jpg|इवलेसे]] |- |२२१ |''[[:en:Lamprocapnos|Dicentra spectabilis]] (L.) Lem., Papaveraceae.'' Bleeding heart |भावनिक स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/emotional-remembrance/ Emotional remembrance] | |[[चित्र:Dicentra-spectabilis.jpg|इवलेसे]] |- |२२२ |''[[:en:Cynoglossum_amabile|Cynoglossum amabile Stapf]]. & J.R. Drumm., Boraginaceae.'' Chinese forget-me-not |अवचेतनातून सुरू असलेले स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/subconscient-remembrance/ Subconscient remembrance] | |[[चित्र:Starr 070320-5753 Cynoglossum amabile.jpg|इवलेसे]] |- |२२३ |''[[:en:Barleria|Barleria L., Acanthaceae]]'' |खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening/ Opening] |कोरांटी |[[चित्र:60 Koranti.jpg|इवलेसे|कोरांटी]] |- |२२४ |''Barleria prionitis L., Acanthaceae'' |मानसिक खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/mental-opening/ Mental opening] |वज्रादांति, पिवळी कोरांटी |[[चित्र:61 Koranti Yellow.jpg|इवलेसे]] |- |२२५ |''Barleria cristata L., Acanthaceae'' |भावनिक खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/emotional-opening/ Emotional opening] | |[[चित्र:Striped Philippine Violet.jpg|इवलेसे]] |- |२२६ |''Barleria cristata L., Acanthaceae'' |भावनिक प्राणाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-of-the-emotional-vital/ Opening of the emotional Vital] |जांभळसर रंगाची कोरांटी |[[चित्र:Barleria cristata flower in Tropical and Subtropical Arboretum, Ocean Expo Park, Motobu, Okinawa.jpg|इवलेसे]] |- |२२७ |''Barleria L. sp., Acanthaceae'' |अतिमानसिक प्रकाशाप्रत प्राणाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/vital-opening-to-the-supramental-light/ Vital opening to the Supramental Light] | |[[चित्र:Kurantakah (Sanskrit- कुरण्टकः) (15321114842).jpg|इवलेसे]] |- |२२८ |''Barleria cristata L., Acanthaceae'' |ईश्वराप्रत समग्र अस्तित्वाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/integral-opening-of-the-being-to-the-divine/ Integral opening of the being to the Divine] |जांभळट पांढरी कोरांटी |[[चित्र:Pandhari Koranti (Marathi- पांढरी कोरांटी) (2066451692).jpg|इवलेसे|'''पांढरी कोरांटी''']] |- |२२९ |''Thunbergia kirkii Hook. f., Acanthaceae'' |श्रीअरविंदांच्या शक्तीप्रत खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-to-sri-aurobindo-force/ Opening to Sri Aurobindo's Force] | |[[चित्र:Thunbergia 2.jpg|इवलेसे]] |- |२३० |''[[:en:Thunbergia_erecta|Thunbergia erecta]] (Benth.) Anderson., Acanthaceae'' King's mantle, Bush clock vine |दिव्य प्रकाशाप्रत खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-to-the-light/ Opening to the Light] |नीळघंटी, नीलकंठी |[[चित्र:Thunbergia erecta Prague 2011 1.jpg|इवलेसे]] |- |२३१ |''Thunbergia erecta (Benth.) Anderson., Acanthaceae'' King's mantle, Bush clock vine |दिव्य प्रकाशाप्रत उच्च प्राणाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-of-the-higher-vital-to-the-light/ Opening of the higher vital to the Light] | |[[चित्र:Thunbergia erecta-bunga-Raflinoer32.jpg|इवलेसे]] |- |२३२ |''Thunbergia erecta (Benth.) Anderson., Acanthaceae'' King's mantle, Bush clock vine |दिव्य प्रकाशाप्रत भौतिक प्राणाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-of-the-material-vital-to-the-light/ Opening of the material vital to the Light] | | |- |२३३ |''Thunbergia erecta (Benth.) Anderson. 'Alba'., Acanthaceae'' King's mantle, Bush clock vine, December flower |दिव्य प्रकाशाप्रत समग्र खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/integral-opening-to-the-light/ Integral opening to the Light] | |[[चित्र:Thunbergia erecta.jpg|इवलेसे]] |- |२३४ |''[[:en:Gladiolus|Gladiolus Xhortulanus]] L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/receptivity/ Receptivity] |''ग्लॅडिओलस'' |[[चित्र:Asparagales - Gladiolus sp. 2 - 2011.08.07.jpg|इवलेसे]] |- |२३५ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |अंतरात्मिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/psychic-receptivity/ Psychic Receptivity] |लालसर गुलाबी ग्लॅडिओलस |[[चित्र:Starr-110307-2493-Gladiolus dalenii-flowers-Kula Botanical Garden-Maui (24451316043).jpg|इवलेसे]] |- |२३६ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |अतिमानसिकीकारण झालेल्या अंतरात्म्याची ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/receptivity-of-the-supramentalised-psychic/ Receptivity of the supramentalised psychic] |दुरंगी ग्लॅडिओलस |[[चित्र:Gladiolus ' Georgiy Pobedonosets'.jpg|इवलेसे]] |- |२३७ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |मानसिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/mental-receptivity/ Mental receptivity] |ग्लॅडिओलस (पिवळा रंग) |[[चित्र:A bunch of gladiolus flowers growing on a stalk.jpg|इवलेसे]] |- |२३८ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |भावनिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/emotional-receptivity/ Emotional receptivity] |ग्लॅडिओलस (फिकट गुलाबी रंग) |[[चित्र:Gladiolus 'Alfred Nobel'.jpg|इवलेसे]] |- |२३९ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |प्राणिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/vital-receptivity/ Vital receptivity] |ग्लॅडिओलस (गडद लाल रंग) |[[चित्र:Starr-110307-2262-Gladiolus sp-flowers-Kula Botanical Garden-Maui (24710234989).jpg|इवलेसे]] |- |२४० |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |शारीरिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/physical-receptivity/ Physical receptivity] |ग्लॅडिओलस (लाल रंग) |[[चित्र:Red garden gladiolus.jpg|इवलेसे]] |- |२४१ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |समग्र ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/integral-receptivity/ Integral receptivity] |ग्लॅडिओलस (पांढरा रंग) |[[चित्र:Gladiolus elliotii 1DS-II 6782.jpg|इवलेसे]] |- |२४२ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |बहुविध ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/manifold-receptivity/ Manifold receptivity] |ग्लॅडिओलस (अनेकरंगी) |[[चित्र:Gladiolus dalenii flowers bud black Ooty Jul25 A7CR 06143.jpg|इवलेसे]] |- |२४३ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |अतिमानसिकीकरण झालेली ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/supramentalised-receptivity/ Supramentalised Receptivity] |ग्लॅडिओलस (केशरी रंग) |[[चित्र:Closeup of Gladiolus blossoms.jpg|इवलेसे]] |- |२४४ |''[[:en:Sinningia_speciosa|Sinningia speciosa (Lodd.)]] Hiern., Gesneriaceae.'' Florists' gloxinia, Gloxinia, Brazilian gloxinia, Violet slipper gloxinia |अस्तित्व विशाल होणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/broadening-of-the-being/ Broadening of the being] |[https://www.loksatta.com/lokprabha/gloxinia-1080522/ अधिक माहिती] |[[चित्र:Florada da Gloxínia.jpg|इवलेसे|ग्लॉक्सिनिया]] |- |२४५ |''Sinningia speciosa (Lodd.) Hiern., Gesneriaceae.'' Florists' gloxinia, Gloxinia, Brazilian gloxinia, Violet slipper gloxinia |सुसंघटीत भावनिक विशालता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/organised-emotional-broadening/ Organised emotional Broadening] | | |- |२४६ |''Sinningia speciosa (Lodd.) Hiern., Gesneriaceae.'' Florists' gloxinia, Gloxinia, Brazilian gloxinia, Violet slipper gloxinia |सर्वाधिक भौतिक प्राणाचे विशाल होणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/broadening-of-the-most-material-vital/ Broadening of the most Material Vital] | | |- |२४७ |''Tulipa L., Liliaceae.'' Tulip |बहर |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/blossoming/ Blossoming] | |[[चित्र:Münster, Wolbeck, Johannes Blumenfelder, Tulpen -- 2021 -- 7839.jpg|इवलेसे]] |- |२४८ |''[[:en:Euphorbia_milii|Euphorbia milii]] Desmoul., Euphorbiaceae.'' Crown of thorns, Christ thorn |एकाग्रता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/concentration/ Concentration] | |[[चित्र:Euphorbia milii Grenada.jpg|इवलेसे]] |- |२४९ |''Datura L., Solanaceae.'' Thorn apple |तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/tapasya/ Tapasya] |धोतरा |[[चित्र:Datura innoxia sl26.jpg|इवलेसे|धोतरा]] |- |२५० |''Datura L., Solanaceae.'' Thorn apple |मानसिक तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/mental-tapasya/ Mental tapasya] | |[[चित्र:Nabalu Sabah Brugmansia-01.jpg|इवलेसे]] |- |२५१ |''Datura L., Solanaceae.'' Thorn apple |प्राणिक तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/vital-tapasya/ Vital tapasya] | |[[चित्र:Solanales - Brugmansia × candida - 19.jpg|इवलेसे]] |- |२५२ |''Datura L., Solanaceae.'' Thorn apple |समग्र तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/integral-tapasya/ Integral tapasya] |दुहेरी धोतरा | |- |२५३ |''Brugmansia suaveolens (Humb. & Bonpl. Ex Wild ) Berchit. & Presl., Solanaceae.'' Angel's trumpet |परिपूर्ण तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/perfect-tapasya/ Perfect tapasya] | |[[चित्र:Brugmansia 24.jpg|इवलेसे]] |- |२५४ |''Ipomoea cairica (L.) Sweet., Convolvulaceae.'' Railway creeper |अदिव्य असणाऱ्या सर्व गोष्टींपासून निर्लिप्तता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/detachment-from-all-that-is-not-the-divine/ Detachment from all that is not the Divine] | |[[चित्र:Ipomoea cairica - John Barkla - 1216205.jpeg|इवलेसे]] |- |२५५ |''Tectona grandis L. f., Verbenaceae.'' Teak, Indian oak, Saga, Saigun |इच्छावासनांचा परित्याग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/renunciation-of-desires/ Renunciation of desires] |साग |[[चित्र:Tectona grandis L.f. (51345406545).jpg|इवलेसे]] |- |२५६ |''Angelonia salicariifolia Humb. & Bonpl., Scrophulariaceae.'' |भावनिक इच्छांचा परित्याग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/renunciation-of-emotional-desires/ Renunciation of emotional desires] |(पांढरा रंग) | |- |२५७ |''[[:en:Angelonia_salicariifolia|Angelonia salicariifolia Humb. & Bonpl]]., Scrophulariaceae.'' |प्राणिक इच्छांचा परित्याग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/renunciation-of-vital-desires/ Renunciation of vital desires] |(जांभळा रंग) |[[चित्र:Angelonia salicariifolia Humb. & Bonpl. (8290282345).jpg|इवलेसे]] |- |२५८ |''Angelonia salicariifolia Humb. & Bonpl., Scrophulariaceae.'' |प्राणिक इच्छांचा संपूर्णतया केलेला परित्याग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/integral-renunciation-of-vital-desires/ Integral renunciation of vital desires] | | |- |२५९ |''Atalantia monophylla Correa., Rutaceae'' Country gooseberry |इच्छावासनांचा अभाव |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/absence-of-desire/ Absence of desire] | |[[चित्र:Conchocarpus sp., Rutaceae, Atlantic forest, northeastern Bahia, Brazil (9150787008).jpg|इवलेसे]] |- |२६० |''Beaumontia jerdoniana Wight., Apocynaceae.'' Nepal trumpet flower, Herald's trumpet, Easter lily vine |निस्वार्थीपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/unselfishness/ Unselfishness] |टेंटू |[[चित्र:หิรัญญิการ์ Beaumontia grandiflora Wall. FAMILY APOCYNACEAE (9).jpg|इवलेसे]] |- |२६१ |''Eucalyptus L'Herit. Spp., Myrtaceae'' Eucalptus, Australlian gum, Gum tree, Ironbark, Stringybark |अहंकाराचे निर्मूलन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/abolition-of-the-ego/ Abolition of the ego] |निलगिरी |[[चित्र:Zizigium sp.jpg|इवलेसे]] |- |२६२ |''Citrus limon (L.) Burm. f., Rutaceae.'' Lemon |शुद्धता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/chastity/ Chastity] |लिंबू |[[चित्र:Lemon blossoms in Israel.jpg|इवलेसे|लिंबू]] |} == बाह्य दुवे == http://www.blossomlikeaflower.com/ https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/ == संदर्भ == Flowers and their spiritual significance, ISBN - 9788170600282 [[वर्ग:निसर्ग]] [[वर्ग:फुले]] [[वर्ग:सह्याद्रीतील फुले]] kjr7omu7j4lmqlfiymf5pb9sqxgk5y6 0 331714 2680350 2615660 2026-04-22T19:37:23Z ~2026-24679-89 182431 2680350 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य |सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय= |नाव=कैलास घाडगे-पाटील |कार्यकाळ_आरंभ= २०२४ | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px |पक्ष = [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] |कार्यकाळ_समाप्ती= |मागील पक्ष= शिवसेना |पुढील=आमदार|मतदारसंघ_विस1=[[उस्मानाबाद विधानसभा मतदारसंघ|उस्मानाबाद विधानसभा मतदारसंघ]] |कार्यकाळ_आरंभ1=२०१९ |निवास = |व्यवसाय = |छाया= }} '''कैलास एम. घाडगे''' मराठी राजकारणी आहेत. हे [[उस्मानाबाद विधानसभा मतदारसंघ|उस्मानाबाद मतदारसंघातून]] [[शिवसेना|शिवसेनेकडून]] [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राच्या]] [[महाराष्ट्राची चौदावी विधानसभा|चौदाव्या विधानसभेवर]] निवडून गेले. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:घाडगे पाटील, कैलास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राचे विद्यमान आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:उस्मानाबादचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] oudn7aprxljz3vj8illnu60ccmd86nf 2680351 2680350 2026-04-22T19:39:01Z ~2026-24679-89 182431 2680351 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य |सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय= |नाव=कैलास घाडगे-पाटील |कार्यकाळ_आरंभ= २०२४ | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px |पक्ष = [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] |कार्यकाळ_समाप्ती= |मागील |पक्ष= शिवसेना |पुढील= |मतदारसंघ_विस1=[[उस्मानाबाद विधानसभा मतदारसंघ|उस्मानाबाद विधानसभा मतदारसंघ]] |कार्यकाळ_आरंभ1=२०१९ |कार्यकाळ_समाप्ती2=२०२४ |निवास = |व्यवसाय = |छाया= }} '''कैलास एम. घाडगे''' मराठी राजकारणी आहेत. हे [[उस्मानाबाद विधानसभा मतदारसंघ|उस्मानाबाद मतदारसंघातून]] [[शिवसेना|शिवसेनेकडून]] [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राच्या]] [[महाराष्ट्राची चौदावी विधानसभा|चौदाव्या विधानसभेवर]] निवडून गेले. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:घाडगे पाटील, कैलास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राचे विद्यमान आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:उस्मानाबादचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] ebef4ll09ef2be9gnxipqn6e1l0xyfg 2680353 2680351 2026-04-22T19:39:51Z ~2026-24679-89 182431 2680353 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विधानसभा सदस्य |सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय= |नाव=कैलास घाडगे-पाटील |कार्यकाळ_आरंभ= २०२४ | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px |पक्ष = [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] |कार्यकाळ_समाप्ती= |मागील= ओमराजे निंबाळकर |पुढील= |मतदारसंघ_विस1=[[उस्मानाबाद विधानसभा मतदारसंघ|उस्मानाबाद विधानसभा मतदारसंघ]] |कार्यकाळ_आरंभ1=२०१९ |कार्यकाळ_समाप्ती2=२०२४ |निवास = |व्यवसाय = |छाया= }} '''कैलास एम. घाडगे''' मराठी राजकारणी आहेत. हे [[उस्मानाबाद विधानसभा मतदारसंघ|उस्मानाबाद मतदारसंघातून]] [[शिवसेना|शिवसेनेकडून]] [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राच्या]] [[महाराष्ट्राची चौदावी विधानसभा|चौदाव्या विधानसभेवर]] निवडून गेले. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:घाडगे पाटील, कैलास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राचे विद्यमान आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:उस्मानाबादचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] jrjjt909oq87xr1k1cxum7tg0lnajnw 0 334562 2680278 2654695 2026-04-22T12:43:09Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680278 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{Infobox officeholder|name=श्री ठाणेदार|image=Rep. Shri Thanedar - 118th Congress.jpg|birth_date={{birth date and age|1955|2|22}}|birth_place=[[Chikkodi]], [[Bombay State]], [[India]]|death_date=|death_place=|citizenship=India (1955–1988)<br>United States (1988–present)|spouse={{marriage|शामल |1984|1996|end=d}}<br>{{marriage|शशी |1999}}|children=2|education=[[Karnatak University]] ([[Bachelor of Science|BS]])<br>[[University of Mumbai]] ([[Master of Science|MS]])<br>[[University of Akron]] ([[Doctor of Philosophy|PhD]])|website={{url|thanedar.house.gov|House website}}<br>{{url|https://shrithanedar.com|Personal website}}|module={{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Shri Thanedar speaks on small businesses.ogg|title=Shri Thanedar's voice|type=speech|description=Shri Thanedar speaks on [[Small business|small businesses]]<br />Recorded March 10, 2023}}}} '''श्रीनिवास प्रसाद ठाणेदार''' (जन्म: २२ फेब्रुवारी १९५५) हे एक भारतीय जन्माचे अमेरिकी व्यापारी, लेखक आणि राजकारणी आहेत जे २०२३ पासून मिशिगनच्या तेराव्या काँग्रेसल जिल्ह्यातून [[अमेरिकेच्या प्रतिनिधींचे सभागृह|यूएस प्रतिनिधी]] म्हणून कार्यरत आहेत <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiawest.com/news/global_indian/ey-entrepreneur-of-the-year-shri-thanedar-files-to-run/article_ed4ac65c-2ae1-11e7-8bbf-938ddc4ca76d.html|title='EY Entrepreneur of the Year' Shri Thanedar Files to Run for Governor of Michigan|last=Reporter|first=India-West Staff|website=India West|language=en|access-date=2019-05-23|archive-date=2019-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523213338/https://www.indiawest.com/news/global_indian/ey-entrepreneur-of-the-year-shri-thanedar-files-to-run/article_ed4ac65c-2ae1-11e7-8bbf-938ddc4ca76d.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.amazon.com/dp/B00GUTX98K/|title=THE BLUE SUITCASE: Tragedy and Triumph in an Immigrant's Life|last=Thanedar|first=Shri|language=en}}</ref> <ref name="detroitnews.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.detroitnews.com/story/news/politics/2017/06/07/shri-thanedar/102590912/|title=Rags-to-riches entrepreneur to launch run for governor|website=Detroit News|language=en|access-date=2019-05-23}}</ref> [[डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका)|डेमोक्रॅटिक पक्षाचे]] सदस्य, ठाणेदार यांनी २०२१ ते २०२३ पर्यंत मिशिगन हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्हचे सदस्य म्हणून काम केले <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.shriformi.com/|title=Shri Thanedar For Michigan – 3rd District of Michigan|last=Rosekrans|first=Neil|website=Shri Thanedar For Michigan|language=en-US|access-date=2019-11-04}}</ref> २०१८ च्या निवडणुकीत ते मिशिगनच्या गव्हर्नरसाठी डेमोक्रॅटिक प्राइमरीमध्ये देखील उमेदवार होते. == प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण == ठाणेदार भारतातील [[बेळगांव]] च्या अल्पोत्पन्न कुटुम्बात वाढले. वयाच्या ५५ व्या वर्षी त्यांच्या वडिलांना निवृत्त झाले तेव्हा १४ वर्षांच्या ठाणेदार यांनी त्यांच्या आठ जणांच्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करण्यासाठी अनेक नोकऱ्या केल्या. त्यांनी १८ व्या वर्षी रसायनशास्त्रात पदवी प्राप्त केली आणि नंतर [[मुंबई विद्यापीठ|बॉम्बे विद्यापीठात]] पदव्युत्तर कार्यक्रमात भाग घेतला. <ref name=":0">{{जर्नल स्रोत|last=Mccoy|first=Michael|year=2006|title=C&EN TALKS WITH|journal=Chemical & Engineering News|volume=84|issue=46|page=29|doi=10.1021/cen-v084n046.p029}}</ref> अक्रोन विद्यापीठात पीएचडी करण्यासाठी ते 1979 मध्ये यूएसला आले, जे त्यांनी 1982 मध्ये मिळवले <ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bizjournals.com/stlouis/stories/2006/03/06/focus14.html|title=Thanedar tests his way to $16 million|website=www.bizjournals.com|access-date=2018-01-24}}</ref> ठाणेदार 1988 मध्ये अमेरिकेचे नागरिक झाले. ठाणेदार यांनी त्यांची पहिली पत्नी शामल हिच्याशी 1984 मध्ये लग्न केले. या जोडप्याला दोन मुले झाली. 1996 मध्ये शामलच्या आत्महत्येनंतर 1999 मध्ये ठाणेदार यांनी त्यांची सध्याची पत्नी शशीशी लग्न केले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://politi.co/2tCL67U|title=The Bizarro-World Trump Storming Michigan Politics|last=Friess|first=Steve|date=2018-06-24|website=POLITICO Magazine|language=en|access-date=2023-06-25}}</ref> == व्यवसाय कारकीर्द == १९८४ मध्ये पेट्रोलाइट कॉर्पोरेशनमध्ये संशोधक म्हणून नोकरी घेण्यापूर्वी ठाणेदार यांनी [[युनिव्हर्सिटी ऑफ मिशिगन|मिशिगन विद्यापीठात]] पोस्ट-डॉक्टरेट काम केले <ref name=":2"/> === केमिर === 1990 मध्ये, ठाणेदार यांनी व्यवसाय शिकण्यासाठी केमिर/पॉलीटेक प्रयोगशाळांमध्ये $15/तास दराने रात्री आणि आठवड्याच्या शेवटी काम करण्याची नोकरी घेतली. 1991 मध्ये चेमिरला $75,000 मध्ये विकत घेण्यासाठी त्याने कर्ज घेतले. पहिल्या वर्षी विक्री $150,000 होती आणि व्यवसायात तीन कर्मचारी होते. 2005 पर्यंत, Chemir चा महसूल $16 दशलक्ष होता आणि त्यात 40 पीएचडी केमिस्टसह 160 लोकांना रोजगार मिळाला. <ref name=":0"/> ठाणेदार यांनी सात अधिग्रहणांना वित्तपुरवठा करण्यासाठी बँक ऑफ अमेरिकाकडून $24 दशलक्ष कर्ज घेतले आणि बँकेला कर्ज परत करण्यासाठी वैयक्तिक हमी देऊ केली. <ref name=":3">{{स्रोत बातमी|last=Gallagher|first=Jim|url=http://www.stltoday.com/business/local/shri-thanedar-succeeds-in-st-louis-fails-then-rises-again/article_794acbbc-66d3-50ff-8d2f-56d71d8b9479.html|title=Shri Thanedar succeeds in St. Louis, fails, then rises again in Michigan|work=stltoday.com|language=en|access-date=2018-01-23}}</ref> एक संपादन, अझोफार्मा, 2003 मध्ये $1 दशलक्ष वरून 2008 मध्ये $55 दशलक्ष पर्यंत वेगाने वाढले <ref name=":4">{{स्रोत बातमी|last=Gallagher|first=Jim|url=http://www.stltoday.com/business/columns/jim-gallagher/gallagher-immigrant-millionaire-s-reversal-is-cautionary-tale/article_683bdb91-d0ce-5962-8346-e80fe6a1a4a4.html|title=Gallagher: Immigrant millionaire's reversal is cautionary tale|work=stltoday.com|language=en|access-date=2018-01-24}}</ref> ठाणेदारांच्या ग्रुप ऑफ कंपनीने 2008 मध्ये 500 लोकांना रोजगार दिला होता <ref name=":3" /> युनायटेड स्टेट्समधील 2007-10 च्या मंदीच्या काळात, अझोफार्माच्या उत्पन्नात 70% घट झाली, ज्यामुळे बँक ऑफ अमेरिकाने दिवाळखोरीची कारवाई सुरू केली. <ref name=":4"/> अझोफार्मा बंद झाली आणि त्याची मालमत्ता $2 दशलक्षला विकली गेली. <ref name=":3"/> दिवाळखोरीच्या कारवाईदरम्यान, AniClin, Azopharma च्या संशोधन सुविधांपैकी एक, ज्याचा ठाणेदार एकमेव मालक होते, अचानक बंद झाला; 2010 च्या ''यूएसए टुडेच्या'' लेखात दावा करण्यात आला आहे की कंपनीला रिसीव्हरशिपमध्ये ठेवल्यानंतर प्रयोगशाळेतील प्राणी सुविधेवर सोडून देण्यात आले होते. <ref name="Marans">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.huffpost.com/entry/shri-thanedar-animals-rescued-from-lab_n_5ae12c41e4b055fd7fc7be6c|title=Over 100 Dogs And Monkeys Were Rescued From Michigan Democrat's Shuttered Company|last=Marans|first=Daniel|date=2018-04-25|website=HuffPost|language=en|access-date=2019-05-23}}</ref> नंतरच्या अहवालांनुसार, प्राणी कल्याण संस्थांनी सुविधेतील सर्व प्राणी दत्तक घेण्याची सोय केली आणि ठाणेदारांनी कोणतेही प्राणी सोडून दिल्याचे नाकारले. <ref name="beagles">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.freep.com/story/news/local/michigan/2018/04/26/thanedar-denies-responsibility-beagles-abandoned-testing-lab-aniclin-2010/553523002/|title=Thanedar denies responsibility for beagles abandoned in testing lab in 2010|date=2018-04-26|website=Detroit Free Press|access-date=2018-08-02}}</ref> केमिर संपूर्ण कायदेशीर प्रक्रियेदरम्यान फायदेशीर राहिले आणि 31 मार्च 2011 रोजी $23 दशलक्षमध्ये विकले गेले. <ref name="St. Louis Business Journal">[http://www.bizjournals.com/stlouis/print-edition/2011/04/01/chemir-auctioned-off-for-23-million.html Chemir auctioned off for $23 million]</ref> त्या विक्रीत आणि फर्ममधील एकत्रित मालमत्तेमध्ये ठाणेदार यांचे बँक ऑफ अमेरिकाचे कर्ज होते. <ref name=":4" /> === Avomeen === ठाणेदार 2010 मध्ये थोडक्यात सेवानिवृत्त झाले, त्यानंतर त्या वर्षाच्या उत्तरार्धात अॅव्होमीन अॅनालिटिकल सर्व्हिसेस, अॅन आर्बर-आधारित रासायनिक चाचणी प्रयोगशाळा, त्यांचा मुलगा नीलसह सुरू करण्यासाठी सेवानिवृत्त झाले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.crainsdetroit.com/article/20130929/NEWS/309299999/retired-from-retirement-avomeen-founder-works-on-his-next-boom|title=Retired from retirement, Avomeen founder works on his next boom|date=2013-09-27|work=Crain's Detroit Business|access-date=2018-01-23}}</ref> Avomeen 2015 (#673) आणि 2016 (#1365) मध्ये सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या यूएस कंपन्यांच्या INC 5000 यादीमध्ये नाव देण्यात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.inc.com/profile/avomeen-analytical-services|title=Avomeen Analytical Services: Number 1365 on the 2016 Inc. 5000|website=Inc.com|language=en|access-date=2018-01-23}}</ref> 2016 मध्ये, ठाणेदार यांनी व्यवसायातील बहुतांश भागभांडवल खाजगी इक्विटी फर्म हाय स्ट्रीट कॅपिटलला विकले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.crainsdetroit.com/article/20161127/NEWS/161129938/private-equity-firm-buys-controlling-interest-in-avomeen|title=Private equity firm buys controlling interest in Avomeen|date=2016-11-23|work=Crain's Detroit Business|access-date=2018-01-23}}</ref> त्याने मिळालेल्या रकमेपैकी $1.5 दशलक्ष त्याच्या 50 कर्मचाऱ्यांसोबत शेअर केले. <ref name=":5">{{स्रोत बातमी|url=http://www.mlive.com/business/ann-arbor/index.ssf/2016/12/ann_arbor_ceo_deliver_15_milli.html|title=Ann Arbor CEO surprises employees with $1.5 million in holiday bonuses|work=MLive.com|language=en-US|access-date=2018-01-23}}</ref> ठाणेदार यांना 1999, 2007 आणि 2016 मध्ये सेंट्रल मिडवेस्ट रीजन (मिसुरी, कॅन्सस, आयोवा आणि नेब्रास्का) साठी अर्न्स्ट आणि यंग एंटरप्रेन्योर ऑफ द इयर म्हणून घोषित करण्यात आले <ref name="E&Y 2007 Award">[http://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/Excellence_newsletter_CM_-_2007_Summer/$FILE/Excellence_CM_Summer_2007.pdf 2007 Ernst & Young Entrepreneur of the Year Award]{{मृत दुवा|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, for the Central Midwest Region</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.crainsdetroit.com/article/20170607/NEWS/170609875/ann-arbor-businessman-shri-thanedar-to-announce-run-for-governor|title=Ann Arbor businessman Shri Thanedar to announce run for governor|date=7 June 2017}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> तो Avomeen ची 40% मालकी राखतो. <ref name=":5"/> ==== खटला ==== नोव्हेंबर 2017 मध्ये, एव्होमीन होल्डिंग्ज एलएलसीच्या खरेदीदाराने डेट्रॉईटमधील यूएस जिल्हा न्यायालयात खटला दाखल केला आणि दावा केला की, ठाणेदार यांनी नोव्हेंबर 2016 मध्ये बहुसंख्य भागभांडवल विकण्यासाठी त्याच्या कंपनीच्या वित्तपुरवठ्याचे "फसवे आणि दिशाभूल करणारे प्रतिनिधित्व" केले <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mlive.com/news/index.ssf/2017/11/gubernatorial_candidate_shri_t.html|title=Gubernatorial candidate Shri Thanedar sued over fraud claims|last=Gibbons|first=Lauren|date=November 15, 2017|website=MLive}}</ref> ठाणेदार हे आरोप फेटाळून लावतात आणि म्हणतात की मागील कालावधीतील महसूल "लक्षणीयपणे ओलांडण्याची अपेक्षा आहे". <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.detroitnews.com/story/news/politics/2017/12/29/thanedar-response-fraud-suit-false/109004096/|title=Thanedar fights business fraud lawsuit as 'false'|work=Detroit News|language=en|access-date=2018-01-24}}</ref> US जिल्हा न्यायाधीश गेर्शविन ए. ड्रेन यांनी ऑगस्ट 2019 मध्ये खटला फेटाळून लावला, ठाणेदार आणि एव्होमीन होल्डिंग्ज एलएलसी यांच्या नोटीसचा हवाला देऊन त्यांनी प्रकरण न्यायालयाबाहेर सोडवण्यासाठी करार केला होता. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.detroitnews.com/story/news/politics/2019/08/05/thanedar-settles-business-fraud-lawsuit-four-days-before-trial/1920524001/|title=Thanedar settles business fraud lawsuit four days before trial|last=Oosting|first=Jonathan|website=The Detroit News|language=en-US|access-date=2021-01-25}}</ref> == सुरुवातीची राजकीय कारकीर्द == ठाणेदार यांनी राजकारणात प्रवेश केला जेव्हा ते 2018 च्या मिशिगन गव्हर्नेटरीय निवडणुकीत डेमोक्रॅट म्हणून उभे होते. <ref name="detroitnews.com"/> त्याच्या राजकीय व्यासपीठामध्ये $15 किमान वेतन, सार्वजनिक शैक्षणिक सुधारणा, पायाभूत सुविधांमध्ये सुधारणा आणि सरकारी पारदर्शकता यांचा समावेश होता. <ref name="Huffman">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.michiganradio.org/post/ann-arbor-businessman-shri-thanedar-running-governor|title=Ann Arbor businessman Shri Thanedar is running for governor|last=Huffman|first=Bryce|date=June 8, 2017|website=www.michiganradio.org|language=en|access-date=2019-05-23}}</ref> === 2018 राज्यपाल मोहीम === 5 एप्रिल 2017 रोजी, ठाणेदार यांनी मिशिगनमधील संभाव्य गव्हर्नेटरीय मोहिमेसाठी निधी उभारण्यासाठी कागदपत्रे सादर केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.detroitnews.com/story/news/local/michigan/2017/04/21/governor-candidate/100721428/|title=Entrepreneur of year files for Michigan governor run|last=Oosting|first=Jonathan|date=April 20, 2017|website=The Detroit News|access-date=April 21, 2017}}</ref> 8 जून रोजी, त्यांनी 2018 च्या डेमोक्रॅटिक प्राइमरीमध्ये मिशिगनच्या गव्हर्नरसाठी अधिकृतपणे आपली उमेदवारी जाहीर केली. <ref name=":1">{{स्रोत बातमी|url=http://www.detroitnews.com/story/news/politics/2017/06/07/shri-thanedar/102590912/|title=Rags-to-riches entrepreneur to launch run for governor|work=Detroit News|language=en|access-date=2018-01-24}}</ref> कोणत्याही कॉर्पोरेट राजकीय कृती समितीच्या देणग्या न स्वीकारण्याचे त्यांनी वचन दिले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.freep.com/story/news/local/michigan/detroit/2017/12/11/thanedar-touts-work-science-1st-ad-governors-race/940346001/|title=Thanedar touts work in science in 1st ad of governor's race|work=Detroit Free Press|language=en|access-date=2018-01-24}}</ref> ठाणेदारने त्याच्या मोहिमेसाठी स्वतःच्या पैशातून $10.6 दशलक्ष योगदान दिले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.detroitnews.com/story/news/local/michigan/2018/08/09/no-regrets-thanedar-millions-democratic-campaign/945432002/|title='No regrets' for Thanedar after putting $10.6M into campaign|website=Detroit News|language=en|access-date=2019-05-23}}</ref> 2017 च्या सुरुवातीच्या मतदानात ते 2% ते 3% वर शेवटच्या स्थानावर होते. </link> राज्यव्यापी सुपर बाउल जाहिरात चालवल्यानंतर, तो त्वरित गव्हर्नरसाठी सर्वात प्रसिद्ध डेमोक्रॅटिक उमेदवार बनला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.metrotimes.com/news-hits/archives/2018/03/08/this-political-outsider-is-now-the-best-known-democrat-in-michigans-race-for-governor|title=This political outsider is now the best-known Democrat in Michigan's race for governor|last=Ikonomova|first=Violet|website=Detroit Metro Times|language=en|access-date=2019-05-23|archive-date=2019-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523213332/https://www.metrotimes.com/news-hits/archives/2018/03/08/this-political-outsider-is-now-the-best-known-democrat-in-michigans-race-for-governor|url-status=dead}}</ref> ठाणेदार यांनी मार्चमध्ये (21% ते 18%) आणि एप्रिलमध्ये (30% ते 26%) राज्यव्यापी लोकशाही मतदान ग्रेचेन व्हिटमर यांच्या विरुद्ध जिंकले, जे लोकशाही आघाडीचे प्रमुख आहेत. </link> ठाणेदाराच्या मोहिमेला 2018 च्या सुरुवातीला सार्वजनिक आकर्षण मिळू लागल्याने, द इंटरसेप्ट आणि हफपोस्ट येथील पत्रकारांनी ठाणेदार यांच्या इतिहासाची चौकशी करण्यास सुरुवात केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theintercept.com/2018/04/06/shri-thanedar-michigan-millionaire-bernie-sanders-republican/|title=A Bernie-Branded Millionaire Is Leading the Democratic Race for Governor. He Almost Ran as a Republican, Consultants Say.|last=Jilani|first=Zaid|date=2018-04-06|website=The Intercept|language=en-US|access-date=2019-05-23}}</ref> <ref name="Marans"/> 2017 मध्ये गव्हर्नरपदासाठी निवडणूक लढवण्यापूर्वी ठाणेदार यांनी निवडक पद भूषवले नव्हते, त्यामुळे त्यांच्याकडे डेमोक्रॅट म्हणून अधिकृत रेकॉर्ड नाही. कॅम्पेन फायनान्स रेकॉर्ड्स दाखवतात की त्यांनी पदासाठी निवडणूक लढण्यापूर्वी 18 डेमोक्रॅटिक मोहिमांना आणि एक रिपब्लिकन मोहिमेसाठी देणग्या दिल्या. <ref name="Huffman"/> रिपब्लिकन देणगी, जॉन मॅककेनच्या रिपब्लिकन अध्यक्षीय मोहिमेसाठी $2,300, यावरून वाद निर्माण झाला की ठाणेदार कदाचित त्यांनी दावा केल्याप्रमाणे प्रगतीशील नसतील. <ref name="POLmag18">{{स्रोत बातमी|url=https://www.politico.com/magazine/story/2018/06/24/shri-thanedar-profile-michigan-governor-2018-218831|title=The Bizarro-World Trump Storming Michigan Politics|date=24 June 2018|work=[[POLITICO Magazine]]|language=en|access-date=11 July 2018}}</ref> 2018 च्या प्रचाराआधी ठाणेदार यांना भेटलेल्या राजकीय रणनीतीकारांनी असाही दावा केला की त्यांनी सुरुवातीला प्रश्न केला होता की त्यांना गव्हर्नेटरी शर्यतीत डेमोक्रॅट किंवा रिपब्लिकन म्हणून उभे रहायचे आहे का. <ref name="Friess">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://politi.co/2tCL67U|title=The Bizarro-World Trump Storming Michigan Politics|last=Friess|first=Steve|date=June 24, 2018|website=POLITICO Magazine|language=en|access-date=2019-05-23}}</ref> ठाणेदार यांनी दावे फेटाळून लावले, कारण हे रणनीतीकार आपल्यावर टीका करत आहेत कारण त्यांनी त्यांच्या कंपन्यांना काम दिले नाही. <ref name="Friess" /> 2010 मध्ये बँक ऑफ अमेरिकाने तो व्यवसाय रिसीव्हरशिपमध्ये ठेवल्यानंतर प्रयोगशाळेतील प्राण्यांना त्याच्या पूर्वीच्या संशोधन सुविधांपैकी एका ठिकाणी सोडण्यात आल्याचा आरोपही त्याला झाला, ज्याचा त्याने इन्कार केला. <ref name="Marans" /> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.freep.com/story/news/local/michigan/2018/04/26/thanedar-denies-responsibility-beagles-abandoned-testing-lab-aniclin-2010/553523002/|title=Thanedar denies responsibility for beagles abandoned in testing lab in 2010|website=Detroit Free Press|language=en|access-date=2019-05-23}}</ref> या वादांमुळे ठाणेदारांच्या मोहिमेला धक्का बसला आणि ते पुन्हा ३०% मतदान करू शकले नाहीत. प्राथमिकमध्ये, त्याने [[डेट्रॉईट|डेट्रॉईट शहर]] जिंकले, परंतु राज्यभरात तिसरे स्थान पटकावले; त्याला 200,645 मते (17.7%) मिळाली, व्हिट्मरच्या 588,436 मते (52.0%) आणि अब्दुल अल-सईदच्या 342,179 मते (30.2%) नंतर तिसऱ्या क्रमांकावर आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://mielections.us/election/results/2018PRI_CENR.html|title=2018 Michigan Official Primary Election Results – 08/07/2018|website=mielections.us|access-date=2019-05-23|archive-date=2023-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230301220225/https://mielections.us/election/results/2018PRI_CENR.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://detroitmi.gov/document/august-7-2018-unofficial-primary-election-results|title=August 7, 2018 Unofficial Primary Election Results|website=City of Detroit|language=en|access-date=2019-05-23}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://mielections.us/election/results/2018PRI_CENR.html|title=2018 Michigan Official Primary Election Results – 08/07/2018|website=mielections.us|access-date=2019-05-23|archive-date=2023-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230301220225/https://mielections.us/election/results/2018PRI_CENR.html|url-status=dead}}</ref> ठाणेदारांचा पाठिंबा डेट्रॉईट, फ्लिंट, इंकस्टर आणि पॉन्टियाक सारख्या मोठ्या [[आफ्रिकन अमेरिकन]] लोकसंख्येच्या शहरांमध्ये केंद्रित होता. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://detroitmi.gov/document/august-7-2018-unofficial-primary-election-results|title=August 7, 2018 Unofficial Primary Election Results|website=City of Detroit|language=en|access-date=2019-05-23}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.gc4me.com/departments/county_clerks1/docs/Elections/201808/Canvass%20Results-8-8-2018%2001-54-09%20AM.pdf|title=Genesee County Michigan Primary Election Results}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://threadreaderapp.com/thread/1033088946316759040.html|title=Thread by @nwarikoo: "Shri Thanedar said some have suggested he run for Detroit Mayor"}}</ref> ठाणेदारांच्या प्रचारात डेमोक्रॅटिक किंवा रिपब्लिकन गव्हर्नेटरीय प्राथमिक निवडणूकीत इतर उमेदवारांपेक्षा जास्त पैसा खर्च झाला होता. त्याच्या मोहिमेवर खर्च केलेले अंदाजे $10.3 दशलक्ष प्राइमरीमधील सर्व उमेदवारांच्या एकत्रित खर्चाच्या जवळपास एक तृतीयांश होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.freep.com/story/news/local/michigan/2018/09/07/thanedar-campaign-spending-michigan-governor/1216710002/|title=No regrets for Thanedar after spending $10.3M on failed bid for governor|last=Egan|first=Paul|date=7 September 2018|publisher=Detroit Free Press|access-date=15 November 2019}}</ref> === 2020 मिशिगन हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्ह मोहीम === ऑगस्ट 2019 मध्ये, ठाणेदार यांनी मिशिगनच्या 3ऱ्या जिल्ह्यात, डेट्रॉईटच्या वरच्या पूर्वेकडील भागामध्ये राज्य प्रतिनिधीसाठी निवडणूक लढवण्यासाठी कागदपत्रे सादर केली. 4 ऑगस्ट 2020 रोजी त्यांनी या जागेसाठी डेमोक्रॅटिक प्राइमरी जिंकली. <ref name="prim5">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.clickondetroit.com/decision-2020/2020/07/28/michigan-primary-election-results-for-state-house-district-3-on-aug-4-2020/|title=Michigan Primary Election Results for State House District 3 on Aug. 4, 2020|date=July 28, 2020|publisher=[[WDIV-TV]]|access-date=August 15, 2020}}</ref> 3 नोव्हेंबर 2020 रोजी ठाणेदार यांची राज्यसभेवर निवड झाली. <ref name="genelection">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://elections.ap.org/advmi/results/2020-11-03/state/MI/race/Y/raceid/23823|title=Michigan Elections Results - State House - District 3 - General|publisher=[[Advance Publications]]|access-date=November 4, 2020|archive-date=2023-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408061745/https://elections.ap.org/advmi/results/2020-11-03/state/MI/race/Y/raceid/23823|url-status=dead}}</ref> त्यांनी 1 जानेवारी 2021 रोजी पदभार स्वीकारला. <ref name="ballot">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ballotpedia.org/Shri_Thanedar|title=Shri Thanedar|publisher=[[Ballotpedia]]|access-date=January 10, 2021}}</ref> == यूएस हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्ह == === राजकीय पदे === ==== सीरिया ==== 2023 मध्ये, H.Con च्या बाजूने मतदान करणाऱ्या 56 डेमोक्रॅटमध्ये ठाणेदार एक होते. रा. 21, ज्याने अध्यक्ष [[जोसेफ बायडेन, जुनियर|जो बिडेन यांना]] 180 दिवसांच्या आत [[सीरिया|सीरियातून]] अमेरिकन सैन्य हटवण्याचे निर्देश दिले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.govtrack.us/congress/votes/118-2023/h136|title=H.Con.Res. 21: Directing the President, pursuant to section 5(c) of … -- House Vote #136 -- Mar 8, 2023}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.usnews.com/news/politics/articles/2023-03-08/house-votes-down-bill-directing-removal-of-troops-from-syria|title=House Votes Down Bill Directing Removal of Troops From Syria|date=March 8, 2023|agency=Associated Press}}</ref> === निवडणुका === ==== 2022 ==== 2022 मध्ये, ठाणेदार यांनी मिशिगनच्या 13 व्या काँग्रेसल जिल्ह्यासाठी निवडणूक लढवण्यासाठी राज्य सभागृहाची जागा सोडली. पदावर असलेल्या रशिदा तलैब यांनी त्यांचे घर 12 व्या जिल्ह्यात आणले आणि तेथे त्यांची पुन्हा निवड झाली. ठाणेदार यांनी राज्याचे सेनेटर अॅडम हॉलियर आणि इतरांना पराभूत करून खुली प्राथमिक स्पर्धा जिंकली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.detroitnews.com/story/news/politics/2022/08/02/michigan-district-13-primary-results-detroit-downriver-adam-hollier-portia-roberson-shri-thanedar/10191007002/|title=Rep. Shri Thanedar wins Democratic primary in 13th District race for Congress|last=Rahal|first=Sarah|date=August 2, 2022|website=[[The Detroit News]]|access-date=August 3, 2022}}</ref> 8 नोव्हेंबरच्या सार्वत्रिक निवडणुकीत त्यांनी रिपब्लिकन उमेदवार मार्टेल बिविंग्ज यांचा पराभव केला. === कॉकस सदस्यत्व === * काँग्रेसल प्रोग्रेसिव्ह कॉकस <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.axios.com/2022/11/13/pramila-jayapal-progressive-democrats-caucus-power|title=Jayapal touts power of progressives after big midterm gains|last=Solender, Andrew|date=November 13, 2022|publisher=[[Axios (website)|Axios]]|access-date=December 4, 2022}}</ref> * न्यू डेमोक्रॅट युती <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://newdemactionfund.com/candidates|title=Endorsed Candidates|website=NewDem Action Fund|language=en-US|access-date=2022-12-03}}</ref> === समिती नेमणूक === * होमलँड सुरक्षा समिती * लघु व्यवसाय समिती == आत्मचरित्र == ठाणेदार यांनी दोन आत्मचरित्रे लिहिली आहेत. ही 'श्री' ची इच्छा! (लिप्यंतरण: Hī Śrī Cī Icchā; इंग्रजी: ''This is Shri's Wish'' ) हे 2004 मध्ये प्रकाशित झालेले [[मराठी भाषा|मराठीतील]] आत्मचरित्र आहे. 2008 मध्ये, ठाणेदार यांनी स्वतःचे संस्मरण इंग्रजीमध्ये प्रकाशित केले, ''द ब्लू सूटकेस: ट्रॅजेडी अँड ट्रायम्फ इन अ इमिग्रंट्स लाइफ'' . <ref name=":6">[https://shrithanedar.com/wp-content/uploads/2017/02/BlueSuitcase.pdf The Blue Suitcase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231204161516/https://shrithanedar.com/wp-content/uploads/2017/02/BlueSuitcase.pdf |date=2023-12-04 }}{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://shrithanedar.com/book/|title=Book – Shri Thanedar|website=shrithanedar.com|access-date=2018-01-24|archive-date=2018-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180125020823/https://shrithanedar.com/book/|url-status=dead}}</ref> == मराठी भाषेसाठी योगदान == पहिल्यांदा सेंट लुईसमध्ये मराठी मंडळाची स्थापना केली. २००३ साली न्यूयॉकच्या मॅडीसन स्क्वेअर गार्डन मध्ये भरलेल्या बृहन्महाराष्ट्र मंडळ अधिवेशनाचे अध्यक्ष == बेळगावही महाराष्ट्राचाच की हो == [[बृहन्महाराष्ट्र मंडळ अधिवेशन|बृहन्महाराष्ट्र मंडळ अधिवेशनाचे]] अध्यक्षपदी असताना केलेल्या भाषणात श्री ठाणेदार म्हणाले " मी बेळगावचा असल्याने लोक मला कानडी समजतात , पण मी मात्र स्वतःला महाराष्ट्राचा आणि मराठी मानतो. " यावरती प्रमुख पाहुणे श्री. [[मनोहर जोशी]] पटकन म्हणाले 'बेळगावही महाराष्ट्राचाच की हो!" == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == [[वर्ग:मुंबई विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय वंशाच्या अमेरिकन व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म]] [[वर्ग:अमेरिकन उद्योगपती]] [[वर्ग:भारतीय वंशाचे अमेरिकन नागरिक]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] 1hj5n2cr1anz285dvwi82jr5x5shif9 0 335725 2680334 2639434 2026-04-22T18:30:49Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680334 wikitext text/x-wiki '''सोफिया विमानतळ''' {{विमानतळ संकेत|SOF|LBSF}} हा [[बल्गेरिया|बल्गेरियाची]] राजधानी [[सोफिया]] शहरातील मुख्य आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. हा विमानतळ सोफिया शहराच्या मध्यवर्ती भागापासून {{Convert|10|km|abbr=on}} अंतरावर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Thompson|first=Rossi|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/bulgaria/sofia/hotels/maison-sofia-hotel/|title=Maison Sofia Hotel Review, Bulgaria|date=29 September 2017|work=[[द डेली टेलिग्राफ]]|quote=Sofia Airport is about six miles (10 kilometres) away [...].|access-date=5 February 2022}}</ref> येथे [[बीएच एर]], [[बल्गेरिया एर]], [[युरोपियन एर चार्टर (बल्गेरियन विमानकंपनी)|युरोपियन एर चार्टर]], [[गलिव्हेर]], [[रायनएर]] आणि [[विझ एर]] या विमानकंपन्यांची येथे ठाणी आहेत. विमानतळावर [[बल्गेरियाची वायुसेना|बल्गेरियाच्या वायुसेनेचा]] [[व्राझदेबना वायुसेना तळ|व्राझदेबना हवाई तळ]] देखील आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://stolica.bg/sybitia/den-na-otvorenite-vrati-v-aviobaza-vrazhdebna|title=Ден на отворените врати в авиобаза Враждебна|last=Yanakiev|first=Diliyan|date=12 April 2019|website=Stolica.bg|language=bg|access-date=5 February 2022}}</ref> २०१९ मध्ये विमानतळाने प्रथमच ७० लाख प्रवाशांची संख्या ओलांडली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.capital.bg/biznes/transport/2022/01/30/4307208_putnicite_na_letishte_sofiia_sa_s_38_mln_po-malko_v/|title=Пътниците на летище София са с 3.8 млн. по-малко в сравнение с 2019 г.|last=Goranova|first=Kalina|date=30 January 2022|website=[[Capital (newspaper)|Capital]]|language=bg|access-date=5 February 2022}}</ref> [[चित्र:SOFIA_NEW_TOWER_-_panoramio.jpg|उजवे|इवलेसे| विमान वाहतूक नियंत्रण कक्ष]] [[चित्र:100_2904.JPG|इवलेसे| टर्मिनल १ च्या आतले दृष्य]] ==विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने== === प्रवासी === <!-- Please use independent sources. The airport and airline itself are not independent sources. --> सोफिया विमानतळावरून प्रवासी वाहतूक करणाऱ्या कंपन्या आणि त्यांची गंतव्यस्थाने<ref>[https://sofia-airport.eu/en/flights/destinations/ sofia-airport.eu - Destinations] retrieved 7 September 2022</ref> {{Airport destination list <!-- --> | [[एजियन एरलाइन्स]] | [[अॅथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अॅथेन्स]] <!-- --> <!-- --> | [[एर कैरो]] | [[हुर्गादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हुर्गादा]]<ref>{{cite web | url=https://www.capital.bg/biznes/transport/2023/05/13/4482471_egipetskata_aviokompaniia_air_cairo_shte_leti_ot/ | title=Египетската авиокомпания Air Cairo ще лети от Хургада до София | date=13 May 2023 }}</ref> <!-- --> <!-- --> | [[एर सर्बिया]] | [[बेलग्रेड निकोला टेसला विमानतळ|बेलग्रेड]] <!-- --> <!-- --> | [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]] | [[व्हियेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हियेना]] <!-- --> <!-- --> | [[एरबाल्टिक]] | [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रिगा]] (२ मे २०२४ पासून)<ref>{{cite web | url=https://airlinergs.com/airbaltic-announces-11-new-routes-in-summer-2024// | title=airBaltic Announces 11 New Routes in Summer 2024 | date=13 May 2023 }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!-- --> | [[बीएच एर]]<ref>{{Cite web|url=https://www.balkanholidays.co.uk/flight_only/wherewefly/index.html|title=Flight map - Where we fly|website=Balkanholidays.co.uk|access-date=2023-09-19|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404205646/https://www.balkanholidays.co.uk/flight_only/wherewefly/index.html|url-status=dead}}</ref> | '''मोसमी:''' [[ब्रिस्टल विमानतळ|ब्रिस्टल]], [[ईस्ट मिडलँड्स विमानतळ|ईस्ट मिडलँड्स]], [[लंडन गॅटविक विमानतळ|लंडन-गॅटविक]], [[मँचेस्टर विमानतळ|मँचेस्टर]], [[न्यूकॅसल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यूकॅसल अपॉन टाइन]] <br />'''मोसमी:''' [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]], [[बारी विमानतळ|बारी]], [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो]], [[जेर्बा-झार्झिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जेर्बा-झार्झिस]], [[एनफिदा-हम्मामेत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एनफिदा]], [[हुर्गादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हुर्गादा]], [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]], [[नेवशेहिर विमानतळ|नेवशेहिर]], [[शर्म अल शेख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शर्म अल शेख]] <!-- --> | [[ब्रिटिश एरवेझ]] | [[लंडन-हीथ्रो विमानतळ|लंडन-हीथ्रो]] <!-- --> | [[बल्गेरिया एर]]<ref>{{Cite web|last=Development|first=Studio X. Creative / Web Design /|title=Airline ticket - Airline Bulgaria Air|url=https://www.air.bg/en/destinations|access-date=2022-11-20|website=Airline Bulgaria Air}}</ref> | [[अॅम्स्टरडॅम विमानतळ शिफॉल|अॅम्स्टरडॅम]], [[अॅथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अॅथेन्स]], [[बर्लिन-ब्रांडेनबुर्ग विमानतळ|बर्लिन-ब्रांडेनबुर्ग]], [[ब्रसेल्स विमानतळ|ब्रसेल्स]], [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]], [[हीथ्रो विमानतळ|लंडन–हीथ्रो]], [[आदोल्फो सुआरेझ माद्रिद-बराहास विमानतळ|माद्रिद]], [[मालागा विमानतळ|मालागा]], [[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ|दे मायोर्का]], [[शार्ल दि गॉल विमानतळ|पॅरिस-शार्ल दि गॉल]], [[वाक्लाव हावेल विमानतळ|प्राग]], [[लिओनार्दो दा विंची-फ्युमिचिनो विमानतळ|रोम–फ्युमिचिनो]], [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]], [[व्हार्ना विमानतळ|व्हार्ना]], [[झ्युरिक विमानतळ|झ्युरिक]] <br />'''मोसमी:''' [[होसेप तारादेयास बार्सेलोना-एल प्रात विमानतळ|बार्सेलोना-एल प्रात]],<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230207-fbbcn | title=Bulgaria Air Resumes Barcelona Service in NS23 }}</ref> [[बुर्गास विमानतळ|बुर्गास]], [[हेराक्लियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हेराक्लियोन]], [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]] <br>'''मोसमी भाड्याने:''' [[अगादिर-अल मसिरा विमानतळ|अगादिर]],<ref>{{cite web | url=https://www.travelnews.bg/bg/news/16859474895790/turoperatorat-ekvator-predlaga-pochivki-v-maroko-ot-septemvri- | title=Туроператорът Екватор предлага почивки в Мароко от септември }}</ref> [[हुर्घादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हुर्घादा]],<ref name="auto8">{{Cite web|url=https://www.bgonair.bg/a/2-bulgaria/220946-balgariya-ear-shte-leti-do-ekzotichnite-hurgada-luksor-i-sharm-el-sheyh|title="България Еър" ще лети до екзотичните Хургада, Луксор и Шарм ел Шейх|website=Bgonair.bg}}</ref> [[सेशेल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माहे]],<ref>{{Cite web|url=http://www.mywaytravel.bg/summer/seychelles/%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%BA%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D1%81-%D1%87%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8A%D1%80|title=Почивка на Сейшелите с чартър - 28.01.2022 и 25.02.2022 My Way Travel|website=Mywaytravel.bg}}</ref> [[सर सीवसागर रामगूलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉरिशस]],<ref>{{Cite web|url=https://www.air.bg/bg/novini/bylgariya-eyr-izpylni-pyrviya-direkten-polet-ot-sofiya-do-mavricij?ref=amadeusapp1|title="България Еър" изпълни първия директен полет от София до Мавриций -|first=Studio X. Creative / Web Design /|last=Development|website=Air.bg}}</ref> [[अमिल्कार काब्राल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साल]],<ref>{{Cite web|url=https://flightzone.bg/bulgaria-air-istoricheski-purvi-polet-bulgaria-kabo-verde/|title="България Еър" изпълни исторически първи полет между България и Кабо Верде|website=Flightzone.bg|date=24 October 2021|access-date=24 October 2021|archive-date=27 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027091526/https://flightzone.bg/bulgaria-air-istoricheski-purvi-polet-bulgaria-kabo-verde/|url-status=dead}}</ref> [[शर्म अल शेख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शर्म अल शेख]]<ref name="auto8"/> <!-- --> | [[कॉरेन्डन एरलाइन्स]] | '''मोसमी भाड्याने:''' [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]]<ref name="travelnews.bg">{{cite web | url=https://www.travelnews.bg/bg/news/16526129994336/chetiri-novi-destinatsii-se-predlagat-ot-letishte-sofiya | title=Четири нови дестинации се предлагат от летище София|website=Travelnews.bg }}</ref> <!-- --> | [[ईझीजेट]] | [[लंडन गॅटविक विमानतळ|लंडन-गॅटविक]], [[मँचेस्टर विमानतळ|मँचेस्टर]]<br /> '''मोसमी:''' [[ब्रिस्टल विमानतळ|ब्रिस्टल]] <!-- --> | [[एल अॅल]] | [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]] <!-- --> | [[बल्गेरियन एर चार्टर|युरोपियन एर चार्टर]] | '''मोसमी भाड्याने:''' [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]],<ref>{{cite web | url=https://ekvator.bg/hotel-pochivka/rixos-premium-belek/856/7751 | title=RIXOS PREMIUM BELEK 5* - Почивка в Анталия с чартърен полет от София - Почивка в Анталия, Турция |website=Ekvator.bg}}</ref> [[अकाबा विमानतळ|अकाबा]],<ref>{{cite web | url=https://www.welcometravel.bg/pochivka/6732/477/82/%D0%B9%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-2022-%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%B6-%D0%B8-%D0%B2%D1%8A%D0%BB%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%89%D0%B8-%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%B8-%D1%81-%D1%87%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%BE%D1%82-%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F.html | title=ЙОРДАНИЯ 2022 - ПЛАЖ и ВЪЛНУВАЩИ ЕКСКУРЗИИ с чартър от София - Почивка в Акаба, Йордания | website=Welcometravel.bg | access-date=2023-09-19 | archive-date=2023-04-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230404205648/https://www.welcometravel.bg/pochivka/6732/477/82/%D0%B9%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-2022-%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%B6-%D0%B8-%D0%B2%D1%8A%D0%BB%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%89%D0%B8-%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%B8-%D1%81-%D1%87%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8A%D1%80-%D0%BE%D1%82-%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F.html | url-status=dead }}</ref> [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बहरैन]],<ref>{{cite web | url=https://www.travelnews.bg/bg/news/16723900286045/profi-turs-puska-chartari-do-bahreyn-i-prez-2023-g- | title=Профи турс пуска чартъри до Бахрейн и през 2023 }}</ref> [[मिलास-बोद्रुम विमानतळ|बोद्रुम]],<ref>{{cite web | url=https://ekvator.bg/hotel-pochivka/delta-beach-resort/938/740 | title=Delta Beach Resort 5* - Почивка в Бодрум с чартърен полет от София - Почивка в Бодрум, Турция |website=Ekvator.bg}}</ref> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो]],<ref>{{cite web | url=https://ekvator.bg/pochivka/egipet-ot-a-do-q-sofia-cairo/1252 | title=Египет от А до Я с полет от СОФИЯ до КАЙРО 2023 - Луксозен Круиз по Нил + Кайро + Хургада - Ekvator.bg }}</ref> [[दालामान विमानतळ|दालामान]],<ref>{{cite web | url=https://ekvator.bg/hotel-pochivka/grand-yazici-marmaris-palace/1006/7233 | title=Grand Yazici Marmaris Palace 5* - Почивка в Мармарис с чартърен полет от София до Даламан - Почивка в Мармарис, Турция |website=Ekvator.bg}}</ref> [[जेर्बा-झार्झिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जेर्बा-झार्झिस]],<ref>{{cite web | url=https://ekvator.bg/pochivka/pochivka-na-ostrov-djerba-sofia/1251 | title=Почивка на о. Джерба (2023) - полет от София - Ekvator.bg }}</ref> [[फेस-सैस विमानतळ|फेस]],<ref>{{Cite web|url=https://www.planet.bg/ekskurziya-maroko/maroko-ot-a-do-ya-samoletna-ekskurziya-s-direkten-polet-ot-sofiya-e20051|title=Мароко От А До Я - Самолетна Екскурзия С Директен Полет От София|website=Planet.bg|access-date=2023-09-19|archive-date=2022-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20221117191656/https://www.planet.bg/ekskurziya-maroko/maroko-ot-a-do-ya-samoletna-ekskurziya-s-direkten-polet-ot-sofiya-e20051|url-status=dead}}</ref> [[हुर्घादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हुर्घादा]],<ref name="auto6">{{Cite web|url=https://sofia-airport.eu/en/flights/airlines/|title=Airlines|website=Sofia-airport.eu|access-date=7 July 2022}}</ref> [[लामेझिया तेर्मे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लामेझिया तेर्मे]],<ref>{{Cite web|url=https://rad-festa.com/%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%BA%D0%B0/%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%BA%D0%B0-%D0%B2-%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F-%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%8F-7-%D0%BD%D0%BE%D1%89%D1%83%D0%B2%D0%BA%D0%B8-%D0%BD%D0%B0-%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B8%D0%B5/5357|title=Оферта за почивка през 2021 в Калабрия, Италия, със самолет. Почивка в Италия, Калабрия - 7 нощувки на Йонийското крайбрежие &#124; Туроператор Рад-Феста|website=Rad-festa.com|access-date=7 July 2022}}</ref><ref name="sofia-airport.eu">{{cite web | url=https://sofia-airport.eu/en/flights/airlines/ | title=Airlines|website=Sofia-airport.eu }}</ref> [[माराकेश मिनारा विमानतळ|माराकेश]],<ref>{{cite web | url=https://www.abax.bg/pochivki/maroko/maroko/42/103 | title=Почивки Мароко, Мароко - Abax.bg }}</ref> [[मार्सा आलम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मार्सा आलम]],<ref>{{cite web | url=https://ekvator.bg/hotel-pochivka/iberotel-costa-mares/955/7386 | title=Iberotel Costa Mares 5* - All Inclusive Почивка в Марса Алам с полет от София - 7 нощувки - Почивка в Марса Алам, Египет |website=Ekvator.bg}}</ref>[[मोइ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मोम्बासा]],<ref>{{Cite web|url=https://www.plovdiv24.bg/novini/Bylgaria/Za-purvi-put-letim-do-Keniya-ot-Sofiya-1141904|title=За първи път летим до Кения от София|website=Plovdiv24.bg|date=27 October 2021}}</ref> [[नेवशेहिर विमानतळ|नेवशेहिर]],<ref>{{cite web | url=https://ekvator.bg/oferti/pochivki-ot-sofia/turcia/kapadokia/4/1/294 | title=Почивки от София в Кападокия - Ekvator.bg }}</ref> [[ओल्बिया कोस्ता स्मेराल्दा विमानतळ|ओल्बिया]],<ref name="sofia-airport.eu"/><ref>{{cite web | url=https://www.odans-travel.com/pochivka/697/128/3/%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%BA%D0%B0-%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7-2022-%D1%81-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BE%D1%82-%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F.html | title=Почивка в Сардиния през 2022 с полет от София - Почивка в Сардиния, Италия | website=Odans-travel.com | access-date=2023-09-19 | archive-date=2023-04-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230404205646/https://www.odans-travel.com/pochivka/697/128/3/%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%BA%D0%B0-%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7-2022-%D1%81-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BE%D1%82-%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F.html | url-status=dead }}</ref> [[शर्म अल शेख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शर्म अल शेख]],<ref>{{cite web | url=https://ekvator.bg/hotel-pochivka/tropitel-naama-bay/930/464 | title=Tropitel Naama Bay 5* - All Inclusive в Шарм ел Шейх - полет от София - Почивка в Шарм ел Шейх |website=Ekvator.bg}}</ref> [[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तिराना]],<ref>{{cite web | url=https://ekvator.bg/hotel-pochivka/splendid-conference-and-spa-resort/1002/7619 | title=Splendid Conference and Spa Resort 5* - Почивка в Черна гора с полет до Тирана - Почивка в Будва, Черна Гора |website=Ekvator.bg }}</ref> [[टिव्हाट विमानतळ|टिव्हाट]],<ref>{{cite web | url=https://ekvator.bg/hotel-pochivka/splendid-conference-and-spa-resort/1000/7619 | title=Splendid Conference and Spa Resort 5* - Почивка в Черна гора с полет до Тиват - Почивка в Будва, Черна Гора|website=Ekvator.bg}}</ref> [[झांझिबार आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|झांझिबार]]<ref>{{Cite web|url=https://www.travelnews.bg//bg/news/16433619426297/parvi-chartar-tragva-utre-za-keniya|title=Първи чартър тръгва утре за Кения|website=Travelnews.bg}}</ref> <!-- --> | [[फ्लायदुबई]] | [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई-आंतरराष्ट्रीय]] <!-- --> | [[गलिव्हेर]] | '''मोसमी भाड्याने:''' [[ला रोमाना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ला रोमाना]],<ref name="auto1">{{Cite web|last=BGTourism|date=2022-11-17|title=GullivAir ще извърши полети до Доминикана и Тайланд за Нова година|url=https://bgtourism.bg/gulliv-air-poleti-dominikana-tailand-161122-yanko-ivanov/|access-date=2022-11-20|website=Bgtourism.bg - Най-важното от туризма!|language=bg-BG}}</ref> [[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फुकेट]]<ref name="auto1"/> <!-- --> | [[आयटी.ए एरवेझ]] | [[लिओनार्दो दा विंची-फ्युमिचिनो विमानतळ|रोम-फ्युमिचिनो]] <!-- --> | [[जेट२.कॉम]]<ref name="auto6"/> | '''मोसमी भाड्याने:''' [[बेलफास्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेलफास्ट-आंतरराष्ट्रीय]], [[ब्रिस्टल विमानतळ|ब्रिस्टल]], [[ईस्ट मिडलँड्स विमानतळ|ईस्ट मिडलँड्स]], [[लंडन गॅटविक विमानतळ|लंडन-गॅटविक]], [[मँचेस्टर विमानतळ|मँचेस्टर]], [[न्यूकॅसल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यूकॅसल अपॉन टाइन]] <!-- --> | {{nowrap|[[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]}} | [[वर्झावा चॉपिन विमानतळ|वर्झावा-चॉपिन]] <!-- --> | [[लुफ्तांसा]] | [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]], [[म्युनिक विमानतळ|म्युनिक]] <!-- --> |[[नॉर्वेजियन एर शटल]] | '''मोसमी:''' [[ऑस्लो विमानतळ गार्डेरमोएन|ऑस्लो]]<ref>{{Cite web|title=Norwegian NS23 Oslo Routes Addition – 17NOV22|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221117-dyns23osl|access-date=2022-11-20|website=AeroRoutes|language=en-CA}}</ref> <!-- --> |[[पीगॅसस एरलाइन्स]] | [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]] <!-- --> | [[कतार एरवेझ]] | [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दोहा]] <!-- --> | [[रायनएर]]<ref>{{cite web|url=https://www.ryanair.com/gb/en/timetable|title=Timetable|website=Ryanair.com}}</ref> | [[योसेप तारदेयास बार्सेलोना-एल प्रात विमानतळ|बार्सेलोना]], [[बारी विमानतळ|बारी]], [[बूव्है-तिले विमानतळ|बूव्है]], [[ओरियो अल सेरियो Serio आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेर्गामो]], [[बर्लिन-ब्रांडेनबुर्ग विमानतळ|बर्लिन-ब्रांडेनबुर्ग]], [[बर्मिंगहॅम विमानतळ|बर्मिंगहॅम]], [[बोलोन्या गुलियेल्मो मार्कोनी विमानतळ|बोलोन्या]], [[बुडापेश्त फेरेंक लिश्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुडापेश्त]], [[कातानिया–फाँतानारोसा विमानतळ|कातानिया]], [[ब्रसेल्स दक्षिण शार्लरुआ विमानतळ|शार्लरुआ]], [[कोलोन बॉन विमानतळ|कोलोन-बॉन]], [[डब्लिन विमानतळ|डब्लिन]], [[एडिनबरा विमानतळ|एडिनबरा]], [[आइंडहोवेन विमानतळ|आइंडहोवेन]], [[कार्ल्सरुहे-बाडेन विमानतळ|कार्ल्सरुहे-बाडेन]], [[लिव्हरपूल जॉन लेनन विमानतळ|लिव्हरपूल]], [[लंडन स्टॅनस्टेड विमानतळ|लंडन-स्टॅनस्टेड]], [[आदोल्फो सुआरेझ माद्रिद-बराहास विमानतळ|माद्रिद]], [[मालागा विमानतळ|मालागा]], [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]], [[मेमिंगेन विमानतळ|मेमिंगेन]], [[नेपल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नेपल्स]], [[न्यूरेंबर्ग विमानतळ|न्यूरेंबर्ग]], [[पेफोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पेफोस]], [[च्याम्पिनो-जी.बी. पास्टीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रोम-च्याम्पिनो]], [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]], [[त्रेव्हिसो विमानतळ|त्रेव्हिसो]], [[व्हियेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हियेना]], [[वॉरक्लॉ-कोपर्निकस विमानतळ|वॉरक्लॉ]]<br />'''मोसमी:''' [[अकाबा विमानतळ|अकाबा]], [[ब्रातिस्लावा विमानतळ|ब्रातिस्लावा]],<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230918-frnw23 | title=Ryanair NW23 Network Changes – 17SEP23 }}</ref> [[ब्रिस्टल विमानतळ|ब्रिस्टल]], [[चानिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चानिया]], [[कोर्फु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोर्फु]], [[पाल्मा दि मायोर्का विमानतळ|पाल्मा दि मायोर्का]], [[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऱ्होड्स]],<ref>{{cite web | url=https://bgtourism.bg/ryanair-poleti-sofia-rhodes-greece-23/ | title=Нова дестинация: Ryanair ще лети от София до Родос, полети ще има и до още два гръцки острова | date=3 February 2023 }}</ref> [[व्हार्ना विमानतळ|व्हार्ना]], [[झादार विमानतळ|झादार]] <!-- --> | [[स्काय एक्सप्रेस (ग्रीस)|स्काय एक्सप्रेस]] | [[अॅथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अॅथेन्स]] <!-- --> | [[स्कायअप]] | '''मोसमी:''' [[बोरिस्पिल विमानतळ|क्यीव-बोरिस्पिल]] (थांबलेली),<ref>{{cite web|url=https://skyup.aero/en/news/yevropejska-zimova-kazka-skyup-rozpochav-poloti-v-bolgariyu_262|title=European winter fairytale: SkyUp started flights to Bulgaria|website=Skyup.aero|date=23 December 2020|access-date=2023-09-19|archive-date=2022-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922000749/https://skyup.aero/en/news/yevropejska-zimova-kazka-skyup-rozpochav-poloti-v-bolgariyu_262|url-status=dead}}</ref> [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]] <!-- --> |[[सनएक्सप्रेस]]| '''मोसमी:''' [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]]<ref>{{cite web | url=https://www.sunexpress.com/en/inspiration/travel-guide/destinations/sofia/ | title=Book cheap flights to Sofia (SOF) &#124; SunExpress | access-date=2023-09-19 | archive-date=2023-06-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230603213148/https://www.sunexpress.com/en/inspiration/travel-guide/destinations/sofia | url-status=dead }}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]]}} | [[झ्युरिक विमानतळ|झ्युरिक]] <!-- --> | [[टॅरॉम]] | [[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुखारेस्ट-ओतोपेनी]] <!-- --> | [[टीयूआय एरवेझ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.tui.co.uk/flight/timetable/|title=Flights with TUI &#124; Thomson now TUI Airways|website=Tui.co.uk}}</ref> | '''मोसमी:''' [[बर्मिंगहॅम विमानतळ|बर्मिंगहॅम]], [[लंडन गॅटविक विमानतळ|लंडन-गॅटविक]], [[मँचेस्टर विमानतळ|मँचेस्टर]] <br /> '''मोसमी भाड्याने:''' [[डब्लिन विमानतळ|डब्लिन]] (२३ डिसेंबर, २०२३ पासून)<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230518-tomnw23dub | title=TUI Airways NW23 Ireland Network Additions }}</ref> <!-- --> | [[टर्किश एरलाइन्स]] | [[इस्तंबूल-अतातुर्क विमानतळ|इस्तंबूल-अतातुर्क]] <!-- --> | {{nowrap|[[विंड्रोझ एरलाइन्स]]}} | [[बोरिस्पिल विमानतळ|क्यीव-बोरिस्पिल]] (स्थगित)<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280613/ukraine-international-s19-european-network-expansion/|title=Ukraine International S19 European network expansion|website=Routes}}</ref> <!-- --> | [[विझ एर]]<ref>{{Cite web|url=https://wizzair.com/|title=WIZZ – Dream more. Live more. Be more.|website=Wizzair.com}}</ref> | [[अबु धाबी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अबु धाबी]], [[अलिकांते-एल्चे मिगेल हर्नान्देझ विमानतळ|अलिकांे]], [[योसेप तारातेयास बार्सेलोना-एल प्रात विमानतळ|बार्सेलोना]], [[बारी कारोल वॉय्तिला विमानतळ|बारी]], [[युरोएरपोर्ट बेसेल मलहाउस फ्रायबुर्ग|बेसेल-मलहाउस]], [[बूव्है–तिले विमानतळ|बुव्है]], [[ओरियो अल सेरियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेर्गामो]], [[बोलोन्या गुलियेल्मो मार्कोनी विमानतळ|बोलोन्या]], [[कातानिया-फाँतानारोसा विमानतळ|कातानिया]], [[ब्रसेल्स दक्षिण शार्लरुआ विमानतळ|शार्लरुआ]], [[कोपनहेगन विमानतळ|कोपनहेगन]], [[डोर्टमुंड विमानतळ|डोर्टमुंड]], [[आइंडहोवेन विमानतळ|आइंडहोवेन]], [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा]], [[फ्रांकफुर्ट-हाह्न विमानतळ|फ्रांकफुर्ट-हाह्न]], [[हांबुर्ग विमानतळ|हांबुर्ग]], [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]], [[लिस्बाओ विमानतळ|लिस्बाओ]], [[लंडन-लुटोन विमानतळ|लंडन-लुटोन]], [[आदोल्फो सुआरेझ माद्रिद-बराहास विमानतळ|माद्रिद]], [[मालागा विमानतळ|मालागा]], [[मेमिंगेन विमानतळ|मेमिंगेन]], [[नेपल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नेपल्स]], [[नीस कोटे दाझुर विमानतळ|नीस]], [[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रियाध]], [[च्याम्पिनो-जी.बी. पास्टिने आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रोम-च्याम्पिनो]], [[स्टॉकहोम स्काव्स्ता विमानतळ|स्टॉकहोम-स्काव्स्ता]], [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]], [[व्हालेन्सिया विमानतळ|व्हालेन्सिया]], [[झ्वार्टनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|येरेवान]] <br />'''मोसमी:''' [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई-आंतरराष्ट्रीय]] <!-- --> }} === मालवाहतूक === {{Airport-dest-list <!-- --> | [[डीएचएल एव्हिएशन]] | [[लाइपझाइश-हले विमानळ|लाइपझाइश-हले]]<ref>{{Cite web|title=Contacts &#124; Aviationcargo|url=https://aviationcargo.dhl.com/destinations-served|access-date=2022-11-20|website=aviationcargo.dhl.com}}</ref> <!-- --> | [[स्विफ्टेर]] | [[कोलोन-बॉन विमानतळ|कोलोन-बॉन]]<ref name="swiftair">{{Cite web|title=ROUTES|url=https://www.swiftair.com/routes/|access-date=2022-11-20|website=Swiftair|language=es|archive-date=2019-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101110719/https://www.swiftair.com/routes/|url-status=dead}}</ref> <!-- --> }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:बल्गेरियामधील विमानतळ]] [[वर्ग:सोफिया]] fc1np53ahi80qsjtdyw17szohhxc2kl 0 338187 2680429 2512723 2026-04-23T02:26:46Z संतोष गोरे 135680 2680429 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''नादेंदला भास्कर राव''' (२३ जून, १९३५ - २२ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी होते ज्यांनी १९८४ मध्ये थोड्या काळासाठी [[आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री]] म्हणून काम केले. आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री म्हणून त्यांनी सर्वात कमी कालावधी (३१ दिवस) काम केले.<ref>[http://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2019/jul/07/former-andhra-pradesh-cm-nadendla-bhaskar-rao-joins-bjp-2000630.html Former Andhra Pradesh CM Nadendla Bhaskar Rao joins BJP]</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/former-andhra-cm-bhaskara-rao-joins-bjp/articleshow/70109754.cms Former Andhra pradesh CM Bhaskara Rao joins BJP]</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.tollywood.net/nadendla-bhaskar-rao-comments-ntr-mahanayakudu/ |title=Nadendla Bhaskar Rao comments on NTR Mahanayakudu |access-date=2023-10-25 |archive-date=2023-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010042932/https://www.tollywood.net/nadendla-bhaskar-rao-comments-ntr-mahanayakudu/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/still-regretting-floating-telugu-desam-nadendla/article26117632.ece Still regretting floating Telugu Desam: Nadendla]</ref> == मृत्यू == हैदराबाद येथील कॉन्टिनेन्टल हॉस्पिटल मध्ये भास्कर राव यांचे उपचार सुरू होते. परंतु २२ एप्रिल २०२६ रोजी, वयाच्या ९०व्या वर्षी त्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="Former CM of undivided Andhra, Nadendla Bhaskar Rao, dies at 90">{{cite news |last1= |first1= |title=Former CM of undivided Andhra, Nadendla Bhaskar Rao, dies at 90 |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2026/Apr/22/former-cm-of-undivided-andhra-nadendla-bhaskar-rao-dies-at-90 |access-date=22 April 2026 |publisher=The New Indian Express |date=22 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422124945/https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2026/Apr/22/former-cm-of-undivided-andhra-nadendla-bhaskar-rao-dies-at-90 |archive-date=22 April 2026 |language=en}}</ref><ref name="Former Andhra CM Nadendla Bhaskar Rao, Who Led Coup Against NTR, Dies at 90">{{cite news |title=Former Andhra CM Nadendla Bhaskar Rao, Who Led Coup Against NTR, Dies at 90 |url=https://www.outlookindia.com/national/former-andhra-cm-nadendla-bhaskar-rao-who-led-coup-against-ntr-dies-at-90 |access-date=22 April 2026 |publisher=Outlook India |date=22 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422125003/https://www.outlookindia.com/national/former-andhra-cm-nadendla-bhaskar-rao-who-led-coup-against-ntr-dies-at-90 |archive-date=22 April 2026 |language=en}}</ref><ref name="Veteran politician Nadendla Bhaskara Rao registered maiden victory in 1978, held CM post for a month">{{cite news |last1= |first1= |title=Veteran politician Nadendla Bhaskara Rao registered maiden victory in 1978, held CM post for a month |url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/former-ap-cm-nadendla-bhaskara-rao-passes-away-in-hyderabad/article70892038.ece |access-date=22 April 2026 |publisher=The Hindu |date=22 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422125243/https://www.thehindu.com/news/national/telangana/former-ap-cm-nadendla-bhaskara-rao-passes-away-in-hyderabad/article70892038.ece |archive-date=22 April 2026 |language=en-IN}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री}} [[वर्ग:आंध्र प्रदेशातील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे राजकारणी]] [[वर्ग:आंध्र प्रदेशातील लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:तेलुगू राजकारणी]] [[वर्ग:आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म]] m72qbrdrjb7wmt9cl1hjdjwn998vz2k 2680430 2680429 2026-04-23T02:27:20Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2680430 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''नादेंदला भास्कर राव''' (२३ जून, १९३५ - २२ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी होते ज्यांनी १९८४ मध्ये थोड्या काळासाठी [[आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री]] म्हणून काम केले. आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री म्हणून त्यांनी सर्वात कमी कालावधी (३१ दिवस) काम केले.<ref>[http://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2019/jul/07/former-andhra-pradesh-cm-nadendla-bhaskar-rao-joins-bjp-2000630.html Former Andhra Pradesh CM Nadendla Bhaskar Rao joins BJP]</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/former-andhra-cm-bhaskara-rao-joins-bjp/articleshow/70109754.cms Former Andhra pradesh CM Bhaskara Rao joins BJP]</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.tollywood.net/nadendla-bhaskar-rao-comments-ntr-mahanayakudu/ |title=Nadendla Bhaskar Rao comments on NTR Mahanayakudu |access-date=2023-10-25 |archive-date=2023-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010042932/https://www.tollywood.net/nadendla-bhaskar-rao-comments-ntr-mahanayakudu/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/still-regretting-floating-telugu-desam-nadendla/article26117632.ece Still regretting floating Telugu Desam: Nadendla]</ref> == मृत्यू == हैदराबाद येथील कॉन्टिनेन्टल हॉस्पिटल मध्ये भास्कर राव यांचे उपचार सुरू होते. परंतु २२ एप्रिल २०२६ रोजी, वयाच्या ९०व्या वर्षी त्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="Former CM of undivided Andhra, Nadendla Bhaskar Rao, dies at 90">{{cite news |last1= |first1= |title=Former CM of undivided Andhra, Nadendla Bhaskar Rao, dies at 90 |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2026/Apr/22/former-cm-of-undivided-andhra-nadendla-bhaskar-rao-dies-at-90 |access-date=22 April 2026 |publisher=The New Indian Express |date=22 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422124945/https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2026/Apr/22/former-cm-of-undivided-andhra-nadendla-bhaskar-rao-dies-at-90 |archive-date=22 April 2026 |language=en}}</ref><ref name="Former Andhra CM Nadendla Bhaskar Rao, Who Led Coup Against NTR, Dies at 90">{{cite news |title=Former Andhra CM Nadendla Bhaskar Rao, Who Led Coup Against NTR, Dies at 90 |url=https://www.outlookindia.com/national/former-andhra-cm-nadendla-bhaskar-rao-who-led-coup-against-ntr-dies-at-90 |access-date=22 April 2026 |publisher=Outlook India |date=22 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422125003/https://www.outlookindia.com/national/former-andhra-cm-nadendla-bhaskar-rao-who-led-coup-against-ntr-dies-at-90 |archive-date=22 April 2026 |language=en}}</ref><ref name="Veteran politician Nadendla Bhaskara Rao registered maiden victory in 1978, held CM post for a month">{{cite news |last1= |first1= |title=Veteran politician Nadendla Bhaskara Rao registered maiden victory in 1978, held CM post for a month |url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/former-ap-cm-nadendla-bhaskara-rao-passes-away-in-hyderabad/article70892038.ece |access-date=22 April 2026 |publisher=The Hindu |date=22 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422125243/https://www.thehindu.com/news/national/telangana/former-ap-cm-nadendla-bhaskara-rao-passes-away-in-hyderabad/article70892038.ece |archive-date=22 April 2026 |language=en-IN}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री}} [[वर्ग:आंध्र प्रदेशातील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे राजकारणी]] [[वर्ग:आंध्र प्रदेशातील लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:तेलुगू राजकारणी]] [[वर्ग:आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] s3ymnm1pwkpvwt5z9r07n61kr96jgnq 2680431 2680430 2026-04-23T02:27:45Z संतोष गोरे 135680 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2680431 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''नादेंदला भास्कर राव''' (२३ जून, १९३५ - २२ एप्रिल, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी होते ज्यांनी १९८४ मध्ये थोड्या काळासाठी [[आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री]] म्हणून काम केले. आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री म्हणून त्यांनी सर्वात कमी कालावधी (३१ दिवस) काम केले.<ref>[http://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2019/jul/07/former-andhra-pradesh-cm-nadendla-bhaskar-rao-joins-bjp-2000630.html Former Andhra Pradesh CM Nadendla Bhaskar Rao joins BJP]</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/former-andhra-cm-bhaskara-rao-joins-bjp/articleshow/70109754.cms Former Andhra pradesh CM Bhaskara Rao joins BJP]</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.tollywood.net/nadendla-bhaskar-rao-comments-ntr-mahanayakudu/ |title=Nadendla Bhaskar Rao comments on NTR Mahanayakudu |access-date=2023-10-25 |archive-date=2023-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010042932/https://www.tollywood.net/nadendla-bhaskar-rao-comments-ntr-mahanayakudu/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/still-regretting-floating-telugu-desam-nadendla/article26117632.ece Still regretting floating Telugu Desam: Nadendla]</ref> == मृत्यू == हैदराबाद येथील कॉन्टिनेन्टल हॉस्पिटल मध्ये भास्कर राव यांचे उपचार सुरू होते. परंतु २२ एप्रिल २०२६ रोजी, वयाच्या ९०व्या वर्षी त्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="Former CM of undivided Andhra, Nadendla Bhaskar Rao, dies at 90">{{cite news |last1= |first1= |title=Former CM of undivided Andhra, Nadendla Bhaskar Rao, dies at 90 |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2026/Apr/22/former-cm-of-undivided-andhra-nadendla-bhaskar-rao-dies-at-90 |access-date=22 April 2026 |publisher=The New Indian Express |date=22 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422124945/https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2026/Apr/22/former-cm-of-undivided-andhra-nadendla-bhaskar-rao-dies-at-90 |archive-date=22 April 2026 |language=en}}</ref><ref name="Former Andhra CM Nadendla Bhaskar Rao, Who Led Coup Against NTR, Dies at 90">{{cite news |title=Former Andhra CM Nadendla Bhaskar Rao, Who Led Coup Against NTR, Dies at 90 |url=https://www.outlookindia.com/national/former-andhra-cm-nadendla-bhaskar-rao-who-led-coup-against-ntr-dies-at-90 |access-date=22 April 2026 |publisher=Outlook India |date=22 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422125003/https://www.outlookindia.com/national/former-andhra-cm-nadendla-bhaskar-rao-who-led-coup-against-ntr-dies-at-90 |archive-date=22 April 2026 |language=en}}</ref><ref name="Veteran politician Nadendla Bhaskara Rao registered maiden victory in 1978, held CM post for a month">{{cite news |last1= |first1= |title=Veteran politician Nadendla Bhaskara Rao registered maiden victory in 1978, held CM post for a month |url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/former-ap-cm-nadendla-bhaskara-rao-passes-away-in-hyderabad/article70892038.ece |access-date=22 April 2026 |publisher=The Hindu |date=22 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422125243/https://www.thehindu.com/news/national/telangana/former-ap-cm-nadendla-bhaskara-rao-passes-away-in-hyderabad/article70892038.ece |archive-date=22 April 2026 |language=en-IN}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री}} [[वर्ग:आंध्र प्रदेशातील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे राजकारणी]] [[वर्ग:आंध्र प्रदेशातील लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:तेलुगू राजकारणी]] [[वर्ग:आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] 68y989t39v2trnbivxoljd9xrznh522 2680432 2680431 2026-04-23T02:28:58Z संतोष गोरे 135680 2680432 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''नादेंदला भास्कर राव''' ([[२३ जून]], [[इ.स. १९३५|१९३५]] - [[२२ एप्रिल]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) हे एक भारतीय राजकारणी होते ज्यांनी १९८४ मध्ये थोड्या काळासाठी [[आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री]] म्हणून काम केले. आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री म्हणून त्यांनी सर्वात कमी कालावधी (३१ दिवस) काम केले.<ref>[http://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2019/jul/07/former-andhra-pradesh-cm-nadendla-bhaskar-rao-joins-bjp-2000630.html Former Andhra Pradesh CM Nadendla Bhaskar Rao joins BJP]</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/former-andhra-cm-bhaskara-rao-joins-bjp/articleshow/70109754.cms Former Andhra pradesh CM Bhaskara Rao joins BJP]</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.tollywood.net/nadendla-bhaskar-rao-comments-ntr-mahanayakudu/ |title=Nadendla Bhaskar Rao comments on NTR Mahanayakudu |access-date=2023-10-25 |archive-date=2023-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010042932/https://www.tollywood.net/nadendla-bhaskar-rao-comments-ntr-mahanayakudu/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/still-regretting-floating-telugu-desam-nadendla/article26117632.ece Still regretting floating Telugu Desam: Nadendla]</ref> == मृत्यू == हैदराबाद येथील कॉन्टिनेन्टल हॉस्पिटल मध्ये भास्कर राव यांचे उपचार सुरू होते. परंतु २२ एप्रिल २०२६ रोजी, वयाच्या ९०व्या वर्षी त्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="Former CM of undivided Andhra, Nadendla Bhaskar Rao, dies at 90">{{cite news |last1= |first1= |title=Former CM of undivided Andhra, Nadendla Bhaskar Rao, dies at 90 |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2026/Apr/22/former-cm-of-undivided-andhra-nadendla-bhaskar-rao-dies-at-90 |access-date=22 April 2026 |publisher=The New Indian Express |date=22 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422124945/https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2026/Apr/22/former-cm-of-undivided-andhra-nadendla-bhaskar-rao-dies-at-90 |archive-date=22 April 2026 |language=en}}</ref><ref name="Former Andhra CM Nadendla Bhaskar Rao, Who Led Coup Against NTR, Dies at 90">{{cite news |title=Former Andhra CM Nadendla Bhaskar Rao, Who Led Coup Against NTR, Dies at 90 |url=https://www.outlookindia.com/national/former-andhra-cm-nadendla-bhaskar-rao-who-led-coup-against-ntr-dies-at-90 |access-date=22 April 2026 |publisher=Outlook India |date=22 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422125003/https://www.outlookindia.com/national/former-andhra-cm-nadendla-bhaskar-rao-who-led-coup-against-ntr-dies-at-90 |archive-date=22 April 2026 |language=en}}</ref><ref name="Veteran politician Nadendla Bhaskara Rao registered maiden victory in 1978, held CM post for a month">{{cite news |last1= |first1= |title=Veteran politician Nadendla Bhaskara Rao registered maiden victory in 1978, held CM post for a month |url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/former-ap-cm-nadendla-bhaskara-rao-passes-away-in-hyderabad/article70892038.ece |access-date=22 April 2026 |publisher=The Hindu |date=22 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422125243/https://www.thehindu.com/news/national/telangana/former-ap-cm-nadendla-bhaskara-rao-passes-away-in-hyderabad/article70892038.ece |archive-date=22 April 2026 |language=en-IN}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री}} [[वर्ग:आंध्र प्रदेशातील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे राजकारणी]] [[वर्ग:आंध्र प्रदेशातील लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:तेलुगू राजकारणी]] [[वर्ग:आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] pnj35gzpya5tzba3y4hsxj7djjsm1rq 0 339548 2680472 2680178 2026-04-23T06:19:33Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680472 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा|IATA=UU|ICAO=REU|callsign=REUNION|उपकंपन्या=[[एवा एर]]|मुख्य व्यक्ती=जोसेफ ब्रेमा (मुख्याधिकारी)|नाव=एर ऑस्ट्राल|लोगो=Air Austral logo (2015).svg|लोगो_आकारमान=200px|स्थापना=१९७४|तळ=[[सें-डेनिस दि ला रेनुयों]], [[द्झाऊझी]]|मुख्य_शहरे=[[सें-पिएर दि ला रेनुयों]]|फ्रिक्वंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|फ्रिकवंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|एलायंस=[[व्हॅनिला एरलाइन्स]]|विमान संख्या=८|गंतव्यस्थाने=१७|संकेतस्थळ=www.air-austral.com|मुख्यालय=[[रोलाँ गॅरोस विमानतळ]], [[रेयुनियों]]}} '''एर ऑस्ट्राल''' ही एक [[रेयुनियों]] स्थित फ्रेंच [[विमान वाहतूक कंपनी|विमानवाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी रेयुनियों पासून [[फ्रांस|फ्रान्स]], [[दक्षिण आफ्रिका]], [[थायलंड]], [[भारत]] आणि [[हिंदी महासागर|हिंद महासागरातील]] अनेक शहरांना विमानसेवा पुरवते. एर ऑस्ट्रालकडे ९ विमाने आहेत आणि सुमारे ९०० लोक काम करतात. <ref name="TourMag">[http://www.tourmag.com/Air-Austral-renfort-de-la-flotte-et-ouverture-Bordeaux-et-Nantes-en-fevrier-2011_a38960.html Air-Austral renfort de la flotte] TourMag.com 2 June 2010. Retrieved 2010-11-04</ref> एर ऑस्ट्रालचे मुख्यालय [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]], [[रेयूनियों|रियुनियन]] येथे आहे. <ref>"[http://www.air-austral.com/en/legal-notices.html Legal notices]." Air Austral. Retrieved on 7 9 September 2010. "Air Austral Anonymous company with executive board and supervisory board With a capital of 19 206 900€ Roland Garros Airport area 97438 Sainte Marie or BP 611 - 97472 Saint-Denis Cedex."</ref> [[चित्र:F-ONGB_(22047162675).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालने भारतात थेट विमानसेवेसाठी [[बोईंग ७३७-८००|बोईंग ७३७-८००चा]] वापर करते.]] == गंतव्यस्थाने == ऑक्टोबर २०२२ च्या सुमारासची एर ऑस्ट्रालची गंतव्यस्थाने: {|class="wikitable sortable" ! देश किंवा प्रदेश ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी ! class="unsortable" | संदर्भ |- | कोमोरोस || [[मोरोनी, कोमोरोस|मोरोनी]] || [[प्रिन्स सैद इब्राहिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/comoros.html|title =Moroni|author=|access-date=2014-06-29|website=Air Austral}}</ref> |- | फ्रान्स || [[पॅरिस]] || [[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/paris-cdg.html|title =Paris|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | rowspan="4" | मादागास्कर || [[अंटानानारिवो]] || [[इव्हाटो विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/madagascar.html|title =Antananarivo|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | [[अंट्सिरानाना]] || [[अराचार्ट विमानतळ]] || हंगामी<br>[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center| |- | [[नोसी बे]] || [[फासीन विमानतळ]] || ||align=center| |- | [[तोआमासिना]] || [[तोआमासिना विमानतळ]] || हंगामी<br>[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center| |- | rowspan="2" | मॉरिशस || [[पोर्ट लुईस]] || [[सर सीवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mauritius-island.html|title =Port Louis|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | [[रॉड्रिग्ज]] || [[सर गेटन डुव्हल विमानतळ]] || हंगामी<br>[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center| |- | मायोट || [[द्झाउद्झी]] || [[द्झाउद्झी पामँदझी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mayotte.html|title =Dzaoudzi|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | rowspan="2" | रेयूनियों || [[सेंट-डेनिस, रेयूनियों|सेंट-डेनिस]] || [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]] || मुख्य तळ ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/reunion-island.html|title =Dzaoudzi|author=Saint Denis/Saint-Pierre|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | [[सेंट-पियरे, रेयूनियों|सेंट-पियरे]] || [[पियरफोंड्स विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center| |- | दक्षिण आफ्रिका || [[जोहान्सबर्ग]] || [[ओ. आर. तांबो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/south-africa.html|title =Johannesburg|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | थायलंड || [[बँकॉक]] || [[सुवर्णभूमी विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/thailand.html|title =Bangkok|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- |} === इंटरलाइन करार === * [[फ्रेंच बी]]<ref>{{cite web|url=https://frenchbee.dohop.com/|title=Frenchbee Connect|work=Dohop|access-date=16 July 2024|archive-date=2024-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716121752/https://frenchbee.dohop.com/|url-status=dead}}</ref> * [[स्विस इंटरनॅशनल एरलाइन्स]]<ref name="SWISS partner airlines">{{cite web|url=https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|title=Fees for partner airlines|website=SWISS|access-date=27 September 2018|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809150931/https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|url-status=live}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] === कोडशेर करार<ref>{{Cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/air-austral-to-suspend-chennai-reunion-flight/articleshow/98554289.cms |title=Air Austral to suspend Chennai-Reunion flight |publisher=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> === {{div col}} * [[एर फ्रान्स]] * [[एर मादागास्कर]] * [[एर इंडिया]] * [[एर मॉरिशस]] * [[एवा एर]]<ref>{{cite web|title=Ewa Air Resumes Dzaoudzi – Antananarivo Route in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250916-zdnw25dzatnr}}</ref> * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220901-kquucodeshare|title=KENYA AIRWAYS / AIR AUSTRAL BEGINS CODESHARE PARTNERSHIP IN LATE-AUGUST 2022|website=Aeroroutes|date=1 September 2022}}</ref> {{div col end}} == विमानताफा == [[चित्र:F-ONOU_B777-3Q8ER_Air_Austral_MAN_26NOV14_(2).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]]]] [[चित्र:AIR_AUSTRAL_B787_Domenjod_27-02-2017.jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]]]] ऑगस्ट २०२२मध्ये एर ऑस्ट्रालकडे खालील प्रकाराची विमाने होती:<ref> https://www.planespotters.net/airline/Air-Austral consulted 13 August 2022</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |+एर ऑस्ट्रeल leHe ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवारत ! rowspan="2" | खरेदीवर ! colspan="4" | प्रवासी ! rowspan="2" | नोंदी |- style="background:#09c;" ! <abbr title="Club Austral">जे</abbr> ! <u>डब्ल्यू</u> ! <abbr title="Loisirs Class">वाय</abbr> ! एकूण |- | [[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | ३ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.flightglobal.com/airlines/reunions-air-austral-receives-first-a220/144779.article|title=Reunion's Air Austral receives first A220}}</ref> | &mdash; | &mdash; | १२ | १२० | १३२ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/82359-runions-air-austral-air-madagascar-select-a220|title=Réunion's Air Austral, Air Madagascar select A220|website=ch-aviation|access-date=Mar 8, 2020}}</ref> | |- | [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]] | ३ | &mdash; | १८ | ४० | ३८४ | ४४२ | |- | [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]] <ref name="FlightglobalAirAustralTakesFirst787">{{स्रोत बातमी|last=Toh|first=Mavis|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-air-austral-takes-first-787-425725/|title=Air Austral takes first 787|date=25 May 2016|publisher=[[Flightglobal]]|location=Singapore|access-date=25 May 2016}}</ref> | २ | &mdash; | १८ | &mdash; | २४४ | २६२ | |- ! एकूण ! ८ ! &mdash; ! colspan="5" | |} === निवृत्त विमाने === {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:left;" |+ एर ऑस्ट्रालचा माजी ताफा{{citation needed|date=March 2022}} |- ! विमान ! एकूण ! ताफ्यात समाविष्ट ! सेवानिवृत्त ! नोंदी |- |[[एटीआर ७२-५००]] |३ |२००० |२०२२ |<ref name="ifn.news">{{Cite web|last=Fiedler|first=Jan-Hendrik|date=Oct 12, 2019|title=Air Austral signs agreement for three Airbus A220|work=International Flight Network|url=https://www.ifn.news/posts/air-austral-signs-agreement-for-three-airbus-a220/|access-date=Mar 8, 2020|archive-date=2023-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117153350/https://www.ifn.news/posts/air-austral-signs-agreement-for-three-airbus-a220/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/112936-runions-air-austral-ends-atr72-operations|title=Réunion's Air Austral ends ATR72 operations|website=Ch-Aviation|access-date=23 February 2022}}</ref> |- |[[बोईंग ७३७-३००]] |१ |१९९४ |२०११ | |- |[[बोईंग ७३७-३००क्यूसी]] |२ |१९९७ |२०१६ | |- |[[बोईंग ७३७-५००]] |१ |१९९० |२०११ | |- |[[बोईंग ७३७-८००]] |२ |२०१० |२०२३ | |- |[[बोईंग ७६७-३००ईआर]] |१ |२००९ |२००९ | |- |[[बोईंग ७७७-२००ईआर]] |३ |२००३ |२०१७ | |- |[[बोईंग ७७७-२००एलआर]] |१ |२०११ |२०१५ | |- |[[बोईंग ७७७-३००ईआर]] |२ |२०१३ |२०१७ | |- |[[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप]] |१ |१९८९ |१९९५ | |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:फ्रान्समधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:रेयुनियोंमधील विमानकंपन्या]] b8mt2nctfospvztcbaq0naobm33u0c2 0 346284 2680412 2678758 2026-04-22T21:17:57Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680412 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''हॉली हंटर''' (२० मार्च १९५८)<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.upi.com/Top_News/2021/03/20/UPI-Almanac-for-Saturday-March-20-2021/7881615825716/|title=UPI Almanac for Saturday, March 20, 2021|date=March 20, 2021|work=[[United Press International]]|quote=actor Holly Hunter in 1958 (age 63)|access-date=January 17, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320105800/https://www.upi.com/Top_News/2021/03/20/UPI-Almanac-for-Saturday-March-20-2021/7881615825716/|archive-date=March 20, 2021|url-status=live}}</ref> एक अमेरिकन अभिनेत्री आहे. १९९३ च्या ''द पियानो'' या नाटकातील ॲडा मॅकग्राच्या भूमिकेसाठी हंटरला सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा अकादमी पुरस्कार मिळाला. तिने ''ब्रॉडकास्ट न्यूज'' (१९८७), ''द फर्म'' (१९९३), आणि ''थर्टीन'' (२००३) साठी तीन अतिरिक्त अकादमी पुरस्कार नामांकन मिळवले. तिने ''रो व्हर्सेस. वेड'' (१९८९) आणि ''द पॉझिटिव्हली ट्रू ॲडव्हेंचर्स ऑफ द एलिज्ड टेक्सास चीअरलीडर-मर्डरिंग मॉम'' (१९९३) या दूरचित्रवाणी चित्रपटांसाठी मर्यादित मालिका किंवा चित्रपटातील उत्कृष्ट मुख्य अभिनेत्रीसाठी दोन प्राइमटाइम एम्मी पुरस्कार जिंकले. तिने नाट्य मालिका ''सेव्हिंग ग्रेस'' (२००७-२०१०) मध्ये देखील काम केले. हंटरच्या इतर चित्रपट भूमिकांमध्ये ''रायझिंग ऍरिझोना'' (१९८७), ''ऑल्वेज'' (१९८९), ''मिस फायरक्रॅकर'' (१९८९), ''होम फॉर द हॉलिडेज'' (१९९५), ''क्रॅश'' (१९९६), ''ओ ब्रदर, व्हेअर आर्ट तू?'' (२०००), ''[[द इनक्रेडिबल्स]]'' (२००४) आणि त्याचा पुढील भाग ''इनक्रेडिबल्स २'' (२०१८), ''बॅटमॅन व्हर्सेस सुपरमॅन: डॉन ऑफ जस्टिस'' (२०१६), आणि ''द बिग सिक'' (२०१७) आहे. ''द बिग सिक'' चित्रपटासाठी तिलासहाय्यक अभिनेत्रीचे [[स्क्रीन ॲक्टर्स गिल्ड पुरस्कार|स्क्रीन ॲक्टर्स गिल्ड पुरस्कारासाठी]] नामांकन मिळाले होते. तिला १९८८ मध्ये ''ब्रॉडकास्ट न्यूज'' या चित्रपटासाठी [[ऑस्कर पुरस्कार|ऑस्कर पुरस्कारासाठी]] सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी नामांकन मिळाले आहे. १९९४ मध्ये ''द पियानो'' चित्रपटासाठी तिला हा पुरस्कार मिळाला होता. त्याच वर्षी १९९४ मध्ये, तिला ''द फर्म'' चित्रपटासाठी ऑस्कर पुरस्कारांसाठी सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी नामांकन देखील मिळाले होते. २००४ मध्ये, तिला पुन्हा ''थर्टीन'' साठी नामांकन मिळाले. ''द पियानो'' चित्रपटासाठी तिने बोस्टन सोसायटी ऑफ फिल्म क्रिटिक्स अवॉर्ड्स, ब्रिटिश अकादमी फिल्म अवॉर्ड्स, कान्स फिल्म फेस्टिव्हल अवॉर्ड्स, शिकागो फिल्म क्रिटिक्स असोसिएशन ॲवॉर्ड्स, गोल्डन ग्लोब ॲवॉर्ड्स आणि अनेक पुरस्कार आणि नामांकनंही जिंकली. १९९९ मध्ये, हंटरला अमेरिकन ॲकॅडमी ऑफ अचिव्हमेंटचा गोल्डन प्लेट पुरस्कार मिळाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/|title=Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement|website=www.achievement.org|publisher=[[American Academy of Achievement]]}}</ref> २०१६ मध्ये, हंटरला तिच्या अल्मा माटर, कार्नेगी मेलॉन विद्यापीठाने मानद डॉक्टरेट पदवी प्रदान केली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=University|first=Carnegie Mellon|url=https://www.cmu.edu/news/stories/archives/2016/may/119th-commencement.html|title=Countdown To 119th Commencement - News - Carnegie Mellon University|date=May 11, 2016|access-date=September 22, 2018}}</ref> == निवडक चित्रपट == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! चित्रपट !! भूमिका !! नोंदी !! संदर्भ |- | १९८१ || [[द बर्निंग]] || सोफी || पहिला चित्रपट || <ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0082118/|title=The Burning (१९८१)|website=IMDb}}</ref> |- | १९८७ || [[रेझिंग ॲरिझोना]] || एडविना मॅकडनो || व्यावसायिक यश || <ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0093822/|title=Raising Arizona|website=Box Office Mojo}}</ref> |- | १९८७ || [[ब्रॉडकास्ट न्यूज]] || जेन क्रेग || ऑस्कर नामांकन; व्यावसायिक यश || <ref>{{Cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1988|title=The 60th Academy Awards (१९८८)|website=Oscars.org}}</ref> |- | १९८९ || [[मिस फायरक्रॅकर]] || कार्नेल विलिम्स || || <ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/miss_firecracker|title=Miss Firecracker|website=Rotten Tomatoes}}</ref> |- | १९९३ || [[द पियानो]] || एडा मॅकग्रा || सर्वोत्तम अभिनेत्री - ऑस्कर पुरस्कार || <ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/The-Piano|title=The Piano - Film by Campion (१९९३)|website=Britannica}}</ref> |- | १९९३ || [[द फर्म]] || टॅमी हेमफिल || ऑस्कर नामांकन; व्यावसायिक यश || <ref>{{Cite web|url=https://www.the-numbers.com/movie/Firm-The|title=The Firm (१९९३)|website=The Numbers}}</ref> |- | १९९५ || [[कॉपीकॅट]] || एम.जे. मोनाशान || || <ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0112722/|title=Copycat (१९९५)|website=IMDb}}</ref> |- | १९९८ || [[लिव्हिंग आऊट लाउड]] || जुडिथ मूर || || <ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1998/10/30/movies/film-review-after-the-divorce-finding-the-divine.html|title=Living Out Loud Review|website=NY Times}}</ref> |- | २००० || [[ओ ब्रदर, व्हेअर आर्ट दाऊ?]] || पेनी व्हे्ली-हॉग || व्यावसायिक यश || <ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0190590/|title=O Brother, Where Art Thou?|website=Box Office Mojo}}</ref> |- | २००३ || [[थर्टीन]] || मेलानी फ्रीलँड || ऑस्कर नामांकन || <ref>{{Cite web|url=https://www.goldenglobes.com/person/holly-hunter|title=Holly Hunter - Golden Globes|website=Golden Globes}}</ref> |- | २००४ || [[द इनक्रेडेबल्स]] || हेलन पार || ध्वनीदान; मोठे व्यावसायिक यश || <ref>{{Cite web|url=https://www.pixar.com/feature-films/the-incredibles|title=The Incredibles|website=Pixar|access-date=2026-04-10|archive-date=2018-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701232455/https://www.pixar.com/feature-films/the-incredibles/|url-status=dead}}</ref> |- | २०१६ || [[बॅटमॅन विरुद्ध सुपरमॅन: डॉन ऑफ जस्टीस]] || सिनेटर फिंच || व्यावसायिक यश || <ref>{{Cite web|url=https://www.warnerbros.com/movies/batman-v-superman-dawn-justice|title=Batman v Superman: Dawn of Justice|website=Warner Bros.}}</ref> |- | २०१७ || [[द बिग सिक]] || बेथ गार्डनर || व्यावसायिक यश || <ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_big_sick|title=The Big Sick (२०१७)|website=Rotten Tomatoes}}</ref> |- | २०१८ || [[इनक्रेडेबल्स २]] || हेलन पार || ध्वनीदान; जागतिक यश || <ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt3606756/|title=Incredibles २ (२०१८)|website=Box Office Mojo}}</ref> |- | २०२६ || [[द लास्ट फ्रंटियर]] || हेलेन || आगामी कार्य || <ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0000458/|title=Holly Hunter - Upcoming Projects|website=IMDb}}</ref> |} == वैयक्तिक जीवन == हंटरचा जन्म [[जॉर्जिया (अमेरिका)|जॉर्जियातील]] कोनियर्स येथे झाला. ती मार्गुराइट (गृहिणी) आणि चार्ल्स एडविन हंटर, (शेतकरी व क्रीडा-प्रतिनिधी) यांची मुलगी होती.<ref>[https://www.legacy.com/amp/obituaries/rockdalecitizen/149103275 Marguerite Catledge obituary] Legacy.com 2011 accessed 2-22-22</ref> सहा मुलांपैकी ती सर्वात लहान आहे. तिच्या पालकांनी लहान वयातच तिच्या प्रतिभेला प्रोत्साहन दिले. पाचव्या वर्गाच्या शालेय नाटकात [[हेलन केलर|हेलन केलरच्या]] भूमिकेत तिचा पहिला अभिनय होता. [[गालफुगी|गालगुंडाच्या]] बालपणातील आजारामुळे तिला डाव्या कानाने ऐकू येत नाही. या स्थितीमुळे काहीवेळा कामात गुंतागुंत निर्माण होते आणि तिला उजवा कान वापरता यावा यासाठी पटकथेमधून काही चित्रपटातील दृश्ये बदलावी लागतात.<ref>Schlöndorff, Volker: "A Gathering of Old Men", Extras on German DVD by Arthaus</ref> ती [[निधर्मी|अधार्मिक]] आहे.<ref name="guardian">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theguardian.com/film/2003/nov/22/features.weekend|title=What people don't know about Holly|last=Mackenzie|first=Suzie|date=November 22, 2003|website=The Guardian|publisher=Guardian News and Media Limited|access-date=November 26, 2015}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.digitalspy.com/showbiz/a211161/holly-hunter-i-am-not-religious/|title=Holly Hunter: 'I am not religious'|last=Wightman|first=Catriona|date=2010-03-29|website=Digital Spy|language=en-GB|access-date=2022-01-28}}</ref> तिने १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस रॉकडेल काउंटी हायस्कूलमध्ये अभिनय करण्यास सुरुवात केली, ''ओक्लाहोमा'', ''मॅन ऑफ ला मंचा'' आणि ''फिडलर ऑन द रूफ या'' स्थानिक निर्मितीमध्ये अभिनय केला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ajc.com/blog/radiotvtalk/conyers-native-holly-hunter-brings-southern-charm-complexity-film-roles/JDAYcj7ZriNDLsWx6e1lKO/|title=Conyers native Holly Hunter brings Southern charm, complexity to film, TV roles|publisher=ajc.com|access-date=March 7, 2019}}</ref> हंटरने [[पिट्सबर्ग|पिट्सबर्गमधील]] कार्नेगी मेलॉन युनिव्हर्सिटीमधून नाटकात पदवी मिळवली आणि काही काळ स्थानिक थिएटरमध्ये सादरीकरण केले, सिटी थिएटरमध्ये कल्पक भूमिका बजावल्या, नंतर सिटी प्लेयर्स असे नाव दिले. <ref>Conner, Lynne (2007). Pittsburgh in Stages: Two Hundred Years of Theater. University of Pittsburgh Press. pg. 247. {{ISBN|978-0-8229-4330-3}}. Retrieved July 15, 2011.</ref> हंटरचे लग्न जानुझ कामिंस्की यांच्याशी झाले होते जो ''[[शिंडलर्स लिस्ट (चित्रपट)|शिंडलर्स लिस्ट]]'' आणि ''[[सेव्हिंग प्रायव्हेट रायन|सेव्हिंग प्रायव्हेट रायनचा]]'' सिनेमॅटोग्राफर आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/1508239/Holly-Hunter-has-twins-at-47.html|title=Holly Hunter has twins at 47|date=January 19, 2006|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|access-date=February 1, 2012|url-access=subscription|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/1508239/Holly-Hunter-has-twins-at-47.html|archive-date=January 11, 2022|url-status=live}}</ref> १९९५ ते २००१ पर्यंत हे लग्न टिकले. ती २००१ पासून ब्रिटिश अभिनेता गॉर्डन मॅकडोनाल्डसोबत आहे. हे जोडपे सॅन जोस रेपर्टरी थिएटरच्या ''बाय द बोग ऑफ कॅट्सच्या'' निर्मितीमध्ये भेटले. जानेवारी २००६ मध्ये, वयाच्या ४७ व्या वर्षात, हंटरने जुळ्या मुलांना जन्म दिला, क्लॉड आणि प्रेस.<ref name="twins">[https://www.theglobeandmail.com/arts/at-age-47-holly-hunter-gives-birth-to-twins/article702339/ "Holly Hunter gives birth at age 47"]. Accessed January 23, 2023.</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://celebritybabies.people.com/2008/01/10/holly-hunter|title=Holly Hunter and Gordon MacDonald take sons to the park – Moms & Babies – Celebrity Babies and Kids - Moms & Babies|website=PEOPLE.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315133303/http://celebritybabies.people.com/2008/01/10/holly-hunter/|archive-date=March 15, 2016|access-date=March 24, 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेत्या अभिनेत्री]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:बाफ्टा पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:गोल्डन ग्लोब पुरस्कारविजेते]] k0vsvjrgm66i8qs62lybl3rlo08l4h7 0 346351 2680440 2440704 2026-04-23T03:58:08Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680440 wikitext text/x-wiki {{About|आयसीसीच्या सहयोगी संघांची एकदिवसीय क्रमवारी|सर्व सहयोगी सदस्यांची टी-२० क्रमवारी|आयसीसी पुरुषांची टी२०आ संघ क्रमवारी}} '''सहयोगी संघ रँकिंग''' ही त्याच्या [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी|सहयोगी राष्ट्रांसाठी]] [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] (आयसीसी) ची आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रमवारी प्रणाली आहे. सध्या, एकूण ९६ पैकी अव्वल ८ सहयोगी संघांना तात्पुरता [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|वनडे दर्जा]] आहे, याचा अर्थ समान दर्जा असलेल्या आणि [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी|पूर्ण-सदस्यांसह]] सहकारी संघांविरुद्ध खेळले जाणारे सामने अधिकृत वनडे खेळ म्हणून ओळखले जातील आणि त्यांना [[आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी|मुख्य क्रमवारी]] टेबलमध्ये वैशिष्ट्यीकृत करण्याची परवानगी देखील देते. उर्वरित सहयोगी संघांना कोणतेही अधिकृत क्रमवारी नसेल परंतु ते ज्या लीगमध्ये स्पर्धा करत आहेत, त्या [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|क्रिकेट विश्वचषक पात्रतेचा]] भाग असलेल्या त्यांच्या कामगिरीनुसार त्यांना क्रमवारी दिली जाईल.{{Infobox cricket rankings|name=आयसीसी सहयोगी संघ क्रमवारी|administrator=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]|creation=२००५|total_teams=९६|current={{cr|SCO}} (४६ रेटिंग)|updated=७ मार्च २०२४}} == इतिहास == २००५ च्या उत्तरार्धात, [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] [[आयसीसी एकदिवसीय चॅम्पियनशिप]]मधील [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]] राष्ट्रांच्या क्रमवारीला पूरक म्हणून ११-३० वरून अव्वल कसोटी न खेळणाऱ्या राष्ट्रांची क्रमवारी लावली. आयसीसी ने [[२००५ आयसीसी ट्रॉफी]] आणि [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया#विश्वचषक पात्रता मालिका विभाग २ २००५|डब्ल्यूसीक्यूएस विभाग २ स्पर्धा]] (म्हणजे [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक]]साठी प्राथमिक पात्रता यंत्रणा) मधील निकालांचा वापर राष्ट्रांच्या क्रमवारीत करण्यासाठी केला. जागतिक क्रिकेट लीगच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात या क्रमवारीचा वापर करण्यात आला. ११-१६ क्रमांकावर असलेल्या संघांना विभाग १ मध्ये स्थान देण्यात आले; १७-२० संघांना विभाग २ मध्ये ठेवण्यात आले; २१-२४ संघांना विभाग ३ मध्ये ठेवण्यात आले होते; उर्वरित संघांना त्यांच्या संबंधित प्रादेशिक पात्रता फेरीच्या वरच्या विभागात ठेवण्यात आले. २००५ मध्ये, सहा सहयोगींना एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय दर्जा नियुक्त करण्यात आला, त्यांच्या [[आयसीसी विश्वचषक पात्रता|विश्वचषक पात्रता]] स्पर्धेतील कामगिरीच्या आधारे. २०१७ मध्ये, अफगाणिस्तान आणि आयर्लंड या दोघांनाही "पूर्ण" (कसोटी-सामना) स्थितीत पदोन्नती देण्यात आली,<ref>{{Cite news |title=Ireland & Afghanistan granted Test status |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/40364481 |access-date=2024-01-26 |work=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> वनडे दर्जा असलेले फक्त चार सहयोगी राष्ट्रे सोडली: मार्च २०१८ च्या मध्यानंतर ही स्कॉटलंड, नेदरलँड, युएई आणि नेपाळ होती.<ref>{{Cite web |title=Big day for associate nations as ICC ODI rankings include Nepal, Scotland, UAE, Netherlands |url=https://www.dnaindia.com/cricket/report-big-day-for-associate-nations-as-icc-odi-rankings-include-nepal-scotland-uae-netherlands-2621073 |access-date=2024-01-26 |website=DNA India |language=en}}</ref> [[२०१५-१७ आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग चॅम्पियनशिप]]चे विजेते म्हणून नेदरलँड्स [[२०२०-२२ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक सुपर लीग]]मध्ये स्थान मिळवण्यासाठी पात्र ठरले आहेत. मे २००९ मध्ये, आयसीसीने सहयोगी आणि संलग्न सदस्यांसाठी जागतिक आणि प्रादेशिक अशा दोन्ही स्थानांसह एक क्रमवारी सारणी जोडली.<ref>{{Cite web |title=Ireland Top Latest ICC Associate ODI Rankings |url=https://www.cricketworld.com/ireland-top-latest-icc-associate-odi-rankings/9162.htm |access-date=2024-01-26 |website=Cricket World}}</ref> २०१६ मध्ये केवळ शीर्ष संघांसाठी जागतिक यादी आणि उर्वरित संघांसाठी प्रादेशिक सूचीचा संच राखण्यासाठी हे बदलले. == क्रमवारी == आयसीसी नुसार सहयोगी संघांची जागतिक क्रमवारी खालील तक्त्यामध्ये प्रकाशित केली आहे. ज्या संघांना [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] दर्जा आहे त्यांचा आता मुख्य [[आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी]]त समावेश केला जातो आणि ते त्या टेबलवर दिसतील त्या क्रमाने सूचीबद्ध केले जातात.<ref>{{Cite web |last=Grunshaw |first=Tom |date=2021-05-03 |title=Nepal, Netherlands gain in annual rankings update |url=https://emergingcricket.com/news/nepal-netherlands-gain-in-annual-rankings-update/ |access-date=2024-01-26 |website=Emerging Cricket |language=en-GB}}</ref> [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रतेचा]] भाग असलेल्या सर्वात अलीकडील लीग आणि पात्रता स्पर्धांमधील त्यांच्या अंतिम स्थानानुसार इतर संघांची क्रमवारी लावली जाते. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+''<small>संदर्भ: [https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi आयसीसी क्रमवारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260217055817/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |date=2026-02-17 }} (७ मार्च २०२४ पर्यंत)</small>'' !विभाग ![[आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी|रँक]] !राष्ट्र !प्रदेश !प्रादेशिक रँक !रेटिंग |- | rowspan="8" |[[२०२३-२०२७ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २|लीग २]] [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|<small>(एकदिवसीय स्थिती)</small>]] |१३ | align="left" |{{cr|SCO}} |[[आयसीसी युरोप|युरोप]] |१ |४६ |- |१४ | align="left" |{{cr|NED}} |युरोप |२ |४० |- |१५ | align="left" |{{cr|NEP}} |[[आशियाई क्रिकेट परिषद|आशिया]] |१ |३४ |- |१६ | align="left" |{{cr|NAM}} |[[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |१ |३३ |- |१७ | align="left" |{{cr|CAN}} |[[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |१ |३३ |- |१८ | align="left" |{{cr|USA}} |अमेरिका |२ |२६ |- |१९ | align="left" |{{cr|OMA}} |आशिया |२ |२२ |- |२० | align="left" |{{cr|UAE}} |आशिया |३ |१२ |- | rowspan="12" |[[२०२३-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग|चॅलेंज लीग]] |२१ | align="left" |{{cr|JER}} |युरोप |३ | rowspan="12" |रेटिंग नाही |- |२२ | align="left" |{{cr|PNG}} |[[आयसीसी पूर्व आशिया-पॅसिफिक|ईएपी]] |१ |- |२३ | align="left" |{{cr|UGA}} |आफ्रिका |२ |- |२४ | align="left" |{{cr|HK}} |आशिया |४ |- |२५ | align="left" |{{cr|DEN}} |युरोप |४ |- |२६ | align="left" |{{cr|QAT}} |आशिया |५ |- |२७ | align="left" |{{cr|KEN}} |आफ्रिका |३ |- |२८ | align="left" |{{cr|SIN}} |आशिया |६ |- |२९ | align="left" |{{cr|KUW}} |आशिया |७ |- |३० | align="left" |{{cr|ITA}} |युरोप |५ |- |३१ | align="left" |{{cr|BHR}} |आशिया |८ |- |३२ | align="left" |{{cr|TAN}} |आफ्रिका |४ |} == प्रादेशिक क्रमवारी == आयसीसीच्या पाच प्रादेशिक संस्था आहेत ज्यांचे उद्दिष्ट त्यांच्या संबंधित क्षेत्रांमध्ये क्रिकेट खेळाचे आयोजन, प्रचार आणि विकास करणे आहे. [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|विश्वचषक पात्रता]] स्पर्धेत भाग न घेणाऱ्या (किंवा तेथून बाहेर पडलेल्या) संघांची यादी खालीलप्रमाणे आहे. ICC प्रादेशिक आधारावर एकदिवसीय क्रिकेट लीग आयोजित करत नसल्यामुळे, या संघांना त्यांच्या संबंधित प्रदेशातील [[आयसीसी पुरुषांची टी२०आ संघ क्रमवारी|टी२०आ क्रमवारी]]नुसार क्रमवारी लावली जाते. {{Col-start|width=100%}} {{Col-5}} {| class="wikitable sortable" style="text-align: center" width=100% |- ! colspan=2 align="center" | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- ! width=10% align="center" | रँक ! width=90% align="center" | राष्ट्र |- | ५ || align="left" | {{cr|Nigeria}} |- | ६ || align="left" | {{cr|Botswana}} |- | ७ || align="left" | {{cr|Malawi}} |- | ८ || align="left" | {{cr|Mozambique}} |- | ९ || align="left" | {{cr|Rwanda}} |- | १०|| align="left" | {{cr|Ghana}} |- | ११|| align="left" | {{cr|Sierra Leone}} |- | १२|| align="left" | {{cr|Lesotho}} |- | १३|| align="left" | {{cr|Cameroon}} |- | १४|| align="left" | {{cr|Gambia}} |- | १५|| align="left" | {{cr|ESW}} |- | १६|| align="left" | {{cr|Seychelles}} |- | १७|| align="left" | {{cr|Mali}} |- |rowspan=2 |रँक नाही|| align="left" | {{cr|Ivory Coast}} |- | align="left" | {{cr|Saint Helena}} |} {{Col-5}} {| class="wikitable sortable" style="text-align: center" width=100% |- ! colspan=2 align="center" | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- ! width=10% align="center" | रँक ! width=90% align="center" | राष्ट्र |- | ३ || align="left" | {{cr|Bermuda}} |- | ४ || align="left" | {{cr|Cayman Islands}} |- | ५ || align="left" | {{cr|Argentina}} |- | ६ || align="left" | {{cr|Bahamas}} |- | ७ || align="left" | {{cr|Belize}} |- | ८ || align="left" | {{cr|Panama}} |- |rowspan=8 |रँक नाही|| align="left" | {{cr|Brazil}} |- | align="left" | {{cr|Chile}} |- | align="left" | {{cr|Costa Rica}} |- | align="left" | {{cr|Mexico}} |- | align="left" | {{cr|Peru}} |- | align="left" | {{cr|Suriname}} |- | align="left" | {{cr|Falkland Islands}} |- | align="left" | {{cr|टर्क्स आणि कैकास द्वीपसमूह}} |} {{Col-5}} {| class="wikitable sortable" style="text-align: center" width=100% |- ! colspan=2 align="center" | [[आशियाई क्रिकेट परिषद|आशिया]] |- ! width=10% align="center" | रँक ! width=90% align="center" | राष्ट्र |- | ९ || align="left" | {{cr|MAS}} |- | १० || align="left" | {{cr|SAU}} |- | ११ || align="left" | {{cr|CAM}} |- | १२ || align="left" | {{cr|THA}} |- | १३ || align="left" | {{cr|BHU}} |- | १४ || align="left" | {{cr|CHN}} |- | १५ || align="left" | {{cr|MYA}} |- | १६ || align="left" | {{cr|MDV}} |- |rowspan=2 | रँक नाही|| align="left" | {{cr|IRI}} |- | १ align="left" | {{cr|TJK}} |} {{Col-5}} {| class="wikitable sortable" style="text-align: center" width=100% |- ! colspan=2 align="center" | [[आयसीसी पूर्व आशिया-पॅसिफिक|पूर्व आशिया-पॅसिफिक]] |- ! width=10% align="center" | रँक ! width=90% align="center" | राष्ट्र |- | २ || align="left" | {{cr|VAN}} |- | ३ || align="left" | {{cr|JPN}} |- | ४ || align="left" | {{cr|IDN}} |- | ५ || align="left" | {{cr|PHI}} |- | ६ || align="left" | {{cr|Cook Islands}} |- | ७ || align="left" | {{cr|Fiji}} |- | ८ || align="left" | {{cr|Samoa}} |- | ९ || align="left" | {{cr|KOR}} |} {{Col-5}} {| class="wikitable sortable" style="text-align: center" width=100% |- ! colspan=2 align="center" | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- ! width=10% align="center" | रँक ! width=90% align="center" | राष्ट्र |- | ६ || align="left" | {{cr|Spain}} |- | ७ || align="left" | {{cr|Germany}} |- | ८ || align="left" | {{cr|Guernsey}} |- | ९ || align="left" | {{cr|Portugal}} |- | १० || align="left" | {{cr|Belgium}} |- | ११ || align="left" | {{cr|Isle of Man}} |- | १२ || align="left" | {{cr|Austria}} |- | १३ || align="left" | {{cr|Norway}} |- | १४ || align="left" | {{cr|Finland}} |- | १५ || align="left" | {{cr|Switzerland}} |- | १६ || align="left" | {{cr|Czech Republic}} |- | १७ || align="left" | {{cr|France}} |- | १८ || align="left" | {{cr|Sweden}} |- | १९ || align="left" | {{cr|Romania}} |- | २० || align="left" | {{cr|Malta}} |- | २१ || align="left" | {{cr|Luxembourg}} |- | २२ || align="left" | {{cr|Cyprus}} |- | २३ || align="left" | {{cr|Hungary}} |- | २४ || align="left" | {{cr|Serbia}} |- | २५ || align="left" | {{cr|Gibraltar}} |- | २६ || align="left" | {{cr|Bulgaria}} |- | २७ || align="left" | {{cr|Estonia}} |- | २८ || align="left" | {{cr|Turkey}} |- | २९ || align="left" | {{cr|Croatia}} |- | ३० || align="left" | {{cr|Greece}} |- |rowspan=2 |रँक नाही|| align="left" | {{cr|Israel}} |- | align="left" | {{cr|Slovenia}} |} {{col-end}} == हे सुद्धा पहा == * [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया]] * [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया]] * [[आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी]] * [[आयसीसी पुरुषांची टी२०आ संघ क्रमवारी]] * [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://www.icc-cricket.com/rankings ''आयसीसी क्रमवारी''] * [https://www.icc-cricket.com/ ''आयसीसी वेबसाइट''] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद पुरस्कार आणि क्रमवारी|आयसीसी सहयोगी संघ क्रमवारी]] [[वर्ग:क्रीडा जागतिक क्रमवारी]] a9t3og114bn3scefjtkkboiowhy0ug2 0 347711 2680347 2591696 2026-04-22T19:34:14Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680347 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''स्वर्णलथा''' (२९ एप्रिल १९७३ - १२ सप्टेंबर २०१०) एक भारतीय पार्श्वगायिका होती. जवळपास २२ वर्षांच्या कारकिर्दीत (१९८७ ते तिच्या मृत्यूपर्यंत), तिने [[तमिळ भाषा|तमिळ]], [[मल्याळम भाषा|मल्याळम]], [[तेलुगू]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]], [[हिंदी भाषा|हिंदी]], [[उर्दू भाषा|उर्दू]] [[उडिया भाषा|, उडिया]] [[बंगाली भाषा|,]] [[पंजाबी भाषा|पंजाबी]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]] आणि बडागा यासह अनेक भारतीय भाषांमध्ये १०,००० गाणी रेकॉर्ड केली.<ref name="द हिंदू">{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Chennai/article627430.ece|title=Playback singer Swarnalatha passes away|date=12 September 2010|work=द हिंदू|access-date=12 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100916041012/http://www.thehindu.com/news/cities/Chennai/article627430.ece|archive-date=16 September 2010|url-status=dead}}</ref> तिचा सुंदर आवाज हे तिच्या “क्वीन ऑफ टोन्स इन इंडिया” या उपाधीचे कारण आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://tamil.news18.com/entertainment/cinema-singer-swarnalatha-s-birthday-is-today-959448.html|title=The Queen Of Tones In India:Heart touching Swarnalatha with melodious songs on her birthday...|accessdate=2024-04-08|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031141351/https://tamil.news18.com/entertainment/cinema-singer-swarnalatha-s-birthday-is-today-959448.html|url-status=dead}}</ref> १९९४ मध्ये तिला ''करुथथम्मा'' चित्रपटातील "पोराले पोन्नुथयी" या गाण्याच्या सादरीकरणासाठी [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका|सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिकेचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] मिळाला. हे गाणे [[ए.आर. रहमान]] यांनी संगीतबद्ध केले होते. <ref name="asiantribune.com">[http://www.asiantribune.com/news/2010/09/14/national-award-winning-playback-singer-swarnalatha-passes-away National award winning playback singer Swarnalatha passes away], Asian Tribune, Tue, 14 September 2010 03:25</ref> स्वर्णलथा यांचे १२ सप्टेंबर २०१० रोजी वयाच्या ३७ व्या वर्षी [[चेन्नई]] येथे इडिओपॅथिक फुफ्फुसाचा आजाराने निधन झाले. == पुरस्कार == '''[[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]]''' रौप्य कमळ पुरस्कार - * १९९४ - ''करुथथम्मा'' चित्रपटातील "पोराले पोनूथाई" गाण्यासाठी [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका|सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिकेचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] <ref name="award">{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindu.com/cp/2009/05/08/stories/2009050850351600.htm|title=My first break – Swarnalatha|date=8 May 2009|work=[[द हिंदू]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090510085158/http://www.hindu.com/cp/2009/05/08/stories/2009050850351600.htm|archive-date=10 May 2009|url-status=dead}}</ref> '''तामिळनाडू राज्य चित्रपट पुरस्कार''' * १९९१ - ''चिन्ना थंबी'' चित्रपटातील "पोवोम्मा ओरकोलम" गाण्यासाठी सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायनासाठी तामिळनाडू राज्य चित्रपट पुरस्कार <ref name="award"/> * १९९४ - ''करुथथम्मा'' चित्रपटातील "पोराले पोन्नुथाई" गाण्यासाठी सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायनासाठी तामिळनाडू राज्य चित्रपट पुरस्कार <ref name="award" /> * २००० - ''आलापयुथे'' चित्रपटातील "इव्हानो ओरुवान" गाण्यासाठी सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायनासाठी तामिळनाडू राज्य चित्रपट पुरस्कार <ref name="award" /> '''सरकारी मान''' * १९९४ - [[तमिळनाडू|तामिळनाडू]] सरकारचा कलईमामणी पुरस्कार == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय गायक]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला गायिका]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय महिला गायिका]] [[वर्ग:पालक्काड जिल्ह्यातील व्यक्ती]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय गायक]] [[वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म]] 8bdaa9atatzrzl0d7wjpn3jvvc1bfpu 0 348890 2680373 2566773 2026-04-22T20:13:38Z ~2026-24679-89 182431 2680373 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र|प्रकार=गाव|जनगणना_स्थलनिर्देशांक=५२७४९१|स्थानिक_नाव=अंतुर्ली|तालुका_नाव=अमळनेर|जिल्हा_नाव=जळगाव|राज्य_नाव=महाराष्ट्र|विभाग=|जिल्हा=[[जळगाव]]|तालुका_नावे=[[अमळनेर]]|अक्षांश=|रेखांश=|शोधक_स्थान=right|क्षेत्रफळ_एकूण=१.९०|उंची=|लोकसंख्या_एकूण=७८६|लोकसंख्या_वर्ष=२०११|लोकसंख्या_घनता=४१३.५८|लोकसंख्या_पुरुष=४२६|लोकसंख्या_स्त्री=३६०|लिंग_गुणोत्तर=८४५|अधिकृत_भाषा=[[मराठी]]}} जनगणना स्थल निर्देशांक ५२७४९१ असलेले '''अंतुर्ली''' हे गाव, जळगाव या जिल्ह्यातील १९०.०५ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून ह्या गावात १६८ कुटुंबे आहेत व एकूण लोकसंख्या ७८६ आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर जळगाव हे ६१ किलोमीटर अंतरावर आहे. == जन सांख्यिकी == * एकूण लोकसंख्या:७८६; पुरुष: ४२६; स्त्रिया: ३६० * अनुसूचित जाती लोकसंख्या: ८३; पुरुष: ४४; स्त्रिया: ३९ * अनुसूचित जमाती लोकसंख्या:२२४; पुरुष: ११८; स्त्रिया: १०६ == शैक्षणिक सुविधा == गावात असणाऱ्या सुविधा - पूर्व-प्राथमिक शाळा-२. प्राथमिक शाळा-१. कनिष्ठ माध्यमिक शाळा-३. माध्यमिक शाळा-३. स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - ५ किमी पेक्षा कमी अंतरावर : काही नाही ५ ते १० किमी अंतरावर : उच्च माध्यमिक शाळा अमळनेर येथे आहे. पदवी महाविद्यालय अमळनेर येथे आहे. अभियांत्रिकी महाविद्यालय अमळनेर येथे आहे. १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर : वैद्यकीय महाविद्यालय धुळे येथे आहे. व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा धुळे येथे आहे. अनौपचारिक प्रशिक्षण केन्द्र धुळे येथे आहे. अपंगांसाठी खास शाळा धुळे येथे आहे. == वैद्यकीय सुविधा == === सरकारी === असलेल्या सुविधा- काही नाही नसलेल्या सुविधा - कम्युनिटी हेल्थ सेंटर, प्राथमिक आरोग्य केन्द्र, प्राथमिक आरोग्य उपकेन्द्र, प्रसूति व शिशुसंगोपन केन्द्र, क्षयरोग रुग्णालय, अ‍ॅलोपॅथिक रुग्णालय, अन्य उपचार पद्धतीचे रुग्णालय, दवाखाने, गुरांचे दवाखाने, फिरते दवाखाने, कुटुंब कल्याण केन्द्र, === बिगर-सरकारी === असलेल्या सुविधा- काही नाही नसलेल्या सुविधा - बाह्य रुग्ण विभाग, बाह्य व भरती असलेल्या रुग्णांचा विभाग, धर्मादाय बिगर-सरकारी रुग्णालय, एमबीबीएस पदवीधर डॉक्टर, इतर पदवीधर डॉक्टर, पदवी नसलेले डॉक्टर, पारंपरिक वैद्य व वैदू, औषधाची दुकाने, इतर बिगरसरकारी वैद्यकीय सुविधा, == पिण्याचे पाणी == असलेल्या सुविधा- शुद्ध केलेल्या पाण्याचा नळातून पुरवठा, न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा, हँड पंपच्या पाण्याचा पुरवठा, बारमाही सुरू असलेल्या हँड पंपच्या पाण्याचा पुरवठा, नदी /कालवे यातील पाण्याचा पुरवठा, नसलेल्या सुविधा - शुद्ध न केलेल्या पाण्याचा नळातून पुरवठा, झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा, बोअर वेलच्या पाण्याचा पुरवठा, बारमाही सुरू असलेल्या बोअरवेल पाण्याचा पुरवठा, झऱ्यांच्या पाण्याचा पुरवठा, तलाव/तळी यातील पाण्याचा पुरवठा, इतर पाण्याचा पुरवठा, == स्वच्छता == असलेल्या सुविधा- सांडपाणी पाण्याच्या स्रोतात सोडले जाते.उघडी गटारे, नसलेल्या सुविधा - न्हाणीघरासह सार्वजनिक स्वच्छता गृह, न्हाणीघर नसलेले सार्वजनिक स्वच्छता गृह, ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेरचे दुकान, सामूहिक बायोगॅस किंवा कचऱ्याच्या उत्पादक पुनर्वापराची व्यवस्था, == संचार == गावात असणाऱ्या सुविधा - उपपोस्ट ऑफिस, मोबाइल फोन सुविधा, सार्वजनिक बस सेवा, ऑटो व टमटम, जिल्ह्यातील दुय्यम रस्त्याना जोडलेले रस्ते, कच्चे रस्ते, पाण्यासाठी नाल्या असणारे डांबरी रस्ते, बारमाही रस्ते, स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - पोस्ट ऑफिस, - ५ किमी पेक्षा कमी अंतरावर. इंटरनेट कॅफे/सर्व्हिस सेंटर - ५ ते १० किमी अंतरावर. खाजगी कूरियर, - ५ ते १० किमी अंतरावर. खाजगी बस सेवा, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर. रेल्वे स्थानक, - ५ ते १० किमी अंतरावर. टॅक्सी, - ५ ते १० किमी अंतरावर. ट्रॅक्टर - ५ ते १० किमी अंतरावर. पदचलित सायकल रिक्षा, - ५ ते १० किमी अंतरावर. बैल व इतर जनावरांनी ओढलेल्या गाड्या, - ५ ते १० किमी अंतरावर. राष्ट्रीय महामार्गाला जोडलेले रस्ते - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर. राज्य महामार्गाला जोडलेले रस्ते - ५ ते १० किमी अंतरावर. जिल्ह्यातील मुख्य रस्त्याला जोडलेले रस्ते - ५ ते १० किमी अंतरावर. डांबरी रस्ते - ५ किमी पेक्षा कमी अंतरावर. '''तळटीप'''- शिरगिणतीत असलेल्या पुढील सुविधांच्या उपलब्धततेची माहिती नाही - सायकल रिक्षा (यांत्रिक), समुद्र व नदीवरील बोट वाहतूक, बोट वाहतुकीयोग्य जलमार्ग, == बाजार व पतव्यवस्था == गावात असणाऱ्या सुविधा - शेतकी कर्ज संस्था, रेशनचे दुकान, शेतमाल विक्री संस्था, स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - एटीएम - ५ ते १० किमी अंतरावर. व्यापारी बँका, - ५ ते १० किमी अंतरावर. सहकारी बँका, - ५ ते १० किमी अंतरावर. स्वसहाय्य गट (SHG), - ५ किमी पेक्षा कमी अंतरावर. मंडई/कायम बाजार - ५ ते १० किमी अंतरावर. आठवड्याचा बाजार - ५ ते १० किमी अंतरावर. शेतमाल विक्री संस्था, == आरोग्य, आहार व करमणूक सुविधा == गावात असणाऱ्या सुविधा - शिशुविकास पौष्टिक आहार केन्द्र (ICDS), अंगणवाडी पौष्टिक आहार केन्द्र, इतर पौष्टिक आहार केन्द्र, आशा, जन्म व मृत्यु नोंदणी केन्द्र, स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - समुदाय भवन (दूरचित्रवाणी सह अथवा विरहित), - ५ ते १० किमी अंतरावर. क्रीडांगण, - ५ ते १० किमी अंतरावर. खेळ / करमणूक क्लब, - ५ ते १० किमी अंतरावर. सिनेमा/ व्हिडियो थियेटर, - ५ ते १० किमी अंतरावर. सार्वजनिक ग्रंथालय, - ५ ते १० किमी अंतरावर. सार्वजनिक वाचनालय, - ५ ते १० किमी अंतरावर. वृत्तपत्र पुरवठा, - ५ ते १० किमी अंतरावर. विधानसभा मतदान केन्द्र - ५ ते १० किमी अंतरावर. == वीज पुरवठा == घरगुती वापरासाठी वीजपुरवठा - आहे. शेतीसाठी वीजपुरवठा - आहे. व्यापारी वापरासाठी वीजपुरवठा - आहे. सर्व प्रकारच्या वापरासाठी वीजपुरवठा - आहे. == जमिनीचा वापर (हेक्टर) == * जंगल क्षेत्र : ०.० * बिगरशेतकी वापरातली जमीन: २०.९९ * ओसाड व शेतीला अयोग्य जमीन: ४.७१ * कुरणे व इतर चराऊ जमीन: १०.६ * फुटकळ झाडीखालची जमीन: ०.० * शेतीयोग्य पडीक जमीन: ०.० * कायमस्वरूपी पडीक जमीन: ०.० * ह्या वर्षीची पडीक जमीन: ०.० * पिकांखालची जमीन: १५३.७५ * एकूण कोरडवाहू शेतजमीन: २८.१ * एकूण बागायती जमीन: १२५.६५ == सिंचन सुविधा (क्षेत्रफळ हेक्टर मध्ये) == * कालवे : ० * विहिरी / कूप नलिका: २८ * तलाव / तळी: ० * ओढे: ० * इतर : ० == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} === नोंदी === या लेखातील माहिती २०११ च्या जनगणनेनुसार <ref>https://censusindia.gov.in/census.website/data/census-tables#</ref> आहे. जनगणनेत नसलेल्या माहितीसाठी वेगळा संदर्भ दिला आहे. [[वर्ग:अमळनेर तालुक्यातील गावे]] kxzp1vm2n1w3uwak1j2nsqbyh7lhfqx 0 349809 2680319 2677066 2026-04-22T16:28:11Z संतोष गोरे 135680 /* कारकीर्द */ 2680319 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''काव्या मारन''' ([[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]]:[[चेन्नई]], [[भारत]] - ) या एक भारतीय उद्योगिनी असून त्या [[इंडियन प्रीमियर लीग]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnownews.com/business-economy/industry/meet-kavya-maran-the-sunrisers-hyderabad-ceo-making-waves-in-ipl-season-all-about-her-net-worth-and-business-article-109334554|title=Meet Kavya Maran, the Sunrisers Hyderabad CEO Making Waves in IPL Season; all about her Network and Business|publisher=Times Now Digital|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416061837/https://www.timesnownews.com/business-economy/industry/meet-kavya-maran-the-sunrisers-hyderabad-ceo-making-waves-in-ipl-season-all-about-her-net-worth-and-business-article-109334554|archive-date=16 April 2024|access-date=16 April 2016}}</ref> मधील [[सनरायझर्स हैदराबाद]] आणि [[एसए२० लीग]]मधील [[सनरायझर्स इस्टर्न केप]] संघांच्या [[मुख्य कार्यकारी अधिकारी]] आणि सह-मालक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oneindia.com/sports/cricket/who-is-kavya-maaran-the-ceo-of-sunrisers-hyderabad-3708427.html|title=Who Is Kavya Maran? The CEO Of Sunrisers Hyderabad|publisher=One India|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219101611/http://www.oneindia.com/sports/cricket/who-is-kavya-maaran-the-ceo-of-sunrisers-hyderabad-3708427.html|archive-date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref> [[सन ग्रुप]]चे अध्यक्ष आणि संस्थापक [[कलानिधी मारन]] यांच्या त्या कन्या आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=All you need to know about SunRisers Hyderabad CEO amid IPL Auction 2024|publisher=mint|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219123512/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref><ref name="p261">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=IPL Auction 2024: Meet Kavya Maran, the CEO of SunRisers Hyderabad|date=19 December 2023|website=mint|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426042400/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=26 April 2024|access-date=20 May 2024}}</ref> == प्रारंभिक जीवन == मारन यांचा जन्म चेन्नईमध्ये [[कलानिधी मारन]] आणि कावेरी कलानिधी यांच्या घरी ६ ऑगस्ट १९९२ रोजी झाला. त्यांनी २०१२ मध्ये चेन्नईच्या [[स्टेला मॅरिस कॉलेज]]मधून वाणिज्य शाखेतील पदवी प्राप्त केली. नंतर २०१६ मध्ये त्यांनी न्यू यॉर्क युनिव्हर्सिटी स्टर्न स्कूल ऑफ बिझनेस मधून [[मास्टर ऑफ बिझनेस ॲडमिनिस्ट्रेशन]] (एमबीए) पदवी प्राप्त केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.india.com/webstories/sports/srh-ceo-kavya-marans-education-net-worth-6885530/|title=SRH CEO Kavya Maran’s Education, Net Worth|date=2024-04-25|website=India.com|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240514131101/https://www.india.com/webstories/sports/srh-ceo-kavya-marans-education-net-worth-6885530/|archive-date=14 May 2024|access-date=2024-05-22}}</ref> == कारकीर्द == मारन आपल्या वडिलांनी स्थापन्न केलेल्या सन ग्रुपमध्ये सामील झाल्या. [[सन नेटवर्क]] ही [[आशिया|आशियातील]] सर्वात मोठ्या मीडिया नेटवर्कपैकी एक आहे.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medianews4u.com/sun-tv-network-inducts-kaviya-kalanithi-maran-to-its-board-of-directors/|title=Sun TV Network inducts Kaviya Maran to its Board; names R Mahesh Kumar as Managing Director|date=2019-03-22|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501064852/https://www.medianews4u.com/sun-tv-network-inducts-kaviya-kalanithi-maran-to-its-board-of-directors/|archive-date=1 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> सन ग्रुपच्या छत्राखालील इतर एफएम चॅनेल, सन टीव्ही नेटवर्क आणि सन म्युझिक<ref name=":1" /> मध्ये काम करून त्यांनी आपल्या व्यावसायिक प्रवासाला सुरुवात केली. २०१८ मध्ये, सन ग्रुपच्या मालकीच्या [[इंडियन प्रीमियर लीग]] मधील क्रिकेट संघ,<ref name=":1" /> [[सनरायझर्स हैदराबाद|सनरायझर्स हैदराबादच्या]] मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून त्यांची नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://hindi.news18.com/cricket/who-is-kavya-maran-srh-ceo-kalanithi-maran-daughter-net-worth-personal-life-family-education-8358710.html |title=लंदन से MBA कर लौटी बेटी काव्या मारन, पापा ने थमा दी 2-2 क्रिकेट टीमें, एक चैंपियन तो दूसरी रनरअप |भाषा=हिंदी |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=hindi.news18.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० मे २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20240901162242/https://hindi.news18.com/cricket/who-is-kavya-maran-srh-ceo-kalanithi-maran-daughter-net-worth-personal-life-family-education-8358710.html |विदा दिनांक=२०२४-०९-०१ }}</ref> == पुरस्कार == जानेवारी २०२४ मध्ये त्यांना सनराझर्सने देवी अवॉर्ड्समध्ये ''फेस अँड फोर्स बिहाइंड सनरायझर्स हैदराबाद'' असा पुरस्कार दिला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indulgexpress.com/msociety/2024/Jan/26/devi-awards-2024-of-women-grit-grace-and-glory-57188.html|title=Devi Awards 2024: Of women, grit, grace and glory|last=S|first=Praveen Kumar|date=2024-01-26|website=Indulgexpress|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501064849/https://www.indulgexpress.com/msociety/2024/Jan/26/devi-awards-2024-of-women-grit-grace-and-glory-57188.html|archive-date=1 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/chennai/2024/Jan/25/devi-awards-2024-of-women-grit-and-glory|title=Devi Awards 2024: Of women, grit and glory|last=Kumar|first=Praveen|date=2024-01-25|website=The New Indian Express|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240502060644/https://www.newindianexpress.com/chennai/2024/Jan/25/devi-awards-2024-of-women-grit-and-glory|archive-date=2 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> == एकूण संपत्ती == मारन यांची एकूण संपत्ती जवळपास ४५० कोटी रुपये (५ कोटी [[अमेरिकन डॉलर]])<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/exploring-the-impressive-net-worth-of-sunrisers-hyderabad-co-owner-kavya-maran/3344803/|title=Exploring the impressive net worth of SunRisers Hyderabad co-owner, Kavya Maran|date=2023-12-22|website=Financialexpress|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526181745/https://www.financialexpress.com/lifestyle/exploring-the-impressive-net-worth-of-sunrisers-hyderabad-co-owner-kavya-maran/3344803/|archive-date=26 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> इतकी असल्याचा अंदाज आहे, यानुसार त्या भारतातील सर्वात श्रीमंत तरुण व्यावसायिक महिलांपैकी एक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=IPL Auction 2024: Meet Kavya Maran, the CEO of SunRisers Hyderabad|last=Livemint|date=2023-12-19|website=mint|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426042400/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=26 April 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:तमिळ भाषक उद्योगपती]] nzjksbczer9s1v72zgsojrol72t4l8e 2680320 2680319 2026-04-22T16:28:37Z संतोष गोरे 135680 2680320 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''काव्या मारन''' ([[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]]:[[चेन्नई]], [[भारत]] - ) या एक भारतीय उद्योगिनी असून त्या [[इंडियन प्रीमियर लीग]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnownews.com/business-economy/industry/meet-kavya-maran-the-sunrisers-hyderabad-ceo-making-waves-in-ipl-season-all-about-her-net-worth-and-business-article-109334554|title=Meet Kavya Maran, the Sunrisers Hyderabad CEO Making Waves in IPL Season; all about her Network and Business|publisher=Times Now Digital|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416061837/https://www.timesnownews.com/business-economy/industry/meet-kavya-maran-the-sunrisers-hyderabad-ceo-making-waves-in-ipl-season-all-about-her-net-worth-and-business-article-109334554|archive-date=16 April 2024|access-date=16 April 2016}}</ref> मधील [[सनरायझर्स हैदराबाद]] आणि [[एसए२० लीग]]मधील [[सनरायझर्स इस्टर्न केप]] संघांच्या [[मुख्य कार्यकारी अधिकारी]] आणि सह-मालक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oneindia.com/sports/cricket/who-is-kavya-maaran-the-ceo-of-sunrisers-hyderabad-3708427.html|title=Who Is Kavya Maran? The CEO Of Sunrisers Hyderabad|publisher=One India|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219101611/http://www.oneindia.com/sports/cricket/who-is-kavya-maaran-the-ceo-of-sunrisers-hyderabad-3708427.html|archive-date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref> [[सन ग्रुप]]चे अध्यक्ष आणि संस्थापक [[कलानिधी मारन]] यांच्या त्या कन्या आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=All you need to know about SunRisers Hyderabad CEO amid IPL Auction 2024|publisher=mint|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219123512/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref><ref name="p261">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=IPL Auction 2024: Meet Kavya Maran, the CEO of SunRisers Hyderabad|date=19 December 2023|website=mint|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426042400/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=26 April 2024|access-date=20 May 2024}}</ref> == प्रारंभिक जीवन == मारन यांचा जन्म चेन्नईमध्ये [[कलानिधी मारन]] आणि कावेरी कलानिधी यांच्या घरी ६ ऑगस्ट १९९२ रोजी झाला. त्यांनी २०१२ मध्ये चेन्नईच्या [[स्टेला मॅरिस कॉलेज]]मधून वाणिज्य शाखेतील पदवी प्राप्त केली. नंतर २०१६ मध्ये त्यांनी न्यू यॉर्क युनिव्हर्सिटी स्टर्न स्कूल ऑफ बिझनेस मधून [[मास्टर ऑफ बिझनेस ॲडमिनिस्ट्रेशन]] (एमबीए) पदवी प्राप्त केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.india.com/webstories/sports/srh-ceo-kavya-marans-education-net-worth-6885530/|title=SRH CEO Kavya Maran’s Education, Net Worth|date=2024-04-25|website=India.com|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240514131101/https://www.india.com/webstories/sports/srh-ceo-kavya-marans-education-net-worth-6885530/|archive-date=14 May 2024|access-date=2024-05-22}}</ref> == कारकीर्द == मारन आपल्या वडिलांनी स्थापन्न केलेल्या सन ग्रुपमध्ये सामील झाल्या. [[सन नेटवर्क]] ही [[आशिया|आशियातील]] सर्वात मोठ्या मीडिया नेटवर्कपैकी एक आहे.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medianews4u.com/sun-tv-network-inducts-kaviya-kalanithi-maran-to-its-board-of-directors/|title=Sun TV Network inducts Kaviya Maran to its Board; names R Mahesh Kumar as Managing Director|date=2019-03-22|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501064852/https://www.medianews4u.com/sun-tv-network-inducts-kaviya-kalanithi-maran-to-its-board-of-directors/|archive-date=1 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> सन ग्रुपच्या छत्राखालील इतर एफएम चॅनेल, सन टीव्ही नेटवर्क आणि सन म्युझिक<ref name=":1" /> मध्ये काम करून त्यांनी आपल्या व्यावसायिक प्रवासाला सुरुवात केली. २०१८ मध्ये, सन ग्रुपच्या मालकीच्या [[इंडियन प्रीमियर लीग]] मधील क्रिकेट संघ,<ref name=":1" /> [[सनरायझर्स हैदराबाद|सनरायझर्स हैदराबादच्या]] मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून त्यांची नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://hindi.news18.com/cricket/who-is-kavya-maran-srh-ceo-kalanithi-maran-daughter-net-worth-personal-life-family-education-8358710.html |title=लंदन से MBA कर लौटी बेटी काव्या मारन, पापा ने थमा दी 2-2 क्रिकेट टीमें, एक चैंपियन तो दूसरी रनरअप |भाषा=हिंदी |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=hindi.news18.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० मे २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20240901162242/https://hindi.news18.com/cricket/who-is-kavya-maran-srh-ceo-kalanithi-maran-daughter-net-worth-personal-life-family-education-8358710.html |विदा दिनांक=२०२४-०९-०१ }}</ref> == पुरस्कार == जानेवारी २०२४ मध्ये त्यांना सनराझर्सने देवी अवॉर्ड्समध्ये ''फेस अँड फोर्स बिहाइंड सनरायझर्स हैदराबाद'' असा पुरस्कार दिला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indulgexpress.com/msociety/2024/Jan/26/devi-awards-2024-of-women-grit-grace-and-glory-57188.html|title=Devi Awards 2024: Of women, grit, grace and glory|last=S|first=Praveen Kumar|date=2024-01-26|website=Indulgexpress|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501064849/https://www.indulgexpress.com/msociety/2024/Jan/26/devi-awards-2024-of-women-grit-grace-and-glory-57188.html|archive-date=1 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/chennai/2024/Jan/25/devi-awards-2024-of-women-grit-and-glory|title=Devi Awards 2024: Of women, grit and glory|last=Kumar|first=Praveen|date=2024-01-25|website=The New Indian Express|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240502060644/https://www.newindianexpress.com/chennai/2024/Jan/25/devi-awards-2024-of-women-grit-and-glory|archive-date=2 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> == एकूण संपत्ती == मारन यांची एकूण संपत्ती जवळपास ४५० कोटी रुपये (५ कोटी [[अमेरिकन डॉलर]])<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/exploring-the-impressive-net-worth-of-sunrisers-hyderabad-co-owner-kavya-maran/3344803/|title=Exploring the impressive net worth of SunRisers Hyderabad co-owner, Kavya Maran|date=2023-12-22|website=Financialexpress|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526181745/https://www.financialexpress.com/lifestyle/exploring-the-impressive-net-worth-of-sunrisers-hyderabad-co-owner-kavya-maran/3344803/|archive-date=26 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> इतकी असल्याचा अंदाज आहे, यानुसार त्या भारतातील सर्वात श्रीमंत तरुण व्यावसायिक महिलांपैकी एक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=IPL Auction 2024: Meet Kavya Maran, the CEO of SunRisers Hyderabad|last=Livemint|date=2023-12-19|website=mint|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426042400/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=26 April 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:तमिळ भाषक उद्योगपती]] iwjcklq9kpowuu28yomj998nedx3lz1 2680321 2680320 2026-04-22T16:36:53Z संतोष गोरे 135680 2680321 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''काव्या मारन''' ([[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९९२|१९९२]]:[[चेन्नई]], [[भारत]] - ) या एक भारतीय उद्योगिनी असून त्या [[इंडियन प्रीमियर लीग]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnownews.com/business-economy/industry/meet-kavya-maran-the-sunrisers-hyderabad-ceo-making-waves-in-ipl-season-all-about-her-net-worth-and-business-article-109334554|title=Meet Kavya Maran, the Sunrisers Hyderabad CEO Making Waves in IPL Season; all about her Network and Business|publisher=Times Now Digital|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416061837/https://www.timesnownews.com/business-economy/industry/meet-kavya-maran-the-sunrisers-hyderabad-ceo-making-waves-in-ipl-season-all-about-her-net-worth-and-business-article-109334554|archive-date=16 April 2024|access-date=16 April 2016}}</ref> मधील [[सनरायझर्स हैदराबाद]] आणि [[एसए२० लीग]]मधील [[सनरायझर्स इस्टर्न केप]] संघांच्या [[मुख्य कार्यकारी अधिकारी]] आणि सह-मालक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oneindia.com/sports/cricket/who-is-kavya-maaran-the-ceo-of-sunrisers-hyderabad-3708427.html|title=Who Is Kavya Maran? The CEO Of Sunrisers Hyderabad|publisher=One India|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219101611/http://www.oneindia.com/sports/cricket/who-is-kavya-maaran-the-ceo-of-sunrisers-hyderabad-3708427.html|archive-date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref> [[सन ग्रुप]]चे अध्यक्ष आणि संस्थापक [[कलानिधी मारन]] यांच्या त्या कन्या आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=All you need to know about SunRisers Hyderabad CEO amid IPL Auction 2024|publisher=mint|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219123512/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref><ref name="p261">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=IPL Auction 2024: Meet Kavya Maran, the CEO of SunRisers Hyderabad|date=19 December 2023|website=mint|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426042400/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=26 April 2024|access-date=20 May 2024}}</ref> == प्रारंभिक जीवन == मारन यांचा जन्म चेन्नईमध्ये [[कलानिधी मारन]] आणि कावेरी कलानिधी यांच्या घरी ६ ऑगस्ट १९९२ रोजी झाला. त्यांनी २०१२ मध्ये चेन्नईच्या [[स्टेला मॅरिस कॉलेज]]मधून वाणिज्य शाखेतील पदवी प्राप्त केली. नंतर २०१६ मध्ये त्यांनी न्यू यॉर्क युनिव्हर्सिटी स्टर्न स्कूल ऑफ बिझनेस मधून [[मास्टर ऑफ बिझनेस ॲडमिनिस्ट्रेशन]] (एमबीए) पदवी प्राप्त केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.india.com/webstories/sports/srh-ceo-kavya-marans-education-net-worth-6885530/|title=SRH CEO Kavya Maran’s Education, Net Worth|date=2024-04-25|website=India.com|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240514131101/https://www.india.com/webstories/sports/srh-ceo-kavya-marans-education-net-worth-6885530/|archive-date=14 May 2024|access-date=2024-05-22}}</ref> == कारकीर्द == मारन आपल्या वडिलांनी स्थापन्न केलेल्या सन ग्रुपमध्ये सामील झाल्या. [[सन नेटवर्क]] ही [[आशिया|आशियातील]] सर्वात मोठ्या मीडिया नेटवर्कपैकी एक आहे.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medianews4u.com/sun-tv-network-inducts-kaviya-kalanithi-maran-to-its-board-of-directors/|title=Sun TV Network inducts Kaviya Maran to its Board; names R Mahesh Kumar as Managing Director|date=2019-03-22|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501064852/https://www.medianews4u.com/sun-tv-network-inducts-kaviya-kalanithi-maran-to-its-board-of-directors/|archive-date=1 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> सन ग्रुपच्या छत्राखालील इतर एफएम चॅनेल, सन टीव्ही नेटवर्क आणि सन म्युझिक<ref name=":1" /> मध्ये काम करून त्यांनी आपल्या व्यावसायिक प्रवासाला सुरुवात केली. २०१८ मध्ये, सन ग्रुपच्या मालकीच्या [[इंडियन प्रीमियर लीग]] मधील क्रिकेट संघ,<ref name=":1" /> [[सनरायझर्स हैदराबाद|सनरायझर्स हैदराबादच्या]] मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून त्यांची नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://hindi.news18.com/cricket/who-is-kavya-maran-srh-ceo-kalanithi-maran-daughter-net-worth-personal-life-family-education-8358710.html |title=लंदन से MBA कर लौटी बेटी काव्या मारन, पापा ने थमा दी 2-2 क्रिकेट टीमें, एक चैंपियन तो दूसरी रनरअप |भाषा=हिंदी |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=hindi.news18.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० मे २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20240901162242/https://hindi.news18.com/cricket/who-is-kavya-maran-srh-ceo-kalanithi-maran-daughter-net-worth-personal-life-family-education-8358710.html |विदा दिनांक=२०२४-०९-०१ }}</ref> == पुरस्कार == जानेवारी २०२४ मध्ये त्यांना सनराझर्सने देवी अवॉर्ड्समध्ये ''फेस अँड फोर्स बिहाइंड सनरायझर्स हैदराबाद'' असा पुरस्कार दिला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indulgexpress.com/msociety/2024/Jan/26/devi-awards-2024-of-women-grit-grace-and-glory-57188.html|title=Devi Awards 2024: Of women, grit, grace and glory|last=S|first=Praveen Kumar|date=2024-01-26|website=Indulgexpress|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501064849/https://www.indulgexpress.com/msociety/2024/Jan/26/devi-awards-2024-of-women-grit-grace-and-glory-57188.html|archive-date=1 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/chennai/2024/Jan/25/devi-awards-2024-of-women-grit-and-glory|title=Devi Awards 2024: Of women, grit and glory|last=Kumar|first=Praveen|date=2024-01-25|website=The New Indian Express|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240502060644/https://www.newindianexpress.com/chennai/2024/Jan/25/devi-awards-2024-of-women-grit-and-glory|archive-date=2 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> == एकूण संपत्ती == मारन यांची एकूण संपत्ती जवळपास ४५० कोटी रुपये (५ कोटी [[अमेरिकन डॉलर]])<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/exploring-the-impressive-net-worth-of-sunrisers-hyderabad-co-owner-kavya-maran/3344803/|title=Exploring the impressive net worth of SunRisers Hyderabad co-owner, Kavya Maran|date=2023-12-22|website=Financialexpress|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526181745/https://www.financialexpress.com/lifestyle/exploring-the-impressive-net-worth-of-sunrisers-hyderabad-co-owner-kavya-maran/3344803/|archive-date=26 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> इतकी असल्याचा अंदाज आहे, यानुसार त्या भारतातील सर्वात श्रीमंत तरुण व्यावसायिक महिलांपैकी एक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=IPL Auction 2024: Meet Kavya Maran, the CEO of SunRisers Hyderabad|last=Livemint|date=2023-12-19|website=mint|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426042400/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=26 April 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:तमिळ भाषक उद्योगपती]] t0c7tsxaicwzzxf746jrgryz6s4ymg9 2680322 2680321 2026-04-22T16:38:20Z संतोष गोरे 135680 2680322 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''काव्या मारन''' ([[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९९२|१९९२]]:[[चेन्नई]], [[भारत]] - ) या एक भारतीय उद्योगिनी असून त्या [[इंडियन प्रीमियर लीग]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnownews.com/business-economy/industry/meet-kavya-maran-the-sunrisers-hyderabad-ceo-making-waves-in-ipl-season-all-about-her-net-worth-and-business-article-109334554|title=Meet Kavya Maran, the Sunrisers Hyderabad CEO Making Waves in IPL Season; all about her Network and Business|publisher=Times Now Digital|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416061837/https://www.timesnownews.com/business-economy/industry/meet-kavya-maran-the-sunrisers-hyderabad-ceo-making-waves-in-ipl-season-all-about-her-net-worth-and-business-article-109334554|archive-date=16 April 2024|access-date=16 April 2016}}</ref> मधील [[सनरायझर्स हैदराबाद]] आणि [[एसए२० लीग]]मधील [[सनरायझर्स इस्टर्न केप]] संघांच्या [[मुख्य कार्यकारी अधिकारी]] आणि सह-मालक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oneindia.com/sports/cricket/who-is-kavya-maaran-the-ceo-of-sunrisers-hyderabad-3708427.html|title=Who Is Kavya Maran? The CEO Of Sunrisers Hyderabad|publisher=One India|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219101611/http://www.oneindia.com/sports/cricket/who-is-kavya-maaran-the-ceo-of-sunrisers-hyderabad-3708427.html|archive-date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref> [[सन ग्रुप]]चे अध्यक्ष आणि संस्थापक [[कलानिधी मारन]] यांच्या त्या कन्या आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=All you need to know about SunRisers Hyderabad CEO amid IPL Auction 2024|publisher=mint|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219123512/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref><ref name="p261">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=IPL Auction 2024: Meet Kavya Maran, the CEO of SunRisers Hyderabad|date=19 December 2023|website=mint|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426042400/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=26 April 2024|access-date=20 May 2024}}</ref> == प्रारंभिक जीवन == मारन यांचा जन्म चेन्नईमध्ये [[कलानिधी मारन]] आणि कावेरी कलानिधी यांच्या घरी ६ ऑगस्ट १९९२ रोजी झाला. त्यांनी २०१२ मध्ये चेन्नईच्या [[स्टेला मॅरिस कॉलेज]]मधून वाणिज्य शाखेतील पदवी प्राप्त केली. नंतर २०१६ मध्ये त्यांनी न्यू यॉर्क युनिव्हर्सिटी स्टर्न स्कूल ऑफ बिझनेस मधून [[मास्टर ऑफ बिझनेस ॲडमिनिस्ट्रेशन]] (एमबीए) पदवी प्राप्त केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.indiatimes.com/worth/news/meet-kavya-maran-the-owner-of-sunrisers-hyderabad-srh-a-look-at-her-net-worth-career-education-family-investments-more/articleshow/122718963.html |title=Meet Kavya Maran, the owner of Sunrisers Hyderabad (SRH): A look at her net worth, career, education, family, investments & more |भाषा=en |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=Indiatimes |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०२६-०४-२२ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.india.com/webstories/sports/srh-ceo-kavya-marans-education-net-worth-6885530/|title=SRH CEO Kavya Maran’s Education, Net Worth|date=2024-04-25|website=India.com|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240514131101/https://www.india.com/webstories/sports/srh-ceo-kavya-marans-education-net-worth-6885530/|archive-date=14 May 2024|access-date=2024-05-22}}</ref> == कारकीर्द == मारन आपल्या वडिलांनी स्थापन्न केलेल्या सन ग्रुपमध्ये सामील झाल्या. [[सन नेटवर्क]] ही [[आशिया|आशियातील]] सर्वात मोठ्या मीडिया नेटवर्कपैकी एक आहे.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medianews4u.com/sun-tv-network-inducts-kaviya-kalanithi-maran-to-its-board-of-directors/|title=Sun TV Network inducts Kaviya Maran to its Board; names R Mahesh Kumar as Managing Director|date=2019-03-22|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501064852/https://www.medianews4u.com/sun-tv-network-inducts-kaviya-kalanithi-maran-to-its-board-of-directors/|archive-date=1 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> सन ग्रुपच्या छत्राखालील इतर एफएम चॅनेल, सन टीव्ही नेटवर्क आणि सन म्युझिक<ref name=":1" /> मध्ये काम करून त्यांनी आपल्या व्यावसायिक प्रवासाला सुरुवात केली. २०१८ मध्ये, सन ग्रुपच्या मालकीच्या [[इंडियन प्रीमियर लीग]] मधील क्रिकेट संघ,<ref name=":1" /> [[सनरायझर्स हैदराबाद|सनरायझर्स हैदराबादच्या]] मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून त्यांची नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://hindi.news18.com/cricket/who-is-kavya-maran-srh-ceo-kalanithi-maran-daughter-net-worth-personal-life-family-education-8358710.html |title=लंदन से MBA कर लौटी बेटी काव्या मारन, पापा ने थमा दी 2-2 क्रिकेट टीमें, एक चैंपियन तो दूसरी रनरअप |भाषा=हिंदी |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=hindi.news18.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० मे २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20240901162242/https://hindi.news18.com/cricket/who-is-kavya-maran-srh-ceo-kalanithi-maran-daughter-net-worth-personal-life-family-education-8358710.html |विदा दिनांक=२०२४-०९-०१ }}</ref> == पुरस्कार == जानेवारी २०२४ मध्ये त्यांना सनराझर्सने देवी अवॉर्ड्समध्ये ''फेस अँड फोर्स बिहाइंड सनरायझर्स हैदराबाद'' असा पुरस्कार दिला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indulgexpress.com/msociety/2024/Jan/26/devi-awards-2024-of-women-grit-grace-and-glory-57188.html|title=Devi Awards 2024: Of women, grit, grace and glory|last=S|first=Praveen Kumar|date=2024-01-26|website=Indulgexpress|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501064849/https://www.indulgexpress.com/msociety/2024/Jan/26/devi-awards-2024-of-women-grit-grace-and-glory-57188.html|archive-date=1 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/chennai/2024/Jan/25/devi-awards-2024-of-women-grit-and-glory|title=Devi Awards 2024: Of women, grit and glory|last=Kumar|first=Praveen|date=2024-01-25|website=The New Indian Express|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240502060644/https://www.newindianexpress.com/chennai/2024/Jan/25/devi-awards-2024-of-women-grit-and-glory|archive-date=2 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> == एकूण संपत्ती == मारन यांची एकूण संपत्ती जवळपास ४५० कोटी रुपये (५ कोटी [[अमेरिकन डॉलर]])<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/exploring-the-impressive-net-worth-of-sunrisers-hyderabad-co-owner-kavya-maran/3344803/|title=Exploring the impressive net worth of SunRisers Hyderabad co-owner, Kavya Maran|date=2023-12-22|website=Financialexpress|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526181745/https://www.financialexpress.com/lifestyle/exploring-the-impressive-net-worth-of-sunrisers-hyderabad-co-owner-kavya-maran/3344803/|archive-date=26 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> इतकी असल्याचा अंदाज आहे, यानुसार त्या भारतातील सर्वात श्रीमंत तरुण व्यावसायिक महिलांपैकी एक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=IPL Auction 2024: Meet Kavya Maran, the CEO of SunRisers Hyderabad|last=Livemint|date=2023-12-19|website=mint|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426042400/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=26 April 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:तमिळ भाषक उद्योगपती]] q7hq3bnndeptd2cud17zmql2h5n8bd3 2680323 2680322 2026-04-22T16:39:10Z संतोष गोरे 135680 2680323 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''काव्या मारन''' ([[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९९२|१९९२]]:[[चेन्नई]], [[भारत]] - ) या एक भारतीय उद्योगिनी असून त्या [[इंडियन प्रीमियर लीग]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnownews.com/business-economy/industry/meet-kavya-maran-the-sunrisers-hyderabad-ceo-making-waves-in-ipl-season-all-about-her-net-worth-and-business-article-109334554|title=Meet Kavya Maran, the Sunrisers Hyderabad CEO Making Waves in IPL Season; all about her Network and Business|publisher=Times Now Digital|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416061837/https://www.timesnownews.com/business-economy/industry/meet-kavya-maran-the-sunrisers-hyderabad-ceo-making-waves-in-ipl-season-all-about-her-net-worth-and-business-article-109334554|archive-date=16 April 2024|access-date=16 April 2016}}</ref> मधील [[सनरायझर्स हैदराबाद]] आणि [[एसए२० लीग]]मधील [[सनरायझर्स इस्टर्न केप]] संघांच्या [[मुख्य कार्यकारी अधिकारी]] आणि सह-मालक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oneindia.com/sports/cricket/who-is-kavya-maaran-the-ceo-of-sunrisers-hyderabad-3708427.html|title=Who Is Kavya Maran? The CEO Of Sunrisers Hyderabad|publisher=One India|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219101611/http://www.oneindia.com/sports/cricket/who-is-kavya-maaran-the-ceo-of-sunrisers-hyderabad-3708427.html|archive-date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref> [[सन ग्रुप]]चे अध्यक्ष आणि संस्थापक [[कलानिधी मारन]] यांच्या त्या कन्या आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=All you need to know about SunRisers Hyderabad CEO amid IPL Auction 2024|publisher=mint|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219123512/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref><ref name="p261">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=IPL Auction 2024: Meet Kavya Maran, the CEO of SunRisers Hyderabad|date=19 December 2023|website=mint|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426042400/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=26 April 2024|access-date=20 May 2024}}</ref> == प्रारंभिक जीवन == मारन यांचा जन्म चेन्नईमध्ये [[कलानिधी मारन]] आणि कावेरी कलानिधी यांच्या घरी ६ ऑगस्ट १९९२ रोजी झाला. त्यांनी २०१२ मध्ये चेन्नईच्या [[स्टेला मॅरिस कॉलेज]]मधून वाणिज्य शाखेतील पदवी प्राप्त केली. नंतर २०१६ मध्ये त्यांनी न्यू यॉर्क युनिव्हर्सिटी स्टर्न स्कूल ऑफ बिझनेस मधून [[मास्टर ऑफ बिझनेस ॲडमिनिस्ट्रेशन]] (एमबीए) पदवी प्राप्त केली.<ref name="it">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.indiatimes.com/worth/news/meet-kavya-maran-the-owner-of-sunrisers-hyderabad-srh-a-look-at-her-net-worth-career-education-family-investments-more/articleshow/122718963.html |title=Meet Kavya Maran, the owner of Sunrisers Hyderabad (SRH): A look at her net worth, career, education, family, investments & more |भाषा=en |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=Indiatimes |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०२६-०४-२२ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.india.com/webstories/sports/srh-ceo-kavya-marans-education-net-worth-6885530/|title=SRH CEO Kavya Maran’s Education, Net Worth|date=2024-04-25|website=India.com|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240514131101/https://www.india.com/webstories/sports/srh-ceo-kavya-marans-education-net-worth-6885530/|archive-date=14 May 2024|access-date=2024-05-22}}</ref> == कारकीर्द == मारन आपल्या वडिलांनी स्थापन्न केलेल्या सन ग्रुपमध्ये सामील झाल्या. [[सन नेटवर्क]] ही [[आशिया|आशियातील]] सर्वात मोठ्या मीडिया नेटवर्कपैकी एक आहे.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medianews4u.com/sun-tv-network-inducts-kaviya-kalanithi-maran-to-its-board-of-directors/|title=Sun TV Network inducts Kaviya Maran to its Board; names R Mahesh Kumar as Managing Director|date=2019-03-22|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501064852/https://www.medianews4u.com/sun-tv-network-inducts-kaviya-kalanithi-maran-to-its-board-of-directors/|archive-date=1 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> सन ग्रुपच्या छत्राखालील इतर एफएम चॅनेल, सन टीव्ही नेटवर्क आणि सन म्युझिक<ref name=":1" /> मध्ये काम करून त्यांनी आपल्या व्यावसायिक प्रवासाला सुरुवात केली. २०१८ मध्ये, सन ग्रुपच्या मालकीच्या [[इंडियन प्रीमियर लीग]] मधील क्रिकेट संघ,<ref name=":1" /> [[सनरायझर्स हैदराबाद|सनरायझर्स हैदराबादच्या]] मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून त्यांची नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://hindi.news18.com/cricket/who-is-kavya-maran-srh-ceo-kalanithi-maran-daughter-net-worth-personal-life-family-education-8358710.html |title=लंदन से MBA कर लौटी बेटी काव्या मारन, पापा ने थमा दी 2-2 क्रिकेट टीमें, एक चैंपियन तो दूसरी रनरअप |भाषा=हिंदी |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=hindi.news18.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० मे २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20240901162242/https://hindi.news18.com/cricket/who-is-kavya-maran-srh-ceo-kalanithi-maran-daughter-net-worth-personal-life-family-education-8358710.html |विदा दिनांक=२०२४-०९-०१ }}</ref> == पुरस्कार == जानेवारी २०२४ मध्ये त्यांना सनराझर्सने देवी अवॉर्ड्समध्ये ''फेस अँड फोर्स बिहाइंड सनरायझर्स हैदराबाद'' असा पुरस्कार दिला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indulgexpress.com/msociety/2024/Jan/26/devi-awards-2024-of-women-grit-grace-and-glory-57188.html|title=Devi Awards 2024: Of women, grit, grace and glory|last=S|first=Praveen Kumar|date=2024-01-26|website=Indulgexpress|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501064849/https://www.indulgexpress.com/msociety/2024/Jan/26/devi-awards-2024-of-women-grit-grace-and-glory-57188.html|archive-date=1 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/chennai/2024/Jan/25/devi-awards-2024-of-women-grit-and-glory|title=Devi Awards 2024: Of women, grit and glory|last=Kumar|first=Praveen|date=2024-01-25|website=The New Indian Express|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240502060644/https://www.newindianexpress.com/chennai/2024/Jan/25/devi-awards-2024-of-women-grit-and-glory|archive-date=2 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> == एकूण संपत्ती == मारन यांची एकूण संपत्ती जवळपास ४५० कोटी रुपये (५ कोटी [[अमेरिकन डॉलर]])<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/exploring-the-impressive-net-worth-of-sunrisers-hyderabad-co-owner-kavya-maran/3344803/|title=Exploring the impressive net worth of SunRisers Hyderabad co-owner, Kavya Maran|date=2023-12-22|website=Financialexpress|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526181745/https://www.financialexpress.com/lifestyle/exploring-the-impressive-net-worth-of-sunrisers-hyderabad-co-owner-kavya-maran/3344803/|archive-date=26 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> इतकी असल्याचा अंदाज आहे, यानुसार त्या भारतातील सर्वात श्रीमंत तरुण व्यावसायिक महिलांपैकी एक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=IPL Auction 2024: Meet Kavya Maran, the CEO of SunRisers Hyderabad|last=Livemint|date=2023-12-19|website=mint|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426042400/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=26 April 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:तमिळ भाषक उद्योगपती]] 4ws8u90wfk7mtk1rnqpquiwmen3864s 2680324 2680323 2026-04-22T16:39:23Z संतोष गोरे 135680 2680324 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''काव्या मारन''' ([[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९९२|१९९२]]:[[चेन्नई]], [[भारत]] - )<ref name="it" /> या एक भारतीय उद्योगिनी असून त्या [[इंडियन प्रीमियर लीग]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnownews.com/business-economy/industry/meet-kavya-maran-the-sunrisers-hyderabad-ceo-making-waves-in-ipl-season-all-about-her-net-worth-and-business-article-109334554|title=Meet Kavya Maran, the Sunrisers Hyderabad CEO Making Waves in IPL Season; all about her Network and Business|publisher=Times Now Digital|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416061837/https://www.timesnownews.com/business-economy/industry/meet-kavya-maran-the-sunrisers-hyderabad-ceo-making-waves-in-ipl-season-all-about-her-net-worth-and-business-article-109334554|archive-date=16 April 2024|access-date=16 April 2016}}</ref> मधील [[सनरायझर्स हैदराबाद]] आणि [[एसए२० लीग]]मधील [[सनरायझर्स इस्टर्न केप]] संघांच्या [[मुख्य कार्यकारी अधिकारी]] आणि सह-मालक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oneindia.com/sports/cricket/who-is-kavya-maaran-the-ceo-of-sunrisers-hyderabad-3708427.html|title=Who Is Kavya Maran? The CEO Of Sunrisers Hyderabad|publisher=One India|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219101611/http://www.oneindia.com/sports/cricket/who-is-kavya-maaran-the-ceo-of-sunrisers-hyderabad-3708427.html|archive-date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref> [[सन ग्रुप]]चे अध्यक्ष आणि संस्थापक [[कलानिधी मारन]] यांच्या त्या कन्या आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=All you need to know about SunRisers Hyderabad CEO amid IPL Auction 2024|publisher=mint|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219123512/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref><ref name="p261">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=IPL Auction 2024: Meet Kavya Maran, the CEO of SunRisers Hyderabad|date=19 December 2023|website=mint|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426042400/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=26 April 2024|access-date=20 May 2024}}</ref> == प्रारंभिक जीवन == मारन यांचा जन्म चेन्नईमध्ये [[कलानिधी मारन]] आणि कावेरी कलानिधी यांच्या घरी ६ ऑगस्ट १९९२ रोजी झाला. त्यांनी २०१२ मध्ये चेन्नईच्या [[स्टेला मॅरिस कॉलेज]]मधून वाणिज्य शाखेतील पदवी प्राप्त केली. नंतर २०१६ मध्ये त्यांनी न्यू यॉर्क युनिव्हर्सिटी स्टर्न स्कूल ऑफ बिझनेस मधून [[मास्टर ऑफ बिझनेस ॲडमिनिस्ट्रेशन]] (एमबीए) पदवी प्राप्त केली.<ref name="it">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.indiatimes.com/worth/news/meet-kavya-maran-the-owner-of-sunrisers-hyderabad-srh-a-look-at-her-net-worth-career-education-family-investments-more/articleshow/122718963.html |title=Meet Kavya Maran, the owner of Sunrisers Hyderabad (SRH): A look at her net worth, career, education, family, investments & more |भाषा=en |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=Indiatimes |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०२६-०४-२२ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.india.com/webstories/sports/srh-ceo-kavya-marans-education-net-worth-6885530/|title=SRH CEO Kavya Maran’s Education, Net Worth|date=2024-04-25|website=India.com|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240514131101/https://www.india.com/webstories/sports/srh-ceo-kavya-marans-education-net-worth-6885530/|archive-date=14 May 2024|access-date=2024-05-22}}</ref> == कारकीर्द == मारन आपल्या वडिलांनी स्थापन्न केलेल्या सन ग्रुपमध्ये सामील झाल्या. [[सन नेटवर्क]] ही [[आशिया|आशियातील]] सर्वात मोठ्या मीडिया नेटवर्कपैकी एक आहे.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medianews4u.com/sun-tv-network-inducts-kaviya-kalanithi-maran-to-its-board-of-directors/|title=Sun TV Network inducts Kaviya Maran to its Board; names R Mahesh Kumar as Managing Director|date=2019-03-22|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501064852/https://www.medianews4u.com/sun-tv-network-inducts-kaviya-kalanithi-maran-to-its-board-of-directors/|archive-date=1 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> सन ग्रुपच्या छत्राखालील इतर एफएम चॅनेल, सन टीव्ही नेटवर्क आणि सन म्युझिक<ref name=":1" /> मध्ये काम करून त्यांनी आपल्या व्यावसायिक प्रवासाला सुरुवात केली. २०१८ मध्ये, सन ग्रुपच्या मालकीच्या [[इंडियन प्रीमियर लीग]] मधील क्रिकेट संघ,<ref name=":1" /> [[सनरायझर्स हैदराबाद|सनरायझर्स हैदराबादच्या]] मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून त्यांची नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://hindi.news18.com/cricket/who-is-kavya-maran-srh-ceo-kalanithi-maran-daughter-net-worth-personal-life-family-education-8358710.html |title=लंदन से MBA कर लौटी बेटी काव्या मारन, पापा ने थमा दी 2-2 क्रिकेट टीमें, एक चैंपियन तो दूसरी रनरअप |भाषा=हिंदी |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=hindi.news18.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० मे २०२४ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20240901162242/https://hindi.news18.com/cricket/who-is-kavya-maran-srh-ceo-kalanithi-maran-daughter-net-worth-personal-life-family-education-8358710.html |विदा दिनांक=२०२४-०९-०१ }}</ref> == पुरस्कार == जानेवारी २०२४ मध्ये त्यांना सनराझर्सने देवी अवॉर्ड्समध्ये ''फेस अँड फोर्स बिहाइंड सनरायझर्स हैदराबाद'' असा पुरस्कार दिला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indulgexpress.com/msociety/2024/Jan/26/devi-awards-2024-of-women-grit-grace-and-glory-57188.html|title=Devi Awards 2024: Of women, grit, grace and glory|last=S|first=Praveen Kumar|date=2024-01-26|website=Indulgexpress|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501064849/https://www.indulgexpress.com/msociety/2024/Jan/26/devi-awards-2024-of-women-grit-grace-and-glory-57188.html|archive-date=1 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/chennai/2024/Jan/25/devi-awards-2024-of-women-grit-and-glory|title=Devi Awards 2024: Of women, grit and glory|last=Kumar|first=Praveen|date=2024-01-25|website=The New Indian Express|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240502060644/https://www.newindianexpress.com/chennai/2024/Jan/25/devi-awards-2024-of-women-grit-and-glory|archive-date=2 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> == एकूण संपत्ती == मारन यांची एकूण संपत्ती जवळपास ४५० कोटी रुपये (५ कोटी [[अमेरिकन डॉलर]])<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/exploring-the-impressive-net-worth-of-sunrisers-hyderabad-co-owner-kavya-maran/3344803/|title=Exploring the impressive net worth of SunRisers Hyderabad co-owner, Kavya Maran|date=2023-12-22|website=Financialexpress|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526181745/https://www.financialexpress.com/lifestyle/exploring-the-impressive-net-worth-of-sunrisers-hyderabad-co-owner-kavya-maran/3344803/|archive-date=26 May 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> इतकी असल्याचा अंदाज आहे, यानुसार त्या भारतातील सर्वात श्रीमंत तरुण व्यावसायिक महिलांपैकी एक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|title=IPL Auction 2024: Meet Kavya Maran, the CEO of SunRisers Hyderabad|last=Livemint|date=2023-12-19|website=mint|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426042400/https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ipl-auction-2024-who-is-kavya-maran-all-you-need-to-know-about-sunrisers-hyderabad-ceo-11702987491393.html|archive-date=26 April 2024|access-date=2024-05-01}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:तमिळ भाषक उद्योगपती]] b3fwxivwcpdpzr9qtsgypwub6k8lywt 0 350930 2680422 2663072 2026-04-22T22:57:02Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680422 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट विश्वचषक अंतिम सामना | title = २०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अंतिम सामना | image = | imagesize = 250px | caption = भारतीय खेळाडूंना टी२० विश्वचषक ट्रॉफी स्वीकारताना | event = [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] | team1 = [[भारत क्रिकेट संघ|भारत]] | team1flag = {{flagicon|IND|size=50px}} | team2 = [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका]] | team2flag = {{flagicon|SA|size=50px}} | details = भारत ७ धावांनी विजयी | team1score =१७६/७ | team1overs =२० षटके | team2score =१६९/८ | team2overs =२० षटके | date = २९ जून २०२४ | stadium = [[केन्सिंग्टन ओव्हल]] | city = [[ब्रिजटाऊन]], [[बार्बाडोस]] | man_of_the_match1a =[[विराट कोहली]] (भा) | umpires = [[ख्रिस गॅफने]] (न्यू) <br/> [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इं) | attendance = | previous = [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अंतिम सामना|२०२२]] | next = [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अंतिम सामना|२०२६]] }} २०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अंतिम सामना २९ जून २०२४ रोजी [[ब्रिजटाउन]], [[बार्बाडोस]] येथील [[केन्सिंग्टन ओव्हल]] येथे [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेचा विजेता निश्चित करण्यासाठी खेळवला गेलेला[[आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२०]] [[क्रिकेट]] सामना होता.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2913916|title=नवीन स्वरूप, नवीन स्थान: २०२४ टी२० विश्वचषक कसा असेल|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|access-date=२८ जून २०२४|date=२१ नोव्हेंबर २०२२|archive-date=२१ नोव्हेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20221121181532/https://www.icc-cricket.com/news/2913916|url-status=live}}</ref><ref name=KOF>{{Cite web |date=2024-05-21 |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२४ बद्दल सर्वकाही|url=https://www.icc-cricket.com/news/everything-you-need-to-know-about-the-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |access-date=२८ जून २०२४|website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref> हा सामना [[भारत क्रिकेट संघ|भारत]] आणि [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका]] यांच्या दरम्यान खेळला गेला. आशियाई संघ आणि आफ्रिकन संघ टी२० विश्वचषक अंतिम सामन्यामध्ये आमनेसामने येण्याची ही पहिलीच वेळ होती.<ref>{{Cite web |last=आयसीसी|date=२७ जून २०२४|title=टी२० विश्वचषक २०२४ अंतिम सामन्यासाठी तपशीलांची पुष्टी|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/details-confirmed-for-t20-world-cup-2024-final |access-date=२८ जून २०२४|website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref> अंतिम सामन्यात [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारताने]] [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिके]]<nowiki/>चा ७ धावांनी पराभव करून दुसऱ्यांदा टी२० विश्वचषक जिंकला.<ref>{{cite web |access-date=२९ जून २०२४|title=दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या द्वंद्वयुद्धानंतर भारताचे टी२० विश्वचषकावर शिक्कामोर्तब|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/live-india-and-south-africa-face-off-in-t20-world-cup-final |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> [[विराट कोहली]]<nowiki/>ला ५९ चेंडूत ७६ धावा केल्याबद्दल सामनावीर म्हणून घोषित करण्यात आले, तर संपूर्ण स्पर्धेत १५ गडी बाद करणाऱ्या [[जसप्रीत बुमराह]]<nowiki/>ला मालिकावीराचा पुरस्कार मिळाला.<ref>{{cite web |access-date=२९ जून २०२४ |title=टी२० विश्वचषक २०२४ अंतिम सामना, पुरस्कारांची संपूर्ण यादी: कोहली सामनावीर, बुमराह स्पर्धेतील सर्वोत्तम खेळाडू |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/full-list-of-award-winners-live-updates-t20-world-cup-2024-player-of-tournament/article68348097.ece |website=स्पोर्टस्टार}}</ref> हा सामना [[विराट कोहली]], भारतीय कर्णधार [[रोहित शर्मा]] आणि [[रवींद्र जडेजा]] यांचा शेवटचा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.<ref>{{Cite web |date=३० जून २०२४|title=विराट कोहलीच्या पाठोपाठ रोहित शर्माने विश्वचषक जिंकल्यानंतर आंतरराष्ट्रीय टी२० मधून निवृत्तीची घोषणा केली.|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/rohit-sharma-t20i-retirement-virat-kohli-world-cup-triumph-barbados-2560206-2024-06-30 |access-date=३० जून २०२४ |website=इंडिया टुडे|language=en}}</ref><ref>{{cite news |access-date=३० जून २०२४ |title='लाईक अ स्टेडफास्ट हॉर्स...': रवींद्र जडेजाची आंतरराष्ट्रीय टी२० मधून निवृत्तीची घोषणा |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-mens-t20-world-cup/like-a-steadfast-horse-ravindra-jadeja-announces-retirement-from-t20is/articleshow/111381889.cms |website=टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> ==पार्श्वभूमी== {{main|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक}} २२ सप्टेंबर २०२३ रोजी, आयसीसीने संपूर्ण स्पर्धेतील सामन्यांचे आयोजन करणारी ठिकाणे जाहीर केली,<ref>{{cite news|title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२४ पश्चिमेकडे जात असताना कॅरिबियन, यूएसए स्थळांची पुष्टी|url=https://www.icc-cricket.com/news/3694302|access-date=२२ सप्टेंबर २०२३|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|archive-date=२५ सप्टेंबर २०२३|archive-url=https://web.archive.org/web/20230925193009/https://www.icc-cricket.com/news/3694302|url-status=live}}</ref> [[बार्बाडोस]]मधील [[केन्सिंग्टन ओव्हल]] अंतिम सामन्याचे ठिकाण ठरविण्यात आले.<ref>{{cite web|access-date=५ जानेवारी २०२४|title=बार्बाडोसमध्ये जून २०२४ मधील आयसीसी टी२० विश्वचषकातील अंतिम आणि इतर ८ सामने खेळविण्यात येणार|url=https://barbadoscricket.org/barbados-awarded-final-and-8-other-matches-of-icc-t20-world-cup-in-june-2024/|website=बार्बाडोस क्रिकेट असोसिएशन|archive-date=2024-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240701152348/https://barbadoscricket.org/barbados-awarded-final-and-8-other-matches-of-icc-t20-world-cup-in-june-2024/|url-status=dead}}</ref> ५ जानेवारी २०२४ रोजी, आयसीसीने स्पर्धेचे वेळापत्रक जाहीर केले आणि अंतिम सामना २९ जून २०२४ रोजी होणार आहे.<ref>{{cite news|url=https://www.icc-cricket.com/news/groups-fixtures-confirmed-for-icc-men-s-t20-world-cup-2024|title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२४ साठी गट, सामने निश्चित|date=५ जानेवारी २०२४|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=२८ जून २०२४|archive-date=१० मार्च २०२४|archive-url=https://web.archive.org/web/20240310012104/https://www.icc-cricket.com/news/groups-fixtures-confirmed-for-icc-men-s-t20-world-cup-2024|url-status=live}}</ref> दक्षिण आफ्रिका टी२० विश्वचषकाच्या अंतिम फेरीसाठी पहिल्यांदाच पात्र ठरला<ref>{{Cite web |title=अफगाणिस्तानला पराभूत करून दक्षिण आफ्रिकेचा पुरुष विश्वचषक अंतिम फेरीत प्रवेश |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-south-africa-1st-semi-final-1415753/match-report |access-date=२७ जून २०२४|website=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|language=en}}</ref>, तर भारत [[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००७]] मध्ये चॅम्पियन आणि [[२०१४ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]] मध्ये उपविजेता ठरल्यानंतर तिसऱ्यांदा अंतिम फेरीसाठी पात्र ठरला<ref>{{cite web |access-date=२८ जून २०२४|title=रोहित, फिरकीपटूंच्या कामगिरीच्या जोरावर भारत तिसऱ्यांदा टी२० विश्वचषकाच्या अंतिम फेरीत|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/rohit-spinners-guide-india-to-third-t20-world-cup-final-101719519429920.html |website=हिंदुस्थान टाइम्स}}</ref>. दोन्ही संघ अपराजित राहून अंतिम फेरीसाठी पात्र ठरले, त्यांनी एकही गट स्टेज गेम किंवा सुपर ८ सामना गमावला नाही.<ref>{{Cite web |title=टी२० विश्वचषक २०२४ वेळापत्रक {{!}} आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक सामने आणि निकाल |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/match-schedule-fixtures-and-results |access-date=२८ जून २०२४ |website=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |language=en}}</ref> या सामन्यापूर्वी भारत आणि दक्षिण आफ्रिकेने आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक स्पर्धेत सहा वेळा एकमेकांशी सामना केला होता ज्यामध्ये भारताने चार वेळा ([[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०१० आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]], [[२०१२ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]], [[२०१४ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]) आणि दक्षिण आफ्रिकेने दोन वेळा ([[२००९ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००९]] आणि [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]) विजय मिळवला होता.<ref>{{cite web |access-date=२८ मे २०२४|title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका आमने सामने - टी२० विश्वचषक |url=https://www.sportskeeda.com/cricket/india-vs-south-africa-t20-world-cup-head-to-head |website=स्पोर्ट्स कीडा}}</ref> == अंतिम सामन्यापर्यंतचा प्रवास == === आढावा === * स्रोत: इएसपीएन क्रिकइन्फो<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/match-schedule-fixtures-and-results|title=टी३० विश्वचषक २०२४ वेळापत्रक {{!}} आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक सामने आणि निकाल|website=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|language=en|url-status=live|access-date=२८ जून २०२४}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;margin:auto;border:1px" ! colspan="4" scope="col" width="40%" |{{cr-rt|SA}} ! scope="row" width="10%" |वि ! colspan="4" scope="col" width="40%" |{{cr|IND}} |- style="vertical-align:top;background:#C1E0FF" |प्रतिस्पर्धी |दिनांक |निकाल |गुण |सामना |प्रतिस्पर्धी |दिनांक |निकाल |गुण |- style="vertical-align:top;background:#99CCFF" ! colspan="4" scope="col" |[[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#गट ड|गट ड]] ! scope="row" |[[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#गट फेरी|गट फेरी]] ! colspan="4" scope="col" |[[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#गट अ|गट अ]] |- |{{cr|SL}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना४|२ जून २०२४]] |विजयी |२ | style="background:#C1E0FF" |१ |{{cr|IRE}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना८|५ जून २०२४]] |विजयी |२ |- |{{cr|NED}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना१६|८ जून २०२४]] |विजयी |४ | style="background:#C1E0FF" |२ |{{cr|PAK}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना१९|९ जून २०२४]] |विजयी |४ |- |{{cr|BAN}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना२१|१० जून २०२४]] |विजयी |६ | style="background:#C1E0FF" |३ |{{cr|USA}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना२५|१२ जून २०२४]] |विजयी |६ |- |{{cr|NEP}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना३१|१४ जून २०२४]] |विजयी |८ | style="background:#C1E0FF" |४ |{{cr|CAN}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना३३|१५ जून २०२४]] |अनिर्णित |७ |- style="vertical-align:top;background:#99CCFF" ! colspan="4" scope="col" |[[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#गट २|गट २]] ! scope="row" |[[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सुपर ८|सुपर ८]] ! colspan="4" scope="col" |[[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#गट २|गट १]] |- |{{cr|USA}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना४१|१९ जून २०२४]] |विजयी |२ | style="background:#C1E0FF" |५ |{{cr|AFG|variant=२०१३}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना४३|२० जून २०२४]] |विजयी |२ |- |{{cr|ENG}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना४५|२१ जून २०२४]] |विजयी |४ | style="background:#C1E0FF" |६ |{{cr|BAN}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना४७|२२ जून २०२४]] |विजयी |४ |- |{{cr|WIN}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना५०|२३ जून २०२४]] |विजयी (ड/लु) |६ | style="background:#C1E0FF" |७ |{{cr|AUS}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#सामना५१|२४ जून २०२४]] |विजयी |६ |- style="vertical-align:top;background:#99CCFF" ! colspan="4" scope="col" |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#उपांत्य फेरी|उपांत्य सामना १]] ! scope="row" |[[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#बाद फेरी|बाद फेरी]] ! colspan="4" scope="col" |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#उपांत्य फेरी|उपांत्य सामना २]] |- |{{cr|AFG|variant=२०१३}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#उपांत्य१|२६ जून २०२४]] | colspan="2" |विजयी | style="background:#C1E0FF" |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#उपांत्य फेरी|उपांत्य सामना]] |{{cr|ENG}} |[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#उपांत्य२|२७ जून २०२४]] | colspan="2" |विजयी |- style="vertical-align:top;background:#99CCFF" ! colspan="9" scope="row" |'''२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अंतिम सामना''' |} === दक्षिण आफ्रिका === [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिकेने]] [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]] येथे [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंकेवर]] विजय मिळवून त्यांच्या टी२० विश्वचषक मोहिमेची सुरुवात केली<ref>{{cite news |access-date=३ जून २०२४|title=न्यूयॉर्कमध्ये दक्षिण आफ्रिकेने श्रीलंकेचा सहा गडी राखून पराभव केला: टी२० क्रिकेट विश्वचषक २०२४ – जसे घडले|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2024/jun/03/sri-lanka-v-south-africa-t20-cricket-world-cup-2024-live |website=द गार्डियन |date=३ जून २०२४|last1=स्मिथ|first1=रॉब}}</ref> आणि त्याच ठिकाणी [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेदरलँड्स]] आणि [[बांगलादेश राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बांगलादेशला]] पराभूत केले. [[अर्नोस वेल मैदान|अर्नोस व्हॅले]] येथे [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]]<nowiki/>ला पराभूत केल्यानंतर, त्यांनी [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#गट ड|ड गटा]]<nowiki/>मध्ये शीर्ष स्थानावर राहत गट फेरी पूर्ण केली.  सुपर ८ टप्प्यात, त्यांनी [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम|नॉर्थ साउंड]] येथे सह-यजमान [[युनायटेड स्टेट्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युनायटेड स्टेट्स]]<nowiki/>चा पराभव केला,  गतविजेत्या [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]]<nowiki/>चा [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ग्रॉस आयलेट]] येथे पराभव केला आणि [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम|नॉर्थ साउंड]] येथे माजी विजेतेआणि सह-यजमान [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज]] संघाचा पराभव करून [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#गट २|गट २]] मध्ये अग्रस्थान मिळविले दक्षिण आफ्रिकेने [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] येथील सॅन फर्नांडो येथील [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]]<nowiki/>मध्ये [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#उपांत्य१|पहिल्या उपांत्य सामन्यात]] मध्ये [[अफगाणिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तान]]<nowiki/>चा पराभव करून प्रथमच टी२० विश्वचषक स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यामध्ये स्थान मिळवले. [[मार्को यान्सिन]]<nowiki/>ने ३ गडी बाद केले, त्याला सामनावीराचा पुरस्कार देण्यात आला. === भारत === भारताने त्यांच्या टी२० विश्वचषक मोहिमेची सुरुवात न्यू यॉर्कमधील [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]] येथे [[आयर्लंड क्रिकेट संघ|आयर्लंड]]<nowiki/>वर विजय मिळवून केली आणि त्याच मैदानावर त्यांचे कट्टर प्रतिस्पर्धी [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] आणि सह-यजमान [[युनायटेड स्टेट्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युनायटेड स्टेट्स]] यांचा पराभव केला.  [[फ्लोरिडा]] येथील [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड पार्क]] येथे मुसळधार पावसामुळे [[कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कॅनडा]] विरुद्धचा सामना रद्द करण्यात आला, अशा प्रकारे भारताने [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#गट अ|अ गटा]]<nowiki/>त पहिले स्थान मिळवून गट फेरी पूर्ण केली. सुपर ८ टप्प्यात, त्यांनी [[बार्बाडोस]]<nowiki/>मधील [[केन्सिंग्टन ओव्हल]] येथे [[अफगाणिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तान]]<nowiki/>चा पराभव केला, [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम|सर व्हिव्हियन रिचर्ड्स स्टेडियमवर]] [[बांगलादेश राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बांगलादेश]] आणि [[सेंट लुसिया]]<nowiki/>तील [[ग्रॉस आयलेट]] येथील [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदानावर]] [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियाचा]] पराभव केला आणि [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#गट १|गट १]] मध्ये पहिले स्थान पटकावले. भारताने गतविजेत्या [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]]<nowiki/>ला [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक#उपांत्य२|दुसऱ्या उपांत्य सामन्यामध्ये]] पराभूत करून [[गयाना]]<nowiki/>मधील [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] येथील [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]]<nowiki/>मध्ये तिसऱ्यांदा टी२० विश्वचषक अंतिम फेरीत स्थान मिळवले. १० धावा आणि ३ गाडी बाद घेतल्याबद्दल [[अक्षर पटेल]]<nowiki/>ला सामनावीराचा पुरस्कार देण्यात आला. == सामना == === सामना अधिकारी === २८ जून २०२४ रोजी, [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] (ICC) न्यू झीलंडचे [[क्रिस गॅफने|ख्रिस गॅफने]] आणि इंग्लंडचे [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] यांना [[पंचगिरी|मैदानावरील पंच]] म्हणून, इंग्लंडचे [[रिचर्ड केटलबोरो]] हे तिसरे पंच, ऑस्ट्रेलियाचे [[रॉड टकर]] हे राखीव पंच म्हणून आणि वेस्ट इंडीजचे सामनाधिकारी म्हणून [[रिची रिचर्डसन]] यांची नावे जाहीर केली.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/match-officials-named-for-icc-men-s-t20-world-cup-2024-final|title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२४ अंतिम सामन्यासाठी सामना अधिकाऱ्यांची नावे|website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|url-status=live|access-date=२८ जून २०२४}}</ref> * मैदानावरील पंच: [[ख्रिस गॅफने]] (न्यू) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इं) * टीव्ही पंच: [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इं) * राखीव पंच: [[रॉड टकर]] (ऑ) * सामनाधिकारी: [[रिची रिचर्डसन]] (वे) === संघ आणि नाणेफेक === दोन्ही संघानी अंतिम सामन्यासाठी आपापल्या उपांत्य फेरीतील सामन्यांतील खेळाडूंना कायम ठेवले. [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारताचा]] कर्णधार [[रोहित शर्मा]]<nowiki/>ने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/india-vs-south-africa-live-score-t20-world-cup-2024-final-today-ind-vs-sa-match-updates-and-full-scorecard-29-june-101719648383470.html|title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका थेट धावफलक, टी२० विश्वचषक २०२४ अंतिम सामना: रोहित शर्माने नाणेफेक जिंकली, भारत प्रथम फलंदाजी करत आहे|website=हिंदुस्थान टाइम्स|url-status=live|access-date=२९ जून २०२४}}</ref> === भारताचा डाव === [[File:2015_CWC_I_v_UAE_02-28_Kohli_(03)_(cropped).JPG|thumb|[[विराट कोहली]] (२०१५ मधील छायाचित्र) याने अंतिम सामन्यात [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारतासाठी]] सर्वाधिक धावा केल्या (५९ चेंडूत ७६ धावा) आणि त्याला सामनावीराचा पुरस्कार देण्यात आला.]] [[विराट कोहली]]<nowiki/>ने [[मार्को यान्सिन]]<nowiki/>च्या पहिल्याच षटकात तीन चौकार लगावत भारतीय डावाची झटपट सुरुवात केली. त्यानंतर पुढच्याच षटकात [[केशव महाराज]]<nowiki/>च्या गोलंदाजीवर [[रोहित शर्मा]] आणि [[ऋषभ पंत]] लवकर बाद झाले. यानंतर लगेचच [[सूर्यकुमार यादव]]<nowiki/>ला चौथ्या षटकात [[कागिसो रबाडा]]<nowiki/>ने बाद केल्याने भारताची अवस्था ३ गडी बाद ३४ धावा अशी झाली. यानंतर [[विराट कोहली]] आणि [[अक्षर पटेल]] यांनी डाव स्थिर करण्याचा प्रयत्न केला. त्यांनी केलेल्या ७२ धावांच्या दमदार भागीदारी केली ज्यामुळे भारताचा डाव १४व्या षटकात ४ बाद १०६ असा सावरला गेला. मात्र यष्टिरक्षक [[क्विंटन डी कॉक]]<nowiki/>ने झटपट केलेल्या थ्रोमुळे [[अक्षर पटेल]] धावबाद झाला. ह्या नंतर कोहलीच्या साथीला मधल्या फळीत [[शिवम दुबे]] सामील झाला आणि दोघांनी ३२ चेंडूत ५० धावा केल्या. [[मार्को यान्सिन|यान्सिन]]<nowiki/>ला फटकावण्याच्या प्रयत्नात कोहलीला रबाडाने झेलबाद केले. [[ॲनरिक नॉर्त्ये]]<nowiki/>ने टाकलेल्या शेवटच्या षटकात [[शिवम दुबे]] आणि [[रवींद्र जडेजा]] बाद झाल्याने भारताला फक्त ९ धावा करता आल्या आणि भारताचा डाव ७ गाडी बाद १७६ धावांपर्यंत पोहोचू शकला. [[विराट कोहली|कोहली]] भारतासाठी सर्वाधिक धावा करणारा फलंदाज होता त्याने ५९ चेंडूत ७६ धावा केल्या तर ३ षटकात २३ धावा देऊन २ बळी घेणारा [[केशव महाराज]] दक्षिण आफ्रिकेसाठी सर्वोत्तम गोलंदाज ठरला.<ref name=sc1>{{Cite web |date=२९ जून २०२४|title=भारत वि दक्षिण आफ्रिका थेट अहवाल|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/india-vs-south-africa-final-1415755/live-match-blog |access-date=२९ जून २०२४ |website=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|language=en}}</ref><ref name=sc2>{{Cite web |last=स्पोर्टस्टार|first=संघ|date=२९ जून २०२४ |title=भारत वि दक्षिण आफ्रिका थेट धावफलक, टी२० विश्वचषक अंतिम सामना २०२४|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-vs-south-africa-live-score-final-t20-world-cup-2024-ind-vs-sa-match-updates-streaming-info-weather-highlights/article68347747.ece |access-date=२९ जून २०२४ |website=स्पोर्टस्टार|language=en}}</ref><ref name=sc3>{{Cite web |date=२९ जून २०२४|title=भारत वि दक्षिण आफ्रिका थेट धावफलक, टी२० विश्वचषक अंतिम सामना |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-vs-south-africa-live-score-t20-world-cup-2024-final-match-55-today-ind-vs-sa-latest-scorecard-updates-9422139/ |access-date=२९ जून २०२४|website=द इंडियन एक्सप्रेस |language=en}}</ref> === दक्षिण आफ्रिकेचा डाव === [[रीझा हेंड्रिक्स]] आणि [[एडन मार्करम]] लवकर बाद झाल्यामुळे दक्षिण आफ्रिकेची सुरुवात २ गडी बाद १२ अशी संथ झाली. [[अक्षर पटेल]]ने स्टब्सला बाद करण्यापूर्वी [[क्विंटन डी कॉक]] आणि [[ट्रिस्टन स्टब्स]] यांनी ३८ चेंडूत ५८ धावांची भागीदारी केली.<ref name=sc1/><ref name=sc2/><ref name=sc3/> १३व्या षटकात [[क्विंटन डी कॉक|क्विंटन डी कॉकला]] अर्शदीप सिंगने बाद केल्यानंतर दक्षिण आफ्रिकेची धावसंख्या होती ४ गाडी बाद १०६ धावा. [[हाइनरिक क्लासेन]]च्या केवळ २७ चेंडूत ५२ धावांच्या तडाखेबंद खेळीमुळे दक्षिण आफ्रिकेची धावसंख्या १५० च्या पार गेली, ज्यामध्ये [[अक्षर पटेल]]च्या एकाच षटकातील २४ धावांचा समावेश होता. दक्षिण आफ्रिकेला २४ चेंडूमध्ये विजयासाठी २६ धावांची गरज असताना क्लासेनला [[हार्दिक पंड्या]]ने यष्टींमागे झेलबाद केले जो सामन्याचा एका दृष्टीने टर्निंग पॉइंट ठरला आणि एका दीर्घ अंतरानंतर १५व्या आणि १७व्या षटकात भारताला गडी बाद करण्यात यश मिळाले. लवकरच [[जसप्रीत बुमराह]]ने १८व्या षटकात [[मार्को यान्सिन]]ला बाद केले आणि केवळ दोन धावा दिल्या. [[अर्शदीप सिंग (क्रिकेट खेळाडू)|अर्शदीपने]] त्याच्या पुढील आणि संघाच्या १९व्या षटकात केवळ ४ धावा काढू दिल्या त्यामुळे दक्षिण आफ्रिकेला शेवटच्या षटकात विजयासाठी १६ धावांची गरज होती. शेवटचे षटक टाकण्याची जबाबदारी हार्दिक पांड्यावर होती आणि षटकाच्या पहिल्याच चेंडूवर [[सूर्यकुमार यादव]]ने डीपमध्ये घेतलेल्या अचूक आणि अप्रतिम झेलमुळे [[डेव्हिड मिलर]] बाद झाला. सूर्यकुमार यादवचा झेल अखेरीस "क्रिकेट इतिहासातील सर्वकालीन झेलांपैकी एक" म्हणून क्रिकेटप्रेमी बांधवांनी गौरवला आणि कॉमेंट्री पॅनलमध्ये प्रसारित झालेल्या [[इयान स्मिथ (न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू)|इयान स्मिथ]]नेही त्याचे "क्रिकेट इतिहासातील सर्वात महान झेलांपैकी एक" असे वर्णन केले.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/video/36357/13161025/have-you-seen-a-better-catch-incredible-fielding-by-suryakumar-yadav|title=आतापर्यंतचा सर्वोत्कृष्ट झेल? {{!}} टी२० विश्वचषक फायनलच्या शेवटच्या षटकात स्कायने केलेले अप्रतिम क्षेत्ररक्षण!|website=स्काय स्पोर्ट्स|url-status=live|access-date=२९ जून २०२४}}</ref> इयान स्मिथने कॉमेंट्री बॉक्समध्ये समालोचन करताना म्हणले की, "Oh my god, I believe I've just seen athleticism at its very best".<ref>{{Cite web|url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2024/cricket-news/watch-suryakumar-yadav-takes-great-catch-boundary-ropes-world-cup-final|title=पहा: सूर्यकुमार यादवने टी२० विश्वचषक फायनल जिंकण्यासाठी 'क्रिकेट इतिहासातील सर्वोत्कृष्ट झेल' घेतला.|date=|website=विस्डेन|language=en|url-status=live|access-date=३० जून २०२४}}</ref> ह्यानंतर लवकरच [[कागिसो रबाडा|रबाडा]] ही पाचव्या चेंडूवर बाद झाला. दक्षिण आफ्रिकेला शेवटच्या चेंडूत ९ धावांची आवश्यकता असताना, पंड्याने फक्त एक धाव दिल्यामुळे भारताने सामना ७ धावांनी जिंकला. [[हाइनरिक क्लासेन|क्लासेन]] हा दक्षिण आफ्रिकेसाठी सर्वाधिक धावा करणारा फलंदाज होता तर [[हार्दिक पंड्या|पंड्या]] भारतासाठी सर्वोत्तम गोलंदाज ठरला कारण त्याने ३ षटकांत केवळ २० धावा देऊन ३ गडी बाद केले. [[जसप्रीत बुमराह|बुमराह]] आणि [[अर्शदीप सिंग (क्रिकेट खेळाडू)|अर्शदीपने]] प्रत्येकी २ तर [[अक्षर पटेल]]ने १ गडी बाद केला.<ref name=sc1/><ref name=sc2/><ref name=sc3/> === सामन्याचा तपशील === {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने |दिनांक=२९ जून २०२४ |वेळ=१०:३० |daynight= |संघ१={{Cr-rt|IND}} |धावसंख्या१=१७६/७ (२० षटके) |धावा१=[[विराट कोहली]] ७६ (५९) |बळी१=[[केशव महाराज]] २/२३ (३ षटके) |संघ२={{Cr|SA}} |धावसंख्या२=१६९/८ (२० षटके) |धावा२=[[हाइनरिक क्लासेन]] ५२ (२७) |बळी२=[[हार्दिक पंड्या]] ३/२० (३ षटके) |निकाल=भारत ७ गडी राखून विजयी |report=[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html धावफलक] |स्थळ=[[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाऊन]], [[बार्बाडोस]] |पंच=[[क्रिस गॅफने]] (न्यू) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इं) |सामनावीर=[[विराट कोहली]] (भा) |toss=भारत, फलंदाजी |टीपा=दक्षिण आफ्रिका टी२० विश्वचषक अंतिम सामन्यासाठी पहिल्यांदाच पात्र ठरली होती.<ref>{{Cite web |title=अफगाणिस्तानला पराभूत करून दक्षिण आफ्रिकेचा पुरुष विश्वचषकाच्या अंतिम फेरीमध्ये प्रवेश |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-south-africa-1st-semi-final-1415753/match-report |access-date=२९ जून २०२४|website=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|language=en}}</ref> * [[हार्दिक पंड्या]]चा (भा) हा १००व आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.<ref>{{Cite web |date=२९ जून २०२४ |title=हार्दिक पंड्याचा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका टी२० विश्वचषक २०२४ अंतिम सामन्यादरम्यान पराक्रम {{!}} 🏏 LatestLY |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/hardik-pandya-features-in-his-100th-t20-international-achieves-feat-during-ind-vs-sa-icc-t20-world-cup-2024-final-6073741.html |access-date=२९ जून २०२४|website=LatestLY |language=en}}</ref> * [[विराट कोहली]], [[रोहित शर्मा]] आणि [[रवींद्र जडेजा]] (भारत) ह्या तिघांचा हा शेवटचा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.<ref>{{cite web |access-date=२९ जून २०२४ |title="आता नाही तर कधीच नाही": शेवटचा सामना खेळणाऱ्या कोहलीकडून भारताचा विजय साजरा. |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/it-was-now-or-never-departing-kohli-celebrates-india-s-triumph |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref><ref>{{cite web |access-date=३० जून २०२४ |title=टी२० विश्वचषक विजयानंतर रवींद्र जडेजाची आंतरराष्ट्रीय टी२० मधून निवृत्तीची घोषणा|url=https://www.icc-cricket.com/news/ravindra-jadeja-announces-t20i-retirement-after-t20-world-cup-victory |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> * [[रोहित शर्मा]] (भारत) हा टी२० विश्वचषक दोनदा जिंकणारा पहिला भारतीय खेळाडू,<ref>{{cite web |access-date=३० जून २०२४ |title=भारताने टी२० विश्वचषक २०२४ जिंकून रोहित शर्माने इतिहास रचला, ३ विश्वविक्रम मोडले|url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/rohit-sharma-scripts-history-breaks-3-world-records-after-india-win-t20-world-cup-2024-title-article-111369319 |website=टाइम्स नाऊ}}</ref> कपिल देव आणि एमएस धोनी नंतर एक मोठी आयसीसी स्पर्धा जिंकणारा भारताचा तिसरा कर्णधार<ref>{{cite web |access-date=२९ जून २०२४ |title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका अंतिम सामना २०२४: रोहित शर्मा, कपिल देव आणि एमएस धोनीनंतर आयसीसी विश्वचषक जिंकणारा तिसरा कर्णधार बनला |url=https://m.economictimes.com/news/sports/india-vs-sa-final-2024-rohit-sharma-becomes-the-third-captain-after-kapil-dev-and-ms-dhoni-to-lift-icc-world-cup/articleshow/111369492.cms |website=द इकॉनॉमिक टाइम्स}}</ref> आणि ५० आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने जिंकणारा पहिला कर्णधार ठरला.<ref>{{cite news |title=टी२० विश्वचषक अंतिम सामना: रोहित शर्मा, ५० आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने जिंकणारा पहिला कर्णधार ठरला |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/t20-world-cup-2024-final-rohit-sharma-captain-50-t20-wins-9423328/ |agency=द इंडियन एक्स्प्रेस |publisher=स्पोर्ट्स डेस्क|date=३० जून २०२४}}</ref> * [[अर्शदीप सिंग]] (भारत) याची [[टी२० विश्वचषक]]ाच्या एकाच आवृत्तीत सर्वाधिक (१७) बळी घेण्याच्या [[फझलहक फारूखी]]च्या विक्रमाची बरोबरी केली. * [[२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] मध्ये ऑस्ट्रेलियाने केलेल्या १७२ धावसंख्येला मागे टाकत भारताने टी२- विश्वचषकाच्या अंतिम फेरीत सर्वाधिक (१७६) धावा केल्या.<ref>{{Cite news |date=२९ जून २०२४ |title=टी२० विश्वचषकाच्या अंतिम फेरीत भारताने सर्वाधिक धावसंख्येची नोंद केली |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-mens-t20-world-cup/india-register-highest-team-total-in-t20-world-cup-final/articleshow/111368485.cms |access-date=२९ जून २०२४ |work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|issn=0971-8257}}</ref> * भारताने त्यांचे दुसरे टी२० विश्वचषक विजेतेपद मिळविले, आणि सर्वात जास्त स्पर्धा विजय मिळविणाऱ्या वेस्ट इंडीज आणि इंग्लंडची बरोबरी केली.<ref>{{cite web |access-date=२९ जून २०२४ |title=भारताने २०२४ चा टी२० विश्वचषक जिंकला, रोमहर्षक अंतिम सामान्यामध्ये बुमराह, हार्दिकच्या पराक्रमावर दक्षिण आफ्रिकेला ७ धावांनी हरवले |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-win-t20-world-cup-2024-stun-south-africa-by-7-runs-in-final-9423182/ |website=द इंडियन एक्स्प्रेस}}</ref> * ८ सामने न गमावता टी२० विश्वचषक जिंकणारा भारत हा पहिला संघ बनला.<ref>{{cite web |access-date=३० जून २०२४ |title=रोहित शर्मा आणि सहकाऱ्यांनी अपराजित राहून भारतासाठी टी२० विश्वचषक २०२४ची ट्रॉफी उचलली |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/rohit-sharma-and-co-lift-t20-world-cup-2024-trophy-for-india-as-unbeaten-team-11719689448580.html |website=मिंट}}</ref> }} === सामन्याचा धावफलक === * स्रोत: ''[[ईएसपीएन क्रिक‌इन्फो]]''<ref name="finalscorecard2">{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/india-vs-south-africa-final-1415755/live-cricket-score|title=भारत वि दक्षिण आफ्रिका थेट धावफलक – आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२४- ब्रिजटाउन येथील अंतिम सामना, २९ जून २०२४|website=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|language=en|url-status=live|access-date=२९ जून २०२४}}</ref> ==== १ला डाव ==== {{क्रिकेट धावफलक सुरूवात|title={{cr|IND}} डाव}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[रोहित शर्मा]] (क)|माहिती=झे. [[हाइनरिक क्लासेन|क्लासेन]] गो. [[केशव महाराज|महाराज]]|धावा=९|चेंडू=५|चौकार=२|षटकार=०|स्ट्राईक रेट=१८०.००}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[विराट कोहली]] |माहिती=झे. [[कागिसो रबाडा|रबाडा]] गो. [[मार्को यान्सिन|यान्सिन]] |धावा=७६|चेंडू=५९|चौकार=६|षटकार=२|स्ट्राईक रेट=१२८.८१}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[ऋषभ पंत]] {{dagger}} |माहिती=झे. {{dagger}}[[क्विंटन डी कॉक|डी कॉक]] गो. [[केशव महाराज|महाराज]]|धावा=०|चेंडू=२|चौकार=०|षटकार=०|स्ट्राईक रेट=०.००}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[सूर्यकुमार यादव]] |माहिती=झे. [[हाइनरिक क्लासेन|क्लासेन]] गो. [[कागिसो रबाडा|रबाडा]]|धावा=३|चेंडू=४|चौकार=०|षटकार=०|स्ट्राईक रेट=७५.००}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[अक्षर पटेल]] |माहिती=धावचीत ({{dagger}}[[क्विंटन डी कॉक|डी कॉक]])|धावा=४७|चेंडू=३१|चौकार=१|षटकार=४|स्ट्राईक रेट=१५१.६१}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[शिवम दुबे]] |माहिती=झे. [[डेव्हिड मिलर|मिलर]] गो. [[ॲनरिक नॉर्त्ये|नॉर्त्ये]]|धावा=२७|चेंडू=१६|चौकार=३|षटकार=१|स्ट्राईक रेट=१६८.७५}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[हार्दिक पंड्या]] |माहिती=नाबाद|धावा=५|चेंडू=२|चौकार=१|षटकार=०|स्ट्राईक रेट=२५०.००}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[रवींद्र जडेजा]] |माहिती=झे. [[केशव महाराज|महाराज]] गो. [[ॲनरिक नॉर्त्ये|नॉर्त्ये]]|धावा=२|चेंडू=२|चौकार=०|षटकार=०|स्ट्राईक रेट=१००.००}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू= इतर धावा|माहिती=(नो. १, वा. ६) |धावा=७|चेंडू=|चौकार=|षटकार=|स्ट्राईक रेट=}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू='''एकूण''' |माहिती='''२० षटके (धावगती: ८.८०)'''|धावा='''१७६/७'''|चेंडू=|चौकार=१३|षटकार=७|स्ट्राईक रेट=}} {{क्रिकेट धावफलक अंत}} '''फलंदाजी केली नाही:''' [[कुलदीप यादव]], [[अर्शदीप सिंग]], [[जसप्रीत बुमराह]]<br> '''गडी बाद होण्याचा क्रम:''' १-२३ (रोहित शर्मा, १.४ ष), २-२३ (ऋषभ पंत, १.६ ष), ३-३४ (सूर्यकुमार यादव, ४.३ ष), ४-१०६ (अक्षर पटेल, १३.३ ष), ५-१६३ (विराट कोहली, १८.५ ष), ६-१७४ (शिवम दुबे, १९.४ ष), ७-१७६ (रवींद्र जडेजा, १९.६ ष) {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती सुरूवात|title={{Cr|SA}} गोलंदाजी}} {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती|गोलंदाज=[[मार्को यान्सिन]]|षटके=४|निर्धाव=०|धावा=४९|बळी=१|इकोनॉमी=१२.२५|वाईड=१|नो=१}} {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती|गोलंदाज=[[केशव महाराज]]|षटके=३|निर्धाव=०|धावा=२३|बळी=२|इकोनॉमी=७.६६|वाईड=०|नो=०}} {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती|गोलंदाज=[[कागिसो रबाडा]]|षटके=४|निर्धाव=०|धावा=३६|बळी=१|इकोनॉमी=९.००|वाईड=२|नो=०}} {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती|गोलंदाज=[[एडन मार्करम]]|षटके=२|निर्धाव=०|धावा=१६|बळी=०|इकोनॉमी=८.००|वाईड=०|नो=०}} {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती|गोलंदाज=[[ॲनरिक नॉर्त्ये]]|षटके=४|निर्धाव=०|धावा=२६|बळी=२|इकोनॉमी=६.५०|वाईड=२|नो=०}} {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती|गोलंदाज=[[तबरेझ शम्सी]]|षटके=3|निर्धाव=०|धावा=२६|बळी=०|इकोनॉमी=८.६६|वाईड=१|नो=०}} {{क्रिकेट धावफलक अंत}} ==== २रा डाव ==== {{क्रिकेट धावफलक सुरूवात|title={{cr|SA}} डाव}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[रीझा हेंड्रिक्स]] |माहिती=गो. [[जसप्रीत बुमराह|बुमराह]]|धावा=४|चेंडू=५|चौकार=१|षटकार=०|स्ट्राईक रेट=८०.००}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[क्विंटन डी कॉक]] {{dagger}} |माहिती=झे. [[कुलदीप यादव|कुलदीप]] गो. [[अर्शदीप सिंग|अर्शदीप]]|धावा=३९|चेंडू=३१|चौकार=४|षटकार=१|स्ट्राईक रेट=१२५.८०}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[एडन मार्करम]] (क) |माहिती=झे. {{dagger}}[[ऋषभ पंत|पंत]] गो. [[अर्शदीप सिंग|अर्शदीप]]|धावा=४|चेंडू=५|चौकार=०|षटकार=०|स्ट्राईक रेट=८०.००}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[ट्रिस्टन स्टब्स]] |माहिती=गो. [[अक्षर पटेल|पटेल]]|धावा=३१|चेंडू=२१|चौकार=३|षटकार=१|स्ट्राईक रेट=१४७.६१}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[हाइनरिक क्लासेन]] |माहिती=झे. {{dagger}}[[ऋषभ पंत|पंत]] गो. [[हार्दिक पंड्या|पंड्या]]|धावा=५२|चेंडू=२७|चौकार=२|षटकार=५|स्ट्राईक रेट=१९२.५९}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[डेव्हिड मिलर]] |माहिती=झे. [[सूर्यकुमार यादव|यादव]] गो. [[हार्दिक पंड्या|पंड्या]]|धावा=२१|चेंडू=१७|चौकार=१|षटकार=१|स्ट्राईक रेट=१२३.५२}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[मार्को यान्सिन]] |माहिती=गो. [[जसप्रीत बुमराह|बुमराह]]|धावा=२|चेंडू=४|चौकार=०|षटकार=०|स्ट्राईक रेट=५०.००}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[केशव महाराज]] |माहिती=नाबाद|धावा=२|चेंडू=७|चौकार=०|षटकार=०|स्ट्राईक रेट=२८.५७}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[कागिसो रबाडा]] |माहिती=झे. [[सूर्यकुमार यादव|यादव]] गो. [[हार्दिक पंड्या|पंड्या]]|धावा=४|चेंडू=३|चौकार=१|षटकार=०|स्ट्राईक रेट=१३३.३३}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू=[[ॲनरिक नॉर्त्ये]] |माहिती=नाबाद|धावा=१|चेंडू=१|चौकार=०|षटकार=०|स्ट्राईक रेट=१००.००}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू= इतर धावा|माहिती=(बा. १, ले.बा. ४, नो. १, वा.३) |धावा=९|चेंडू=|चौकार=|षटकार=|स्ट्राईक रेट=}} {{क्रिकेट धावफलक फलंदाज माहिती|खेळाडू='''एकूण''' |माहिती='''२० षटके (धावगती: ८.४५)'''|धावा='''१६९/८'''|चेंडू=|चौकार=१३|षटकार=८|स्ट्राईक रेट=}} {{क्रिकेट धावफलक अंत}} '''फलंदाजी केली नाही:''' [[तबरेझ शम्सी]]<br> '''गडी बाद होण्याचा क्रम:''' १-७ (रीझा हेंड्रिक्स, १.३ ष), २-१२ (एडन मार्करम, २.३ ष), ३-७० (ट्रिस्टन स्टब्स, ८.५ ष), ४-१०६ (क्विंटन डी कॉक, १२.३ ष), ५-१५१ (हाइनरिक क्लासेन, १६.१ ष), ६-१५६ (मार्को यान्सिन, १७.४ ष), ७-१६१ (डेव्हिड मिलर, १९.१ ष), ८-१६८ ([कागिसो रबाडा, १९.५ ष), {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती सुरूवात|title={{Cr|IND}} गोलंदाजी}} {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती|गोलंदाज=[[अर्शदीप सिंग]]|षटके=४|निर्धाव=०|धावा=२०|बळी=२|इकोनॉमी=५.००|वाईड=०|नो=०}} {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती|गोलंदाज=[[जसप्रीत बुमराह]]|षटके=४|निर्धाव=०|धावा=१८|बळी=२|इकोनॉमी=४.५०|वाईड=०|नो=०}} {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती|गोलंदाज=[[अक्षर पटेल]]|षटके=४|निर्धाव=०|धावा=४९|बळी=१|इकोनॉमी=१२.२५|वाईड=२|नो=०}} {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती|गोलंदाज=[[कुलदीप यादव]]|षटके=४|निर्धाव=०|धावा=४५|बळी=०|इकोनॉमी=११.२५|वाईड=०|नो=०}} {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती|गोलंदाज=[[हार्दिक पंड्या]]|षटके=३|निर्धाव=०|धावा=२०|बळी=३|इकोनॉमी=६.६६|वाईड=१|नो=१}} {{क्रिकेट धावफलक गोलंदाज माहिती|गोलंदाज=[[रवींद्र जडेजा]]|षटके=१|निर्धाव=०|धावा=१२|बळी=०|इकोनॉमी=१२.००|वाईड=०|नो=०}} {{क्रिकेट धावफलक अंत}} ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी|2}} {{२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक}} {{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} [[वर्ग:२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|अंतिम सामना]] 2pf7ayw4atj6g7lh7jc3oh0n12yxp0k 0 352901 2680284 2649884 2026-04-22T13:17:36Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680284 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२४ | team1_image = Cricket Ireland flag.svg | team1_name = आयर्लंड | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = ११ | to_date = २० ऑगस्ट २०२४ | team1_captain = [[गॅबी लुईस]] (वनडे)<ref name="GL" group="n">[[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]]ने शेवटच्या दोन एकदिवसीय सामन्यांमध्ये आयर्लंडचे नेतृत्व केले.</ref><br/>[[लॉरा डेलनी]] (टी२०आ) | team2_captain = [[चामरी अटपट्टू]] (वनडे)<br/>[[अनुष्का संजीवनी]] (टी२०आ) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] (१३४) | team2_ODIs_most_runs = [[हर्षिता मादवी|हर्षिता समरविक्रम]] (१७२) | team1_ODIs_most_wickets = [[अर्लीन केली]] (५) | team2_ODIs_most_wickets = [[कविशा दिलहारी]] (६) <br />[[अचिनी कुलसूर्या]] (६) | player_of_ODI_series = [[अर्लीन केली]] (आयर्लंड) | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[गॅबी लुईस]] (१५८) | team2_twenty20s_most_runs = [[हर्षिता समरविक्रमा]] (१५१) | team1_twenty20s_most_wickets = [[फ्रीया सार्जेंट]] (३) | team2_twenty20s_most_wickets = [[इनोशी प्रियदर्शनी]] (२) | player_of_twenty20_series = [[गॅबी लुईस]] (आ) }} [[श्रीलंका महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंकेच्या महिला क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२४ मध्ये [[आयर्लंड महिला क्रिकेट संघ|आयर्लंड महिला क्रिकेट संघा]]सोबत खेळण्यासाठी आयर्लंडचा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/40911-action-packed-summer-for-ireland-women-sri-lanka-and-england-tours-await.html |title=Action-Packed Summer for Ireland Women, Sri Lanka and England Tours Await |work=Female Cricket |access-date=29 April 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2024/08/womens-cricket-sri-lanka-tour-of-ireland-2024/ |title=Women’s Cricket: Sri Lanka Tour of Ireland 2024 |work=[[श्रीलंका क्रिकेट]] |access-date=1 August 2024}}</ref> या दौऱ्यात दोन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) आणि तीन [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) सामने आहेत.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/48665-ireland-to-host-sri-lanka-women-for-limited-overs-series-in-august-2024.html |title=Ireland to Host Sri Lanka Women for Limited-Overs Series in August 2024 |work=Female Cricket |access-date=25 July 2024}}</ref> वनडे मालिका [[२०२२-२०२५ आयसीसी महिला चॅम्पियनशिप]]चा भाग बनली.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/sri-lanka-women-to-tour-ireland-for-a-white-ball-series |title=Sri Lanka Women to tour Ireland for a white-ball series |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=1 August 2024}}</ref> श्रीलंकेचा हा पहिलाच द्विपक्षीय आयर्लंड दौरा आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-to-tour-ireland-for-women-s-t20is-and-odis-in-august-1445634 |title=Sri Lanka to tour Ireland for women's T20Is and ODIs in August |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=1 August 2024}}</ref> एप्रिल २०२४ मध्ये, [[क्रिकेट आयर्लंड]]ने (सीआय) २०२४ च्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा एक भाग म्हणून दौऱ्याचे सामने जाहीर केले.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/fixtures-released-for-2024/ |title=Fixtures released for 2024 |work=Cricket Ireland |access-date=24 April 2024 |archive-date=2024-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009015419/https://cricketireland.ie/news/fixtures-released-for-2024/ |url-status=dead }}</ref> [[हर्षिता मादवी|हर्षिता समरविक्रमा]]ने नाबाद ८६ धावा केल्याने<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/cn47xnxz0mmo |title=Ireland beaten by Sri Lanka in T20 opener |work=BBC Sport |access-date=20 August 2024}}</ref> पर्यटकांनी पहिला टी२०आ सामना ७ गडी राखून सहज जिंकला.<ref>{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2024/08/harshitha-samarawickrama-86-n-o-leads-from-the-front-in-sl-womens-demolition-of-ireland-women-in-first-t20/ |title=Harshitha Samarawickrama 86 n.o. leads from the front in SL Women's demolition of Ireland Women in first T20 |work=Sri Lanka Cricket |access-date=13 August 2024}}</ref> तथापि, आयर्लंडने दुसरा सामना ७ धावांनी जिंकला, हा त्यांचा श्रीलंकेवरील पहिला विजय,<ref>{{cite web|url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0813/1464863-lewis-century-leads-ireland-to-first-win-over-sri-lanka/ |title=Unbeaten century from Gaby Lewis leads Ireland to first-ever win over Sri Lanka |work=RTÉ |access-date=20 August 2024}}</ref> मालिका बरोबरीत राहण्याची खात्री केली.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/cx2lmw32jj8o |title=Lewis ton helps Ireland draw Sri Lanka T20 series |work=BBC Sport |access-date=13 August 2024}}</ref> यजमानांनी पहिला एकदिवसीय सामना तीन गडी राखून जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/sri-lanka-teenager-upends-rare-chamari-athapaththu-milestone-in-belfast |title=Orla Prendergast guides Ireland to record chase after Vishmi Gunaratne's maiden ton |work=International Cricket Council |access-date=16 August 2024 }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> आयर्लंडने दुसरी वनडे १५ धावांनी जिंकली आणि श्रीलंकेवर पहिला मालिका विजय मिळवला.<ref>{{cite web|url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0818/1465562-kelly-to-the-rescue-as-ireland-pip-sri-lanka-in-belfast/ |title=Arlene Kelly to the rescue as Ireland pip Sri Lanka in Belfast |work=RTÉ |access-date=18 August 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/cdeydw95x3ko |title=Ireland clinch ODI series victory over Sri Lanka |work=BBC Sport |access-date=18 August 2024}}</ref> श्रीलंकेने तिसरा आणि शेवटचा वनडे आठ गडी राखून जिंकून व्हाईटवॉश रोखला.<ref>{{cite web|url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0820/1465896-sri-lanka-win-in-belfast-to-prevent-ireland-whitewash/ |title=Sri Lanka win in Belfast to prevent Ireland whitewash |work=RTÉ |access-date=20 August 2024}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:center;margin:auto" |- !colspan="2" |{{crw|IRE}} !colspan="2" |{{crw|SL}} |- !वनडे<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/womens-squad-named-2/ |title=Ireland Women's squad announced for Sri Lanka T20I and ODI matches |work=Cricket Ireland |access-date=25 July 2024 |date=24 July 2024 |archive-date=2024-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726212553/https://cricketireland.ie/news/womens-squad-named-2/ |url-status=dead }}</ref> !टी२०आ<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/ireland-name-squads-for-home-white-ball-series-against-sri-lanka |title=Ireland name squads for home white-ball series against Sri Lanka |work=International Cricket Council |access-date=25 July 2024 |date=24 July 2024}}</ref> !वनडे<ref>{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2024/08/womens-cricket-sri-lanka-tour-of-irelandsquad/ |title=Women’s Cricket: Sri Lanka Tour of Ireland Squad |work=Sri Lanka Cricket |access-date=3 August 2024}}</ref> !टी२०आ<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ire-vs-sl-2024-chamari-athapaththu-to-miss-t20is-kaushini-nuthyangana-in-sri-lanka-squad-for-ireland-tour-1446250 |title=Athapaththu to miss Ireland T20Is; Nuthyangana included in Sri Lanka squad |work=ESPNcricinfo |access-date=3 August 2024}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[गॅबी लुईस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * <s>[[लॉरा डेलनी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])</s> * [[एवा कॅनिंग]] * क्रिस्टीना कुल्टर-रेली ([[यष्टिरक्षक]]) * [[अलाना डॅलझेल]] * सारा फोर्ब्स * [[एमी हंटर]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[अर्लीन केली]] * जोआना लॉफरन ([[यष्टिरक्षक]]) * एमी मॅग्वायर * [[जेन मॅग्वायर]] * [[लिआह पॉल]] * <s>[[उना रेमंड-होई]]</s> * [[फ्रीया सार्जेंट]] * [[रेबेका स्टोकेल]] * ॲलिस टेक्टर | * [[लॉरा डेलनी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[एवा कॅनिंग]] * क्रिस्टीना कुल्टर-रेली ([[यष्टिरक्षक]]) * [[अलाना डॅलझेल]] * सारा फोर्ब्स * [[एमी हंटर]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[अर्लीन केली]] * [[गॅबी लुईस]] * [[जेन मॅग्वायर]] * [[कॅरा मरे]] * [[लिआह पॉल]] * [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] * [[उना रेमंड-होई]] * [[फ्रीया सार्जेंट]] * [[रेबेका स्टोकेल]] | * [[चामरी अटपट्टू]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[निलाक्षी डी सिल्वा]] * [[कविशा दिलहारी]] * [[शशिनी गिम्हणी]] * [[विश्मी गुणरत्ने]] * [[अमा कांचना]] * [[काव्या कविंदी]] * [[अचिनी कुलसूर्या]] * [[सुगंधिका कुमारी]] * [[सचिनी निसनसला]] * [[कौशिनी नुत्यंगना]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[हसिनी परेरा]] * [[उदेशिका प्रबोधनी]] * [[इनोशी प्रियदर्शनी]] * [[हर्षिता मादवी|हर्षिता समरविक्रम]] * [[अनुष्का संजीवनी]] ([[यष्टिरक्षक]]) | * [[अनुष्का संजीवनी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * [[निलाक्षी डी सिल्वा]] * [[कविशा दिलहारी]] * [[शशिनी गिम्हणी]] * [[विश्मी गुणरत्ने]] * [[अमा कांचना]] * [[काव्या कविंदी]] * [[अचिनी कुलसूर्या]] * [[सुगंधिका कुमारी]] * [[सचिनी निसनसला]] * [[कौशिनी नुत्यंगना]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[हसिनी परेरा]] * [[उदेशिका प्रबोधनी]] * [[इनोशी प्रियदर्शनी]] * [[हर्षिता मादवी|हर्षिता समरविक्रम]] |} १२ ऑगस्ट २०२४ रोजी, [[उना रेमंड-होई]]ला दुखापतीमुळे टी२०आ मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले, तिच्या जागी सारा फोर्ब्सची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/replacement-called-up-for-ireland-women/ |title=Sarah Forbes replaces injured Una Raymond-Hoey |work=Cricket Ireland |access-date=22 August 2024 |date=12 August 2024 |archive-date=2024-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822093012/https://cricketireland.ie/news/replacement-called-up-for-ireland-women/ |url-status=dead }}</ref> १५ ऑगस्ट २०२४ रोजी, आयर्लंडची कर्णधार [[लॉरा डेलनी]] आणि उना रेमंड-होई यांना अनुक्रमे अस्थिबंधनांचे नुकसान आणि स्नायू झीज झाल्यामुळे वनडे मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/ireland-name-squads-for-upcoming-home-bilateral-engagements-against-sri-lanka |title=Gaby Lewis to lead Ireland in the ICC Women's Championship games after injury rules Laura Delany out |work=International Cricket Council |access-date=15 August 2024}}</ref> [[गॅबी लुईस]] यांची कर्णधार म्हणून आणि [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] यांची उपकर्णधार म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/cjw32w5v8e2o |title=Ireland 'buzzing' for Sri Lanka ODI series - Lewis |work=BBC Sport |access-date=15 August 2024}}</ref> लॉरा डेलनीच्या जागी [[जेन मॅग्वायर]]ची निवड करण्यात आली, तर सारा फोर्ब्स कव्हर म्हणून संघात राहिली.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/changes-to-ireland-odi-squad/ |title=Changes to Ireland ODI squad |work=Cricket Ireland |access-date=15 August 2024 |archive-date=2024-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815162633/https://cricketireland.ie/news/changes-to-ireland-odi-squad/ |url-status=dead }}</ref> पहिल्या एकदिवसीय सामन्यात क्षेत्ररक्षण करताना लुईसला दुखापत झाली, त्यामुळे तिला उर्वरित मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले आणि प्रेंडरगास्टने कर्णधारपदाची जबाबदारी स्वीकारली.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/more-changes-as-injured-lewis-withdraws/ |title=More changes as injured Lewis withdraws |work=Cricket Ireland |access-date=17 August 2024 |archive-date=2024-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240817191514/https://cricketireland.ie/news/more-changes-as-injured-lewis-withdraws/ |url-status=dead }}</ref> क्रिस्टीना कुल्टर-रेली कव्हर म्हणून आयर्लंड संघात सामील झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.cricketworld.com/further-injury-blow-for-ireland-women-ahead-of-2nd-odi-against-sri-lanka/96423.htm |title=Further injury blow for Ireland Women ahead of 2nd ODI against Sri Lanka |work=Cricket World |accessdate=18 August 2024}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===पहिला टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ ऑगस्ट २०२४ | time = १६:०० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = १४५/६ (२० षटके) | runs1 = [[गॅबी लुईस]] ३९ (३३) | wickets1 = [[इनोशी प्रियदर्शनी]] २/३५ (४ षटके) | score2 = १४९/३ (१६.४ षटके) | runs2 = [[हर्षिता मादवी|हर्षिता समरविक्रम]] ८६[[नाबाद|*]] (४५) | wickets2 = [[लॉरा डेलनी]] १/१६ (२ षटके) | result = श्रीलंका ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430812.html धावफलक] | venue = [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] | umpires = [[सू रेडफर्न]] (इंग्लंड) आणि एडन सीव्हर (आयर्लंड) | motm = [[हर्षिता मादवी|हर्षिता समरविक्रम]] (श्रीलंका) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ ऑगस्ट २०२४ | time = १६:०० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = १७३/३ (२० षटके) | runs1 = [[गॅबी लुईस]] ११९ (७५) | wickets1 = [[शशिनी गिम्हणी]] १/२४ (३ षटके) | score2 = १६६/७ (२० षटके) | runs2 = [[हर्षिता समरविक्रमा]] ६५ (४४) | wickets2 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] २/२८ (४ षटके) | result = आयर्लंड ७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430813.html धावफलक] | venue = [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] | umpires = [[मार्क हॉथॉर्न]] (आ) आणि [[सु रेडफर्न]] (इं) | motm = [[गॅबी लुईस]] (आ) | toss = आयर्लंड, फलंदाजी. | rain = | notes = क्रिस्टीना कुल्टर-रेली (आ) चे आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण. * महिलांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामान्यामध्ये श्रीलंकेविरुद्ध आयर्लंडचा हा पहिला विजय होता.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/historic-irish-win-over-sri-lanka/ |title=श्रीलंकेवर आयरिशचा ऐतिहासिक विजय |work=क्रिकेट आयर्लंड |access-date=१४ ऑगस्ट २०२४ |archive-date=2024-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240813202031/https://cricketireland.ie/news/historic-irish-win-over-sri-lanka/ |url-status=dead }}</ref> }} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १६ ऑगस्ट २०२४ | time = १०:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|SL}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = २६०/८ (५० षटके) | runs1 = [[विश्मी गुणरत्ने]] १०१ (९८) | wickets1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ३/२५ (८ षटके) | score2 = २६१/७ (४९.२ षटके) | runs2 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] १२२[[नाबाद|*]] (१०७) | wickets2 = [[कविशा दिलहारी]] ४/५४ (१० षटके) | result = आयर्लंड ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430814.html धावफलक] | venue = [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट]], [[बेलफास्ट]] | umpires = [[सु रेडफर्न]] (इंग्लंड) आणि एडन सीव्हर (आयर्लंड) | motm = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ॲलिस टेक्टर (आयर्लंड) हिने वनडे पदार्पण केले. * [[विश्मी गुणरत्ने]] (श्रीलंका) आणि [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] (आयर्लंड) या दोघांनीही [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|वनडे]]मध्ये पहिले [[शतक]] झळकावले.<ref>{{cite web|url=https://www.dailynews.lk/2024/08/16/admin-catagories/breaking-news/610208/vishmi-gunaratne-scores-maiden-odi-century/ |title=Vishmi Gunaratne scores maiden ODI century |work=Daily News |access-date=16 August 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0816/1465373-prendergast-hits-century-as-ireland-dispatch-sri-lanka/ |title=Orla Prendergast hits maiden one-day century as Ireland dispatch Sri Lanka |work=RTÉ |access-date=16 August 2024}}</ref> * महिला वनडेमधला श्रीलंकेविरुद्ध आयर्लंडचा हा पहिला विजय ठरला.<ref>{{cite web|url=https://tribune.com.pk/story/2488727/ireland-post-first-ever-odi-win-against-sri-lanka-in-dramatic-final-over |title=Ireland post first-ever ODI win against Sri Lanka in dramatic final over |work=The Express Tribune |access-date=17 August 2024}}</ref> * महिला चॅम्पियनशिप गुण: आयर्लंड २, श्रीलंका ०. }} ===२रा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १८ ऑगस्ट २०२४ | time = १०:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = २५५/५ (५० षटके) | runs1 = [[लिआह पॉल]] ८१ (१०१) | wickets1 = [[कविशा दिलहारी]] २/३५ (९ षटके) | score2 = २४० (४८ षटके) | runs2 = [[हर्षिता मादवी|हर्षिता समरविक्रम]] १०५ (१२४) | wickets2 = [[अर्लीन केली]] ३/४१ (८ षटके) | result = आयर्लंड १५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430815.html धावफलक] | venue = [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट]], [[बेलफास्ट]] | umpires = [[मार्क हॉथॉर्न]] (आयर्लंड) आणि [[सु रेडफर्न]] (इंग्लंड) | motm = [[लिआह पॉल]] (आयर्लंड) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]]ने महिला वनडेमध्ये प्रथमच आयर्लंडचे कर्णधारपद भूषवले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricket.com/news/orla-prendergast-named-irish-captain-after-gaby-lewis-withdraws-8172024-1723918253372 |title=Orla Prendergast named Irish captain after Gaby Lewis |work=Cricket.com |access-date=18 August 2024 |archive-date=2024-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819120903/https://www.cricket.com/news/orla-prendergast-named-irish-captain-after-gaby-lewis-withdraws-8172024-1723918253372 |url-status=dead }}</ref> * क्रिस्टीना कुल्टर-रेली (आयर्लंड) यांनी वनडे पदार्पण केले. * [[हर्षिता मादवी|हर्षिता समरविक्रमा]]ने (श्रीलंका) तिचे [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|वनडे]]तील पहिले [[शतक]] झळकावले.<ref>{{cite web|url=https://www.thepapare.com/sri-lanka-women-tour-of-ireland-2nd-odi-match-report/ |title=Ireland clinch ODI series despite Harshitha’s maiden century |work=The Papare |access-date=18 August 2024}}</ref> * महिला चॅम्पियनशिप गुण: आयर्लंड २, श्रीलंका ०. }} ===३रा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० ऑगस्ट २०२४ | time = १०:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = १२२ (४६.३ षटके) | runs1 = [[अर्लीन केली]] ३५ (७५) | wickets1 = [[चामरी अटपट्टू]] ३/१५ (८.३ षटके) | score2 = १२३/२ (२३.१ षटके) | runs2 = [[चामरी अटपट्टू]] ४८ (४९) | wickets2 = [[एवा कॅनिंग]] १/१४ (३ षटके) | result = श्रीलंका ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430816.html धावफलक] | venue = [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट]], [[बेलफास्ट]] | umpires = [[सु रेडफर्न]] (इंग्लंड) आणि एडन सीव्हर (आयर्लंड) | motm = [[चामरी अटपट्टू]] (श्रीलंका) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = महिला चॅम्पियनशिप गुण: श्रीलंका २, आयर्लंड ०. }} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/ireland-vs-sri-lanka-women-2024-1430804 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{श्रीलंका महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{आयर्लंड महिला क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४}} {{२०२२-२०२५ आयसीसी महिला चॅम्पियनशिप}} {{DEFAULTSORT:श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२४}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचे आयर्लंड दौरे]] nl7yoy6d3j4qdaldit2faluuu89t1nk 0 353115 2680291 2591031 2026-04-22T13:32:08Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680291 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''संजना जाटव''' (जन्म १ मे १९९८) ही [[भरतपूर|भरतपूर, राजस्थान]] येथील भारतीय राजकारणी आहे. ती [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची]] सदस्य आहे. २०२४ मध्ये ती [[अठरावी लोकसभा|१८ व्या लोकसभेवर]], [[भरतपूर लोकसभा मतदारसंघ|भरतपूरमधून]] निवडून आली होती. त्या राजस्थानमधील सर्वात तरुण खासदारांपैकी एक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/hindi/india/rajasthan/video/rajasthan-lok-sabha-election-congress-candidate-sanjana-jatav-wins-bharatpur-seat/2279295|title=Lok Sabha Election 2024 Result: भरतपुर लोकसभा सीट पर धाकड़ जीत के बाद झूमी संजना जाटव|website=Zee News|language=hi|access-date=2024-06-04}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/rajasthan/bharatpur-bharatpur-loksabha-election-congress-candidate-sanjana-jatav-celebrate-big-victory-with-dance-viral-video-8384331.html|title=चुनाव जीतते ही जमकर नाचीं संजना जाटव, 'छोरी तेने करि‍यो भरतपुर जाम...' पर वायरल हुआ कांग्रेस कैंड‍िडेट का डांस|date=2024-06-04|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2024-06-04}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Mishra|first=Ishita|url=https://www.thehindu.com/elections/lok-sabha/dalit-woman-from-rajasthans-bharatpur-set-to-be-one-of-the-youngest-mps-in-lok-sabha/article68259543.ece|title=Dalit woman from Rajasthan’s Bharatpur set to be one of the youngest MPs in Lok Sabha|date=2024-06-06|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2024-06-27}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:जाटव, संजना}} [[वर्ग:राजस्थानचे खासदार]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९९८ मधील जन्म]] [[वर्ग:भरतपूरचे खासदार]] [[वर्ग:स्तरी चरित्रलेख]] n1ko3zd7oysbx63927f74ay548ve56j 0 359213 2680479 2679482 2026-04-23T08:02:00Z ~2026-24955-49 182446 /* वाहिन्यांची टीआरपी भाग ३ */ 2680479 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |मालिका |[[झी मराठी]] |- | style="background:LightGray"|मालिका |[[ई टीव्ही मराठी]] ([[कलर्स मराठी]]) |- | style="background:Orange"|मालिका |[[स्टार प्रवाह]] |- | style="background:LightBlue"|मालिका |[[डीडी सह्याद्री]] |- | style="background:LightPink"|मालिका |[[झी युवा]] |- | style="background:Red"|मालिका |[[सोनी मराठी]] |- | style="background:Yellow"|मालिका |[[झी टॉकीज]] |} == वाहिन्यांची टीआरपी भाग १ == {| class="wikitable sortable" ! आठवडा आणि वर्ष ! [[झी मराठी]] ! [[स्टार प्रवाह]] ! [[कलर्स मराठी]] |- | '''आठवडा ४४, २०१४''' | 159644 | 49985 | <u>44500</u> |- | '''आठवडा ४५, २०१४''' | 145564 | 52367 | 45989 |- | '''आठवडा ४६, २०१४''' | 143455 | 50409 | 49458 |- | आठवडा ४७, २०१४ | 149664 | 49033 | 53181 |- | आठवडा ४८, २०१४ | 151328 | 52723 | 53571 |- | '''आठवडा ४९, २०१४''' | 133704 | 52717 | 50524 |- | '''आठवडा ५०, २०१४''' | 135810 | 58638 | 50976 |- | '''आठवडा ५२, २०१४''' | 138598 | 58561 | 52849 |- | '''आठवडा १, २०१५''' | 142265 | 64310 | 58507 |- | आठवडा ३, २०१५ | 137399 | 55225 | 55852 |- | आठवडा ४, २०१५ | 142602 | 54873 | 62298 |- | '''आठवडा ५, २०१५''' | 188980 | 54815 | 48907 |- | '''आठवडा ६, २०१५''' | 145084 | 56548 | 53789 |- | आठवडा ७, २०१५ | 148482 | 52933 | 54258 |- | आठवडा ८, २०१५ | 146467 | 54060 | 54562 |- | '''आठवडा ९, २०१५''' | 152047 | 51124 | 49906 |- | आठवडा ४१, २०१५ | <u>116598</u> | 36992 | 73520 |- | आठवडा ४२, २०१५ | 130938 | 31835 | 65013 |- | आठवडा ४३, २०१५ | 131511 | 38710 | 70591 |- | आठवडा ४४, २०१५ | 165337 | 40127 | 72732 |- | आठवडा ४६, २०१५ | 136053 | 51156 | 69438 |- | आठवडा ४७, २०१५ | 135135 | 46622 | 74119 |- | आठवडा ४८, २०१५ | 159022 | 52267 | 90559 |- | आठवडा ४९, २०१५ | 145301 | 41435 | 80690 |- | आठवडा ५१, २०१५ | 152099 | 34825 | 77862 |- | आठवडा ५२, २०१५ | 184804 | 42428 | 79672 |- | आठवडा १, २०१६ | 165110 | 44311 | 93040 |- | आठवडा ३, २०१६ | 177406 | 45468 | 95476 |- | आठवडा ४, २०१६ | 158815 | 57249 | 87026 |- | आठवडा ५, २०१६ | 152180 | 50095 | 96885 |- | आठवडा ६, २०१६ | 129231 | 48180 | 88545 |- | आठवडा ७, २०१६ | 139810 | 46968 | 95409 |- | आठवडा ८, २०१६ | 133880 | 42576 | 103425 |- | आठवडा ९, २०१६ | 131479 | 39096 | 99583 |- | आठवडा १०, २०१६ | 146713 | 40848 | 107053 |- | आठवडा १२, २०१६ | 139628 | 31643 | 92255 |- | आठवडा १४, २०१६ | 132345 | <u>23826</u> | 91262 |- | आठवडा १५, २०१६ | 139585 | 29434 | 93215 |- | आठवडा १६, २०१६ | 134767 | 24566 | 88538 |- | आठवडा २०, २०१६ | 128817 | – | 96591 |- | आठवडा २१, २०१६ | 130701 | – | 96557 |- | आठवडा २२, २०१६ | 141185 | 33456 | 97334 |- | आठवडा २३, २०१६ | 138347 | 31825 | 104113 |- | आठवडा २४, २०१६ | 147472 | 33025 | 101827 |- | आठवडा २५, २०१६ | 157360 | 38890 | 105423 |- | आठवडा २६, २०१६ | 158835 | 38973 | 116161 |- | आठवडा २७, २०१६ | 155081 | 35334 | 96417 |- | आठवडा २८, २०१६ | 147899 | – | 92493 |- | आठवडा २९, २०१६ | 159998 | 36748 | 99860 |- | आठवडा ३०, २०१६ | 169090 | – | 94972 |- | आठवडा ३१, २०१६ | 192331 | – | 91522 |- | आठवडा ३४, २०१६ | 181377 | 42442 | 90602 |- | आठवडा ३७, २०१६ | 172864 | 43296 | 79387 |- | आठवडा ३८, २०१६ | 183701 | 40814 | 81258 |- | आठवडा ३९, २०१६ | 218145 | 40387 | 72348 |- | आठवडा ४०, २०१६ | 301302 | 42667 | 83114 |- | आठवडा ४१, २०१६ | 206839 | 46454 | 91054 |- | आठवडा ४२, २०१६ | 217326 | 43673 | 81303 |- | आठवडा ४३, २०१६ | 224620 | 37320 | 74326 |- | आठवडा ४५, २०१६ | 204578 | 43791 | 81644 |- | आठवडा ४७, २०१६ | 206249 | – | 73936 |- | आठवडा ४८, २०१६ | 214067 | – | 84348 |- | आठवडा ४९, २०१६ | 198986 | – | 90745 |- | आठवडा ५०, २०१६ | 196641 | 43214 | 91005 |- | आठवडा ५१, २०१६ | 215008 | 42531 | 89130 |- | आठवडा ५२, २०१६ | 236067 | 42751 | 78216 |- | आठवडा १, २०१७ | 230958 | 43370 | 78554 |- | आठवडा २, २०१७ | 233926 | 42909 | 75031 |- | आठवडा ३, २०१७ | 236539 | 43332 | 73594 |- | आठवडा ६, २०१७ | 230948 | 55460 | 77355 |- | आठवडा ८, २०१७ | 272174 | – | 75169 |- | आठवडा ९, २०१७ | 274216 | 54864 | 88598 |- | आठवडा ११, २०१७ | 265163 | 61593 | 98544 |- | आठवडा १३, २०१७ | 293702 | 57948 | 91051 |- | आठवडा १५, २०१७ | 267808 | 59991 | 70757 |- | आठवडा १९, २०१७ | 235347 | 57600 | 65586 |- | आठवडा २०, २०१७ | 220799 | 55161 | 70908 |- | आठवडा २१, २०१७ | 222712 | 56160 | 63875 |- | आठवडा २२, २०१७ | 219568 | 63204 | 70550 |- | आठवडा २४, २०१७ | 221553 | 63605 | 72985 |- | आठवडा ३३, २०१७ | 257539 | 69131 | 79246 |- | आठवडा ३४, २०१७ | 257421 | 64512 | 74447 |- | '''आठवडा ३७, २०१७''' | 268115 | 73601 | 71604 |- | '''आठवडा ३९, २०१७''' | 262431 | 73229 | 63988 |- | '''आठवडा ४१, २०१७''' | 253552 | 82552 | 78747 |- | आठवडा ४२, २०१७ | 326060 | 71287 | 71796 |- | आठवडा ४३, २०१७ | 261241 | 72736 | 80684 |- | '''आठवडा ४४, २०१७''' | 258321 | 92547 | 82310 |- | '''आठवडा ४५, २०१७''' | 278286 | 80855 | 76507 |- | आठवडा ४६, २०१७ | 274622 | 82967 | 100775 |- | आठवडा ४७, २०१७ | 304537 | 85851 | 90173 |- | आठवडा ४८, २०१७ | 308352 | 97506 | 98834 |- | '''आठवडा ४९, २०१७''' | 296031 | 105108 | 99426 |- | '''आठवडा ५१, २०१७''' | 289264 | 112993 | 96937 |- | '''आठवडा ५२, २०१७''' | 298716 | 120047 | 109538 |- | '''आठवडा १, २०१८''' | 282378 | 118065 | 106575 |- | '''आठवडा २, २०१८''' | 310002 | 118629 | 112427 |- | '''आठवडा ३, २०१८''' | 269154 | 136615 | 123266 |- | '''आठवडा ४, २०१८''' | 284021 | 120100 | 118306 |- | आठवडा ५, २०१८ | 285703 | 109858 | 136758 |- | आठवडा ६, २०१८ | 294067 | 108878 | 133153 |- | आठवडा ७, २०१८ | 317116 | 108829 | 121661 |- | आठवडा ८, २०१८ | 295967 | 112425 | 127436 |- | आठवडा ९, २०१८ | 259910 | 107665 | 119366 |- | '''आठवडा १०, २०१८''' | 261045 | 115762 | 114326 |- | आठवडा ११, २०१८ | 260018 | 110022 | 111009 |- | '''आठवडा १२, २०१८''' | 277301 | 115108 | 110294 |- | आठवडा १३, २०१८ | 307823 | 116461 | 117859 |- | '''आठवडा १४, २०१८''' | 278476 | 119931 | 115198 |- | '''आठवडा १५, २०१८''' | 259859 | 102852 | 94339 |- | आठवडा १६, २०१८ | 300828 | 106532 | 112566 |- | आठवडा १७, २०१८ | 281431 | 99481 | 109235 |- | आठवडा १८, २०१८ | 276315 | 99073 | 99919 |- | आठवडा १९, २०१८ | 281654 | 91602 | 101957 |- | आठवडा २०, २०१८ | 259587 | 99096 | 103442 |- | आठवडा २१, २०१८ | 287651 | 97024 | 112528 |- | आठवडा २२, २०१८ | 321762 | 102496 | 112458 |- | आठवडा २३, २०१८ | 299493 | 94825 | 106946 |- | आठवडा २४, २०१८ | 301882 | 109095 | 125812 |- | आठवडा २५, २०१८ | 274720 | 108561 | 125676 |- | आठवडा २६, २०१८ | 285175 | 103300 | 125842 |- | आठवडा २७, २०१८ | 282012 | 102911 | 123112 |- | आठवडा २८, २०१८ | 276783 | 108315 | 136974 |- | आठवडा २९, २०१८ | 279070 | 116852 | 145457 |- | आठवडा ३०, २०१८ | 326009 | 130882 | 131036 |- | '''आठवडा ३१, २०१८''' | 320505 | 124150 | 117616 |- | '''आठवडा ३२, २०१८''' | 293576 | 128885 | 122631 |- | आठवडा ३३, २०१८ | 326283 | 116534 | 134158 |- | आठवडा ३४, २०१८ | 396005 | 131137 | 134670 |- | आठवडा ३५, २०१८ | 348251 | 135758 | 143046 |- | आठवडा ३६, २०१८ | 380270 | 135043 | 139995 |- | आठवडा ३७, २०१८ | 334391 | 124987 | 136791 |- | '''आठवडा ३८, २०१८''' | 343864 | 124630 | 121367 |- | आठवडा ३९, २०१८ | 332448 | 123423 | 124713 |- | '''आठवडा ४०, २०१८''' | 377789 | 123882 | 123609 |- | '''आठवडा ४१, २०१८''' | 364531 | 140521 | 133337 |- | '''आठवडा ४२, २०१८''' | 336449 | 143735 | 133325 |- | आठवडा ४३, २०१८ | 406700 | 129570 | 138745 |- | आठवडा ४४, २०१८ | 417072 | 124154 | 129784 |- | '''आठवडा ४५, २०१८''' | 348050 | 133115 | 124081 |- | '''आठवडा ४६, २०१८''' | 411590 | 135799 | 131606 |- | '''आठवडा ४७, २०१८''' | 393374 | 150376 | 141146 |- | आठवडा ४८, २०१८ | 419693 | 147486 | 147991 |- | आठवडा ४९, २०१८ | 361943 | 142194 | 164949 |- | आठवडा ५०, २०१८ | 392454 | 129360 | 159632 |- | आठवडा ५१, २०१८ | 394208 | 123367 | 147681 |- | आठवडा ५२, २०१८ | 347766 | 124342 | 156468 |- | आठवडा १, २०१९ | 387989 | 117599 | 139842 |- | आठवडा २, २०१९ | 422147 | 120428 | 144346 |- | आठवडा ३, २०१९ | '''464115''' | 110898 | 155386 |- | आठवडा ४, २०१९ | 406393 | 106945 | 138793 |- | आठवडा ५, २०१९ | 382590 | 117609 | 149144 |- | आठवडा १३, २०१९ | 270826 | 83940 | 137813 |- | आठवडा १४, २०१९ | 288773 | 74567 | 147752 |- | आठवडा १५, २०१९ | 282445 | 77573 | 133343 |- | आठवडा १६, २०१९ | 281477 | 72953 | 129639 |- | आठवडा १७, २०१९ | 280861 | 79805 | 131084 |- | आठवडा १८, २०१९ | 294314 | 77968 | 128764 |- | आठवडा १९, २०१९ | 291973 | 73590 | 151519 |- | आठवडा २०, २०१९ | 295804 | 71732 | 146157 |- | आठवडा २१, २०१९ | 308845 | 72452 | 143293 |- | आठवडा २२, २०१९ | 326966 | 88653 | 162224 |- | आठवडा २३, २०१९ | 322264 | 99731 | 163971 |- | आठवडा २४, २०१९ | 291105 | 88442 | 161783 |- | आठवडा २५, २०१९ | 325535 | 92762 | 161177 |- | आठवडा २६, २०१९ | 346428 | 92931 | 162596 |- | आठवडा २७, २०१९ | 376652 | 94911 | 163279 |- | आठवडा २८, २०१९ | 379312 | 97017 | 175923 |- | आठवडा २९, २०१९ | 383723 | 109059 | 177330 |- | आठवडा ३०, २०१९ | 392573 | 115000 | 182037 |- | आठवडा ३१, २०१९ | 374086 | 115591 | 187549 |- | आठवडा ३२, २०१९ | 349956 | 99778 | 173343 |- | आठवडा ३३, २०१९ | 357747 | 101854 | 159958 |- | आठवडा ३४, २०१९ | 377167 | 103850 | 174520 |- | आठवडा ३५, २०१९ | 376630 | 108990 | 190594 |- | आठवडा ३६, २०१९ | 331112 | 111431 | 163779 |- | आठवडा ३७, २०१९ | 344125 | 116552 | 165067 |- | आठवडा ३८, २०१९ | 357694 | 121142 | 164126 |- | आठवडा ३९, २०१९ | 400445 | 112897 | 150342 |- | आठवडा ४०, २०१९ | 370929 | 109130 | 173676 |- | आठवडा ४१, २०१९ | 328695 | 108934 | 159818 |- | आठवडा ४२, २०१९ | 361434 | 111628 | 167812 |- | आठवडा ४३, २०१९ | 386006 | 106247 | 167787 |- | आठवडा ४४, २०१९ | 349806 | 112878 | 184211 |- | आठवडा ४५, २०१९ | 340143 | 128884 | 172204 |- | आठवडा ४६, २०१९ | 324882 | 135522 | 173202 |- | आठवडा ४७, २०१९ | 313622 | 135131 | 177381 |- | आठवडा ४८, २०१९ | 287322 | 126068 | 194756 |- | आठवडा ४९, २०१९ | 321077 | 135338 | 207733 |- | आठवडा ५०, २०१९ | 304906 | 153739 | 197417 |- | आठवडा ५१, २०१९ | 326317 | 151815 | 216464 |- | आठवडा ५२, २०१९ | 311846 | 158346 | 213126 |- | आठवडा ५३, २०१९ | 323003 | 171788 | 215389 |- | आठवडा १, २०२० | 294962 | 160992 | 208545 |- | आठवडा २, २०२० | 272232 | 163323 | 203635 |- | आठवडा ३, २०२० | 311192 | 156708 | 192178 |- | आठवडा ४, २०२० | 255306 | 155476 | 200738 |- | आठवडा ५, २०२० | 267906 | 147080 | 220814 |- | आठवडा ६, २०२० | 279752 | 150691 | 209147 |- | आठवडा ७, २०२० | 263658 | 157812 | '''231619''' |- | आठवडा ८, २०२० | 270060 | 164602 | 211164 |- | आठवडा ९, २०२० | 246225 | 148310 | 214105 |- | आठवडा १०, २०२० | 269087 | 162004 | 197203 |- | आठवडा ११, २०२० | 242185 | 172976 | 179795 |- | '''आठवडा १२, २०२०''' | 231633 | 110625 | 91210 |- | आठवडा १३, २०२० | 185385 | 53021 | 55090 |- | आठवडा १४, २०२० | 167099 | – | 46830 |- | आठवडा १५, २०२० | 166368 | 54850 | – |- | आठवडा १६, २०२० | 165090 | 51356 | – |- | आठवडा १७, २०२० | 120627 | 61236 | – |- | आठवडा १८, २०२० | 118967 | 63263 | – |- | आठवडा १९, २०२० | 123957 | 75365 | – |- | आठवडा २०, २०२० | 132415 | 69226 | – |- | आठवडा २१, २०२० | 139200 | 68863 | – |- | आठवडा २२, २०२० | 131262 | 54740 | – |- | आठवडा २३, २०२० | 147730 | 73950 | – |- | आठवडा २५, २०२० | 127471 | 96613 | – |- | आठवडा २६, २०२० | 133930 | 112522 | – |- | '''आठवडा २७, २०२०''' | 135296 (133) | 140429 (138) | 51897 (51) |- | आठवडा २८, २०२० | 234661 | 173602 | 60871 |- | आठवडा २९, २०२० | 246298 | 183016 | 87569 |- | आठवडा ३०, २०२० | 267266 | 180246 | 112154 |- | आठवडा ३१, २०२० | 285583 | 158749 (156) | 108156 |- | आठवडा ३२, २०२० | 320814 | 196709 | 120907 |- | आठवडा ३३, २०२० | 314032 | 230445 (228) | 114969 |- | आठवडा ३४, २०२० | 284536 (280) | 239530 (235) | 107986 (106) |- | आठवडा ३५, २०२० | 297805 | 243499 (239) | 118224 |- | आठवडा ३६, २०२० | 267401 | 215314 | 116782 |- | आठवडा ३७, २०२० | 323358 | 263020 | 131294 |- | '''आठवडा ३८, २०२०''' | 278321 (274) | 292491 (287) | 131405 |- | आठवडा ३९, २०२० | 286669 | 309348 (304) | 132566 |- | आठवडा ४०, २०२० | 278336 (274) | 318029 (313) | 132239 |- | आठवडा ४१, २०२० | 256452 | 308236 | 129599 |- | आठवडा ४२, २०२० | 243843 (240) | 331071 (325) | 128080 |- | आठवडा ४३, २०२० | 257075 (253) | 354112 (348) | 128211 |- | आठवडा ४४, २०२० | 266612 (262) | 371683 (365) | 125455 |- | आठवडा ४५, २०२० | 242736 | 369106 | 121535 |- | आठवडा ४६, २०२० | 236004 | 356188 | 116770 |- | आठवडा ४७, २०२० | 243216 (239) | 371276 (365) | 117627 |- | आठवडा ४८, २०२० | 236653 | 371824 | 128741 |- | आठवडा ४९, २०२० | 220567 | 356665 | 143803 |- | आठवडा ५०, २०२० | 231557 | 386603 | 134398 |- | आठवडा ५१, २०२० | 231327 | 383734 | 117752 |- | आठवडा ५२, २०२० | 226132 | '''407074''' | 123113 |- | आठवडा १, २०२१ | 212907 | 378111 | 121501 |- | आठवडा २, २०२१ | 222329 | 368275 | 121141 |- | आठवडा ३, २०२१ | 236601 | 356805 | 128359 |- | आठवडा ४, २०२१ | 226462 | 376411 | 128355 |- | आठवडा ५, २०२१ | 241260 | 374013 | 137082 |- | आठवडा ६, २०२१ | 222154 | 368817 | 120225 |- | आठवडा ७, २०२१ | 225277 | 362679 | 115057 |} == वाहिन्यांची टीआरपी भाग २ == {| class="wikitable sortable" ! आठवडा आणि वर्ष ! [[स्टार प्रवाह]] ! [[झी मराठी]] ! [[कलर्स मराठी]] ! [[झी टॉकीज]] |- | आठवडा ८, २०२१ | 1016 | 668 | 361 | 259 |- | आठवडा ९, २०२१ | 996 | 669 | 370 | 280 |- | आठवडा १०, २०२१ | 1073.51 | 681.7 | 350.47 | 286.19 |- | आठवडा ११, २०२१ | 1053.28 | 606.56 | 351.19 | 266.43 |- | आठवडा १२, २०२१ | 1082.2 | 657.9 | 369.9 | 302.89 |- | आठवडा १३, २०२१ | 1104.67 | 685.62 | 363.68 | 315.58 |- | आठवडा १४, २०२१ | 1317.92 (405) | 710.42 (218) | 380.33 (117) | 311.85 |- | आठवडा १५, २०२१ | 1215.16 | 620.16 | 350.08 | 339.39 |- | '''आठवडा १६, २०२१''' | <u>872.38</u> | 606.78 | <u>244.7</u> | 359.98 |- | '''आठवडा १७, २०२१''' | 905.88 | 561.35 | 266.98 | 410.3 |- | '''आठवडा १८, २०२१''' | 1192.27 (366) | 601.67 (185) | 315.26 (97) | 404.31 |- | आठवडा १९, २०२१ | 1227.87 | 675.88 | 352.87 |- | '''आठवडा २०, २०२१''' | 1012.39 | 621.55 | 323.56 | 330.35 |- | आठवडा २१, २०२१ | 1157.45 (355) | 706.53 (217) | 388.49 | 353.59 |- | आठवडा २२, २०२१ | 1180.5 | 711.16 | 370.32 | 360.95 |- | आठवडा २३, २०२१ | 1239.43 (380) | 648.76 (199) | 376.31 (116) |- | आठवडा २४, २०२१ | 1202.96 | 645.39 | 405.62 |- | आठवडा २५, २०२१ | 1179.75 | 650.95 | 391.14 |- | आठवडा २६, २०२१ | 1230.57 | 636.42 | 391.11 |- | आठवडा २७, २०२१ | 1308.31 | 638.55 | 402.57 |- | आठवडा २८, २०२१ | 1306.51 | 671.35 | 407.29 |- | '''आठवडा २९, २०२१''' | 1350.29 | 615.5 | 426.66 | '''488.88''' |- | आठवडा ३०, २०२१ | 1439.23 (442) | 625.27 (192) | 447.99 (138) |- | आठवडा ३१, २०२१ | 1460.2 | 638.33 | 496.78 |- | आठवडा ३२, २०२१ | 1359.68 | 638.71 | 541.23 |- | आठवडा ३३, २०२१ | 1478.59 (454) | 656.17 | 572.48 |- | आठवडा ३४, २०२१ | 1365.04 (419) | 623.27 | 565.86 |- | आठवडा ३५, २०२१ | 1457.01 | 719.88 | 563.64 |- | आठवडा ३६, २०२१ | 1434.7 | 646.53 | 569.69 |- | आठवडा ३७, २०२१ | 1519.22 (466) | 658.66 (202) | 522.83 (160) |- | आठवडा ३८, २०२१ | 1507.05 | 673.96 | 587.73 |- | आठवडा ३९, २०२१ | 1419.85 | 671.6 | 562.29 |- | आठवडा ४०, २०२१ | 1263.24 | 626.12 | 528.18 |- | आठवडा ४१, २०२१ | 1347.61 | 646.98 | 562.99 |- | आठवडा ४२, २०२१ | 1402.23 | 709.72 | '''611.56''' |- | आठवडा ४३, २०२१ | 1349.95 | 659.17 | 567.4 |- | आठवडा ४४, २०२१ | 1354.91 | 737.81 | 485.84 |- | आठवडा ४५, २०२१ | 1475.55 (453) | 643.09 (197) | 514.55 (158) |- | आठवडा ४६, २०२१ | 1559.13 (479) | 638.5 (196) | 540.93 (166) |- | आठवडा ४७, २०२१ | 1528.44 (469) | 715.37 (220) | 576.38 (177) |- | आठवडा ४८, २०२१ | 1499.47 | 674.12 | 588.48 |- | आठवडा ४९, २०२१ | 1512.08 | 691.66 | 556.1 |- | आठवडा ५०, २०२१ | 1425.54 | 645.51 | 564.37 |- | आठवडा ५१, २०२१ | 1396.85 | 718.15 | 526.02 |- | आठवडा ५२, २०२१ | 1457.32 | 714.42 | 463.07 |- | आठवडा १, २०२२ | 1578.27 | 695.06 | 430.32 |- | आठवडा २, २०२२ | 1492.66 | 668.41 | 468.57 |- | आठवडा ३, २०२२ | 1474.24 | 636.87 | 484.15 |- | आठवडा ४, २०२२ | 1442.81 | 609.23 | 512.4 |- | आठवडा ५, २०२२ | 1372.02 | 742.99 | 471.2 |- | आठवडा ६, २०२२ | 1321.8 | 609.9 | 468.64 |- | आठवडा ७, २०२२ | 1326.7 | 609.41 | 423.05 |- | आठवडा ८, २०२२ | 1415.89 | 605.05 | 414.58 |- | आठवडा ९, २०२२ | 1451.78 | 596.76 | 392.41 |- | आठवडा १०, २०२२ | 1447.35 (444) | 572.46 (176) | 369.16 (113) |- | आठवडा ११, २०२२ | 1434.9 | 562.99 | 384.35 |- | आठवडा १२, २०२२ | 1445.64 | 546.65 | 405.62 |- | आठवडा १३, २०२२ | 1396.25 | 550.42 | 430.03 |- | आठवडा १४, २०२२ | 1465.01 | 441.22 | 395.48 |- | आठवडा १५, २०२२ | 1319.68 | 472.63 | 379.31 |- | आठवडा १६, २०२२ | 1383.18 | 488.56 | 353.63 |- | आठवडा १७, २०२२ | 1377.46 | 470.05 | 323.03 |- | आठवडा १८, २०२२ | 1297.35 | 497.97 | 331.81 |- | आठवडा १९, २०२२ | 1307.16 | 511.6 | 341.48 |- | आठवडा २०, २०२२ | 1225.08 | 512.35 | 316.46 |- | आठवडा २१, २०२२ | 1340.39 | 538.85 | 346.47 |- | आठवडा २२, २०२२ | 1458.19 | 525.84 | 360.34 |- | आठवडा २३, २०२२ | 1358.65 | 568.35 | 385.02 |- | आठवडा २४, २०२२ | 1450.45 | 589.26 | 359.23 |- | आठवडा २५, २०२२ | 1362.04 | 493.6 | 369.7 |- | आठवडा २६, २०२२ | 1364.56 | 514.48 | 404.55 |- | आठवडा २७, २०२२ | 1422.18 | 479.13 | 405.32 |- | आठवडा २८, २०२२ | 1491.22 | 501.36 | 436.67 | 356.36 |- | आठवडा २९, २०२२ | 1462.34 | 527.46 | 439.2 |- | आठवडा ३०, २०२२ | 1396.1 | 539.29 | 409.45 |- | आठवडा ३१, २०२२ | 1470.58 | 496.1 | 431.04 |- | आठवडा ३२, २०२२ | 1482.76 | 460.1 | 439.29 |- | आठवडा ३३, २०२२ | 1547.59 | 467.49 | 460.03 |- | आठवडा ३४, २०२२ | 1568.57 | 538.99 | 430.36 |- | आठवडा ३५, २०२२ | 1395.34 | 434.99 | 382.41 |- | आठवडा ३६, २०२२ | 1334.86 | 423.57 | 355.05 |- | आठवडा ३७, २०२२ | 1611.16 | 477.11 | 446.23 |- | आठवडा ३८, २०२२ | 1549.77 | 473.27 | 446.47 |- | आठवडा ३९, २०२२ | 1473.29 | 455.1 | 393.99 |- | आठवडा ४०, २०२२ | 1536.17 | 428.09 | 419.81 |- | आठवडा ४१, २०२२ | 1558.64 | 457.97 | 397.42 |- | आठवडा ४२, २०२२ | 1577.06 | 459.76 | 391.03 |- | आठवडा ४३, २०२२ | 1542.64 | 447.01 | 399.59 |- | आठवडा ४४, २०२२ | 1631.41 | 443.51 | 394.15 |- | आठवडा ४५, २०२२ | 1633.9 (502) | 437.97 (134) | 404.76 (124) |- | आठवडा ४६, २०२२ | 1622.17 | 460.65 | 418.24 |- | आठवडा ४७, २०२२ | 1624.24 | 462.07 | 448.78 |- | आठवडा ४८, २०२२ | 1636.78 (502) | 454.8 (140) | 444.26 (136) |- | '''आठवडा ४९, २०२२''' | 1602.33 | 439.14 (135) | 473.48 (145) |- | '''आठवडा ५०, २०२२''' | 1588.57 | 473.08 (145) | 507.52 (156) |- | '''आठवडा ५१, २०२२''' | 1518.51 | 449.74 | 479.44 |- | आठवडा ५२, २०२२ | 1568.14 | 502.6 | 475.11 |- | '''आठवडा १, २०२३''' | 1580.37 | 447.73 | 475.05 |- | '''आठवडा २, २०२३''' | 1605.64 | 429.89 | 471.22 |- | आठवडा ३, २०२३ | 1694.4 (520) | 446.44 (137) | 427.98 (131) |- | '''आठवडा ४, २०२३''' | 1615.59 | 411.25 | 416.82 |- | '''आठवडा ५, २०२३''' | 1612.77 | 420.19 | 430.05 |- | आठवडा ६, २०२३ | 1590.01 | 456.61 | 415.26 |- | आठवडा ७, २०२३ | 1634.23 (502) | 429.37 (132) | 401.25 (123) |- | '''आठवडा ८, २०२३''' | 1212.51 | <u>288.93</u> | 585.59 |- | '''आठवडा ९, २०२३''' | 1603.44 | 449.03 | 497.7 |- | '''आठवडा १०, २०२३''' | 1569.31 | 414.34 | 428.73 |- | आठवडा ११, २०२३ | 1554.68 | 433.96 | 403.41 |- | आठवडा १२, २०२३ | 1574.25 (484) | 444.46 (137) | 395.56 (122) |- | आठवडा १३, २०२३ | 1498.26 (460) | 511.91 (157) | 467.7 (144) |- | आठवडा १४, २०२३ | 1375.32 (423) | 416.89 (128) | 371 (114) |- | '''आठवडा १५, २०२३''' | 1269.91 (390) | 378.41 (116) | 413.51 (127) |- | आठवडा १६, २०२३ | 1301.83 | 407.58 | 406.54 |- | आठवडा १७, २०२३ | 1318.56 (405) | 391.63 (120) | 379.7 (117) |- | '''आठवडा १८, २०२३''' | 1339.34 (411) | 371.13 (114) | 412.84 (127) |- | आठवडा १९, २०२३ | 1286.86 | 380.25 | 371.45 |- | '''आठवडा २०, २०२३''' | 1346.82 | 363.42 | 411.51 |- | '''आठवडा २१, २०२३''' | 1303.9 | 357.37 | 375.98 |- | '''आठवडा २२, २०२३''' | 1421.59 | 357.09 (110) | 410.91 (126) |- | आठवडा २३, २०२३ | 1436.51 | 428.75 | 424.85 |- | आठवडा २४, २०२३ | 1380.19 | 441.8 | 412.97 |- | आठवडा २५, २०२३ | 1494.46 (459) | 431.61 (133) | 407.71 (125) |- | आठवडा २६, २०२३ | 1471.83 | 428.82 | 424.45 |- | '''आठवडा २७, २०२३''' | 1551.81 | 424.57 | 448.48 |- | आठवडा २८, २०२३ | 1540.29 | 459.48 | 438.49 |- | आठवडा २९, २०२३ | 1567.47 | 454.74 | 435.1 |- | '''आठवडा ३०, २०२३''' | 1508.66 | 435.32 | 453.8 |- | आठवडा ३१, २०२३ | 1560.58 | 456.38 | 431.59 |- | '''आठवडा ३२, २०२३''' | 1529.91 | 462.08 | 468.06 | 401.82 |- | '''आठवडा ३३, २०२३''' | 1632.16 | 439.67 | 491.61 | 372.9 |- | आठवडा ३४, २०२३ | 1759.39 (540) | 481.48 | 470.61 | 398.86 |- | आठवडा ३५, २०२३ | 1623.6 | 463.37 | 437.79 | 345.53 |- | आठवडा ३६, २०२३ | 1711.62 | 495.74 | 450.22 |- | आठवडा ३७, २०२३ | 1611.2 | 452.15 | 443.18 |- | आठवडा ३८, २०२३ | 1464.38 | 436.62 | 430.23 |- | '''आठवडा ३९, २०२३''' | 1595.61 | 439.45 | 449.83 |- | आठवडा ४०, २०२३ | 1832.75 | 534.45 | 471.24 |- | आठवडा ४१, २०२३ | 1731.7 | 464.07 | 410.51 |- | आठवडा ४२, २०२३ | 1714.47 | 436.39 | 378.07 |- | आठवडा ४३, २०२३ | 1675.23 (514) | 436.79 (134) | 382.22 (117) |- | आठवडा ४४, २०२३ | 1674.78 | 437.71 | 395.13 |- | आठवडा ४५, २०२३ | 1676.04 | 465.46 | 389.51 |- | आठवडा ४६, २०२३ | 1570.88 | 402.18 |- | आठवडा ४७, २०२३ | 1747.41 | 449.75 | 377.93 |- | आठवडा ४८, २०२३ | 1761.46 (541) | 435.11 (134) | 353.73 (109) |- | आठवडा ४९, २०२३ | 1719.91 | 490.56 | 376.78 |- | आठवडा ५०, २०२३ | 1735.55 | 479.65 | 407.41 |- | आठवडा ५१, २०२३ | 1776.16 | 488.23 | 375.09 |- | आठवडा ५२, २०२३ | 1708.4 | 463.56 | 376.35 |- | आठवडा १, २०२४ | 1715.59 | 443.04 | 389.05 |- | आठवडा २, २०२४ | 1678.98 | 469.49 | 365.2 |- | आठवडा ३, २०२४ | 1688.83 | 462.43 |- | आठवडा ४, २०२४ | 1581.72 | 482.97 | 385.78 |- | आठवडा ५, २०२४ | 1625.23 | 488.22 | 394.09 |- | आठवडा ६, २०२४ | 1684.54 | 468.92 | 395.36 |- | आठवडा ७, २०२४ | 1653.98 | 491.33 | 373.85 |- | आठवडा ८, २०२४ | 1584.28 | 468.08 | 372.46 |- | आठवडा ९, २०२४ | 1573.99 | 462.86 | 359.59 |- | आठवडा १०, २०२४ | 1661.25 | 452.23 | 348.24 |- | आठवडा ११, २०२४ | 1749.5 | 453.71 | 329.89 |- | आठवडा १२, २०२४ | '''1901.83''' | 494.67 | 297.83 |- | आठवडा १३, २०२४ | 1707.26 | 523.69 |- | आठवडा १४, २०२४ | 1664.11 | 511.27 |- | आठवडा १५, २०२४ | 1625.35 | 506.08 |- | आठवडा १६, २०२४ | 1428.67 | 532.85 |- | आठवडा १७, २०२४ | 1460.6 | 521.18 |- | आठवडा १८, २०२४ | 1463.86 | 529.87 |- | आठवडा १९, २०२४ | 1441.16 | 515.6 |- | आठवडा २०, २०२४ | 1327.15 | 487.3 |- | आठवडा २१, २०२४ | 1415.2 | 477.59 |- | आठवडा २२, २०२४ | 1558.87 | 533.58 |- | आठवडा २३, २०२४ | 1455.71 | 503.52 |- | आठवडा २४, २०२४ | 1483.34 | 510.4 |- | आठवडा २५, २०२४ | 1501.4 | 538.17 |- | आठवडा २६, २०२४ | 1489.54 | 548.48 |- | आठवडा २७, २०२४ | 1475.31 | 532.05 |- | आठवडा २८, २०२४ | 1477.57 | 540.71 |- | आठवडा २९, २०२४ | 1544.32 | 536.04 | | 353.71 |- | आठवडा ३०, २०२४ | 1567.88 | 502.65 |- | आठवडा ३१, २०२४ | 1676.29 | 494.1 | | 321.47 |- | आठवडा ३२, २०२४ | 1582.73 | 522.67 | 341.47 |- | आठवडा ३३, २०२४ | 1509.66 | 532.49 | 362.56 |- | आठवडा ३४, २०२४ | 1457.21 | 491.63 | 347.83 |- | आठवडा ३५, २०२४ | 1629.42 | 545.08 | 451.41 |- | आठवडा ३६, २०२४ | 1781.63 | 549.18 | 459.94 |- | आठवडा ३७, २०२४ | 1598 | 494.67 | 449.82 |- | आठवडा ३८, २०२४ | 1663.68 | 498.3 | 464.75 |- | '''आठवडा ३९, २०२४''' | 1606.35 | 496.92 | 540.59 |- | '''आठवडा ४०, २०२४''' | 1552.43 | 493.84 | 562.73 |- | आठवडा ४१, २०२४ | 1574.26 | 529.18 | 385.76 |- | आठवडा ४२, २०२४ | 1553.06 | 558.5 |- | आठवडा ४३, २०२४ | 1659.63 | 559.19 |- | आठवडा ४४, २०२४ | 1592.41 | 612.19 |- | आठवडा ४५, २०२४ | 1621.18 | 566.71 |- | आठवडा ४६, २०२४ | 1615.65 | 563.94 |- | आठवडा ४७, २०२४ | 1634.63 | 557.37 |- | आठवडा ४८, २०२४ | 1604.49 | 544.96 |- | आठवडा ४९, २०२४ | 1630.64 | 536.81 |- | आठवडा ५०, २०२४ | 1576.71 | 538.73 |- | आठवडा ५१, २०२४ | 1617.37 | 517.17 |- | आठवडा ५२, २०२४ | 1560.53 | 562.48 |- | आठवडा ५३, २०२४ | 1570.87 | 579.49 |} == वाहिन्यांची टीआरपी भाग ३ == {| class="wikitable sortable" ! आठवडा आणि वर्ष ! [[स्टार प्रवाह]] ! [[झी मराठी]] ! [[सन मराठी]] |- | आठवडा १, २०२५ | 1536.32 | 597.76 |- | आठवडा २, २०२५ | 1532.67 | 647.9 |- | आठवडा ३, २०२५ | 1521.6 | 646.67 |- | आठवडा ४, २०२५ | 1488.7 | 687.57 | 264.47 |- | आठवडा ५, २०२५ | 1438.9 | 654.33 | 277.06 |- | आठवडा ६, २०२५ | 1697.05 | 627.72 | 268.05 |- | आठवडा ७, २०२५ | 1619.74 | 593.48 |- | आठवडा ८, २०२५ | 1534.75 | 585.68 |- | आठवडा ९, २०२५ | 1613.16 | 589.94 |- | आठवडा १०, २०२५ | 1528.25 | 600.66 |- | आठवडा ११, २०२५ | 1666.29 | 686.99 | 306.44 |- | आठवडा १२, २०२५ | 1506.31 | 630.74 |- | आठवडा १३, २०२५ | 1510.23 | 583.68 |- | आठवडा १४, २०२५ | 1511.08 | 591.14 |- | आठवडा १५, २०२५ | 1419.57 | 575.19 |- | आठवडा १६, २०२५ | 1361.08 | 588.09 |- | आठवडा १७, २०२५ | 1363.2 | 604.27 |- | आठवडा १८, २०२५ | 1246.91 | 577.87 |- | आठवडा १९, २०२५ | 1308.69 | 572.0 |- | आठवडा २०, २०२५ | 1189.4 | 561.12 |- | आठवडा २१, २०२५ | 1355.31 | 562.09 |- | आठवडा २२, २०२५ | 1407.17 | 611.3 |- | आठवडा २३, २०२५ | 1469.89 | 668.48 |- | आठवडा २४, २०२५ | 1441.44 | 613.14 |- | आठवडा २५, २०२५ | 1417.13 | 632.94 |- | आठवडा २६, २०२५ | 1414.68 | 683.25 | 296.14 |- | आठवडा २७, २०२५ | 1458.56 | 662.22 |- | आठवडा २८, २०२५ | 1446.1 | 696.55 | 313.65 |- | आठवडा २९, २०२५ | 1460 | 675.11 | 299.55 |- | आठवडा ३०, २०२५ | 1580.55 | 654.88 |- | आठवडा ३१, २०२५ | 1515.8 | 667.89 | 311.23 |- | आठवडा ३२, २०२५ | 1583.35 | 668.95 | 314.38 |- | आठवडा ३३, २०२५ | 1532.29 | 665.64 | 360.25 |- | आठवडा ३४, २०२५ | 1485.28 | 652.38 | 352.08 |- | आठवडा ३५, २०२५ | 1484.16 | 642.21 | 340.52 |- | आठवडा ३६, २०२५ | 1562.75 | 682.63 | 344.19 |- | आठवडा ३७, २०२५ | 1543.17 | 665.51 | 323.66 |- | आठवडा ३८, २०२५ | 1564.75 | 629.58 | 339.9 |- | आठवडा ३९, २०२५ | 1553.55 | 667.42 | 355.03 |- | आठवडा ४०, २०२५ | 1622.45 | 707.91 | 329.07 |- | आठवडा ४१, २०२५ | 1606.03 | 757.07 | 316.59 |- | आठवडा ४२, २०२५ | 1472.12 | 694.8 | 305 |- | आठवडा ४३, २०२५ | 1514.4 | 707.35 | 293.71 |- | आठवडा ४४, २०२५ | 1452.48 | 711.74 | 327.07 |- | आठवडा ४५, २०२५ | 1435.62 | 766.25 | 335.79 |- | आठवडा ४६, २०२५ | 1434.01 | 730.97 | 340.47 |- | आठवडा ४७, २०२५ | 1436.83 | 729.15 | 345.49 |- | आठवडा ४८, २०२५ | 1404.92 | 716.39 | 382.16 |- | आठवडा ४९, २०२५ | 1355.42 | 723.72 | '''382.74''' |- | आठवडा ५०, २०२५ | 1345.6 | 734.73 | 377.75 |- | आठवडा ५१, २०२५ | 1394.16 | '''779.97''' | 351.4 |- | आठवडा ५२, २०२५ | 1378.58 | 752.24 | 365.24 |- | आठवडा १, २०२६ | 1357.74 | 763.55 | 362.75 |- | आठवडा २, २०२६ | 1292.59 | 710.35 | 329.13 |- | आठवडा ३, २०२६ | 1308.05 | 706.6 | 368.8 |- | आठवडा ४, २०२६ | 1213.44 | 693.14 | 338.62 |- | आठवडा ५, २०२६ | 1235.11 | 749.99 | 344.47 |- | आठवडा ६, २०२६ | 1242.97 | 692.78 | 379.95 |- | आठवडा ७, २०२६ | 1252.89 | 707.52 | 348.58 |- | आठवडा ८, २०२६ | 1317.94 | 726.51 | 343.0 |- | आठवडा ९, २०२६ | 1330.63 | 658.7 | 352.96 |- | आठवडा १०, २०२६ | 1219.47 | 679.92 | 346.28 |- | आठवडा ११, २०२६ | 1298.88 | 672.84 | 327.98 |- | आठवडा १२, २०२६ | 1240.08 | 703.02 | 328.56 |- | आठवडा १३, २०२६ | 1101.65 | 645.1 | 373.23<br>मराठी न्यूझ |- | आठवडा १४, २०२६ | 1125.84 | 671.1 | 345.25 |- | आठवडा १५, २०२६ | 1077.5 | 686.3 | 355.56 |} == २००६-०८ == === आठवडा १६ (१७ ते २३ एप्रिल २००६) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! हिंदी भाषिक मार्केट |- | १ | २० | रात्री ८ | [[या सुखांनो या]] | ०.९ |} === आठवडा ३२ (६ ते १२ ऑगस्ट २००६)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 06/08/2006 to 12/08/2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061019225842/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php4?ch=Zee%20Marathi&startperiod=06/08/2006&endperiod=12/08/2006|archive-date=2006-10-19|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php4?ch=Zee%20Marathi&startperiod=06/08/2006&endperiod=12/08/2006}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९८ | संध्या. ७.३० | [[झी मराठी पुरस्कार २००६]] | १.९ |} === आठवडा ३९ (२१ ते २७ सप्टेंबर २००८)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 21/09/2008 to 27/09/2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081016221537/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=21/09/2008&endperiod=27/09/2008|archive-date=2008-10-16|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=21/09/2008&endperiod=27/09/2008}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८८ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | ०.८५ |} === आठवडा ४५ (२ ते ८ नोव्हेंबर २००८)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 02/11/2008 to 08/11/2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081202064723/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=02/11/2008&endperiod=08/11/2008|archive-date=2008-12-02|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=02/11/2008&endperiod=08/11/2008}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ६७ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.०२ |- | २ | ७९ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९२ |- | ३ | ९९ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.७७ |} === आठवडा ४६ (९ ते १५ नोव्हेंबर २००८) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ३१ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.२४ |- | २ | ५२ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९८ |- | ३ | ६८ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८५ |- style="background:LightGray | ४ | ८१ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.८ |- | ५ | ९५ | संध्या. ७ | [[वहिनीसाहेब]] | ०.७१ |} === आठवडा ४७ (१६ ते २२ नोव्हेंबर २००८)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 16/11/2008 to 22/11/2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208092225/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=16/11/2008&endperiod=22/11/2008|archive-date=2008-12-08|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=16/11/2008&endperiod=22/11/2008}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 16/11/2008 to 22/11/2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208092518/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=16/11/2008&endperiod=22/11/2008|archive-date=2008-12-08|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=16/11/2008&endperiod=22/11/2008}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | २९ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.१५ |- | २ | ५० | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९४ |- | ३ | ५८ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८९ |- | ४ | ६४ | रात्री ८ | [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] | ०.८४ |- style="background:LightGray | ५ | ७२ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.७८ |- | ६ | ८९ | संध्या. ७ | [[वहिनीसाहेब]] | ०.७ |- style="background:LightGray" | ७ | ९० | रात्री ८.३० | [[ह्या गोजिरवाण्या घरात]] | ०.७ |} === आठवडा ४९ (३० नोव्हेंबर ते ६ डिसेंबर २००८) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ४६ | संध्या. ७.३० | अजय-अतुल लाइव्ह | १.१७ |- | २ | ७४ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८८ |- style="background:LightGray | ३ | ७९ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.८५ |- | ४ | ८४ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.८२ |- style="background:LightGray" | ५ | ९१ | रात्री ८.३० | [[ह्या गोजिरवाण्या घरात]] | ०.७९ |} === आठवडा ५० (७ ते १३ डिसेंबर २००८)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 07/12/2008 to 13/12/2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081231234041/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=07/12/2008&endperiod=13/12/2008|archive-date=2008-12-31|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=07/12/2008&endperiod=13/12/2008}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 07/12/2008 to 13/12/2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081231233959/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=07/12/2008&endperiod=13/12/2008|archive-date=2008-12-31|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=07/12/2008&endperiod=13/12/2008}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ४५ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.३३ |- | २ | ७२ | संध्या. ७.३० | [[नवरा माझा नवसाचा]] | ०.९८ |- | ३ | ७३ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.९८ |- | ४ | ८६ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९ |- style="background:LightGray | ५ | ९७ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.७८ |} === आठवडा ५१ (१४ ते २० डिसेंबर २००८) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ३५ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.४६ |- | २ | ७७ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | १.० |- | ३ | ८८ | संध्या. ७ | [[वहिनीसाहेब]] | ०.९ |- | ४ | ९५ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.८५ |} == २००९ == === आठवडा १ (४ ते १० जानेवारी २००९)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 04/01/2009 to 10/01/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122201135/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=04/01/2009&endperiod=10/01/2009|archive-date=2009-01-22|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=04/01/2009&endperiod=10/01/2009}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 04/01/2009 to 10/01/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122200948/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=04/01/2009&endperiod=10/01/2009|archive-date=2009-01-22|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=04/01/2009&endperiod=10/01/2009}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ३३ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.५५ |- | २ | ७३ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.९७ |- style="background:LightGray | ३ | ९२ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.८२ |- | ४ | ९६ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.८ |} === आठवडा २ (११ ते १७ जानेवारी २००९) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ३३ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.५३ |- | २ | ७९ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९५ |- | ३ | ९९ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८७ |} === आठवडा ३ (१८ ते २४ जानेवारी २००९)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 18/01/2009 to 24/01/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090208173523/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=18/01/2009&endperiod=24/01/2009|archive-date=2009-02-08|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=18/01/2009&endperiod=24/01/2009}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 18/01/2009 to 24/01/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090208173041/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=18/01/2009&endperiod=24/01/2009|archive-date=2009-02-08|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=18/01/2009&endperiod=24/01/2009}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | १९ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | २.० |- | २ | ५५ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | १.११ |- | ३ | ६८ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | १.०२ |- style="background:LightGray | ४ | ७३ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.९८ |- | ५ | ८९ | संध्या. ७ | [[वहिनीसाहेब]] | ०.८९ |} === आठवडा ४ (२५ ते ३१ जानेवारी २००९) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:LightGray | १ | ९३ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.८७ |} === आठवडा ५ (१ ते ७ फेब्रुवारी २००९)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 01/02/2009 to 07/02/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226010253/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=01/02/2009&endperiod=07/02/2009|archive-date=2009-02-26|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=01/02/2009&endperiod=07/02/2009}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 01/02/2009 to 07/02/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226010125/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=01/02/2009&endperiod=07/02/2009|archive-date=2009-02-26|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=01/02/2009&endperiod=07/02/2009}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | २० | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | २.१ |- style="background:LightGray | २ | ६९ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | १.० |- | ३ | ८१ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९ |- | ४ | ९२ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८ |- style="background:LightGray | ५ | ९६ | रात्री ८.३० | [[ह्या गोजिरवाण्या घरात]] | ०.८ |} === आठवडा ६ (८ ते १४ फेब्रुवारी २००९)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 08/02/2009 to 14/02/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090307013359/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=08/02/2009&endperiod=14/02/2009|archive-date=2009-03-07|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=08/02/2009&endperiod=14/02/2009}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 08/02/2009 to 14/02/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090307013737/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=08/02/2009&endperiod=14/02/2009|archive-date=2009-03-07|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=08/02/2009&endperiod=14/02/2009}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | १० | संध्या. ७.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] महाअंतिम सोहळा | २.६६ |- | २ | ७८ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९ |- style="background:LightGray | ३ | ८० | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.८७ |- | ४ | ९८ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.७७ |} === आठवडा ९ (१ ते ७ मार्च २००९)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 01/03/2009 to 07/03/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090323024753/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=01/03/2009&endperiod=07/03/2009|archive-date=2009-03-23|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=01/03/2009&endperiod=07/03/2009}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:LightGray | १ | ८१ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.९ |} === आठवडा ११ (१५ ते २१ मार्च २००९) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८९ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८१ |- | २ | ९६ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.७५ |- style="background:LightGray | ३ | ९७ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.७५ |} === आठवडा १२ (२२ ते २८ मार्च २००९) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:LightGray | १ | ८९ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.८ |} == २०१० == === आठवडा १ (३ ते ९ जानेवारी २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 03/01/2010 to 09/01/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100126144914/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=03/01/2010&endperiod=09/01/2010|archive-date=2010-01-26|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=03/01/2010&endperiod=09/01/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ५७ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | १.० |- | २ | ८० | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प]] | ०.९ |- | ३ | ८३ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.९ |} === आठवडा २ (१० ते १६ जानेवारी २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ६३ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प]] | १.० |- | २ | ७३ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | १.० |- | ३ | ७६ | संध्या. ७.३० | झी गौरव पुरस्कार | ०.९ |- | ४ | ९४ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.८ |} === आठवडा ५ (३१ जानेवारी ते ६ फेब्रुवारी २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 31/01/2010 to 06/02/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100227055037/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=31/01/2010&endperiod=06/02/2010|archive-date=2010-02-27|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=31/01/2010&endperiod=06/02/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ४६ | संध्या. ७.३० | [[सा रे ग म प]] महाअंतिम सोहळा | १.१ |- | २ | ७५ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.८ |- | ३ | ९८ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७ |} === आठवडा ६ (७ ते १३ फेब्रुवारी २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७५ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९ |- | २ | ८७ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.८ |- | ३ | ९१ | संध्या. ७.३० | [[दे धक्का]] | ०.७ |- | ४ | १०० | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.७ |} === आठवडा ७ (१४ ते २० फेब्रुवारी २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 14/02/2010 to 20/02/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100603040615/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=14/02/2010&endperiod=20/02/2010|archive-date=2010-06-03|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=14/02/2010&endperiod=20/02/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९२ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.८ |} === आठवडा ९ (२८ फेब्रुवारी ते ६ मार्च २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९७ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.७ |} === आठवडा ११ (१४ ते २० मार्च २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 14/03/2010 to 20/03/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100331132856/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=14/03/2010&endperiod=20/03/2010|archive-date=2010-03-31|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=14/03/2010&endperiod=20/03/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८५ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८ |- | २ | ९७ | संध्या. ७.३० | फॉरेनची पाटलीण | ०.७ |- | ३ | ९९ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७ |} === आठवडा १२ (२१ ते २७ मार्च २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७२ | संध्या. ७.३० | [[महाराष्ट्राचा सुपरस्टार]] महाअंतिम सोहळा | ०.८ |- | २ | १०० | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७ |} === आठवडा १६ (१८ ते २४ एप्रिल २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 18/04/2010 to 24/04/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100507110158/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=18/04/2010&endperiod=24/04/2010|archive-date=2010-05-07|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=18/04/2010&endperiod=24/04/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९९ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.६ |} === आठवडा १७ (२५ एप्रिल ते १ मे २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 25/04/2010 to 01/05/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100608102842/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=25/04/2010&endperiod=01/05/2010|archive-date=2010-06-08|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=25/04/2010&endperiod=01/05/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९० | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.६८ |} === आठवडा २० (१६ ते २२ मे २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 16/05/2010 to 22/05/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100913071355/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=16/05/2010&endperiod=22/05/2010|archive-date=2010-09-13|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=16/05/2010&endperiod=22/05/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८० | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८ |} === आठवडा २१ (२३ ते २९ मे २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 23/05/2010 to 29/05/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100608101246/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=23/05/2010&endperiod=29/05/2010|archive-date=2010-06-08|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=23/05/2010&endperiod=29/05/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७७ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.७६ |} === आठवडा २२ (३० मे ते ५ जून २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 30/05/2010 to 05/06/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100618012139/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=30/05/2010&endperiod=05/06/2010|archive-date=2010-06-18|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=30/05/2010&endperiod=05/06/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ६६ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८३ |} === आठवडा २४ (१३ ते १९ जून २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 13/06/2010 to 19/06/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101227114040/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=13/06/2010&endperiod=19/06/2010|archive-date=2010-12-27|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=13/06/2010&endperiod=19/06/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८८ | संध्या. ७.३० | लखलख चंदेरी | ०.७९ |- | २ | ९५ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.७६ |} === आठवडा २६ (२७ जून ते ३ जुलै २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 27/06/2010 to 03/07/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100719100204/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=27/06/2010&endperiod=03/07/2010|archive-date=2010-07-19|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=27/06/2010&endperiod=03/07/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८० | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८६ |- | २ | ९४ | संध्या. ७.३० | [[एक डाव धोबीपछाड]] | ०.७३ |} === आठवडा २७ (४ ते १० जुलै २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७१ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.९ |} === आठवडा २८ (११ ते १७ जुलै २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७७ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८२ |} === आठवडा २९ (१८ ते २४ जुलै २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ३३ | संध्या. ७.३० | [[नटरंग]] | १.५१ |- | २ | ६४ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.९४ |- | ३ | १०० | संध्या. ७.३० | [[भाग्यलक्ष्मी (मालिका)|भाग्यलक्ष्मी]] | ०.७१ |} === आठवडा ३१ (१ ते ७ ऑगस्ट २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 01/08/2010 to 07/08/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100825214347/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=01/08/2010&endperiod=07/08/2010|archive-date=2010-08-25|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=01/08/2010&endperiod=07/08/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७० | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | ०.८८ |- | २ | ७२ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८७ |- | ३ | ७४ | संध्या. ७.३० | [[सा रे ग म प]] महाअंतिम सोहळा | ०.८६ |} === आठवडा ३२ (८ ते १४ ऑगस्ट २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 08/08/2010 to 14/08/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100826070933/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=08/08/2010&endperiod=14/08/2010|archive-date=2010-08-26|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=08/08/2010&endperiod=14/08/2010}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 08/08/2010 to 14/08/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100828223958/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=08/08/2010&endperiod=14/08/2010|archive-date=2010-08-28|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=08/08/2010&endperiod=14/08/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८० | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.७८ |- | २ | ९१ | रात्री ९ | [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] १ तासाचा विशेष भाग | ०.७३ |- style="background:LightGray | ३ | ९२ | संध्या. ७.३० | [[लेक लाडकी ह्या घरची]] | ०.७३ |- | ४ | ९९ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.६८ |} === आठवडा ३३ (१५ ते २१ ऑगस्ट २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ४२ | संध्या. ७.३० | [[फू बाई फू]] महाअंतिम सोहळा | १.३६ |- | २ | ८१ | रात्री ८ | [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] | ०.७९ |- | ३ | ८८ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७३ |- | ४ | ९४ | संध्या. ७.३० | [[भाग्यलक्ष्मी (मालिका)|भाग्यलक्ष्मी]] | ०.७२ |} === आठवडा ३४ (२२ ते २८ ऑगस्ट २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७९ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८४ |- | २ | ९१ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७ |} === आठवडा ३५ (२९ ऑगस्ट ते ४ सप्टेंबर २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८७ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७५ |- | २ | ९३ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.७३ |} === आठवडा ३६ (५ ते ११ सप्टेंबर २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ३७ | संध्या. ७.३० | [[मी शिवाजीराजे भोसले बोलतोय!]] | १.४७ |- | २ | ८४ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८१ |- | ३ | ९७ | रात्री ८ | [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] | ०.७४ |} === आठवडा ३७ (१२ ते १८ सप्टेंबर २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 12/09/2010 to 18/09/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101004202140/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=12/09/2010&endperiod=18/09/2010|archive-date=2010-10-04|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=12/09/2010&endperiod=18/09/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९७ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७ |} === आठवडा ४३ (२४ ते ३० ऑक्टोबर २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 24/10/2010 to 30/10/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101118064119/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=24/10/2010&endperiod=30/10/2010|archive-date=2010-11-18|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=24/10/2010&endperiod=30/10/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९७ | रात्री ८ | [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] | ०.७ |} === आठवडा ४८ (२८ नोव्हेंबर ते ४ डिसेंबर २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 28/11/2010 to 04/12/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101221072018/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=28/11/2010&endperiod=04/12/2010|archive-date=2010-12-21|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=28/11/2010&endperiod=04/12/2010}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 28/11/2010 to 04/12/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101221071627/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=28/11/2010&endperiod=04/12/2010|archive-date=2010-12-21|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=28/11/2010&endperiod=04/12/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९७ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.७ |- style="background:LightGray | २ | १०० | रात्री ९.३० | [[गौरव महाराष्ट्राचा (कार्यक्रम)|गौरव महाराष्ट्राचा]] | ०.७ |} == २०११-१२ == === आठवडा १२ (१८ ते २४ मार्च २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 12 (18/03/2012-24/03/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413205815/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=18/03/2012&endperiod=24/03/2012|archive-date=2012-04-13|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=18/03/2012&endperiod=24/03/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 12 (18/03/2012-24/03/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413205755/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=18/03/2012&endperiod=24/03/2012|archive-date=2012-04-13|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=18/03/2012&endperiod=24/03/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 24/10/2010 to 30/10/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101118064119/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=24/10/2010&endperiod=30/10/2010|archive-date=2010-11-18|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=24/10/2010&endperiod=30/10/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ६४ | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | ०.८९ |- style="background:LightGray | २ | ८१ | रात्री ९.३० | [[ढोलकीच्या तालावर]] | ०.७४ |- | ३ | ८५ | रात्री ८.३० | [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] | ०.७३ |- style="background:Orange | ४ | ९८ | रात्री ८ | [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] | ०.६७ |} === आठवडा १५ (८ ते १४ एप्रिल २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 15 (08/04/2012-14/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425233411/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star%20Pravah&startperiod=08/04/2012&endperiod=14/04/2012|archive-date=2012-04-25|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star%20Pravah&startperiod=08/04/2012&endperiod=14/04/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 15 (08/04/2012-14/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425233355/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=08/04/2012&endperiod=14/04/2012|archive-date=2012-04-25|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=08/04/2012&endperiod=14/04/2012}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ६० | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | ०.९५ |- style="background:Orange | २ | ७० | रात्री ८.३० | [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] | ०.८१ |- style="background:Orange | ३ | ८४ | रात्री ८ | [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] | ०.७३ |- style="background:LightGray | ४ | ९६ | संध्या. ७.३० | [[लेक लाडकी ह्या घरची]] | ०.६६ |} === आठवडा १६ (१५ ते २१ एप्रिल २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 16 (15/04/2012-21/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605235516/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star%20Pravah&startperiod=15/04/2012&endperiod=21/04/2012|archive-date=2012-06-05|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star%20Pravah&startperiod=15/04/2012&endperiod=21/04/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 16 (15/04/2012-21/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120606000117/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=15/04/2012&endperiod=21/04/2012|archive-date=2012-06-06|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=15/04/2012&endperiod=21/04/2012}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ६५ | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | ०.९२ |- style="background:Orange | २ | ६६ | रात्री ८.३० | [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] | ०.९ |- style="background:Orange | ३ | ८५ | रात्री ८ | [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] | ०.६७ |- style="background:LightGray | ४ | ८९ | संध्या. ७ | [[ढोलकीच्या तालावर]] महाअंतिम सोहळा | ०.६५ |- style="background:LightGray | ५ | ९० | संध्या. ७.३० | [[लेक लाडकी ह्या घरची]] | ०.६५ |} === आठवडा १७ (२२ ते २८ एप्रिल २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 17 (22/04/2012-28/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120517011042/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=22/04/2012&endperiod=28/04/2012|archive-date=2012-05-17|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=22/04/2012&endperiod=28/04/2012}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ७१ | रात्री ८.३० | [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] | ०.९६ |- style="background:Orange | २ | ७५ | रात्री ८ | [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] | ०.८८ |- style="background:Orange | ३ | ७७ | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | ०.८४ |} === आठवडा १९ (६ ते १२ मे २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 17 (22/04/2012-28/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120517011042/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=22/04/2012&endperiod=28/04/2012|archive-date=2012-05-17|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=22/04/2012&endperiod=28/04/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 19 (06/05/2012-12/05/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010350/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=06/05/2012&endperiod=12/05/2012|archive-date=2012-05-29|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=06/05/2012&endperiod=12/05/2012}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ६४ | रात्री ८.३० | [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] | ०.९४ |- style="background:Orange | २ | ६६ | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | ०.९३ |- style="background:LightGray | ३ | ८२ | संध्या. ७.३० | [[लेक लाडकी ह्या घरची]] | ०.७२ |- style="background:LightGray | ४ | ८९ | रात्री ९ | [[कालाय तस्मै नमः (मालिका)|कालाय तस्मै नमः]] | ०.६८ |- style="background:LightGray | ५ | ९४ | रात्री ९.३० | [[गौरव महाराष्ट्राचा (कार्यक्रम)|गौरव महाराष्ट्राचा]] | ०.६५ |} === आठवडा २१ (२० ते २६ मे २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 17 (22/04/2012-28/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120517011042/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=22/04/2012&endperiod=28/04/2012|archive-date=2012-05-17|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=22/04/2012&endperiod=28/04/2012}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ५१ | रात्री ८.३० | [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] | १.०८ |- style="background:Orange | २ | ६२ | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | ०.८८ |- style="background:Orange | ३ | ७६ | रात्री ८ | [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] | ०.७८ |} === आठवडा २२ (२७ मे ते २ जून २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 22 (27/05/2012-02/06/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20130224005923/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star%20Pravah&startperiod=27/05/2012&endperiod=02/06/2012|archive-date=2013-02-24|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star%20Pravah&startperiod=27/05/2012&endperiod=02/06/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 22 (27/05/2012-02/06/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120702075713/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=27/05/2012&endperiod=02/06/2012|archive-date=2012-07-02|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=27/05/2012&endperiod=02/06/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 22 (27/05/2012-02/06/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20130224081637/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Z%20Marathi&startperiod=27/05/2012&endperiod=02/06/2012|archive-date=2013-02-24|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Z%20Marathi&startperiod=27/05/2012&endperiod=02/06/2012}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ४१ | रात्री ८.३० | [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] | १.२२ |- style="background:Orange | २ | ४८ | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | १.०७ |- style="background:Orange | ३ | ६० | रात्री ८ | [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] | ०.८५ |- style="background:LightGray | ४ | ८८ | संध्या. ७.३० | [[लेक लाडकी ह्या घरची]] | ०.६७ |- | ५ | ९४ | रात्री ९.३० | [[महाराष्ट्राची लोकधारा]] | ०.६५ |- style="background:LightGray | ६ | ९५ | रात्री ९.३० | [[गौरव महाराष्ट्राचा (कार्यक्रम)|गौरव महाराष्ट्राचा]] | ०.६५ |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:याद्या]] 26intl14j36zyt2zruu3awgick1tlf4 0 361977 2680280 2680269 2026-04-22T13:07:05Z Ketaki Modak 21590 आशयाची भर - संदर्भासहित 2680280 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - १९०८, मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन व कार्य == १९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. == पुस्तके == Die Offenbarung des Supramentalen (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] kvzgrzfw7antha5cgvfq4sq8wrtanhy 2680281 2680280 2026-04-22T13:07:57Z Ketaki Modak 21590 2680281 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन व कार्य == १९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. == पुस्तके == Die Offenbarung des Supramentalen (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] bs6oelm6wudya7kwbvsoyvfwr7o96ja 2680282 2680281 2026-04-22T13:11:26Z Ketaki Modak 21590 2680282 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन व कार्य == फ्रिट्ज यांनी वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, जिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. १९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. == पुस्तके == Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] 61026wdtsev4rdhiohmd6vsbgidcg3a 2680283 2680282 2026-04-22T13:12:50Z Ketaki Modak 21590 2680283 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन व कार्य == फ्रिट्ज यांनी वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, जिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. १९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. अखेरच्या काळात ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> == पुस्तके == Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] n4bd9y566sivurvhu9oft4et8h8ogpi 2680285 2680283 2026-04-22T13:19:38Z Ketaki Modak 21590 2680285 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन व कार्य == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, जिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. १९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. <ref name=":1" /> ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. अखेरच्या काळात ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> == पुस्तके == Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] 8knflwsm8r1p6ukzqkty6ru079s4rgp 2680286 2680285 2026-04-22T13:20:30Z Ketaki Modak 21590 2680286 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन व कार्य == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, जिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. १९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. अखेरच्या काळात ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> == पुस्तके == Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] ar4fxwu2r8a7y6fepdb9znsg185arhn 2680287 2680286 2026-04-22T13:20:43Z Ketaki Modak 21590 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2680287 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन व कार्य == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, जिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. १९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. अखेरच्या काळात ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> == पुस्तके == Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] p3sl4b8yxyj4wb78pdtbrirjeih7tjx 2680288 2680287 2026-04-22T13:23:43Z Ketaki Modak 21590 2680288 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन व कार्य == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" /> १९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. अखेरच्या काळात ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> == पुस्तके == Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] jss0xwfy5ecdsm2yc58beuwzt4bzn4k 2680289 2680288 2026-04-22T13:26:57Z Ketaki Modak 21590 2680289 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. अखेरच्या काळात ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> == पुस्तके == Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] o926g8jojzn6bfier631xnfo8ncf48u 2680292 2680289 2026-04-22T13:37:36Z Ketaki Modak 21590 2680292 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] isrxdohtxlbczmmf1vs3ughq6gw5xnp 2680293 2680292 2026-04-22T13:41:57Z Ketaki Modak 21590 आशयाची भर - संदर्भासहित 2680293 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] 6nbld16pxh2uq2r33p1au9wx2m2nnjh 2680294 2680293 2026-04-22T13:42:59Z Ketaki Modak 21590 2680294 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - द वे आउट इज अप - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - गार्डियन्स ऑफ वननेस - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] ibirlg0z4t7lkg7tv6192hwubziix5m 2680295 2680294 2026-04-22T13:50:38Z Ketaki Modak 21590 2680295 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - द वे आउट इज अप - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - गार्डियन्स ऑफ वननेस - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == शोध == द इटर्नीटी गेम (The Eternity Game) या एका खेळाची त्यांनी निर्मिती केली आहे. ६४ चौरस पत्त्यांचा हा खेळ आहे. स्वत:च्या आंतरिक अस्तित्वाचा आणि आपल्या वैश्विक नात्याचा शोध लागावा हा या खेळाचा उद्देश आहे. ही निर्मिती त्यांनी श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांना समर्पित केली. <ref name=":1" /> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] gzcwaj0f7ie40ys2f3bslltoioj1htm 2680296 2680295 2026-04-22T13:50:39Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — इंग्रजी colon चा मराठी विसर्ग ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#इंग्रजी colon चा मराठी विसर्ग|अधिक माहिती]]) 2680296 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - द वे आउट इज अप - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - गार्डियन्स ऑफ वननेस - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == शोध == द इटर्नीटी गेम (The Eternity Game) या एका खेळाची त्यांनी निर्मिती केली आहे. ६४ चौरस पत्त्यांचा हा खेळ आहे. स्वतःच्या आंतरिक अस्तित्वाचा आणि आपल्या वैश्विक नात्याचा शोध लागावा हा या खेळाचा उद्देश आहे. ही निर्मिती त्यांनी श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांना समर्पित केली. <ref name=":1" /> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] jo0yf6ione9wpnv25mzi8dnrn2axj74 2680297 2680296 2026-04-22T13:50:53Z Ketaki Modak 21590 2680297 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - द वे आउट इज अप - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - गार्डियन्स ऑफ वननेस - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == शोध == द इटर्निटी गेम (The Eternity Game) या एका खेळाची त्यांनी निर्मिती केली आहे. ६४ चौरस पत्त्यांचा हा खेळ आहे. स्वतःच्या आंतरिक अस्तित्वाचा आणि आपल्या वैश्विक नात्याचा शोध लागावा हा या खेळाचा उद्देश आहे. ही निर्मिती त्यांनी श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांना समर्पित केली. <ref name=":1" /> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] 3i5hqu1a01n1wilj58wfx6qg1tf07c1 2680298 2680297 2026-04-22T13:54:59Z Ketaki Modak 21590 संदर्भ जोडला. 2680298 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/disciples/medhananda/|title=Medhananda - German translator of The Supramental Manifestation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-04-22}}</ref> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - द वे आउट इज अप - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - गार्डियन्स ऑफ वननेस - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == शोध == द इटर्निटी गेम (The Eternity Game) या एका खेळाची त्यांनी निर्मिती केली आहे. ६४ चौरस पत्त्यांचा हा खेळ आहे. स्वतःच्या आंतरिक अस्तित्वाचा आणि आपल्या वैश्विक नात्याचा शोध लागावा हा या खेळाचा उद्देश आहे. ही निर्मिती त्यांनी श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांना समर्पित केली. <ref name=":1" /> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] dnx1tf2ucbjvi4mvedwf2vgibcdy2kq 2680299 2680298 2026-04-22T13:59:00Z Ketaki Modak 21590 2680299 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४, [[पाँडिचेरी]]) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> [[चित्र:Medhananda.jpg|इवलेसे|मेधानंद]] == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला<nowiki/> देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/disciples/medhananda/|title=Medhananda - German translator of The Supramental Manifestation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-04-22}}</ref> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - द वे आउट इज अप - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - गार्डियन्स ऑफ वननेस - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == शोध == द इटर्निटी गेम (The Eternity Game) या एका खेळाची त्यांनी निर्मिती केली आहे. ६४ चौरस पत्त्यांचा हा खेळ आहे. स्वतःच्या आंतरिक अस्तित्वाचा आणि आपल्या वैश्विक नात्याचा शोध लागावा हा या खेळाचा उद्देश आहे. ही निर्मिती त्यांनी श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांना समर्पित केली. <ref name=":1" /> == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] r6xemkvfvond3w271r9fy4c0fkbad3v 2680300 2680299 2026-04-22T14:01:54Z Ketaki Modak 21590 wikidata शी जोडले. 2680300 wikitext text/x-wiki {{लेख उल्लेखनीयता}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४, [[पाँडिचेरी]]) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> [[चित्र:Medhananda.jpg|इवलेसे|मेधानंद]] == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला<nowiki/> देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/disciples/medhananda/|title=Medhananda - German translator of The Supramental Manifestation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-04-22}}</ref> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - द वे आउट इज अप - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - गार्डियन्स ऑफ वननेस - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == शोध == द इटर्निटी गेम (The Eternity Game) या एका खेळाची त्यांनी निर्मिती केली आहे. ६४ चौरस पत्त्यांचा हा खेळ आहे. स्वतःच्या आंतरिक अस्तित्वाचा आणि आपल्या वैश्विक नात्याचा शोध लागावा हा या खेळाचा उद्देश आहे. ही निर्मिती त्यांनी श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांना समर्पित केली. <ref name=":1" /> == अधिक माहितीसाठी वाचा == [[:fr:Medhananda#cite_ref-1|मेधानंद]] (फ्रेंच विकिपीडिया) == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] rnjx3x7fdx5l6ag2b77i78l0hjq2rop 2680302 2680300 2026-04-22T14:11:08Z Ketaki Modak 21590 विश्वसनीय स्रोत जोडले आणि {{लेख उल्लेखनीयता}} साचा काढला. 2680302 wikitext text/x-wiki '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४, [[पाँडिचेरी]]) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> [[चित्र:Medhananda.jpg|इवलेसे|मेधानंद]] == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला<nowiki/> देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/disciples/medhananda/|title=Medhananda - German translator of The Supramental Manifestation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-04-22}}</ref> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - द वे आउट इज अप - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - गार्डियन्स ऑफ वननेस - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == शोध == द इटर्निटी गेम (The Eternity Game) या एका खेळाची त्यांनी निर्मिती केली आहे. ६४ चौरस पत्त्यांचा हा खेळ आहे. स्वतःच्या आंतरिक अस्तित्वाचा आणि आपल्या वैश्विक नात्याचा शोध लागावा हा या खेळाचा उद्देश आहे. ही निर्मिती त्यांनी श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांना समर्पित केली. <ref name=":1" /> == अधिक माहितीसाठी वाचा == [[:fr:Medhananda#cite_ref-1|मेधानंद]] (फ्रेंच विकिपीडिया) == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] lr350g0ekk9bjeifheb3ntaefcullff 2680461 2680302 2026-04-23T05:17:43Z Ketaki Modak 21590 Ketaki Modak ने लेख [[फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर]] वरुन [[फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर ऊर्फ मेधानंद]] ला हलविला: अचूक नाव 2680302 wikitext text/x-wiki '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४, [[पाँडिचेरी]]) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> [[चित्र:Medhananda.jpg|इवलेसे|मेधानंद]] == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला<nowiki/> देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/disciples/medhananda/|title=Medhananda - German translator of The Supramental Manifestation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-04-22}}</ref> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - द वे आउट इज अप - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - गार्डियन्स ऑफ वननेस - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == शोध == द इटर्निटी गेम (The Eternity Game) या एका खेळाची त्यांनी निर्मिती केली आहे. ६४ चौरस पत्त्यांचा हा खेळ आहे. स्वतःच्या आंतरिक अस्तित्वाचा आणि आपल्या वैश्विक नात्याचा शोध लागावा हा या खेळाचा उद्देश आहे. ही निर्मिती त्यांनी श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांना समर्पित केली. <ref name=":1" /> == अधिक माहितीसाठी वाचा == [[:fr:Medhananda#cite_ref-1|मेधानंद]] (फ्रेंच विकिपीडिया) == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] <references /> [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] lr350g0ekk9bjeifheb3ntaefcullff 2680498 2680461 2026-04-23T10:48:42Z संतोष गोरे 135680 [[फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर]] कडे पुनर्निर्देशित 2680498 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर]] 5r6z1ndftijuzmj5vi3gpbqz6ypmrxa 0 365989 2680304 2676529 2026-04-22T14:28:27Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680304 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = समांथा हार्वे | चित्र = Samantha Harvey (4x5 cropped).jpg | चित्र_शीर्षक = समांथा हार्वे, २०१९ मध्ये | पूर्ण_नाव = समांथा हार्वे | जन्म_दिनांक = १९७५ | जन्म_स्थान = [[केंट]], इंग्लंड | शिक्षण = बाथ स्पा विद्यापीठ | कार्यक्षेत्र = [[कादंबरीकार]] | राष्ट्रीयत्व = {{ध्वजचिन्ह|युनायटेड किंगडम}} [[ब्रिटिश]] | धर्म = | भाषा = इंग्रजी | कार्यकाळ = २००८–सध्यापर्यंत | साहित्य_प्रकार = [[साहित्यिक कथा]] | विषय = | चळवळ = | संघटना = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = ''द विल्डर्नेस'' (२००९),<br> ''ऑर्बिटल'' (२०२३) | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = बेट्टी ट्रॅस्क पारितोषिक (२००९),<br> [[बुकर पारितोषिक]] (२०२४) | वडील_नाव = | आई_नाव = | पत्नी_नाव = | पती_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''समांथा हार्वे''' (जन्म १९७५) या एक इंग्रजी कादंबरीकार आहेत. त्यांनी त्यांच्या ''[[ऑर्बिटल (कादंबरी)|ऑर्बिटल]]'' या कादंबरीसाठी [[२०२४ बुकर पारितोषिक|बुकर पारितोषिक]] जिंकले,<ref>{{Cite news |last=Creamer |first=Ella |date=16 September 2024 |title=Percival Everett and Rachel Kushner make the 2024 Booker prize shortlist |url=https://www.theguardian.com/books/2024/sep/16/percival-everett-and-rachel-kushner-make-the-2024-booker-prize-shortlist |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite news |last=Creamer |first=Ella |date=12 November 2024 |title=Samantha Harvey's 'beautiful and ambitious' Orbital wins Booker prize |url=https://www.theguardian.com/books/2024/nov/12/orbital-by-samantha-harvey-wins-booker-prize-2024 |access-date=12 November 2024 |work=The Guardian}}</ref> ज्या कादंबरीने [[साहित्यिक कथा]], [[विज्ञान कथा]] आणि [[तत्त्वज्ञान]] यासह अनेक प्रकारांमधून आणि क्षेत्रांमधून प्रेरणा घेतली. ==प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण== हार्वे यांनी त्यांच्या आयुष्यातील पहिले दशक डिटन, केंट येथे, मेडस्टोनजवळ, त्यांच्या पालकांच्या घटस्फोटापर्यंत घालवले.<ref>{{Cite web |last=Hilder |first=Susan |date=25 May 2009 |title=Novelist on prestigious book list |url=https://www.kentonline.co.uk/kent/news/novelist-on-prestigious-book-lis-a97516/ |access-date=5 October 2024 |website=Kent Online}}</ref> त्यानंतर, त्यांच्या आई आयर्लंडला गेल्या आणि हार्वे यांनी त्यांचे पौगंडावस्थेतील काही वर्षे [[यॉर्क]], [[शेफिल्ड]] आणि जपानमध्ये फिरत घालवली.<ref>{{Cite journal |last=Harvey |first=Samantha |date=2 March 2019 |title=Samantha Harvey on Maidstone: 'Our three-bed semi was state-of-the-art 80s kitsch' |url=https://www.theguardian.com/books/2019/mar/02/samantha-harvey-made-in-maidstone |journal=The Guardian |accessdate=5 October 2024}}</ref> हार्वे यांनी [[तत्त्वज्ञान]] या विषयाचे शिक्षण यॉर्क विद्यापीठ आणि शेफिल्ड विद्यापीठ येथे घेतले.<ref>{{Cite web |title=York graduate named Booker Prize 2024 winner |url=https://www.york.ac.uk/news-and-events/news/2024/community/samantha-harvey-booker-prize-2024-winner/ |access-date=2024-11-19 |website=University of York |language=en}}</ref> त्यांनी २००५ मध्ये बाथ स्पा विद्यापीठातून क्रिएटिव्ह रायटिंग एमए (MA) अभ्यासक्रम पूर्ण केला,<ref>Text on the inside of the backcover of ''The Wilderness''.</ref> आणि त्यांनी क्रिएटिव्ह रायटिंगमध्ये पीएचडी देखील पूर्ण केली आहे.<ref>{{Cite web |title=Samantha Harvey – Bath Spa University |url=https://www.bathspa.ac.uk/our-people/samantha-harvey/ |access-date=25 October 2023 |website=www.bathspa.ac.uk}}</ref> ==कारकीर्द== [[चित्र:Samantha Harvey on stage.jpg|thumb|left|upright|alt=वर्णन वाचा|२०१४ च्या विगटाउन पुस्तक महोत्सवात हार्वे मंचावर हेडस्टँड करताना.]] त्यांची पहिली कादंबरी, ''द विल्डर्नेस'' (२००९), ही [[अल्झायमर रोग]] विकसित होत असलेल्या एका व्यक्तीच्या दृष्टिकोनातून लिहिली आहे,<ref name="Website">[http://samanthaharvey.co.uk/ "About"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250401160147/https://www.samanthaharvey.co.uk/ |date=2025-04-01 }}, Samantha Harvey website.</ref> आणि वाढत्या विखंडित गद्यातून (prose) या रोगाचा विस्कळीत करणारा परिणाम दर्शवते. त्यांची दुसरी कादंबरी, ''ऑल इज सॉन्ग'' (२०१२), नैतिक आणि कौटुंबिक कर्तव्य, तसेच प्रश्न विचारणे आणि अनुरूप असणे यांतील निवडीबद्दल आहे.<ref>Text on the inside cover of ''All Is Song''.</ref> लेखिकेने ही कादंबरी [[सॉक्रेटीस]]च्या जीवनाची एक सैल, आधुनिक काळातील पुनर्कल्पना म्हणून वर्णन केले आहे.<ref name="Website"/><ref name="ScotsmanInterview2012">{{cite web | last=Robinson| first=David| title=Interview: Samantha Harvey, author of ‘All is Song’ | website=The Scotsman | date=2012-01-14 | url=https://www.scotsman.com/arts-and-culture/interview-samantha-harvey-author-of-all-is-song-2478251 | access-date=2025-03-07}}</ref> त्यांची तिसरी कादंबरी, ''डिअर थीफ'', एका स्त्रीने तिच्या अनुपस्थित मैत्रिणीला लिहिलेले एक लांबलचक पत्र आहे, ज्यात प्रेमत्रिकोणामुळे झालेल्या भावनिक उलथापालथीचे सविस्तर वर्णन आहे. ही कादंबरी [[लिओनार्ड कोहेन]]च्या "फेमस ब्लू रेनकोट" या गाण्यावर आधारित असल्याचे म्हटले जाते.<ref>{{Cite web |date=30 January 2015 |title=Samantha Harvey Interview |url=http://www.cbc.ca/radio/writersandcompany/samantha-harvey-interview-1.2936892/}}</ref> ''डिअर थीफ'' जोनाथन केप (Jonathan Cape) द्वारे २०१४ मध्ये प्रकाशित झाली. हार्वे यांची चौथी कादंबरी, ''द वेस्टर्न विंड'', पंधराव्या शतकातील [[सोमरसेट]]मधील एका पाद्रीबद्दल आहे, जी मार्च २०१८ मध्ये प्रकाशित झाली.<ref name="TTOI-2019">{{Cite news |date=30 November 2019 |title=Samantha Harvey wins the 2019 Staunch Book Prize |work=The Times of India |id={{ProQuest|2319567929}}}}</ref> ''द शेपलेस अनईज'' (The Shapeless Unease), हे त्यांचे एकमेव गैर-काल्पनिक (non-fiction) कार्य आहे, ज्यात त्यांच्या तीव्र [[अनिद्रा रोग|अनिद्रेच्या]] (insomnia) अनुभवाचे वर्णन आहे. त्यांची २०२३ मधील कादंबरी, ''[[ऑर्बिटल (कादंबरी)|ऑर्बिटल]]'', ने २०२४ चे [[बुकर पारितोषिक]] जिंकले.<ref name="booker">{{cite web |title=Samantha Harvey |url=https://thebookerprizes.com/the-booker-library/authors/samantha-harvey |publisher=The Booker Prizes |access-date=18 November 2024}}</ref>ती एका अवकाश स्थानकावर पृथ्वीच्या कमी उंचीवरील एका दिवसाच्या परिक्रमेवर आधारित आहे, आणि मार्क हॅडन यांनी तिचे वर्णन "मी खूप काळापासून वाचलेल्या सर्वात सुंदर कादंबऱ्यांपैकी एक" असे केले आहे.<ref name="Website" />{{better source|date=November 2023}} त्यांच्या लघु कथा ''ग्रँटा''<ref name="Website"/> आणि बीबीसी रेडिओ ४ वर प्रकाशित झाल्या आहेत.<ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Skylines, African Beauty, by Samantha Harvey |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b046p07v/}}</ref> त्या ''[[द गार्डियन]]'' आणि ''[[द न्यू यॉर्क टाइम्स]]''साठी परीक्षणे लिहितात, आणि ''द न्यू यॉर्कर'', ''द टेलिग्राफ'', ''द गार्डियन'', आणि ''टाइम'' मध्ये निबंध आणि लेख प्रकाशित केले आहेत. त्यांचे रेडिओवरील कार्यक्रम फ्रंट रो, ओपन बुक, ए गुड रीड आणि स्टार्ट द वीक, तसेच रेडिओ ३ चे फ्री थिंकिंग यांचा समावेश आहे.<ref>{{Cite web |title=News – Samantha Harvey |url=https://www.samanthaharvey.co.uk/news/ |access-date=25 October 2023 |website=www.samanthaharvey.co.uk |archive-date=2025-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401161632/https://www.samanthaharvey.co.uk/news/ |url-status=dead }}</ref> [[चित्र:Edinburgh 2015.jpg|thumb|मंचावर पेटिना आणि ली रँडलसोबत, २०१५ च्या एडिनबर्ग आंतरराष्ट्रीय पुस्तक महोत्सवात.]] हार्वे यांच्या कादंबऱ्या अनेक पुरस्कारांसाठी विचारात घेण्यात आल्या आहेत, ज्यात [[बुकर पारितोषिक|मॅन बुकर पारितोषिक]], बेलीज विमेन्स प्राईज फॉर फिक्शन, जेम्स टैट ब्लॅक मेमोरियल पारितोषिक, वॉल्टर स्कॉट पारितोषिक आणि ऑरेंज पारितोषिक यांचा समावेश आहे. २०१० मध्ये, द कल्चर शोने त्यांना १२ सर्वोत्तम नवीन ब्रिटिश कादंबरीकारांपैकी एक म्हणून घोषित केले.<ref name="Website"/><ref name="CultureShow">{{cite web | last=Mullan | first=John| title=Twelve of the best new novelists | website=the Guardian | date=2011-02-25 | url=https://www.theguardian.com/books/2011/feb/25/literary-fiction-twelve-best-new-novelists | access-date=2025-03-07}}</ref> २०१९ मध्ये, ''द वेस्टर्न विंड'' ने स्टॉन्च बुक पारितोषिक जिंकले.<ref name="TTOI-2019" /> हार्वे यांचे प्रकाशन यूकेमध्ये जोनाथन केप द्वारे आणि यूएसमध्ये ग्रोव्ह अटलांटिक द्वारे केले जाते. त्या साहित्य एजंट ॲना वेबरद्वारे प्रतिनिधित्व करतात. हार्वे बाथ स्पा विद्यापीठातील क्रिएटिव्ह रायटिंग एमए (MA) मध्ये रीडर आहेत आणि राथबोन्स फोलिओ प्राईजच्या अकादमीची सदस्य आहेत, तसेच {{सध्या|२०२३}} राथबोन्स फोलिओ मेंटॉरशिपसाठी मार्गदर्शक म्हणून काम करत आहेत.<ref>{{Cite web |last=Story |first=First |date=9 November 2023 |title=Announcing: Folio Prize Mentorships 2023/24 |url=https://firststory.org.uk/announcing-folio-prize-mentorships-2023-24/ |access-date=9 August 2024 |website=First Story |language=en-GB |archive-date=2025-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602101258/https://firststory.org.uk/announcing-folio-prize-mentorships-2023-24/ |url-status=dead }}</ref> त्या २०१६ च्या स्कॉशियाबँक गिलर पारितोषिकच्या ज्युरी सदस्य होत्या, आणि त्यांना यूएसमधील मॅकडोवेल, स्कॉटलंडमधील हॉथर्नडेन, आणि इटलीमधील सांता मॅडालेना फाउंडेशन येथे लेखन फेलोशिप मिळाली आहे.<ref>{{Cite web |title=News – Samantha Harvey |url=https://www.samanthaharvey.co.uk/news/ |access-date=25 October 2023 |website=www.samanthaharvey.co.uk }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=|date=29 November 2021 |title=Samantha Harvey |url=http://santamaddalena.org/samantha-harvey/ |access-date=25 October 2023 |website=सांता मॅडालेना फाउंडेशन |language=en-US}}</ref> त्या नियमितपणे आर्व्हन फाउंडेशनसाठी शिकवतात आणि लेखक एम्मा हूपर सोबत दरवर्षी [[स्पेन]]मध्ये लेखन अभ्यासक्रम आयोजित करतात.<ref>{{Cite web |title=Workshops – Samantha Harvey |url=https://www.samanthaharvey.co.uk/workshops/ |access-date=25 October 2023 |website=www.samanthaharvey.co.uk }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==सन्मान== हार्वे यांच्या लेखनाची तुलना [[व्हर्जिनिया वूल्फ]] यांच्या लेखनाशी केली जाते.<ref>{{Cite web |last=Wood |first=Gaby |author-link=Gaby Wood |date=14 March 2015 |title=Why great novels don't get noticed now |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/books/booknews/11470185/Why-great-novels-dont-get-noticed-now.html |access-date=23 March 2023 |website=telegraph.co.uk}}</ref> ===नामांकने आणि पुरस्कार=== {| class="wikitable sortable" ! वर्ष ! शीर्षक ! पुरस्कार ! श्रेणी ! निकाल ! संदर्भ |- ! rowspan="5" | २००९ | rowspan="5" | ''द विल्डर्नेस'' | एएमआय साहित्य पुरस्कार (AMI Literature Award) | — | जिंकले | |- | बेट्टी ट्रॅस्क पारितोषिक आणि पुरस्कार | बेट्टी ट्रॅस्क पारितोषिक | जिंकले | <ref>{{Cite web |date=8 May 2020 |title=The Betty Trask Prize |url=https://www2.societyofauthors.org/prizes/the-soa-awards/betty-trask-prize-awards/ |access-date=17 September 2024 |website=The Society of Authors |language=en-GB |archive-date=2022-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202234003/https://www2.societyofauthors.org/prizes/the-soa-awards/betty-trask-prize-awards/ |url-status=dead }}</ref> |- | गार्डियन फर्स्ट बुक अवॉर्ड | — | अंतिम यादीत | <ref>{{Cite web |title=Guardian First Book Award 2009 |url=https://www.theguardian.com/books/2009/apr/22/orange-fiction-shortlist-wilderness |access-date=26 April 2024 |website=The Guardian}}</ref> |- | [[बुकर पारितोषिक|मॅन बुकर पारितोषिक]] | — | नामांकन | <ref name="Rufo-2024" /><ref>{{Cite news |last=Rufo |first=Yasmin |date=12 November 2024 |title=British author Samantha Harvey wins Booker with space story |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cj0jellz4zro |publisher=BBC News}}</ref> |- | ऑरेंज प्राईज फॉर फिक्शन | — | अंतिम यादीत | <ref>{{Cite web |last=Brown |first=Mark |date=22 April 2009 |title=Samantha Harvey shortlisted for Orange Prize |url=https://www.theguardian.com/books/2009/apr/22/orange-fiction-shortlist-wilderness |access-date=26 April 2024 |website=The Guardian}}</ref> |- ! rowspan="3" | २०१५ | rowspan="3" | ''डिअर थीफ'' | बेलीज विमेन्स प्राईज फॉर फिक्शन | — | नामांकन | <ref>{{Cite web |last=Passmore |first=Lynsey |date=7 March 2015 |title=Baileys Women's Prize for Fiction announce 2015 longlist |url=https://womensprize.com/baileys-womens-prize-for-fiction-announce-2015-longlist/ |access-date=17 September 2024 |website=Women's Prize |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=10 March 2015 |title=Baileys women's prize for fiction longlist – in pictures |url=https://www.theguardian.com/books/2015/mar/10/baileys-womens-prize-for-fiction-longlist-in-pictures |access-date=17 September 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |- | जेम्स टैट ब्लॅक मेमोरियल पारितोषिक | कथा | अंतिम यादीत | <ref>{{Cite web |date=12 April 2016 |title=James Tait Black Prizes 2015 |url=https://www.ed.ac.uk/events/festivals/highlights/all-events/2015/james-tait-black |access-date=17 September 2024 |website=The University of Edinburgh |language=en}}</ref> |- | जेरवूड फिक्शन अनकव्हर्ड प्राईज (Jerwood Fiction Uncovered Prize) | — | नामांकन | |- ! २०१८ | rowspan="4" | ''द वेस्टर्न विंड'' | एचडब्ल्यूए क्राउन अवॉर्ड (HWA Crown Award) | गोल्ड क्राउन | नामांकन | <ref>{{Cite web |title=The HWA Crowns Longlist 2018 |url=https://historicalwriters.org/the-hwa-crowns-longlist-2018/ |access-date=17 September 2024 |website=Historical Writers' Association}}</ref> |- ! rowspan="2" | २०१९ | स्टॉन्च बुक पारितोषिक | — | जिंकले | <ref>{{Cite web |title=2019 Shortlist – Staunch Book Prize |url=http://staunchbookprize.com/2019-shortlist/ |access-date=17 September 2024 |website=Staunch Book Prize |language=en-GB |archive-date=2024-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241101194217/https://staunchbookprize.com/2019-shortlist/ |url-status=dead }}</ref> |- | वॉल्टर स्कॉट पारितोषिक | — | अंतिम यादीत | <ref>{{Cite web |date=3 April 2019 |title=Carey shortlisted for 2019 Walter Scott Prize |url=https://www.booksandpublishing.com.au/articles/2019/04/03/131057/carey-shortlisted-for-2019-walter-scott-prize/ |website=Books+Publishing}}</ref> |- ! २०२० | आंतरराष्ट्रीय डब्लिन साहित्य पुरस्कार | — | नामांकन | <ref>{{Cite web |title=2020 International Dublin Literary Award |url=https://dublinliteraryaward.ie/the-library/prize-years/2020/ |access-date=17 September 2024 |website=International Dublin Literary Award |language=en-US}}</ref> |- ! rowspan="5" | २०२४ | rowspan="5" | ''[[ऑर्बिटल (कादंबरी)|ऑर्बिटल]]'' | [[बुकर पारितोषिक]] | — | जिंकले | <ref name="Rufo-2024">{{Cite news |last=Rufo |first=Yasmin |date=16 September 2024 |title=Women dominate 2024 Booker Prize shortlist |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c7566xzv3n7o |work=BBC News}}</ref> |- | हॉथर्नडेन पारितोषिक (Hawthornden Prize) | — | जिंकले | <ref>{{Cite web |title=The 2024 Hawthornden Prize for Literature has been awarded to Samantha Harvey for ''Orbital'' |url=https://www.hawthornden.org/hawthornden-prize |publisher=Hawthornden Foundation}}</ref><ref>{{Cite news |last=Pineda |first=Dhanika |date=12 November 2024 |title='Orbital' by Samantha Harvey wins 2024 Booker Prize |url=https://www.npr.org/2024/11/12/nx-s1-5184530/orbital-by-samantha-harvey-wins-2024-booker-prize |publisher=NPR}}</ref> |- | द इनवर्ड्स साहित्य पुरस्कार (The InWords Literary Award) | — | जिंकले | <ref>{{Cite web |date=8 October 2024 |title=Samantha Harvey Wins The InWords Literary Award 2024 |url=https://www.cheltenhamfestivals.org/news/samantha-harvey-wins-the-inwords-literary-award |publisher=[[चेल्टेनहॅम महोत्सव]]}}</ref> |- | [[ऑरवेल पारितोषिक]] | राजकीय कथा (Political Fiction) | अंतिम यादीत | <ref>{{Cite web |date=11 June 2024 |title=Orwell Prizes 2024 shortlists announced |url=https://www.booksandpublishing.com.au/articles/2024/06/11/253173/orwell-prizes-2024-shortlists-announced/ |access-date=24 June 2024 |publisher=Books+Publishing}}</ref> |- | अर्सुला के. ले गुइन पारितोषिक | — | अंतिम यादीत | <ref>{{Cite web |title=Ursula K. Le Guin — 2024 Prize for Fiction (Shortlist) |url=https://www.ursulakleguin.com/prize24 |access-date=17 September 2024 |website=Ursula K. Le Guin |language=en-US}}</ref> |} ==ग्रंथसूची== ===कादंबऱ्या=== * {{Cite book |last=Harvey |first=Samantha |title=द विल्डर्नेस |publisher=जोनाथन केप |year=२००९ |isbn=9780224086073 |author-mask=2}} * {{Cite book |last=Harvey |first=Samantha |title=All Is Song |publisher=जोनाथन केप |year=२०१२ |isbn=9780224096324 |author-mask=2}} * {{Cite book |last=Harvey |first=Samantha |title=Dear Thief |publisher=जोनाथन केप |year=२०१४ |isbn=9780224101721 |author-mask=2}} * {{Cite book |last=Harvey |first=Samantha |title=द वेस्टर्न विंड |publisher=जोनाथन केप |year=२०१८ |isbn=9781787330597 |author-mask=2}} * {{Cite book |last=Harvey |first=Samantha |title=[[ऑर्बिटल (कादंबरी)|Orbital]] |publisher=जोनाथन केप |year=२०२३ |isbn=9781787334342 |author-mask=2}}<ref>{{Cite news |last=Cummins |first=Anthony |date=28 October 2023 |title=Samantha Harvey: 'I like Alien as much as anybody else. But I see this novel as space pastoral' |url=https://www.guardian.com/books/2023/oct/28/samantha-harvey-orbital-i-like-alien-as-much-as-anybody-else-but-i-see-this-novel-as-space-pastoral |access-date=8 June 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 }}{{मृत दुवा|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |last=Ferris |first=Joshua |date=5 December 2023 |title=It's Harder to See the World's Problems From 250 Miles Up |url=https://www.nytimes.com/2023/12/05/books/review/orbital-samantha-harvey.html |access-date=8 June 2024 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patrick |first=Bethanne |date=11 December 2023 |title=Lacking perspective? Try orbiting the Earth at 17,500 miles per hour |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/books/story/2023-12-11/lacking-perspective-try-orbiting-the-earth-at-17-500-miles-per-hour |access-date=8 June 2024 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Stuart |date=6 December 2023 |title=Book review: Orbital, by Samantha Harvey |url=https://www.scotsman.com/arts-and-culture/books/book-review-orbital-by-samantha-harvey-4435523 |website=The Scotsman}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mars-Jones |first=Adam |date=8 February 2024 |title=Space Aria |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n03/adam-mars-jones/space-aria |access-date=8 June 2024 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=3 |issn=0260-9592}}</ref> ===गैर-काल्पनिक=== * {{Cite book |last=Harvey |first=Samantha |title=The Shapeless Unease: A Year of Not Sleeping |publisher=जोनाथन केप |year=२०२० |isbn=9781787332027 |author-mask=2}}<ref>{{Cite web |title=The Shapeless Unease |url=https://www.penguin.co.uk/books/111/1118597/the-shapeless-unease/9781787332027.html |access-date=25 March 2020 |website=पेंग्विन बुक्स यूके}}</ref> ==अनुवाद== हार्वे यांच्या कादंबऱ्यांचा चीनी, डच, फ्रेंच, जर्मन, ग्रीक, इटालियन, स्पॅनिश, हिब्रू, नॉर्वेजीयन, पोर्तुगीज आणि रोमानियन भाषांमध्ये अनुवाद झाला आहे.<ref name="Website" /> ==संदर्भ== {{संदर्भ यादी}} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ}} {{बुकर पारितोषिक}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:हार्वे, समांथा}} [[वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इंग्लिश लेखिका]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:बाथ स्पा विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:शेफिल्ड विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:यॉर्क विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:बाथ स्पा विद्यापीठातील शिक्षणतज्ज्ञ]] [[वर्ग:इंग्रजी ऐतिहासिक कादंबरीकार]] [[वर्ग:डिटन, केंटमधील व्यक्ती]] [[वर्ग:केंटमधील लेखक]] [[वर्ग:मध्ययुगीन पार्श्वभूमी असलेल्या ऐतिहासिक कथांचे लेखक]] [[वर्ग:बुकर पारितोषिक विजेते]] [[वर्ग:मॅन बुकर पुरस्कार विजेते]] myh6gd9oc6jrr33g3s4vu3z8li7098c 0 366268 2680343 2645079 2026-04-22T19:29:19Z ~2026-24679-89 182431 2680343 wikitext text/x-wiki '''अंबादास एकनाथराव दानवे''' हे एक मराठी राजकारणी आहेत. ते [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)|शिवसेनेचे]] नेते असून [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] विरोधी पक्षनेते होते. * ते [[छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा|औरंगाबाद]] - [[जालना जिल्हा|जालना]] स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करणारे [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] सदस्य आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.tv9marathi.com/maharashtra/ambadas-danve-win-the-mlc-election-in-aurangabad-jalna-constituency-102619.html|title=औरंगाबाद-जालना विधानपरिषद निवडणुकीत अंबादास दानवे विजयी}}</ref><ref name="MLCAUG">{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shiv-sena-ambadas-danve-maharashtra-legislative-council-election-1590295-2019-08-22|title=Shiv Sena candidate Ambadas Danve wins Maharashtra Legislative Council election|date=22 August 2019|publisher=India Today|access-date=20 September 2019|agency=Press Trust of India}}</ref> == कारकीर्द == त्यांचे वडील एकनाथराव दानवे [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळात]] नोकरी करत होते. त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] (आरएसएस) व [[भारतीय जनता पक्ष]] येथून झाली. २००० मध्ये, औरंगाबाद शहरातील अजबनगरमधून [[शिवसेना|शिवसेनेचे]] उमेदवार म्हणून अंबादास दानवे यांनी नगरपालिका निवडणूक जिंकली. २०१९ मध्ये, ते [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]] - जालना स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करणारे [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] सदस्य म्हणून निवडून आले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Kulkarni|first=Dhaval|url=https://www.hindustantimes.com/cities/mumbai-news/ambadas-danve-a-grassroots-leader-from-aurangabad-and-the-voice-of-opposition-in-council-101660147610043.html|title=Ambadas Danve – A grassroots leader from Aurangabad and the voice of opposition in council|date=Aug 10, 2022|publisher=[[हिंदुस्तान टाइम्स]]}}</ref> == भूषवलेली पदे == {| class="wikitable" !वर्ष ! पद ! नोंदी |- | २००० | [[छत्रपती संभाजीनगर महानगरपालिका|औरंगाबाद महानगरपालिकेचे]] नगरसेवक | औरंगाबाद शहरातील अजबनगर येथून सेनेचे उमेदवार म्हणून निवडून आले <ref name="MLAJA">{{स्रोत बातमी|url=https://www.lokmat.com/aurangabad/ambadas-danve-corporator-decade-and-half-shiv-sena-district-president-mla/|title=अंबादास दानवे...नगरसेवक, दीड दशक जिल्हाप्रमुख ते आमदार}}</ref> |- | २०११ | औरंगाबाद जिल्हा प्रमुख | या पदावर नियुक्ती <ref name="MLAJA" /> |- | २०१९ | [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] सदस्य | [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]] - [[जालना जिल्हा|जालना]] स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघातून निवडून आलेले <ref name="MLCAUG">{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shiv-sena-ambadas-danve-maharashtra-legislative-council-election-1590295-2019-08-22|title=Shiv Sena candidate Ambadas Danve wins Maharashtra Legislative Council election|date=22 August 2019|publisher=India Today|access-date=20 September 2019|agency=Press Trust of India}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.indiatoday.in/india/story/shiv-sena-ambadas-danve-maharashtra-legislative-council-election-1590295-2019-08-22 "Shiv Sena candidate Ambadas Danve wins Maharashtra Legislative Council election"]. India Today. Press Trust of India. 22 August 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 September</span> 2019</span>.</cite></ref> |} * == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] o1pmio5cffmsbasyhneczv3l34yu6b1 2680344 2680343 2026-04-22T19:29:57Z ~2026-24679-89 182431 /* कारकीर्द */ 2680344 wikitext text/x-wiki '''अंबादास एकनाथराव दानवे''' हे एक मराठी राजकारणी आहेत. ते [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)|शिवसेनेचे]] नेते असून [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] विरोधी पक्षनेते होते. * ते [[छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा|औरंगाबाद]] - [[जालना जिल्हा|जालना]] स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करणारे [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] सदस्य आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.tv9marathi.com/maharashtra/ambadas-danve-win-the-mlc-election-in-aurangabad-jalna-constituency-102619.html|title=औरंगाबाद-जालना विधानपरिषद निवडणुकीत अंबादास दानवे विजयी}}</ref><ref name="MLCAUG">{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shiv-sena-ambadas-danve-maharashtra-legislative-council-election-1590295-2019-08-22|title=Shiv Sena candidate Ambadas Danve wins Maharashtra Legislative Council election|date=22 August 2019|publisher=India Today|access-date=20 September 2019|agency=Press Trust of India}}</ref> == कारकीर्द == त्यांचे वडील एकनाथराव दानवे [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळात]] नोकरी करत होते. त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] (आरएसएस) व [[भारतीय जनता पक्ष]] येथून झाली. २००० मध्ये, औरंगाबाद शहरातील अजबनगरमधून [[शिवसेना|शिवसेनेचे]] उमेदवार म्हणून अंबादास दानवे यांनी महानगरपालिका निवडणूक जिंकली. २०१९ मध्ये, ते [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]] - जालना स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करणारे [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] सदस्य म्हणून निवडून आले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Kulkarni|first=Dhaval|url=https://www.hindustantimes.com/cities/mumbai-news/ambadas-danve-a-grassroots-leader-from-aurangabad-and-the-voice-of-opposition-in-council-101660147610043.html|title=Ambadas Danve – A grassroots leader from Aurangabad and the voice of opposition in council|date=Aug 10, 2022|publisher=[[हिंदुस्तान टाइम्स]]}}</ref> == भूषवलेली पदे == {| class="wikitable" !वर्ष ! पद ! नोंदी |- | २००० | [[छत्रपती संभाजीनगर महानगरपालिका|औरंगाबाद महानगरपालिकेचे]] नगरसेवक | औरंगाबाद शहरातील अजबनगर येथून सेनेचे उमेदवार म्हणून निवडून आले <ref name="MLAJA">{{स्रोत बातमी|url=https://www.lokmat.com/aurangabad/ambadas-danve-corporator-decade-and-half-shiv-sena-district-president-mla/|title=अंबादास दानवे...नगरसेवक, दीड दशक जिल्हाप्रमुख ते आमदार}}</ref> |- | २०११ | औरंगाबाद जिल्हा प्रमुख | या पदावर नियुक्ती <ref name="MLAJA" /> |- | २०१९ | [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] सदस्य | [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]] - [[जालना जिल्हा|जालना]] स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघातून निवडून आलेले <ref name="MLCAUG">{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shiv-sena-ambadas-danve-maharashtra-legislative-council-election-1590295-2019-08-22|title=Shiv Sena candidate Ambadas Danve wins Maharashtra Legislative Council election|date=22 August 2019|publisher=India Today|access-date=20 September 2019|agency=Press Trust of India}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.indiatoday.in/india/story/shiv-sena-ambadas-danve-maharashtra-legislative-council-election-1590295-2019-08-22 "Shiv Sena candidate Ambadas Danve wins Maharashtra Legislative Council election"]. India Today. Press Trust of India. 22 August 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 September</span> 2019</span>.</cite></ref> |} * == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] b54661myakljv7uxycr48newbcbdoc6 2680345 2680344 2026-04-22T19:30:59Z ~2026-24679-89 182431 /* भूषवलेली पदे */ 2680345 wikitext text/x-wiki '''अंबादास एकनाथराव दानवे''' हे एक मराठी राजकारणी आहेत. ते [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)|शिवसेनेचे]] नेते असून [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] विरोधी पक्षनेते होते. * ते [[छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा|औरंगाबाद]] - [[जालना जिल्हा|जालना]] स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करणारे [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] सदस्य आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.tv9marathi.com/maharashtra/ambadas-danve-win-the-mlc-election-in-aurangabad-jalna-constituency-102619.html|title=औरंगाबाद-जालना विधानपरिषद निवडणुकीत अंबादास दानवे विजयी}}</ref><ref name="MLCAUG">{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shiv-sena-ambadas-danve-maharashtra-legislative-council-election-1590295-2019-08-22|title=Shiv Sena candidate Ambadas Danve wins Maharashtra Legislative Council election|date=22 August 2019|publisher=India Today|access-date=20 September 2019|agency=Press Trust of India}}</ref> == कारकीर्द == त्यांचे वडील एकनाथराव दानवे [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळात]] नोकरी करत होते. त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] (आरएसएस) व [[भारतीय जनता पक्ष]] येथून झाली. २००० मध्ये, औरंगाबाद शहरातील अजबनगरमधून [[शिवसेना|शिवसेनेचे]] उमेदवार म्हणून अंबादास दानवे यांनी महानगरपालिका निवडणूक जिंकली. २०१९ मध्ये, ते [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]] - जालना स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करणारे [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] सदस्य म्हणून निवडून आले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Kulkarni|first=Dhaval|url=https://www.hindustantimes.com/cities/mumbai-news/ambadas-danve-a-grassroots-leader-from-aurangabad-and-the-voice-of-opposition-in-council-101660147610043.html|title=Ambadas Danve – A grassroots leader from Aurangabad and the voice of opposition in council|date=Aug 10, 2022|publisher=[[हिंदुस्तान टाइम्स]]}}</ref> == भूषवलेली पदे == {| class="wikitable" !वर्ष ! पद ! नोंदी |- | २००० | [[छत्रपती संभाजीनगर महानगरपालिका|औरंगाबाद महानगरपालिकेचे]] नगरसेवक | औरंगाबाद शहरातील अजबनगर येथून शिवसेनेचे उमेदवार, सदस्य म्हणून निवडून आले.<ref name="MLAJA">{{स्रोत बातमी|url=https://www.lokmat.com/aurangabad/ambadas-danve-corporator-decade-and-half-shiv-sena-district-president-mla/|title=अंबादास दानवे...नगरसेवक, दीड दशक जिल्हाप्रमुख ते आमदार}}</ref> |- | २०११ | औरंगाबाद जिल्हा प्रमुख | या पदावर नियुक्ती <ref name="MLAJA" /> |- | २०१९ | [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] सदस्य | [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]] - [[जालना जिल्हा|जालना]] स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघातून निवडून आलेले <ref name="MLCAUG">{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shiv-sena-ambadas-danve-maharashtra-legislative-council-election-1590295-2019-08-22|title=Shiv Sena candidate Ambadas Danve wins Maharashtra Legislative Council election|date=22 August 2019|publisher=India Today|access-date=20 September 2019|agency=Press Trust of India}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.indiatoday.in/india/story/shiv-sena-ambadas-danve-maharashtra-legislative-council-election-1590295-2019-08-22 "Shiv Sena candidate Ambadas Danve wins Maharashtra Legislative Council election"]. India Today. Press Trust of India. 22 August 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 September</span> 2019</span>.</cite></ref> |} * == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] dw4h85baep183vgxr8mrleyt3lmojar 2680346 2680345 2026-04-22T19:31:39Z ~2026-24679-89 182431 /* भूषवलेली पदे */ 2680346 wikitext text/x-wiki '''अंबादास एकनाथराव दानवे''' हे एक मराठी राजकारणी आहेत. ते [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)|शिवसेनेचे]] नेते असून [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] विरोधी पक्षनेते होते. * ते [[छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा|औरंगाबाद]] - [[जालना जिल्हा|जालना]] स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करणारे [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] सदस्य आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.tv9marathi.com/maharashtra/ambadas-danve-win-the-mlc-election-in-aurangabad-jalna-constituency-102619.html|title=औरंगाबाद-जालना विधानपरिषद निवडणुकीत अंबादास दानवे विजयी}}</ref><ref name="MLCAUG">{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shiv-sena-ambadas-danve-maharashtra-legislative-council-election-1590295-2019-08-22|title=Shiv Sena candidate Ambadas Danve wins Maharashtra Legislative Council election|date=22 August 2019|publisher=India Today|access-date=20 September 2019|agency=Press Trust of India}}</ref> == कारकीर्द == त्यांचे वडील एकनाथराव दानवे [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळात]] नोकरी करत होते. त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] (आरएसएस) व [[भारतीय जनता पक्ष]] येथून झाली. २००० मध्ये, औरंगाबाद शहरातील अजबनगरमधून [[शिवसेना|शिवसेनेचे]] उमेदवार म्हणून अंबादास दानवे यांनी महानगरपालिका निवडणूक जिंकली. २०१९ मध्ये, ते [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]] - जालना स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करणारे [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] सदस्य म्हणून निवडून आले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Kulkarni|first=Dhaval|url=https://www.hindustantimes.com/cities/mumbai-news/ambadas-danve-a-grassroots-leader-from-aurangabad-and-the-voice-of-opposition-in-council-101660147610043.html|title=Ambadas Danve – A grassroots leader from Aurangabad and the voice of opposition in council|date=Aug 10, 2022|publisher=[[हिंदुस्तान टाइम्स]]}}</ref> == भूषवलेली पदे == {| class="wikitable" !वर्ष ! पद ! नोंदी |- | २००० | [[छत्रपती संभाजीनगर महानगरपालिका|औरंगाबाद महानगरपालिकेचे]] नगरसेवक | औरंगाबाद शहरातील अजबनगर येथून शिवसेनेचे उमेदवार, सदस्य म्हणून निवडून आले.<ref name="MLAJA">{{स्रोत बातमी|url=https://www.lokmat.com/aurangabad/ambadas-danve-corporator-decade-and-half-shiv-sena-district-president-mla/|title=अंबादास दानवे...नगरसेवक, दीड दशक जिल्हाप्रमुख ते आमदार}}</ref> |- | २०११ | औरंगाबाद जिल्हा प्रमुख | या संघटनात्मक पदावर नियुक्ती.<ref name="MLAJA" /> |- | २०१९ | [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] सदस्य | [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]] - [[जालना जिल्हा|जालना]] स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघातून निवडून आले.<ref name="MLCAUG">{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shiv-sena-ambadas-danve-maharashtra-legislative-council-election-1590295-2019-08-22|title=Shiv Sena candidate Ambadas Danve wins Maharashtra Legislative Council election|date=22 August 2019|publisher=India Today|access-date=20 September 2019|agency=Press Trust of India}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.indiatoday.in/india/story/shiv-sena-ambadas-danve-maharashtra-legislative-council-election-1590295-2019-08-22 "Shiv Sena candidate Ambadas Danve wins Maharashtra Legislative Council election"]. India Today. Press Trust of India. 22 August 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 September</span> 2019</span>.</cite></ref> |} * == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य]] [[वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 8n0djd6798miyua8yzc5wqe2a1cvy0h 0 367875 2680305 2678562 2026-04-22T14:46:29Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680305 wikitext text/x-wiki '''सलामएर''' ही [[ओमान|ओमानची]] किफायतशी विमानवाहतूक कंपनी आहे. हिचे मुख्यालय [[मस्कत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मस्कत आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] आहे. == गंतव्यस्थाने<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.salamair.com/en/destination/our-destinations|title=Our network & routes|website=SalamAir|access-date=2 April 2018|archive-date=2025-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20250707091315/https://www.salamair.com/en/destination/our-destinations|url-status=dead}}</ref> == [[चित्र:SalamAir_Route_Network_As_of_October_2025.png|उजवे|इवलेसे|450px| सलामएर सेवाजाळे]] {|class="sortable wikitable" |- !देश !शहर !विमानतळ !नोंदी !class="unsortable" |संदर्भ |- |[[अल्बेनिया]]||[[तिराना]]||[[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url= https://www.aeroroutes.com/eng/240311-ovns24 |title= SALAMAIR NS24 NETWORK ADDITIONS|website=Aeroroutes|date=3 March 2024}}</ref> |- |[[अझरबैजान]]||[[बाकू]]||[[हैदर अलियेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center|<ref name="SalamTBS&GYD">{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=Salam Air adds seasonal Baku/Tbilisi service in S18|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/277920/salam-air-adds-seasonal-baku-tbilisi-service-in-s18/|access-date=2 April 2018|work=Routesonline|date=2 April 2018}}</ref> |- |rowspan="2"|[[बांगलादेश]]||[[चितगाव]]||[[शाह अमानत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283562/salam-air-adds-chittagong-service-from-may-2019/|title=Salam Air adds Chittagong service from May 2019|website=Routes}}</ref> |- |[[ढाका]]||[[शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Destinations">{{cite web |title=SalamAir Destinations |url=https://en.salamair.com/destinations |access-date=2026-04-09 |archive-date=2018-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180908202522/https://en.salamair.com/destinations |url-status=dead }}</ref> |- |[[इजिप्त]]||[[गिझा]]||[[स्फिंक्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web |title=SALAMAIR ADDS GIZA SPHINX SERVICE FROM MID-JUNE 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240529-ovns24 |website=Aeroroutes |access-date=29 May 2023 }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |rowspan="8"|[[भारत]]||[[बंगळुरू]]||[[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240717-ovsep24blr |title=SALAMAIR TENTATIVELY PLANS BANGALORE SEP 2024 LAUNCH |publisher=AeroRoutes |date=15 April 2024 |accessdate=17 July 2024}}</ref> |- |[[चेन्नई]]||[[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240527-ovjun24 |title=SALAMAIR JUNE 2024 SOUTH ASIA NETWORK EXPANSION |website=Aeroroutes|access-date=28 May 2024}}</ref> |- |[[दिल्ली]]||[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="SalamAir Network Expansion">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240311-ovns24|title=SALAMAIR NS24 NETWORK ADDITIONS|work=Aeroroutes|accessdate=11 March 2024}}</ref> |- |[[हैदराबाद]]||[[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="GN">{{cite news|last=Cherian|first=Dona|title=Oman's SalamAir launches routes to five destinations in India|url=https://gulfnews.com/business/aviation/omans-salamair-launches-routes-to-five-destinations-in-india-1.1700584250064|work=[[Gulf News]]|date=21 November 2023|access-date=23 November 2023|language=en}}</ref><ref name="IND12">{{cite web|title=SalamAir NW23 India network additions|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231220-ovnw23in|work=AeroRoutes|date=20 November 2023}}</ref> |- |[[जयपूर]]||[[जयपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.salamair.com/en/destination/jaipur|title=Jaipur Flights - Salam Air|date=December 26, 2022}}</ref><ref name="GN"/><ref name="IND12"/> |- |[[कोझिकोड]]||[[कालिकत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="GN"/><ref name="IND12"/> |- |[[लखनौ]]||[[चौधरी चरण सिंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="GN"/><ref name="IND12"/> |- |[[मुंबई]]||[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.zawya.com/business/transport-and-logistics/oman-salamair-expands-network-linking-bengaluru-mumbai-tulwzmn8 |title=SalamAir Muscat to Mumbai|date=31 July 2024 |work=Zawya}}</ref> |- |[[इंडोनेशिया]]||[[मेदान]]||[[कुआलानामु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250623-ovnw25kno|title=SalamAir plans Muscat – Medan 4Q25 Launch|publisher=AeroRoutes|date=23 June 2025}}</ref> |- |rowspan="2"|[[इराक]]||[[बगदाद]]||[[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite news|title=SalamAir launches flights to Baghdad|url=https://www.omanobserver.om/article/1142203/oman/transport/salamair-launches-flights-to-baghdad|work=Oman Observer|date=2 September 2023|access-date=2 October 2023|language=en}}</ref> |- |[[नजाफ]]||[[अल नजाफ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.omanobserver.om/article/48548/Main/salamair-launches-new-services-to-najaf|title=SalamAir launches new services to Najaf|date=September 10, 2018|website=Oman Observer}}</ref> |- |rowspan="2"|[[इराण]]||[[शिराज]]||[[शिराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.atheer.om/en/43723/salam-air-inaugurates-shiraz-route/|title=Salam Air inaugurates Shiraz route|date=28 February 2018|access-date=30 March 2018|archive-date=11 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111055437/http://www.atheer.om/en/43723/salam-air-inaugurates-shiraz-route/|url-status=dead}}</ref> |- |[[तेहरान]]||[[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="routesonline.com">{{cite web |date= |title=Salam Air outlines further network expansion in S19 | Routes |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283696/salam-air-outlines-further-network-expansion-in-s19/ |access-date=2021-11-09 |publisher=Routesonline.com}}</ref> |- |[[कझाकस्तान]]||[[अल्माटी]]||[[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="OVS23">{{cite web |date=28 March 2023 |title=SALAMAIR ADDS ALMATY / RIZE IN 3Q23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230328-ov3q23 |website=aeroroutes.com}}</ref> |- |[[केन्या]]||[[नैरोबी]]||[[जोमो केन्याटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="EA2025">{{Cite web |date=20 November 2024 |title=SalamAir 1Q25 East Africa Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241120-ov1q25ea |access-date=20 November 2024 |website=AeroRoutes}}</ref> |- |rowspan="5"|[[ओमान]]|||[[दुकम]]||[[दुकम विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://timesofoman.com/article/121742-salam-air-to-operate-six-weekly-flights-between-muscat-and-duqm|title=Salam Air to operate six weekly flights between Muscat and Duqm|website=Times of Oman|access-date=27 September 2022}}</ref> |- |[[मुखैझना तेल क्षेत्र|मुखैझना]]||[[मुखैझना विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[मस्कत]]||[[मस्कत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]|| तळ ||align=center|<ref name="Destinations" /> |- |[[सलालाह]]||[[सलालाह आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Destinations" /> |- |[[सोहार]]||[[सोहार विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Destinations" /> |- |rowspan="6"|[[पाकिस्तान]]||[[इस्लामाबाद]]||[[इस्लामाबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240527-ovjun24 |title=SALAMAIR JUNE 2024 SOUTH ASIA NETWORK EXPANSION |website=Aeroroutes|access-date=28 May 2024}}</ref> |- |[[कराची]]||[[जीना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Destinations" /> |- |[[लाहोर]]||[[अल्लामा इक्बाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240527-ovjun24 |title=SALAMAIR JUNE 2024 SOUTH ASIA NETWORK EXPANSION |website=Aeroroutes|access-date=28 May 2024}}</ref> |- |[[मुलतान]]||[[मुलतान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Destinations" /> |- |[[पेशावर]]||[[बाचा खान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Destinations" /> |- |[[सियालकोट]]||[[सियालकोट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Destinations" /> |- |[[कतार]]||[[दोहा]]||[[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Destinations" /> |- |rowspan="5"|[[सौदी अरेबिया]]||[[अभा]]||[[अभा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250623-ovnw25ahb|title=SalamAir Schedules Abha late-Oct 2025 Launch|publisher=AeroRoutes|date=23 June 2025}}</ref> |- |[[दम्मम]]||[[किंग फहद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Destinations" /> |- |[[जेद्दाह]]||[[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Destinations" /> |- |[[मदिना]]||[[प्रिन्स मोहम्मद बिन अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|title=SalamAir Expands its Route Network to Pakistan and Saudi Arabia|url=http://aviationtribune.com/airlines/middle-east/salamair-expands-route-network-pakistan-saudi-arabia/|website=aviationtribune.com|date=12 April 2017|access-date=2026-04-09|archive-date=2020-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111055437/http://aviationtribune.com/airlines/middle-east/salamair-expands-route-network-pakistan-saudi-arabia/|url-status=dead}}</ref><ref name="Salam Air New Routes">{{cite web|title=Salam Air network expansion in May 2017|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/272633/salam-air-network-expansion-in-may-2017/|website=Routesonline|access-date=2 May 2017|ref=Salam Air New Routes}}</ref> |- |[[रियाध]]||[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="routesonline.com"/> |- |[[सोमालिया]]||[[मोगादिशू]]||[[अदेन आडे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||३ सप्टेंबर २०२६ पासून||align=center|<ref>{{Cite web |last=Salamair |title=Salamair.com |url=https://www.salamair.com/en/plan/our-destinations/mogadishu |access-date=2026-02-23 |website=salamair.com |language=en}}</ref> |- |[[श्रीलंका]]||[[कोलंबो]]||[[बंदरनायके आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Destinations" /> |- |[[सीरिया]]||[[दमास्कस]]||[[दमास्कस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||२ मे २०२६ पासून||align=center|<ref>{{Cite web |last=Salamair |title=Salamair.com |url=https://www.salamair.com/en/plan/our-destinations/damascus |access-date=2025-12-28 |website=salamair.com |language=en}}</ref> |- |rowspan="2"|[[थायलंड]]||[[बँकॉक]]||[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.salamair.com/en/destination/our-destinations|title=SalamAir Destinations|website=SalamAir|access-date=2025-07-07|archive-date=2025-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20250707091315/https://www.salamair.com/en/destination/our-destinations|url-status=dead}}</ref> |- |[[फुकेत]]||[[फुकेत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://timesofoman.com/article/2359708/TimesTV/Oman/Videos/SalamAir-announces-direct-flight-to-Thailand|title=SalamAir announces direct flight to Thailand|website=Times of Oman}}</ref> |- |rowspan="2"|[[तुर्की]]||[[इस्तंबूल]]||[[इस्तंबूल सबिहा गोकचेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="routesonline.com" /> |- |[[त्राबझोन]]||[[त्राबझोन विमानतळ]]|| मोसमी ||align=center|<ref name="routesonline.com"/> |- |[[संयुक्त अरब अमिराती]]||[[दुबई]]||[[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Destinations" /> |} ===कोडशेर करार=== * [[ओमान एर]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240624-ovwycodeshare|title=Oman Air / Salam Air Expands Codeshare Service From June 2024}}</ref> == विमानताफा == [[चित्र:SalamAir_A320neo_(A4O-OVE)_@_DXB,_June_2019.jpg|इवलेसे| सलामएर [[एरबस ए३२०निओ]]]] [[चित्र:A4O-OCA_-_SalamAir_-_Airbus_A321-211(P2F)_-_MSN_1994_-_VGHS.jpg|इवलेसे| सलामएर मालवाहतूक करणारी [[एरबस ए३२१]] -२००पी२एफ]] :<ref>{{स्रोत बातमी|last=Paul Ash|url=https://www.ch-aviation.com/news/150706-omans-salamair-seeks-ten-additional-a320s-from-lessors|title=Oman’s SalamAir seeks ten additional A320s from lessors|date=21 February 2025|publisher=ch-aviation GmbH}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;margin:auto;" !विमान ! सेवेत ! ऑर्डर ! प्रवासी ! नोंदी |- | [[एरबस ए३२०निओ]] | ६ | १० | १८० | <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://press.salamair.com/growth-to-continue-as-salamair-seeks-10-additional-aircraft/|title=Growth To Continue as SalamAir Seeks 10 Additional Aircraft|website=Growth To Continue as SalamAir Seeks 10 Additional Aircraft|language=en|access-date=2025-06-29}}</ref> |- | [[एरबस ए३२१निओ]] | ७ | २ | २३० | <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://seatmaps.com/airlines/ov-salamair/airbus-a321neo/|title=Seat map of SalamAir Airbus A321neo aircraft|website=seatmaps.com|access-date=2025-06-29}}</ref> |- | [[एम्ब्राएर ई-जेट्स परिवार|एम्ब्रेअर १९५]] | &mdash; | ६ | १३५ | <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://press.salamair.com/salamair-selects-embraer-e195-e2-for-the-next-stage-of-growth/|title=SalamAir selects Embraer E195-E2 for the next stage of growth|website=SalamAir selects Embraer E195-E2 for the next stage of growth|language=en|access-date=2025-06-29}}</ref> |- ! एकूण ! १३ ! १८ ! colspan="2" | |- ! colspan="5" | सलामएअरचा मालवाहू ताफा |- | [[एरबस ए३२१|एअरबस ए३२१-२००पी२एफ]] | १ | &mdash; | मालवाहू | निष्क्रिय <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesaerospace.aero/features/air-transport/salamair-sharpens-its-cutting-edge#:~:text=As%20a%20result,%20the%20deal,a%20year%20from%202026-2028.|title=SalamAir sharpens its cutting edge {{!}} Times Aerospace|website=www.timesaerospace.aero|access-date=2025-06-29}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी|refs=<ref name="SalamAir to add six A320neos to fleet">{{cite news |last1=Blachly |first1=Linda |title=SalamAir to add six A320neos to fleet |url=http://atwonline.com/farnborough-airshow-2018/salamair-add-six-a320neos-fleet |publisher=[[Air Transport World]] |date=16 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721212548/http://atwonline.com/farnborough-airshow-2018/salamair-add-six-a320neos-fleet |archive-date=21 July 2018}}</ref>}} [[वर्ग:ओमानमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. २०१६ मधील निर्मिती]] mfu5tnmuu3824bvft6hpuhdctc8rz0r 118 369705 2680505 2680256 2026-04-23T11:00:49Z Ink N Pen Publication 157509 Added Links 2680505 wikitext text/x-wiki [[File:Rashmi mam.jpg|thumb|रश्मी पदवाड मदनकर]] '''रश्मी पदवाड मदनकर''' (जन्म गुरुकुंज मोझरी, जिल्हा अमरावती, २९ मे, १९८१) या स्त्री विषयांच्या अभ्यासक, मराठीतील स्तंभ लेखिका, कादंबरीकार आणि कवयित्री आहेत. त्यांचे मराठीत दोन कविता संग्रह, एक चरित्रात्मक कादंबरी, राष्ट्रीय आंतराष्ट्रीय घटनांवर आधारित सामाजिक लेखसंग्रह असे ग्रंथ प्रकाशित आहेत. महाराष्ट्र टाइम्स, तरुण भारत, सकाळ, लोकमत, देशोन्नती या नामांकित वृत्तपत्रात शिवाय अनेक मासिकांत मागील अनेक वर्षांपासून सामाजिक घडामोडींवर आधारित स्तंभलेखन, ललितलेखन आणि कथालेखन त्यांनी केले आहे. त्या जगभरातील 'स्त्री' विषयाशी संबंधित अभ्यास आणि लिखाण करतात.{{संदर्भ हवा}} [https://maharashtratimes.com/lifestyle-news/relationships/article-on-hemangi-kavi-facbook-post-related-bra-and-womens-freedom/articleshow/84502300.cms {{<nowiki>https://maharashtratimes.com/lifestyle-news/relationships/article-on-hemangi-kavi-facbook-post-related-bra-and-womens-freedom/articleshow/84502300.cms</nowiki>]<nowiki>}}</nowiki> त्यांनी कोरोनाच्या काळात म्हणजे २०१९ पासून विविध आंतराष्ट्रीय विषयांवर आधारित, पारंपरिक दिवाळी अंकांपेक्षा भिन्न ''अनलॉक'' नावाचा दिवाळीअंक सुरू केला. ज्याला पाच वर्षात १४ राष्ट्रीय आणि राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त आहेत.{{संदर्भ हवा}}<nowiki> {{</nowiki>https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/5/29/diwali-ank.html<nowiki>}}</nowiki> <nowiki>{{</nowiki>https://www.aatmnirbharkhabar.com/post/12884<nowiki>}}</nowiki> [https://www.facebook.com/unlockdiwali/posts/%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%89%E0%A4%95-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A5%80-%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%95-%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%A9-%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%9B%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A5%80-%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%95-%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A5%87%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5/499656962394286/ {{<nowiki>https://www.facebook.com/unlockdiwali/posts/%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%89%E0%A4%95-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A5%80-%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%95-%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%A9-%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%9B%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A5%80-%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%95-%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A5%87%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5/499656962394286/</nowiki>]<nowiki>}}</nowiki> == साहित्य == # ''निमिषगाथा'' काव्यसंग्रह (वर्ष २०१७)- लोकव्रत प्रकाशन - पुणे # ''बिट्स अँड बाईट्स'' जागतिक घडामोडींवर आधारित सामाजिक वैचारिक लेख संग्रह - लोकव्रत प्रकाशन, पुणे # ''मौनाच्या सावल्या'' काव्यसंग्रह (२९ मे २०२४) - स्वयं प्रकाशन - पुणे # ''पद्मकोश'' सत्य घटनेवर आधारित चरित्रात्मक पत्ररूप कादंबरी (१५ ऑगस्ट २०२२) - इंक-एन-पेन प्रकाशन, नागपूर'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.loksatta.com/lokrang/review-of-padmakosh-novel-written-by-rashmi-padwad-madankar-css-98-4053725/ |title=जगण्याचा सूर शोधण्याची धडपड |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकसत्ता |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२२ एप्रिल २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> # ''कायांतर'' - तृतीयपंथी समाजाच्या वास्तवावर आधारित, आंचल वर्मा या ट्रान्सजेण्डर व्यक्तीच्या आयुष्यावर आधारित कादंबरी (१६ डिसेंबर २०२५) - पद्मगंधा प्रकाशन, पुणे == सन्मान == # साहित्य आणि सामाजिक क्षेत्रातील कार्यासाठी 'नटश्रेष्ठ निळू फुले युवागौरव राष्ट्रीय पुरस्कार' प्राप्त # नॅशनल मीडिया फाउंडेशन नवी दिल्लीचा पत्रकारिता आणि जनसंपर्क क्षेत्रातील योगदानासाठी ५१ व्या राष्ट्रीय सेमिनार आणि भारतीय पत्रकारिता स्थापना दिनानिमित्त विशेष पुरस्काराने सम्मानित # राज्य सरकारचा ''मिनिस्ट्री ऑफ युथ अफेअर अँड स्पोर्ट्स'' कडून या क्षेत्रात केलेल्या कार्यासाठी सलग ३ वर्ष पुरस्कृत. # महिला व बालकल्याण विभागातर्फे २०१८ चा या क्षेत्रात केलेल्या कार्यासाठी पुरस्कृत. # संस्कार भारती तर्फे एकूण साहित्यिक क्षेत्रातील योगदानासाठी विशेष सन्मान. # नागपूर महानगर पालिकेचा महिला दिन २०१८ सालचा सामाजिक क्षेत्रातील कार्यासाठी विशेष पुरस्कार # गोविंदराव वंजारी कॉलेज ऑफ लॉ च्या वतीने सामाजिक क्षेत्रातील योगदानासाठी २०२१ - महिला दिनानिमित्त विशेष सत्कार # 'विष्णू जी कि रसोई' यांच्या वतीने सामाजिक व साहित्य क्षेत्रातील योगदानासाठी २०२३-महिला दिनानिमित्त 'महिला शक्तीचा सत्कार सोहळा' अंतर्गत विशेष सत्कार # रा.पै.स्मारक समितीचा ३ वर्ष विशेष सन्मान. # डॉ. राजेंद्र प्रसाद संस्थेकडून सामाजिक कार्यासाठी गौरव. === साहित्यास मिळालेले पुरस्कार === * बिट्स अँड बाईट्स सामाजिक लेख संग्रहाला एकूण 2 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' # पुण्याच्या काव्यदौलत प्रतिष्ठानचा राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त. # लोकसेवा साहित्य प्रतिष्ठानचा उत्कृष्ट वैचारिक लेख संग्रह पुरस्कार प्राप्त. * पद्मकोश चरित्रात्मक कादंबरीला एकूण 6 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' # महाराष्ट्र साहित्य परिषद, पुणे-शाखा दामाजीनगर # पद्मगंधा प्रतिष्ठानचा सर्वोत्कृष्ट सामाजिक कादंबरी हा पुरस्कार # वाशीम येथील साहित्य माणिक पुरस्कार # साहित्य विहार संस्थेचा उत्कृष्ट सामाजिक कादंबरी पुरस्कार # स्पंदन चॅरिटेबल ट्रस्टचा स्व. राजाराम डाकवे राज्यस्तरीय पुरस्कार # पंढरीनाथ जोशी पुरस्कृत मोहन भास्कर जोशी स्मृती पुरस्कार * मौनाच्या सावल्या काव्यसंग्रहास एकूण 2 राज्यस्तरीय पुरस्कार प्राप्त''' # साहित्य विहार संस्थेचा उत्कृष्ट काव्यसंग्रह पुरस्कार # काव्यस्पंदन साहित्य प्रतिष्ठानचा उत्कृष्ट काव्यसंग्रह पुरस्कार * अनलॉक दिवाळी अंकास आजवर एकूण 14 राज्य आणि राष्ट्रस्तरीय पुरस्कार प्राप्त'''<nowiki> {{</nowiki>https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/5/29/diwali-ank.html<nowiki>}}</nowiki> <nowiki>{{</nowiki>https://www.aatmnirbharkhabar.com/post/12884<nowiki>}}</nowiki> == सामाजिक बांधिलकी == '''स्पंदन''' या मतीमंद मुलांच्या संस्थेसाठी वर्ष २००२ पासून जुळून कार्य मुंबई '''आस्था''' महिलांच्या संस्थेसोबत मागील 10 वर्षांपासून जुळून कार्य '''रेड स्वस्थिक सोसायटी''' या डॉक्टरांच्या संस्थेसोबत मिळून लहान गरीब मुलांच्या उपचार आणि गंभीर समस्या असल्यास ऑपरेशन मोफत करून देण्यासारखी सामाजिक कामे केली आहे. '''We4Change''' महिला सबलीकरण संस्थेच्या कार्यकारिणीत सक्रिय ''''संस्कार भारती'''' संस्थेच्या कार्यकारिणीत सक्रिय '''रा. पै. स्मारक समिती'''च्या मार्गदर्शक म्हणून अनेक वर्षांपासून कार्यरत. '''राजेंद्र प्रसाद क्रीडा संस्थे'''च्या मार्गदर्शक कुटुंबाचा भाग म्हणून अनेक वर्षांपासून सहभाग ==== <big>'''निवेदन - '''''</big> ==== - सरकारी आणि सामाजिक संघटनांच्या डॉक्युमेंटरीसाठी निवेदन - सकाळ माध्यम समूहात कार्यरत असतांना तेथील राज्यस्तरीय संमेलनाच्या डॉक्युमेंट्रीला आवाज दिला आहे. - बातम्यांसाठी सातत्याने निवेदन & Voice over (फ्री लान्स) - आकाशवाणी मुंबई आणि नागपुरात साहित्य वाचनात सहभाग. - दूरदर्शन वाहिनींवर मुलाखत, निवेदन - ==== <big>''''' सहभाग - '''''</big> ==== • महाराष्ट्रभरात विविध शहरात विविध संस्था- संघटना, महाविद्यालयांमध्ये विद्यार्थी, महिला व ज्येष्ठ नागरिकांसाठी व्याख्याने • अनेक कार्यक्रमात मुख्य अतिथी म्हणून सहभाग • विदर्भ साहित्य संघाच्या अनेक साहित्यिक कार्यक्रमात सहभाग • अखिल भारतीय साहित्य संमेलनाच्या विविध कार्यक्रमात सहभाग • राज्यस्तरीय साहित्यिक कार्यक्रमाची निवेदिका म्हणून सहभाग • राज्यस्तरीय कार्यक्रमांत मुलाखतकार म्हणून सहभाग <big>''''' प्रकाशन क्षेत्र - '''''</big> - इंक-एन-पेन प्रकाशनची संचालक - गेल्या 6 वर्षांपासून 'अनलॉक' दिवाळी अंकाचे संपादन. <big>''''' चित्रपट क्षेत्र - '''''</big> - फिल्म रायटिंग असोसिएशन मुंबईच्या सक्रिय सभासद - ३ मराठी चित्रपटाच्या संहितेवर काम - १ मराठी चित्रपट रिलीज - बालगीते, गझलचा अल्बम प्रसिद्ध - काही चित्रपटांसाठी लावणी, गीत लेखन. <big>''''' नाट्य क्षेत्र - '''''</big> अभिव्यक्ती वैदर्भीय लेखिका संस्था आयोजित ''''विदर्भ कन्या'''' नाटकात '''माता जिजाऊ''' ह्यांची भूमिका साकार ! <big>''''' संदर्भ व टीप - '''''</big> अहमदनगर वाचनालय येथील वसंत व्याख्यानमालेतील ''स्त्रीवाद आणि आजची गरज'' व्याख्यान https://www.youtube.com/watch?v=C2uBKAeV7hs ''स्त्रीवाद आणि आजची गरज'' व्याख्यान https://prernacollegeofcommerce.org/newsandevents/2022/march2/Report_WE.pdf १९ नोव्हेंबर २०२३ रोजी प्रसिद्ध कवयित्री मीनल येवले ह्यांनी '''दैनिक लोकसत्ता''' मध्ये '''पद्मकोश''' कादंबरीवर लिहिलेली समीक्षा - https://www.loksatta.com/lokrang/review-of-padmakosh-novel-written-by-rashmi-padwad-madankar-css-98-4053725/ २८ मार्च २०२१ महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेख https://marathi.indiatimes.com/editorial/samwad/rashmi-padwad-madankar-article-on-satisfying-mukbang-videos-and-youtube/articleshow/81731636.cms ०६ फेब्रुवारी २०२१ महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेख https://marathi.indiatimes.com/lifestyle-news/relationships/rashmi-padwad-madankar-article-on-myntra-logo-controversy-and-people-mindsets/articleshow/80720689.cms महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित ''स्त्री स्वातंत्र्याचा लढा, की तिढा?'' लेख https://marathi.indiatimes.com/lifestyle-news/relationships/article-on-hemangi-kavi-facbook-post-related-bra-and-womens-freedom/articleshow/84502300.cms महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये प्रकाशित लेखावर YouTube स्टोरी https://www.youtube.com/watch?v=imtSUInzxgA २ सप्टेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''मैं तुम्हे फिर मिलूंगी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&date=2023-09-02&page=3 २३ डिसेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''सक्तीची पाळी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&date=2023-12-23&page=1 २ मार्च २०२४ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''चिमुकल्या देशाची रोमहर्षक कहाणी'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&date=2024-03-02&page=4 १७ मे २०२५ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''हायब्रीस्टोफिलिया - आकर्षण आणि गुंतागुंत'' https://epaper.tarunbharat.net/article.php?mid=Akspage_2025-05-17_6301548a8f69f415679c5eef49ab65926827f66adb932 ३० सप्टेंबर २०२३ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''अफगाणी स्त्रिया म्हणताहेत - डोन्ट टच माय क्लॉथ'' https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Akspage&date=2023-09-30&page=1 २५ जानेवारी २०२५ रोजी दैनिक तरुण भारत मधील ''आकांक्षा'' पुरवणीत प्रकाशित लेख ''गणतंत्र आणि स्त्री'' https://epaper.tarunbharat.net/article.php?mid=Akspage_2025-01-25_3946ac3e592413ee350dc84660e5330667943b67b964e ''बिट्स अँड बाईट्स'' लेख संग्रहावर सुप्रसिद्ध लेखक नवनाथ पवार यांनी लिहिलेले पुस्तक परीक्षण https://marathi.indiatimes.com/maharashtra/nagpur/book-test/articleshow/76238108.cms सृजनदीप दिवाळी अंक स्पर्धेत ''अनलॉक'' अंकाला मिळालेला सर्वोत्कृष्ट अंकाचा पुरस्कार https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/5/29/diwali-ank.html पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस मिळालेला स्व.राजाराम डाकवे (तात्या) साहित्य उत्कृष्ट कादंबरी पुरस्कार https://ddmnews.in/maharashtra-news/2893/ पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी स्पंदन संस्थेचा पुरस्कार https://www.esakal.com/mumbai/todays-latest-marathi-news-mum24h81054-txt-mumbai-20240719031036 पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस साहित्य विहार मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी https://marathi.abhijeetbharat.com/Encyc/2023/10/18/sahitya-vihar-institute-announces-2023-literary-awards.html#/google_vignette पद्मकोश या चरित्रात्मक पत्ररूपी कादंबरीस महाराष्ट्र साहित्य परिषद - शाखा दामाजी नगरचा मिळालेला राज्यस्तरीय उत्कृष्ट कादंबरी https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/7/15/Rashmi-Padwad-Madankar.html अक्षरधारा मध्ये प्रकाशित ''झुंडींची झुंज आणि जात-धर्माच्या बेगडी अस्मिता'' लेख https://www.aksharnama.com/client/article_detail/1293 ''सीता'' कादंबरीचे लेखक अभिराम भडकमकर यांच्या मुलाखतीची बातमी https://www.tarunbharat.net/Encyc/2024/1/19/The-vision-of-Sita-s-personality-Sahitya-Wari-programm.html#/google_vignette अनलॉक दिवाळी अंकास आजवर एकूण 14 राज्य आणि राष्ट्रस्तरीय पुरस्कार प्राप्त <nowiki>{{</nowiki>https://www.tarunbharat.net/Encyc/2023/5/29/diwali-ank.html<nowiki>}}</nowiki> <nowiki>{{</nowiki>https://www.aatmnirbharkhabar.com/post/12884<nowiki>}}</nowiki> == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{वर्ग}} tj65h5j90yq4nkgctab06jadjjbzw4q 0 370205 2680332 2645852 2026-04-22T18:12:23Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680332 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सोनय कार्ताल''' ([[२८ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००१|२००१]]:[[लंडन]], [[इंग्लंड]] - ) ही एक ब्रिटिश व्यावसायिक [[टेनिस]] खेळाडू आहे. <ref name="auto1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ukproleague.com/sonay-kartal-stunning-uk-pro-league/|title=Sonay Kartal stunning run at the UK Pro League|last=Mazzoleni|first=Elisabetta|date=16 November 2021|website=UK Pro League|access-date=27 June 2024}}</ref> कार्तालचा जन्म [[लंडन|लंडनमधील]] सिडकप भागात झाला. ती [[ब्रायटन आणि होव|ब्राइटन आणि होव्ह]] शहरात राहते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mylondon.news/sport/other-sport/wimbledon-2022-who-british-wildcard-24311224|title=Wimbledon's Sonay Kartal's world ranking and tennis playing history - MyLondon|last=Vincent|first=Milly|date=27 June 2022|website=MyLondon|access-date=27 June 2024}}</ref> तिचे वडील मूळ तुर्कस्तानी आहेत <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.t-vine.com/wimbledon-never-stops-surprising/|title=Wimbledon never stops surprising|last=Nuri-Nixon|first=Suzanne|date=12 July 2018|website=T-VINE|access-date=27 June 2024|archive-date=2019-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428130800/https://www.t-vine.com/wimbledon-never-stops-surprising/|url-status=dead}}</ref> तिने [[लाँगहिल हायस्कूल|लाँगहिल हायस्कूलमध्ये]] शिक्षण घेतले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lta.org.uk/fan-zone/british-tennis-players/sonay-kartal/|title=Sonay Kartal|website=Lawn Tennis Association|access-date=27 June 2024}}</ref> कार्तालने वयाच्या सहाव्या वर्षी आपल्या मोठ्या भावाचे अनुकरण करीत टेनिस खेळायला सुरुवात केली. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.tennissussex.com/wp-content/uploads/2023/03/Tennis-Sussex-News-The-Christmas-Edition.pdf|title=Sonay's Sensational Season|date=December 2021|work=Tennis Sussex|access-date=27 June 2024|issue=2}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lta.org.uk/news/introducing-sonay/|title=Introducing Sonay Kartal...|date=4 May 2022|website=Lawn Tennis Association|access-date=27 June 2024}}</ref> ती सध्या [[होव्ह|होव्हमधील]] पॅव्हेलियन अँड अव्हेन्यू टेनिस क्लबमध्ये प्रशिक्षण घेते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.brightonandhovenews.org/2019/05/18/former-british-tennis-no-1-hosts-open-day-in-hove/|title=Former British tennis No 1 hosts open day in Hove|last=le Duc|first=Frank|date=18 May 2019|website=Brighton and Hove News|access-date=27 June 2024}}</ref> तिचे आवडते टेनिस खेळाडू [[रॉजर फेडरर]] आणि [[किम क्लाइस्टर्स]] आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ukproleague.com/conversation-sonay-kartal/|title=A conversation with: Sonay Kartal|last=Mazzoleni|first=Elisabetta|date=11 November 2021|website=UK Pro League|access-date=27 June 2024}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:कार्ताल, सोनय}} [[वर्ग:युनायटेड किंग्डमच्या महिला टेनिस खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००१ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] orfyzl7gs3h24dpazan2672p5hcnx70 0 376892 2680410 2652564 2026-04-22T21:08:04Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680410 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''हेमलता''' (जन्म: १६ ऑगस्ट १९५४) ही बॉलीवूडमधील एक भारतीय शास्त्रीय प्रशिक्षित [[पार्श्वगायक|पार्श्वगायिका]] आहे. १९७० च्या दशकाच्या उत्तरार्धातील तिच्या गाण्यांसाठी, विशेषतः ''[[अंखियों के झरोखों से]]'' या गाण्यासाठी ती प्रसिद्ध आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Salam|first=Ziya Us|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/ankhiyon-ke-jharonkhon-se/article4077508.ece|title=Ankhiyon ke Jharonkhon se|date=2012-11-08|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2021-04-02}}</ref> १९७७-८१ या काळात तिला पाच वेळा [[फिल्मफेर सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक पुरस्कार|फिल्मफेर सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायन पुरस्कारासाठी]] नामांकन मिळाले होते आणि १९७७ मध्ये ''[[चितचोर]]'' चित्रपटातील "तू जो मेरे सूर में" या तिच्या शास्त्रीय गायनासाठी तिला एकदा [[चितचोर|फिल्मफेर]] पुरस्कार मिळाला होता. हे गाणे [[के.जे. येसुदास]] यांच्यासोबत [[रवींद्र जैन]] यांनी संगीतबद्ध केले होते. == जीवन आणि कारकीर्द == हेमलता यांचा जन्म [[हैदराबाद|हैदराबादमध्ये]] एका मारवाडी ब्राह्मण कुटुंबात '''लता भट्ट''' म्हणून झाला आणि त्यांचे बालपण [[कोलकाता|कलकत्त्यात]] गेले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://cineplot.com/music/hemlata-interview|title=Hemlata – Interview|website=cineplot|access-date=2 October 2011}}</ref> तिचे लग्न भारतीय चित्रपट अभिनेत्री [[योगीता बाली|योगिता बाली]] यांचे धाकटे भाऊ योगेश बाली यांच्याशी झाले होते. त्यांच्या पतीचे १९८८ मध्ये दीर्घ आजाराने निधन झाले. त्या त्यांचा मुलगा आदित्यसोबत राहतात. हेमलताने तिचे वडील आणि गुरू पंडित जयचंद भट्ट यांच्याकडून शास्त्रीय गायिकेचे प्रशिक्षण घेतले. नंतर ती कलकत्ताहून मुंबईत आली. तिथे तिला तिचे पहिले गाणे [[उषा खन्ना]] यांनी दिले. नंतर तिने [[कल्याणजी-आनंदजी]], [[लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल]] यांच्यासोबत तिचा अविस्मरणीय प्रवास सुरू केला. तिने [[मोहम्मद रफी]], [[किशोर कुमार]], [[मुकेश]], [[लता मंगेशकर]] आणि [[आशा भोसले]] यांच्यासोबत गाणी गायली. हेमलता तिच्या कव्वाली, हलक्याफुलक्या गझल, भजन आणि इतर अनेक गाण्यांसाठी ओळखली जाते. नंतर, [[रवींद्र जैन]] यांच्यासोबत तिने इतर अनेक गाण्यांवर काम केले. त्यापैकी "अंखियों के झरोखों से" हे होते जे [[बिनाका गीतमाला|बिनाका गीत माला]] नुसार १९७८ मध्ये नंबर वन गाणे बनले. या गाण्यासाठी हेमलताला [[फिल्मफेर सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायकाच्या फिल्मफेर पुरस्कारासाठी]] नामांकन मिळाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=KqpIIaCJggY&list=FLAMfWzpQpoOPXkL261bGQMw&index=3&feature=plpp_video|title=Ankhiyon Ke Jharokhon Se|date=19 December 2007|website=Rajshri Production|access-date=26 November 2011}}</ref> हेमलता यांनी [[निर्मला श्रीवास्तव|श्री माताजी निर्मला देवी]] यांना समर्पित जैन यांच्या कॅसेट अल्बम ''सहज धारा'' (१९९१) मध्ये गाणी गायली आणि जुलै १९९२ मध्ये बेल्जियममधील [[ब्रसेल्स]] येथे झालेल्या दोन मैफिलींमध्ये या अल्बममधील गाणी सादर केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://vimeo.com/42914919|title=1992-0703 Sahaja Yoga public program, Brussels. Part 1: Music by Hemlata|date=27 May 2012|access-date=1 January 2016}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://vimeo.com/42912942|title=1992-0704 Sahaja Yoga public program, Brussels. Music by Hemlata|date=27 May 2012|access-date=1 January 2016}}</ref> तिने [[रामानंद सागर]] यांच्या [[रामायण (मालिका)|''रामायण'']] या टीव्ही मालिका पारंपारिक [[मीरा (कृष्णभक्त)|मीरा]] भजन "पायोजी मैंने राम रतन धन पायो" सादर केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?&gl=US&hl=en-GB&client=mv-google&v=QMIfcmsg5Mw&nomobile=1|title=Payoji Maine Ram Ratan Dhan payo-Hemlata|date=30 July 2011|website=Atulinus}}</ref> १९९२ च्या इस्टर दरम्यान इटलीमध्ये झालेल्या एका संगीत कार्यक्रमात तिने "ओ सोले मिओ" हे इटालियन गाणे देखील सादर केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://vimeo.com/60214060|title=1992-0418 Hemlata – Sardesai Sole Mio|date=21 February 2013|access-date=1 January 2016}}</ref> १३ एप्रिल १९९९ रोजी श्री आनंदपूर साहिब अकाल तख्त येथे शीख खालसा पंथाच्या ३०० व्या वर्धापन दिनानिमित्त मूळ रागांमध्ये रचलेले गुरमत संगीत सादर करण्यासाठी तिला निवडले गेले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.sikhnet.com/oldsikhnet/AnandpurSahib/OnThe14th.htm|title=Yatra Camp Guests on celebration of 300 years of Khalsa Panth|date=14 April 1999|website=Sikhnet|access-date=2026-02-19|archive-date=2024-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20240203103836/https://www.sikhnet.com/oldsikhnet/AnandpurSahib/OnThe14th.htm|url-status=dead}}</ref> ''किनी तेरा अंत ना पाया'' हा शीख संगीताच्या तिच्या अल्बमचे उद्घाटन [[पंजाब|पंजाबचे]] मुख्यमंत्री श्री [[प्रकाशसिंग बादल]] यांनी केले होते आणि भारताचे पंतप्रधान श्री [[अटलबिहारी वाजपेयी|अटल बिहारी वाजपेयी]] यांनी उपस्थिती लावली होती. == पुरस्कार आणि नामांकने == {| class="wikitable sortable" ! वर्ष !! गाणे !! चित्रपट !! पुरस्कार !! निकाल |- | rowspan="2"| १९७७ || "तू जो मेरे सूर में" || ''[[चितचोर]]'' | rowspan="5"|[[फिल्मफेर सर्वोत्तम महिला पार्श्वगायक पुरस्कार]] | {{won}} |- | "सून के तेरी पुकार" || ''[[फकीरा (१९७६ चित्रपट)|फकीरा]]'' | {{nom}} |- | १९७९ || "अंखियों के झरोखों से" || ''[[अंखियों के झरोखों से]]'' | {{nom}} |- | १९८० || "मेघा ओ रे मेघा" || ''[[सुनयना (चित्रपट)|सुनयना]]'' | {{nom}} |- | १९८१ || "तू इस तरह से मेरी झिंदगी में शामिल हैं" || ''[[आप तो एसे ना थे]]'' | {{nom}} |- |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:नेपाळी-भाषेतील भारतीय गायक]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय महिला गायिका]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला गायिका]] [[वर्ग:आंध्र प्रदेशातील चित्रपट संगीतकार]] [[वर्ग:राजस्थानी लोक]] [[वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय महिला पार्श्वगायिका]] [[वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 9gb68e335k3xzx0449mfu38i93antjp 0 377489 2680349 2655909 2026-04-22T19:34:58Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680349 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''स्वाभिमानी शेतकरी संघटना''' ही महाराष्ट्रातील [[कोल्हापूर]] स्थित एक शेतकरी संघटना आहे. या संघटनेची स्थापना खासदार [[राजू शेट्टी]] यांनी केली होती.<ref name="Raju Shetti seeks finance ministry investigation into future trading - The Indian Express">{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/cities/pune/raju-shetti-seeks-finance-ministry-investigation-into-future-trading/ | title=Raju Shetti seeks finance ministry investigation into future trading - The Indian Express | publisher=Express News Service | date=5 January 2016 | accessdate=23 July 2016}}</ref><ref name="Raju Shetti, MP, farmers’ activist - Livemint">{{cite web | url=http://www.livemint.com/Leisure/zMUvyO1NneEYZqQBBVyBzI/Raju-Shetti-MP-farmers-activist.html | title=Raju Shetti, MP, farmers’ activist - Livemint | publisher=Livemint | date=28 December 2012 | accessdate=23 July 2016 | author=Makarand Gadgil}}</ref> जानेवारी २०१४ पर्यंत, ही संघटना [[स्वाभिमानी पक्ष]] या नावाने [[शिवसेना]] आणि [[भारतीय जनता पक्ष|भाजप]] यांच्या नेतृत्वाखालील राज्याच्या सत्ताधारी महाआघाडीचा भाग होती.<ref name="Miffed, Raju Shetti to shun BJP’s rural outreach programme">{{cite web | url=https://in.news.yahoo.com/miffed-raju-shetti-shun-bjp-005000130.html | title=Miffed, Raju Shetti to shun BJP’s rural outreach programme | publisher=The Indian Express | date=9 February 2016 | accessdate=23 July 2016 | author=Parthasarathi Biswas}}</ref><ref name=" Maharashtra: Order ED probe into selling of sugar factories, says Lok Sabha MP Raju Shetti - DNA">{{cite web | url=http://www.dnaindia.com/india/report-maharashtra-order-ed-probe-into-selling-of-sugar-factories-says-lok-sabha-mp-raju-shetti-2205744 | title=Maharashtra: Order ED probe into selling of sugar factories, says Lok Sabha MP Raju Shetti - DNA | publisher=DNA | date=25 April 2016 | accessdate=23 July 2016}}</ref> २८ सप्टेंबर २०१५ रोजी, २००५ पासून ऑडिट केलेले बॅलन्स शीट आणि आयटी रिटर्न कागदपत्रे सादर न केल्यामुळे नोंदणी गमावलेल्या महाराष्ट्रातील १६ पक्षांत याचा देखील समावेश होता. सबब या संघटनेने आपले अधिकृत निवडणूक चिन्ह गमावले.<ref name="Farmers’ stir over Bharat Forge SEZ inching towards resolution - Business Line">{{cite web | url=http://www.thehindubusinessline.com/news/farmers-stir-over-bharat-forge-sez-inching-towards-resolution/article8437663.ece | title=Farmers’ stir over Bharat Forge SEZ inching towards resolution - Business Line | publisher=Business Line | date=5 April 2016 | accessdate=23 July 2016 | author=ALKA KSHIRSAGAR}}</ref> एकेकाळी एनडीएशी युती करणारे राजू शेट्टी [[नरेंद्र मोदी]] आणि [[देवेंद्र फडणवीस]] यांचे कट्टर टीकाकार बनले, ज्यामुळे त्यांना २०१७ मध्ये युती सोडावी लागली. नंतर त्यांनी २०१९ च्या निवडणुकीत [[शरद पवार]] यांच्या [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार]]शी युती केली. परंतु हातकणंगले मतदारसंघातून शिवसेनेच्या धैर्यशील माने यांच्याकडून मोठ्या पराभवानंतर हे पाऊल उलटे पडले.<ref>{{Cite news |last=Banerjee |first=Shoumojit |date=2024-04-15 |title=Lok Sabha 2024: ‘Farmer’s voice’ Raju Shetti files nomination from Maharashtra’s sugar heartland |url=https://www.thehindu.com/elections/lok-sabha/lok-sabha-2024-farmers-voice-raju-shetti-files-nomination-from-maharashtras-sugar-heartland/article68068371.ece |access-date=2025-04-21 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://www.swabhimani.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] * [https://amchimatiamchimansa.com/ आमची माती आमची माणसं] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230203134836/https://amchimatiamchimansa.com/ |date=2023-02-03 }} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील सामाजिक संस्था]] [[वर्ग:भारतातील राजकीय पक्ष]] kowvcr2f9oqja9gbf220txk307c4rdn 0 378579 2680396 2677120 2026-04-22T20:51:11Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680396 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} [[File:Hina Shah Stree Shakti Award.jpg|thumb|महिला दिनानिमित्त भारताच्या राष्ट्रपती श्रीमती प्रतिभा पाटील यांच्या हस्ते 'स्त्री शक्ती पुरस्कार' स्वीकारताना हिना शाह]] '''हिना शाह''' या एक भारतीय [[उद्योजक]] आहेत. आर्थिक विकासाच्या क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना भारताच्या राष्ट्रपती [[प्रतिभा पाटील]] यांच्या हस्ते प्रदान करण्यात आलेला [[नारी शक्ती पुरस्कार|स्त्री शक्ती पुरस्कार]], तसेच 'भारत ज्योती पुरस्कार', 'टायटन बी मोर लेजेंड' किताब आणि 'प्रोजेक्ट मॅनेजमेंट इन्स्टिट्यूट'कडून दिला जाणारा 'सर्वोत्कृष्ट प्रकल्प पुरस्कार' यांसह अनेक पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.<ref>{{cite web |url=http://www.pmi.org.in/manageindia/volume3/issue01/feature.html |title=Project Management Institute |publisher=Pmi.org.in |accessdate=2012-08-04 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225101140/https://www.pmi.org.in/manageindia/volume3/issue01/feature.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2010-03-08 |title=National Mission for Empowerment of Women launched; President Presents Stree Shakti Puruskar |url=https://archive.pib.gov.in/archive2/erelease.aspx?relid=59237 |access-date=2021-01-07 |website=Press Information Bureau |publisher=Government of India |archive-date=10 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110132311/https://archive.pib.gov.in/archive2/erelease.aspx?relid=59237 |url-status=live }}</ref> == महिला सक्षमीकरण == त्यांनी १९७६ मध्ये प्लास्टिक पॅकेजिंग उद्योगातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. [[File:Hina Shah.jpg|thumb|left|गुजरातच्या विधवा [[उद्योजक|उद्योजकांशी]] संवाद साधताना हिना शाह]] १९८६ मध्ये त्यांनी 'इंटरनॅशनल सेंटर फॉर एन्टरप्रेन्योरशिप अँड करिअर डेव्हलपमेंट'ची (ICECD) स्थापना केली.<ref>{{Cite web|url=http://www.icecd.org/|title=Entrepreneurship Development Institute of India, Entrepreneurship Development Programs in Ahmedabad, Gujarat, Maharashtra, Delhi|website=icecd.org|access-date=2020-04-25|archive-date=2010-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20100724161810/http://www.icecd.org/|url-status=dead}}</ref> शाह यांनी सुरू केलेल्या "महिलांसाठी उद्योजकता विकास कार्यक्रमात" (एन्टरप्रेन्योरशिप डेव्हलपमेंट प्रोग्राम फॉर विमेन) [[गुजरात]]मधील २५ महिला सहभागी झाल्या होत्या; त्यापैकी १६ महिलांनी बिगर-पारंपारिक व्यवसाय सुरू केले, जे २०११ पर्यंत यशस्वीरीत्या सुरू होते.<ref>{{cite web|url=https://www.financialexpress.com/news/when-she-refuses-to-stoop/346807/0 |title=When she refuses to stoop |work=The Financial Express |date=2008-08-10 |accessdate=2012-08-04}}</ref> झाम्बिया, बांगलादेश, लेसोथो, बोत्स्वाना, कॅमेरून, मलेशिया, फिलीपिन्स, जॉर्डन, श्रीलंका, गयाना, आयव्हरी कोस्ट आणि सेंट किट्स यांसारख्या देशांमध्ये महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणाची रणनीती आखण्यात आणि ती संस्थात्मक स्वरूपात राबवण्यात शाह यांनी मोलाची भूमिका बजावली.<ref>{{cite web|agency=TNN|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-14/india-business/29772761_1_women-entrepreneurs-hina-shah-felicitated |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719135606/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-14/india-business/29772761_1_women-entrepreneurs-hina-shah-felicitated |url-status=dead |archive-date=2011-07-19 |title=Rural women entrepreneurs felicitated |date=2011-07-14 |work=[[The Times of India]] |accessdate=2012-08-04}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{नारी शक्ती पुरस्कार}} {{DEFAULTSORT: शाह, हिना}} [[वर्ग:भारतीय उद्योगिनी]] [[वर्ग:गुजराती व्यक्ती]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते]] 0m0o54ol58wxkn2m6qqz0f8bua1o15h 0 378696 2680307 2677532 2026-04-22T15:16:29Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680307 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''सारा अर्जुन''' (जन्म: [[१८ जून]], [[इ.स. २००५| २००५]]) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे जी प्रामुख्याने [[तमिळ भाषा|तमिळ]] आणि [[बॉलिवूड|हिंदी चित्रपट]] आणि जाहिरातींमध्ये काम करते. अभिनेता [[राज अर्जुन]] यांची मुलगी असलेल्या साराने वयाच्या सहाव्या वर्षापूर्वीच 'क्लिनिक प्लस' सारख्या अनेक व्यावसायिक जाहिराती आणि एका लघू हिंदी चित्रपटात काम केले होते. २०१० मध्ये, ए. एल. विजय यांच्या 'दैवा थिरुमगल' या तमिळ थरारपटामध्ये तिला मुख्य भूमिकेसाठी निवडण्यात आले होते, ज्यामध्ये तिने एका अशा सहा वर्षांच्या मुलीची भूमिका साकारली होती जिचे वडील मानसिकदृष्ट्या विकलांग होते. हा चित्रपट समीक्षकांच्या पसंतीस उतरला आणि व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी ठरला, तसेच साराच्या अभिनयाचे चित्रपट समीक्षकांकडून भरभरून कौतुक झाले. तिने तेव्हापासून अनेक भारतीय चित्रपटांमध्ये काम केले आहे, मुख्यत्वे तमिळ आणि हिंदी तसेच तेलगू आणि मल्याळम चित्रपटांत तिच्या भूमिकांसाठी सकारात्मक प्रतिसाद मिळवला आहे, विशेषतः विजय यांच्या 'सावम' (२०१४) मधील तिच्या भूमिकेसाठी.<ref>{{Cite news |last=IANS |title=Sara Arjun is real star of 'Saivam': Director Vijay |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/sara-arjun-is-real-star-of-saivam-director-vijay-114040700264_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413090246/https://www.business-standard.com/article/news-ians/sara-arjun-is-real-star-of-saivam-director-vijay-114040700264_1.html |archive-date=2019-04-13 |access-date=2025-12-09 |language=en |url-status=live }}</ref> [[रणवीर सिंग]] सोबतच्या ''[[धुरंधर]]'' (२०२५) आणि ''[[धुरंधर: द रिव्हेंज]]'' (२०२६) या हिंदी स्पाय थ्रिलर चित्रपटांमधून तिने विशेष लक्ष वेधून घेतले.<ref>{{cite web |date=7 July 2025 |title=Who Is Sara Arjun, Once India's Highest Paid Child Actor, Ranveer Singh's Dhurandhar Heroine Now |url=https://www.ndtv.com/entertainment/who-is-sara-arjun-once-indias-highest-paid-child-actor-ranveer-singhs-dhurandhar-heroine-now-8835853 |website=NDTV |access-date=19 December 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Verma |first1=Sakshi |title=Dhurandhar 2: Here's everything you need to know about Ranveer Singh's co-star Sara Arjun |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/news/dhurandhar-2-here-s-everything-you-need-to-know-about-ranveer-singh-s-co-star-sara-arjun-2026-03-22-1034694 |website=[[India TV]] |access-date=23 March 2026 |date=March 22, 2026}}</ref> ==वैयक्तिक आयुष्य== साराचे वडील राज अर्जुन हे एक अभिनेता आहेत ज्यांनी अनेक चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.<ref>{{Cite web |date=25 September 2021 |title=Raj Arjun: Before I started getting offers, it was Sara who took care of me like a mother |url=https://www.cinemaexpress.com/hindi/interviews/2021/sep/25/raj-arjun-before-i-started-getting-offers-it-was-sara-who-took-care-of-me-like-a-mother-26894.html |access-date=2023-08-26 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> तिचा धाकटा भाऊ सुहान याने २०१६ च्या 'डिनर' या लघुपटातून अभिनयात पदार्पण केले.<ref>{{Cite web |last=A |first=Deepa |date=2016-11-14 |title=This Boy's Mom Called Him For Dinner! What Happens Next Will Give You A Sleepless Night! |url=https://www.rvcj.com/boys-mom-called-dinner-happens-next-will-give-sleepless-night/ |access-date=2023-08-26 |website=RVCJ |language=en-US}}</ref> ==चित्रपट सूची== ===चित्रपट=== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | वर्ष ! scope="col" | शीर्षक ! scope="col" | भूमिका ! scope="col" | भाषा ! scope="col" class="unsortable" | नोंद ! scope="col" class="unsortable" | संदर्भ |- | rowspan="2" | २०११ || ''४०४'' || सारा || [[हिंदी]] || पदार्पणाचा चित्रपट || |- | ''दैवा थिरुमगल'' || निला कृष्णा || [[तमिळ भाषा|तमिळ]] || ||<ref name="ps1"/> |- | rowspan="2" | २०१३ || ''[[एक थी डायन]]'' || मिशा माथूर || हिंदी || || |- | ''चिथिरायिल नीलाचोरु'' || ओविया || तमिळ || || |- | rowspan="2" | २०१४ || ''[[जय हो]]'' || शाळकरी मुलगी || हिंदी || || |- | ''सावम'' || तमिळ सेल्वी || तमिळ || ||<ref name="ps1"/> |- | rowspan="2" | २०१५ || ''दागुदुमूथा दंडकोर'' || बंगाराम || [[तेलगू भाषा|तेलगू]] || ||<ref name="ps1"/> |- | ''जज्बा'' || सनाया वर्मा || हिंदी || ||<ref name="ps1"/> |- | २०१६ || ''अँन मारिया कलिप्पिलानू'' || अँन मारिया || [[मल्याळम]] || ||<ref name="ps1"/> |- | rowspan="2" | २०१७ || ''द साँग ऑफ स्कॉर्पिअन्स'' || आयशा || हिंदी || ||<ref name="ps1"/> |- | ''विजिथिरु'' || चारू || तमिळ || || |- | rowspan="3" | २०१९ || ''एक लडकी को देखा तो ऐसा लगा'' || लहान स्वीटी चौधरी || rowspan="2" | हिंदी || || |- | ''[[सांड की आँख]]'' ||शेफाली तोमर || ||<ref name="ps1"/> |- | ''सिल्लू करुपट्टी'' || मिटी || तमिळ || अँथॉलॉजी चित्रपट; विभाग "पिंक बॅग"|| |- | २०२१ || ''अजीब दास्तान्स'' || समायरा || rowspan="2" | हिंदी || अँथॉलॉजी चित्रपट; विभाग "अनकही" || |- | rowspan=2 | २०२२ || ''तुलसीदास ज्युनिअर'' || पिया || || |- | '' पोन्नियिन सेल्वन: १'' || rowspan="2" | लहान नंदिनी || rowspan="3" | तमिळ || ||<ref name="ps1"/> |- | २०२३ || ''पोन्नियिन सेल्वन: २'' || ||<ref name="ps1">{{Cite news |date=2023-05-27 |title='Ponniyin Selvan' actress Sara Arjun opens up on playing younger version of Aishwarya Rai! |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/ponniyin-selvan-actress-sara-arjun-opens-up-on-playing-younger-version-of-aishwarya-rai/articleshow/100547498.cms |access-date=2023-12-21 |issn=0971-8257}}</ref> |- | २०२४ || ''कोटेशन गँग पार्ट १'' || इरा || || <ref>{{Cite web |title=Teaser of Quotation Gang out |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2023/jan/17/teaser-ofquotation-gang-out-38844.html |access-date=2023-12-21 |website=[[Cinema Express]] |date=17 January 2023 |language=en}}</ref> |- | २०२५ || ''[[धुरंधर]]'' || यालिना जमाली || हिंदी || ||<ref>{{Cite news |date=2025-07-06|title='Dhurandhar' first look: A fierce Ranveer Singh goes all guns blazing in Aditya Dhar's intense actioner |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/dhurandhar-first-look-ranveer-singh-aditya-dhar-sanjay-dutt-akshaye-khanna-r-madhavan-arjun-rampal/article69779560.ece |access-date=2025-07-06}}</ref> |- | rowspan="2" | २०२६ | ''युफोरिया''|| चैत्रा || तेलगू || ||<ref>{{Cite web |last=Desk |first=Cinema Express |date=2025-12-01 |title=Bhumika Chawla-starrer Euphoria gets new release date with official teaser |url=https://www.cinemaexpress.com/telugu/news/2025/Dec/01/bhumika-chawla-starrer-euphoria-gets-new-release-date-with-official-teaser |access-date=2025-12-01 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> |- | ''[[धुरंधर: द रिव्हेंज]]'' | यालिना जमाली | हिंदी | | |} ===लघुपट=== {| class="wikitable" |- ! scope="col" | वर्ष ! scope="col" | शीर्षक ! scope="col" | भूमिका !भाषा ! scope="col" class="unsortable" | संदर्भ |- | २०१० || ''मिशा'' || मिशा | rowspan="4" |हिंदी|| |- | २०१८ || ''द परफेक्ट गर्ल'' || शाशा || align="center" |<ref>{{Cite AV media |title=The Perfect Girl |url=https://www.youtube.com/watch?v=H7Sp9YVehPo |publisher=Naahid Shah Films |via=YouTube |language=en |access-date=31 March 2021}}</ref> |- | २०१६ || ''डॉटर'' || गोपाळ दत्त यांची मुलगी || |- | २०२३ || ''पाठ (द लेसन)'' || कमली || align="center" | |} === वेब मालिका === {| class="wikitable" |- ! scope="col" | वर्ष ! scope="col" | शीर्षक ! scope="col" | भूमिका ! scope="col" | भाषा ! scope="col" class="unsortable" | संदर्भ |- | २०१९ | ''परछाई'' | उषा | हिंदी | भाग २: द विंड ऑन हॉन्टेड हिल |} == पुरस्कार आणि नामांकने == {| class="wikitable sortable" ! scope="col" | वर्ष ! scope="col" | पुरस्कार ! scope="col" | श्रेणी ! scope="col" | चित्रपट ! scope="col" | निकाल ! scope="col" class="unsortable" | संदर्भ |- | २०११ | ६ वे विजय पुरस्कार | सर्वोत्कृष्ट बाल कलाकार (विशेष ज्युरी उल्लेख) | ''दैवा थिरुमगल'' | {{Won}} |<ref>{{Cite web |title=News, Breaking News, Latest News, News Headlines, Live News, Today News CNN-News18 |url=http://www.ibnlive.com/news/india/6th-annual-vijay-awards-complete-list-of-winners-483185.html |access-date=30 June 2021 |website=News18 |language=en-US |archive-date=11 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150811113839/http://www.ibnlive.com/news/india/6th-annual-vijay-awards-complete-list-of-winners-483185.html |url-status=live }}</ref> |- | २०१३ | ३ रे साऊथ इंडियन इंटरनॅशनल मूव्ही अवॉर्ड्स (SIIMA) | rowspan="3"| सर्वोत्कृष्ट बाल कलाकार | ''चिथिरायिल निलाचोरु'' | {{Nom}} |<ref>{{Cite web |title=Index of / |url=https://www.siima.in/ |access-date=30 June 2021 |website=siima.in |archive-date=17 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617012720/https://siima.in/ |url-status=live }}</ref> |- | २०१४ | ९ वे विजय पुरस्कार | ''सावम'' | {{Won}} |<ref>{{Cite web |date=6 May 2015 |title=Vijay Awards 2015 – Complete list of winners |website=[[Sify]] |url=http://www.sify.com/movies/vijay-awards-2015-complete-list-of-winners-news-tamil-pe0nhUfhdeigd.html |access-date=30 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150506043201/http://www.sify.com/movies/vijay-awards-2015-complete-list-of-winners-news-tamil-pe0nhUfhdeigd.html |archive-date=6 May 2015}}</ref> |- | २०१६ | १९ वे एशियानेट फिल्म अवॉर्ड्स | ''अँन मारिया कलिप्पिलानू'' | {{Nom}} |<ref>{{Cite web |title=Asianet Film Awards |url=http://asianetfilmawards.com/ |access-date=30 June 2021 |website=asianetfilmawards.com |archive-date=10 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310182331/http://asianetfilmawards.com/ |url-status=live }}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री]] [[वर्ग:मल्याळम चित्रपटातील बाल अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. २००५ मधील जन्म]] buijlowmu5kmexnhprpk3pyzcjw992l 0 378753 2680330 2677852 2026-04-22T17:54:37Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2680330 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सेंट्रल बक्स हायस्कूल - वेस्ट''' तथा '''सी बी वेस्ट''' ही [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[पेनसिल्व्हेनिया]] राज्यातील [[डोईल्सटाउन (पेनसिल्व्हेनिया)|डॉइल्सटाउन]] शहरात असलेली एक [[सरकारी शाळा|सार्वजनिक]] शाळा आहे. येथे इयत्ता नववी ते बारावी पर्यंतचे विद्यार्थी शिक्षण घेतात.<ref>{{Cite web |title=Realign & Redefine: Grade Realignment |url=https://www.cbsd.org/our-district/realign-redefine-grade-realignment |access-date=2026-01-24 |website=www.cbsd.org |language=en-US}}</ref>). ही शाळा [[सेंट्रल बक्स स्कूल डिस्ट्रिक्ट|सेंट्रल बक्स शालेय क्षेत्राचा]] एक भाग आहे. २०२४-२०२५ या शैक्षणिक वर्षात सी बी वेस्टमध्ये एकूण १,३९१ विद्यार्थी होते आणि [[विद्यार्थी-शिक्षक गुणोत्तर]] १४.०० इतके होते.<ref>{{Cite web |title=Search for Public Schools - Central Bucks HS-West (420531001043) |url=https://nces.ed.gov/ccd/schoolsearch/school_detail.asp?Search=1&DistrictID=4205310&ID=420531001043 |access-date=2026-01-24 |website=nces.ed.gov}}</ref> एकूण विद्यार्थ्यांपैकी ५१.५% मुले आणि ४८.५% मुली होत्या. शाळेतील १७.७% विद्यार्थी [[आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल]] घटकातील होते, १७.३% विद्यार्थी [[विशेष शिक्षण|विशेष शिक्षण कार्यक्रमात]] सहभागी होते आणि २.५% विद्यार्थी बिगर-इंग्लिश मातृभाषा असणारे होते.<ref>{{Cite web |title=School Fast Facts - Central Bucks HS-West - Future Ready PA Index |url=https://futurereadypa.org/School/FastFacts?id=103237029146074172253017056035034147200057220195 |access-date=January 23, 2026 |website=futurereadypa.org}}</ref> {| class="wikitable" |+ विद्यार्थी लोकसंख्येची वांशिकता (२०२४-२०२५)<ref>{{Cite web |title=Search for Public Schools - Central Bucks HS-West (420531001043) |url=https://nces.ed.gov/ccd/schoolsearch/school_detail.asp?Search=1&DistrictID=4205310&ID=420531001043 |access-date=2026-01-24 |website=nces.ed.gov}}</ref> ! गट !! विद्यार्थ्यांची संख्या !! टक्केवारी |- | [[मूळचे अमेरिकन लोक|मूळचे अमेरिकन]] किंवा [[मूळचे अलास्की लोक]] || १ || ०.०७% |- | [[अमेरिकेतील आशियाई लोक|एशियन]] || १०१ || ७.२६% |- | [[आफ्रिकन अमेरिकन]] || ११ || ०.७९% |- | [[हिस्पॅनिक]] || १०८ || ७.७६% |- | [[मूळचे हवाईयन लोक|मूळचे हवाईयन]] किंवा इतर [[पॅसिफिक द्वीपवासी]] || ० || ०% |- | [[अमेरिकेतील श्वेतवर्णीय लोक|श्वेतवर्णीय]] || १,१२१ || ८०.५९% |- | दोन किंवा अधिक वंशाचे || ४९ || ३.५२% |} [[यु.एस. न्यूझ अँड वर्ल्ड रिपोर्ट|यु.एस. न्यूझ अँड वर्ल्ड रिपोर्ट]] या नियतकालिकानुसार सध्या सी बी वेस्ट हे पेनसिल्व्हेनियामधील ४३ व्या क्रमांकाचे सर्वोत्तम उच्च माध्यमिक विद्यालय आहे.<ref>{{Cite web |date=2026-01-23 |title=Central Bucks High School-West |url=https://www.usnews.com/education/best-high-schools/pennsylvania/districts/central-bucks-school-district/central-bucks-high-school-west-16857 |access-date=2026-01-23 |website=U.S. News & World Report}}</ref> लिंडेल डेव्हिस हे शाळेचे सध्याचे प्राचार्य आहेत.<ref>{{Cite web |title=Information / Administrative Team |url=https://cbwest.cbsd.org/our-school/information/administrative-team |access-date=2026-01-23 |website=Central Bucks School District |language=en}}</ref> == उल्लेखनीय माजी विद्यार्थी == * [[लिसा बेलकास्ट्रो|लिसा बेलकास्ट्रो]], राजकारणी, मेरीलँडच्या माजी प्रतिनिधी<ref>{{Cite web |date=2020-09-29 |title=Alumni Feature: Lisa Belcastro is a Voice of Hope |url=https://rockathletics.com/news/2020/9/29/field-hockey-alumni-feature-lisa-belcastro-lends-a-voice-of-hope.aspx |access-date=2026-01-24 |website=Slippery Rock University Athletics |language=en}}</ref> * [[वेयेस ब्लड|वेयेस ब्लड]], गायिका<ref name=":1">{{Cite web |date=2015-01-10 |title=THERE WILL BE BLOOD: Q&A w/ Natalie Mering |url=http://www.phawker.com/2015/01/10/there-will-be-blood-qa-w-natalie-mering/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220116095138/https://www.phawker.com/2015/01/10/there-will-be-blood-qa-w-natalie-mering/ |archive-date=2022-01-16 |access-date=2021-01-24 |website=PHAWKER.COM}}</ref> * [[फ्रँक केस (अमेरिकन फुटबॉल)|फ्रँक केस]], [[कॅन्सस सिटी चीफ्स]] कडील माजी [[नॅशनल फुटबॉल लीग|एन एफ एल]] खेळाडू<ref>{{Cite web|title=Frank Case Stats|url=https://www.pro-football-reference.com/players/C/CaseFr20.htm|website=Pro-Football-Reference.com|access-date=2026-01-24|language=en}}</ref> * [[जो कॉन्टी|जो कॉन्टी]], पेनसिल्व्हेनिया राज्याचे माजी प्रतिनिधी<ref>{{cite web |title=Joseph Conti - Pennsylvania Senate Library |url=https://www.library.pasen.gov/people/member-biography?id=4466 |website=Senate Library |access-date=January 23, 2026}}</ref> * [[रँडी कुथबर्ट|रँडी कुथबर्ट]], [[पिट्सबर्ग स्टीलर्स]] कडील माजी [[नॅशनल फुटबॉल लीग|एन एफ एल]] खेळाडू<ref>{{Cite web|title=Randy Cuthbert Stats|url=https://www.pro-football-reference.com/players/C/CuthRa20.htm|website=Pro-Football-Reference.com|access-date=2026-01-24|language=en}}</ref> * [[फ्रेड एफ. फील्डिंग|फ्रेड एफ. फील्डिंग]], माजी [[व्हाईट हाऊस समुपदेशक]] * [[स्कॉट ग्रीन (अमेरिकन फुटबॉल अधिकारी)|स्कॉट ग्रीन]], [[नॅशनल फुटबॉल लीग|नॅशनल फुटबॉल लीगचे]] माजी [[पंच (क्रीडा)|पंच]] * [[जॉन हेन्स्ले|जॉन हेन्स्ले]], अभिनेता * [[जिम जेन्सेन (वाइड रिसीव्हर)|जिम जेन्सेन]], माजी व्यावसायिक फुटबॉल खेळाडू, [[मायामी डॉल्फिन्स]]<ref>{{cite news |url=http://www.theintell.com/b519bad2-cb41-11e5-b1ee-17d1df27fd95.html |title=Super Bowl 50 has Central Bucks West, Neshaminy and Bensalem seeing gold |newspaper=[[द इंटेलिजन्सर (डॉइल्सटाउन, पेनसिल्व्हेनिया)|द इंटेलिजन्सर]] |first=Stuart |last=London |date=February 6, 2016 |access-date=November 30, 2018 |archive-date=2018-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181130202121/http://www.theintell.com/b519bad2-cb41-11e5-b1ee-17d1df27fd95.html |url-status=dead }}</ref> * [[शेलबी लॅब्स|शेलबी लॅब्स]], राजकारणी<ref name="bio">{{cite web |title=Representative Shelby Labs |url=https://www.legis.state.pa.us/cfdocs/legis/home/member_information/House_bio.cfm?id=1911 |publisher=Pennsylvania House of Representatives |access-date=October 17, 2021}}</ref> * [[टायलर लेप्ली|टायलर लेप्ली]], अभिनेता <ref name="Vibe090416">{{cite web|url=http://www.vibe.com/2016/09/tyler-lepley-ringside-interview/|title=Tyler Lepley Rises To His First Lead Role On TV One's 'Ringside'|first=Jenelle|last=Taylor|work=[[व्हायब (मासिक)|व्हायब]]|date=September 4, 2016|access-date=January 3, 2017}}</ref> * [[जेम्स ए. मिशनर]], लेखक (डॉइल्सटाउन उच्च माध्यमिक विद्यालयाचे स्नातक)<ref>{{cite web |date=April 1, 2020 |title=James A. Michener |url=https://www.michenerartmuseum.org/mam_exhibitions/james-a-michener-a-living-legacy/ |access-date=October 13, 2022 |website=James A. Michener Art Museum}}</ref> * [[माइक पेटिन|माइक पेटिन]], [[मिनेसोटा व्हायकिंग्स]]चे साहाय्यक मुख्य प्रशिक्षक * [[पिंक (गायिका)|पिंक]], गायिका * [[माइक सेनिका|माइक सेनिका]], [[ए आर सी ए रेसिंग सिरीज|ए आर सी ए]] आणि [[नास्कार|नास्कार]] चालक * [[मायकेल स्मेरकोनिश|मायकेल स्मेरकोनिश]], रेडिओ व्यक्तिमत्व * [[क्लो टिंबर्ग|क्लो टिंबर्ग]], पोल वॉल्टर<ref>{{cite web |title=Chloe Timberg - Track & Field |url=https://scarletknights.com/sports/track-and-field/roster/chloe-timberg/14643 |website=Rutgers University Athletics |language=en}}</ref> * [[केविन वॉर्ड (बेसबॉल)|केविन वॉर्ड]], [[सॅन डिएगो पॅड्रेस]] कडील माजी व्यावसायिक बेसबॉल खेळाडू * [[कॅरिना वेडमॅन|कॅरिना वेडमॅन]], अलौकिक शक्तींचे संशोधक<ref>{{cite web|url= https://www.inquirer.com/entertainment/tv/katrina-weidman-interview-portals-to-hell-jack-osbourne-alaskan-hotel-travel-channel-20190424.html?outputType=amp|website=Inquirer|access-date=July 5, 2023 |title='Portals to Hell': Doylestown's Katrina Weidman is the person to call when ghosts need busting on TV |date=24 April 2019 }}</ref> * [[ग्रँट उडिन्स्की|ग्रँट उडिन्स्की]], [[जॅक्सनव्हिल जग्वार्स]]चे एक प्रशिक्षक == हे सुद्धा पहा == * [[सेंट्रल बक्स हाय स्कूल ईस्ट]] == बाह्य दुवे == * {{अधिकृत संकेतस्थळ|https://cbwest.cbsd.org/}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पेनसिल्व्हेनियामधील सार्वजनिक उच्च माध्यमिक विद्यालये]] [[वर्ग:बक्स काउंटी (पेनसिल्व्हेनिया)मधील शाळा]] [[वर्ग:डोईल्सटाउन (पेनसिल्व्हेनिया)]] judsdfss2cpwwedxmrsoehruvlwsyjl 0 379247 2680279 2680262 2026-04-22T12:58:48Z संतोष गोरे 135680 2680279 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''शीत रक्ताचे प्राणी''' हे असे प्राणी आहेत ज्यांचे शरीराचे तापमान त्यांच्या सभोवतालच्या [[वातावरण|वातावरणानुसार]] सतत बदलत असते, म्हणजेच ते स्वतःचे तापमान स्थिर ठेवू शकत नाहीत. त्यामुळे हे प्राणी उष्णता मिळवण्यासाठी बाह्य स्त्रोतांवर, विशेषतः [[सूर्यप्रकाश|सूर्यप्रकाशावर]] अवलंबून असतात. थंड हवामानात त्यांच्या शरीरातील क्रिया मंदावतात, त्यामुळे ते कमी हालचाल करतात किंवा निष्क्रिय राहतात, तर उष्ण वातावरणात ते अधिक सक्रिय होतात. या प्राण्यांचा चयापचय तुलनेने कमी असतो, त्यामुळे त्यांना इतर प्राण्यांइतकी ऊर्जा किंवा अन्नाची गरज भासत नाही. शीत-रक्ताचे प्राणी मुख्यतः [[सरपटणारे प्राणी|सरपटणारे]], [[उभयचर प्राणी|उभयचर]] आणि [[मासा|मासे]] या गटांमध्ये आढळतात; [[साप]], [[सरडा|सरडे]], [[बेडूक]] आणि विविध प्रकारचे मासे ही त्यांची प्रमुख उदाहरणे आहेत. हे प्राणी पर्यावरणाशी जुळवून घेण्यात कुशल असतात, जसे की सूर्यप्रकाशात बसून शरीर गरम करणे किंवा सावलीत जाऊन थंड होणे. [[अन्नसाखळी|अन्नसाखळीमध्ये]] त्यांची महत्त्वाची भूमिका असून ते इतर प्राण्यांसाठी अन्न म्हणून तसेच काही [[कीटक]] आणि लहान प्राण्यांची संख्या नियंत्रित करण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. हवामान बदल, तापमानातील चढ-उतार आणि निवासस्थानातील बदल यांचा या प्राण्यांवर मोठा परिणाम होतो, कारण त्यांचे [[जीवनचक्र]] आणि [[क्रियाशीलता]] थेट तापमानावर अवलंबून असते. grrlz9sp69so2005ww9sgzl6jb2242u 0 379251 2680309 2026-04-22T15:51:24Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2680309 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[होन्डुरास]] lbx8p27z1og100ly4hdwhcpxb07s1nm 0 379252 2680310 2026-04-22T15:54:58Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2680310 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[हुआन मनुएल गाल्वेझ विमानतळ]] sh2tf0jillznm3vg6kbmqk87c1fedzj 14 379253 2680415 2026-04-22T21:45:41Z अभय नातू 206 नवीन 2680415 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:इ.स. २००१|समाप्ती]] ao3pm5ri9fa1yz3kiu73hmviev2kmgo 0 379254 2680419 2026-04-22T22:21:43Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2680419 wikitext text/x-wiki एम्ब्राएर ई-जेट्स परिवार dd8b3plp4okk4a3nvp7c1eqwq9pyqk7 2680420 2680419 2026-04-22T22:22:21Z अभय नातू 206 पुनर्निर्देशन 2680420 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[एम्ब्राएर ई-जेट्स परिवार]] 91i9ua5wcdfzmohwevt4zholharbmk4 0 379255 2680424 2026-04-23T01:32:15Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2680424 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[डग्लस डीसी-७]] j947mb2x94srjdf632k22873xnlnahh 0 379256 2680427 2026-04-23T01:48:21Z अभय नातू 206 जुने नाव 2680427 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बी अँड एच एरलाइन्स]] ovhctrwb8qx3j6f0wnrrpoix6milan1 0 379257 2680428 2026-04-23T01:48:43Z अभय नातू 206 जुने नाव 2680428 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बी अँड एच एरलाइन्स]] ovhctrwb8qx3j6f0wnrrpoix6milan1 0 379258 2680434 2026-04-23T02:40:38Z अभय नातू 206 नामभेद 2680434 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[एलएटीएएम एरलाइन्स ब्राझिल]] 5wywf8pyj1hjl95zc3f5t2gq11qgfil 0 379259 2680435 2026-04-23T02:41:44Z अभय नातू 206 नामभेद 2680435 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[एलएटीएएम एरलाइन्स ब्राझिल]] 5wywf8pyj1hjl95zc3f5t2gq11qgfil 0 379260 2680436 2026-04-23T02:43:33Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2680436 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[एलएटीएएम एरलाइन्स ब्राझिल]] 5wywf8pyj1hjl95zc3f5t2gq11qgfil 0 379261 2680446 2026-04-23T04:20:24Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2680446 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[रियो ग्रांदे दो सुल]] ax5vgrlsywyjfz2hs3bc8prqm96zduc 0 379262 2680447 2026-04-23T04:21:44Z अभय नातू 206 नामभेद 2680447 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[साओ पाउलो–ग्वारूलोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] sz085yboweo5i2kff1807iwkrxhy2ah 0 379263 2680452 2026-04-23T04:32:26Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2680452 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बोईंग ७३७#४००]] p8mxy0o4ok0tu7mmaugwhuxw89ul95p 0 379264 2680462 2026-04-23T05:17:43Z Ketaki Modak 21590 Ketaki Modak ने लेख [[फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर]] वरुन [[फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर ऊर्फ मेधानंद]] ला हलविला: अचूक नाव 2680462 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर ऊर्फ मेधानंद]] 9wl0qi7pecao78970lps1x3pp0kbqz7 2680499 2680462 2026-04-23T10:49:24Z संतोष गोरे 135680 [[फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर ऊर्फ मेधानंद]] ला असणारे पुनर्निर्देशन हटविले 2680499 wikitext text/x-wiki '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४, [[पाँडिचेरी]]) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> [[चित्र:Medhananda.jpg|इवलेसे|मेधानंद]] == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला<nowiki/> देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/disciples/medhananda/|title=Medhananda - German translator of The Supramental Manifestation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-04-22}}</ref> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - द वे आउट इज अप - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - गार्डियन्स ऑफ वननेस - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == शोध == द इटर्निटी गेम (The Eternity Game) या एका खेळाची त्यांनी निर्मिती केली आहे. ६४ चौरस पत्त्यांचा हा खेळ आहे. स्वतःच्या आंतरिक अस्तित्वाचा आणि आपल्या वैश्विक नात्याचा शोध लागावा हा या खेळाचा उद्देश आहे. ही निर्मिती त्यांनी श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांना समर्पित केली. <ref name=":1" /> == अधिक माहितीसाठी वाचा == [[:fr:Medhananda#cite_ref-1|मेधानंद]] (फ्रेंच विकिपीडिया) == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] expnkliccmwgyvr61cm1pvcb0yoqe76 2680500 2680499 2026-04-23T10:51:03Z संतोष गोरे 135680 2680500 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४, [[पाँडिचेरी]]) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला<nowiki/> देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/disciples/medhananda/|title=Medhananda - German translator of The Supramental Manifestation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-04-22}}</ref> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - द वे आउट इज अप - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - गार्डियन्स ऑफ वननेस - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == शोध == द इटर्निटी गेम (The Eternity Game) या एका खेळाची त्यांनी निर्मिती केली आहे. ६४ चौरस पत्त्यांचा हा खेळ आहे. स्वतःच्या आंतरिक अस्तित्वाचा आणि आपल्या वैश्विक नात्याचा शोध लागावा हा या खेळाचा उद्देश आहे. ही निर्मिती त्यांनी श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांना समर्पित केली. <ref name=":1" /> == अधिक माहितीसाठी वाचा == [[:fr:Medhananda#cite_ref-1|मेधानंद]] (फ्रेंच विकिपीडिया) == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] h02b0h3vlsmyxnqzylfwftptpv1h47e 2680502 2680500 2026-04-23T10:53:32Z संतोष गोरे 135680 /* संदर्भ */ 2680502 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४, [[पाँडिचेरी]]) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला<nowiki/> देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/disciples/medhananda/|title=Medhananda - German translator of The Supramental Manifestation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-04-22}}</ref> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - द वे आउट इज अप - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - गार्डियन्स ऑफ वननेस - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == शोध == द इटर्निटी गेम (The Eternity Game) या एका खेळाची त्यांनी निर्मिती केली आहे. ६४ चौरस पत्त्यांचा हा खेळ आहे. स्वतःच्या आंतरिक अस्तित्वाचा आणि आपल्या वैश्विक नात्याचा शोध लागावा हा या खेळाचा उद्देश आहे. ही निर्मिती त्यांनी श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांना समर्पित केली. <ref name=":1" /> == अधिक माहितीसाठी वाचा == [[:fr:Medhananda#cite_ref-1|मेधानंद]] (फ्रेंच विकिपीडिया) == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: विंकल्सस्ट्रॉटर, फ्रिट्ज}} [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] dy1op5okxg7bdd74zyez3t0tmo4b7k1 2680503 2680502 2026-04-23T10:53:44Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2680503 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर''' ऊर्फ '''मेधानंद''' (Fritz Winkelstroeter) (जन्म - २८ फेब्रुवारी १९०८, [[जर्मनी]]; मृत्यू - २६ मे १९९४, [[पाँडिचेरी]]) <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> - [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>तील [[जर्मन भाषा|जर्मन]] अभ्यासक, शिक्षक, भाषांतरकार. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/lata-jauhar-in-memoriam-by-anurag-banerjee/|title=Lata Jauhar: In Memoriam by Anurag Banerjee – Overman Foundation|date=2021-11-16|language=en-US|access-date=2025-03-04}}</ref> == जीवन == फ्रिट्ज यांनी म्युनिच आणि पॅरिस येथे वकिलीचे शिक्षण घेतले होते; <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.medhananda.com/|title=Medhananda|last=webm|website=Medhananda|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> परंतु १९३० च्या दशकात [[नाझीवाद|नाझीं]]<nowiki/>चा प्रभाव वाढत असताना त्यांनी आपला<nowiki/> देश सोडला. ते [[ताहिती]] येथे स्थायिक झाले आणि एका दुर्गम बेटावर त्यांनी अनेक महिने एकांतात व्यतीत केले, तिथे त्यांना अनेक गहन अनुभूती आल्या. या बेटावर २०० हेक्टरचे जंगल त्यांनी खरेदी केले होते. पुढे त्यांना दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, 'शत्रू देशाचा नागरिक' म्हणून ताहितीजवळ स्थानबद्ध करण्यात आले होते. <ref name=":1" />१९५२ मध्ये ते श्रीअरविंद आश्रमाशी जोडले गेले. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर श्रीमाताजींनी त्यांना मेधानंद हे नाव दिले.<ref name=":0" /> त्यांना लॅटिन, ग्रीक, इंग्रजी व फ्रेंच या भाषा अवगत होत्या. त्यांना चायनीज भाषा शिकण्याची संधी मिळाली. <ref name=":1" /> == कार्य == ते श्रीअरविंद ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. ते [[श्री अरविंद इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]] येथे धर्मांचा इतिहास शिकवीत असत. १९७० पासून ते श्रीअरविंदांच्या दृष्टिकोनाच्या प्रकाशात इजिप्शियन चित्रलिपीच्या (hieroglyphs) मानसशास्त्रीय प्रतीकात्मकतेचा शोध घेत होते.<ref name=":0" /> त्यांचे अनेक शोधनिबंध त्यांच्या Equals One या नियतकालिकामध्ये प्रकाशित झाले होते. मेधानंद हे १९६४ ते १९७५ या काळात Equals One नावाच्या नियतकालिकाचे संपादक आणि मुख्य लेखक होते. <ref name=":1" /> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/disciples/medhananda/|title=Medhananda - German translator of The Supramental Manifestation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-04-22}}</ref> १९७८ मध्ये त्यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या मदतीने आयडेंटिटी रिसर्च इन्स्टिट्यूट ही मूलभूत मानसशास्त्रासाठीची एक संशोधन संस्था स्थापन केली. == पुस्तके == * Die Offenbarung des Supramentalen - (The Supramental Manifestation या [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] लिखित ग्रंथाचा जर्मन भाषेतील अनुवाद) - [https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/ online वाचनासाठी उपलब्ध] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/Sri-Aurobindo/books/sabcl/german/the-supramental-manifestation/|title=Die Offenbarung des Supramentalen - German translation|website=The Mother & Sri Aurobindo : e-library|language=en|access-date=2026-02-04}}</ref> * The Way of Horus - द वे ऑफ होरस ISBN: 978-81-86413-37-1 * Archetypes of Liberation - ISBN: 978-81-86413-38-8 * The Pyramids and the Sphynx - द पिरामिड्स ॲँड द स्फीन्क्स - ISBN: 978-81-86413-39-5 * The Royal Cubit - ISBN: 978-81-86413-40-1 * The Ancient Egyptian Senet Game - ISBN: 978-81-86413-36-4 * With Medhananda on the Shores of Infinity - ISBN: 978-81-86413-08-1 * On the Threshold of a New Consciousness with Medhananda - ISBN: 978-81-86413-14-2 * Secret Wisdom - सिक्रेट विसडम - ISBN: 978-81-86413-32-6 * The Garden of Man - द गार्ड ऑफ मॅन - ISBN: 978-81-86413-35-7 * The Way out is Up and other stories from Equals One - द वे आउट इज अप - ISBN: 81-86413-24-3 * Guardians of Oneness and other tales from Equals One - गार्डियन्स ऑफ वननेस - ISBN: 978-81-86413-23-4 <ref name=":1" /> == शोध == द इटर्निटी गेम (The Eternity Game) या एका खेळाची त्यांनी निर्मिती केली आहे. ६४ चौरस पत्त्यांचा हा खेळ आहे. स्वतःच्या आंतरिक अस्तित्वाचा आणि आपल्या वैश्विक नात्याचा शोध लागावा हा या खेळाचा उद्देश आहे. ही निर्मिती त्यांनी श्रीअरविंद व श्रीमाताजी यांना समर्पित केली. <ref name=":1" /> == अधिक माहितीसाठी वाचा == [[:fr:Medhananda#cite_ref-1|मेधानंद]] (फ्रेंच विकिपीडिया) == संकेतस्थळ == https://www.medhananda.com/ {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: विंकल्सस्ट्रॉटर, फ्रिट्ज}} [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:बहुभाषाविद]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] auvpz76aa3sw8v3ebkrvd2x2w5gwb5j 0 379265 2680465 2026-04-23T05:35:45Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2680465 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[कांपिनास]] ozrlhxjbxz84m4zxid8bvl80376t53n 0 379266 2680466 2026-04-23T05:40:17Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2680466 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[पाराना]] agnkz1a0b1pc3442a6kg2wcel2numm7 0 379267 2680467 2026-04-23T05:47:04Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2680467 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मातो ग्रोसो]] mjdxbi9l8xtalqq3ma1l4la6o1k31h9 0 379268 2680501 2026-04-23T10:52:06Z संतोष गोरे 135680 टोपण नाव 2680501 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर]] 5r6z1ndftijuzmj5vi3gpbqz6ypmrxa 3 379269 2680504 2026-04-23T10:57:10Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2680504 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Shom patil}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १६:२७, २३ एप्रिल २०२६ (IST) r67yyjf3bwb5u03b76zfwibgo9i7t97 1 379270 2680506 2026-04-23T11:32:28Z Ketaki Modak 21590 /* नावाबाबत... */ नवीन विभाग 2680506 wikitext text/x-wiki == नावाबाबत... == नाव बदलण्याचे कारण असे की, ०१) फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर हे नाव शोधणे अवघड आहे. मेधानंद हे नाव शोधणे सोपे आहे. ०२) फ्रेंच व डच या विकिपीडियावर देखील मेधानंद या नावानेच लेख आहेत. तेव्हा ते नाव सर्वमान्य आहे. '''तरी कृपया 'फ्रिट्ज विंकल्सस्ट्रॉटर ऊर्फ मेधानंद' हे लेखाचे नाव असू द्यावे असे नम्रपणे सुचवावेसे वाटते.''' '''किंवा मग इतर दोन विकिपीडियाप्रमाणे लेखाचे नाव 'मेधानंद' हेच ठेवावे'''. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १७:०२, २३ एप्रिल २०२६ (IST) arc30al4gzmite16xkxcraebwfsyemd